Google
This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct
to make the world's books discoverablc onlinc.
It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct
to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.
Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc
publishcr to a library and fmally to you.
Usage guidelines
Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying.
Wc also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.
About Google Book Search
Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb
at|http://books.qooqle.com/|
PATROLOGIiE
CURSUS COMPLETUS,
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRa, UNIFORMIS, COMMODA, (KCONOMICA,
%mm SS. PATRIl. DOGTORUM SGRlPTORllQlie ECCLESUSTIGORlf,
SIVB LATINORUM, SIVB GRiECOnUM,
aVl AB JSrO APOSTOUCO AD TEMPORA CONCILll TRtDBNTlNl {ANNO 15W) PRO LATINIS
. ET CONCILU FLORENTINl (ANN. 1439) FRO GRMCIS FLORUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA
eHNIUM QUiE EXSTITERE MONUMENTOUUM CATHOLICiC TRADITIONIS PEK QUINDECIM PRIMA
ECCLESIiE SiECULA ET AMPLIUS,
JBITA BDITIONCS JlCCtlRATISSIIIAS, 1NTBR SE CUHOUE NONMULLlS COniCIBim MANUSCniPTIS COLLATAS, PERQUAM DILlGEIf-
TERCASTIGATA ; lUSSEhTATlONIBUS, COHMKNTARIIS VARIISOUE LECTIONIBUS CONTINENTRH II.LUSTRATA ; OHNIItrS
OfKRiBUS roST AMrLlSBlUAS GDIT10NES QUiS TRIBUS N0VIS8IH1S SiCCULlS DEDENTUR AB80LUTAS DETECTI8,
AUCTA; INDir.lDIIS PARTICULARIRUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVB TOUOS, SIVE AUCTORES ALICUJUS HOHKNTI
8UBSEQUENTIBUS, DOMATA ; CAPITIILIS INTRA IPSUU TKYTUH RITE DISPOSITIS, NBCNON BT TITULIS SIN6U-
LARUH PAGINARUH HaRGINEM SUPRHIOREH DISTINGUENTIBUS SUBJECTAUQUB HATERIaU SIGNIFICAN-
TiBUS, adornata; OPERIBUS CUU DUBIIS, TUU APOCRYPHIS, ALIQUA VBRO AUCTORITATE 1N
ORDINR AD TRADITIONEH ECGLESUSTICAH POLLENTIBUS, AUPLIFICATA ;
tVCBNTlSET AUPL1US LOCUPLBTATA INDICIBUS AUCTORUU SICUT ET OPERUU, ALPHABETICIS, CIIRONOLOGICIS, STAll-
8TlCiS, 8TNTUET1CIS, ANALTTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUB RELIGIONIS PUNCTUU DOGUATICUU, HORALE, L1TUR-
6ICUU, CANONICUU, DISCIPLINARE, HISTORICUU, ET CUNCTA AL1A 61ME ULLA EXCEPTIONE; SED PRiCSCRTIU
DUODUS INDICIDUS IHMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET IVEKUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID
KON SOLUH TALIS TALISVE PATER, VBRUU ETlAH .UNU6QU18QUE PATRUH, NE UNO QUIDEH 0U1SS0,
IN QUODLIBET TUEUA 8CRIPSBR1T, UNO INTU1TU CONSriClATUR ; ALTCRO SCIUPTURifi
SACRiO , EX QUO LECTORI COUPERIRB SIT OBVIUU QUINAH PATRES ET IN QUIBUS
OPERUU SUORUU LOCIS SINGULOS SINGULORUU LIBRORUH SCRlPTURiB VERSUS, A
PRIUO GENESEOJ USQUB AD NOVISSIUUU AP0CALYP3IS, COUMENTATl SINT.
•DITIO ACCUBATISSIUA,CiBTKRlSQUE OUNiBUS FACILB ANTEPONENDa, 81 PERPENDANTUR CIIARaCTERUU NITII>ITA8»
CHARTiB QUALITA8, INTEGRITaS TEITUS, PERFBCTlO CORRECTlONIS, OPBHUH RECUSORUH TUH VARIETAS
TUU NUHERU8, FORUA VOLUMINUU PERQUAU COUUODA SIBIQUB IN TOTO PATROLOGIiE DECUHSU CONSTANTER
6IMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRiESBRTIUQUB I8TA COLLECTIO UNA, UKTIIODICA ET CIIUONOLOGICA ,
6KXCENT0RUH FRA6HENT0RUU OPUSCULORUUQUE UACTBNUS UIC ILLIC SPARSOHUH,
PRIMUH AUTKU IN N08TRA BIBLIOTIIECA, BX 0PERIBU8 ET USS. AD OUNES
iBTATBS» L0C08, LIN6UA8 F0RUA8QUB PERT1NENTIDU8 , COADUNATORUH.
SERIES LATINA PRIOR,
m QUA PRODEUNT PATRGS, DOCTORES SCRIPTOReSQUE ECCLESl^ LATINiE
A TERTULLIANO AD INNOCENTIUM Ul.
ACCURANTE J.-P. MIGNE,
Blbllolhecie clerl aDlTersie ,
SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS saENTLK ECCLESIASTIC.fi RAftOS BDITORE.
»ATRQLO€U, AD 1NSTAR IPS1U8 ECCLBSIiB, IN DUAS**ARTES DIVIDITUR, ALIA KEUPE LATINA, AliM.^«CO-LATiNA.
LATINA, JAH PBNITU8 ijMjATA, QCOAD PRIUAU SBRIEU VI6INT1-QUINQUB ET DUCBNTIS VOLUMINIBUS NOLE SUA
STAT, UOXVB POST Pe|^B^1NDICES STABIT,' AC QUINQUB-VI6INTI-CENTUU BT UILLB FBANCIS VENIT. GRiBCA
DOPLllCfeDlTIOHb Ttj^^HlTA^EST. PRIOR GRiECUU TBXTUH UNA CUU VEBSIONE LATINA LATERALIS AUPLE-
CTITUR* ET AD NOVEIfEHRlJU VOLLIIINA PERVENIT, 8ED 81NB IHDIClBBS ', POSTBRIOR AUTEU DAKC VERSIONEH
TARTOH BXHIBET, IDEOQUB INTRA QUIKQUC ET QUINQUAGINTA VOLUUINA RETINETUR. UTRAQUE VIGESIMA QUARTA.
»IE DEGEMBR1S 1860 OUNINO APPARUBRAT. UNUUQUODQUB VOLUMEN GRiECO-LATINUM OCTO, UNUMQUODQUB MCRE
LATINUM QOlNQUE FRANCIS SOLUMMODO EUITUR : UTROBIQUB VEBO, UT PRETII HUJUS BENEFICIO FRUaTUR EU-
PTOB, COLLECTIONEU INTEGRAU, SIVE GRiECAU SIVB LATINAU, 526 VOLUUINIBUS PBO AUPLIORI EDITIONE BT 27«
PBO MIN0R1 ABSQUE INDICIBUS CONSTANTEM, COUPARBT NECESSE ERIT; BECUS ENIM CUJUSQUB VOLUUINIS AUPLI-
TUDINEM NECNON ET DIFPICULTATC8 VARIA PRETIA iEQUABUNT. ATTAMEN, 81 QUIS EMAT INTEGRB ET SEORSlM
fiOLLECTIONEM GRiECO-LATINAM, VEL EAUDEM EX GR/ECO LATINE VERSAH, TUU QUODQUE VOLUHEN PRO NOVEM VEL
tRO 8EX FRANCIS OBTINBBIT. ISTJi CONDITIONES SERIEDUS PATROLOCliE NONDUM EXCUSIS APPLICANTUR.
• t -
PATROLOeiJsiATINM TOMUS LIXXIY.
SANCTUSIDOW, HISPALFASIS.EPISGOPJ .
Toius Qcyxvos et uitihus, " ' • !.-
EXCUDEBATUR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM. ^,„„^,,„
^ Vl\ DICTA b^AMIiOISE, OLIM PUOPE PORTAM LUTETIiE PARISIOIUJM SiJLGO ITtNFtK.
NOMINATAlil, ^E\} PETITMOISrHQVCE, NUINC VEUO INTRA MOENIA PARISINA.
1862
•• •
• • •
•'
•" • • •
• • • •
• • • •
• • • •
• •
• ••
•-• •-•
• •
•~
• ■
• •
• •
• •
BJBCVim VII. ANNVS 688;
SANCTI ISIDORI
9
HISPALENSIS EPISCOPI,
OPERA OMNIA,
aOM.£ AMNO DOHIin MDCCXCTII BXCUSA,
REGfiCfSENTE FAUSTINO AREYALO,
OUl
ISIDORIANA PRiEMlSIT; YARIORUli PRiEFATIONES, NOTAS» COLLATIONES, QUA ANTEA
EDITAS, QUA TUNC PRIMUM EDENDAS, COLLEGIT; VETERES EDITIONES
ET CODIGES MSS. ROMANOS GONTULIT :
NOTA HUNG BT ACGURATIOBl EDITIONB BOMATA PRETIOSISSIHISQUB MONUMENTIS AUCTA :
ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. BHGNE,
BIBLlOTHBCiC CLBBI VBITBBSiCt
SIYE
CURSUUM COMPIiBTORUIl IN SINGULOS SCISNTLB ECCLESIASTICJB RAMOS BBITORB.
TOMUS OCTAVUS ET ULTIMUS.
▼KNKUWT QUy^TUCa •yOLUXIllA.2& FBAffCIS QALUGIS.
* •••'*■ U*< •»•«<)■• ••!■•• »
"'•.•' ■ • •• — • .-. .♦. •• • .• ... •
■•.•-!; '. ;t " - ■•.. . r- . . • ; ^
KXGUDEBATUR ET VENIT APDD J.-P. HIGNB EDITOREM,
Ul TIA IMGTA VAMBOISE , 0L1M PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIOROM YUL60 VfiirFIR
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROVGE, NUNC VERO IMTRA MQENIA PARISINA.
1862
SJECVLVM YII. ANNVS eSf.
ELENCHUS
OPEaUll QUiB ni BOC VOLUmHE
coiiTiiiEimni.
SANCTUS ISIDORUS, HISPALENSIS EPISCOPUS.
Fr. A. GoifZALEi, puWcm MatrUefuis hibUoiiecm pmdfeeHy ftmfiOi^,
EXCBRPTA CaKONUM.
I. — De institutione Clericorum.
U. — De inslitulionibus Monasteriorum et Monachorum, atque ordinlbus
Poeuilentium.
III. — De institutionibus Judiciorum et gubernaculis rerura.
IV. — De institutionibus Officiorum el ordine baplizandi.
V. — De dirersitatibus Nupliarum el scelere flagiliorum.
VI. — De generalibus regulis Ciericorum c»terorumque Chrislianorum
et regimine principaii.
VII. — De honestate et negotiis principum.
VJIK — De Deo et de his qu» sunt credenda de ilio»
IX. --* De abdicatione Hareticorum et usibus eorum.
X. — De Idololalria et cultoribus eju3 ao de scriptis pacis el muneribus
missis.
CONCIUA.
Greecorum Concilia.
AfricflB Concilia.
Galliffi Concilia.
Hispani» Concilia.
Epistoub decrbtalbs viginti episcoporum» nempe, Damasi, Siricii, Inno-
centii, Zosirai» Bonifacii, CcBleslini, Leonis, Flaviani, Petri , Hilarii ,
Simplicit, Aeacii, Pelicis, Gelasii, Anastasiif S^mmachi, Hormisdie,
Joannis, Vigilii, Gr( gorii.
Disierlaiio historico^critica in veram ei genuxnam Colleciionem veterum
Canonum Ecclesim Hispaxia a D. Isidora adornaiam, auctoce Carolo
DB LA SeRNA SaNTAWNBR.
ladices Rerum.
ool. 9
23
25
45.
51
63
73
77
79'
81
85
87
93
93
179
237
301
627
849
913
• • • • -•<
•• • • • ? (
• • • • • •
• • • • •
••
••
•• • ••••.••
• • •• ••••*•
■ ••• ••••• "«•
^•••^ •••• •
•• • • ••• • • • •
••
••• ••• : : ••• ••• • ••
• • •
.• •-•
• "•
•-• •-•
• • • • •
• *• • • •
• •• • • •
• * • • ••
• • • •
Parisiis. — £x lypis J.-P. M1GN£.
^
EDITORIS PATROLOGI^ MONITUM.
Si qois iDterrogaverit, qaamobrem Operibas S« Isidori seqaentem canonam collecfitfireih
sobjaiiierimas, oltro fatebimor, inter viros erudilissimos, do hujos colleclionis auctora
assignflodo, nonGOsqoe vario marte foisse pugnatom, nobisqoe ideo aocipilis originis mo-
DiimeDta facilem prietermittendi patoisse viam. Qoam tamen ne amplectercmor, dpplex nos
cansa impolit : prima, qood hanc litem non indignam jodicaverimos qo» sob jadicio lecto-
ris reponeretnr; altera, qood iihmensam traditionis calholiciB calenam in noslro Pairologim
cursu complexoriy tam pretiosis Antiqoitatis ecclesiastic» reliqoiis lectorem fraodare reli-
gioni haboerimos. Cffiterom croditissimam de hac canonom collectione dissertationem Garoli
de ia Serna Santander ad calcem tomi exhibebimos.
LECTORI BENEVOLO.
Quoil Eeclesia ac re$ipublica Hispana justissime sibi vindicabant, quod lribusabb'nc sneculis enidiiissimi
viri enixequaesiverant, quod comniunibus optimorum omniuDi votis diu fuerat exopt.ilum, quod religiotiis
sanctae decus rectaque morum disciplina summopere desiderare videbantur, id omne hodie una bac legiiim.i
canonum Gollcciione, ex probatissimis atque pervetustis Godlcibns deprompta, et nunc primum iii lnceiii
ediia perfectum absolutumque existimamus. Gum enim delittcraram repubiica optime mcriti virli Anibro-
sius de Horales, Joannes Baptisia Perez, jQaniies Vazquez de Marmol, Garsias Loaisa aliique quainpiurimi
ad recondiium hunc voriiatis tbesaurum patefacieudum viam sternere coepissent, mirnni certe, si eoruiii
siudia sini adeo susque deque habila, nullus ul ad finem usque praecedentift saeculi illum apericndum atquo
in bono lumjrje coltoranduro tentaverit. Ecdesiam toto terrarum orbe diffusam opimos iructus coiligere
opcrtebat: nam dura falsa pro veris, apocrypha progenuinis, supposititia pro legitimis monumentaedebau-
tur, innumera Ghristiano populo, pturima reciitudini, maxiina fidei purilati damna irrogata sunt. Seil eC
gi'n8 ilis} ana majus sibi commodum ac ornamentum conciliare poterat, dum e» purgabatur iabe qus ei per-
l»er.im et injusie iiiusta eraiab exlraneis quibusdam, illam apocryphas decrelales cpistnlasin jus canonicuin
iiivexisse, eas promulgasse alque rovisse asseveranlibus. Quot quantique in iradenda fi Jelibus morum disci-
plina errfires ! Quaniae in rebus pene omnibus ad Ecclesiam verique Numinis culium perlinenlibus abusio-
nes I Quanta in sacrameiitorum adininisiratione incuria! Ilorret animus meroinisse, ei haec omuia a seculo ix
ad noslram usque memoriam ralsariis litterarum apostolicarum corruptoribus aut poiius inveutnribus ea iri-
huere non desistei. Ut autein ea qua p»r est dili^eniia ei uiililate praeclarum bocce opu<( nocturna diurnaque
inann possil evolvi, quacconque studiosis viris ejus penetralia introspicere voleniibus Iticetn afTerre possint
summis tanturo labris degustare curabimus. Peiies eruditos dealiis lis erit: nos editonim solummodo partes
agentes snsceptum munus explendum staluimus, rationem de omnibus quae perspeximus et vetustissimi
eihibent Codlces reddiiuri.
Anliquas canonnm collectiones Grapci, nonnullas paulo posl ohiinuerunt Latini. Collegernnt iUi canoneg
suos, et usqoe ad nonum sxculum quiiique numerant collectlones, quarum postrema Pbotii nomine circuin-
fertur ac Piomocanon appellaiur. Ipsaruni commentatores exstilisse plurimos liquet, qu is inier Joannes Dal-
samon, Joannes Zonaras et Alexius Aristeiius praedicandi. Gongeisere Latini Nicaenos ac S irdtcenses cano-
nift. Probabile saiis esl hos soluin ab ipsis observaios usqoe ad concilium Glialcedonense, post eujiis cele-
braiioneni quascunqiie in Orientalibus collectaneis continebaniur eanonicae regulae Laiiiio sunt sermoni do-
naiae. In Godicibus a Jusielo et Pascbali Quesnellio ediiis hujusce priinai coilectionis cbaracieres et signa
desideramus. Dionysius, vulgo Exiguus, Scyiba natu, Romanos auteni civis, rogaius ab amico, ul ipsc ait,
aliam coniingeudam suscepit ei edidil sub iniiium saeculi sexli ; cui aliud subtexuit opus, in quo qusccunque
ci Romanx Ecclesiae scriniis eJuci potuerunt poniflcum episioUs summa diiigentia recensuii. Tantam deinde
sibi ea colleciio In caibolica Ecclesia conciliaverat aucloi-iiaiem« ui Codex canonum ab omnibus fere nun-
ciiparelor. Amplectebaiur eam Galiicana Ecclesia : Ecclesiae Germanica atque liala iliam recipiebanl ; Anglica
veroy cum eam quae sub nomine Tlieodori arcbtepiscopi Ganiuarensis evuli^abatur maguo prosequeretur stu-
dio, posi hujus viri obilum illam eiiam quae Hibernica diciiur secuia est.
Veniamos jam nonc ad llispaniam. Prioribus Ghristian.'C religionissxculis lot tantaeque furenles persecu-
timium procellae in bac regtoue el exort» el exagiiaiae sutit, ut, nisi qui bistori;a ecclesiaslicae vulumiiia
neduro a limine saluUverii, nullus sii qui earum recolens memoriam non contremlscai ac lainenietur. Pust-
quam vero pemiciosissimam siragem in uUiiuas ierras ainaiidare visum esl omnipoleiiii Deo, docirinae rooruin-
qiie severitate, synodoruro celebratione, el quampiurium virorum sanciitate ei lilieris Uispania splendescero
coepit. Tria solumroodo concilia, Eiiberiianum nempe, Gaesaraugustaiium, ei Toletanum primum, consiai
saeculo qoarto celebrata : verisimlle tanien esl alia qiioque ea lempeiilaie exsiiiisse concilia. Lusitanum
quoddam iniiount Toletanae primae synodi Paires canone primo ; aliud Gorduhae ab Osio congregalum pro-
fen synodicus a Juslello editus libellus : allerum aiino 5Si habiium conimejidal D. Joannes a Ferreras,
sancti Athanasii aucloritale munilus ; quoddam demum Tuieii quaiuor aniiis aiite eain quain primam iiun-
copamus synodum, ediluni fuisse erudiiissimus P. tlenricus Fiorez multis iisqne gr^vibus rationum pouderi-
bus osiendere conaiur. Uispaniamt ferveuii in discipitiiae ecclesia»licx observanliam ardore poiienteiii, qiia:-
cunque ad iianc sarlam teciamiiue servandam opporiuua atque apilora videbaniur pnesiilisse, quis iii du-
biom revocnreausilTOsiusiie, loio orbe celeber Osius, illique llispani coiniies eiiiscopi, qui Nicaenae ac
Sardicensi synodis interfucre^ harum et praecedentium Aiicyritan»» Neoca»ariensis atque Laodicenje acta
aii|uc decreta ad oronein Eeccsiara aiiiuentia suis sedibusacdicecesibus minime evulgasseni? Dmn llliwcrl
Inne. Gaesaraugusiae ei Toleti congregareniur llis|)aui prae»ulos, plurimasque rectissiuias sanctioues profer-
reni, venBitDiliiiidiuts meus iraiisgrcssus exisiiaiabitur quis-iiiis. Godieem canonum ex nosirorttro couciiio-
Patuol. LXXXIV. 1
K
0«'
t um ttalut!^4, et pulo p.-t&i ei citrancorum yc\ OricHtalhini dccratis eo tcmpore ennflalniii arbif remr T V^rvni
iH proiiiuM Oalba8 in eiiniilein scopiuu colliinastc conapcriuin est,duni quaedain llispanorum subscriptiiiucf
iii prinio Aretalctisi concilio |ierle};unlur.
Priorem bonc iti noslra regiotie ruissc canonnm colleciionem conjiciinus, eamque postmodum subsequen-
lihusannis auetam, uno volumine comprehensam , ac in ecclestarum gasopbylaciis recondiiam censenius.
Iliijusre nostrx opinionls nionumenla desiderantur? Perlegai quisquis itlures in nostris eoncliin saiictiones
ISicxni, Sardiccnsis, Kegrensis et Valeniini in Galtiis dccretis appriine eoiisenUnoao. Conreral, lioet, erudilus
quisque canoncm vigesimum synodi Bracarensis prim» cum decimo teriio Sardicensis : Herdixisis ooneitii
itoctrinam de iDomichis es Agailiensis ei Arelatensis statutis depromptam conaulat. Tiiulum undevlmum
roneilii Tarraconeiisis, quxsiimus» eiquirat, et in ea Ineidet in calce p-«ita verba : Canonum auie onwm
(talHetmorum de n$ eonHitutwne eermiu. Uberiorem auiein segeiein coiligere poterit qnicunque in concilu»
Bracircnsi primo eoin sermonein scruietor : Relecli ex Codice coram eoncilio tam generalium $ynodorum ca-
nones quam localium^ eic« Anno540 callebat Hispaoia syiiodi Cbalcedonensis decreta, ut ex decimo Uarcino-
ncnsis primx canone luce clarius apparel : Bracarensls etlam secuiidx Fynodi pneratio consulatnr. Nulli
rlferico canones ignorare liciium esse quainplurnna ex nostris conciliis testaniur tejtim«mia. Quonam aoteiu
pacto caiioncs discere/in ipsis intelligendis ac iu prompiu babendis operam navare poluissent ecclesiasiic»
niilitiac ascripti viri, tii illorum abunde exstarent Godice^ quibus edoccrentur? Diaeonus alba indutus Codi-
cein canonum in medium proferens cap'tula de eonciliis agendis pronuntiet^ scribitur iii concilio Toletano iv.
Dumde ecclesiastica regula tractaremuM auiiquos coHOues relegentes, exculpsit couciliuiu Valletanuin tit. I.
<}uid plura cominemort* mus ? Exira Qninem maueat dubiiatioois aleaui Uispanos a reiuotissimis temporibus
pi opria canonum colleciione gavi^os.
Scd non defuere qui dixerint priorem illam, qua gloriamor, Dioi.ysit Exigui fuisse collectionem. Verom
enini vcro aliqua qux cx ipsis conciliis deprompsimus monuiiienta hiijiis viri aelatem praecessere : prjtter-
qHOin quod maguoin inicr eas discriinen vel unius oeuli iciu solliciius aiiimadveriei scruiator. Nostra caiMi-
iies afiostolicos ui a|»ocrypboj respuebat, Dionysiano sainmis illus ut legiiiinos laudibus exiollii. Nostraiibiifi
propria erai Graecorum concitiorum versio, Dionysilis alia versione u>us (uerai. Qu» Diouysiam suscepere na-
tiones nullam aliam aiite nonum ftaQculuni redigere teoiaruni, iios sub ipsius centuriae liiiem, quam Martiuus
TuroneiisiSy Bracareiisisque meiroDoliunus protulii, admisiinus. Qua de causa bujusuiodi collectioneui, quai
Excerpiorum iiomeo obtinuji, & Martinus «xproroere eorasscL, in prfleTatiotiis verbis concilie Brac:ireiisi ii
iiiscriis aiijue ab ipsomet^piscopo prolaiis certo ceriius apparei. Ex quatuor et ocioginia coalescii tiiulis, quu«
rimi sexaginia et oclo prinium locom obiiiienies de episcopis ei clcricis, rcliqui vero de laicis disserunl. Nuii
Gra^corom can<inuro litteram aut de verbo in verbiim iransiiiionem tii illis collecianeis aut excerptis pcrquiras,
iiieniem solum ac sensum uiuliaque uno eonieiita titulo ecelesiastica siaiuia reperias.
Aliam demum nacta esi llispania caoonum coileciioBem , coucilii Totetattl quorii lempore exaraiam, oii
(miiies coiisentiooi erodili. l*oerii necoe bojos aucior Isidorus llispolen^s, qoi syoodo pr»ruit, adhuc suti
indice lls est, com aibrmaniis ei negantis senieuii» pioriina criiici proferant fundamenla. Ea uiiksu pr.-e
e.iiieris mibis arridei, Quas sanciom dociorem melboduro ad eaui conlicieiidam, ordineni in «xarandis coiicili>s
ei epistolis decretalibus servandum, atque ad ipsius quoquo a^vo iiicreuientuni raiionem prgBseripsisse receu-
set. Dissideuies inter sese eruditorum otnniiim opinioiieB liocco p;icio couciliare conienUJinus.
liaque germaiia, legitinia ac llispame Eeciesiae quodammodo prupria evasit eanonum coJleciio, qoamsub»
sequeniia a Patribus in synodis aique a ponlificibus in eptsiolis ediia decreia amplidcariiiii. Augciiatur
posierlori iempore scriptis maiidata ecclesiastica disciplina : unde ui omiiibus lere iiostris Ecclesiis Godicos
asservabantur, qoonim maximum numerum nec Maurica per toi siccula incursio, nec moruin oecessaria
corrupiio, oec iiievitabiiis ac beiiorom comes ignoraotia, nee cartiiopbyiacum iiicuria, nec ieinpus ipsuiu
Iirorsos dciere valuerunt. Noii eain coiiectlonem esse quain Codicis universm Ecclemm satls aiieno iiiulo pru-
taiii Justellus, non illani quaro ampliasimo Codieis anttquitsimi Eeciesice llispanm nomine donavit Cajetaiios
Genui, non illaiii deuium quiiin eminentissimiis Josephus Saciiz do Aguirre Hispaieusi praesuli sancto Isidoro
addlxii, quaeque excerpta untummodo canonum vol indiceui pra^reri, noo barum quamdam geuuinamy iio-
strain ac veraiii fuisse coUcctionem manifesium apparet. Uuod si iostimouiia opiis esi, uuum prai omnibus iii
wedium aiferre liceai : ipsuiu lioc quod edimus cxemplar. •
Mirari satis non possumus praefaiuiu emineniissimum sanctae BaibiaaB tiiulo cardiaalem eollectionem illam
quae Isidori Mercaioris seo Peccaioris nomine circiimferiur, quamqiie plurimis episioiis supposiiiiiis et spu-
riis obstrusam videmus, erudiio praesult ae eximie pio Isidoro llis|ialeiisi anixisse, atque in sum senieiiii:c
explanaiionem conjeciuras soium ei levia coacervasse fttudamcnia. Miraniur rursus eum advers&ae opioiouis
graviorcs rationes uiia hac rereliere curasse, qua iiimiruin ouinia credii quae in canonum colioetioue aui
sancii docioris lempore posiertora aut iadecora et rodi calamo excolpia suiii, ab alio quopiam auciore exa-
rata. Si cmiiieotissimos ille vir Godices nostros et perlegissei» et investigassei, omne proposiiom suum in
nihilum ceoidissei. Faciiiusne erat cum erudiiissimis viris coliecliooem, qu» Toletaiii conciiii quarii tempo-
ribus peracta est, sancti praesulis opus proprium asserere, iUiuaque posiiuodum exemplar quoddain a falsa*
rio bomine vitiatum? Quid aiiud, quaesumus, iunuere eogebiitur Aguirrius, duin ooiicilioriMn ac epistolarum
Uccreta usi^ue ad Hispalensis syiiodi aeram a saiicio doclo. e cuilecta, quaecuuque vero dein iu cauoue cousianl
ab alio subtntroducta iesiaiar ?
Isidori Uercaloris colieciio ne(|ueex His|>ania ortum duxit ne(|ue llispini hominls opus fuii. Nullus ociavi
vel noni saecoli scripior, aul llispaiius aui exier, bujus M^rcau>ris aui poiius (aUarum merciuiu vcndiloris
uicmiuisse iuveuiiur. NoUum iu clironicis Gerinancis et iiiter llispanos receplis^ illius Isidori, sed nec Pa<-
ceiisis ab anno 5ii usque ad 754 vesiigium exskii. Virum et episcopum tant» apud nosiraies auctoritaiis,
qui ocloginia epificoporum et atiorum »acerdoioin rogatu collectioiiem caiioiiuio aggressua esi et complevii,
:ib omnibus ejus a:vi scripioribus sileniio pr«ieruiissum quis credai? Nec ocioginia Uli episcopi in Hispaniis
nssidua clade ac persecuiione exagitatis ades&e poierani : quamobreui soperius memoralo Isidoro Paceusi,
qiil Chronicoii iilud breve regutn Gothorum ac Saraceiioruin scripsisse lertur, ea collectio merito attribui
iiun poiest. Nullum antiquum alque germani operis characteribiis insigniiuin Godicem, qui eam Isidori Mer-
f atoris colleciioueiu exhibcal, iu iiosira re^ioue reperire ias esi, ui aiebai praedecessor nosier illustrissiuuis
\3, Fraiiciscus Pcrez Baycr in noiis ad Nicolai Aiituuii veioreiu Bibtiothecain, asseverabat eroduissimus P.
Aiidieas iiurriel, iiosque pot luulias diiigeniissjiiias iiivesiigatiunes pleiio ore protiieuiur. Geuuinam palriai
iiosira; cullcctioiiem asservaruut oiuues fere Kcclesiai : omiiia uutein illius suppusiiiii» scripta perieret Ubi*
iiani inier autiquissima monumcnta ulla istius uieuioria persisiii ? Q;iodtiain fuit oclogiitia episcoporom, quo-
rum ouctoriiate couipeilcbatur itiventor^ de ipsa judicium ? Uuouam ecciesiastico coetu, quibus tiiuiis, io
15 MliClFATIO. ii
quaiiaDi iberiea» diiionis clvttatfl aut provincia juris piiblici facta esi T Gur ab Inilio ssccnli noni ad deciint
iis(|ue niiem inolli logiiimai nosirx posl tot bellomm eicidia permansereGodices»nullum omniiio itliusfigmencts
conleit» collectionis exstalvohimen? In re solis luce dariori diutius immorari non lil>et. Qui ptura coiigerere
velit emditos exteros adeat, Buluzium In praefiitione ad dialogos Antonii Augiislinl, Olondcllum in prolego-
nienis Pseuiio-hidori ; nosiros adeat Dominicum Lopezium de Barrera» Andream de Burriet» aliusque criiices
legtbtts probatisshnos scrtptores.
Sedetilla suo pondere eorruit sententla quaauctorem hujus collectionis Isidorum episcopum Setabien-
sem (a) alBnnabat. Prsesul Iric enjusdam monachi ope nsus illud opus circa flncm 8;eculi ociavi conjressit,
cvulffavit, ac tandem anno805e vita excessit, nt innuit liis pene verliis clarissimus vir D. Laureniius RainU
rez da Prado in opere, quod Ghronicon appellatur atoue sub Juli.iiii Toletani nomine eddit. Proh deliramen-
turo ! Jolianus Qoirico in episcopato successit anno 680, ei de pracdicii Setahiensis Isidori opei ibus ac mor-
te centom qitindecim annis pastqu.im sepultusest testimonium perhibebal?
Commeniitius Juque foit Isidonis ille, indebita glorix llercaior , ac certe Peccalor, qui sancli doctoris
llispalensis nomlDe •rnatns esl, qui prsfaTionem ex capile t6 lib. vi Eiyinologinrum desnmptam suo viiia-
vit ae exculpsit «fo, qulque rectum quoddam exempiar canonum ex Hispan!a in Gailias invexil, eorrupii,
delnrpavii. Ntillus aderal ea a^siale locus, quo cximii doctoris nosirl doctrina, virtutes el fama non p^^rvo-
nissent. Oeeasionem arrrpuit verus ille anliquiiatum ecclesiiisiicarum depravator : occasio palroiios ac Mjb-
eenntes recH cr^uh» probosque viros, pneserlim Biculpbum Mogunliiium, qui primus Talsis onu*«iatn ino'
immeniis collectionem in Gerraaniam Inauxisse Tertur : occasloni faveiianl rerum publicarum status, s»culi
igoorantia, bella, imperiorum excidia, sordida quorunidam hominum lucra, hononim in allis nimis sludiosa
atque laerymabilis ambiiio. Blanditiis alliciebjnt Pseudo-Isidoriana commenia; nullus eorum rerutaiioneni
aggrediebatur : silebaftt populi, clerua in canonem refere'}al, Ccclesiae prxsules obmutuisse videbantur. Tan-
tam igitur inter toc nationes, inter tot alioqui reciissimoi viros. posi lot lempora auctorilalem sibi concilias»
se colleetionem isiam mirart qulsque desinet, si miseram aevi noni condiiionein aninio evotvere non detro-
ciei. £t eam lenetaii Germania? et Italia lenebat T et tenebanl Gallise? el toius p:?ne Orlcns lenebai? El lenuil
undem post mulia saeeula felix Hispania? Hispania profecio nunquam illam iu suuin conlulisset greminui,
si pretiosissimos ecelesianim snaruni tbesauros perscrularl, tineam ac pulverem ex vctustisslmis luembra-
nis excuiere voluisset. In malam, eia, lucem abeant qnicnnque Isldori Hercatoris compilatlonem vef in
Uispania conreciam, vel llispanl bominis exstitisse parium aui asserere aui cxcogitare poiuerint.
Canonum observantissima atqueadeo tenax nosira regio fuil, ut ineuiite sa^culo undecinio ex Lailno iii
Arahicam sermotiem cos vertere curaveril. Cum enim toum peno Uesperiam Mauriiani occupassent, cmn
cius vemacula liiigua posi saeeula periisset, cum disciptlna ecclesiasiica in praecepv rueret, lanta eisliiii
Vinceiitii cojnsilani preabjrteri diligentia, nt canonnm cotleclionem Arabico iiiioinati donaret , atque ad usmu
nobilissiml epiaco(tt Joannis Danielis die decima septima UctobriH, asra 4087, Gliristi vero 1049, complerei,
quo Sttb Maiirico jiigo oppreasi ChriatiaDi reciam lldei ae mornm doctrinam facilius roemoria retioerent.
flujosce Arabic» eolleciionis exemplar membranaceam, cupbicis exaratum litieris, ipsi veiustite in quibus-
dam vel muiilom veioblitleraium, foliis 455 eonsians, qoodqoe nosmetipsi «-onspeximasac evotviinus,in Escuria-
leosihibJiQtheca iovcnit D. Michael Casiri, qui eam Laiinain fecii» nolis iltustravit, aique ipsius transcripium »d
Hairtiensem hane perduxit bibiioihecam. tontoleninl dein istain versionem D. Elias Scidiac, Siro Maroniia,
ac D. Pautns Loxatio, qui ex autographo foiia, tituli>8 ac itilegras periodos deficere videntes ex Codice Vi-
gilaiio supplere non sunt dedigtiati. Faxii Deus ut qnamvis operosa, ac maxiiiiis peragenda Iropensls, Ara-
bica, reapse nosira, eanomim Gollectio publicam tandem atiquando luceui aspicere valeat. Ipsa namque piuin
reetttmtiue Hispania: iii canonibus addiscendis zeluin el studium tttculeiilissimis osiendet argumeniis, hanc-
que quam edimus colleeiioiiem, si lidesadhucnecessaria est, llrm;ibil roborabilque. Yinceuiii presbyteri voia
imiiari voluit Joseph El Ssahir Bil Tabib El-Mersum Ei-Me<isii, ecclesix Alexandrin» praerecius» aniio 1598
ad sacerdotii bonorem provectus, qui Paraphrasim Grxcoruin caoonum Arabice, sed noo ita feliciier, tra-
didit. Iiieulium siytum, fasiiJiosas repetiiiones, sensum non satis apium in ea iiercurras*
Asl nosiram jam oralionem revocai quae nunc«edicitur gcnuina canonum llispaiia Cotlcclio. Pormam ac
meihodum ex concilio Toletano quarlo obiinuisse nuper aflirmavimus : aliarum postmoduni iii conciliis sub-
sequenCihus et in Romanorum poniiflcum epistolis editarum sauciiouum addiiione auciam nullatenus du-
bium erii. Uincfactum est ui nonnulla legere liceat in quibusdam Codicibus quae in ali.s desiderauiur, et
oiiinia nsque ad ejnsdem concilii aeram iii omnibuscontineri, ui iu uiioquoque iiostrae editiouis loco adiio-
laium lector respxiel. Accuraiissima aulein Qde cusiodili Codices illi aliis oliin iriiiiscribendis deservicbam,
sicqueevenitutqiiamv s intllussasculanono transcriptus ad nostra usque tempora pervenisse invenialur,
saeeulo lauien decitno exaratos Cudtces aiite oculos babeamus. Dolebanl plissiuii viri veleribus solum uiem-
branis niandalam Itdei ac morum disciplinam ex homiuutn memuria delendain ; pielas eis stimulos addidit ;
codicuni trauscripta iitediati ac adepli sunl. Asservabant nionasieria, ecclesiae reiiuebanl, nuilus perqui-
rendos cogitabai. VKitd? Uluxil landem vere nobis aureuin sacculum decimuui sexlum, quooiiinein scieniia-
rom etartium doelrinam excolebani llispani, antiquis»ima riinabanlur mofiuiuenta, aique ad summuin us-
qoe veriicem veluit perennein erudilioois fontem conscetidere cupiebaiil. Maxiuium hic honorem exhiben-
dani judicamus Pelro de Marca, ()Ui prhuos iu suis opusculis ibl. 2Ut> ad cajiul secunduiu posl conciliutu
Ghaleedoiieose de nostro can<mum Codice ista verba laciebal : Priorem iUam (colleciionem) hacienus igno'
/em exCodkihuiduobui manuieripiii monaiterH Rwipullensis in Caialon a^ favenle Numine^ erutam hic expli-
camui, Explicuit cerle : ai pcriltusiri buic archiepiscopo Parisimisi, cotleclioiiem ipdani nun ilispaiias so-
IniuHiodo Ecclesije propriam, sed el Romanae, Gallicae atqne Africanae communein exsiiiisse anirmaiiii, mi-
nime placel eonsentire. Aucior iiobis esi Peirus Coustaiit in prasfatione ad Episiolas Romanorum poiaili-
cum, Domero 1S4. Curo Parisiensis aniistes morem fuisse Laliiiis synibolum Consiantinopolitanum publice
reeitareaaiuinassel; si nuliam, nh\ liispanam Ecciesiam, abauno 589 cl 03 j illud prx^dicasse monslramust
noiine colleciioneui in bac regione faciaro,atque quotidiano usu receptam jure merito concludeuius ? At-
qui ibtud ostendere nihil negolii est. Ga.Ius sxcuto octavo, Romanos muUo serius ritum hunc admisisse
cottstai. De Gallia qitidem tesiinionium perbibet Valafridus Strabo, duin cap. 'i^ *eoB symboli hujus c.ineiidi
u«uiu necauie Garoli Magui aevutn, nec iiisi post Felicis Urgeliiani dainnaiionem amplexos es»e testaiur.
De Kowanls vero ildem f;icit Bernu Angiensis idemi|ue lesiis oculatus lib. de Rebus ad Missam pertineuti-
tus cap. 2. Quem Afri morem leuueriiu nulla iios mouiuieota doceiii ; sed eos cuileciione uusira, uii hu:c
(a) Isidorum hunc eminentissimus Aguirre, Rami* llispanorum concitiorum subscriptiones attente per-
rez et eruditi aiii vhri Seiubeasem dinerau!. Uul le|jaiaosiramcorrcciioucmsatl»aptamdeprehcudc/
45 PR.fiFATIO. 1«
aitineii» decreium omissiini deprclieiidiiar, et nuiiibi tanta tainque coinmendaiiora abundant aniiqiiissiina
illtus^exeinplarin. Diim magnilicum nunquamqtie satis laudamlum crigebatiir Kancti Laureniii Escuriaiciisid
inonaslcriiim, diim rariores ad ejtis construendam bibMotiiccam libri eiquircbantur, dum abdilissima qiise-
qiie latibula expiorabani Arobrosiusde Morales el Benedctus Arias Mimtoiius, tunc liujus nostra; gerniaii:c
caBonum colleciionis exemplnria faustissimo quasi fato, veluti dc ccclo emissa, apparere visa sunt. Am-
brosii prsDciptic siudium posteris sempererit coinmcndabile, qui Ck>dicis Alveidensis seu Vigilani aggres-
sus descriptionem, qiiam nunc autographam videinus, sua eam inanu scripsit, complevit, bac via ad publi-
cam cognitionem perveiituruin voiumen iiiud pretiosissimum perpendens. Voruuitamen, o faliaces boini-
num spest o incerta votal Hispanos pseudo-lsidorianae compiiationis auciores fuisse, vel eam cx bac re-
gione originem duxisse pervulgabani eitera; genies : bac nuia iuurcbamur : Ainbrosius de Morales, Joaii-
iics Bnptista Perez, Joannes Vazqticz del Bi:irinol, prxstantissimique aiii viri ad deiegenduin commuiiem
errorcin farem prxferebant i.haiic nos, prob dolorl silentio nostio exstinzimns : exstiuziinus ? iino vero
liijustam eiexsecrandam labein ronlirmare videliainur.
Antiquiiatum studium praecedenti sseculo avidius excoli coc|)il, cumque recondiiiares eiplorarentur an-
giili, pliircs inventi fucre pr.rier omnium exspeciaiionem caiiOiiUiii Codiccs. Eoruin inventio ercxit proti-
nus mcntem doclissimi praedecessoris noslri D. Dlasii Nasarre, qui omnium quoiquot baberi potueruni
iranscriptioncm liiteris maiidavit, qui propriis eos observationibus coliiistravii, ac inter sese confereRdos
stntncbat ; morte lainen prxrepius minime perficere valuit« Omnes ipsitis annoiatioues pers|ieximus ac
commendainus. Anm) dein 1708 isiius col!ectionis editionem meditabaiur antecessor itidem noster illus-
trissitniis D. Petrus Ludovicus Dianco, cjusque ralioncm ac forinam in spccimine lypis mandato protulit.
M 'gnillceniibsimam, inqiiani, nieditabatur editionem, acneis ri^\xm eisculpiam, omnium qqae io Vigilano
Codice oxbtant regum, scriploiuiHy arborum, veinorum, etc, infortiHbiis imaginibus cs.alam; cui pcrfi-
ciend;c iiiimensa: pene «erarii opes uiinimc sulficere potuisscnt. Cogitabai «liain omnia prout iu Codicibus
lcgunlur vcrbn, menda orta ex scripiorum iguorantia, et qu;c scnsum quaodoque variant vel inccrlum red-
dunt, omncsque, proul inscr buntur vcl iu ineilio periodi vel etiam dictionis, majusculag, ut aiuni, liuerai
grapbice exai tissimcqoe in jus fiublicum profene. Laudamus viri lidem : eim lameu nos nullaleniis fr^gisso
rrcdimus, si rect.nn oribogriipbiam, si periodorum divisioiiem, si iitteras vocibus eonsenlaneas substituere
non dubitavimus. Ezcelleniissimo ei periilustri ez bonorum omnium iaudibus, ac de militari, ecciesiastici
et litteraria repulilica optime merito D. Petro de Siiva et Meneses eadem iiubisGiini fuil mens, idemcousi-
iium. In escuOtndis libris, qui assidue evolvendi sunt, communi utiliiati ac parcimonix cousuleniluni arbi-
irabamur, si Udcii^sima, proui licuerii, umuibus niinieris,absoiuta, ad arcbetypum ezactiora, non impeu-
fissima, noii lueudis referta, iioii confusa aut impiicaia voiumina lixioribiis tradereiitur. Eo paclo coilatio-
nein Codicuin autographorum, qul regiojussu buc advecii sunl, Mairiicnsis bibiiotlieca aniio 180(> conli«
ciend.iin aggressa est : varianles eoruin leciiones aiiiniadversiuno digiias designabat, annutationes lus raba:
a pra*decGS8ertbus prifclibaliis, rimabatur commentaria, ecciesiasticas sanciioiies in qu.busdam aut muti as
atit fommistas ez aliorum Codicum leciioue verae lidei resiiiuebat, dum Toieii ei eniinentissimi cardinalis
de Scala mandato duos antiquos, qui iii ea metropoiitana cccicsia asservaniur, Codiccs cum iranscripio biuc
misso eruditissimi D. Emmaiiuel Ipo^a, reverendissimus P. Fr. Laureniius Frias, ordinis sancii Augustini
ICreuiiia, D. Raimundus Fernaudez de Loaisa et D. Baiiiiasar FeruanJez ronferebam. Com autcm dubia
qua>dani orirenlur, in Tolctanam urbein iter fecimus, aique ejusdein K. P. Frias auxiiio et eruditione suf-
liilli Codices iilos denuo evoivimus, ct qiiae obscura ac iuceria fueraai in bonam lucem redigere studuimus.
Ttim Cotbica, llispana potius et aniiqiia canonum cullecliu, qu;c conciliorum statula conlinet, anub 18c8
lypis regiis mandata fuit« lUa tamen ipsius collectionis pars, qux Rumanoruin poutificum d^creta comple-
€iitur,atqiie nuncexcussa esi, propter notissimas publici rcgnuinis ac imperii vicissiludines usquc ad prae-
sens tcmpiis mansit in scriptis.
^i jam ilecretorum Uietbodum et ordinein, si concilloruro uniuscujusque provinci:e vel regionis divisionem ,
si unain Ecriptornin meniein perpentiere veiis, praicipuam ac notabiiem in Codicibus varietatem nu^^atiaui
c<»inperies: quos vd sa^culum, vei ignoratio, vel indiiii.eoiia errores pepereruntopene pretium est animadver-
las. Uno lairtum evoliito canonum vetusto Codicct suiuiiiam rei canomc^e, iiiventum auro preliosius, rarissi-
main niargaritam adeptos gloriabantur critices et erudiiionis bomioes versatissimi. Quid 4)unc Uispanis per-
upiaiidum superest cum piures aiiiiquissimos canonum Codices videi e, contrectare, introspicere, conferre ei
edere contigerit? Utinam, dum h«c scribirous, ez alio nos terrac tractu duzisse oriuin osteniiere possemus ,
iil felicis^imas huic Iber» regioni quam luaziiuo debemus obsequio gratularemur, utque omnis a nobis anio-
veretur immeritarum laudiiro invidiosa su^icio. Sed iiescit pairiam verum^ ante irrefulabiie Codicum Iribu-
nal sistimus : illorum auctoritatero ac prxstautiam commendat antiqultas , qua major bucusquc non ezorta
csi : inuiuam lllorum inter sese in praeclpuis conTenleniium lector aniiotabit. lilud autem sil. ntio praBtermil-
icre iion possiimus, Codices nostros non in ud.i aut duabus hujus regiii provinciis, sed in disjunctis cjusdeiu
re};ionibus, tliversimode custoditis labulariis, alios in liberis populis, alios in oppidis opprcssoruin jug«i sub-
jiicentibus asservaios. lisdem conseutaneos HivipuIIenses iilos, qitos vidit Petrus de Marca , ccciesiae iieui
Suessioneiisis, ecclesiarum deroum Laudunensis, Novioinensis aique Uellovacen^is Codices (si in tribus bis
tresetiaiu spurias epistoias in Isidori Mercatoris officina cusas ezcipias) Hispanisfere inomnibus bimiles esse
criticl viri litieris prodiderant. IDvideiis binc deduximiis lestimonium ad collectionis nostrje debiuiu justaiii-
i|uc commendaiionem* In positis longius civitatibus, inter tot ianiasque vicissiiuaines» intcr alteriio» djiui-
staium hiic iliuc dominauUum lerminos, in dispanbus bominum seuieniiis» IWsau uniforiucs, sequales et iiite-
gri Cudices penuaosenini. 0 mirabiie ufidei|uaque portcntuu I Neuio profecto do iliorum jam iidu usquaui
dubitabit«
Quamnnm In Codicum collatione ac editiiinc secuti simus meibodam in seqoentibus articuUs exhiliemus
i. Alvcldensis geu Yigilanus Codex czeuiplar prj;cipuuin ^eu archeiypum iuit. Variaiitos alioruui leciio-
iies, suis distincia! numeris^ in folioruiu iine aduoiatas suut.
t2. Cum Aiveideiisis Codicis leciio aut luuiila, aut supcratiuiidans, aui xquivoca, aui obscura, auierronea
depreheiidiiur, recia ez aliis Codicibus desuinpta esi, pcrpetuo iu calce iioi.ila.
5. Litteias utiius organi facile inter se, vocales niium e in i, i iu e, o iii u, « lii o,coromutabani scripto-
rcs. Sic babli$ma, $ub$cribUoncmf nubtia^, neglegmiitwi^ elegalur, culechuiHinif Aurilianeusei adolaiore$, peto-
dum^ udttieicentuli aliaque simiha iu»cribebaiit. Di^.iitbotigi ilii> igtioiJC eraut ; pcriodorum divisio uimiaie
«7 PRiEFATIO. ^ 18
nonnanqiiaro apjMirel : paucsff »at nallae describiiniur orlhograpliicae noke. Qus liiieno ac noi» compete-
bant, eiaratx^ w bac nnslra ("diiioue reperientur. Sid ei illud est animadversione dignum, unuin Codiceui
inier sese non saepe sa^piiis cohsrere : qui nunc babiiima exhibel bapiisma postmodnm pinxil , mullegeiidum
prodii qui antea intelHgenduwi inscribebat : quapropter «el ex ipsis Codicibus nos rcciain scripluram desuui-
psisse ceriom est-
4. Fere semper scribnnt Codkes mici pro mihi, cateciz^ii pro catechizati, mcilominui pro tt/Ai7ominia, inra"
Honabiiiier pro trra(ioRa6i/tf«r, conlatio prn collaliOy conMnicare pro comnmnicare^ aniicus pro anUquuB^ plu-
riroaque hujusmodi. In reclaro ortliographiam omnia baec et similia transduiimus : ratio operis sic suade-
bai; praBterquaro quod in ipsis lyioque Codicibus et vei in uno Codice reciam aliquoiies verborum scripiu-
ram deprebendlsse terqiie q^iaterque promuigamus.
5. Tiioli quandoque in Ipsas canoiiicas sanctione& inseabsnnt ; separavinius : nulla inler has aliquando
divisio ilt; distinzimus : repetita adsunt verba in quibusdam locisosciiaitunis causa;.expunximus : transpo-
sita in aliis exisiuntdecreta ; in propriam sedem reetituimus. Verum nibil horum nostro periecimus arliitrio :
Codices ipsi ansam prxbuerunt : annoiationes nostras consulcntibus constabit.
Eicerpla Canonuin, quae indiccm dixerunt alii, decem comprehensa libris, in Codiclbus praescribuntiir.
Curo eminentissimus Agnirre et Cajetanus Cenni haec edita postcris reliquissenl, ea iteruro iterumqne repeiere
in animo non fuit. Sed curo nostris illoruro comparationem Instituenles nimiain inter ulraque dilTereutiain
anbnadvertirous, at(|iie ea correcta et casiigata in jus publicuin tertio emitiere coucii sumus. Ex.xrptorum
anctorem pluribus post sancturo Isidorum annis vixisse rudes et inconsoni versiis, synodorum longe poste-
rlorurn inscriptio, verbnrum et argumentorum quaedam ioordiiiatio, sancUonum iuconcinnitas, obscurusque
qaandoque sensus patefaciunt.
Praefationero ex cap. 16, lib. ti Etyroologiaruro sancti Isidori deprompsii stve sancius docior sive quisquis
alius exstiterit coHecior. Integram prapralionem totum pene caput illud scxtum praeserert : quae vero verba
ad reni inopportuna videbanlurex pmfaiione scriptor expunxit. De vocibus aute:n illii : Quorum eiinm gesta
in hoe eorpore eondita coniinentur^ inslituta est inier erudilos qu£Siio , num praefalio caput illud Etyinobt-
giarum, num caput prairatiouem prsecesserit, ut ex quonam fonte ad alterum translaia; sini dediicatur. Ab iii-
ccnis abstinemus : veruro parliculam eiiam iu antiquissimis operum praesulis Uispalensis Codicibusdeside-
rari compenum babemus. Unam tantum variam lectionem deprelicndas in exemplari Yaiicano numero&TOi^
ttti Arevalus in sancti Isidori Operum editione affirmat legens : quorum gesta in hoc cmfita corpore condita
eontinenlur. Quid si nostris Codicibus praeflxam hanc prasfaiionem cum illa quam prasposuit Isidorus Merca-
lor coinparare veliiniis'^ Noverintqui eonferendam suscipiant. '
Ut canonicas synodorum ac epistolanim decreialium sanctiones leclor facilius possit invenlr^ locupletissi-
nium argumentorum ac rerurn omnium quas llispana complectitur cauoiium collcctio, clenuhum aul iodicciii
utilitati publicae consulentes paravimus et contexuiinus.
Jam vero accuratam praestantissimorum Codicum descriptionem aggrcdi pro proloquii coronlde par e>i.
Atque ut ab otnnium nitidissimo exemp!ari cxordianiur, Alveldense illud dicluin est ab Alveldx moii:istcrio
non procnl a Lucronio. provinciae Rucuiiiae sive Rivogiae civitaie notissiina. \igilauuin iteni, quoiiiam a nio-
naclto quodam Vigila nomine fuerit conscriplum, appeJIari consuevit. Cum aulem Ainbrobium de Moralos
illud elucidasse haud prtdem protulerinuis, ut in omnibus conimendetnr lectori fldes noslra, illius viri jinli-
tium de hoc insigni volumine ex autogi apho recensemus. c Codex profccto est multis de causis magnira-
c ciendus, et tanquam ingens tbesaurus digne asservandus» Est enim iuprimis vel de sola veiiistaie, ijnai
c ubique v»>nerationein meretur, reverenter suscipiendus. Scriplus nainque fuii anno Dominicac nativiiaiis
t nongenie»imo septuagesimo sexto, et mensis fiilaii die vigesimo quinto finiius. Iloc scriptor ipso iu fine C>>-
c dicis non uno iii loco, non uno inodo testatur. filenim asclepiudei cannini^ ibidem positi. acrostichoB lii-
c lerae, quibus verstis finiuniur, lioc ipsum referuni, ipsum carmen conimcniorat, iainbicum seriueus le-
f petii, et regum Sanciii, Rancniin, et (jrracae, qui norainaniur, tempora confirmant. Acrostichas auiem
1 litieras Gratci vocani, quap, cuin versus aut inchoant aut finiuni, aiio eiiam peculiari quidpiam per se
€ significandi munere funguniur. Hoc itaque anuo,qui nunc esl, dominice nativitatis niillesimo quingeiitesiiuo
c sepiuagesimo primo, iiiensis Maii die vigesimo quarto, anno expleti sunt guingenti nouaijiuta quinque
c posiquam Godex fuit finitus.
c Scripsit autem Codicem Vigila, prcsbyter monasterii sancti Martini de Alvelda, duccntis monachis in-
c habiiati. Quod in eodcin illo carmine asclepiadeo denion»lratur. Socium babuit in scribeudo Sarracinuni
c sacerdotem, Garsiam eiiam discipulum. lloc acrosiichae ejusdein carmiuis versus iuchoauies osienduut, ct
c pictura ad finem Codicis posita cum tituiis eliani docet.
c Ea praeterea quae loto libro continentur, ingens ejos prelium magnopere exaogeul. Neque enim diibiuin
c- est quin niulla sint euieiid:*tissime scripia, et cuin insigni utiliiate ad corrigendos excusos Codices miruiii
f in moduin juvaiura, si quis eum lahorem, pium curo primis et in tanii mbmenti scripiis valde necessa-
c rium, velit desumere. Nostratem deinde, hoc esi, lIis|)anorum hisioriain quanto opere juvare.posHit hic
c Codcx, paucis hic verbis non possim cxprimere. Verum enim vero'illiid hahei anie alia hic Codex exi-
c niiuro, ei nunqiiaro satis pro dignitate celehrandum, quod insunt quaedam iu conriliis quac excusa non-
f dum suni, et nullibi nisi liic fortasse reperientur. Eju^modi est Gundemari regis Goihorum, qui Witlericu
c successii, conciiium : concilium etiam Caesaraugustanum sub Egica rege ; et quaedani alia, quae in indico
c quem sulijeciinus contiiiemur. Inest etiaro legum Gothicarum liber, qui vulgo Foruin judicuui nuucupatur.
c Ei quauivis noii pauca ejus libri per ilispaniam reperiautur manuscripta exemplarid, veruiniameu hoc,
c iaiit:e antiquiiatis ergo, reliqua omnia facile praecellit.
c P.ctura eiiam ipsa, quantunivis defonnis, quantumvis inconciiina, nonnihil tamcn docere potest, ut qiia
c veste, quo cultu reges, episcopi, saccrdoies ct monachi scriptoris it:mpore utereutur, quo ordiue iu cuii'
I cilio omoes considerent, et quaedam ejusmodi aiiqua ex parte intelligauius.
Index eorum omnium quat toto iibro coniinentur,
i Siecunda priroi folii pagina Yigilam babei depictum scribentis habitu. Superne scriptvim esi quaiita ^
c scribendo diniculiaie deierrereiur, ei quo landein animo firerii exorsus.
« Seqiiaiiiur versus Trochaici, quihus Vigiia Dei auxilinm implorat.
c Diio sequentia fblin implexam babent ct in sese revolntam scf ibendi formam, qtialis in Silonis rcgis eid*
« tapbio Oveti conspicilur. Idem legas ^i in anteriora pergas, si retror-um cedns, si inreriores, &i su(»criorci
< liitiras sequaris, si lateia, si angiilos ex transverso circiiiuspicia?. Fuit iilis Vigilae lcuiporibus iioc tiutuia
< ingenii acumen cximiuto, ctpluriuii habilum ct uturpuium.
I
«5 , PRiEFATIO. 90
( Uter^ Chronieon ab ipso mundi exordio cnni piciuris quibusd:im.
«. Compttlus, quo de more Mncla utilur Ecclesia, Iat« doscriptus ei muliis dfjcumeptis auctus, cum iabulii
« iii muhos annos ennformatiis.
i De ?entis qnsefdam cum p}ctiir.i.
« Arborcs consangniuitatis et afHniiatis cum eorumdem explicatione.
« Concilioriim omnium index cum quibusdam picturis ; quaruni crux esl postrema ex Ovetensi ab angelis
« fabrieata ferme expressa.
< Summaomnium cimilionim heroico carmine decem libris conscripla, et per locos communes ad clen*
I eorum et laicorum etiam institutionem digesta.
« Huciisque omnia Teluii procemia et ouasi parerga essc videntnr. Sequltur deinceps id quod pr.Tcipunm
« toto libro continetur, concilia sacra videlicet, non per lenipora, se^l per nationes disirihuta, cum SMniil ea
conjungantur qnae iu quaque sont prOTincia celebrata. Mostratia-, hoc est, llisiMma postremum iocuui obliueta.
«« Insunt mnlt» etiam post haec suinmomm pontilicum epistolae decretales.
• Liber divi Isidori eontra Jodaeos.
« BreTO Chroiiicon usque ad Raminim tertiom.
< Epitome lihrorum divi Hieronymi, Gennadli, divi Isidori, et divi lldeplionsi de Virls ilhistribna.
« Libellns de ordine eeiebrandi concillum in Hispania : sed tuiuime hic divo Isidoro, queiuadniodom in
« eieusis librls, tiibuitur.
« Forum Judicum Gothorum leges qontinens. £t hlc liber tandem flnftur, Qu;e sequuniur coronldis loco
< snnt soperaddiia.
« Pictura Vigilam atqiie ejiis adjutores osteiitans, Item reges qui suo lempore nispaoi» pr:rfuere.
« Garmeu asclepiadeum in qno Vigita et pro se ct pro siio, boc est sancii llartini de Alvelda, coenoliio
c Oeum precatur. Acrostiebae incipientes et flnientes, quae inprinciplo retulimua, cootluent iambicum car-
« men ejnsdcm ferme argmuenti, et acrostichis Idem ferme scribens.Finis. i
Alveldensein imitatur JEniiiianensis membranacens Codex, hoc tiiulo vel nomine donatns, quia in sancti
i£miltani de la Cogolia roonasterio ali(|aot ante sseeulis fuit cusioditus. Mtida char.icierum fnrma. iinaginiHii
vividis expressanim coloribus et pluriroorom prae a|ib Godicibus iraciatuum inscriptio, sicut et aoiiquitas
tthallG snromopere ronimendant. Sisebutus et Velaseo conscripserunt. Si aeram quaesieris, notam quain^
initin reperies qoa ad aeram millesimam illam tradocere valeas : sed certam omnino fldem huic inscri-
ptioni non adbibemus. Non eodem ae Codex calamo, non Codici eoaeva, non in folii sinii sed in roargine
nBpressn est« Clarissiroom hnne Codicem paucis annis Alveldeiisi posteriorem , pluribus congesium antiquis
nAnttroentia» eodero in exprimendis figurls ordine praeditum, anno denique 994 scriptum ex annotatione i|isi
iu ftneafnxa#pinaronr. En eomro quae continentur in hoc exemplari notiiiaro.
fn prineipio adesi brevisslma anni, saecnli et nnndi aetatom descriptio, aen conclsa 4h orbe condlio ad
Salvaloris usque Jeso Cbrisii moriero chronologia.
Computua ad Inveniendam lonam Initlo Qoadrageslmae et Paschae taro llebraels qoam Chrisilanis accoromo*
datos.
I>e Arte arithmeiiea ejasqoe partibna notitia.
De mundi origioe et de aniio bissextili brevis enarratlo.
Pereiigoos iraclatos in qoo ventorom ethimologie, directio, exitus et viae varils homanisqoe pro lubila
flgnris designanlar.
Uoadranulis pictora, fblgentisairois illibalisque post tot saecula coloribus expressa, quam ornatos.gratia et
absqoe oila si^nincatione efflctam aoguramor.
Rndeca»ilabi seo hermd viginti versos, eontinentes inler alia deprecationem pro aeiema salute Sisebuti
rpiscopi eiusqoe nepotis co^nomento Velasco ob perutiles juris imperialis conseriptos iibros.
Dei Opiiml Maxiroi rovsticis alpha el omMa verhis conscrl|iU imago, simulque cberubiuis ac serapliinisy
Cabrielis item et Micbaelis archangelonim efngies.
Arboris scienilae ac protoparentum homani generis In ipsa pnml noxiaiis elargltlone simulacrom.
Perbrevis antiqoa orbis in Asiam, Europam et Africam divisio.
Terrestris paradisi descnptio ei rotula qusdam qoaluor mondi phigas designans.
I>ax coro inscriptione non apte Intelligenda.
Canoniiro excerpia, et omnium conciliorum ac epistolaram decretaliom completissimos Codex.
Liber beaii Isidori de reneribus offlciorum.
Episiola beati laidori Jonioris episcopi Hispalensis ad Laudefredum episcopum CordoLensem.
ICjosdem Liber proeemiornm de libris Novi et Veteris Testameuii.
Ordo de celebrando conciiio.
Antistituro sedis Hispalensis, Toletanae et Illiberitanae catalogos, nempe ex Hispalensi ecclesia a Marcello
II qoe ad Davldem Jolianum : ex Toletana a Pelagio ad Joauiiem qui obii aera 964; et ex llliberitaua a Cae-
ctlio osqoe ad Gopiuro.
CDnciliuro Aquifgranense.
Veiosta llispaniaram divisio, in qoa provinciae Galleciae^ Lusiuniae, Beticae, Carthaginensis, Tarraconensis
d Galli» exprimuntur.
Liber Jle^tclronnn dietus, qui Gregorii Magni nonnullas epistolas et rescripia complectitur.
Chronicon de llispaniae historia, Mahumeiis eii:im pseudo prnpheta; compreiiendeEiS notiti:im.
Forom Judicum» in cujus posiremo folio opiimatum et n^giiui qui illud cunlexuerunt fl);urae seu icones
c<iingoutur. •
Consilia cl praecepu quoe ex sacris litteris ad ineunda inter consanguineos eonjugia congeri possuut : ar«
Lures qooque, agnaiionis el cognationis gradus denion^lrantes.
Laierculum f|uo Quadngesim» et Paschae iniiium dignoscattir : nliudque de feriis annuis, quod totius
pt aesuntissimi hiijos Codieis est complementum.
Istod exemplar a Garsia Loaisa sub Ilispalcnsis nomine fuisse dcscriplum su|)erest animadvertainus. Exi«
niiiis ille vir perperani Hispalense nuncupavit : nam istc nun({uum Codex ad Hispalim ptriinuit, etqui hoe
veic inj^igniebatur noinine et litulo, die 7 mensis Junii aiino 1671, in Kscuriaten^i inoiiasierio ctimbiisliis
(!v;inuit. Omnium i£miiiaiiensis Codicis tractatuum couipendium veniacuia nosira iingua ab An>brosio do
Mur.iles facium conspeximus.
Ad Toletflnae Ecclesix pervetusta canonum cxcmplaria dclineanda prngrcdiainur. Eorum prius ct artii-
quius, nicmbrQiiac>mm, foliis 315, tribus in uuo^uoque folio coiuuinis consUitS» roiundis Gotbicis cbaractc-
«I PRiEFATIO. . ^2
ribnt prefibyier quidAm Julianiis nomiiie conscripsil. Qiiamvts in priiivi fulii ora aul margine ipsiiin die de-
ciiiia noiia inensis Janiiarii a*ra 9Si> scribi ru;ptum fnisse perleg:is, ad iiauc n!ialciii rcrereniliini linllalciuis
censemus. Maj«irem nobis fiilem praesLiliiiia: snbGodicl^i isiius lincni eisrnlpta maiM^tin lexln sci|iiens anno-
tnlio. Kipiicit liber iste ix.t diebus anle Kalendas Aprilis tera hlxxii. Julianus vresbyler indignus scripsii in
bonore sanctoe Marim et saneti Ginesii^ eic. Nuruin alium, pra.'lcr coiiciliorum et epi«toldrum dixrcta, tracla*
tum in boc Codicc conspicere licebii.
Secundum ejusdem Toletanae Ecrlesls profiriiim canomim eiemplar» duabus exaratum cobimnU, litteris
nnn a^que nilidis depictum aera il33, in («omplutensi civitatc scribeb-it aiter Jnlianiis, ut ex lliiali ista ari-
iiotalione perspicuom esi. Finit liber iste canonum feliciter, Deo graiias, JuHanus indignus presbgter
scripsil tt cujus esiy adjuwinte DominOf hubitans in Aikaia gum »ta est super campum Laudabilem iv feria viii
Kalendas AprHis ara hgxxxiii. De hoc ciKlice P. Andreas Mcrino in sua Palasitgrapbb pag. 156, nttn tameti
rectum Jn omnibus, sermonem instituiu llliim acta coiicilioruiii et eiiisl laruin derreta solummodo com-
plecti mon$lramu8. Nec desunl aUa in Tolclano Codicuiit gnzopbylacio ad nosiram coilectionem testandam
nionumenla; qoorum prjclermittimns dcscriplionem , cuiu ad btnge novissiina lempora pertinere videritniis.
Principio ei line mutilus, niembranaceus, litiera P, nuinero 21 insigiiiius, foliis 545 conslans, Gotbicis
proleiisis cbaracterilHis scriptust io liac liQlriteosi pttblic^ bibiiotheca Oidex canonum asservaiur. In Ane
4)ecimi sasculi vel initio undeclml exaratnm liiterarum forina aperie prodii. De l)«tc praeclaribstmo Codicc
illud notatu dignum cognovimus conimunibus scilicet ac faclle dignoscendis metulis cum sicut- et rcliquos
scaiere ; duin autem verba quibus canonicse comineiiiur SHnctiones iion apie cohaercnt, aut sensus obscu-
rus inlricatusque apparel, ipsum ca^tcros emendare atqiie Gorrigere» bi ter(;o primi rolii epislulain perlogas
bcati Booitacii papa;, qui quarttis fuit po4 Gregirium, in qua licere monachis sacerdotale offieium ubifiue
celebrare asseritur. Labyrinibi ftpeoinien diversie omatum culoribus io prespecin eibibetMr, in quo pcr cen-
liim ocioginia septeiii globolos seqtientia inscilbuntur aique miHtoiies pcr omnes angulos repeiita suni
verba : Stcpert [fiirte superiori] abbati librum : dicatioiiom G'xiicie in bis vocibus contineri putamns. Non-
iiulla in boc volunilne desimt fotia qnae suis sempef- tocis in bac nosira edilione adiiotantur. Pervetusius isic
€o<lei contiitet excerpta caiionnm, synodos et decreia praesuluin Roinaiiorum. Quis fiierit ejus scriptor nos
omnino la&el : eonstat tainen illuui ad D. Garsi;e Loaisa jus pertinuisse, atquo a saocti Viiiceniti Frainim
l^rxdicaiorum PtaftenU;!; eoeiiobio iii banc blbliothecam advecium fuisse.
Cscurialensis Tcrliif quia sancli Ijaurentii roonasierii proprius exstat, notam assignavimns alteri, post
TigiJanum et i£nti4iaiieiuem ad ideni co&Uubiuin perlinentes, canoinim Codid mcinbranaceo, qui |trineiptu
ct line muiilus nuflum m^is slgnam pr«.slai ad tempu:! quo scripius fucrit dignoscendum. Ciiaracieruui
lormain perpcndcnles ad posiremos saeculi deciitti vel priores undeciiiii annos si volumini^ hiijus iitscripiio-
nem referamus, non multum ab scopo aberrare arbitramur. Post incoinpleia canomim eicerpta Tolcta-
imro decimiim ei undocimum concilium a suis sedibus sejuneium, in Cteteris vero omaiiuii Godieum ser-
vatam scriem quisvls in hoc exemplari perspicict.
Aliud eiiam volumcn e\olvinius, ad ejusdem ccenobii sancii Laiirenili biblioibecam pertinens, coi faeil.us
dcsignanilo Escurialensis Quiirti iiomen indidlmus. Nitidis illud exaraium liiteris, foliis 135 constaiis» oiniti
ex parte mutiluni, post Hndecimi dimidium saeculi scriptum coiijicimu<(. Praster llispanise bahita coucllia
quoddam abud in boc Godice fiustra qusras : oiunia eiiam Uomaitorum praesuium decreta, qu» tit eoHeris
scrihuntur Codicibus , inca»«>um perscruteris.
Membranaccum item, ad IJrgelitanx Kcciesias jus nttinen«y ex 2Di foliis coalescens volumcn magnam huie
eolkeiioni aueloriiaiem coneiiiavii. In bujus quaiuor foliis prioribas epistolam sancti Glementis ad Jacobiiiii
fiatrem Domini, ab eriidito quovis viro pro'ixiiiseiaiti-ntius porlusirandam, docretuin divi t>regerii daiuni
iu basilica aposioli Petri atque in consessa vlginti triuni episcoporum et iriginta trium pr&ibyterurura,. nec-
non ei concilii Toleiani duodecimi quarium canonem leget accuraius scruialor ; scd quutuor isia folia et
recens assoia et praeposiia fuisse protinus animadveriei. Non una exaratus inanu tolus Godex apparet :
iniegram vero canonum colleeiionem coniinet, ai quaedam excipias suls perpeluo loeis adnotanda. Uuamvis
nullum «rae, in qua liiteris mandaius sii, vestigium In ipso comperias, cbaracterum lamen forniam perspi-
cieiis atqae cum aliis ejusdem Ecclesis peculiaribus ei antiquis monumentis comparanSit ad ssculi dQciiui.
litiem vel undecimi iniiium si referas, nun longe a oertiiudine declinasse videberis.
Gcrundensis Kcelesis proprius Codex^ meinbrauis cominissus, 5^ foUis eonsians, in prompta fuit* Pri-
mum ejus fuliiim» posterius superimposiiumy quodque volumliiis iuvolocrum recltuii dlMrim« oonfirmalio-
iiem pacis ac induciaruin in Gerundensi co^^ilio anno 106S initam complectiiur. Secundum, reapse primuui,
CodiciA felium divisiouein provinciarum ac metropolitanaruiu scdiuin exbibei : vividis ac rubris lulgenies co-
loribusdeprebeiiduntur conciliomm, episioUrum ei canonuin iituli : ast scriptoris nomeii nullibi licuit repe^
riri. Urgeiitaiio Ouliei buiic apprime similem cognoscet qui eos inier sese conferre atqae noslras longius
adnoiatiooes percurrere volueriL .li.iquu Gerundenseni non loiigo post» uiidecimi prorecto sseculi dimidio»
tempore scriptum aiispieamur. Decretalibus epistoiis superaddita inveniuntur in ipso quxdam culleciaiiea.
Hispaksnscm Codicem addimtis el Lucensem, voracibus flammis Cscarialensis bibliotbec» votumina
amio 1671 vastantibvs, ei sapicntam buminum manibus eieessisse dudum enuntiavimus : sed iliorum et
memoria eiseripta minime perieruni. Quam maxinio possumus graiiludinis coliu eialTeciu proaeqoirour
ioannem Uaplistam Perez ct Joannem Vuzqaez del M.innol, qni omnium quaecunque in iilis continObantur
exemiiiaribus perfectam descriplionem p^thteris rcliquisse curarant. Publicam haiic fecii K. P* Fr. Eiiiina-
Huel Hiseo iii HispaniaB sacras tomo quadrage^imo. Autographuin Joannis Marmoi scripium In H. Flores
bibliotbeca nobis prosplcere auiio 1807 atque conferre licuit : dolemua autem nuuc» veheutcuterqtte dole-
mos illud ex rernm bumanarum vicissitudine ei adversa foriuiia deperiisse. Godicem aliuin ad fclscuriaien-
s<?iu biblioihecam pertinentem, qut Hieronymi Zurits fuisse videlur ex noia ejusdem manu exsculpta, vidii
et oim Alveklcnsi couiulii erndiius D. Blasius Nasarre, cujus etlam observatioiies ad hanc editioneiii rimaii
sumas. S«*ptenidecim tantttin Toletana conciba, ac Ferdinandi regis biijus nominis priini decrela exempldr
illud eonipleciebaiar. Gonsoni, uniformes ac superstitibus ex igiie exemplariUus omnimodo consentanei lli-
spateusis at4|ue Lucensis Codices erant. Priorem ilium ineunte saecuio decimo, postremum bunc posi aa-
Aum 1031 conscriptum viri erudilissiini testaniar.
Intiaiibas litieris Codices, quibus usl sumusy in operis cuatesta seu annotaiionibas tfesignavimas, proul
scijueus exhibei tabella :
A. . . • significal Aiveldensem, seu Yigilanam Godiceffit
^ iliimilianettsem.
T. 1 Toleiauuffl prlmum.
93 COLLECTIO GANONUM S. KIDOKO IIISPAL. ASCHIPTA. 24
T. 2. . . % . • ToleUnum seriindiim.
li. K bibiioiliece liegir CoJieeiv.
E. 5 Escarlalenseiii lerlitim.
K. A £«curlalen6ein quartum.
U. . , . • . • UrgeJiUnum.
G. . • • • • • Gerundensem.
Ili ftttbi cfgo Yetutiissiroi , celebreft ac ftumma diligentia conservail Codices, e qtiihuft ▼eluti puiissimift
foiiiibiift antiqu:im lliftpanx Ecclesijc canonic^m doctriuam iu jtis pablicuin einittere coiiaii ftiimtis.
Laborem noKtrum piift eruditiftque virift gratum» fidelibus populis salutiferum, reciiiudini roTetidas peruiile
aique Iberlc» landeui regiotii foro bonoralissimum sperainus. Dabam Maututt Carpeianorum pridie Iduft
Sepieiubrift anno Doniini 1821.
Franciseui Anioniut Gomaleitt
Pttblicas Mairiienftift biblioibecse prxfecloft.
IN NOMINE •PATRiS ET FIUI ET SPIRITUS SANCTI
mciPiT
HBER CANONUM.
VEUSIFICATIO INTERROGATIOQUE tECTORIS AD CODICEII-
f . k CeKsa lerribili Codex qai ftede locafift
Qoift tu es? A. « Vilalift ordo. i. Quod inest tibi
[ Domen ?
B. CcBlestis dlcor sanctorum regnla Yoce.
/. Qtti sant bi quibus boc lilulo censere xuberisT
/{. Totius orbis jus iinperiale lenenles.
i. Tu, quero toi ▼alida procerum ftenlentia forniat»
Quid statuere Taleft? tibi quae potenti^ ftubsut?
n. 0 lenuem tenero nuuniem corde clieiitem !
Me celebrem faroa toium correxii In orbom.
i. El te cur latebra fovet bic roifteranda Telusias ?
H. Ad me, si Tis me nosse, ad me conTertere loius,
Arcanisque tuis promploft me illabere loium.
Auseulu jam quid possunt mea promere signa :
Et fti posse ftubeftt tibi ftic agnoftcere recla,
CGelift quae yeritaft tenealur nuniio lerris :
Terrigenas coelift miUo, dans linquere lerras.
Stfttis in snblimi erectorum deprimo colla,
Ardua dum culpis jubeo disponere jura.
Excelsa sistens elcTaius perferor arce
Dum subjecu premo Tslidus tou ordine sacro.
Me decei eximie narrantem concio verax,
Dum beQfi cuncta simul mox roe reboante tace-
[ scont :
ConcU Iremuat, pono dum eonctis jura tremoris.
Me Talida roeluunt, roihi roagna parere jubetttur»
Scbisma perii, error resilit, fallacia non esr,
Obseenos fugiiy imporqs ruit, Impius extra esi,
Gttla cadit, ebrius nec erlt, et pompa recedlt.
Non corvare capot saxis, non ponere tbora
Djrmonibus jubeo; rerum aucior nonerilaiicr,
Nec creatura dabit operi Creatoris bonorem.
Ordine compono cuncu, rego ordine cuntu ,
Ordiuibtts pollens facio lou ordiue pulchra.
A i£ni., Tol. I, In nomine frtp/o, siiitp/o divtno in-
cipit Hber Ciinonum,
b i. IloG signum itulical iaierrogatlonem lecturis.
A Dico idem sacram, triboo mysierla sacra :
Aliare» templumy veslis, vas, sedis bonorque ,
Gfarisma » caro» sangoisque sacer, baptlsuia s»-
[ craluui,
Janitor, acolytos, lector, psalmisia canorus,
Exorclsia poiens aclu roluorque leviiis,
Voce leviu valens, praesul et presbytor, alina
Virgo, jugum nupiffi, ca^Iebs viduaqoe reclitiis
Qoaeque lidem noroenque Dci censenlor babere,
Ordiuibus discreU meis celeberrima consiant
El disiincu meo forinam de limite servant :
Cumque suis plena possent sobsislere causis ,
Sonl lamea ordinau meis baec omnia jussis.
i. Me, rogo, me ftiue ipse lundo narrare quod opio,
Si fas adtribuis mihi deiilur jora loquendi.
^ R. Diciloquaeque voles, et firma peclore vota.
i. Postquam te nosse volui et coguoscere qoivi,
Ac subliine tuuni posse inihi nosse dedisti,
Appelo plane salis lua roecum volverejussa,
El si scire Deus dederil scruiare profunda,
Sicque pcr orbem verborom te semine sparsum
Sinibos adgregare roeis, nt acomine mentis
Te adgressos siringam distenlom corpore molio,
Dispersaque irabens aecUm conimenu sub uiio,
Quo dum judiciom qoaeret seateniia diseors,
Quidquid velle libci totuin coacordia prxsiet :
Sicqne oovom corpos primsevis artobas implenft
Ingeniis brevia formem conipeudia lardis.
/I. Ignara [7. i, roagna], libei, (erge celer, otia
C[ nulia reurdenl :
Si feceris plane facies quod prosit ubiqoe :
Eslo Deus tecum, per roe hxc dispersa rcducens,
Ut facias in me digaa competidia muUis.
c R. Sigiiom istud Codicis rcspon^ioocm dcsi-
Snul.
EXCERPTA CANONUM
DECEM LIBUIS COMPREHENSA
LIBER PRIMUS-
DE INSTITUTIONIBUS CLKRICORUM.
TITCLUS f.
De quibMt non wnl tlerici ordinandim
1)6 evnuchig qai seipsos abscidunt. Conc* Nic,
ll!. I.cap. <. . ... «
Item de liisquiseipsossiNcUliinlt aut ab aliis fluot.
Iii eieerptis llarlint, lil. !2l, c. 64.
Iieni de liis qui seipsos abscidunt, Conc. Arebt.
II, til. 7, c. «2.
Iiem de iis qui seipsos absciduut. Decreliim Gela-
sii generale 8^, tit. 5.
Si qiiis Yolens partt^m sibi corporis amjjutnverit,
crlericus esse non poiest. Epi^i. Intiocentti ad Feti-
cein, 9,lii. 5. • , ,
De nescieiiiibtts VitteMs , et pane corporis immi-
riutis. Decret. Gelas. gener. 82, tit. i8.
Uioris adulterae vir laicus iIitcus non erii. Si
aoteni adoltera uxoris vir sii clericus aut repudiet,
aut a clcro cesset. Conc. Neocxs. tit. 8, c. 5.
A ruptus bapttiatuB uxorem et honorem habero ptttesl.
Epist. Innoc. ad Virtor. 7, til. iO.
Is qui ante bapiisiniiui uxoreiu habuit et post b.i-
plismum aliam duxit, clericus noii flat. Episi. Iiiiioc.
ad universos in Tolosa, 27, til. 6.
liiexploraiae Titas boiuiiies aut corrupt.im nxorem
accipienies clerici non siui. Episl. Syric. ad Euuier.
3, lii. 8.
Catechumenus posi lavacnim alieram uxnreiu dii-
cciis iioii erit (lericus, et quod in bapiisnio sola pcc-
cata dimittantur, non nxoruni numerus deleauir.
Epist. Iniioc. ad Victor. 7, tit. G.
De discretione poenilenliiiio : qni possint ad lio-
nores ecclesiasticos provehi , vel qui non possint.
Conc. Tolel. iv, tit. 5i, c. 49.
De discrelioue libertorum : qui ad ecclesiasticos
bonores perveiiire possunt , vol qul proveiii prolii-
bentur. Conc. Tolei. iv, lit. 73, r. 49.
De libcrtis fainiliaruni Ecctesi» qui vcl qualiler
De hts qiioruin uxores mcechantiir, ne clericl siiil. n ad sacerdotium pronioveanlur. et de rebus eoruiii
lii etcerniis Uarlini, lii. 28, c. e4. ** quid fiat. Conc. Tolet. iv, lit. 74, c. 49.
Episcopus vidu;e vel rei odiai» maritum in clerum
proiboveiis deponatur. Coiic. Carthag. iv, lit. 69,
cap. 15.
Lalci, qui post oxorem qtiamciinquc iiiulierera c >-
gnoverini, in clero iion adiniitanturw Coiic. Gerund.
tit. 8, c. 60.
Di! his qui vidiias aut diniissas duciint, vet in ma*
lis consiliis misti bunU lu e&cerplis Martiui. lit. iii,
eap. 64.
l)t virginitatsm proflientes si inoechaverint , inler
digamos nabeantur. Conc. Ancyiit. lil. 18, c. 2.
Dt si laicns vidoam doxerit clericus iion sit. Epist.
Innoc. ad Victor. 7, tit. 5.
Qui sccundain duxerit uxorein c^ericus non sit.
Epist.ejiisdein ad eunidem, tit. 6.
tjuod digami ad clerum adniitii non possinl. Epist.
liinoc. ad Kclic. 9, ttl. 2.
Ut bigamiis, aul viduas vcl corruptac maritus , cte-
riciis nnnsil. Decrei. Ililarii syiiod., 74, tit. 2. L
De bigainis ac pene omnibiis persniiis , de qiiibus
clerici non sint. Decrei. Geias. geiier., 82, lil. 5.
De digatnis ne cunsecreniur iii cloruin. Cdiic. Va-
lenl., ttt. 3, c. 45.
Dtsi saceidos, vel quilibei cx clcro viduam uxo-
rem duxerit vel abjeciam , nec ad clerum adniit-
taniur, el a clero removeautur. Episi. Innoc. ad Ku-
fuin, 23, til. 1.
De cleiicis qui vidiiam aut secutidam conjugem
diixerini, ut omni dignitate priveutur. E^-isl. Syric.
ad Eainer. 3, lii. II.
Ut qoicunqiie ad sacerdolium , viduarum mariii,
vel babenles numerosa conjiigia , promott fueriiit,
ab ecclesiabticis ofllciis arceaniur. Epist. Leon. ad
oniversos episcopos per Campaniam ei diversas pio-
Yincia8»64, tit. 2.
De bis qui priusquam ordiiiarentur incontinonles
ihventi sunl. Conc. Arausic. lii. 2i, r. 27.
qu
Ex iKeniientibui ordin>tus clcricus deponaiur.
Conc. Carihag. iv, tit. 68, c. 15.
Ui digami vel poenilenies vet reptidialarum ma-
rlii ad clerum non promoveaiilur. Conc. Areiat. iii,
lii 3, c. 23.
De poenilentibus ctericus noti sii. Diaconus quo-
oue n«iii ininisirt^t, nec presbyter altare consetrct.
Cunc. Auaih. tit. 43, c. 30.
De pceniientibiis * seu di^iamis aut vi<lu:e marl-
tis : iion ^ adiiiiltantur ad cteruiu. Epist. Syricii ad
Eumer. 3, tit. 15.
Ul poeniientos inscii lilierariim vel defectu mein-
brorum aul decissione aut qnid iniiins tiabentes cle-
rici non sinl. Decrel. Hitar. sy.iod. 74, lii. 3.
Qiiod po t poenileniiain nnllns ad cternm possit
adniiiii. Epi^t. Innoc. ad Agap. et relii|uos ex inte-
gro, 11.
Ui impticali negotiis ntienis anic reddiiain raii '-
iicin clerici non flanl. Conc. (^arlliag. i, lil. 8, c. 12.
Ut nullus obtigaium cuiqntun absi|tie consensu
donrini vel palroni clcricum fuciat. Coiic. Tolel. i,
iit. 10, c. 46.
De condiiioiiatibus absque ron<:ensu dimiini vel
patroni nou ordiiiandis. Iti excerptis Mjrliiii, tit. 40,
cap. 04.
Qui * palroni in saeculo fuerinl ad cterum uon
provehaulur. Episi. Innoc. ad Viclor. 7, lii. 11.
Origiiiariiis absque doinini consensu ordiuclur.
Decrei. Gel^is. gener. 82, tit. 16.
Ex curialibus vel qui fniiciiones injunctas habent
cterici non sint propter diaboli voluplates. Eplst.
Innoc. ad Victor. 7, tit. II.
De liiicis fidetibus qui caosas poriaverint , sive
administraveriut. Epist. Innoc. ad Exuperiniu, 8,
tit. 3.
Causidici et curiales vel saecnlari milili.-e dediti
ad cleruni non admittantur. E(nsl. Innoc. ad uui-
Ul monachus si clcricus facius fuerit propositiiui D versos iii Tolosa, 27, tit. 2.
servet , et quod nullus monachus vel clericiis cor- Post b>pi!Sina statim bapiizatl ad cleruin nou ad-
• Ab hift vocilns incipit coilrx Dibliolliccx Regix.
^ Uibl. Rcg., Toict. 1,2, ne.
« In A., iE., Bib. R., desuut Iiic et scqueiis t lu-
lus. Dcsituj*ti sunl c\ T. I. ^
97
COLLECTIO CANONUM 8. ISI0OIIO IIISrAL. ASCRIPTA.
%S
I Hceiilur : et qui prapcedenti icfnporc morlalo pec-
fMttfin admiserunl cltTici non sint. Couc. Nic. tit.
2. r. I.
ItchapliKali nd nnllum rlericatus gradiim promo-
viMidi. Cniic. Carlli:«g. v, tii. II, c. 16.
I)c his qnl ab bnRreiicis Liapiizait aut rebaptitnti
f^iint, nt ad ecoleftiaslicam niililiam non pcitingant*
Rpist. Felicis ad episcopos per Siciliain, 79, tU. 5.
Neophyti, id est nnper h:ipiiz:>ti, moi cleric^noa
«int. In e%rerp?i8 Martini tit. 2i, c. f*<4.
Qiii pnst hapttsmum cinguUim mflitiae saeciilaris
accoperiint clerici noo erunt. Epist. Innoc. ad Vi-
«lorio. 7, tit. 2.
De niaffistratibus et duum?iris ne.^ clcrum pro-
nioveanlnr. Tonc. Eliber. tit. 56, c. 38.
Sediiionarii et uMirarii clerici iion sint, nec » om-
ni modo fianl. Conc. Cartling. iv, tii. ^7« c. 15.
Dc hxrelicis, ne ad clerum proinovcaniur. Conc.
etilier. tit.5l,c. 38.
De criniiiiosis, ne ail clerum promoveantur. De-
crel. Gelasii gener. c. 82, til. 20.
Energumeni , id esl , qui palam arrepti sunt , sed
ctinvenli, abjiriantur. Conc. Araus. tit. 16, c. 27.
in peregre baptfzaii clericl non sint. Conc. Ell-
bcr. lit. 24, c. 58.
Quod dxmoniacis , aliisqiie passionibus irrciitis
ininisteria sacra traclare non liceal. Dt:crei. Gelasii
gencr. 82, lit. 21.
De personis pene omnibiis de quibus clerici nnn
shil. Episl. Iniioc. ad oniversos infolosa, 27, lit. 4.
De Hispanornin reprcbcnsione qui inordinate con-
siiiuuni c^ericos. Epist. Inuoc. ad universoA In To-
liisa» 27, lii. 1.
TITULUS IL
De profeuhne ei conjugiU elericarum.
IJI clerici, cnm ad poberiaiem venerinl , aiit eon«
Ingiiim aui Gastllatein proflteantur. Conc. Carihag*
III, lit. 19, c. U.
l]| non lireat clerico uxoren scci» alierlns accl-
pere, iiisi rorie spoponderii se ad veram lldem veiii-
re. Conc. Chalced. tli. U, c. 11.
De bis qiios parentes ab Infantia in clericatas ofli-
cio manciparinl , sl postea voluniaicro habeant nu-
licndi. Coiic. Tolel. ii, lil. 1, c. 47.
De personis mulierum «joas convenil dericis co-
piilari, ei si nesciente episcopo clericus ducat uio-
rcm. Conc. Tolel. iv. lii. 44, c. 49.
De cornugibus ciericoruui. EpisU Siricii ad Eu-
iiiorium, 3, lil. 9.
Ut clerici vir(ilnibas socientur , nec viduam acci-
puini , nec rejeeum. Epist. Iniioc. ad Vicloricuin»
7, til. 4.
TITULUS IIL
De uxoribui eUricorum.
De adulierid uxoribus clericorum. Cone. Eliberil.
lii 65,c. 58.
Ut clericus, ciijiis uxor peccavcrit, pra^ler iiecein
pniestalem habeat disiringendl eam , et cum ea ci-
bmn non sumat. Conc. Tolet. i, tii. 7» c. 46.
TITULUS IV.
De /iiiis loltKt ordinie cterieorum,
Fiiii clericorum ad spec^acula non accedanu
Coiic. Carihag. iii, lii. 12, c. 14.
Fi'ii cujuscunque ordinis clericorom' gentilibus,
h.Treiici8 , vel schismaticis niairimonio nullatenus
coiijiingeiidi. Coiic. Carlhag. iit, lit. 12, c. 14.
CuJuMunque ordiiiis clerici suos Alios a potesla-
te sua exire non slnaiit nisi aeiaie et moribus com-
proliatis. Conc Carihag. iii, tii. 14, c. 14.
Filii clericorum inter h;ureiicos noii bapiizabuntur
ttor cunimMrabnntur. Conc. Chalccd. lil. 14, c. 11.
Si sacerdolis vel diaconi filia religiosa peccaverit,
* U. n.i oHhthto fianl.
A in-flne laiiium communicel. Conc. Tolet. i. lii. 19^
C. 4»
De Alia episcopi, prcshyteri, vel di.aconf qii« fuerii-
devoia et peccaverit. Cnnc. nracar. ii, lil. 50. c. Gi.
De damiiatiiine Aiiorum qiii ox 8i*c«*riloiihns Pl
roinistrif genili coroprobantuc. Conc. ToleU iz» lit.
10, c 54.
TITULUS V,
De hteredilatibui clencorum,
Clerici tniiu5 ordinisderebus snisnihil inAtle*ibu^^
vel eisi propinqni sinl , scripio conrerant. Conc.
Carihag. ui, lit. f3, c. 14..
De episcopis exiraneis a consanguiniiate li.Tredi-
bns sive h^rreiicis vel pnganis cnnsangiiincis fnrnlta-
l^ro susiin dimittentihiis, iii si eoclesi.v mliil ooniule-
rini noniina eerinn ad altare iion re<-iiefi(ur, ct posi
morleiii analliem» cis dicaiur. Incxcusahiles eniiii
eruni a percipienda danmaiione eliam si disccs^eriiu
0 iiileslaii : quiaiemporeconsccraiionisKumrei propri;»
ordinalionem su» professioni cougruau uunreccruul.
Couc. Canhag. v, til. 14, c. 16^
TITULUS VL
De relieiie etericorum\»
Si relicta preshylcri vel diaconi se rnicnnqve
eoiijunxeril, aut casiigaii scpareniur, aut eicounuu-
nieatione Heclantur. Cojic. Aurel. i, lil, 9, c. 51.
Si vidua episcopi, pre^byieri, vel diaconi nupserii,
eum uiillo chrisliano cnnvivens, laniuin iii Aiio com-
rouoicei. Iu excerpl. Marijni. lii. 29, c 64.
Si saccnlotis vidiia vel levita! mariuiin acceperi* ,
ia Ane Uniuro communicei. Coiic. ToLei. i. lii. 18,
e. 46.
TITULUS VH.
De iervitio eeclaiag vel cterieorum,
Ut servi eoclesiae vel clericorum ni»n «lelieani .i
^ Judiciliits vel actoribus ^ in aiiqaa augaria raiigari.
^ Conc. Totcl. III, tit. 21, e. 48.
TITUL6S VIIL
De ttbiolutione ei ibertate ingenuorum ei iervUium
clericorum.
De abooluiione a labfiribns vel indiviiiiciionilws
clerievrruro iogenooruin» Coiic. Toluu iv,. lii. 47 ^
c. 49.
Uuod de clero ex famiKis ffsci nulfus unquaui a
rcge postulel : et qui acceperil, irrita ttlis duiialo
roaneat. Conc. Tulei. iii, til. 8, c. 48.
Quod servilihus clericis dare del>cani cpiscopi
libertaiem. Coiic. Tolet. ix, lii. 11, c. 54.
TITULUS IX.
De itipendiii clericorum.
Clcrici quarolibel erudiii ariiAcio victuin qu«raiiL
Conc. Canhag. iv, tii. 51, c. 15.
Qualiier clerici aihi victuin ac vcstitum qu;eraiii.
D Conc. Carlb:«g. iv, lii. 52, c. 15.
Ut siipendiacleiicoruin juxia roeritum dislribuau-
lur. Cooc. Agatb. lil. 30, c. 50.
TITULUS X.
De non ordinandii abiolute clericii.
Non oporiere absolule quosltbcl clericos ordinare
nisi in proprio. Coiic. Chalced. lil. 6, c. 11.
Ul ubi quis ordiualur ibi peroiaiieal. Conc. Arelai»
I, tiu2, c. 21.
TITULUS Xl.
Sine teiiimonio non faciendoi ordinationei elericorum,
Mon ordinai:dos clericos iiisi episcopi^ct p«ipuii
le.siitnouio prubabiles. Conc. Cariliag. iii, lii. ti ,
c. 14.
Kofi ordinandos ctericos sine tesiiiminio ci com-
^ J£,,€xaclo:ibiii,
S9
EXCERPTA CANONUM. ^ LIB. I.
30
ntventia clcrieorum eC civitim. Codc. Caribrig. iv» A Ut cnjiislibet ordiuis cloricus li tardint ftd eecle-
tit. 2i,c. 15.
TITULUS XII.
De etectione , lemporibust tt gradibui ctericofum,
.De bit quos pareolet ab mraniia in clericttiit
ofHfio maiiciparutit, qnoiemporeincpiant lioiioribus
sublimari , vet ti professam coiiiiiimiain violenl ut
&crilegi babeantiir. CotiC. Tolet. ii, til. 1, c. 47.
De bit qnl publlce pocnitentiam non accipiunt, sed
lantom viaiicum» ni lu clero promoveantur. Cunc.
Cernnd. tit, 9, c. 40.
De dtscreiioiie liberionim , qni ad ecclesiaslicos
lionores perrenire po«siint , vel qui proveiii probi-
Leniur. Conc. Tolet. iv, tit. 73, c. 49.
Ui ti de laicis eligantur ad cleruni qiuintum tem«
poris observftur. Decret. Gelas. gen. 82, lii. 4.
Uuales debeant cleriei lieri; ac de conjugiis et
gradibus ef»riim. E^st. Siricii ad Enmer. 3 tit. k.
siam venerit deponaiiir. ConC. Tolet. i, tit. 5, c. 40
Contumares cierir i et ad i>IUcittin tardius venienies
eicomrounicentur. (k>nc. Agaib. tit. 2, c. 30.
CJerict ad oriiciuiii venire contemuentes arbitrio
episcopi coerceaniur. Conc. Aurcliaii. i, tit. 24,
c. 31.
De ilericis qui ad vespertinum vel malutinam
quocumque loco non conveniunt. In eicerptis Martini
tit. C3, c. U.
Clerici sani jejunia poUiienles minores habendi.
Conc. Carthag. iv, lit. 62, c. 15.
Ctericus junior seniori non pnsponatur. Conc*
Agath. lit. 23, c. 30.
Clerici,qui propter licentiam monacbi etsevolunlv
excomniuniceniur. Conc. C»saraiigiist. i, tit.6, e. 41.
Clcrici, qui monacborum prupositum ap|ietnnt,
Idipsuin licitum babeaut. Conc. Totet. iv, tit.&0,
c. 49.
De bis qui aelaie grandaBvi ad sacram niilitiani g Clerici maledici degradentur. Cooc. Cartbag. l?»
re^Unant; et de temponbiis coruin. In quo supra, tlt. 57, c. 15.
lit. 10.
De monacbis promovendis ad clerum el qnaliter
per gradus tt tempora proinoveautur. Cpist. Siridi
aJ Kuuier. 3, lit. 43.
De laicts qul possunt clerici fieri , si pott bapti-
sninm c!ericis vel monacbis juncti sint, vel concubi-
nam ac pellicem nasqoam iiuveriui. Epist. iniioc. ad
Pelic. 8, lit. 4.
I>e temporlbos in deri ordinibns iramorandis. In
qtiosiipni. Iji. 5.
Qiiales eli^endl sont in ordine clerieorum. Epist.
Initoc ad universos In Tolosn, 27, tii. 5.
Ut noilas nisi per gradus t^lesiasiicos delieat ad
McerdoUum pervenire. Epist. Decret. Zuslini ad
llt^tyibiiim Saloulianam, 28, lit. I.
Uum in sin|ulls clericorum ffradibas tempora sint
prsfixa « el si ab inrantia eeriesia>ti> is min steriis
liotuen drdeniut Epist. eadem* 28 , tit. 3.
Discordanies clericos aut ratio vel suasio epiflcopl
coocordet, aut synodas damuet. Coiic. Cartbag. iv,
tit. 59, c. 18.
Clerka ba^reticorum convivia vel consortia rugiant.
Conc. Canbag. iv, tit. 7U, c. 15.
Mon licere laioo irel dcrieo anie boram tertiam
prandere iiec ad meosam aocedere vd «dera siae
bymm). Conc. Bracar. ii, tit. tiS, c. 64.
Non debi-re clericos et iiitnistros sive laicos ad
agapem vocaios partein tollere. Cunc. Laod. tii.
S/, c. 7.
Clerici inter epulas caniantes severissime coer-
cendi. Gonr. Cartbag. iv, tit. 63, e. i5.
Ut clerid nuptlalia vitent. Conc» Agaih. tlt. 39»
c.30.
Noo licere minlstros aluris vel ca^teros quoslibcl
spectaculls quas aut in nnptiis aut ccbnis exbibeiitur
inseresse. Conc. Laod. tit. 5i, c.7.
111«
Ut cum deruerint clerid, do mo^cbis eliganlur: ^ Non licere sarerdotibus vel clerids spectaculis i
aut f uaies sint » vd io qualic otficra*per'(iui*dii^e% terefloe. iaonc. Bracar. ii, tit. 60, c. 64.
quarin tempora tranaeanl. Decrei; %d[. 'gedoir. W;
tii. 5.
TITULU^* XflL / . r .. .-.
Ut monacbos, sl clericus racins ruerit • moaacbi
propodtum aervet. Epist. Inooc. ad Yicioric* 7,
iii. 10.
De conversatione clericorum ut in ono conclavi
sint. T«»lel. iv, tii. 2i, c. 49.
Dequalluie tonsurae a cunctls clGricis vel lectori-
bus commuuiter babenda. Coiic. Tolei. iv, tit. 41,
c. 49.
De aitondenda coma clericornm et bal>itu ordinalo.
In eicerptis Martini, tit. 6G, c. 61.
Clerici nec coinaiu uutriani iiec barbam radanU
Conc. Caribag. iv, lit. 44, c. 15.
De dericis qui coiuam uulriuoi. Conc. Agitb. liU 1> 20, c. 30.
CltQritiacurrilcs et verbls lurpibus ioculsres ab
oriidodetrabendi. Conc. Carthag. iv, tiu 60, c. 15.
De scurrilbus et jncolaribus. Conc. Agatb. tiu iO,
cW. .. . •
Clerkcifdrcreaturas juranles acerrime objurgandU
Conc. Cartbag. iv, lit. 61, c. 15.
Clerici iiividi nou promoveaotur. Cobc. eodem,
til. 54, c. 15.
Clerici adulatores et proditores degradentur. Conc
Cartbag. iv, tiu 56, c. 15.
tt proditores rratrum vel VRSornm sacronim scu
scripturarum tum verbcribus deponantur. Conc.
ArelaU i, tiu 15, c. 21«
Si dericos rartam recerit ecclesis. Conc. Agatb.
t U 5, c. 30.
Ul si voluntarie clerlcns ecdesias damnum receni
et satisraciat, excomiHuaiceiur. Cooc. eodem, liu
20, cSO.
Clcrid nec vestiirenlis nec calceamentis dccorem
qtixram. Conc. Caribag. iv, lit. 45, c. 15.
De ciericis qui operari non possunt : artiflciola ct
tttteras discanU Conc. Cartliag. iv, lit. 55, c. lo.
Ut diCBCesani tlerici septiinaiias teneant , ot die
sabbato omiics in utium couveuiaut. Conc. Tarracon.
tit. 7, c. 39.
De eo oood non liceat dericos die dominlco ab
ccclesia alisentari, setl inissarum sole nnibos inler*
e^se jejuoos. lo eicerptis Mariiiil, tii. 64, c. 64.
De etericis qui ab ecclesi» orilcio diebus solemni»
bos desuuU Conc. AgHth. tit. b4, c. 30.
Clcrici ab ofndo dediiianies vcl negligentins agen-
t<s ab orUcio reiiiovendi. Couc. Cartiiag. iv, tit. 50,
c. 15.
Clerici qiii vigililsdesunt stipcndiis privandi. Coiic.
eodcmp tii. 24, c. 15.
De clericis qui crimeB capilale commiserint. Couc.
eodem, lit. 50, c. 30.
Non licf re clericos magos vel incaoiatores esse aal
pbylacteria racere. Conc. Laod. t'U 56, c. 7.
De sortilegis aot aiigitria observantibus iit ab Ec*
clesia separentur. Coiic. Agath. tiU 42, c. 30.
De eo quod non Uceat sacerdotibiis vet ctericis in-
cantaturas vel contrarias ligaturas racerc. Coiic.
Dracar. ti, trt. 59, c. 64.
De levilis vel clericis ne magi aut iocanlalores
sint. Conc. Agatli. tii. 64, c. 30.
De sacerdotihus, leviiis vcl clericis inagos aut
ariHpices coosuleulibus. Conc. TuleU iv, liu 29,
c. 4*).
Clerici per plateas et androiias non auibulenl.
Coiic. Carlhag. tv, liu 47, c. 15.
Clcrici, qui absquo iiccebsiiate in nuiidims aul iu
u
COLLCGTIO CANOMUII S. ISIDORO IHSPAL. ASCRirTA.
59
foro anibulaht, degradentur. Cone. eodein, tii: 48» A ^^^^'^."^uf auferri. Episiola Inuocentfi ad Ruruw.
c. 15.
Ut dericis Tetetur ebrieias. Conc, Agalb. iit. i\,
c. 30.
Clerict tabernas non ingrediantur absqne peregri-
nationis necessitate. Conc. Cartbag. in, tit. 27, c. f 4.
Non oportere ei omni gradu usque ad minimum
clericum tabernas intrare. Cone. Laod. iK. 24, e. 7.
Non lieere clericis usuram ye\ Beicupla accipere.
C<mc. Laod. tit. 5, c. 7»
Clerici in omni gradu non erunt eonductores, pro-
curatores, aut negotiatores, vel turpia lucra seciaii-
tes. Conc. Caribag. iii, tit. 15, c. 44.
De usuris et negoliorum lucris ne a clerlcls agan«
tur. Conc. Bracar. 11, tit. 69, c. 64.
Clerici non erunt usurari! dando mtnus et acci-
piendo plus, nec alia nisi quae dederiot accipiant.
Conc. Cartliag. iii, tii. 16, c. 44.
Clerici si solidum prxstiterint sine usura reci-
piant. Conc. Tarrac. tit. 5, c. 3^.
i6, lit. 4.
TITULUS XVL
Ne derici per impottihnem manui paniuntiam
&ecipiant.
Dectericia ut pcBnitentiam per imposttionetn ma-
nussacerdotis non accipiant, nec laicus posi poem*
tenliam clericus fiat. Epistola Sincii ad Eumeriuni.
3, til. I*..
Quud presbyier aut diaconns, si in aliquo crimiite
lapsi fuerint, non possnnt pef ronnus im|)ositioiieni
p(eiiitt!nii.R remedium consequi* Epistola Leonis ad
Rusticum; 66, lit. 2..
Ui lapsis sacerdotibns manus sicut lalcis non im-
ponaniur. Gonc. Cariliag. ▼, tii. 11, c. 16.
TiTlLUS XVIL
Be religiotit ulriuique iexm comprobandit, tive dt
religioiii 9agii.
Non liceai clericis foencrari. Conc. Carihag. 1, ** Debis^qtii in parva aetate coram pareniibus rcli-
tit. 13, c. 12.
Clerici foeneratores eKCommunlcentiir. Conc. Are*
lal. I, lit. 12, c. 21.
Clerici usuram non aceipiant. Conc. Arelat. u,
tit. 14, c. 22.
Clerici emendi ▼iliiis, vel YenJendi « charius non
permittantur. Conc. Tarrac. tit. 2, c. 59.
De clericis negotia et nundinas sectaiiiibus. Conc.
Eliber. tit. 19, c. 38.
De clericis usuram aut ampliatiotiem accipienti-
bus vel turpia lucra sectaniibus. Conc. Nica^n. tit.
18, c. 1. ,
De clericis et laicis usurariis. Cone. Elibcr. ti(»
20, c. 38.
Utnullusclericorum negoliationes inhones^as tcJ
larpia lucra sectelur. Decretum Gelasii generale.
ht, lit. 17.
gionis babitum tenuerint. Conc. Tolet. ^, tii.
o, c. 55.
De religiosis vagis qui nec inter clericos nec inier
monacbos balientur. Gonc. Tolet. iv, tii 53, c. 49.
De recludis honestis sive vagis. Conc. Tolet. vu^
tit. 5, c. 52.
TITULUS XVIIL
Be piatminii,
Qiialiier psalmista ordinetur. Gonc. Canhag. it^
tit. fO, c. 15.
De psatmista : non debere orario uti. Cone. Laod*
til. 22, c. 7.
TITULUS XIX.
De oitiariin.
Qualiter ostiarii ordinentur. Conc. Carthag. tv,
tit. 9, c. 15.
est ostiarios secreta-
taugere. Conc. Laod.
Ut clericus nec alieno nec suo nomine ra&niis ^ ^ . • • »^ • i
exerceat. Epistnla Leonis ad episcopos par(;aii»;i-Cj...B^O.owrte5^^Vbitt^^ id
iiiam. 64, t/i. 4. .v.::-r-: ^«^ «te^i «y t^^^
Quod non oporieat episcopos, clericos^^aik-mona**'**'"*.^*^: . I s . * n 1 .-.
chos praedia saecularia susclpere. Conc. Chalced. Ostiam labernas non IntrenL Conc. eodem. tit.
lit. 3 c. II. . . .•. • • ^-^ >^<^-?''^ : - > • - •••:
CleVici acius sascularium vel procjitotlohei ildii : .-^Minij^os id:|5tt;0i^^^^
susciplant. Conc. Cartbag., 1, til. 6,-C! f2: ••' — ' ao^ debere deesse. Coijc. eodem. tit. 43. c. 7.
Laici clericos actores vel raiiocinaiores Sibi oon P«n'lens, si necessitas cogai, osiiarius aut lector
coiistituanl. Conc. eod. tU. 9, c. 1:2.
De clcricis qiii ad haeculares confugiunt propter di-
strtctionem episcopi. Conc. Agath. tit. K, c. 30.
De clericis qui in muiuam cxdem prorumpunt.
Conc. lierdens. tit. 11, c. 4i.
De clericis qui arma snmpserint tcI sumpserunt.
Conc. Tolet. iv, tit. 45, c. 49.
De clericis sepuicra deinolientlbus. Conc. eodem,
tit. 46, c. 4^.
De bis qui aliari serviunt ut a sanguine absti*
ncant. Conc. ilerd. tit. 1, c. 44.
fiai, vel de quibus pcenitentibus dicit. Conc. Tolct. i,
tit. 2, c. 46.
Poenitens, siusus exegerit, inter ostiarios deputo-
tur, vel de quibus poenitentii us dicii. I.n cxcerpii:!
Martini tit. 23, c. 64.
TiTULUS XX.
De lectoribui,
Qoaliter leciores ordinenlur. Cunc. Cartiiag. iv,
tit. 8, c. 15.
Quod clericorum nomen etiam leciores, psaliui6t.e
De clericis el monacbis non manenlibus in suo D «* ostiarii retineant. Conc. Carlliag. iv, lii. 8, 9,
proiiosito. Gonc. Chalced. tit. 7, r. 11.
Dti niinistris ne in sccretarium ingrediantur. Cobr.
Agath. ilt. 66, c. 50.
TITULUS XIV.
De hanore clericorum et laicorum fidetlum,
De clerlco inter tentationes fldeli gradibus suble-
y^ndo. Conc. Carthng. jv, lii. 42, c. 15.
De his qui pro lide persecuiioues ab infidelibus
p:iiiuntur. Couc. eodeiii, tit. 43, c. 4o.
De senibus et paoperibus ecclesix honorandia.
Coiic. eodemt tu. 83, c. 15.
TITULUS XV.
Quod ROtt aboleantur crimina ordinationum eollatione.
Quod in ordinationibus crimina vel vilia iion benc
ei 10, c. 15.
Leclores orario non utaiitur. Coiic. Laod. tit.
21, c. 7.
Quod lectores neque in habitu secularium psallere
neque granos dimittere pennitiantur. Couc. Urac. i,
lit. 11, c. 65.
Qtiod lectores contingere altaris vasa prohilieantur.
Conc. Brac. 1, lii. 1U, c. 65.
Lectorcs tabernas non ingrediantur. Conc. Laod.
tlt. 24, c. 7.
Lectores populos non salutent. Coiic. Carthag. iii,
tit. 4, c. 14.
Poeiiiiens si nccessilas oogal Iccior fiat. Conc
Tolet. 1, tit. 2, c. 46.
Poenitens, si usnsexegerit, interlcctorcs deputotur.
In excerpiis MaHioi tit. 23, c. 6i.
* U. R., T. 1, 2, Urg., Ger.y eitiiTe vi7jui ifelvenderCf eie.
&3
EXCEaPTA GANONUM. -- LIB. f.
34
Non asc«ndat in pulpilnm nisi lector. In eisdem, A Ut Liicus anic annum convcri$ionis diacontts non
fiat. Goiic. Arelat. iii, lii. % c.,23.
De ordinatioiie diacotii v«-l tolius (irdiiiis, ut iu die
dominico Cflebrelur^et ul ordiuatis el ordiiiandus sab-
balojejuiient. Episiola LeunisadDioscoruin,72,iii.i .
De ordinatiune t<>iius ordiuis, quibus iiieiibibus et
teniporibus liat : nec queinlibet cujuscunque ulilitatis
causa bis pra^ferre qui anie ipsos ordiiiaii sunt. De«
crctuui Getasii geneiale» 82, tit. 13.
lit. i5, c. 64.
Si lector bigamus sit aul viduam ducat, noii am-
plius quam subdiaconus fiat. In iisdem, tit. 45,c.(U.
TITULUS XXL
' De exordstis.
Qualiter exorcistae ordineDtur. Goiic. Gartbag. iv,
lii. 7, c. 15. ...
|]t exorcistae tabernas non ingrediantur. Gouc.
LaoJ. lit. 24, c. 7.
Non oportere cxorcisare, id est panes dare, qui non
suDl ab episcopis ordinaii. Gonc. eodeui, tit. 25^ c 7.
TiTULUS xxn.
De acoly^s,
Oualiter aco*yti ordinentiir. Gonc. Gartbag. iVt
lii. 6, c. 15. ^ , 1
Acolytbns labernas noii ingrediatur. Gone. Laod.
lil. %i, c. 7.
TITIJLUS XXIIL
De stttfdiaconibus,
Qa.diter sulidiacones fiant. Gonc. Gartbag. iv, til.
Si probaii viri conjugia diiplicaverint non iilus
quain subdiacones flanl.Gonc. Arausic. ti. 25, c. !22.
Qui post lavacrum inoenliati stinl subdiacunes noii
enint. Gone. Eliber. til. 50, c. 58.
Subitiuconus, si dcruncta uxore aliam <luxerit, ab-
jiciaior, vel si tertiau ducat, quod nec dici potcrit
iiec auJirJ. Gonc. Tolet. i, tit. 4, c. 46.
Subdiaconus biganius iiiter lectores vel o^tiarlos
babealur. In eicerptis Martiiii, lit. 4i, c. 64.
Subdiaconus pcpnilens ad aliiores gradus non ve-
ntat. Gonc. Tolet. i, tit. 2, c. 46.
M ipsuin deeotleiu. Gonc. Uracar. ii, lit. 25, e. 64.
Noft liceal ministeria langere iiiiii siibdiacouuin ^ awmus ui
am acolytum. In excerptis Martiiii tit. 41, c. 6L ^ |^^ 59^ ^^ 15
TITULUS XXiV. 'Uiaconiis eoram presbytero interrogntus l0i|uatur.
TITULUS XXYIL
De regulis et numero diaconorum,
Non licere diiiconibus seinolim populos colligere.
Gonc. Antiocli. tit. 5, c 6.
De honore diaconi erga presbylcros. et clericoruin
erga d>acoiios. Gonc. Laod. lii. iO, e, 7.
Dd obedienlia diaconoruiu cr^a presbyicros. G<inc.
Garlba)(. iv, tit. 57, c. 15.
Ut diacoiins nibil sine presbyleio suo agai. Gtmc.
B Areiat. 1, til. 18, c. 21.
Diacoiius tabernas, non ingrcJiatur. Gonc. Laod.
tli. 24, c. 7.
Ui episcopus, presbyter ve) diaconu^ canibus ad
veiianduin ci accipitril)iis iion uiantur. Guiic. Agath.
til. 55, c. 50.
Quod diaconibus nec offerre nec preNbyleris cor-
pusGbiisti tradere iiec ane eo^ ctHoiuuuicare vet
seilere ait licituui. Coiic. Nic. til. i4, c. i.
Ui leviia: non oircrant. Coiic. Areiat. 1, tit. 15,
c. il.
Non licere ministris paiiem dare aut calircm bcn.*-
dicere. Gfme. Laod. tit. 25, c. 7.
Ne diaconus coram prcsbylcro sedeal aiit cucLa-
ridtiain tra<iat. Conc. Arelat. 11, lil. 15, c. 22.
Diaconus eucbaristiam prx^eiite vel julieiite pr.*-
sbytero pro iiecessitate populis det. Goiic. Gartli. iv,
tii. 58, c. 15.
D aconus presbytero jubente sedeat. Gonc. eodem.
De quibus ordinandi diaeones non sinU
Neopbytns diaconui^ aut presby cr non erit. Goiic.
Are\ai. 11, tit. 1,c. 22.
Neophyti sive taici diacones vel sacerJoies non
erunt quod etiam cum obtesiatione nominis divini
deceniiiur. Epistola Siricii ad diversos, 5, tit. 5.
Bigauii ac pcsiiitentes et repudiaiaruin mariti dia-
cones non emnt. Gonc. Arelat« 111, tii. 5, c. 25.
Clerici coiijugati nisi continentiam proUleanlur
diacones non eruiit. Gonc. Arausic. tit. 2i, c. 2L
Digaroi diacones vel presbyteri non niinistrenU
Conc. Agaiii. tit. I, c. 50.
Ui biiaiutts attt vidux maritus nullo lionore. sit
d gniis. Decretum llilarii, 74 , tii. 2,
Qui Yiduas acceperiiit diaconea non efficianlur.
Coi c. Tolet. 1, lit. 3, c. 46.
Conc. eulem, lit. 40, c. 15.
De lcvitis ne sine jussu presbyt ri sedeant. Gonc.
Ag ith. tit. 65, c. 50.
Quotl noii leeat diaconum non jnssum Sedcio.
Goiic. Bracar. n, tit. 40, c. 6i.
DiACOuus teinpore laiilum oblaiionis et lectionis
alba uutur.CoflC. Garlhag. iv, tit. 41, c 15.
De uiio orario diacouibus uicndo, noc 01 nato, sed
puro. Gonc. Tolet. iv, tit. 40, c. 4*J.
De orario diaconibus non absconse sed superposito
scaputa; utendo. Gonc. Bracar. 1, til. 9, c. 65.
Si diaconus vcl presbyter criineii capitale comini-
serint, Gonc. Aurelian. i, tit. 6, c. 51.
tJt dtacoiies mensuram propriam juxta patriiin
decreta custodiaut, nec baptixent iiisi necessitaie co-
gente. Dccreiuin Gelasii generale, 82, tit. tf.
DiacoDCS tantum sepiem eruiii quamvis in uiagna
De eo qui post bapiisiiium rnilitaverit iit ad diaco- civ"iteie." Coiic. Neocassar. lit. i4, i. 5.
niuro non promoveatur. Lonc. Tolet. i, tit. 8, c. 40. u ^^^^ diaconi iicc in presbyiiTio seilerc p«»ss nt,
TITULUS XXY.
De electione et eonjugiis diaconorum,
Non licere populis miiiisiros altaris eligere. Godc.
Laod» lil. 15, c. 7.
De hls qui ad diaconium eligunlur iiiter conjugia.
Id excerptis Uariini, tlt. 5*, c. 61.
Diim of4ioaator diaconi de conjiigto intcrrogen-
tur. Couc. Ancyr. tit 10, c. 2.
TITUI-US XXVL
De mtaie et temparibus diaeouorum^
Ut levitae ante viginti quinque annos nou conse-
cremur. Conc. Gaithag. iii, tit. 4, c. 14.
Id ipsum de eodeni : de consensn etiam et profes-
slotie c«mjugati. Conc. AgAth. lit. 16, c. 50.
De iionitMo »iinitra u ipio 8icerd.)i(*6 et leviiac or-
diiieutur. Goiic. Tolel. iv, lit. 30, c. 49.
nee sacri corpuris propagaticuieui jus habeani e&er«
cendi. Decretuui Geiasii generale, 82, iit. 10.
TITULUS XXVIIi.
De ordinatione diaeonoram,
Qiialiter diiicones ordinentur. C>hc. Garth. iv,
lil. 4, c. 15. . . . « . /^
Non liccre coram catechumenis clericos nen. uonc
Laod. tit. 4, c. 7. , •• • •
Nec diacouci sed nec sacerdotcs orU.ii •n<ii , nisi
omiies qui cum eis suut lideles exisunl. Loiic.
Gaith. 111, tit. 18, c. 14.
TITULUS XXIX.
De quibus ftreibyteri ordinaudi non sunt.
De ncopiiyis presbyier non ordiiictur. Goiic. .iro*
hit. u, iiL \f c. 22.
ft
GOLLECTIO CANONUHI S. ISIDORO niSPAL. ASCRIPTA.
U
NeophyU «We hlcr preshyteri non erunt. Epistola A
Sincii per diversoB, S| lii. 5.
Digami pcenileiites vel repudialamm mariti pre-
8bjiet I non sint. Cone. Arelat. iii, tii. 5, c. 35.
I)e big.imi8 ad presbyterium yel diaconaium non
promovendis. Cone. Ilispal. ii, IH. 4, c. 67.
Digamus aul vidua maritus presbyier non erit.
Decreium Hilarli, 74, tit. 2.
Ui (|iii in aegritiidine bapiiiali sant presbyterl non
eruni, nisi Qde el cbaritale cogente. Gouc. Neoccsar.
tii. 1i,c. 3«
TITULUSXXX.
De doetrina ti Teguli$ ffrubyUremnu
Qnod non debeant sacerdotes ant clerici amieti pal-
leift vei impraocincti lumbis iii ecclesia ministrare.
Epislola CoBleslini ad episcopos Gallia^, 34, liu I.
Qiiod parochiUini presbyieri cum ordinaniur of»
firiale libellum debeant dare, et lidem preshyierl in
liiaiiiis sint de officio requireiidi. Cone. Tolet. iv, ^ tit. 3, c. 15.
Si diacontis vel preshyter capitalc crlmea admi*
serit. Conc. Aurelianen. Ut. 6, c. 31.
Si presbyter aui diacoiius de ministcrio ecclesiae
aliquid vendiderint. Conc. Bncar. ii, ih. 17, c tl.
Si presbyteri paroehitan» aut per se aut per sa< ri-
stas SU08 accipiat cbrisma. Conc. Caribag. ly, tit.
56,c. 15.
Uiab alterius epfscopo chrlsma nutlus accipiat.
CoiiC. Vasen8e i, tit. 3i c. 2B.
De presbyteris ut iilhil super episcopos pn«8u-
maut ; quod h\ pr«snmp6erint» et dignitate et coiii-
munioue privabuntur. Sed nec episcopus a ciilpa va-
cabit si taiia facientem di<i8imulaverit judicare. De-
cretum Getasii generale, 82, lit. 8.
TITULUS XXXI.
De eleeUomf attaie^ temporibue et gradlbui pretbtj'
terorum.
Qualiter presbyteri ordineutur. Coiic. Caiiliag. iv.
lit. 26. c. 49.
De liis quae prohibentur pre^byieri in ecclesiasti'-
cis sacramentis agere. Conc. Hisp.il. ii, tit. 7, c. 67.
De. professione presbyteroruni Vfl diacouorutti
episcopo facienda, cuin in parochiis ordinantur.
Conc. Tolet. iv, tit. 27, c. 49.
Non licere presbyieris eontempio episcopo semoie
populos colligere ei altare erigere. Cooc Aulioeb.
tit. 5, c. 6.
Presbvter ministrum non ordinet nec altare eon«-
secret. Conc. Agaih. til. 45, c. 30.
Ut presbyier, qui ptssumpserit chrisma coniieere
ant ecclesiam vel altare coiisecraro« ab ofBcio depo-
n%tur. Conc. BMCar. i» tit. i% c. G3.
Presbyter bcnedictioiiem aut pceiiltentiam dar^
non prassuniat. Conc. Agath. tit. 44, c. 30.
Clirtsma et benedictio puellarum et reconciKatlo
poBuiteotium a presbyteris non liat. Cimc. Carthag.
II, til. 3, c. 13. p Ut orUinalio prcdbyieri sabbato vespere
PresbyttT pCBiiiteiitem jussus ab episcopo sno re- ^ tur. Epistola Leunis ad Dioscorum, tit. 4, c.
Piesbyter non ordineinr nisi omiics Qdeles siiu
qui cuin eo suiit. Coiic. Carthag. iii, lit. 18, c. 14.
Qualiter coiijugati ad 8acerdotiuw promovcautu .
Coiic. Arclat. ii, tit. 2, c. 2i.
Laicus atiie aiinum conversionls prcibyler uoii fiat.
Coiic. Arelat. iir, lit. 2, c S."^.
Laicus preshyter n ai ordinelur nisi per gradus
ecclesiasticos tiaiisierii. Coiic. ilracar. i« ut. iO»
c. #3. *
Presihyter minus Iriginia annorum non ordineiur
quamvis probabe viia!. Coiic. Neocxsar. lit. II» c. 3.
Ut diacoiiuB anle vigiiiii quiiique aimos uou o<di-
neiur. Conc* Agaih. lit. 16, c. 30.
Episcopus et preshyter anie perfectam aslalcro, id
est ante triginta anuos iion ord.ueiitur. Cuuc. Agatb.
tit. 17, c. .50.
Ante triginta aniios presbyter noQ ordinetur. In
excerptis Maniiii, la. 20, c (>4.
celobre-
72.
conciliet. Conc. Carth»g. ii , tit. 4, c. 13.
Qiiouiodo presliyier absente episcopo ob nere8«i-
tatein reconcilicl pceiiiteuteiu. Cuiic. Caribag. iii,
lit. 32, c. 14.
Ut preshyter ei lienedlcat eteonfirmct neopliytiim.
Coiic. Regieii. lit. 4, c. 26.
Ul preshyter incoiisul»o episcopo virgiiiem iion
coiisecret, et chrisina uunquam eonliciat. Conc.
Carihag. iii, lit. 36, c. 14.
Ut presbyter diacoiiuin aut pre^bylerum non or-
dinet. 0>iic. Hispal. ii, tii. 5, c. 67.
Si preshy ter iueonsulio et praesenie episcopo ag<>n-
dani celebraverit, hoaoce privetur. Conc. Cartb. ii,
tti. 9, c. 13. .
Ut prjeier episcopiim nullus chrtsiiia conficiat.
Conc. Toleu i, til. 20, c. 46.
Non licerc presbyteruin praesenle episcopo chri-
sinare. In eiccriitis Martini, tii. 52, c. 64.
De ordiiiatiiine totius ordinis quibns niciisihus et
leiuporibus fiat. Dw*cretuiu Gchisii geucrjte, 82»
lit. 4.
TITULUS XXXII.
De koHore eacerdotutn ei non conlemnendh oblatiowb..%
eorum.
De episcopis atque presbyteris ut ad cujiis^tuam
ecciesiam iu ordine suo recjptanitir ct tani :id vu -
huin racieiidiiui quaui ad iuii>suai diceudaut iuvtti-u-
tur. Conc. Carthag. iv. tit. 33, c. 15.
De non coiiiemticuda obiatioiie prebbyieri conju*
gaii. Omc. Gangreit. tit. 4, c. 4.
Ut peregriuo episcopo locua sacrilicatidi detur.
Couc Arehii. i, tu. 10, c. 21.
TITULUS XXXI L
De haretids et schiimatlcii epiicopis ii caiholici fiant.
Non oportel presbyierum ante ingressum episcopi D De haereticis et schismaticis cpi^copis si ad Ci«ibo-
ingredi etsedere iu Iribuiiali. Coiic. Laod. tii. 56, c. 7.
Kon licet presbylero anie episcopum in baptisltf»
rium inlroire. Couc. Bracar. ii, tit. 53, c. 6i.
l)e baptizatis ut uibil aedpiat cleius. Goiic. Cii-
Ler. tlt. 48, c. 38.
Ut de baptizatis nullus accipial pcttuiium. Conc.
Uracar. ii, til. 53, c. (54.
De preshyteris ui in secundas nuptias non vadaot.
In excerpiis Mariiui, tit. 38, c. 6i.
Ke preshytcri forastici prxseiite episcopo vel pre-
shytero ci%iutis audeant luiiiistrare. iu exccrplis
Marliiii, tit. 56,c. 64.
Ne preshyieri!i alterius regionis prxsente episcopo
vel preshytero civiiatis liceal ininistrare, ei quo or-
dine panem aive caltcem deut. Cotic. Neocxsar. tit.
13. c. 3.
Ut nullus ministiT sine chrismaie proficiscatiur.
Conc. Araus. tit. 2, c. 27.
licam fidcin veueriutquid observent. Cotic. Uegieiisc,
liL 3, c. 26.
. TITULUS XXXIV.
De quibui epiicopi ordinandi non iunt.
De bis qiil post bapUsma siaiim episco|»i fiuni ve.
si pr;ei-edenu lcmpore morlaie peccauiui habeni.
Conc. Nic. tii. 2, c. 1.
Ez laico episcopus nou ordinetur. Conc. Sardic.
lit. 13, c. 5.
De neopbytis sacerdos iion fiaU Ceni*. I^od. tit.
3, c. 7.
De neophytis miiiistrl ci saccrdotes non sini.
Conc. Arelai. ii, til. i, c. 22.
Neophyli vel laici cpiscopi non sint. Epislola S ri-
cli per diversos, 5, tit. 3.
De Aggaro et Tiheriaiio f\ui ei lai> is lucruut ordi-
bail. Epistola Leo.iis ud Alricauos, Gv^ tii. 3.
1
57
£KC£RPTA CAKONUH. LIB. L
5S
Cs pceiiiieoiibus quKiuvis iMnis episcopus non sit.
Conc. Carlhag. iv, lit. i, c. 15.
Diganii, pcenitentes et repudiatarum maritl epi-
seopi non siut* Conc. Arelat. iii, tit. 3» c. 33.
Viduarum roariti vel babentes nuineroBa coiijugia
episeopi non sinl. Qiuerenda etiam digniUis nakiiiuin
et roorum. Epistola Leoiiis ad uiiiversos, 64» tii. t,
l>tgami vet corrnpta; sive vidiias inarili episcopi non
sinL Decrelum Hilarii, 74, lil. 2.
A meiropolilanis noo laici, non Tiduarum roarltl,
oon digaml sed irreprebensibUes ordiocntur. fiplstola
Leonis ad Anastasium, 67, til. 2.
Indignus nullus elflciatur episcopus : de robore
eiiam Nicsni concilii. Epistola Siricii per diversos»
5, lii. 1.
Illicitas personae ad episcopatum vel ad ullom bo-
norem promoveiids oon erunt. Epistota Leoiiis ad
Africanos, 69, til* I.
Poeniieotes et inseii lilterarum sive deliscla tnem-
broruin vel decisione aiiiiuid niinus babentes, epi-
scopi non siul. Dccretum llilarii, 74, tiu 5*
Noo babeamur episcopi quos oec clcrieus elogit
nt*c populus exquisivii* Epistola Leouis ad Uusiicuui,
66, tti. I.
Nullus invitis ordinetur eplscopus. Epislola Leoois
ad Aiiastasium, 67, lil. 4.
(juod noleiitibus clericis vel populis nemo debeal
episcopus ordinari. Epistoia Coelestiiii ad episcopija
Cal.id*. 34, ilu b«
Ignotis mintsterium aut sacerdoiium noo dabilur.
Cpisiola Siricii per diversos, 5, iit. 3.
De peroielosa cousuetiidine vel de omnibus pene
persoifis de quibos episcopi non sint , ac de reino-
veiidis bis ; et iie in uua ecclesia duo episcopt ba-
beantur. Epistola Uilarii ad Ascaniuni, 75, iil. 4.
De ordiiiatione episcopi ac de oinnibus persoiiis
de quib'js episropi ordinaiidi uon erunt, vcl qualiter
vel ubi ordineiur cplscopus. Couc. Tolei. tv, tii. 19,
c. 49.
Quod ab illicilis sit ordinailonibus absiinendum ei
nullns de prohibitis per»oiiis episcopus ordiitelur»
Epistota Coslesiini ad epi<copos Calli;», 34, lit. 6.
Ut uiiaquasque ptoviucia suo nieiropolilauo con-
irnta sit, et quud ext^uel ei iguoit ac peregrini
clerict non sinl in aliorum ecclesiam ordinaudt. Epi-
siola Donifacii ad llilarium, ;2.
(Ji uuilos coutra ordinem efliciatnr episcopus.
Episiola luuoceiitii ad Aurelium ex iniegro, 17«
Uuod non oporieat Coniempiis clericis eccleslaruui
de laicis episcopos ordinari. tpisioia C(fi|e»tiui per
ApuJiaui, 35, tit. 2.
TITULUS XXXV.
De ehwrepiuoffis.
Quod cliorcpiscopl ad exemplum septuagMita so-
niorum siut iuslituti. Conc. Neoca^s. tit. 13, c. 3.
De chorepiscopis vel quid possiut. Conc. Ancyr.
lit. 13, c. 2.
Epistoias rormalns soll cborepiscopi faclant. Cone.
Anlioclien. tit. 8, c, 6.
De chorepiscopis et potestate eoruiu. la quo ku-
pra, iii. 10.
TITULUS XXXVL
De ^ecthtte^ tefnporibue el gradibut episeoporum.
Non licere populis miuisiros allaris cligere, Coiic.
Laod. lii. 13, c. 7. .
Id ipsum du eodero subsequenter. Epislola Hilarii
ad Ascaiiiuin, 75, lit. 4.
Id ipsum de eltiCiione episcopl. lo excerplls Mar-
lirii, tit. 1, c. 64.
Dum eligitur episcopos^ si contradictores hab(*at,
f|uinque vel sex episcopi couveuiaut. Cooc. Car«
lli «g. III, lii. 40, c. 14.
Si iii electione episcopi coutcntio sit, obtiueai
seiitcntia pturimoruni : ci de primalibus lueiropo-
litaiiorum. Cuuc. Nic. tit. 6, c. i.
A Ut episcopus aule trlginia annos ooo ordinetur.
Cnnc. Aretat. iii, iit. 1, c. 23.
Qua aetaie epi^copusvci pre>byU)rordinetur. Conc.
Agatb. tiL 17 c. 58.
Ut laicus ante annum conversioitis epfscopus iiou
ordinetur. Coiic. Arelat. iii, tir. 2, c. ^3.
Ex laico iiisi siatuta lempora et offlcta trant^rit
noii fiat episcopus. Conc. Bracar. i, tit. 20, c. 63.
Ex laico minister ei episcopus iton fiai, nisi letii-
pora prefixa custodierit. EpUtola liiuoceiitii ad Feli-
cem 9, tit. 5.
• Moiiacbi vel laici, nisi per gradus ecclesiasiicos
transieriot, episcopi ooo sioi. Cpisiola Zosiini ad
llesycbium 28 , tit. i.
De lemporibus, gradibus ei ofOciis quxoisiquis ^tw
iraosierii sacerdos non erli. lnibf, tit. 3.
Episcopus oon ordinetur nisl oiiiiies qiii cum eo
suni fldelesexlstaot. Cunc. Cartbag. iii, tit. 18, c. 14.
Qiiod per gradus ecdesiaslicos ad episcopatus de-
n beat oflicium perveiiiri, ei quod nullus iiid.gnus ordi-
iietur episcopus. Episiola Coslcsiiiii ad episco|KNi
talllae» 54, tii. 5.
TITULUS XXXVIL
Ne per pramium ordinenlur epiecopi,
Demonacbls vel laicis |ier prsmium ordioatis utcum
ordinatoribus Simonis criiueo iocurrtfui. Decreidm
Gelasii geoeraie, 8i, lii. 26.
Noo oportere oinoioo per pecunias ordioare vel
ullum ilericum vel uIIuhi «nictum io ecclesiae dowo
ex omni ordineei persoiia. Coiic. Chalced. lii. 2, c. 1 1 .
Noii accipiendum praniloiu pro episcopalus lioiiore
ei de eoHiuiuuione peecaii. fe.pi»tola Uoruiiadde ad
cpiscupos per Uispauiain, 91 , iii. 2.
Nttlliis boooreui eeclesiasiicum quolibet pneraio
aecipiauEpisiela bymuiaehi adCaBsarium, 85, tit. 2.
De damoaliooe dericorum per pecuoiaui ecclesias-
tieoe gradus adsequentium. Couc. Tolei. vt, iii. 4,
c.5i
^ riTULUS XXXVIIL
iV« permnkitum ordiuentur episeopi^ et tn una eceUeia
duobut epiuopis non habendis neque duas cathedras
ab uno episcopo obtiuendas,
Nullus per ambitum ad episcnpaiuw acceJai. Epi-
aioia Symmachi ad Cassarium, 85, tii. 5.
Per ambitom oiiUua ordioeiur episcopus. Kpisiula
Bonifacii ad Hooorium Augusiun ex iiiiegro, 30.
Si deouo Rouisb episcopi duo ordioaii fueriot»
aoibo repellantur. Ueseriptum Uonorii Augusti ad
Uouifacium ex iutegro, pag. 39.
Ui in uoa ecclesia duo episcopi noo habeaotur,
vel de bis qui illicite ordtoali sunt removendis. Epi*
sU)la Uiiarii ad Ascaiaiun, 75» Ui. 4.
Ubi graiulatur de ttde imperai<iris qu« in Chaice-
donensi coucilio gesia esi, et de Aiiaiolio qiii Alexaii-
Uriiiaui ei Auiiocbenani eedesias coiiirj institou
Nicttua per ambiium aibimei votuii subjugarl. Epi*
D stola Leunis ad Uarciaoum Augusium ex iuiegru, 5.).
Ubi Anaiolium CottstapUoopoliiauuin epwcopuui
de flde in Chalcedoiieiist concUio laudai, queiu deiude
arguiiquod cooira Niaenaahynodom, Aiexandiioaui
atque Aiiliuchenam ecclesias sibiiuet subdere voluit»<*
sei. Episiiila Leouis ad Auaiolium ex luiegro» 5J.
TITULUS XXXIX.
Ne sine mitropolitano ordinentur episcopi,
Sine inetrupoliiaiio epi»copo non ordiuetur epl*
scopus. Coiic. Nic. Ui. 6, c* 1 •
Non licere siue concilio oieiropolitatii episcopi vel
omuium episcoporum ex omui proviucia ordinare
episcopum. ConC. AnUoclu vi, Ui. 19, c. U.
S:ne cooftilto inetropuiitaui ei fiuiUmorum omoium
episcoporum ei probatioiie vitai et scienUas diguitate
noii ordinetur eptscopus. Couc. Laod. tit. 12, c. 7.
Siue consiliu meiropoUlani uullus ordiiietur epi-
scopiis. Coiic. Canliag. ii^ tit. 12, c. 13.
i^
COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA.
40
Absque nielropolitino niillus ordinclur episcopus»
ei de morientis cxequiaruin diebus. Conc. Reg. lil. 6,
c. 26.
Ne extra conscieniiani melropolilani nec ab uno
episcopo oriliiiamlum episcopoin. EpisioU Innocenlii
ad VicUiricum» 7, lil. i.
Nemo comiempio mf^.tropoliLino episcopns ordine-
lur, et de robore Nicxni concilii. Epislola Bonifacil
ad llilarium Narbiinensem ex in(e;;ro^3i.
Non es^e episcopum sine iiietropoliuiiio ordiaan-
diim, Conc. Arelal. ii, lit. 6, c. 22.
Sine nielropoliiani et iriiim episcoporum iT.Tsentia
vel consensu omniuiu absentium nini ordinaiiduin
episcopum. Conc. Arelnt. ii, tii. 5, c 22.
Non esse episcopuni siiic meiropoliiano el conliniti-
mis ordinandum. In excerpiis Ifartini, tit. 3, c. 6i.
Ut nullus sine consensu melropoiiiaii.i episcopus
ordineiur. Lpistola llihrii ad Ascauiuiu ei episcopos
Tarraconeiises, 75, iil. i.
Qui in metrtipi)liiuna civitale non ordinatur episco-
|)U8 post duos mcnses praeseuiatus occurrai. Conc.
'J arracon. tii. 5, c. 39.
TITULUS XL.
Ne a duobus episcopis ordinetur ipiseopus,
Ih non pnesuinantduoepiscopi onlinareepiscopum.
Coiic. Caritiiig. iii, lit. 39, c. 14.
Ut non babeaiur episcopusa duobus episcopis or-
diiiatus. Coiic. Regiens. tit. i, c*. 2o.
Qui violentus a duobus epiiicopis fuerif ordinatus,
episcopus ipse stabil, ordinaiores pericliiabuntur : si
aiitem volttiiiarius, et ipse cessabit. Conc. Araus. tii.
21,c.27.
A duobus episcopis ordinatas aliquaiido episcopus
esse potesi. Conc. Regien. tit. 2, c 26.
liKlebiieordiiiali episeopi propler neeessilaiem vel
indulgeuliam aliquando siare possunt. Episiola llila-
rii ad Ascaniuin, 75. lit. 4.
Ut sine tnbus episcopis non ordiuetur eplscopus.
Couc. Arelat. i, tit. 20, c. 21.
TITULUS XLL
De episcopis^ peleiuibus popuiis^ ordinandis,
l)e episcopis pelentibus populis ordinandiset iie in
rili vel parvoloco ordineniur. Conc. Sardtc. lii. 6, c. 5.
Kpiscopos in villis et in vicis iion ordinandos, iiec
prcsbyieros sitie episcopo aliquid aciiiros. Coiic.
L.ii>d. lii. 57, c. 7.
TITULUS XLII.
De epiuopis nolentibus suscipere minisierium vel
tenere seUem,
De episcopis qui suscepia manus impositione n<m
aci|uiei»cuui suscipere uiinisierium. Coiic. Autiocli.
iii. 17, c. 6.
I>e conteuiptore episcopo, si nolii :>gere sarerdo-
tiuin. In excerptis Mariini, til. ii, c. (fi.
i>eieditiosoepiscopo8i parocliiaiiiinqu;i ordinatus
rsl noii accipiat sed ^aliam quairat. In excerutis Mar-
iiiii, UL 12, c. 64. *
Oc epiScop<» per Decessiutem vacanie. In excerpiis
Maruui, iiu 10» c. 64. ^
TITULUS XLIIL
De episeopis ordinatis et a populo non suteeptis,
De episcopis qui ordiuaCi non suscipiautur. Coiic.
Aiicyr. tii. i8, c. 2.
i>e episcopis qui non pro vitio ted coniradiciitme
l>'tebiumuou suscipiuniur. Conc. Antiocb. tii. 18, c. 6.
TITULUS XLIV.
De exuquHs morientis episeopi, et rebus gestis.
Qualiier bumetur episcopus, Conc. Vallet, lii. 4,
c. 45.
De exscquiis worientis episcoBi. Cooc. Tolet. vii,
ut. 3, c. 52. '
A Ut episcopiis qni scpelierit episeopum curnni habeat
ecclesix ipsius. Conc. Regien. tit. 5, c. 26.
Ne exira coiistitutum ordiiiem ui'trieiitis sacerdofis
bxredes rem ejus adire praestimaul. Conc. Tolel. n,
tit. 7, c. 54.
Quaiitiim commodumsibi rpi^copiis iollit de eccbs
8ia,ciijustumulaveritsacerdotein. C nc. eodcui, iit. 9.
TITULtS XLV.
De nonconstituendis tucreuoribus episcoporum,
Episcopumiion debere sibi succcssorem coubiiiuerc.
Conc. Autiocb. lit. 23, c. 6.
De noii constituendis successoribus. In excerptis
Martini, tit. 8, c. b4.
Ui episcopus bucccssorom sibi iion eligat. Decre-
tuin llilarii, 74.
TITULUS XLVL
De non differenda ordinatioM epijcoporum,
^ Posi obiiuin episcopi non diu dilTerri ordinaiioncin
" alitTius ullra tres menses. Conc. Cb:ilc. tii. 2.=>, c. ii.
Ut intercessor nulla sediiiorte retineat uiorUii ca-
tbedram. Coiic. Caribag. v, tii, 8, c. 16.
TITULUS XLVII.
De ordinandis episcopis,
Qiialiii r consecreniur episcoui. Conc. Cartbajr. iv.
liL 2, c. 15. •* *
Quaiter episcopi debeant ordinari. Conc. N c. lit.
4, c. 1.
Qualps vel quam docli dcbeaut onlinari episcopt.
Couc. Caribap. iv, lit. i, c. 15.
De onlinatiuue episcopi. lu exceiptis Marl ni , 1 1.
2, c. 04.
De ordinatione ministrorum sacerdoUim quiiido
ilat. En^sidia Leonis ad bioscoriim, 71, lii. i.
Quibus mensihus et lemporibus Uai oriliualio. De-
cretum Celasi>, 82, lii. 15.
p De oiunibus secuiidum suituta canonutii orlinandis.
^ Epistola lloimisda: ad episcopos per llispauiam, 91,
tii. I.
TITULUS XLVilL
De doctrina el regnfjf episcoporum,
Ut episcepus anlequam ordinetur caiioiies agno-
scat. Coiic. Carlbag. iii, lit. 3, c. 14.
Ui sacerdoiesScripiuriirum sacMium ei canoiium
cogniiionem babeanl. Conc. Tolei. iv, lit. 25, c. 49.
Ut episcopns pro necessitate lantuui libios liaere-
ticorum aut geuiiliuin legat. Couc. Carthag. iv , liu
lt>, c. 15. .
Ut episcopus a sua ecclesia die dominico decsse
uon debeai. Coiic. Aurel. i, tit. 27, c. 31.
Ut episcopus noii loiige ab ecclesia bospliium ba-
beai. Conc. Cartliag. iv, tiu 14, c. 15.
Ut episcopus sopelleciilem et ineiiMm vilem ba-
beal. Conc. eodeui, tii. 15, c. 15.
Qttod lectio iu omiiibus sacerdotum meiisis lei:i
D debeai. Conr. Tolei. iii, tii. 7, c. 48.
Ut episcopus uullam ciiram rei familiaris ad se re-
vocet ; taiitum actioni et doctriua vacet. Coiic. Cir-
ibag. IV, iit. 20, c. 15.
De cura populorum et pauperum quam episcopi si-
bi imposiuin noverint. Conc. Tolet. iv, tit. b*2, c- 49.
Ui episcopus paupercs et lufirinos lueaiur. Coiic.
Aurel. i, tii. 12, c. 51.
Ut episcopus gubernationem Viduarum , pupillo-
runi aut pauperum non per se sed per subdiioi agai.
Conc Cartliag. iv, ilt. 17, c. 13.
Ui episcopus iuitionem testaineutorum non susc i-
piat. Coiic. Cartbag. iv, Ui. 18, c. 15.
Ut episcopiis ncG provocains pro rebas iransi^o-
riis liiigel. Conc. eodem, tii. li, c. 15.-
Episcopu:» alicnuui clericum iHsccaiitein redacguai.
Coiic. Va^ens. i, tii. 8, c. 2/.
De sacerdutibus aJ gentero cxtraDeam nuntios luil-
teniibus. Conc. Toki. iv, lit. 30, c. 49.
«f
EICERPTA CANONUM. — LIB. I.
M
Quod onini tempore Itceat episoopo chrtsmii c«»nfl- A nenniei elerici honore et ordine priTelMiHiir. Cone.
cere. lu eirerpiis Maitini, lil. M^ c. 64. Taiirlt. lil. 7, c. 25.
. . . :u.t>..i-i-. #»^_^ «_. Conira cnmmos ordintti clertci deponanlur. Cone.
Ilerd. lii. ii^t. 44.
Ut quicuiii|ae conlra ▼eiiia ordinaii fuerinc cnm
Pro cliri>niate episcopus nihi! accipiat. Conc. l^ra
rar. ii, lii. 4, c. C4.
Pro consecrsilione basilic» episcopiis nihil eiigat.
Conc-. Uncar. ii, Cii. 5, e, 64.
|]i ei»isc«)piis quolibel loco tedens stare non ptiiia-
lur preshyt' ruin. Conc. Carthag. iv« lit. S4, c. ^^,
De praeferendo ab epifienpis invicem sibi sedeiitli
loco, serf aio metropoiitani primaiu. Conc. Bracar. i,
lit. 6, c. C3.
De consensu presbyteri cnm episcopo In ecclesia.
Ccine. Cartliag. nr, tit. 35, c. 15.
Ut ea qiiai ilticiie decessor episoopus amistt vel ab
aliis illiciie commissa sunt , ab eo c|ui succossor est
eniendeninr» Decrelam HilSrii» 64/til. 4.
Ui episcopus iii ordinatione clerioonim commoduin
nuUum a€cipiat.Conc. Bracar, ii, lit. 5, c 04.
TITULUS XLIX.
De metropoiilano,
Ui metrapoliianus de episcopo eleelo ad episco-
puro priinalnm lcnenlem rcferal, et de meiri>poltlaiio
elveto siiiiUiter provinciates episcopi referanl, et (|iia-
liier meiropoliunus rpiscopiis ordiiietur. Epistola
Leonis id Anasiasium, 67, itt. 5.
' De poiesiate ni^iropuliiani sine qno reliquos epi-
scopos et quem Mne reliquia episcopis nibil convinit
agere* et ad judicium ejiis cxleroruin etiiseoporuin
negoiiis defereiidis. Conc. Aniioch., lii. 9, c. 6.
De prtmaln ineiropolitaui sine quo reliquos epi-
SGopos et quem sine reliquis episcopis nibil convenit
agere* In eieerptis Mairlini, lii. 4, c. 64.
Ui itietropoliuitts sua jnra servenlur. Epistola
LeoBis ad Anasusium, 67, tlt. I.
TITULUS L.
D$ arckiepiscoporum primatu»
De primaio e piscoporum Aleiandriae , Rom» , ci
AntiOibis , et sioe niciropoliiano episcopum ordi- ^i Tolet. iv, lit. St, c. 4i).
ordinaturibus suis deponantur. De coinmeuioraiiono
N cxni conrilii. Cpistola Innoceniii ad unlversos in
Tnlosa.27, lit. 3.
Ul bi qui eontra interillctnm ordioaiFeriM escom-
miintceuiiir. Conc» Arelat« iii, tit. 3, g< 33.
TITULUS LIII.
De iacerdolibus et letitii $ine examiuotioHe promoli$
et sptmte eonfesns.
De prosbyleris qui postqiiain prom«>tl nunt postea
cxuniliiati sua peccata coniessi suul. Conc\ Mic. tii.
9, c. 1.
Si presbytcr confessus aut convietua Aierit ante
ordinationcm pcccasse. Ouic. Nef>c:«!S. i.l. U« c. 3.
n Id ipsniii dts di:iconibu<i. lu qno sufra til. 40, c. 3.
Si presbyier aiil diaconos po«t ordiiiationem pee-
casse conviiiciiur quo<i an e peccavent, blmiliier et
de caeieris dericis. In eicerpiis Hsinini , tii. i5,
c. 64.
De diaconibns si anle bonorem peccasse proban*
tur. Conc. ElibiT. tu. 76, c. 88.
Si sacerdos vel levita de se crimen cotttticanlur.
Conc. Valeiii. tit. 4, c. 2i.
Si prcbl^ytcr aut diacoiHis crlmen cipiiale cirnnBi-
serit , siuiiil ei ab ofticio et coininunioue pellaiur*
Coiic. Auret. i, tii. 6, c. 31.
Si presbyier aui diaconos pro rttatu aliquo abeti-
cbaristia se suspenderiL Conc. Anrel. i, liL 8,
c. 31«
TITULUS LfV.
De castimortia toiiiu ordinis clerieorum a$ de tponto
professis,
De castimoiiia ministrorum et sacerdotom. Conc.
natum omnlno ces>are. Conc. M(\ tit. 0, r. i.
iie hunore episcopi Uicrcsolyiaiuni. Couc. Nic.
▼II, c. i.
Di* honore episcopl«Antiocheni. Cpislola InuoceiH
lii ad llonifsicioin. i9.
De priinatu episcoporiim Alexandrise, Oricnlis,
Anliocui» aique Asia:. C nc. CoiisUntiiiop. i $ itL 2,
c. 8.
Ut primie sedis episcopus Priiiceps sacerdoium
non apnelletur. Coiic. Carlhag. iii, liu 2<i, c. i4.
Qiiod priina sedes apud Anilochiam B. Petri esse
nieuioreiur, et quod alisque episcoporum priiualum
lenenie eptscopiis non onlineiur. Epistola iBnoceiiiii
ad Alesaudruui. i3, til. I.
TITULUS Ll.
Dt commissa ffiee apostJiea sediSf aliisque prcecepiis.
Quod Tbes^alonicenses episcopi vicein aposlolicai
|}t episeopus in conclavi soo idoncnm tesiimoiilttfla
b.ibeai. Coiic. Tolei. iv, liL ii, c. 49.
Ut presbyieil vel diaconi simitiier viiiD siiae ba-
beant t*^6te«. Conc. eo«lem. lii. S3, c. 49.
Ui casiitas a saceidotibus ei ievitis custodialttr.
Cunc. Canhag. ii, tit. % c. t5.
De adulieris. Conc. A-myp. til. 20, c. 2.
Si presbyter uxoreni dokerit, vel nioechatns hierit*
Coiic. Neocjes. lit. 1, r. 3.
De sacerilot bufr vi ministrls si moschaverliil.
Conc. Eliber. iit 18, c. 38.
De his qui altari serviunt sl snbito flenda cnrois
fragiliUle corru«rint, Conc. Ilerd. lit. 5, c. 44.
De sacerdoiibus et minisiris foruicanitbus. In-
escerptis Slartini, tit. 27, c. 6i.
Ne clerici viduarum familtaritatl seelentnr. Gene.
Cartbag. iv, tU. iOi, c. ia.
Ut etiam ad proprias sangnlois sui clerlei cam
sedis iinplcverint, et quod sit correciiiuii adbibenda D tesiiinonio vadant. Cotic. Tarracoii. tii. I, c. 39.
diteciio nec pro mininiis causis facile exercenda dam- ' '"- •- • »- -- — ..— :i- — = _j .. _._ .-...ii._s
oaiio. Episiula Leonis ad AnasUbium. 67, lil. i3, et
seqq.
Decomroissa vice apostolic« seds. Epislola Sim-
pticii ad Zeiioncm llispalensein e\ integro. 77.
De dlrectis insiliuiis ei vice coiinnissa. Epislola
11'Tmisdie ad Joannem llliciiaii« ecclesiaa episGoputu
ex iiitCj^ro. 89.
Ui coiitra Iia!rclir4>tf libeuiiiis, ci majori in'emlai
nmtoriia.e; ac pcrsoiiaiu suam jubet induere. Episiola
llornt:8d;c ad hpiphaiiiuni ex miegro. 93.
De coinini»ssi vice per Bd-iicani ct l^itsitaniaiii.
Epistula llonuisdx ad S •iiusiium ex iulegro. ^4.
TITULUS Lll.
Dt elerids contra inlerdictum ordindtis vel fiUos
§enerantibus.
Conira ihterdictuin ordiiiati vel inhooore filios g&-
Patrol. LXXXIV.
De clericis et ostiariis qni adulieris niulieribus
adiplsceuiur, ui projiciauiur. Coi.e. eodcut lii. 9 »
c. 39.
De clericis cam qulbus molieres babHant. Conc.
llispal. I, liL 3, c. 66.
IITULUS LY.
De abstinendis clericis a propriis conjugiis*
De sacerdoiibus ei levttis ut ab uxoribtis se conli*
neani. Couc. Carthag. v, lit. 3, c. 16.
De bis qiii postaccepiuiu diaconium iticominenles
Inveniiinlur. Cone. Araiis. ilL tS, e. if .
De presbyieris ei dtacon:bus qui ad conjttfaletn
toruin revertunlur. Conc. Ag.ith. tit. 9, c. 30.
De sacerdotibus et niinisiris m ab uioribnsss
absiineanL Conc. Eliber. iii. 35, c. 38.
De presbyleris ei d.aconibus s) pnst ordlnailunem
filios genueriiit. Conc. Tolet. f, tii. i,o. 46.
COLLECTIO CANONllM 8. ISIOORO niSPAL. ASCRirTA.
45
Ui eptscoph, presliyterls et diaconlbiis ex baBresj
venientiliiis oxorlbus misceri non lieeaf, ▼el quod lii
qui semper caiholici ruerinl in celltilis cam mulie-
riUiis eilraneis non nioreniur; inveni» auiem mo-
lieres ab episcopis venuiidenlur. Cone. Tolei. iii,
tit. 5, c. 48.
Dc clericis incontinenlihus ct iiidictlnne castimo-
ni:i'. Episiola Sirtcii ad Eumerium. 3, tit. 7.
Ui saccrdoies et levlte cum uxoribus coire non
dcl^eant, sed omnino sint casti. Eplstola luncmenlii
ad Victoricnm. 7, tit. 9.
De incontinentl^ i^acerdotum eilevilarum. Eplstola
iHnoceniii ad Exuperium. 8, tit. i.
I^e his qui in sacerdolio filios gennernnt ut ab
oriido retiioveantur. Epistola Iniiocentii ad Maii-
niuin. iO.
Vc sacenlotibus et minisfrifl quod cessare debeaiit
ab opere conjtigali, non tamen repudiarc coiijugia.
E(MStoia LetAiis ad Rusliciim. 06, tit. 3.
Qiiod siibdiaconibiis et deinceps majoris ordinis
rlericis carnalo conjugluro denegetur. Epistola Leo-
iiis ad Anasia^ium. 67, lit. 3.
Ul si qui ex cunjiigibus ordinati suBt sine tesii-
niuuio. Cunc. Gerund. lit. 6, c. 40«
TITULUS LVL
Ne muHcret commorentur in nnum eum clericit,
De subiotroductis mulieribus. Cobc. Nic. iit. 3,
c. 1«
Nullus clericus ciiiuscunqna ordinis in solatlo suo
eitraneain babeat inuUerem, excepiis personis iulia
coiiscripiis. Conc. Arelal* ii, tit. 3, c. 22.
Id ipsum de eisdem, et ne clericus ad domnm
extrancx mulieris aecedat. Cone. Agatb. tit. iO ,
c. 30.
Dereniinis qufl' cum clericis habitare possunt.
E|*is(ol:i Siricii ad Eumerium. 3. tit. 12.
De subtntroductis et adopiivis mulieribus et ut
religiosx reininae nullius laici vel alieni ramilia'
rUaiein habeani. In escerptis Mariini, tit. 32,
c. 64.
Clericus vel sanctlmoniales reminae cum extra-
neis viris vel feuiiuis non habiteiit. Conc. Cartbag. i,
tit. 3, e. i2.
C(im clericis extraQea feminse non cohabiient.
Conc. Carthag. iii, tit. i7, c. i4.
Dereniotioiie mulierum a consortio clericorum.
Conc. Tolet. iv, tit. 42, c. 49.
Clericns ciim extraneis mulieribus non habitet.
Conc. Cartbag. iv, tii. 46, c. i5.
Nullas clcricus cujuscunquo ordinis in eellarlo aut
secreto intromiitat puellam. Conc. Arelat. ii, tiu 4,
c. 22.
Nullus clericus in cellario vel in secrcto qiiam»
cunqiie reininum intromittat. Conc. Agath. tit. il,
c. 30.
De ramlliaritaie extranearum mulierum. Conc.
Aurel. 1, tit. 25, c. 31»
Clerici exiraneas reminas in domo non haheant.
Coiic. Eliber. lii. 27, c. 58.
Clerici qui sine uxoribus ordinnntiir extraneas
mulieres non hubeaiit in domo. Conc. Geruiid. tit.
7 , c. 40.
Nulliis clericus a sufidiaconatu et supra cum ex-
tranea habitet muliere. De disposition>r eliani operis
ancillarum. Conc. Tolet. ii, tit. 3, c. 47.
Ut clerici ciim extraneis muiieribus non habitent.
Conc. llerd. tit. i5, C. 44.
De vendiiione mulierum, qu» clericis conjunctje
Doscuntur. Conc. Tolet. iv, Ui. 43, c. 49.
' TITULUS LVIL
De non eeniiimmalo eoncupiuentim malo»
De eoncupiscerttia aon coosummata. Cone. Neo-
41
TiTULUS LVIII.
exsar. tit. 4» c. 3.
De taeerdolibut t eunetitque eleridt ietiertorihut et
non trantferendit in aiienum locum,
Ut ubi quls primum legerit, ibi permaneat cleri-
cus. Conc. Carthag. vi, tit. i5, c. i7.
Ne qtits qualibct necessitate suam relinquat eccle-
siam. Conc. Arel it. ii, tit. 13, c. 22.
Ut niillus clerictis de episco|m soo reced.nl, ct ad
alium se iransrerat, neqiie ei communicet, eicctflo
si de hspresi ad ecclesiam se iransferat. Conc. Totet.
i, tii, i2, c. 46.
Ntin debere clericum ad aliam ecclesiam migran-
tem ibi pereeverare. Conc.' Antioch. tit. 3, c. 6.
Qiiod non liceat clerico in duabus ecclesiis mi-
nistrare , sed aut prim» restitiii aut stxundae fir-
mari. Conc. Chalced; tit. iO, c. ii.
Ut clericus ciiiuscunque ordinis alibi transifns es-
comiiiiniicetur. Conc. Arelat. i, tit. 21, c. 21.
B De clericis desertoribus. In excerplis Marlini, lil.
34, c. 64.
Itcm de clericis deserforibus tit episcopis SQta
restituaniur. Conc. Hispal. ii, lil. 3, e. 67.
Si e|)iscopu<, presbyter aut diaconus ab ecclena
vei 8 civiiateiji qua orainati sunt abscesserint. Conc.
Nic. tit. i5, c. i.
De vagis et inobedientibns clericis, minisiris et sa-
cerdolibiis. Conc. Vallet. tit. 5, c. 45.
De presbyie.ris, diaconibus, et clerflcis qui ad aliaa
civitaies iranNeunt, ut non suscipianiur alibl, sed
oinnmo reverii coganlur. Conc. Nic. lil. i6, c. i.
Episcopum de provlncia ad proviiiciain noii irans-
ire nisi rurrit inviialus. Conc. Sardic. tit. 2, c. 5.
Dc sacerdotibus qui eoclesias suas derelinquunt et
ad alias ecciesias migrant. bpislola Daoiasi ad Pau-
linum. 2, lil. 3.
De Anatolio cpiscopo qui Antiochenam el Alexan-
drinam ecclcsiatn usurpare teniavii. £pislo'a Leonis
r ad Marcianuin. 55.
De qiio supra. Episiola cjusdem ad eumdem Ana-
toiiUMi. 56.
Non iaviiati episcopi ultra dioece es siias noa
accedaiit. Conc. Constanlinopolit. i, lit. 3, c. 8.
Te eo qui per ambiiionem delnreriori civitiie ad
majorem iransicns vuli .ngere dericaium. In excer-
ptis Martini, til. 5, c. 64.
Noii liceai ep^scopo vel cuilibet ex clero ad aliam
transire civibtem. Conc. Chalced. tit. 5, c.il.
Episcopum de dioecese ad dioecef^em iion debere
transire ncc violentla impiilsum nec suasione provo-
catum. Conc. Aniiocb. lit. 2i,c. 6.
Episcopuro non dehere in alienam civilatem lr>
ruere. Conc. Aiitioch. til. 22, c. 6.
Episcopus de loco igiiObili ad nobilem non tran»-
eat. Conc. Carthag. iv, tit. 27, c. i5.
Episcopum non debere ad aliam civilatem trana-
rern. Conc. Sardic. lit. i, c. 5.
Ut nullus eplscoporuni relicia propria eccles'?a ad
l^ aliam iranseai, uhi ei naiale suum ilomae episcopi
raciuiit. Epistola Uilarii ad Ascauiuin. 75, tit. 2.
Ut Ireneus remotus a Barcinoneosi ad propriam
revenalur. Epistola Hilarii ad Ascanium. 75, tit. 3.
De damnatioue Irenei si ad suam ecclesiam non
reverutur. Eplstola llilarii ad Ascaniuin. 75 ,
tit. 5.
De remotione Irenei ; et qiiod Indebite ordinati
epibcopi propier necessiiatem vel indu'gentiam Mare
possim ; et ne in una ecclesia duo episcopi peruut-
lantur. Epislola llilarii ad Ascanium. 76.
Ut episc«ipi siias dioece^es gulternent nec ad alias
acct daiii. Conc. Coiistaminop. i , lit. 2, c. 8.
I)e iioii miilanda parochia. In excerptis Marlinl ,
tii. 6, c. 64.
Ut si quis epi^copus suam deserens civitatem roa-
jor<;m sedem ambiius causa peiieril, iiec illam obti'
iiere poierit et sua carere debebit. Cpistola Lconis
ad Anasiasium. 57. tit. 7
45
EXCERm CANONUM. - UD. II.
40
De i^piffcopis In tlieDa povincia possessioncs ha- A Conc. Y»!lei. tii. 6, c. 4S.
beniilHis. Conc Sardic. ht. !5, c. ». ''^ -•— :^^ — .s vj -«.
De episcopis qiii non in possessione sna» sed in
aliena diOBresi basllieam constniunt. Conc. Arau-
6ic. tit. 10. c. 27.
Mon licere fleri translaliones episcopornm. Conc.
Canhar. m, tit. 38, c. 44.
13 1 episfopus in allena provincia non immoreiur»
llcei sii eruditior. Conc. Sardic. lii. 14, c. 5.
Cleriri vim pasfii si ad allani civiUiteni accesserint,
Bon vcientur ibi morari quandiu potuerini. Coiic*
eod. tit. Sl, e. 5.
Ut elerici sine necessiiate in aliena ciTilate non
immon^ntur. Conc. C»rtbag. iii, tii. 3'^, c. 14.
Ut extranei cierici apiid Thessalonicam n«n lar-
denL Conc. Sardic. tit. 20, c. 5.
Kon licere episcopis ad aliam transiie provin-
clam et Ibi dericos ordinare. Conc. Aniiocti. tii. 15,
c. 6.
De clerico qui lid alienam ccdesiam transit, et
qui enm snsceperit. Conc. Tolei. ii, tiu 2, c. 47. '
Ut niillus episcnpus clericum alierius ordiiiare
praMiimal. Conc. Bracar^ i, tii. 8, c. 03.
De cicricis deserioribus. Conc. Ilispal. n. tit. 3«
c. 07.
Quod minime clericos io aliensm civilatpm liceat
transinigrare, nisi ei^s qui proprlas amiserint civita*
tes. Conc. Clialced. lii. 20, c. 11.
Ut ntillits episcopus alterius clericum orditiar«»
usurpet. Fpisiola lnnocent*i ad Vicioricum. 7„lil. 7«
Ui aherius clericiiiii non promoveai alier nec ab»
Jerium suscipiat. Conc. Tnurii. lil. 0, c. 25.
NuUus alenum ci<*ricuin sollicil^re vel reilnere
Jrasninal, nec aliqiijd eliam pulchruin auferre do
rairibus ecclesias. Lpi^tola Leouis ad Anasiasium»
07, tit. 8.
Ut qui cloricum alienum derendcre nitilnr a
De episcopis qui In aliena provincia ordiuatlimes «. comrounione privetur. Conc. Arelai. iii, tn. 4, c. 25.
:ere praesnmnnt. In eicerpiis Biartini, tit. 7, c. 04. ^* De his qui pru suiupserint dericuui alieuum ordi-
naie. Conc ArMUS. lil. 8, c. 27.
Non aoibiaiit siliiintt episropi vindicare clcricos
poiestatis alicnx. Decrctum Gelasil generale 82.
tit. 10.
facere praesnmnnt. In eicerpiis
Si qois snsceperit ccclesiaK propria; dese r »rcm,
et ad aliquam proveierll dignitatcni, sui jaccat sen-
tenti» quam canoiies praeflxerunu Decrttum Gelasil
generale. 82. Ut. 25.
TITULUS LIX.
H» $9end9tibn$ el cUrich legHimc tramferendii.
I>e eplscopis et clericis in alicniim legitime traiis-
frrendis. Conc. Carlhag. iv, tit. 27, c* 15.
Ut episcopns qui plures habct clericos ei qui cget
posiuiaius ad ordiuandum tribuat. Conc. Cartbag.
111 y fii. 45, c. 14.
TITULUS LX.
Qued nnUi Uceai alienum clerieum dte mimachum lai»
cum tet dvem libenum onl terrnm tn saa eeeletia
ardimare ul retinere,
rt clerirom alienum sine consensn episcopi sui
De noii recipiendis clericis vagis et de infomian«1a
ordmatioiie ejiis qui sine consensu eoiscopi ab atio
episcopo ordmatiis est* In excerptis Mariiuj, tit. 55»
c. Oi.
Ut cle: iciis sive laiciis in alierius ecclesia non q^-
diniHur. Conc. Carthag. i, tit. 5, c. 12.
De cl«Ticis vel nion.>chis ali alio episcopoordinaiia.
Coiic. Cartliag. v, lit. 13, c. iO.
De his qui civcs alienos ordiuarunt. Conc. Araiia.
lit. 9, c. 27.
Sl episcopus servum alterins clericnm fccerit, el
diacoiium vel presbyterum ordinaveht. Conc. Aure-
lian. I, tii. 5, c. 51«
Ut nnlltts episcopus servnm alterins ad ofDciuin
lu alieitam ecclcsiam uon liceat ordioare. Gunc. Nic. C clericatus pronioveat. Episiola Leonis ad uiiiver»oi
tit. 17, c. 1 .
Non licere eiiiscopo alterius clcricum in sua eccle-
sia ordinare. Conc. Sardic. til. 18, c. 5.
Item de qno supra. Conc. eodein, tit. 19.
Mou licere epi^copis in aliena j rovincia clericos
ordinare. Cone. Aiitioch. til. 13, c. 0.
Iiem de qoosupra. Conc. eod. lii. 22.
Iiemdeqiiosupra. Conc. C«instaniinop.i,tit.3yC. 8.
Ut dericum alienum nullus sibi ttsur|»et. Conc.
Carthag. lu, tli. 44, c. 14.
Ui episcopus alieiiu:n rlericuni non retincat, vd
ordinrt. Coiic Carthag. in, lit. 21, c. 14.
Ut clericuro alieniim uullns ordinct, ncc sii cleri-
ctis qui uon spoponderii locum ubi sii ordinatus.
epi>copos per Campaniam. Oi, tit. 1.
.Utnullus seivum aliennm abs(|iie consensu do-
niiui siii iii luoiiasterio sii^cipiai. Couc. Cbalced. liu
4, c. 11.
Mon dcbere servum orcaslone rdigionis rontem-
nere dominum suuiii. Conc. Gaiigren. lit. 3, c. 4.
De non d* cendis sei vis alieiilA conteniiiere domi-
nuni suum. i i eicerptis Mariini, lit. 42, c. 01.
Servi sub obtcnlo religionis non snscipianinr aut
viiidiceutur ni iiionaj>ieriiii aut in clero. Decrttum
Celabii geiieialc. 82. tit. li>.
Si episcopus servuiii atit^iivm diaconnm aui prcs-
byteruni liecerit, dupla Siitisfiiciioue restituat sei vuui.
Conc. Aordiau. i, tiu 5, c. 31.
LIBER SECUNDUS.
DE INSTITUTIONIBUS HONASTERIORUII ET MONACHORUM, ATQUB ORDINIBUS POBNlTfiNTIUM.
YCRSIFICATIO DBI LOQUITCR CODICI RESPONDBNTI LECTOR.
1. Posiqnam sanctlOco mlssoa de cespite flores 0 Astringe viduam, posnitcns det cordo dolorem,
Magiiopere sacros disilnximus ordine eampos, Nec lasciva suis ridcai in moiibiis l!la
Quo nniic ire jubes^ aut qno me tramite mittis ? Qux adhuc ddiciis pdlens rst mortiia vivens.
Bm Est Iteiie qnod pra^fisa tenent loca sacra ministri: i. Nisu loto, si dominiis vult, ibimus iilic
Ast nonc vitgineam solcrs dispone cohortem, Quo nos niagna jubet or.s senteniia veatri.
TITULUS I.
De monoiterui virerum ei ordimbui eoricm.
f>e moiiasierils non convdicndis. Conc. Hispal. ii,
yt. 10. c i>7.
Cellolae vd congregationes novae absqiie episcopl
notitia non consiruantnr. Conc. AgaUi. tit. 58, c. ^O.
Monasteriom iiiconsulto episcopo nullui aediflcei.
Monachi si evagaiitnr redncautur, et si nccesse sii
i7
COLLECTIO CANONVH S. TSIDORO OISPAL. ASGRIPTA.
ciim voluQlate ahlmtis dc monaclio clcricus fial. A Vinifinos anto vigiuti nuioque annos
Cnnc. Agalli. lil. 27, c. 30. * d ,8. Conc. Cartliag. iii, «li. 4;.c. U.
Utepisropoliceai unam de parochitanls ecclesiis Virgiiies 8an< timoniales anie apt.it'M
48
QQO ordinan-
rgiiies sanctimoniaies anie srtat^ annnm 0,119-
dragi^siiniim noii vcleiilur. Conc. Agatb. til. 19, c. 30.
Anie annos quudraKinta «tatis sanctimoniales vir-
gine^ non velentur. Conc. Cx^araug. 1, lit. 8, c. 41,
De diaconissis non ordinandis. Conc. Araus. lil.
26,c.27.
De diaconissis laMis, et ne anie annnm qQa(lra|i(«
simum ordlueoiur. Conc. Ciialced. til. 15, c, 11.
TITULUS V.
De iempore velandarum vlrgfnvm.
Devirginibns sacris qiiibus tempQribus vcloniur ;
ob necessitatem tamen omni teiiipore : sicut et de
bapiismate dictum osl, ne sine boc muncfe transeint
quod i.lorassedicuniur.DecretimiGcla|ii. 8i| tiu 14.
TITULUS VL
|. De $aerie virgmbn$ velath ae poelea corrupiii^ei 4e
^ eorrupioribut earum.
De virglnibus sacris velatis si publire vel occiilte
bps£ fuorlut Eplstola lunocentii ad Vicioricum. 7,
lit. 12.
De puellis, qu» jam con^ecrafae sunt sl posfoa
nups<Tini, n propnsiii et consecration^s duplix
criinen adiniitunt. Cpistola Leonis ad ilusiioum. GC,
tit. 14.
De virfflnibiis sacris non velatis si laps» ruerint^
Epistula Innocentii ad Viciorlcum. 7, tlL 13.
Qiiod puella:^, qune non coaciac scd voluniate pro*
pria virgiiiifitis propositnm susreperiiit , delin-
qiiunt cuin nupSfTint, etsl nonduin fuerant conse-
craije. Cpi^tola Leonis ad Rusticum Narboiiensein.
6G, lit. 13.
Si devota maturaverit vel moschaverli, poenUeBliflB
dcpu!eiur. Couc. Valeni. lit. 2, c. 14.
De vir^iiiibus Deo sacratis si aduUeraverint. Conc.
De monacbis vel piiellis Deo dicatis qnod non li- n Eliliert. iit. 13, c, 38.
at eis nuptiis jungi. Coiic. eod. lii. 16, ^ Devoia si adulleraverit decem annis po^niieat; si
marilum duxerit non perinitlenda ad posniientiam
monasterium facere, et coiif»Tre quod voluerit de
rebus ecclesiae. Conc. Tolet. 111, lit. 4, c. 48.
Si episcopus roonasterium faciat vel paruchiianam
ecclesiam diiet, quant:im pariem de rebns ecclesias
Gonferat. Conc. Tulel. ix, tit. 4, c. 64.
Monacbus sine permissione episcopi vel abbails
cellulam sibi non conslruat. Coiic. Aurel. 1, tit. 18«
c. 31.
De potestate eplscopi in monasteriis babenda : et
iirterius non fleri secularia babitacula qune fuerint
iikonasleria consccrata. Conc. Chalced. tit. 24, c. 11.
De discretione potestatis episcoporum quam in
monasteriis babere possunl. Conc. Tolet. iv, lit. 5! ,
c. 49.
Abbates in potestate episcopl slnt : de monacbis
ninm vagis, ei non suscipiendo alieno monacbo.
Coitc. Aurel. 1, tit. 15« c. 31.
De clericis, nionacbis, vel lalcis qui sont in pio*
chiis, monasteriis, atque martyriis, ut in potestate
siiit uniuscujusque episcopi civitaiis. Conc* Chalced.
til. S, c. 11.
Unus abbasdoobuscoenobiisnonpr«reratur. (ionc.
Agath, tlt. 57, c. 30.
De honore monachi compeiente et ut niillus co-
rumattentet ecclesiastica aui SDccularia inquircrene-
goiia, neque mcnasteria v(!l oratoria sibi constituere
li<ere. Coiic. Chalcedon. tit. 4, c. 11.
De monachis vagis et a monasterio egressis. Conc.
Txilet. IV, tit. 52, C. 49.
Clerici et monacbi '^in^ episiola episcopi non pro-
fecturi. De abbatis quoque et monacborum ceilulis»
ac de monacbis asgris et senibus. Conc. Agatb. tit.
58, c. 30.
De clericis et monachis non manentibus in suo pro-
posito. Conc. Cbalced. tit. 7, c. 11.
reat eis nuptiis jungi
Monacbi orarium vei zancas in usu non babeanl.
Conc. Aurelian. 1, lit. IG, c. 51,
Si monachiis uxorein duxerii. Conc. eod. tii. 17.
Dc monachis ut clcrici ordinentur cum voluiitate
atibatis, et quae monasterio offrrunlur noti auferan-
tur, et de basilicis quas laici lecerint. Conc llcrd.
tit. 3, c. 41.
De monacborum promotione ad clerum. Epbtola
Siricii ad Eumerium. 5, tit. 13.
Ut monachus missus alicubi minislerium clcricnlus
agere non prssumat, nec nogotrator, nec execulor
exisiat. Conc. Tarracon. lit. 11, c. 39.
De proressione monachoruin et professione paren-
tuin corum. Conc. Tolet. iv, lit. 49, c. 49.
TITULUS II.
De monasteriis fenunarunK
Monasierium puellaruin prociil a monacbis con- n
siiiucndum. Conc. Apib. til. ^8, c. 30.
Ui monasteria virginum a muiiacbistucantur. Conc.
llispul. 11, lit. II, c. 67.
TITULUS III.
De cvttodia saerarum virginum,
Qualitcr sacrae vlrgines episcopi vel presbytcrl cu-
stoiiia tueaniur. Conc. Carihag. 111, tit. 53, c. 14.
Vir religiosis feminis praeponeiidus ab episcopo
prol)etur. Conc. Caribag. iv, tit. 97, c. 15.
Quod ad reatum sacerdoiis pertineat si viduae vel
sanciimonialcs clcricoruiii, qui bis praesunt, familia-
^^ riutibus socientbr. Conc. eodem, tit. 102«c. 15.
' TITULUS IV.
De ordinalione sacrarum virginum*
Qualiter virgo sanctimonialisordinetur. Gone. Car-
tbag. IV, ti4. II, c. 15.
nisi mariliis decesserit. Conc. Tolel. i, tit. 16, c. 46«
Si devota peccaveril vel maritaverit. in excerptjs
Mariini, tit. 31, c. G4.
De virginibus sacris qua vim barbaricam pertole-
runi, quod non habeant corruptam mentem propter
CQrrupielaro corporis violentam, quodque laodabilio-
res sunt si se inconiaminaiis nou comparent« Epi*
slol» Leonis ad episcopos Africanos. 69, tit. 4.
Ut raplores viduarum aut virginum, vcl qui sacris
virginibus vi vel sponte nupserint communione pri-
veniur. Epistola Syinmnc^i ad Cxsarium. 85, tit, \
Qiiod hi qui sacris virgriiibus se sociant ei foedera
inccsta commisccnt, communicare non possint, nisi
piiblicain poeuiteniiam ^esseri -t ; bis aiuem de sas-
culo traiiscuiiiibus viaiicum non negarl. Decretum
Gelaaii gcnerab!. 82, tit. t£i.
TITULUS VIL
De ditcreiione viduamm ae virgiHnm*
fki diTicrctione sac ulacium el s:inctimonialiiim vi-
duarum ac virginum. Coiic. Tolet. iv, tit. 56, c. 49.
De professione et veste relisiosarum viduaruni.
Conc. Tulet. x, lit. 4, c. 5-^.
tlTULUS VIIL
De eomprobalione sanctimonialium viduarum ae
virginum.
Viduac qiia^ in proposiio religioso diutnrna obser-
vatiouc pcrniartseriiit, el virgincs qu:e plurimts an-
ni^ in nionasteriis riierint, oiiinino iiubere proliibeu-
tur. Cpistola Symniachi ad Cacsar^uni. 85, tit. 4.
De feniinis qiiae viduiialem profcssa sunt coram
cpi^copo. Conc. Araus. lit. i7, c. S7.
De rernoiis cxcusaiioiiibiis viduarum transgressio-
nem scqucntium. Cotic. Tolct. x, tit. 5. c 5$.
49
EXCERPTA CANONUM. — LIB. IT.
:;o
TITULUS IX.
* De prohibiHone mni$imi fminarum,
De rem&ii!! ttt tecns aharibos mm miiiistrent, vel
aliqiiid ex his, qtia» viroruro sant ofliciU deputaia,
prMoniatil. Decreium Gelasii generale. 8S!, tit. 28.
Ui BOlla proftfssa vel vidua absente farerdoie in
Jomo sna saoerdoiale onictam vel itteornaro irople.it.
;k>iic« Tolel. I, lii. 9, c 46.
Mon debere mulicresad aliare ingredi. Gonc. Laod.
tii. 43, c. 7.
Ut mttliores in sacrarium non imrent. In excerpis
Martini. lit. 42, c. 61.
Qoaliier viUiue vel sanciimoniales ad bapiismi mi*
nistrriom ordinenlur. Couc. Cafihag. iv, tii. 12,
c. f5.
Ut roulierespnblicedocere non pnesumant. Conc.
CarthaK. iv, til. 99, c. 15.
Ut mulier bapiizare non audcai. Conc. eod. lit.
100.
TITULUS X.
De non velandii vfdttM.
▼idtix non ve'eiitiir, ouia id nec aocioritas divina
nee canonain instiiuit lotma. Decreturo Gelasiigc*
ncr.tle. 82, tit. 15.
ttfiod v:da.> ot sopra dicturo est non velentur, et
fti proressam ronlineiitiam proposito mutaio calca-
vtfrini ips» pro se Deo raiionero reddant. Decretum
Gclasii gouerale. 82, lil. 23.
TITULUS XI.
Decanhnonia et reguliiwduarum.
Cnro vl-lu 8 vel viduabns extranex persons non
ccimmorentur. Coi.c. Cariliag. i, lit. 4, c. 12.
De «idnis adotesceniulis ei inflrmis viciu Fcclesiae
susicntaiidis. Conc. Carihug. iv, lii. 101, c. 15.
Ut viduiB, qn» stipeiidiis Ecclesi» susientariiur,
Ecclestam merilis cl orationibus juvent. In quo su-
pra. lit. 105. * ^
De viduis scnioribiis am fanquam ordinatse non
BQScipiantur. Conc. Laod. lit. 11, c. 7.
TITULUS XII.
De coBtimoma monachorum ac vir^mm,
De roonacbis vel puellis Dco dicatis, qaod non li-
eett eis nnpiiis inngi. Conc. Chalced. tii. 1«, c. 11.
Cleriei vel sanciimoniales feroinx cum extraneis
viris vel feminis non habiienl. Conc. CarHiag. i. lit.
3, c. 12.
Clerici, vel continentos, ad virgines et viduas soli
Dosqaam accedant. Conc. Caribag. ni, iit. 25, c. 14.
Ut religio«ii puella virorum familiarilatein non ba-
beat. Gonc. Tolet. i, lit. 6, c. 46.
De monachis ei virginibtts cattiiatis proposiiiim
non servanlibus. Epis»iola Siricii ad Euinerimii. 3,
tit. 6. '
Qaod si qui proposituro roonachi deseruerlnt, pu-
blica sint pceniteniiae satisfaciione purgaodi. Epi-
siola Leonis ad Rosiicurn. 66, lit. 12.
De viris ae feminis sacris propositom transgre-
dwiitibus sacrum. Conc. Tolet. vi. tii. 6, c. 51.
TITULUS Xlll.
De viduie maschig.
De viduis moiGhit si enindem postca maritum ha-
bcant. Uuc. Elibcr. tit. 72, c. 58.
TITULUS XIV.
De appeUndo petmieniuB bono.
Q««I Bon oporieai ehrbtianum de die In diem
differre converti, ne angustia:s lemporis imurraiex-
irtmi. Kpisiola Leoiiis ad Tlieodoruiii Forojulien-
9<rm. 70. *
TITULUS XV.
Qiifd poesli pceniientia.
Quod oroni tcroporc nccessiialis ct pcriculi pacui-
A tentia et reconciljatio sinc mora sit confcrcnd:i.
Epistola Leonis a<l Theodoram Forojnliensein. 70.
Quod Cbrisiiano non conveniai in spaiio viiic
spein indulgeniiarum babpre. In <|iio supra.
TITLLUS XVI.
De dilatione pmnitentitB ei communiotiio.
De his qui pceniientiam agere diflTerunt prnpter
mctnm gravius delinqueudi. Epistola Leonis ad lius-
ticum. 66, tit. 7.
De his qui quofonqiie obstaeulo impeiiiti accipero
pceniteniiaiii non occurruni, quod eis boc rcinedium
poeiiitentine post niorleni d:iri non poierii, quodquo
eorum inerila Dei sont jnJioio requirenda. Episiola
Leonis ad Tlieodoiuni Forojuliensem. 70. Episioia
Innocentii ad Exupcritim. 8, tit. 2.
De his qui us<;ue ad finetn vit» in peccatis perdu-
rant el in eiiiu coinmunioiiem petuni. in excerptis
Mariini, lit. 82, c. 64.
B TITULUS XVIL
De danda pcenitentia et temporibue pmnitendi,
In inflrniiiate coiiversi manus impositionero acci-
pianf. Conc. .4relai i, iit. 6, c. 21.
De bts qiii apiid hxrclicos pieniteniiaro arcepe-
runt, qualiter ab li^cclesia reciplantur. Conc. Milevi-
lan. iit. 23, c. 19.
Jiixia pcccaii dlfTerentiMro poeniieniias teropora
derenianiur. Conc. Ca tia;$. iii, til. 31, c. 14.
Ut sacerdos poenitcnii absqne personac accepiione
poenitentiae leges iiijmigai. Coiic. Gar.tbag. iv, tit.74,
c. 15.
De poscentibus poeniieniiam si postea obroute-
scant v.el in pbrencsein verianiur. Conc. Cariliag.
IV, lil. 76, c. 15.
rteniieniiam desiJeran ihus clericis non negan-
d:im. Cnnc. Araus. itl. 4, c. 27.
Dc bis qui subiio obinutescunt ut et bapiismuiii
^ ei poeuiieniiaro acdpiaut. Conc. Araus. tit. 1:^, cf
^27.
De his qai roenie <lesipiunt, at eis qu» pietatis
8unt conrerantur. Conc. eudero, iii. 13.
QiKid qui poeniieniiain petit, si obmniuerit, aut
iiidiciis aut tesiimoniis certis coinproiiaiiig quod
i^aa;8ivit aecipiat. Epistoia Leonls ad Theodoruin
frorojiiiicnsem. 70.
Qiialiter roajores poenitentiaro accipiant, qn» mi-*
noribis non facile commiitenda e^t, et quod viail-
cuin in niorle posito nuili sit deiieganUuin. Goiie.
Agatb. tii. 15, c. 50. '
Ui poeniteniia conjiigaiis ex consensu deiur. Conc.
Arelat. II, tit. 22, c. 22.
Qualiier poRniieniia deiur curo detonsione capiiis
et routiitione vesiis. Gonc. Tolei. iii, tit. 12j c. 48.
De bis qui diversorum peccaiorum iapsus incur-
luni, ut si digiie poeniiueriiit communio tribuatur.
Gonc. Laod. tit. 2, e. 7.
Quod nalli sit uliiina poemtentia deneganda. Epidt.
D Goeleiitini ad episcopos Galliae. 34, lit. 2.
Ue peenitentia fidelium ui curo ad earo perveniunt
courossio eorom non •(lublicetur. Epistola Leonis ad
epi:icopo8 per Gampauiain» Sauuiium et Picenum.
73, lit. 2.
Quod sbgritudine aggravatis vel obroutescentibas
poeniieotia per testimonioro audienttuin delur. Epi-
stola Leonis ad Tliendoraro Forojulieiwem. 70.
Quod in gencraiibiis causi:» nibil sine metropoli-
lano oporteal iuquiri, ei ui bis qui in oxiiu sunl,
poeniientia et coininuuio non negeiur. Nain non nisi
per softplicationes sacerdolum vaiet Dei indutgentia
obtiiieri. Episloia Leonis ad Tbeodorum Forojulien-
sein. 70.
TITULUS XVIII.
De pcsnitentium legibus.
Ut Begligenics pGBniientes iardius Fccipiantttr*
Conc Garibag. jv, lit. 75, c. 15.
51
COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
82
Ut poenilciites inflrmi viaiicum accipiant. Conc. A l>e non reoonciliatis pcenitentilma quj de eorpore
exennt ut viaticum accipiant et si «upervixeriot inler
IHBnitentes sint. Conc. Araus. tit. 5, e. 17.
TITULUS XXII. <
De danmaiione iratugnuorum pmniUntium
U profiteniium cmtitaiem.
De apoatatis qui tardius revertnntur nisi per di«
g'iain poenitentiam noli recipiantur. Conc. AreUt. i,
tii. 2i,c.2t.
De liis qui post sancum religionis proressionem
apostatJinint et ad saeculum redennt, et qni i>ost
poenitentiam hal>itum saeculare prassumunt. Coiic.
Arclat. II, lil. 25, c. 22.
Si post acceptaiii poenitcniiam quis nupserit, vel
qnnlibet Ikmiliarilite cuin extraiieo vixerit. Cuiic.
e«Hlein, lit. 21.
De tiis qui pcenitentiam violaverinl. Gmc. Aure-
liaii. I, lit. 7, c. 3i.
Ouod poenitcnti nnlia lucra negotialionis exercere 3 De poeiiiieniilius mcecliis sl pnsiqnam pceniiucrint
«iveniai. In quo supra, tii. 9. rursum foniicali lucrint. Conc. Clilier. iii. 7, c. 38.
De viduia quae iirofessam conliiieutiam praevarica-
verini. Coiic. Carttiaf;. iv, tit. 104, c. 15.
De feininis qu» viduilalero proresss sunt corain
episcupo, iit si pnevaricaverini cuiu rapioro da«
niiientur. Conc. Araus. iit. 27, c. 27.
De liis qu» professs sunl casiiiaiem si prjevaii«
caverint. Conc. eodem, tit. 28.
De pceniienlibus vlris ac reininis, sive Aidiiis vir-
ginibusque sacris, qui divttrienles laci (innt aui ve-
htein mutanl, vel conjugiis copulaniur. Conc. Tolei*
IV. iit. 55, c 49.
De his qui viduae aui pcenitenti vei religiosae vir-
gini siuprum iniulerinh Cunc. Ilerd. lil. 6, c. 44.
De bis qui acceptain poenileoiiani luinitne serva-
verunt quid daninationi& vel quid subventionis ba«
bebunt. Epistola Siricii ad l^umerium. 5, lit. 5.
Quod adolescens si ur|[enie aui meiii luoriis aut
ft capJvliaiis periculu poeuiieniiam gessit, ei non se
TITULUS XXI. coutinei, uxoris potest reinedio bu»iincri. Episiola
fv^ A.. . . .. . *. . . Leonis ad Rusticum. 66, lit. II.
De A» qui tn pasnUeniia pouu monuntur. d^ popniteuUbus transgressoribus. Conc. Tolcl. vi,
De his qui in poeniieniia posiii viuin excesserini.
Carlliag. iv, lit. 77, c. 15.
U( iKBnitentes viatico accepto si supervixerint,
siiie nianu<i impfisiiione non se credani absolutos.
Conc. Carthag. iv, tii. 78, r. f 5.
Ut poBniieniiiim dernnctorum ei oblatio H menio-
ria commendeiiir. Couc. CaribAg. iv, lii. 79, c. 1 %
'Oinni tempiire jejunii a sacerdote inanusi poeui-
tentibus imtionenda. In qiio supra. lit. 80.
Moriuns ecc*esiu! poeniienies elTeraui ei sepeliani.
lii quo siipra, liu 82.
Qiiod poBnitentes secundum modum canonnm an-
liquorum agere poBtiiieniiara debeaut. t.onc. Tolei.
5, iii. it, c. 48.
Quod oporteat eum qui pro illiciii^ veniam fietit
rtiain a multis li^^itis ab»iinere,et quod poenitenie<i si
causas siiai perfeciionis aniore non reliiiqiiuut ecclesia-
Ftico eas judici agant. Episiola Leotiis ad Rusiicuiu.
86, tit. 8.
Qiiod p
coiiveniai
Quod ad niilitiam saecularem posl poeniientiam
ouuiino redire non liceal. lu quo supra, tit. 10.
TITULUS XIX.
De iemporibue renuuionie pednileniium.
De poDnltpmium reroissionis tenipore. Epistola In-
noceiitii ad Decentium. 6, tit. 7.
TITULCS XX.
De non reeipiendie pcaikenlibui,
De poenilentibus ul ab aliis episcopis vel presby-
leris uiin recipiantur, nec alibi coinmuniceni iiisi in
sua ecc'e^ia : quod si qui eos su^ceperiut, culpam
tan):aiit. Cuisiola Felicis ad episcopos per Siciliam.
79, tit. 6.
Poeitlteiis ubi acceperit poBuitHniiam ibi commo-
nicei. Couc. Arelat. i, ut. 16, c. 21.
ui ei couimuiiicent ei oblaiio eorum recipiaiur.
Coiic. Arelai. 11, lit. 12, c. 22.
De poBuiicniibus subito nioriuit ui obiatlones eo-
riim recipiaiitur. Conc. Yasens. 1» iit. 2, c. 28.
tit. 7, c. 51.
Quod quibusdam poeniteniibus pristina reddantur
conjugia. Conc. Tolet. vi, tit. 8, c. 51.
De liis qui poeiiiteniiani noo sentientes accipiunt.
Coiic. Tolel. xii» tit. 2, c. 57.
LIBEa TEaxius.
DB INSTITLTIONIBUS JUDiaORUM ET GUBERNACULIS RERUM.
VEKSIFICATIO.
I. Jussts postquam noslra tiiis se lingua subegit
Ac dicto ciiius famulaium menie paravii,
lu qua curslvagum mitiemus parte viantem
Aut nonc quo moiuni librabimus orbe regressum
Enixo scries usque nunc proruit orsu ?
Ji Ex hoc incipe juridicos dispoiiere moliis,
Os, goltur, lingoam, labiuro acrusanlis obuiica:
Falsnm non tolles indeninrin vivere testeni ;
Judlciutn judex addiscat promere jiisium
Nec minitnuin jnris vertal In parie favoris :
Quisquis enim torquet ieges toniiietur ad igncs,
Et parva m:ignus pensavit facta reatns.
Complevi pra;cepia sacrls impressa loquelia
Adsportans quidquid prxcipis ipse tibl.
Putas ne recto labuntur crura viatu
Aut non alierno rallimur inde pede?
Directe jugulus menlem eollisit iniquiiin ,
Ju^tiiiae telo calliila cuncta secans.
Pulchre esi inransio punilus critnine meitd;iK
Ne fal>um siaret quod veriiate perit.
Veridico coiicta congressa est orbita gre^su.
Pcrge vigens; error nullus in anira laiei.
(
TITULUS I.
De reiinendo euuepto regimine^ et eoUiriie prragendo.
Qiiod nen sint quacunque ex causa relioqueiida
rrgimlnis jnra snscepia. Pra^fatio epistolde Leoiiis a«t
Kiisiicum Narboneiisein. 66.
Quoil jura regiininis sollicile sint a^enda. Pra;fa-
tio episiolv Lcoiiia ad episcopos per Striliam. 65.
»
TITULUS II.
Be formatis,
QQomodo flai fonmila. Epi>lob Atiici Conslantino-
poliiacii episcopi, quc est in ftne Grxcorum concilio*
nim ex iutegro. c.-l!.
Qualiter fiat formnta, et ut sine formata nullas
cififi^us quocnoque proflciscatur. Conc. Milcvit. tit.
SO, c. i9.
TIT13LUS lU.
De modo proftctionh ministrorum*
Non oportet minisirum altaris vel etiam Liicnm
slne foraatis litteris aliipio proflcisci. Conc. Laod.
Ui. 41, c. 7.
Non opoitet aLaris niiiiistrum vel gnemliliet cleri-
cuiii pra*ter jnssionem episcopi sui ad perrgrina
pniflcisci. Coiic. eo<lem, tit. 42, c. 7.
Nulluin peregrinum ahsqiie epistolio id est for-
Riaia soscipi. Conc. Antioch* lii. 7, c. 6.
EXCERPTA CANONOM. - LIB. IIL S4
A TITULUS V!I.
De aeematorum quearenda eonursatione,
Quaereodam fn judicio confersationeni accnsato-
rls et accusali. Gonc. Cartliag. iv, tit. 9fl, c. 15.
TITULUS VIIL
De aectmtorum reprobatione.
Qui non bonx cooversaiiouis siint clericos non
accu«enl; et ut quis clerieussi ciiiiiinibus inipltcatus
est ciericos non accusei. Conc. Cartliug. ii • tit. 0.
c. 12.
De personis qu» cleric*)8 accusare non po&sani.
Ciuic. Carthag. vi^ tit. 2, c. 18.
De exconiniuiiicatis ui duui in eadcm senteiitia sunl
noii accusent. Cobc. eodein, til. 1, c. 48.
Ut acciihaiores qni priuium criinen objectiim non
probaverint ad &i:tera accusanda non aduiittautur.
Cofic. Carthag. vii, tit. 3, e* 18.
De his qui sacerdotes accusaverint nec probant.
Quod oportcat ogcnis e^lstolia trtbui; honestiores B Conc. Eiibert. tit. 75, c. 38.
auiem commeQdiitiriis litieris approbari. Cooc. Ut qui cicricuin accusaverit, ct id non probttverit,
Chalced. tit. II, c. II. excommunicetur. Conc. Btacar. ii, lit. 8, c. 64.
Ut qui confefsonim littcra« portant alias communi< Clerici accusatores fratrum ad comraunioneiu non
catorias recipiant. Conc. Aretat. i, tit. 0, c. 31. recipiantur iiec ad clerum. Couc. Carthag. iv, tit.
De epistnlis commui.icatoriis coiifessorum. Conc. « 55, c. 15.
Elilier. lit. 25, c. 38. Ui (alsi accusatores frairum usque ad exilum ex<
De bis qui eommonicatorias litteras poriant ut de coimnunicentur. Conc. Arelat. i, lit. 14, c. 21.
fide iiiterrogentur. Cotic. eodem, lit. 58.
De clericis qui 8'*ne epistidis sui |H>niifici8 proA*
ciscniitur. Conc. Agaih. tit. 38 et 52, c. 30.
Ul cJerici vel laici in aliena ecclesia non commu-
ni ent sine litteris epi^copi sui. Cot.c. Carthag. i,
tit. 7, c. 12.
De piaeaidibus vel casteris rempublicam agcre vo-
lentibiis ne siiie liueris c|dscopi siii coromuniceni,
ei com eontra discipiinam egeriut ezcomiuunicentur.
Conc. Arelat. i, tii. 7, e. 21.
Qu< d non oporteat extnincos clericos sine com-
De accusatoribui frairum. Cooc. Areiat, ii, tit!
2i, c. 22.
Ut accusaiores de levibus causis non audiantur ,
do crimiiiaiibus verb discutiauiur in qtto episcopus
accusatoris vice se discutiendum sciat. Conc. Yaaens.
tit. 7, c. 28.
Ut episcopus sl coicunqae crimen Impegerit dedu-
cntur ad probationem iu syuodo. Cooc» Carihag. iv,
iit.2), c. 15.
Si»ii episcopo accusanti non esse credendum quod
si quciii sulus accusaverit, negantem excommuuicave-
meiidatitiis litleris miiiistrare. Conc. Cbalced. tiu r rit, nec ipse communicet. tooc. Carthag. vii» tit. 5,
13, c. II.
TITULUS IV.
De modo profeclionis saeerdotum.
Vi episcopns sine forinata inetropoliiani longius
Jiou prdficiscauir. Conc. Carthag. lu. tit. 28, c. 14.
Qiiod epi:»copas ab&que vocatioiie principis et abs-
que justis causis ad coiiiiiatuin vadens couiinunione
et dignitate piivctur. Conc. Sardic. tit. 11, c. 5.
Dc cominoilone episcoporuro ne passiin ad comi-
tatum ire prssamani. Conc. Sardic. tii. 12, c. 5.
De episcopis vel omniiius omniiio qui suiit sub
ecdesiasttca regula cousiituti, ut nuilui absque con-
silio et litieris uietropolitani omniutnque qui in ea-
deiii pro%iucia sunt epi^copi ad principem eant.
Conc. Antioch. lit. II, c. 6.
Ut cpiscopi passhn ad comiiatum non pergant
nisi a principe evoeaii, ei quomodo prooppressis
aot viduabus vel pupillis atque daiiinaiis a|)ud pote-
C. 18.
TITULUS IX.
De accusatorum acceptione,
Dc episcoporum et clericorum accusatoribus qua-
lcs debeant in accusationibus suscipi. Couc. Chjlced.
t!t. 21, c. 11.
Nuii siiie accusatione legltlma quispiam condem-
iietur. Coiic. Tolet. vi, tit. it, c. 51.
TITULUS X.
De examinalione iestium.
Kjiis iiui froquenier litignt et ad accusandnin faci-
lis e2*t, lesiimoiiiuin iietuo abNque gravi examiiiatione
rccipMt. Coiic. Carthag. iv, til. 58, c. 15.
TITULUS XI.
De non compelUndis ad leslimomum»
De clericis : ut nullius ecclesiasttci ad testimo-
f^'? *^PL*^®P* remedium impetrent. Couc. Sard. D „,„,„ dicendum persona pulsctur. Conc. Carthag. v"
^' ^ ''^ tit.l,c. 16. ^ '
m. 8, c. 5.
Quoiiiodo eplscopi aut per se aut pcrminisiros suos
CMms sibi jusie couiptfienies agere possint cum vc*
hni. Conc. eodem, lit. 9, c. 5.
Qii«*d iiisi pro jusii:» causis aut pnpiiloram vcl vi-
duariim sive laboraiitiuni remediis epi»eopu8 ad
coiiiiutum non eat. Cmc. eodem« lit. 10, c. 5.
De conviciiiis episcopis io urhe regia cominorun-
dls. Couc. Tolet. VII. tii. 6, c. 52.
TITULUS V.
De eonspirationis erimine.
De conjnrafoiiibus et conspiralionibus qiiod cri-
meii Grasd fratriai dicunt. Conc Cbalced. 18, e. 11.
TITULUS VL
De deiatoribus»
Dt delaloribos. Conc. Elibcril. til. 75, c. 38.
TITULUS Xlf.
De reprobatione testmm»
De persools qu» adversus clericos testificare noti
possunt. Conc. Cartbag. vu, tit. 4, c. 18.
De faisis tesUbus. Cuiic. Eliber. tit 24, c. 58.
De Judxis conversis et po!»t prsvarirantibus, nt
ad t:stimoiiium non admittantur. Couc. Tola. iv,
tit. 64, c. 4!).
De eo quem solo sao testimonio prgpsnnrpseric
episcnpii8'ezcommanicare. Conc. Cartliag. vii, til. v»
c. 18.
TITULUS XIII.
De contempiujudicii.
De ncru-atis judicio adesse iioientibus. Epise*
Donifacii ad episcopos Calli». Ex Inlcgro. 51 .
GOLLECHO
8* fSNMmO OWibL. ASCRIPTA.
I»
T1TULU6 XIV.
Vx fiiittut cpiscopns pro iudicKs inonpra accipiat.
Conc. Tarrac. tiu 19, c. 39.
Ut epiiicnptts cauB-is crpricis praeseniibus audial.
Copc. Carilia^. iv, ti). 2 >, c. 15.
Nullus episcopus vel iiifraposiins dlo domiDico
causas audire praesumaU Conc. Tarracon. tit. 4«
c. 59.
TITULCS XV.
De hnpiorandlt judleih.
De clericifi, si a prinripe sscnlare aut episcopale
Judicium posiulenL Conc. MilcT. tii. 19, c. 19.
Si clericus injustam districtionem episcopi circa se
pntat, recurrat ad synodum. Conc. tarihag. iv, tit.
66, cw 15.
Lioere clericls, si injuste fuerint excommnnicai,
vicinos adtre episcopos. Coiic. Sardlc. til. 17, c. 5.
De clericis qui de jndiciis episcoporuin snorum »
conqiierumur. Conc. Milev. tit. z2, c. 19.
Qni senieniia episcopi sui non acqniescit, recurrat
ad sjiiodum Conc. Vasens. lit. 5, c. 28.
TITULDS XVL
Bs ttOn rtlkiquen^i eccluianich judiciii,
Ne catholici ■pud infideles causas proponanL
Conc. Carlhaf • iv, lit. 87, e. 15.
Quod non oporteat clericos praetermisso episcopo
ad saecularia Judicia commeare : et si cleriens adver-
wis eplscopum alienom eausam habeat, apud audien-
ftiam synodi ejus |N*ovlneiae conqueratur; nain si
contra ipsius provincis episc<»pum aui contra me-
Iropolitanum haboerit episcopus vel clericus, ad
dioscesis episcopos pergauConc. Chalced. tit. 9.
c. 11.
Ui eleriei omnino poblica Jndicia non api ellont ;
quod si recerini, aui causam perdant, aufdigniiate
priveiitur. Cono. Carthag. iii, tit. 9, c. 14. C
Ut clericus Inconsulto episcopo ad judicem saecuia-
rem non |iergal. Coiic. Agalh. lii. 32, c. 50.
(juod non liceat duos clericos in foruin caosare
poblicuni. Coiic. Tolei. iii, lit. 15, c. 48.
TITULUS XVIL
Di eleclione judieum,
Ut sl ei consetisu parlium ju«ilces electi ruerint a
nuniero qui constitutus est non liceal esse judices
pauciores. Coiic. Caribag. iii, tiL 10, c. 14.
TITULUS XVIII.
De numero judicum,
De clericis contiimacibus el nuiiiero judicum
quanti possinl judicare episcopum , presbvierum ,
veldiaconum. Conc Carihag. i, lit. 11, c. 12.
Quanli debeani judicare episcopum, presbyterum,
irel diaoo^Hm. Coiic. Carlliag. ii, tit. iO, cap. 15.
Deepiscopis accusatis, ei accusaloribus eorum,
«bi vel infra quud tempiis eKamineniur, et de spa«
lio purgalionis el communionia eurnm. Conc. Car-
Ibag. ni, lit. 7, c. 14.
•De presbyleris vel diaconis qiianii episcopi eas
^aculiaiit : t* i nt idem ordo cum accnsatoribtts in
eornin causia el di^cuss.iouibtts conservari jiibetur.
AliQnitn clericorum causas solus loci episcopus
agnoscai el Aiiiat. C(»oc. Carthag. iii, tii. 8, c. 14.
Ui, Galiicaoi episcopi iu Galuis iion discuiiantur.
Conc. Vasens. tlt. i, c. 28.
De presbyiei i<, vel diacfyiis ab uno episeopo non
^potteudis. Cooc. Hispal. ii« lit. ft, c. Ql.
TITULUS XIX.
De dubiii judiciii,
De episcopis vel clericis a synodo, vcl a propiio
eiiiscopo daninalis : quoJ si quassiti riierini, ud inajo-
rem episcoporum sytiudum se convertant,et principis
A auribus nullam moloBdnm ingeranL Conc. Antiocb.
lil. 12» c. 6.
De episcopis Accusatis ut si una pars Ottm inno-
centt^iii et aliera judlcaveril reum , alier metropoli-
laiiiis ciim aliqu«iiiii8 episcopis veniai, ul conteatio-
iieiu dissoivat. Coiic. Antiocb, lil. 14, c. 6.
TITUUJS XX. .
De divertti judiciii»
Ut si quis ab alilsjirdicibus ecclesiasticis ad alios
Iranseat non obsil prioribos si diversam senteiiiiain
prdferanl : qiifirenoum umen sl nulla slni ran<a
iojuailiise depravati. Conc. Carthag. iii, lit. 19, c. 14.
TITULUSXXL
De injunii fudieiii.
Irriiam esse sententiam episcopi nisi clericornm
aiioruro senteniia coiiArmetur. Conc. Cartbag. iv, tii.
25, c. 15.
Irrium esse injnstam episcoponim damnatitmem,
61 idcirco synodo retractktidam. Conc. eod. lit. 29,
c. 15.
irritam esse absente eo cujus causa agiiur senten-
liani probaiam, nam qui feceriiil in synodo causam
dabuiit. Coiic. eodem, tit. 50, c. 15.
TITULUS XXII.
De ineeriii jmdicHi,
De eplscopis qui eiceperinl sententiama i'>titt«
provinci» episcopis ut eorum judicium revoivi ooa
possil. C6nc. Aniiocb. tit. 15, c. 6.
Non licere epibcopo vel cuicunque clerico, si ex«
aiictoratus fuerit, ministrare, ne re. arari |>ossil.
Conc. Aniioch. lil. 4, c. 6.
De clericis pro criniine suo damnaiis ut a qunli-
bet iKin defenseniur. Conc. Canhag. 5. tii. 2, c. Itf.
De ciericis excommunicatis qu ndiu cis asserero
lice:ii. Conc. eodem, lii. 12, c. hi.
TITULUS XXIII.
De eonveUcndis et conprmandii judiciii,
De episcopo adjudicaio ui &i voliierii episcopos
Rom»nu8 ant rrn')vet lut confirmel Jtidi< ium. Coiic.
Ssirdic. lit. 4, c. 5.
Ut si episropiis a sytio<to fiierit depositns, In ca-
lliedra ejiis nullus per oninia ordineiur, nisi ejiis
caiisam episcopus Ronianus cieiertniiiaverit. Coiic.
eodem, lii. 5, c. 5.
De caosis clericomm lam snperioris ordinis qnam
inferioris, quae in proviiicia inininie finiuntur ut nb
a|i08tolica sede deierminentur. Epistola Innocenili
ad Vicloricum. 7, tit. 5.
Quod siibreptum fucril aposlolic» sedi et suam
in nielius seiiientiam commuUverit , qnando dainna-
lionem Pboiini rescidit. Eplsl. Innocenlii ad iiufum.
26, lit. 7.
De ordiue qiio depositi iterum ordincnlur. Conc.
D Tolel. IV, tit. 28, c. 49.
De episcopis accusatis, ita ui a Romann episcopo
vel ab his quos miseril aciio finialur. Conc. Sardic.
lil. 7, c. 5.
Si episeopiis, presbyter, ani diaconits injnste se
excominunicatuni in concilio conqueratnr. loex*
cerpiis Martini, lil. 57, c. 64.
TITULUS XXIV.
De eoUaUonikui pauperum.
De liis qnae in usus paupenim conferunlur, no
4*iira ecclesiam denlur. Conc. Gangr. lil. 8, c. 4.
TITULUS XiV.
De opprimenlibui pauperes, et frau ianiibui eecleilanm
oblalionii.
l»«
Ul opprimenlium paiiperes oblaiiones non snsci-
itniur. Conc. CiarUiag. iv, lit. 94, c. 15.
Ul qui oblatioiics (lcfuncluruni aut negant, aut
S7
EXCERFTA CAWMUih -- UB. IH.
iiflkiitter redtait» fKeoaHBuaicMliir. Coou aoden, A
lit. 95.
IJi qfH obbiioBes defiuiotoniiii relincm eicomina-
niceniiir. Cone. Vasen^. tit. l, e* ^.
Ue bift qui suae vei iiropiiiqaorum oblationee ee-
dMiik rr»iid»nl. Conc. Agadi. lit. 4, c. 30.
Si quii iMeniienliain quemlii)el ei^poliuverit , el
adinoiienie episcopo non reddiderit» e&cominunice*
tur. CoBC. Tttlei. ^ Ui. II, c. 46.
TITOLUS XX?!.
Ik €9imlii$ eMrandls.
Ut bis In anno episcopornm conciliuin flat. Conc
Nic. lil. 5« c. 1.
Qood o|iorlet bi$ in anno coocilium fieri per sia-
gulas proTinciss. Conc. Clialced. lii. 19» c. H.
Ui gesu coucilioram episcoporum subscriptioni-
bus roborentur. Conc. Cartbag. 111, lii. 50, c. 14.
Ut ad metropctlitani arbitrium synodus congrege- »
tur. Conc. Arelat. ii, lit. 18, c. 2i. *
Ut epislolas ad concHium revocandum metropoli-
laniissttbseribal el dirigat. Conc. Milev. tiii 10, c. i9.
Qvod ia conmunibus causis Eccl<!Si.'o generale
roociUum congregare oportcai, in privatis vero cai*-
sis S|»eciale uoiuscujusque proviiicias. Cooe. Milev.
Ui. 9, c. 19.
De qaaliiate conciitoram vel quare aul qaando
fianl. Conc. ToleU iv, lit. 3, e. 4u.
Ui episcopus ad diem concilii occurraL Couc. Car-
Ibag. V, lit. 10, c. 16.
De formub sccundum quam concUium fial. Conc.
Tolet. IV, lit. 6, c. 44«
Uiepiscopus a*groians pro se legalum ad synodum
miltai. Cooc. Carihag. iv, lii. 21, c. 15.
De lempore pasch:e ct dio concilii ia quo cdebrari
.oporleai. Conc Cartbag. v, til. 7, c. 16.
De syiiodo aunis singuiis cougreganda. Conc.
Agatb. 111.71, c. 30. p
Ui per singulos annos ooucilium fial. Cooc Car- ^
Ihag. III, tii. 1, c. 14.
Ut bis ioauuo coiicilium fiai. Conc. Regien. lit.8,
c«5.
Ui bls In anno synudiis celcbreiur. Cooc. Antiocb.
lil. 20, c 6.
Dtf bis in anno sjnodo fa< ienda ei non ticere al»
lcri episcopo propnum apud se concilium faccTe nisi
ioli melropolitano. In eicerptis Martini, tit. 18, c. 64.
Ut iHiHi episeopo a synodo Hceat deesse, vel aiiia
peractam syiiodum discedere. Coiic Arci.l. ii, lit.
19, c. 3i.
Ui uullus episcopus de concilio sine consensa di^
seedaiy au^ ad conciiium ire eicuset. Co»c. Araus»
lit 29, c %7.
Qiiod semel in anno ad concilium sacerdotes el
jodiceo atqiie aciores patriniuiiii fiscaies debeunl
convenire. Conc Tolei. iii, lil, 18, c 48.
Ut episcopus d:aicesaiios preslyteros el quosdain
ei laicis coiiveniru liiteris ad synoduni inoneat. Coiic D
Tarracon. tii. 13, c 39.
Ui do Sicilia lernis aimls singulis episcopi die ler-
tia Calendarum Octoliriiiiii Hoiiiam pro syiiodo 00^-
curranl. EpiatoUi Leonis ad epi»copu8 per Siciliam.
63, lll. 7.
Ui biiia per annos slngu!os episcoporiiin conoilia
celebrentur. Gpisiola Leonis ad Anasusium.67,tit«(l.
Ul bini de provinciis episcopi quos melropolilaiii
probaveriui ad Tliessalonicain dirigaiiiur. 67, iiL 9.
Ul noii ainplius quam di«*6 quindecim iu coiicilio
renHireiitar episeopi. Kpiblula e^usdeiu ad eumdem.
67, lii. 10.
be cnncilio per armos sii»gubis celebrando. Cpi-
soIj llonnisd» ad episcopus per lii p. uiam* ui*
tii. 3.
De episcopis qui post acla in Carlhaginpnsi synodo
rfiLeuti siiul ad reliqua purageiida. Cuuc. Milevit. lil.
«:, c 19.
TITUUIS %XVIL
D§ cpiscopls ad iynodum ire cBniemnenirhns,
Cpiscopos ad synodum vocaios non dobere con-
lcmnere. Conc Laod. til. 40, c 7.
Ui qui plebe sua contempia ad conciliwn «enire
deircclanl plebem el hooorem amtiiant. Coiic Car-
Ihag. III, tii. 43, c. 14.
Ut nuilaa episcopas de conctlio slne coasensu di-
scedal, ant ad eoncilium ire eicuset. Coiic Araus.
lil. i9, c. 27.
Sl epiacopaa a melropolilano admoniins prn
synodo vel ordinitlione episcopali %eoire diatalerii.
Gmic Aoalb. liL 53, c 30.
Ul eprscopos quf a meiropotilano commnnUua ad
synndum non veneril eicommunicelur. Conc. Tar-
rac tlL 6, c 39.
De episcopo qui notueril venire ad synodam. In
aicarptia Blartlm, ilL 19, c 64. .
TITULUS XXYIIL
De cmlodiendii effiscoporum paeHi a ffrfneTpe
confirmandii.
Ul geala coneilii episeoporora aabseripiiooibas
confirmentiir. Conc Cariha|. 111, Ut. 50, c 14.
Ui pacia inier episcopos inlta cuslodianlur. Conc
Carttiag. i, tiL li, c 12.
Ui episcopus qul contra proresslonem suam in
concilio habitam venerii, deponaiur. Conc Carlbag»
11, ilL 13, c 13.
Ui de hxrellcis vel infidelibus qnidquid in concH
lio consiiiuilur a prliicipe impeireiur. Conc. MileviL
liL 11, e. 19.
TITULUS XXIX.
De excommunicaiii*
De etcommunlcatis ciericis sive laiels. Conc Nic
liL 5, c 1.
De clericis eicommunicaiis ne alii episcopl ela
communieent. Conc Sardic. tit. 16, c 5.
De eicommunicatis quid observelur. Coiic Anllo*
chen. liL 6, c 6.
De eicommunicaiis qoi prxler Toluntatem episco-
51 ad urbem regiam venianL Cooc Cbalcea. lii.
3, cll.
Ui qul eicommanicaiam alteriu» sascepertt ei-
coinmunicetur, el pri crimine obnoiins teneatur.
Conc. Cartha^. 11, tit. 7, c 13.
Eicommunicatus presbyter si sacriflcare praesinn*
pserii anathematisetor. Coiie. eodem, lit. 8.
De clericts el monachis excommnnicatis qni prae-
ter voluntatem ei iscopi soi ad urbem regiam ve«
niunt. Ctmc Chalcedon. tlL 23, c. II.
Ut com eiconimutiicaio commnnicans vel orant
eicommuuiceiur. Coiic. Carlhag. it, lii. 73, c 15.
De bis qui eicommmiicatos alterius accipiuul.
Conc ArelaL n, lii. 8, c 22.
De clericis qtii per cnlpam snam ab episcopo siio
oiconinianicanlar ul ab aliis eplsoopis indubitanter
comnranionem aeeipianL Couc Agaib. liL 3, c. 3tl.
Ut eicouimunicaiiis bumiiiei seHietipsuin ut fesU-
nins reeoncilieiar. Conc Vasen. lii. €, c 28,
De 00 qul ab episcopo suo aiiquid nipeiil : pra
rpsa conveiilloiie ai> Koclesia non prifeiar. Conc.
Aurel. 1, liL 4, c 31.
De eicoBinaoicaiis presbyleris 01 ni necessiute
communionem denL Conc Kliber. liL 32, c 38.
De episcoiiis qol eicoiumiioicaium abaiittin com*
municanL Conc ood» lit. 53.
Ut qui a suis episcopis privantur ab aliis non r»-
cipiantur. Conc. t^sarau|;. i, liL 5, c 41.
De his qiii eicommuiiicanlur a sacerdoiibas , ui
nullus ad eos accedat. Conc ToleL i, liL 1*5 , c. 40.
De non eofflmanicaiido eicommunicalis. Conc.
Dracar. i^ lil. 15, c 63.
«9
OOLLECTIO CANONOII S. l9ID0ite WSPKL. ASCRim.
60
D» derWj eicommanicalis. In eioerpUt MartiDi, A episcopo haMtii, vel raaovads ttrbibw. Cone. Chal-
lii. 57, p. Gl«
Non licere rominiinicare «"xcommonicaiis. In ex-
eeri»tis 11 arlini, lU. 84, c. 64.
De his qiii in ftiia proviiiria non commtinirantes
alilii comniuntcani. Gonc. Milevit, lii. I8, c. 19.
Si qiiis libeiis clericos aiit laicus pro haerese fue-
rit exromniunicaius , liliellum lidei suae det, utopt-
ni«inem haeresis piirget. Iii eicerpils Martini , til.
56, c. 64.
De damnalione Acacii qnod liasreticis ausos sit
communi^are. Episiola Felicis ad eumdem Acacium
Con^tantiiioporitanuin ex iuiegr ». 80.
De episcopis qiii excommunicalum allerius susci-
piufii. Coac. Araus. lii. II, c. 27.
TITULUS XXX.
D€ excommmicaiii»
m
Do excommunicaiis a sxculo cieuntibus. Gooc.
Ric. tii. 12, G. I.
De commani«>ne priTatis et iia dcrunctis. Epistola
Lcoms ad Rusticum. 66, tii. 6.
TITULUS XXX L
De coHserwmda inlegritale iacorum,
NoA aoctpiat aliiim eplsropum plebs quai in diie-
cesiin sem|ter subjacuit. Coiic. Carthag. iij, lii. 42.
c, 14.
Ui dicecesis qu» ei*iscopiim niinqiiam habuii , non
balieat. Conc. Larthap. n, lit. ft, r. 13.
Utqui approba?erit siiaiu civitaiem melropolim
fiiisse, teneal ptimatum. Conc. Tauiii. lil. I , c. 25.
Ne in una prtivincia duo melropoliuni sinl» et de
qnibus ita factuni esi. Coiic Chalced. lit. 12, c. II.
Qiiod n«in oporleai secunduin sutuia Imperato*
rum diios es>e melropoliiaiios episcopus. £pibtola
Innocenlii att Alexandrutn. 23, lii. 2.
Quod nnaquftqiie provinria siio inclropoliiano de-
ced. tit. 17, c. 11.
De triceiiiiii lempore ct prepter provinclas cnusa-
rum dlscreiione. Conc. Tolei. it, tii. 3i, c. 49.
De Iricennali discreiione, nt post triginia annos
nulii liceat pro eo appellare quod legiirn teinpus ex-
cliisil. Episiola Gelasii ad Sicilieuses episcopos. 83
Ut basilicc , in cnjiis territorio sunt , in ejns epi«
scopi nianeani potesiate. Gonc AurcL i. tit. 13.
c. 31. •
De ecclesiis ab hapreae translatis, ut ad eos epi-
Mopos, in qoorum siinl parochiis, perlineant. Coiic*
Tolel. lii, lit. 9, c. 48.
^ Quod ecclesiarum omnium dotes ad episcopi or-
diiiaiionem debednt periinere. toiic. Tolet. iii, lit.
19, c. 48.
Deconventuterrilorii et basilicis no¥iier consini-
ciis ad quem episcopura pertineani. Gonc. Tolet. it.
B lii. 55, c. 49.
TITULUS XXXIV.
De viHUmdi» et moderandi» parochiis.
Ut annis singulls episcopi dioecesim visiienl, et ut
non plus quam lerliam de parocliiis suis accipiant.
Conc. Tarrncon. tii. 8, c. 39.
De requisiiione episcoporum per singulos annos
in parochiis peragenda. Gonc. Tolet. iv, ili. 36.
c. 49.
Quod saeerdotes moderintcr agere debeant per
parocbias. Coiic. Tolet. iii, tii. 20, c. 48.
Ne de facult^tibus ecclesiarum , eicepta leriia oli-
iarioiium ac rriisum, episcopus aliquid aurerat. Conc.
Tolcl. IV, lii. 33, c. 49.
Ui episcoptis ambulet per dioecescm suam. Conc.
Bracar. ii, litr 1, c. 64.
Lt episcopus per diascesem ambulanR duos soli-
dos tautuiu accipiai, ncque terliam pariein de obla-
e
^^u^xTT^a' *'*"*^* tOBle.U..i ad cpi.co|»os uonibus quarai; el ui clerici non cugan ur mor
nl ."-;.:•; 'i . f j- p • . i . .. s«''^»'>- Coiic. eodem. til. 2, c. C4.
De lerniinis non Iraiisrerennis. Epislola Innoceiitii -* • * -
•d Florentinnm ex iniegro. 13.
Ui nullus episcopus relicia caihedra in dioecesi
resideat. Conc Carihag. v, tit. 5, c. 1*6.
Episcopus in diceccfsiin factus solam eam teneat
plebem in qua est ordinatus. Conc. Cartbag. iii, lit.
46, c. 14.
Si episcopi iiecligentcs sint adversus haereticos,
amiiiant eadem loca, in quibiis inveniuniur existere
n^ligentes. De judicibus eiiam quibus ei causa di*
rimi potest. Gonc. Milevii. tit. 24, c. 19.
Ut si episcopus iu majoribus caihedris conventus
a viciuis episcopis infni eei meiises ad Ecclesise
uniiaiein non conv^tterit, eicommunicetur ; quod
si fiierii de communione mentitus episcopus prire-
tur. Gonc. eod. tit. 25.
TITULUS XXXIL
De intmis $edibu» el /octf • 0
De episcopis vacanitbos eeclesias vacantes ooca-
p^iniibus , et banc esse plenam synodum obi metro-
politanus fueril. Coiic. Aniioch. tii. 16, e. 6.
Ne cpiscopus alterliis episcopi plebes aut fines
iisnrpet. Couc. Carih^g. i, tit. 10, c. 12.
Ut nnlhis pneaumat parochiam alieiiam. Gone,
Cartliag. ii,til. II, c. 13.
Ui plebes alienas alios episcopns non usurpeL Gone.
C»rihag. 111, tit. 20, c. 14.
De episcopis qui quod repetere poterant prasier-
niissa synodo invaseriiit. Conc. Miletit. lit. 21 ,
eap. 19.
TITULUS XXXIII.
De regendi» eeeletii» ex Iricennali po»u»»ionem
. Dc e^cle»iis in barbarico positis. Conc. Constaiiti-
no|Ni|. I, lit. 4, c. 8.
l)o ccciesiis in parocbiis per irigin a annos ab
^ Ut episcopos anibul»t per dicecesem siiarn discu-
tiens clericos si beiie nilnisirtfni; ei anie viginti
dies pasch» caiechuineiii doceantur byniboluin.
Conc. Bracar. ii, lit. i, c. 64.
De excusaiione ecclcsiarom Gallis provincla^.
Coiic. ToleL Tii, lii. 4, c. ;2.
TITULUS XXXV.
Si conleiuio inter parochia» oriaiur qua examinatioae
determinetur.
De Teodolphi Malaciianae eccleslae episcopl qne-
rimoniis adversus reliquos episfopos pro quibusdain
parochiis. Coiic. Ilispal. ii, tii. 1, c. 67.
De queriinoniis Ful^entii et Honorii episcoporom
pro quibusdam parochiis. Conc. eodem, tit. 2.
De doobns episcopis unius provincias inier se cou-
te..tionem habeniibus. Conc. Sardic. tit. 3, c 6.
TITULUS XXXVI.
De eeeonomo el defetuoribu» Ecelc»itB,
De oeconomis Id est dispensatoribus siitgularum
ecclesiarum habeiidis. Conc. Chalc-ed. lit. 26, c. 11.
De instilolione wcoiiomorum, id esi, qui res er-
clesiasticas tracianu Conc. Tolet. iv, tit. 4^, c. 49.
De oeconomis ne ex laicis constituauiui*. Conc.
Uispal. 11, tii. 9, c. 67.
Defensores ecclefti-.nim a principe postulentur.
Conr*. Carlbag. v, tit. 9, c. 16.
Ut pro cau-is Ecclesias execuures vel advucali a
priiicipe posiuleuUir. Coiic. Milevii. lii. 16, c. 19.
Ui fundaiores ecclesiarum qiiousque advixeriut
earum tiabeant curam ipsique illic uiiuistr«>s eliganl
servituros. Coiic. Tolet. is, til. 2, c. 54.
TITULUS XXXVIL
De di$penta:iotte iccle»ia»iicarum rerum,
Ut obiaiio fidcliuiu qux iu uummis oiTci tur apud
61
EXCEftm CANONOH. — UB. III.
anomqneinlibet eleriemn servetor« eompelenti tcm- A
pore inter Glericos dividenda. Conc. Bracar. i, tit* 21 ,
c. 63.
De liis qnae aliari oflTerantur si?e pnedils. Conc.
Anrel. I. liu 10, c. 31.
De his qoae a fidelilMis in |iarocliilanis basitids
offerftniur. Conc. eod. tii. 11.
De febus ecclesiasticis quot poriioiies fiant. Conc.
Dratar. i, tit. 7, c. 63.
De rebos ecciesiaB dispensamtis ; quse dispensatio
iia fiai ui niilla necessitas maiieai. In excerpiis Mar-
tini, tit. 16, c. 6i.
IJi de reddllibiis ecctesiae et obiaiione fideliom
qnatufHT poniones fieri Uebeant. Oecreiuin GelaUi
generale. 8i, tit. 29.
De bene gerendia ecctesiff relms ab episcopls. Epi-
stcila Celasii ad Sicilienses epii(Ci>pos. 83 , til. 1 .
De Gimqaisitls rebus : intra Bfclesiam et sacerdo-
tis baeiedes ioiestaii quas divisio liai. Coiie. Tolet.
IX, lii. 4, c. 54.
Ul episcopus tertiam ecciei^asticarnm reruin sibt
debiiairo cai el^eril cooferai. Couc. Tolei. ix, liu
6, c. 54.
TITULUSXXXVIll.
De ciisiodjeiidts el atUnafidii eccieslarum rebnt.
De collalis rebus ecclesiis ut in earum juro per-
dureni. Conc. Tolel. vi, tit. 15, c. 51.
Non debere sacerdoies ecclesiasiica vendere , ve-
rum aoieitt Ycodita revocare. Conc. Aocyr. tii. 15,
c. 2.
Irriiam esse qitamcunqne distraetionem episcnpi
ae lam sine coniiiveotia dericorum. Coiic. Cariliag.
IV, lii. 32, c. 15.
Re« ecdesiae inconsalio meiropolitano ab episco-
po iion alieiiandje. Coiic* Carlhag. v, lii. 4, c. 16.
Ui episcopis oon liceai nem alieiiare ecclesiae,
clericis autem , monacbis et peregriiiis liceai dare.
Coiic. Tolei. 111, tit. 3, c. 48. r
Non licere presliyiero vel clerico rem ecclesiae
veiidere vel donare. Couc. Agatb. liu 22, c. 30.
Non licere conctis minisiris et sacerdotibus res
ecclesiae commalare, vendere, Tel donare, nec liber-
lis a parochitanls editis ecclesiam reiinquere. Coiic»
Agaib. lil. 49, c. 30.
Niin licere presbyteris parocbiianls de rebus ec-
clcsiae aliquid Tendere. Conc. eodcm, til. 53.
Presbyieri parocbiiani quodcnnque emerinl ad
iioinen ecdesi» faclaol scripturam. Conc. eodem,
lif. 54.
£piscopus io rebus ecdesise pfil«-siatem habeai,
oec domesiicis suls vel propinquis in eis poiestalem
ailribiiat. Conc. Anliocb. lit. 25, c. 0.
Kpiscopns rebos ecclesiae lanqiiani commendaiis
Dou quasl propriis uiaiur. Cunc. Canbag. iv, itt.
31, c. 15.
yuoinodo ab episcopis res ecdesiae babeaninr, el
dc tiberlis manumttiendis. Conc. Agath. tit. 7, c. 30, ^
Liccre episcopo sine coniitvenila clericorum ali« *^
qiiid exigunin vendere. Conc. eodem, til. 45.
Licere episcopo fugiiivos servos eccldbios Tcnun-
dare. Conc. eodem, t>t. 46.
De mancipiis ecdesiae ab episcopo manainissis*
G)iic. Hispal. 1, lit. 1, c. 66.
I>e superbis ecdesias libertis ut ad servitiuro re-
tocentur. Conc. Hispal. ii, tii. 8, c. 67.
De mancipiis ecdesiae ab episcopis proiimis suls
coltatis. Coiic. Hispal. i, tit. 2, c. b6.
Si episcopus de rebus ecdesiae per testamentuni
abqnid coniuleril. C<inc. Agaih. tti. 51, c. 30.
De praesumptuoso episci»p<i si absque necessiiate
ei iiisclo clero vel de locu i lo ubi presbyier non esl
de rebus ecclrsis veiuler^ quodcunque praesumpse-
ril. In excerplis Marliui, lil. 14, c. 64.
Non bcere clcricis posl mortein sui episconi res
ad euni pertiiieuics diripere. Cuiic. Clialccd. tit. 22,
c. ih
1)1 sl episcoptts inleslaios ebierit, Inventarimn de
rebus ejns clerici facianl et nulliis eiindc aliquiil
auferal. Cone. Tarracon. lil. 12, c. 3t».
Si Kacerdos moritur quid de rcbu$ ccdesisc obser-
retnr. Conc. Iterd. tii. 16, c. 44..
Ul defuncto episcopo d» rebus ipsiiis vei ecde-
tl» niiltus quidquam praesumat. Conc. Valiel. lii.
2, c. 45.
De rebos eedesiasiicis ei episcopalibns qiialiier
secre,:aie «erventur. Cooc. Aniiocb. lii. 24, c. 6.
De rebus ecclfsi» gubemandis ae n^fous spiriiu.-i-
litms segrcgandis. Iii excer|»tis Mariini, |ii. 15, c. 64.
Ut propiiiqui inorientis episcopi de rebu^ ejns ni-
bil usuriient Mne mclropoliUini et coiuproviiicialiuin
coitscienii;i. Conc. Vallei. lit. 3, c. 45.
De rebus episcopt propriis vei acquisitis quld de-
beal observari. Conc. Agalb. tit. 48, c. 30.
Sl episcopo qnidpiani a quolibet ruerit derelictiim,
ab ecdesia vindicetur, exceplis his quae per Qdei-
D cummissum data reperiuntur. Conc eod. tit. 6.
Ut epi>copus qui relinqucns vet non relinquens
filios ecclesiam , cui prsfuit , haeredem non fecerit,
dc bonis quae reli«|uit damois ecciesiae coosulalur.
Cone. eod. tii. 33.
De venditionibus quas abbates facere prapsiimunl
et iiuilatenus faciendis liberlis de iiioiiasleriis servis.
Coiic. eodem, tit. 5b.
Oe proniisso suflragld pnesiiti ex rebus ecclesi»
sacerdotibus persolveiido, ut ita coocilio roboreiitur.
C4»nc. Tulet. iv, lit. 37, c 49.
Si de rebus ecde^iae pro prafst-illnne aliquid darl
dicaiur, causa praestill cognoscaiur. Coiic. Tolel. ix,
(ii. 3, c 54.
De suffragiis , fundaloribiis ecclesiarum , vel filiis
eorum, ex rebus ab ipsis coUaiis iiupertiendis.
Coiic. Tolet. IV, lil. 38, c 49.
Res ecdesiasticae usu (oliatjs nutla praescriptiooo
teinporum defendantur. Conc. Agaih. tit. 59, c 30.
n 8i episcopus cuiqiiam terrulas prxstiterit exco-^
ic das , siiie pr.i judic o juris ecclesiae tciiebuutur.
Conc. Aurcl. i, tit. 19, c. 31.
Ui quidquid de jiire ecde:«i3e cterici tcnuerini post
obituin eoruin ad ecdesiaiu reveriatur. Conc. Tolet.
II, tit. 4, c. 47.
Ut res ecdesiae ooo alienentur et dericis et mo-
nacbis aut peregrinis in usum deotur. Epistota Sym-
inacbi ad Caesarium. 35, lit. 1.
i^ stipeiidiis clerU»ram ne a jure alieneotur eo-
clesise. Ciinc. Tolet. vi, lit. 5, c. 51.
Utde rebus ecdesiae nihii episcopi auferanl el
qualiter proximi fundaiores ecclesiarum solliciiudi*
iicm geraiit. Conc. Tolet. ix, tit. 1, c. 54.
Ut scriptura^ , qu»s sacerdotes ei ministri injusle
fecerint, post mortem eorum habeant anuorum uu-
Dieruio coiuputatuni. Ctioc eodein, tii. 8.
TITULUS &XXIX.
De libertis et familiii eede»iarum»
De libtrtis ex familia ecdesi» faciis si nihil ex
proprio conferani sacerdotes qur eos faciimt. Couc.
To'et. IV, til. 67, c. 49.
De discretionc niauumlssorum ex familia ecclesisB
qualiier manuniitiantur, et ne adversa lesiificeui vel
acciisent. Conc eodeni, tit. 68.
Quod liberii ei fiiinilia ecdesias pro compeusa-
lioiie aequisitaB rci ab episcopis possunt ficri. Cmic
eeilein, tit. 69.
Do prorossioiie iibertorom ecdcsia*. el posieritaiia
eorum sacerdoiibus racieoda ne longini|uitas tempo-
ris hos facial obuitescere libertale. Coiic. eodemt
tit. 70.
De libenis ecdesiae ejusdem patroclttium derelio*
qiientibus. Coiic. eodeui, lit. 71.
De profe»si'iuibus et obedieniia libertorum e(cle«
si;c. CoiicTotcl. vi, lil. 9, c. 51.
De progemc libertvrum cccu • ••-• «^^' ^*^
COLLKGTIO CAfKINUU S. IS»DORO lilSPAL. ASCRIPTA.
U
iiiitriilMie ab coeksfai litM efsgare. Conc. Tulei. A
%i«iii. IO»e. $K
QhikI po«t morteni iiacerdoiie in liberuite Rervis
efilleia Minoruiii lemput Uci)eal computari. Ceiic.
Tulet. is, lii. 12, c. H.
lU ei lilHTtiB ecclcsi:K t-'t ex persoiii$ ingciwis ge-
iiii eb ob&equiis. eccksise iiou recedaiit. Conc. eo-
dem, lit. 13«
Quod si liberli efclesi» ad eam reTerti non velinCy
omnia eorum reicula juri appHcelttr eccleai». Gonc.
eedem» iil. 14.
De obsequio el diaclpliiia libertorum ecclcsi».
Conc* eodem, tit. 15.
Quod liberlis eoclesia niliil de rebus suls in alie-
num liceai IraiisTerre dowiuium* Coiic codem,
III. 16.
TITUL13S XL.
De non ignorandi$ eanonilnu,
Quod oulli sacerdoti liceal caiiones ignoraro. ISpi- g
•tola CoDlestini per Apuliam. 55, tii. 1.
Quod ignorantia sacrarum Srri|)liirarum Eiitiche-
lem bsBreiicuiu ieceriu Epistoia Leonia ad Flavia-
niim. 58, liL f.
Ul sciani servare quod noverunl et curent nos^e
oiied ignoranu Decrelum Gelasii geoerale. 82.
UU 18.
TITULUS XLI.
Af coiisenNilf ene coiioiiam • ef damnarioiie ve^a prm'
smiMfitiBm.
De sialuils eanonum conservandis. Epistola Leo-
Dis ad episcop<M Africanos. G9, tit. 5.
Ut canones Mcaeni et aposiolic» sedis decrola cu*
alodiantur. Dccrctuio llilarii. 74, lil. i.
De institutis ccclesiasticjs moderanter pro tempo-
ris i|iialiuie dispiisitis. Decretum Gelasii. 82, tlt. 1.
Ut ubi nulla perurget necessiias consiituia patrum
iuviolaia servenlor. In quo supra lit. 2. p
Quod apostolica sedes patenios canones plo sludio
devoioque custodial el eos CHStodiri simiH iiileutio-'
iie pnrcipiai. Decreium Gelasii geiierHle. 82, tii. 2.
lll episconus , pre^bjter el diacotius qui coiiira
ba*c slatuia lecerint periclitentur. Decreium Gelasii
generale. 82» liL 30.
Quod praevaricatores inierdietonim coromunionis
•e iioveriui subire jaciuram. Epistoia Symmacbi ad
iivsariiim. 95« lil. o.
Quod in praierf tis regulis ei quae custodieiida sunl
et qm ve:ila sunl ordinaia sinl» qux in omiiibui dl-
ligiinteff delieaui observari. Episiola llormisdae ad
:S>allii.stium llispal. 9i.
Ul ttuilus privilcKia anilqua convellat, sed in ho-
Jiore suo a pairibus dtxrefa serventur. Ilesciipiio
Jlormisda; ad episropos Ba!ticx et inlegro. 9^.
Be daiunatione eorum qui ea qu« iiiterdicta sunl
iisurpare praesumuui. fipistola iMmi ad Hesycbium
baloniianum episcopum. 58, liL 2. ^
Quod d4K:endiis sit populus. Kpi^lola Coelestini per ^
A|iuHam. 55, lii. 5.
.Ul si quis sacerdotum conlra ittterdicla feceril a
suo sil ofndo removeodas. EpkloUi Leonla ad Hnl-
versos episcopos per GampaDiam el diversas provio-
cias. 64, lii. 5.
Qtti institula violaverit sententiam in se inveHiei
Decretum Hilarii synodale. 74, dt. 4.
Utepisropi qui conira sia uta faciunt lionf>re pri-
fcntur. Coiic. TauriL til. 12, c 25.
De Ag^aro el Tiberiano qui ek laieis fiierunl ordi-
nail. Epistola Leonis ad Africauos episcopos. t»9i
lit. 5.
I)e daninaliune eorum qui prxiereuutes siatuia
nova iiitrodiicunl prxcepla, Senteuiia in fine coiicilil
Gaiigren. c. 4.
De canonibiis iiiiiu&cujiisque concilii conservandis.
C(»nc. Clialced. llL I, c. it.
De observatioiie priorum canonum. Conc. Tolel.
iii, tiL l,c. 48.
De stibiliiaie cnnonum et damnaiione violaalium.
Conc. Bracar, i, tii. 22, c 65.
Ut laici ooiilemptorea canoniim oxcoininuniccn-
lur, clerici booorc prtventur. Coiic. Canbag.i liL 14,
c 1«.
De Proterio Alexandrino episcopo ui priorum sup*
riim decreta couservel. EpisluU Leoiiis ad Marila
num Augiistum. 58, tit. 1.
Ubi po>tntai eumdem impetatorem 01 epislolam
quaro ad FUviiioum Gousiantiiiopolllanum episco-
puui miserat, in GraM^um Iranfbtaiii Alexaodriiiai
ecclesix destinei. In quo supra, til. 2.
Ubi per iegalos suos hortaiiir Dei sacerdo:es ut
secuiiduin sacras Scripturas cuncta disponani. fe^pi-
siola Leonia ad syoodmn Cbaleedoiiettsein ei Inte-
gro. 54.
TITULUS XLII.
th noM emtemncmih ^iuwitionibtie et carendit
conienti0nibu$.
Profundiores quaesiionea non coniemnends sunl
nec penitus asserendse. Is^istola Cmiestiiii ad episco-
pos Galli«. d\ tit. 75«
Qnod magiiopcre conteoito slicavenda. Cpistola
ad Anasusittm, 84, liu 4.
TITULUS HLIll.
De retnbuenda conditione eervorum.
Ui servl sub ebtenUi reKgionis non SHScipianlur
aut vindicentur in monasteriis vel m cloro. Decre**
lum Gelasii geoerale. 82, iti. 16.
TITULUS XLIV..
De quortaneHnque libertis EccUeim conmendatis.
Be liberltsqui ecclesij^ commendati suul ne oppri-
mantur. Coiic. Araus. tit. 7, c. 27.
De libertis ui in necessiute ab ecelesia toeaniur.
Conc. Agatb. liL 29, c. 50.
Qiiod liberii ab episcopis vel ab aliis facti el ercleo
siar cummenJati permanere debeant liberi. Coiic.
Tolet. iif, liL 6, c. 4*8.
De liberirs pairocinio ecclesisecomfflendalis. Conc
Tolei. IV, iiL 72, c. 49.
LIBER QUARTUS
DB 1M3TITUTI0NIBUS OFnaORUM ET ORDINB BAPTIZASDI.
»MM
VERSIFICATIO.
Kcce jugi motii ptaceiull miinera portans
Totum qaod statttis implevi menle reclini :
Amodo quae nosiris siemeior semiu planiia,
A«l quo niittemus afacres per plana recursus?
ll;icieoa8 01 Gcrlo verborum liogua cucurril
Ordine; nunc compone choros rcvocantibu«( iiyiii-
[iiis,
Doce delicli sordes baplismate toNi,
Dlstingue lemplis aharia, carmina, tiinra.
R. Curoplcre lua coucurram cilo jtissa citatus
C5
ESCERPTA CAimfl'!!. ^ UB. IV.
66
linperiaque aii:ints tam porUlM) superbis :
Altarisaram» riiu» «i cMiiiea teiRpl^
Gauilia resioruin, coucioiiiaiiiie melos^
Usus, inensuras, leges, sedesque sacrorum
Disiincie motus rite dedit calamus.
ral.tBoe nosiris studiis liis laehis haberi?
Aui liMi qux placeani emolttmeBia daaiuaf
A i. M6 refovtM quaicuiiqtte paras » me talia uiul-
Ilis delecior o?ans qiias uiibi ponis o(»eft.
H. Del UomiMia opoa lioe nofiirum tibi posse pla-
[cere,
Quod te delectet, oof refoTcre q/^iM»
TITULUS I.
Quod gibi tantum noceani eum a malii bona
mintifrafi/ur.
Qiiod mali bnna fninistrando sibi lantummodo no-
reaoi nec eccleslae s<tcranienta coiumaciilpnl. Epi*
siola Anasiasii ad Auastasium Augusium. 84, lii. 8.
Qiiod eos qiiud post damnaiionein siiain b;ipiizavil
t I ordinavit Ataeius nuUa |K>rtio laisiouis aitingat.
Iii quo supra, lit. 7. g
TITULUS II.
De iton usurpanda doctrina et nomine doetoris.
Ul doetoris sibi D«imea nen imponaL, cui concts-
siim non esi. Gonc. Caesarauguslan. i, lit. 7, e. 4t.
Ut kiicus prasseutibiis clericis mqu doceat. Com*.
Cartliag. iv, tii. 98, c- 15.
Ui iniilieres publice docere non prassumant. Conc*
Carlhag. iv» lil. 99, c. 15,
TH ULUS III.
De redpiendU likris eanonieie et renuendii librii ei
puitmii apoeryphis.
Non licere ps.dinos ab idiotis compositos in ecele-
sia dici neque libros qui su -1 eitra canoueui legere,
tt qui siiit iibri canonici. Conc.Laod. tii. b% «r. 7.
Ui tmler sacras Scripliu-as iiihii in ecclesia lega-
Uir >ub nouiiue divinaruiu Scrip&urarum ei q^ bijii
tibri caiiooici. Conc. Cartliag. tL 47, c* 14. p
Praeter canonicas Scripturas nibil in ecclesip Wgt* ^
tur catbolica, nibil in auctoritile recipieuduui. Coitc.
Tolei. 1» ei regula fidei, tiU iit c* 40.
Qiiod eiira auctoriiaiem Veieris et Novi Testameoii
nibit poeticum sit in cccJesia dcc^utanduui. Conc*.
liracar. i, tit. i% c. ti3.
T>e eo quod uoti liceat psalmos poeAicoa In ecclosia
dicere nrc Iibros apocryphos li^ere. io excerplia.
Martini, lit. (i7, c. t>i.
De Apocaiypiiis libro in omBibus rceiplendo, Cunc.
Tolet. IV, lit. 17, c. 49.
ihi canonicis libris qui recipi debeani. Epiaiola
innocentii ad Ciuperium* 8, tiU 7.
De can.af;ci8 libii&qui recipi debent ei de apocrjr-
l^his reuucudis, Uccctale ab iiormisda papa eJir
lum 103.
TiTULUS iV.
De symkoUi patrum.
TITULUS VL
De pradicundj> symbolo-»
De pncdicando symbolo populis in ecclesia* Conc.
Tolot, 111, lit. 2, c. 48.
Ut synibolum anie ooto dies p»sch« compelentilMift.
prxdicclur. Cooc. Agath. i\u 13, c. 50«
TITULUS VII.
De conrruefidii eeele^iii et aharibni.
Ne siue prxceptione episcopi novo; basillc-c de*
d.ceniur. Decrt:tuui Geia&ii generale. 82, tii. 6.
Ut uulla basJica sub qitoruuilibel dcfuuciorum no-
niine consinicta dediceiur. Dccretutn Gelasii geuo*
rale. 82, tit. 27.
De bahiiicis qiix sine roartyruni rcliquiis dedi*
ca X sunt ut dcslruautur. (^ic. i^rtbag. v. tii. 13.
c. i6.
^e picturae in ccclc^ia fiant. Conc. Elibec. iit. 30,
c. 58.
Quod maiicre dcbeat firmuiu A servi fisci eceiesiaa
fccerint easque peculio suo diiaveriui. Conc. 'loleL
111, tit. 15, c. 48.
Ut altare et ungutur et benedicatur. Coiic. Agatli.
tit. 14, c ZO.
De ecclesianim resianraiione in fabricis vel avJift-
caiione quid sit observ»nduiu. Epistola Vigilii aJ
Profuturum episcopuiiu 98, tii. 4.
TITULLS YIIL
De honore eccieiiarum,
Donum Dei et congregationes qu» in ea fittol non
debere coniemui. Conc. Gangren. tii. 5, c. 4,
Non licere extra ecclesiaui congregatioites Geri, et
contempio episcopo cum presbytero agere. Coiic. eo-
dem, til. 6.
Kon llcere comrounionem ecclesiae contemneie
*aut eicommunicatis coiuiuunicare. Cfmc* Antioch.
tti. 2, c. 6.
J)e fructiJ>tts in ecclesia ei non alibi d^ndUi. Coiie.
Gangr., tii. 7, c. 4.
Non licere lu domiiiicis ecclesiis accubiius bleriiera
vel agapero facere. i^nc. Luod. tit. 28, c. 7.
Lt nullus in ecclesia couvivetur. Conc. Cartlmg.
111, tit. 30» c. 14.
TITLLUS IX.
De koKore martyrum»
S^mbotum Nicsui coneilii. c. i, et fldes sanctiGr^- d^ De commonicaDdo in basllieia martymm. Conc.
:...i..:- ^ Gaogren. tiU 20, c. 4.
De mariyrum sepulctls et honorificenlia. Coiic.
Carlbag. l, tli. 2, c. i2.
Ne cerei in coenieieriis incendanlur. Couc. CUbe*
rit. lit. 54, c. 38.
TITULUS X.
De consecratione saerarnm oblaiionum»
Ui in sacrificio panis laiitiim ei ealix offerainr.
Conc. Caribag. iii, iii. 24, c. 14.
Qitod iu aliari non poiest aliqaid oirerri pr»l«f
paiieiii. viiium, et aquam. in eseerptis Mai tiui, iii.
55, c. 04.
Ui in uuum proposiiio stcramenii eonaecretiir.
Coitc. Araus. lit. 17, c. i7.
TITULUS XI.
De honore sacrarum oblationumw
Ul saeriftcium a jejunis aat. Verba HonofaU oi
gohi mnjoris in line c^piMttutiouum.
Symbolum Coiislauiinopolitani concilii. In One
c. 8.
ftegiila fidei habtta In conclKo Tolel. i, c 46, in
6He capilulatiottttni.
Tracl^ttts et confessio fidei Reccaredi regis qiiando
gnns Goihorum est ab haeresi ariana conversa. Lior-
dimii eoneilii Toletaiii iii, c. 4S.
De evidentt caibolic» fidei veritate. Conc. Tolet.
IV, tiu f , e. 49.
d« plemiudHie idei calhortcfle. Gone. Tolel. vi, tit.
1, r. 51.
De uiiiiis ftacras fidel verit;ile. Couc. Tulcl. vtii,
tit. 1, c. 5-3.
TITULUS V.
De eustodiendis symbolis.
Cusipdimidam fl4om paifum ixecentorum dccem
ei oclo. Coiic. Cotis;auliiiop. i, tit. i» c. 8.
ri7
COLLECTIO CAMONUX S. ISIIMmO niSPAL. ASCItlPTA.
C8
L^rtiaiii epi&coporttn in Conc. Carthag. m^ lii. 39« A
c. !4.
Iji tnlssa a jcjuiiis celcbretur. Conc. eodem,
lil. 29.
Ui prcsiiyier posi cidum non leneai miesam pro
moiiui!^. Coiic. Bracar. ii, lii. 10, c. 64.
Non oporiel in domihus ab episcopis vel presbyle-
ris obliiiiones fteri. Conc. kafid. tiu 59, c. 7.
Dd eo qiiod non iiceat super iiiunumenia vcl in
cainpo missas lenere, vel sacranienta distribuere. In
exeerpiis Maitini, lii. 18, c. 64.
Sairas <»blationes pro eulogiis in fe^tiviiaie pa-
scliali ad iilias parocbias iiou debere transiuiitl. Conc.
Laoil. ili. U, c. 7.
l]t inoriuis bapiismus vel encharistia nini decnr.
Coae. Cartbag. nu tiu 6» c. 14.
I>e roHaenilis nblaiitfiiibas eortim qal non commo*
nicant. Cone. Eliber. tii. 28, c. 58.
De bis qiii in ecclesiam iiitraut et non commn- . r" M^"""". V"""' .•'"y^ ™ ^*» «"sanini
nicant ut cxcommuniceninr. Coiic. Tolet. i, ill. 15, o wlcmuiiatibus deca..taiido. Lonc. Toiei. iv, l.i. 14,
c 46.
Ul qot eucharistiam in ecclesia accipit ct ibi enm
non sumit anatbeiuatizeiur. Conc. Ca^saraugusi. 1,
tit. 1, c. 41.
Ut qui acce|ierit eiicbaristlam ei non sumpserlt
ut sacrilegus rcpeltatur. Conc. To!et. i, Ut. 14, c. 46.
De eo qiiud iiou liceal 3on\ivia facere decunrertis.
In e&C(*rpii<i Mariini, itt. bl, c. 64.
De lernienio, quiid civikitis Uintum pre&byteris die
domiiiicu. dirigatur. Epistola liiiiocentii ad Deceii-
tliiin. 6, tit. 5.
De festiviiatibus ut si una agenda populo non suf-
frcent non sit ha:sitatio sacriliciuiu iterare. Epistola
Leonis ad Dioscoruiu. 7i, tit. t.
De lan^iuoris cveiilu iniuistrantium clericoruro.
Conc. Tulet. vii, liu 2*, c. 5i.
TITULU8 XIL
De iitu et acce$$H in ehorOm
De discretiiHie prcsb) leroroni al(|ue diaeonorum
ut in uiroque clioro coiisistaui. Conc. Tolet. iv, tit.
39, c. '^U.
De eo qund inlra allare n(*que I.tici neqiie mu-
lieres communicare jubentur. Couc. Lracar. i, tiL
15, c. 65.
TITULUS XIIL
De eoHcordia offieiormn.
Ut unaqtucquc provincia in offlcio unum ordinem
leiie;il. Coiic. Geruiid. tit« 1, 40.
De uno 4irdiiie in ministeriis et ofliciii in cunrtis
eeclesiis celebrando. Coiic. Tolet. iv, tit. 2, c. 49.
De uno ordine in vespeittnis tel luatutin.s ofilciis
in cuiictis ecclesiis celtbrando. Cuoc. Bracar. i, liL
l,c,G3.
TITULUS XIV.
De ordtne v(ltciorum* j^
Psalinos sparsim uiio licere ooufondL Conc. Laod.
lil. 17, e. 7.
Uuod non sil atiler dicendiim nisi gloria et konor
Ptun et PiHo et Sfnritui Sancto* Epistola Vigilii ad
Profuiurain 96, Ut. 2.
Qiind iii fiiie {if>:ilniorttm ghria et honor Deo sil di-
cendum. Coiic. Tolet. iv, tii. 1$, c. 49.
' De discreiiune gloria^ in llneresponsoriorum. Cone.
eodein, lii. 16.
Ui p<»st anliphoiias orationes dicantur et hymnl
matuuni et vespurtiiii cuui capiiellis psalui«»rum cau«
leiitur. Coiic. AgaUi. tii. 50, c. 50.
De.iioii rcntieudo pruuunt*are bjoiuus. Couc To-
iet. IV, tii. 15, c. 49.
De cclebrando ofliciu iu seita feria pascb». Couc.
Tolet. IT, tit. 7, c. 49.
Dc benedicendo cereo ellucenia in pervigiliis pa-
8cb«. Co.ic. eodem, tit. 8.
TITULUS XV.
De orattombui ef ceUMtate mii$arum*
De orationibus qootidianis. Conc. Laud. tiL 18,
e. 7.
Ut preces vel orationes nisl probal» fuerini io
coitcilio non dicautur. Conc. Milevit. lii. 12, c. 19.
Ut oinnibus dlfbus in matutinis et vesperiiuis
boris oraiio dominiea dicaiur. Coiic. Gerond. lii. 1 1,
c. 40.
Dedominica oratione quoiidie patemer pronuDtiaii-
da. Conc. Tulet. iv, ilt. 10, c. 49.
Quod non aliier presbyteri sed sicut ppiscopl po-
puluiu salutare deliebuni diceutei : Dominus sil vo-
bisCiim. Oonc. liracar. i, lii. 5, c. 65.
De nou lcgendis diversis feciionibus per solem-
niiim dleram vigiiiaa vei miasas. Conc Bracar. i,
tii. 2, c. 65.
De byiiino trium paerorafM in ^iiclis mtssaruin
-.lemi -
B c. 41).
Ut sanctoin Evangcllum etiam sabbatis legator.
Coiic. Laod. tit. iU, c. 7.
Ut Evangeiiiim post epistolam legator. Conc. Yal*
let. tii. 1, c. 45.
Onud laudes iion nioi post Apostolom sed pnsi
Evangeliutn sint dicendx. Couc. Toleu iv, lit. ii,
€.49.
De non decantando in quadragestma Alieluia, Coiie.
Tolet. til. 11, c. 49.
Uuod juxia aiictoritatem aposlolicae sedis a Profu-
tu.o roeirupolitatio cpiscopo susceptain uiissarum
wrdo debeat relebrarl. Coiic. Bracar. i, lil. 4, c. 65.
De oidineoratiunutu caiecliuinenoruui at(|ue fide-
iiuiii tcmpore iiiissaset de cominuuione eorum. Coiic.
L lod. iit. 19, c. 7.
De precibus ei oraiionibos missaroai , et qois
erlt in eis ordo scrvandus el ul absque cullatione
fratrom miuime proreratur. Conc. taiiliag. iii, tiu
C 25, c. 14.
De pacis osculo dando posi confecta myslcrta. Epi-
ttola lunoceutii ad Deceutium 6, tii. 1.
De uoininibus offereniiuin aiile precem sacerdo-
lis n> n recitaiidis. Epistola Innoceuiit ad Deceulium
6, tit. 2.
De pascbas annuntiatiune et precom ordine ei
missiirum soleiniiiute. Cputuia Yigilii ad Profutii-
niin 96, tit. 5.
Quod posl benedictiooem popolo datam sie com-
municare debeaul sacerdutes. Conc. Tolei. iv, liu 18,
€.49.
Qiiod propter statuta sedis aposlolicae oniiies ora-
tlones ecctesix Cbrisiii graii.im redOueni, qiia geiius
reparatur humanum. Epistola Cielestini ad episcopos
Galli:e55, Ut. 11.
Quoa pro Cbristo fuugatur li^galione dum pro pace
precaiur. ecclesia:. Gpist«ita Aisasiasii ad Auastasium
imperatorem 8i, lit. 1.
TITULUS XVI.
De honore mittarum.
Ut vsiUematia! et inrpia cautica prohibeanlur a si-
crarum solemuitatibus. CuiiC. ToieU iii, tii. S5«
c48.
Ut qttando sacerdos verbum facit , ab auditorio
f liens, exeomuiuuiceior. Conc. Cartiiag. it, liL i4y
c. 15.
Ul ante missam expletani el benediciionem perce-
puni ncc quisque fldclium nee popalun egrediatur^
aut abire praesuniaU Conc. Agalh. tiu 47, c. 3tf,
Ut episcopus aute coinplelam missain el lienedl-
ctioneni acceptam egredi uon prxsum«aU Cunc. Au-
rel. I, tiu 22, c. 51. i
Non debere die dominico jejunari. Coac. Gangren.
lit. 18, c. 4.
Ut diebus dominicis noUos jejonel. Cone% Cssar-
aiig. I, lit. S, c. 41.
69
EXGERFTA CAIKmOM. — LIB. IT.
7f)
Do itiebiis dmninicis et peotocoste m in eis stantes A De IniiimMtioite et indirilt tem|MirilNit paftcb««
ermniis. Conc. Nic tit. iO, c. i.
fie noii jcjuiiaiido in diebus dniiitnicis neqne ge«
nii;i Oociendo : siinililer et in quinquagesima. In ei-
c* rpitsi Martiniy tit. 57, c. 64.
TITULUS XYll.
De HtattHs,
Ut lilanise post pentecosten a qninta feria ns-
que in sabbatuin ceiebreiitiir. Conc. Gerund. tit. 2,
c. tO.
Ui Ii*ani£ fM>st ascensioneni Domiiii celebrenlur.
Cone. Aurel. i, til. %, c. 3t.
De scciindis litiniis faciendis Kalendarum Nuvero*
briiiin. i>>i»c. Gcrund. lit. 5, c. 40.
De iiistituiiotie novaruin litaniarum. Couc* T^ let.
V. III. I, c. 50.
De otiscrvantia likiuiarum. Conc. Tolct. Ti, lit. 2,
e. 5i.
TITULUS XVIIL
De ob*ervantia jejuhutrum»
Non licere jejuiiia cowmunia solvere. Conc. Gangr.
tii. 19, c. 4.
De bis qul stiidiose dle dominioo ji-junant nt non
credantiir catholici. Conc. Carlhag. iv, tit« 04 ,
c. 45.
De leniporibus jejiinionim iit oinnibus niensibus
jrjiiniiiro llai, eircpiis iulio et Augusto. Conc. Kli-
lier. cit. i5, c. 38.
l)t i»niiii sablMio jejunetur. Conc. eodem, lii. 26.
Uuf»d rite omiii sabbato jejunelur. Epistola liiiia-
ceiiiil ad DoCtfotium 0, tit. 4.
TITULUS XIX.
De obienaniia quadragesimw,
Non dcbcrein quadragesima natalitia martyrum
relebrari nisi t:intoin sabbato et dotniiiic;i meniori.im
enrom lieri. Conc. Laoi}. tit. 51, c. 7.
Epistola Inoocentii ad Aiireliuro ei iutegro 45.
De celebratione peiiteco«tes. Conc. Eliberit. tit.
43, c. 58.
Dc celebritate fesiivitaiis dorninicae matris Uariae.
Couc Tolet. I, 1. 1, c. 55.
TITULUSXXI.
De caiechumenis,
Ut evangella catecbumeDi audiaot. Conc. Araus.
tlt. 18, c. 27.
De catechumenis qui ecclesiam non freqiientaot*
Conc. Eliber. tii. 45, c.58.
i»e caiecbunieiiis peccantibos ut aut emendati au*
diaiit verbuin aiit abjicianlur omiiino* Conc. Ncoc»-
sar. lit. 15. c. 3.
Ut ad baptisterium calecbomeni nuoquam aece*
daiit. Conc. Arausic. tit. i9, c.27.
Ut caiechumeni cuin ftdelibus beoedictionem oon
n acc-i|>iani. Coiic. eodem« tit. 20.
Ut sacramentum catecbuineiiis non prftbeatur*
Conc. Carlhag. 111, til. 5,c 44.
De cklecbiiuieiiis sine baptisino defunctis ul eoram
coinmeiLoraiio i»i oblaiioiie uon flat. Cone. Braear.
1, tit. 47, c. 03.
TITULUS XXH.
De his qui baplismum dare possMnL
Ut in necessitale fldefes baptizcnU Cone* Elibcr^
tiu 58, c 58.
TITULUS XXIII.
Quod in nomine Trinitatis debeat baptimus dari.
Quod in nomine Trinit:iiis deboat baptizarl. Epi-
Stoia Vijfilii ad Profuturuui 90, lit. 6.
TITULLS XXIV.
Qiifd vateat virtus baptismi.
Quod in bapiismo mors pr%veoiat interfeclione
r cti..n c«m dis.ric,io..l8 .«c.or.uie. C«.«. Agaih. ^^^^^.fi 't^S ti^ J cjSp^^^ «.
tii. 5.
ihr
th. 12, c. 30.
Nt>n liCere qnintim feriam septimame ultimae solvt.
Cimc. l^od. tit. 50, c. 7.,
De iion s«»lveiido jejunio in quinta feria pascbae. In
cxreridts Martini, tii. 50, c. 64.
De non solveiido jejuuio in sexta feria pascfaae.
Coiic. Tolet. IV, c. 49.
Ui ante pascba* non quinqnageslma sed^quadrage-
skiia teneatur. Coiic. Aurel. 1, lii. 20, c. 5l.
Ut diebus qnadragesimae neiiio ab ecclesia se ab-
seiitei. Gone. Caesamugusi. 1, lit. 2. c. 41.
De iioii celebrandis iiatatitiis martyrum, neque na-
tilitiis boimiium, vel nuptiis in quaiiragesiiitas d.e-
bns. In escerptis llariini, tiu 48, c. 64.
In quadrage&ima sabbato taiiioni et doroinioa oflfe-
reiidum. Coiic. Laod. tit. 49, c. 7.
TITULUS XX.
De cogniiione ei eetebritate pascha,
Ut roniproviticiales episcopi de pascha suum pri-
5s:«t«m iiiquirani. Conc. Cartbag. 111, tit. I, c. 44.
Ut per singulos aiinos convenientes episcoid ad
roiiC'liuin ile pascbali soleinniiate a primate suo in-
loriiien<ur. Conc. emlein, Mt. 41.^
De tempore pascba: seu cont-ilii pcr formatas pro-
viiiciis iiiiutiaittlo. Coiic. Cartbag. v, lit. 7, c. 40«
De aiiiiuntiaiione paschae ante epiphaniam inter
epi«copos eiqiiireiida. Cotic. Tolet iv, tiik 5, c. 49.
L't per siiigulos aniios a meiropoliiano epi>copo
paschii pronuiitietur. Couc. Bracar. 11, lii. 6, c. 6i«
De pascbate uno die et tempore celeb*aiido. Cunc.
Carthag. iv, tit. 6S, c. 15.
Ut uno die et tempore pascha celtibrctur. Conc.
Arvlat. u liu 4, c. 21.
Non «lebe:e pascha diverso tcmpore fieri oeqoe
cuoi Jodijcis celebrarl. Cooc. Antloch. tit. I| c. 7.
Quod gratiam Dei etiain baptizindorom testetur
Insiitiiia piirgaiio, cuin ezorcismis et insuHlatioflibiis
spbiiusab «isespeliuotur imiiiiindi. Epistoia Goeles-
tini ad e|>iscOpos Gallias 55, tii. 42.
TiTULUS XXV.
De mernone bapiisndm
De trina et simpia in bapiismo mersione* Conc.
Tolei. IV, tiu 6, c. 49.
De trina niersione. Epistola Vigilii ad Profulnrom
96, tiu 2.
De trina et simp^a emcrsione. Epistola Gregorii ad
Leandruro ez iiii^ro 97.
TITULUS XXVl.
I^ De tempore baptismi.
De liis quj ad fldem veniunt quando baptiienliir.
Conc. Elibcr. til. 42, c. 58.
Ut pascha tantuin et natali Domini baptisimus de-
tur, evcetiiis his qui iu lauguore consistunt. Conc*
Gerund. tiU 4, c. 40.
Non debere post diia^ septimanas qoadrage^imae
aliqucm ad bapiisuiiiiu susci|'i. Coiic. Laod* tiu 44,
c. 7.
* Noii snscipi di-liere infante* ad baptismuni nisi
ante ires sepiiiiiaiias p:ischae ct ut bapt.zmdi syiu-
boliiin dicaiit quod qninla fcria paschae Rarcrdoiibus
reddant. In ezcerplis Martini, 1 1. 49, c. C4.
Ut praeler pasclia et pei.tecustcM baptismus nob ce-
lebretur : ob iiece.-.sitasein uiiien in omni lempore.
Episiola Syricii ad Eunuriiiin 5, lil. 2. , , ,
Quod in die e|>ipbanioruin bapiismuro celebrari
pMbibeatur. E|)istola Leoui*^ ad epiKopos per Sid-
liam, 65, tiu 4.
67
COLLCCTIO CANONUII S. 1SID0R0 niSPAL. ASCttim.
C8
tirl>aiii epi&coporum in Conc. Canhag- >»? ^it. 59» A
c. 14.
Ui inissa a jcjimis celcbretur. Conc. eodeoit
lii. 29.
Ui pn*fibyier post ciliuni non leneat aiiaaani pro
moiiuift. Cmiic. BracAr. ii, lii. iO, c. 64.
Non oporiet in domibus ab episcopis vel presbyte-
rif oblMiioiies fieri. Coiic. kaod. tiu 59, c. 7.
Da eo qiiod noii liceat siiper monumenta fel in
campo missas lenere, vel sacranienta distribuere. In
excerpiis Maitini, lil. 18, c. 64.
Sairas oblatlones pro culogiis in fe>tiviiaie pa-
schaii ad alias parocbias iioiidebere iransiuiui.Gonc.
Lao4l. lii. 14, c. 7.
Ul mor.iiis baptismus fel eueharistia noo delar.
CoBC. Cartbag. iii« lit. tt, c. 14.
De roaaendis (iblaiiotiiinis eorum qol non eommu-
mcaiit. Conc. Eliber. lii. 28, c. 58.
De bis qiii in ecclesiam iiitraut et noii commn- . r' Vy""""^ *"""" J"^^ ™ .TT^
nicant ut cxcommuniceniur. Coiic. Tolet. i, lit. 13. . •«"««""laiibus deca..taiiUo. Umc. Toiei
c 4«. * ^' * '•
Ul qui eiicharistiam in ecclesia accipit ct ibi eam
non sumit anaibeiiializeiur. Couc. Cxsarauijust. i,
tit. 1, c. 4i.
Ut qiH acce|ieril eiicharistiam et non sumpserit
ut sacrilegus rcpeilalur. Conc. To!el. i, lit. 44, c. 46.
De eo qiiod iioii liceai sonxlvia facere deconrertis.
In e&cerpii^ Mariini, lil. Oi, c. 64.
De leruieiiio, qiiud civibiiis tantum prebbyieris die
douiinico. dirigatur. Episioia iuiioceutii ad Ueceii-
tinin. 0, til. 5.
De fesiivitaiibus ui si una agenda popolo non suf-
ffcerti nou sit ha^silaiio sacriiiciuiu iterare. Episiola
LiConis ad Dioscorum. 7i, lit. t.
De lanjtiioris eveiiiu niiuistnntium clericorum.
Conc. Tulet. vii, liu ^, c. 52.
TITULUS XV.
De ^raihmbw ef celeMiate miaarum»
De orationlbus quotldianii. Conc. L.aifd. tit. 18,
e. 7.
Ut preces vel orationes nisl prolralae ruerint ia
coiiciiio iion dicantur. Conc. Milevit. liu 12, c. 19.
Ut omniltus dlfbus in matntinis ei vespertinis
horis oratio dominica dicaiur. Coiic. Gerond. lit. I i,
c 46.
De dominica oratione quotidie patenier pronontiaii-
da. Conc. Tulet. iv, lii. 10, c. 49.
Quod noii aliier presbyteri sed sicut ppiscopi po-
Kulum salutare debebunl diceiiies : Dominus sit vo-
isCiim. Ooiic. liracar. i, tii. 5, r. 63.
De nou legendis diversis lectionibus per solem*
nioiii diernm vigiiiaa vel miasas. Conc. Bracar. i,
tit. % c. 65.
De bymuo trium poeroram ia ^mictis missaruin
iv, tii. 14,
TITULU8 XIL
De situ e% acceau in ehoro»
De discrctioiie prcsb) lerorum at(|ue diaeonorum
ut in uiroque cboro coiisistaui. Conc. Tolet. iv, lit.
59, c. 49.
De eo qnod inlra altare ni^que l.iici neqiie mu-
lieres comiuubicare jubentur. Couc. Uracar. i, tiU
13, c. 63.
TITULUS XIIL
De eoHcordia offieiorMmm
Ut unaqtucqiie provincia in officio unnm ordinem
teiieiit. Coiic. Geruiid. tit. i, 40.
De uiio «irdine iu mini»teriis et ufficiis in cunrtis
eeclesiis celebrando. Coiic. Tolet. iv, til. 2, c. 49.
De uno ordliie in vestteitinis vei matutin.s oriiciis
in cunctis ecclesiis celebrando. Cooc. Bracar. i, tit.
I, €.65.
TITULUS XIV.
De ordine officiorum.
Psalinos sparsim iion licere oonfundi. Cooc. Laod.
tit. 17, e. 7.
Ouod non sit aliler dicendiim nisi gloria ei konor
Pain fl Filro ei Sfnritui Sancto. Epistola Vigilii ad
Proluiurum 96, tit. 2.
Qimd iii flne pKilmorum gloria et honor Deo sit di-
ceiidum. Coiic. Tolel. iv, tii. I^, c. 49.
' De discreiiiine gloriae in fine responsoriorum. Cone.
eodein, lii. 16.
Ut p<»st autiphoiias orationes dicantur el hymni
roatuiuii et vespertiui cuui capiiellis psatnufrum can*
leiitur. Coiic. Agatli. tii. 30, c. 30.
De.iion reniieudo pruuuni*are bymnos. Coiic. To-
let. IV, tii. i3, c. 49.
D« celebraudo orUcio In seita leria pascbx. Conc.
Tolet. IV, tii. 7, c. 49.
Dc beiiedicendo cereo etlucenia in penrigiliis pa-
sciijQ. Co.iC. eodem, tit. 8.
Ut sanctuin Evangclium etlam sabbatis legaior.
Coiic. L.aod. Ut. iO, c. 7.
Ut Evaiigeliom post e^istolam l^atur. Cone. Yal«
let. tit. i, e. 45.
Uiuid laudes iion mox post Apostoluin sed pnst
Evangeliuiu sini dicendac. Couc. Toiei. iv, liu li,
c. 49.
De non decantando in quadragesima Atieiuia, Coiie.
TuleL tit. i1, c. 49.
Uuod juxia auctoritatem aposlolic» sedis a Profu-
lu.o meiropoliiaiio episcopo susceptam missaruin
ordo debeat rclebraii. Coiic. Bracar. i, lit. 4, c. 63.
De oidiiieoratiuuum caiecliumenoruni at<|ue flde-
liuiii teiu|iore missaset de cominuuione eorum. Coiic.
Liod. lit. 19, c. 7.
De precibus et oraiionibus missamai , et qoia
erit in eis ordo servandus et ut absqiie collalione
fratrum miuime proferatur. Conc. Caiibag. iii, tit.
C 25, c. 14.
De pacis osculo dando post confecta mystcria. Epl-
stola lunoceiitii ad Decentium 6, tii. i.
De iioininibus offerentiuin aiice precero sacerdo-
tis U' n recitaiidis. Epistoia Innoceniii ad Deceulium
6, tit. 2.
De pascba annuntiatione el precum ordine et
miasiintm aoleinuiute. Kpistoia Vigilii ad Profutu-
rum 96, tit. 5.
Quod post beoedictionem popnlo datam sie com-
miHiicare debeaut sacerdotes. Conc. Tolet. iv, tiL 18,
€.49.
Quod propter statuta sedis aposiolicae omnes ora-
tioiies ecclesix Chribii graii.im reaoiieni, qiia geiiiis
reparatur humanum. Epistola CiBiestini ad episcopos
Caili:» 33, Ut. ii.
Quoa pro Cbristo fungatur U^atione dum pro tiaoe
preeatur. ecclesiae. Epist«iia Auastasii ad Auastasium
imjieratorem 84, tit. i.
TITULUS XVL
De honore mtMnram.
Ut vallematiae et inrpia cautica prohibeantur a u-
crarum Sdlemuitatibus. Coi«c. ToleL iii, tii. S3,
G. 48.
Ut quando sacerdos verbum facit , ab auditorio
exiens, eacommuuiceior. Cone. Carthag. it, lit. 24«
c. 15.
Ut ante misiam expletam et benedicilonem nerce-
puni nec quisque fl«lclium iiee populmi egrediaiur^
aut abire praesuniat. Conc. Agath. tli. 47, c. 3U«
Ut episcopus aiite coinpletam missain et l<enedi-
ctioneni acceptam egredi uon praesumat. Conc Au-
rel. 1, tii. !22, e. 31. i
Non debere die dominico Jejunari. Canc. Gangren.
tiL 48, c. 4.
Ut diebos dominicia nuUus jejunel. Conc. Caaap
aug. I, tit. 2, c. 4i.
D
e»
EXCeRFTA GANONIJM. -- LIB. I?.
7f)
De ilielms dmnimcis et peatccnste ui in eis stanies A
•r<^iiiiis« Conc. Nic tit. iO, c. i.
fi<% Doii jejiiiiaiido in diebus dominicis neqiie ge-
nna Qectendo : siniiliter et in quinqoagesinia. In ex-
c* rplis Martini, tit. 57, c. 64.
TiTULUS XVIL
De /i/oRfif .
Ut litaniae post pentecosten a quinla feria ns-
que in sabl^ituin cdebreiitur. Conc. Gerund. tit. 2,
c. tO.
Ui U'aniae post ascenstoneni Domiiii celebrenlur.
Conc. Aurel. t, lit. %3, c. 3t.
De secundis litjniis faciendis Knlendarum Novero*
briiiin. Conr. Gcrund. tit. 3, c. 40.
De iiistiturKme novaruin litaniarum. Gonc* T* let.
V. III. 1, c. 50.
De ot>serfantia litiuiarum. Gonc. Tolcl. vi, tit. 2,
TITULUS XVIIL B
De olftervaniia jejwiiorumn
Non licere jejuiiia couimunia solvere. Conc Gangr. ^
tU. 19, c. 4.
De bis qui stiidtosc dle dominico ji junanl nl non
credantur catboiid. Cooc. Carlhag. ly, tit. 04,
c. 15.
De leniporibiis jejiiniornm ut oinnibus nicnsibus
jrjuniiiro liai, exrcpiis Julio et Aiigusto. Conc. Kli-
lier. [ii. i5, c. 38.
Ut i>niiii sabbatA jejnnetur. Conc. eodem, lit. 26.
Qwul rite omuj sabbato jejunetur. Episiola luiio-
ceuiii ad Dccentium 0, tit. 4.
TITULUS XIX.
De obienfaniia quadrage9inue.
Non dcbcrein quadragesima natalitia martyrnm
relebmri nisi |:tnloin sabbaio et dotuniici meniori.im
eorum lieri. Gonc. Lao<t. til. 51, c. 7. p
Ul onittilius ditrbus quadragesiinae sabbato je]nn&- ^
Ihr ctiain cuni disiriciioiiis aucioriiate. Coiic. ^aib.
lii. \% c. 30.
N«>u hcere qointam reriam seplimame ultimae solvi,
Onic. Laod. til. 50, C. 7.,
De iion solvendo jejutiio in quinta ferla pnsch». In
eireridis llarlini, tii. 50, c. 64.
De non solveiido jejuuio in sexta Teria pascbae.
Coiic. Tolet. IV, c. 411.
Ui ante pascha* non quinqnagesiina sed quadrage-
siiiia teiiealur. Gotic. Aurel. i, lii. !20, c. 5t.
Ut diebus quadragesimae ncnio ab ecclesia se ab-
seiitei. Gonc. Caesanugust. i, lit. 2. c. 41.
De itoti celebrandis iialatitiis niartyrum, ncqiie na-
Lnlitiis bomiiiuin, vel nuptiis in quadragesiin» d.e-
bns. In escerptis Manitii, tii. 48, c. 04.
In quadrage&ima sabbaio latiittitt el dominica ofle*
reiidum. Coiic. Laoil. tit. 49, c. 7.
TITULUS XX. jj
De cognliione et celebritaie paicho!»
Ui roniproviticiales episcopi de pasclia suum pri-
a$Aiem iiiqulrani. Cooc. CarUiag. iii, til. 1, c. 14.
Ut per singulos aiinos conveuientes episco|ii ad
foiic.liutn de pascbali soleinniiate a primale suo iu-
loriiieniur. Conc. eodein, Mt. 44.
De tempore pascbai seu concilii pcr formatas pro-
. viiiciis iinntiaiiUo. Coiic. Cartliag. v, tit. 7, c. 10«
< De aiinuntialione pascbae ante epiphaniatn inter
epfscopos esquirenda. Conc. Tolet iv, tii* 5, r. 49.
Ut per siitgulos aniios a meiropoiiiano epi>copo
pn8cb4 protiunlietur. Coiic. Bracar. ii, tii. 6. c. 64*
De pascbate uiio die ei tempore ceieb^audo. Cunc.
Carlbag. iv, til. OS, c. IS.
Ut unu die el tempore pascha celebrclur. Gonc.
Arelat. i, lil. I, c. 21.
Non delieie |!ascha diverso tcmpore fieri neque
ciiiu Jud«vis celebrari. Gooc. Antiocb, tit. 1| c. 7.
De inainiiaiioi e ei lndlciia temporibuf paseb««
Episiola Innocenlii ad Aureliiiro ei integro 15.
De celebratione pettleco»tes. Gonc. filiberit. lit.
43, c. 58.
Dc celebritate Cesilviiaiisdominicae matris Mariae.
Gouc. Tolet. X, 1. 1, c. 55.
TITULUS XXI.
De catechumenis.
Ut evangelia caiechomeni audiaot* Conc. Araus.
tll. 18, c. 27.
De caiechumenis qui ecclesiaro noo frequeniant.
Conc. Gliber. tii. 45, c.38.
De catecburoeiiis peccantibus ut aui eroendati au-
diaut verbuin aut abjiciantur omiiino. Conc. NeocaB-
sar. lit. 15, c. 3.
Ut ad bapiisterinro catechnmenl nuoqnam aeco-
daut. Conc. Arausic. lit. 19, c.27.
Ui catechuineiii cuin ridelibus benedictiooero non
accipiant. Coiic. eodem, tit. 20.
Ut sacramentum calecbuiiienis non praebeatur*
Conc. Garlliag. iii, lil. 5,c 14.
De calecliiiuietiis sine baptisino derunctis ul eomm
coniroeaoraiio iu oblatioiie non fiat. Gonc. Bracar.
1, tit. 17, c. 03.
TITULUS XXIL
De his qui bapiitmum dare postuni^
Ut in necessitaie (ideles bapiizent. Goiic. Eiibcr,
til. 38, c 58.
TITULUS XXIII.
Quod in nomine Trinitatis debeal baptismus dari.
Quod in nomine Triiiitaiis debeat baplixari. Epi-
Sloia Vi^ilii ad Profutuniin HO, ill. 6.
TITULLS XXIV.
Qmd vateai virtus bapiismi.
Quod in bapiisino mors pr%veiiiat inlerfeclione
peccati, et sepuUuram Clirisii imtletur Irina iinmer-
sio, et ab aquis elevaiio sit veluti resurrectio de se-
ptJcro. Iipistola Leonisad episcopos per Siciliam 05,
til. 5.
Quod gratiam Dei etiam baptixindorum tesletiir
Insiiiiiia purgaiio, cutn exorcisrois el insufflalioiiibus
spiiitusab eisexpeliuntur imiuuiidi. Epistola Goeles-
tini ad e|iiscopos Gallia: 33, tu. 12.
TiTULUS XXV.
De mersione baptisnd»
De irina et siinpla in bapiismo roersione. Gonc*
Tolei. iv« tit. 6, c. 49.
De trina nierbione. Epistola Vigilii ad Profulorum
90, lit. 2.
De irina el simp^a erocrsione. Epistola Gregoril ad
Leandrum ex integro 97.
TITULUS XXVl.
De tempore baptisn^»
De bis qu| ad fldero ▼eniunt quando bapliienftir.
Conc. Eiibcr. lit. 42, c. 38.
Ut pasclia taiKiiin ei natali Doroini baptistmus de-
lur, e\oetiiis bis qui iu lauguore consistunt. Coiic.
Gerund. til. 4, c. 40.
Non debere post diias septimanas qoadragesimae
aliqiiem ad bapiisuiiiiu suscipi. Coue. Laod. ili. 44,
c. 7.
Non snscipi dtbere inrante* ad baplismuni nisl
ante ires sepiiiiianas pascliae et iti bapt.xnMti sym-
boliitn dicaiit f|iii)d qniuia feria pascliae loirerdotibus
reddani. In exrerptis Martini, 11. 49, c. C4.
Ui prseler pasclia et tiei.t«ci»steu baptisroui iion co*
lebrelur : ob nece^sitasein lauien in oinni iciupore.
Episiola Syricii ad EumiTinin 3, tit. 2.
Quod in die e|>ipbauioruin bapiisronm celebrarl
pruhibeaiur. Eiiistola Leoui^ ad episcopos per Sicl-
liaro, 03, tit. 1.
7i
COLLRCTIO CARflNUM S. IIMMmO illSPAL. ASCRIPTA.
renim ordtne per incamaiionein A TITULUS XXXIV.
n
0*HMiemnia
l>ftiiiini iio6tri Jesti Cliri^li saluua sacranenia (Hgcsia
sititt. In ifuo fupra, lit. 2.
Ouod pajicha el peniecnste sit baptiaandiun. Iii
qiM» snpra, lii. 5.
^uod i»e:iiu8 Peirus in die pentec^ieiea f irurttia
tria millia bapiiznvit. In quo siipra, lit. 4.
Quod pascha et pentecosle slt bapiizandum, lii quo
supra, til. 5.
Quod oiiini tempore bi, qni necesaitate mortiK aut
a^grsiuditiisTelobsidionis sive persecuiiuiiis aiii nau*
fcagii orgentur, debent b:ipti£:in. De reddiia cuani
ttirihii baptisiiii ratione. Iii qiio snpra, iit. 0.
L't non oiiini iemp«»re baptisini regeneratio deliir
iHsi pai^clia aai p«iiiee<iste : ob neceMitateni laincn
oinni leinpvirc. Epi»tola Leonis nd episcopOs |a.t Caiii-
pMNiam, Sammuin el Hieenom 75, lit. 1.
Ut pneier pascbale leiiipiis et pentecosten neuto
bapiizare priBauMa*. I^retum Geiakii geneae, 6%
Ut. 12.
TITULUS XXVII.
De baplizandU mgrotu^ et noa bapiixandU moriuis.
Dti his qni in xgriiudine baplizanlur ui siiui fucti
syiiibolum dot.'eantiir. Conc. Laod. lil. 47, c. 7.
De bapiizaiidis a^groiis qui jam loqui nou possuiit.
Coiic. Cariting. iii, lii. 3i,. c. 14.
i>e caifcbuuiena si giaviier agrotaverit quando
baptizetur. Conc. Kliberi. tii. 11, c. 58.
Ui unius diei iiifaiisi, si iu discrimiae est, bapiiie-
tur. Cone. Gerundeu. tii. 5, c. 40.
Ut muriuis bapiibinus \el eucbaristia uoii de»ttr.
Coiie. Caribag. lu, lit. 6, c. 14.
TITULUS XXVIIL
De prasgnfmtibui baptizandis.
pe baptizandis praeijnantibus propter quod unius-
f tijusqiie pro se confcssio lenetur. In exccrpiis Har-
tini, tii. 54, c. 61.
De /Uiii calitotieontm si baptismati karesit dentur,
De catliolicis qui ftlios siios baptismati bsieticoruin
dedernit ut noii rccipialur eorum obl.»tio. Couc.
llerd. tit. i3,c.44.
TITULUS XXXV.
De nan iterando baptitmo.
Baptismus in Triuitatc susceptus uou iteretur.
Conc. Carthag. i, til. i, c. 12.
Ex bxresi converi^i, si in Triuitate bapiiiail sunt »
maiius luiposiiionem accipiant lantum. Conc. Are-
lai.l, ilt.8, c. 21.
De his qui rebapiizati sunt quanlnro poeniteaot.
Coiic. llerd. lil. 9« c. 44.
De eplscopis, presbyleris el diaconibus qiii in lapsa
liasreLicoruin se baplisniali dederunt, ut lantuntdem
laicaui coiumuniouein habeant. Epistula Fclicis ad
episcopos per Siciliaiu 79, lit. 2.
B- De cleriCiS et inon icliis ac puellis Dei vel saeeularU
bus qui se rebeplizandos impie dederuut. In quo su-
pra, iiu 5,
De bis (|ui per ignorantiam a^uiis rehapiizati aiinl
ei teiiHH»ribus coustitutis super eos qtii iu baiic iw*
pieuieui labuoiur. Iii quo supra» tii. 4.
Dc Aiianis a laibolicis tion rebaptizaiidis. EpiaioU
S>ricii ad EiimcriuNi 5, tit. i.
Ui nun rebsptiieniur qui a Movaiiants vel Monien*
sibus veiiiuut. Epistola Inuocentii ad Victoricum 7.
tiL 8.
Quod eos qui se baptiialos agnoscunt sed hi qua
ude nesciunl, per inauus impositioiiem soscipi coii-
veniau Epistota Leoois ad Husiicum 66, lit. 16.
Ul bi qut ab haTeticis baptizati sunt sola sancti
Spiritus invocaiione firmeniur. Episiola Leouis ad
Micetam Aquileiensero 68, tit. 7.
Ut qui ab liaereiicis bapiixantur per manus mi)0^
sliionem accipiaut Spiritiite sauctum, EpistoU Leoiiia
; De pra:gnmitibus baplizandis qood niliil cominn- ^ °^ Leonein llaveuneiisem 71, tit. 2.
iiicet b:t|Hisnii saerameiitum cuin lilio gcueraudo.
Ukiie. Meoesaar. lii. 6, e« 5.
TITULUS XXIX.
De bapiiiMkdit gemiiibui.
De mereirieibus paganis bapttzandis, si couver-
taiitur. Coiic. Eliberii. tit. 44, c. 58.
TITULUS XXX.
De dubio bapiitmo,
De bis qni nullo testimonio se bapiizatos noverint *
ut baptizeniur. Coiic. Cartliag. v, tii. (J, c. lO.
De bts quibus dubiuiu est utruin baptismuin pcr-
ceperiut, necesse est rena»cantur. Epifttoia Leuiiib ad
llusiicum 06, liL 15.
De parvulis qui io captivluteni devenerunt et ba-
piismi gntiai non reminiscuntur ut baplizentur. Eui-
siola Leouis ad Leoiieiu Uavennenseiu 7i, tit. 1.
TiTULUS XXXI. D
De regulit bapiizaudorum.
Ul qni b.ipi sandi sunt noinen dent, et a vino ei a
carnibus abstitieanl. Conc. Carlbag. iv, lii. 85, c. 15.
II iiu|icr baptizali caste et continciiter vivaiit.
Coiic. Urthag. iv, tit. m, c. ia.
BMptizandos debere lidei symbolum doceri, et
quinui feiia pasclijp rcd<lerc. Couc. Laod. lii. 4G, c. 7.
TITULUS XXXII.
De ordine baptizandi.
Oe ordine secundtim quem bapiizare oporiet. Conc.
Brsiear. i, tit. 6, c. 65.
TITULUS XXXIII.
De baptiMit et non confirnuuit et ila morluu.
r.l!? FRIIJf^^fj.^^^^T^r ««»»««»" inoritmior.
IfOiic. Lliber. til, 77, c. 58.
De bis qui rebapiizati dolueruut et posiea pceui-
lere voluerunt. Epistola Felicis ad episcopos i»er
Siciliaiii79. liui. ^ ^ ^^
Debisqiii ab Arianis iterum rebaptizantiir ; el
quod aiia sit impositio maims per quam ^ritiis sau-
ctiisaccipiaiur,alta per qtiam pQentieuiiai frucuisao-
quirilur et saueta comiiiunioite restaurautur* Euistola
Vigilii ad Frofulurum 96, lit. 3.
Uitod bi qui ad iteraiioiiem bapUsml vel vi, vel ti'<
niore coacti aniiuos inciiiiaverunt, pcenileutisc siiit
rcmedio suliIevau<U,et ut seoilis aBUiis, pericutonim
quoqtie , xgriiudinum , c;etera'rumque necesMlatnui
babeatur solhcila consideraiione respectus, Episuda
Lcouis ad Miceiaiti Aquiieieosem 68, tit. 6.
Uebapiizandi sacrilegium opus bouum non esse
credeiidmn sive agendum. Conc. ToleU lu, ex oapi-
tuiis coiiura Ariauos, Ui. 15, e. 48.
TITULUS XXXVL
De baptizatit a tolit epiicopit conugnandit.
Q^iod non debcant baptizaii nisi ab episcopis con-
sigiiaiH D< c presbyteris litere froiitem ex curismate
ungere qitod solis debctur episcopis cum sanctum
Spiriimu tradoou fipistoia iooocentuadDeeeniium 6.
ui. 3. '
De cnergumenls baptixafs utpermiileme episeopo
a presbyusris cousigncntur, et casteri deriei eis ma«
iius iiiiponant. In quo supra , lit. 6.
be inlii-ukis cbrismate peruitgeodis : et orandum
pro eis ex comniemuraiiuue cpistoto sancii Jacobi*
Episiola lunoceutit ad DccenUum 6, tit. 8.
TITtLUS XXXVIL
De Bttptizalit ckritmau porumgendU.
Post baptismnm ciirisma dandum est. Conc. Laod.
Iit. 48, c. 8.
Ut lueroiiGi qoi in Trioiiaie baptizali sunt cum
73
EXCERm CANOMini. *- Llfi. V.
74
rtariMnate et maous imposUtone recipiaatiir. Conc. A Dominuin migraveniol. Episloia Aitasutii ail Ana-
AreUi. u, lit. 17, c. 23. susium .Augusiuiii 84, lii. 2.
1)1 nulh pRBdia vel ilUtiones de baptizandis coii-
iigmindisque fidelibus eiigauiur. Decreiuin Gelabii
generale 8i, tU. 7.
. TITULUS XXXVlIf.
Dt funeribui Ckrt$t:anorunL
(Juod reliKiosoram corpora cura psalmis et canticis
laniumdeindeferenda sintad sepulcra.Conc. Tulei. lu,
Ul 22, e. 48.
De eorporibus liominum inira basilicas sanetorum
nnllaienus sepeliendis. Conc. Dracar. i» til. 18 »
e.05.
TITULUS XXXIX.
TITULU8 XL.
Di energumenh,
Energuroenis oroni die ab eiorciitis manus impo*
nend». Conc Cartbag. it, lit. 90, c. 15.
Paviroenu domus Dei energuineni verrant. Conc.
eodem, lit. 91.
Energumenis victus in domo Dei per eiorcistas
adroinistrelur. Coac eodem, lit. 92.
De energnmenis l^apiixatis ui clericorum moniiis
obtemperenu Conc. Arausie. lit. 14, c. 27.
Eneirgumenis et caiecbomenls de bapiismo con*
sulendum. Gone. Arausic. tit. 15. e. 27.
De energuinenis ut nee eoram nomen reciietnr nee
ipsi ininistreni. Conc. Eliber. tit. 29, c. 38.
De energnmenis quando baptixeutur vel coniniu-
Quod non sit temere judicandum do his qui jam ad ^ nicent. Conc. eodein, tiu 37.
De Hon jndkando de moriuii.
LIBER QUINTUS
DE DIVERSITATIRUS NUPTURUM ET SCELERE PLAGITIORUJi.
VERSIFICATIO.
.0 Qnidqoid promulgasse tnis fuit inclyie jussts
Cerutiro ilbi tou manus operosa remisit;
Eeelesiam, bapiisma, eboros, cantusque libravi ;
Posi bsBe pando viam qi a noverit isse viator.
R. Ex blnc dispone generosi seminis ortum ;
Nnpu virnm teiieai, vir nuptani linquere ce»set,
Nascatur proles communi velle peraclo,
Stent nuptus opera CQmmuui velle negato,
Nobilis boe utraque regat sic vita parentex,
Ei leneat ambos post mortein viu perenni^.
TITULUS L
Denen exeecrandii mipffti et de diipontiomkui nuptia'
rum.
Qnaliter spousns et sponsa benedicaniur et de
casiimonia eoraro tempore niiptiarum. Conc. Car-
sbag. IV, Ui. 13, c. 15.
De bis qui nuptias daroi.ant. Conc. Gangren.tit. 1,
c. 4.
Si quis dixf rit vel erediderit conjugia bominum,
qn» seenndum legem divinaro liciu habenlur, exse-
crabilia esse , anatberoa sit. Conc. Tolet. i , ex
regulis fidei catholicas contra Priseillianos , tiu Itf ,
c. 46.
Virglnilati slndenles non debere nuplias exsecrari.
Cone. Gangr. lii. 9, c. 4.
De his qui pro virginitate soperbiunl. In quo supra,
til. 10.
Non debere eonderonanuro nuptias a viro diMC-
dere. In quo supra, tit. 14.
Mno Hcere in Qnadrageaima nupiias fieri. Conc.
Laod. llt. 52, e. 7.
Non llcereCbristianos ad nupUas eunles vallare vel
nallare. In qoo aupra, tii. 55.
De eo qui sororein spons» suae viiiaveril. Conc.
Aneyr. tit. 25, c. 2.
De parentibos qni fideiii sponsaliuin frangunt.
Cone. Eliberil. tit. 54, c. 58.
Qood non liceat alterius sponsam matriroonii alie-
riiis Jora sortiri. Epistola Syricii ad Eunieriuin 3 ,
liS. 4.
Si cojiis nxor abseus fuerit el adulleriiim mariiux
neceperit, revertenu prima secunda mulier debeat
eaclorfi. Bpistola Innoceoiii ad Probuin ex inie-
§ ro 14.
Qvod debeant feroina auae capiis viris aliis nups^
rini de eaptiviiau reversis prioribus copulari. Epi-
aiola Leonis ad Niceuin 68, lii. 1.
Quod nou probeinr esne cuit^abilis qui uxorero
Patbol. LXXXIV.
capilvi in matrimoiiio videtur esse sortitui. In quo
p supra, tiu 2.
^ Si viri de captiviuie reversi in dileciiune suarum
conjugum perseverant, recipient eas. lu quo supra,
lit. 5.
Ut si molieres ad priores raaritos redire noluerini,
velui iinpiaeecclesiasiica commuuione privaudae suni.
Ju quo supra, lit. 4.
Quod aliod sit uxor, aliud conciibina, nec enrel
quisqiiis filiam suani in matriinonio coufutHnaro
babenti dcderit. Epislola Lcoiiis ad Ruslicuin 6C ,
lii. 4.
Quod non sit coi^ugii duplicatio quando ancilla
rojicitur et uxor assumitur. In quo supra, lii. 5.
TITULUS IL
De poUitate nubendi et impedienlibui ca$titaUm.
De vidois et virglnibus ; quod qu£ voluerint cou-
tinentiaro teneani, et qua^ iiubere eiegerint quibus
volnerini nubant, et de excommiioicand.s qui pnn
positom eastiiatis inipedierint. Couc. Toiet. iii,
l>ttt. 10,c. 48.
TITULUS III.
De raptoribui.
De despousaiis puellis ei ab aliis corrupii$, ul eiiaoi
cum dainno pudoris restiiuanlur sponsis. Couc. An-
cyr. tii. II, c. 2.
De bis qui sibi rapiunt uxores vel els auxitiuni
pRestiterint. Coiic. Cfhalcisd. tii. 27, c. 11.
De rapioribus si ad ecclesiaro confugiiini. Couc.
Aurel. I, lii. 2, c. 51.
De rapturibus viduariiro ac virgiouro. Epislola
Syroroaciii ad Cxsarium 85, tit. 3.
TITULUS IV.
De ittterruplii conjugiii.
De sascularibus ut siiie judicio episcopi OMtpabi-
les conjnges non relinquani. Conc. Agaih. lit. !25,
c. 50.
3
78
COLLECTiO CANONIHl ». I8UNIIU) ttXifAL. ASCR!I>TA.
7f
tll neqoe dSmissus neque dimtet alteri conjnngt- h Neii debere filiot ocrttione religionit ptreolet
Ittf. Cone. llileriL lit. 17, c. 19.
Ui cnins tixor tdnliertirerii tiltni noo recipiat.
Conc. Arelat. i, tit. iO, e. 21.
l>e feminlt qmt relsciis ?iris snis tliis nubunt.
Gonc. Eliber. tit. 8, c. 38.
De feroinit qnae adulteros mtritot relfnquont et
tliis nubunt. In quo supra» lir. 9.
Qood qol inlercedente repudio divortinm pertdle-
nint, si se tllit nopiiis vlnxerint, sdulicri esse mmi-
ttfentur. Epitt. binocentii td Exuperlom TolostnnmS,
tik6.
TITOLUS V.
Db dttpiicaU$ el frequtntatiM coHJugiis,
Ut tecandt conjtiglt s«ealtribos nm negeniiir
<<|aibus tamen td clerum mtnimeooncediior. &ecretiNB
^eltsii generale 82, tiu 24.
Prestiyterum td secundts nopUtsortre noo llcere.
Conc. Neocaestr. tit. 7, c. S. H
De prosbyterit nt td sccondtt niiptitt non Yadant. ^
In excerptis Martini, tit. 38, c. 64.
De his qui multis nopiiis irruunt. lo excerptit
Mtrtini, tit. 80, c. 64.
Ut tecondo licet legittme ntibeirtes nisi petniiue-
-rintnon eommaaicent. Gonc. Litod. tit. I, c. 7.
TITULUS ?L
ikvirghdlmsmculmbut mmchii et Mcumaliefm lirrf
liabitent,
De firdnibus saeeultribut ti mcecbtterint. Conc.
Eliber. tit. f 4, c. 38.
De ▼irglnlliat pueltit qo» cam noftnotlis «irit bt-
iiittre f oiunU Cone, Aiicyr. lii. 19 , c. 2.
TITULUS VU.
De hit qtU empe nuBclumtar^
De eo qoi axorem babent sspius moeeiiatMr.
'4)one. Eliber. tii. 47, c. 58. p
De Tiris cofljagatis pottet io tdulteriam Itptis. ^
Conc. eodero, tit. 69.
D« eo qui uxorem btbet, si eoncobfnam habaerll,
noo communlcet. Conc. Tolet. i, tit. 17, c. 46.
Qood cum viri cum adulterts uxoribiis non conre-
niant, in utroqoe sexu adulterium religio Cbristiant
condemnet. Epist. Innocentii ad Exu^ierium 8, lit. 4.
De his qui post btptltmam omni tempore inconii-
oenlim ▼oluotatibus dedlti ultimo Titae poenitemitm ^
•poscunt. Epist. innocentii td Exaperiam 8, tit. 2.
TiTULUS m.
De adntterHt^ disddio^ et ienodmo eonjugatorum.
Ltlcus, cujus nxor adultert?erit, tlitm noo teei-
tnti. Conc. Areltt. i, tit. 2o» c. 2i.
De saecoltribat gai tott eonjoget dereitnqiiont.
Cone. A^ttb. lit. 25, c. 30.
De rebcu ctlechomenl si titerom dvierit; qood
st fldeiis mulier sit qo» duciiur , et noverit viram
inculptitm uxorem relinqnere , in flne communicet. D
Conc. Eliberit. lit. 10, c. 38.
De roulieribus qu» ienocinium fecerint. Conc. eo*
dem. tit. 12.
De feroiiiis qate asqae td mortem cum tlienls Tiris
adulteraiiiur. Cune. Eliber. tit. 64, c. 88.
Ne ftdelis cstecliamena comatot tui einertrios
viros babeat. Conc. eodem, tit. 67.
De feminis quae consciis maritit tduitertntur. Conc.
codem, tii. 70.
De fldelfbos eonjogailt, si eom Jadsis sive Genti-
libus moechaverint. Conc. eodem, lii. 78.
Si eojusuxor adoitertverU,septem annis pcenileat.
In exoerptis Manioi, tii. 76, c. 64. '
TITULUS iX.
De altetno inter parentu et fiHos afeetu.
Non debere qnemquam continentiae caost Aliot
toos negUgere» Conc. Gtngr. tii. fS, c. 4.
tuos desplcere. Gonc. eodem, til. i6,
TrruLUs X.
De parentibus qui fiiios suos necanL
De molieribus qua fomietiae pertus soos necsni.
Conc. Ancyr. til. 2i, c. 2.
De cttechument tdaliert qoie liliom neeai.Conc.
Eliber. lit. 68, c. 38.
Qtiod si qui filiot tuos nectverint, t saeerdotibns
▼el judlcibus distrlnganlur. Conc. Tolel. tn, lil. 17,
c. 48.
De mofieribus fomictrfis el ad abortimi vel eenira
conceiftmn racieiitibus. in excerplls Mtrtiii», til. 77,
c. 64.
De uxonbus quie fiKos snot ex tdulterio nectnl.
Conc. Eliber. til. 63, c. 38.
De his qoi nborsum ftciunt vel nttot suiis exstiu-
guunt. Conc. llerd. lii. 2 , c. 44.
TiTULUS XI.
De expositis infanlibus.
^ Ul qul eiptsitum invenerii ecclesitm conletletar.
Conc. Vasen. i , tit. 9 , c. 28.
Ih qui praeier eonstltulum etposiiam reposdl ul
faomtrtda babeatur. Coitc. eodein , lii. 10«
be esposiis inventts ut id quod coiisiilttHnD esi
observetur. Coiic. Agatb. lii. 24, e. 30.
TITULUS XU.
De ince$iis conjugHs»
De incestis coiijagiis. Conc. Agaib. lit. 6i, c. 30.
De iocesiis at exconmianieeDlttr. Cene« AoreL i,
lit. 44, c. 51.
De bis qui datbut sororibus copalantar. Cooe.
Eliber. tii. 61, c. 38.
De incestis ut quandiu in scelere sant inter caie-
ebumenos habeantur. Conc. llerd. lit. 4, c. 44.
Df» bit qoi proximis se copalaoi ol a commuoLone
Chrisil separentur. Conc. Tolet. ii, tii. 5, c. 47.
De muliere quae duos fralres in conjo^io, vel viro
qni dtttt sororet btboerii. Iii exeerpiit Mariiiii, lit.
De hls qui privignas suas dacant. Conc. Eliber*
lil. 66, e. S8.
Mulierem duobos fratribus et virom daabos sorO'-
ribus mibere Don iicere. Conc. Neociettr. liu 3, c 3.
TITULUS Xlil.
De eiuprat^riku» puarorunL
De staprttorlbat pueroram. Conc. EiilMir. lil. 71«
e. 38.
TITULUS XIV.
De Ati qui cum animaUbus eoumisti fanl«
De bit qoi te tnimtlibot eommitciienMil. ia ex-
cerplis Martini, til. 81 , e. 64.
De htt qui irraiioiitbillter viterant. Gone* Aaeyr.
III. 16, c. 2.
De his qui sieai molt tnimtlit fiierant , ol inter
energumenot oreuL Cone. eoden, liL 17.
TITULUS XV.
De obsertationa vamiatum.
De bis qoi aaguria , aospicia , tlve sooHiit , emie-
raque hiijusmodi secundum morem Geniillum etiser*
vtnt. Gonc. Ancyr. lit. 24, c. 2«
De bis qui auguriis vel incanittionlbas vel lodtl*
cis superstilLonibus terviuiit. Conc. Gtitbtg. iv, lit.
89. c. I.*5.
De sortilegis vel togoria observtnlibot ut tb Ee-
clesia separeutur. Conc. Affath. tit. 42 , c. M.
De divinis et sortitegis. In excerpiit Mtnioi , lii.
71, e. 64.
Quod non liceat Christianfai observtlionet divertt
tliendere. Gonc. eodeitti tit. 72» c* 64«
77
EXCERPTA CANONUM. — L!B. VI.
De 60 qnod doh Rceal Kalendaft obterTare. Conc.
ewlen, til. 75.
De eo quod noa liceat mcdicioales hcrbas com
aliqua observatione colligcre. Conc. codem, lit. 7i.
De eo 9uod non liceat mulieres Cliristianas in la-
nificlis atiquid observae. Conc. eodem, tit. 75.
De rdigiosis et sxcularibus qoi diYinationes atten-
daiit. CoDC. Aurel. i, lit. 26, c. 51.
TITULUS XVL
De komicidm nofi volttntarus»
De fais qui nolentes homicidlam fecerint. Cone.
Ancjr. tit. S5, c. 2.
Si domioa per idnro ▼ofontate aat casn ancillam
eeciiierii. Cone. Eliber. Ul. 5» e. 58, ei in eieerpiis
Martittl, tit. 78, c. 64.
TITULUS XVIL
Dt Aomtodis vo/iinlarff< et faUh Ieili6i», aduilmi
al fuHbut^ tel ^ ad cec/esiam eonfuglanl.
De lils qol volentes horoicidiom fecerint. Conc.
Ancyr. tii. 22 , c. 2.
De bomicidis et Talsis tefitibos ne communioent.
Conc. Agath. tiL 57, c. 50.
De his qul sertos suos eslra judiccro necant.
Cone. eodero , tit. 62.
De homicidit ei adolteri» el furibas si "od ec-
A elesiam eonfugerint. Conc. Aurel. i , lii, t, e. 51.
Si quicunqoe per malenelum bomiiicin iuterfeee-
rit. Conc. Kliber. lU. 6, c. 58.
De bia qai stbl qoaconqiie negHgentia mortem in-
receruni , ul eornm commemoratio in obtatione non
fial : siroilrler et de his qiti pro snis ^ccleribos pu-
iiiuntur. Conc. Bracar. i, tit. 16. c. ^.
De homicidio ▼oluntario et non toluntario. In ex-
cerptitf Martini , tit. 78, c. 61.
TITULUS X?IIL
Da ki$ qui ad ecclatiam eonfugerint et pro eit non
pigttorandit clericorum tervit,
De serrts qui ad ecelestam eonftig«Tint ut posi
jorameniom eilrc nolentes liceai occupare. Conc.
Aorelian. i, tit. 5, c. 51.
De bis qui ad ecclesiam confoglonl ne tradantur.
Conc. Araos. ttt. 15, c. 97.
Ut nulius pro suis mancipiis, qot ad ecclefilani
confoglant, occopet mancipia clerieurum. Cotic.
B eodem , lit. 6.
Sl cleHeuo seryom aof dUeipulum de ecclesia in-
lerit ut pomitentiaffl agal. Coiic. Herd. tit. 8, e. 44.
De liis qui jubente episeopo omissa culpa ab ec-
elesl» exire coniemnont. Coiic. eodem , lil. 10.
De bis qui ad ecdesrim contugium faeiunt. Conc.
Tolet. xti, lit. 10, c. 57.
UBER SEXTtJS.
DE GENCHALTBUS REGULIS aERICORUU CiETEAORUMQUE CBRISTIANORUH Ef RBGIMIllfE PRINCIPAM.
TITULUS I.
De popttHe dociadis.
Docendos est popolos, non seqnendus. Epist.
CoBleslini ad epiaeepoi per Apuliam 56, lit. 5.
Ne poietor valere poiide pepolorum el ▼olumat
dOBaini destderator. Epiat. Uilarii ad Ascanlum et
oni^erMS Tarraconenses 75, tit. 4.
|]t laicos praesentibo4 clerlcis non ddceai. Conc.
Cartkaf^ rr, lil. 08, e. 15.
TITULUS D.
De eoMemando ad eecietiam.
De his qoi eccleaia prvtennissa ad apeciacula
pergont. Cooe. Gartbag. iv, lit. 88 , e. 15.
& hia qiii tardins ad ecclesism accedonl. Conc.
Biber. Ut. 91 , c. 58.
Qiiod solemniiates maforea a laiels Itf ciTliatlbni
amnino aont cefebrandae.Cone. Agaib. tit. 21, c. 50.
De laieia qni tn solemnifaitlbos majoribua ad eit I*
latem non Teolont. ConC. eodem , tii. 65.
Ui imRaB cStfum fea^itatei inajore»iii tilhrce*
letnret. Cooe. Aorefian. i, tft. 21 , c. 5t.
1)1 trlboa bebdomadibos oo» soni an(e Epipha^
niora ab eeelesin nemo recedai. Conc. Gassaraog. i ,
tJL 4, e. 41.
De laicis qoibos temporibas commonicare debeant.
Coiie. Apth. lii. 18, e. 50.
De hift qoi intrantes eoclesiam per nimiam loxu*
riam •nam a aacramenlo se absiinent. In excerplls
Manini»til.85,c.64.
TITULUS IIL
De qtdbutdam regulH.
De non permltlendo lalds imperare religiosis.
Cooe. Tolet. x, tit. S»c. 55.
Quod ob necessiiatem peccatom populi in ecclesia
mQliwn aeleai prftteriro. Episf. Imiocentit ad Ru-
fom. 26 , tli. 6.
De liio qul iii eedeeia liheHoi fonoses pODttnt.
Cooe.Eliber. ai.52,c. -'
Nolli Cbriatiano lioere com maliertboa lavacra
exereere. Conc. I^iod. lit. 50, c. 7.
De Tiris ac moiieribos qoi vestimenta saa ad or-
C nandam pompam secoti dederint. Gone. Eliber.
lil. 57, c. 58.
De bis qoi Ubolas lodont. Gnoc. eodem, tit. 7f>.
De eo qood liceat Cbrij^tlaoia prandia ad monii-
menta portare. In excerpiis tfariini , lit. 60, e. 64.
De eonlineniifoas et usv palliorom. Conc. Ganffr.
tiU 12, c. 4.
Quod osoram non solum elerici exigere non de«
betit » sed nec laici Chrisifani. Epist. I^iis ad uni-
veraos 64 , til. 5.
Ut qut in pace arnna proUciunt exoommooiccntur.
Conc. Arelat. i , tit. 5, c. 21.
Ut aurigae dom agitani excommonlcenior. Conc.
eodem , tiu 4.
Ul qui in tbeatris conveniont excommunicentur.
Conc. eodem , tit. 5.
De aurigls et tlieatricls fklelibos escomraonican-
dis. Gonc. Arelat. ii , lit. 20 , c. 22.
De aorigls et paniomimis si eonveruntor. Gonc.
g Eliber. tit. 62, c. 38,
TITULUS IV.
De diteordia el oblationibas clarieorumaitque It&carum,
Diacordanie^ episcopos » si oon timor Dei , syno-
dus recoiicillet. Gonc. Carthag. iv, tif. 2), c. lo.
Eplscopi dissidentes dericos sive laicos eoncor-
dare compdlant. Coite. eodem , lir. 26.
De bis qoi per odiom adpacem uon revcrtimtar.
Conc. Ag ilh. tit. 5t , c. 30.
De bis qoi sacramento se obligant n^ ad paccin
redeant. Conc. Ilerd. tit. 7, c 44.
Ut obtationes frairom dlscordamiont non recipbn-
tor. Gonc. Cartbag. iv, tii. 95, c. f5.
TITULUS ▼.
De diaeraHone tdftiiimtke earnit.
Clerici mm exsecratia, aed prapfostatia camlbos
abstineant si voluerint. In excerptls MorHni', tir*
58,c.64.
80
^^ COLLFXTIO CAN0M3M S. ISIDORO IIISTAL. ASCRIPTA.
De lolios orJinis clerlci» se absiinenlibu» n came. a ^^ '«rf"'^ fcminamm.
._._ -:. MA ^ 9 Defeminanimepisioli*.Conc.Eliber.m.8l,c.58
Conc. Ancyr. lil. 14 , c. 4.
De his qui praeler idolo immolalum el suffocalum
ei sanguinem canics comcdcntem damnuit. Couc.
Gansr. liu 2, c. 4. . . .. ^ ^
De clericis arb esch carQium abslinenlibas. Lonc.
Bracar. i.lii. 14, c. 05.
Dc damnaiiune Priscillianorum , qui se a carnibus
absiineni. Efini. Vigilii ad Profuiurum 96, lil. i.
Garnibus a?ium ei pecorum non pro exsecraiione
sed pro castigafione corporis absiincndum. Conc.
Tolci. I , e« regulis fldei calbolicsB, iil. 17, c. 46.
Ul feminx fideles a rirorum alienorum ceBtibtis
separenmr. Conc. Cassaraug. i, llt. 1, c. 41.
Non debere inuUerein continentisB caiisa virilem
babitum usnrpare. Conc. Gangren. lit. 13 , c. 4.
Caput tondere mullcri non licere. Conc. eoaem ,
... ■ ■■
*Ne Vemin» in coemeleriis pervigilcni. Conc.
Cliber. lit. 33, c. 5S.
LIBER SEPTIMUS.
DE H©NESTATE ET NEGOTIIS PRINCIPIIII.
TiTiii m« I S deniinm regum a teqnenUbas adbibenda. Cooc. To-
Oe retertnlia prtneipttm D*l uuttdotAnt exhibenda.
Ue ailocuUone Martiani Angusti ad sancum syno-
Jum Cbalcedonensem. Initium hujus concllii, c. ii.
AUocoiio Reccaredi principis adsanciaro synodnra
Toleianam. Prinfcipium eoncilii Toleiani iii, c 4».
Commcmoratio de allocutione Siscnandl pnncipis
ad synodum Toletanam. Principiura concilii Toie-
^ Comrocmoratio de allocutione Chintillani principis
ad svnodum Toleunam. Principium conciln Tole-
'" AHoculio Recesvfiiilhi priiicipi» ad synodum To-
lelanaoi cum «posiiione ftdel »»11«« ei prolato re-
inedio piewiis conlra Insaiutjonem gravedinii pa-
feiitalto. PrinciploiB concilii ToIcubi tiii, c. 83.
TITULUS II.
QwRter eligmtw prindfe*. «« P'«»« » jiriKci»»™ ««»»,-»..
Oe eleciione principum. Conc. Tolet. iv , Ut. 75 , C ^ <»« JJ»^»;'^!» /Jf «/«j;" ^^ ''«'"""'"
*■*** TITULUSIll. *"* "* ' TITiIlUSTIH.
De iaude operum regum.
l. VI, 11*. 10, ^. «»•
De his qui priocipes maledicere prssumunt. Gonc.
Tolct. V, til. 5,c. 50.
Quod io celebritate cunclorum conciiiomm syno-
dns Toletana tempore Sisenandi principis habiu de-
beat reserari. Gonc. eodero , tit. 7.
De incolomitate et adhibfenda dilectione regis pro-
lis. Conc. Tolet. vi, lii. 16. c 51.
TITULIIS VI.
De jndime et $cidH$ priiidpiim.
De commonitione principom qualiler iudiceni.
Conc. Tolet. iv, tit. 75, c 49. ,
De ultione principum nequiter judicantium. IniDi.
De exsecratione Suintirianis et conjogis et prolis
ejus et de Geilane ac rebus eorum. Ibidem
TITULUS VII.
Ne ptebe m prindpem deHwiuai.
De laude Reccaredi principis quod per eum ad ca-
iholicam fldem gens Gothorum conversa est. Lpisi.
Gresorii ad Reccaredum regem, c. 100, tit. 1.
De consaiutione ejusdem quod non sit auro cor-
ruDU. Epist. ejusdem ad quem supra . til. 3.
De favore principum concilii acclamaiione con-
cesso. Conc. Tolet. v, tit. 9, c. 50. ^
De gratiarura actione in conflrmatione concilii
Deo ei principi datis. Conc. Tolet, vi, lit. 19, c. 51..
TITULUS IV.
De iustUuiione operum regalium.
Ut principes hurailiuiem cordis habearil. Epist. r ::r. j;;:^^^^^^^
Gregorii ad Reccaredum regem , c. 100, tit. 4. n J*"'"' acceuerc aa regn
Ui principes casiiUfi corporis studeant. Epist. c.5i. TITULl
TITULUS TIII.
De non motanda fide prineipibus promista.
De transgressione fidei qa£ promittilur priucipibus.
CoDC. Tolet. IV, liL 75, c. 49. .
De non violandis jurainentis in salutein regiam dd-
tis. Coiic. Tolet. x, lil. ^, c. 5o.
TITULUS IX.
De non usurpando regno.
" De bis qui sibi regnum blandiuatur spe, rcgc su-
perstite. Conc. Tolel. v, tiU 4, c. 50.
De reprobatioiie personarum <wa prubibentur adi-
pisci regnum. Conc. eodem, til. 5.
De his qui rege superstite aut sibi aut aliis ad lu-
tururo profident regDuro. elde pcwpois quae prohi.
. . _ r„- i A -^„....« coDc. ToleL VI, tit. 17,
eiusdem ad quem supra , tit. 5.
Ut principes moderati el miies erga subjectos
cxisuoi. Ejusdem ad quem »"PW . V^..^" _^., ..^^
Ubi admouetur imperator ut constiiuiis apostolicac
sedis obtemperet cum arguiione paienU. EpisioU
Anasusii ad AnasU&ium Augustum 84, t«L 6.
Ut Aleiandrinos imperator admoneat ad fldcm
sinceram cl paccin redire catholicam. EpiSL Ana-
&iasii ad Anasusium 84 , tit. 5.
De indulgcniia principum noxiis reservata. Lonc.
TolcL V, tit. 8, c. 50.
TITULUS V.
De Itttamme princtptim.
De custodia saluiis regiim et defeDsione prolis
eorum. Conc. ToieL v, tit. 4, c. 50.
De custodia viiae principum el deiensioDe pracce-
TITULUS X.
De fideUbui regum.
Ut regum fidctes a succes^ribus regni a rcrum
jure non fraudentor pro servitutis mcrccdc. Conc
De bonore' primaiuum palatii. Conc, Tolet. vi , ill.
l>e remuiieratione coUau fldelibus rcgum. Conc.
ToIcL vi,tiu 14, c. 51.
TITULUS XL
De kii qui ad hosUs eonfugiunt.
De oonfugientibos ad hostcs. Conc. Tolet. vi , ul.^
*^be'rcfugis atqne perftdis clericis 8l?e laicis. Cooc.
Tolct. vii, tiL l,c 52.
«I
LIBER OCTAVUS.
D£ Dli:0 ET DE IIIS Q\}M SUNT CREDENDA DE ILLO.
TITULUS L A
Qmad nnui »t Dew qui omrua [eceril et qui iegfm
atque Evangelia dtderit,
Qnod Deos solus el mondum et oninia instrumenia
ejiis feceriL Conc. Tolet. i. Deregula (lUei, lii. 1 , c.
46.
Qood ille solus Deos feeerit mundum , de quo scri-
ptam esi : In frlncipio fdtil Deus eoeilum et terram, lu
qnosnpra, til. 9.
Qiiod oiliil sit quod se eitra diYiriitatcm possit ex-
teiMlcre. In qtio supra, liL 14.
jnod idem Deus sit et pnscx legis et ETangeliorum.
In quo suprn, til. 8.
TITULUS II.
Quod unus sit in Trinitate Dens.
Ul Trinilas et credatnr et prsedicetur. Gonc. Car-'
iliag. II, tit. i, c. 13.
Regola fidei de Trinitate contra PrisciHianos. Conc. ^
Tolet. I, c. 46. ^
Quod non sit idero Faier qoi Fiilus vel ParacKtus.
loquosvpra, tit. i.
Qood non sit Filtus qui Paier vel Paraclitus. in
quo snpra, lil. 5.
Qttod non sit Paraclitns qnt Patcr vel Filitts. In quo
Sii|>ra, tit. 4.
De Trinilatis onitate. Epist. Damasi ad Paolinom
1, iiL2.
Conira Priscilliantstas qui sanckim Trinilatem non
personis, sed tantum nominibus di>ttnguttnt. EpisL
Leoais ad Thnribium Asiaricensem (>1, lit. 1.
De mysterio Trinitaiis, quid personae, quid desi-
gneiiir substantiae. Bpist. Uvirmisd» ad Jusiinum im-
peraiorem 86, tit. 2.
TITULUSIll.
De myslerio incarnationis Christu
De duabos CtirisU natitris et mysterio Trinitatls.
Episi. Hormisdaa ad Epipbanlom 93, § 2. C
Dedifinitateeibananitate Domini noairi Jeto Cbrl«
sti. Episi. flormisdaD ad Justinum imperalorem » 86,
Ut. 3.
Adversos id quod dicitar ideo unigenltum Cbri-
stnm qoia solus sit de Virgine naios. Epist. Leonis
ad Tburibium Astoricensero, 6i, lit. 3.
Quod et carnem et animam Filius Dei sasceperit.
CottC Toiet. I, ez regula lldei, Ui (, c. 48.
Qood Cbristus naius est. In ono supra, lii. 6^
Qnod deitasCbriati convertibilis et passibilis est. In
quo sopra, tiL 7.
Qaod deitaiis et carnis Christl una naiura non sii.
loqiiosopra, tiL 15.
De doabns in Cbristo naiuris ct ona persona mulia.
te»t noma Palrum. Conc. Hiapal. ii, tii. 43 , c. 67.
Confitendam Deum esse veracittr Emmauuel et
Dei genitricem Mariam virginem qu» peperit secun-
dum quud acripium e«l Yerbtim carnem racium. Dt-
rectiitn Nektorio a Cyrillo et convenienti synodo, tii. n
<, ciO.
Coiiliiendam Verbum Dci Palris on^genitum pro-
l^rke earni iia ut unus sit Cbrisiu:», Deusscilicei simul
^ ei bomo. In quosupra, tit. 2, c. 10.
ConfiteiidninduaBsabstantias in Chiislo postuni-
' taieui non sola potestate, sed conventu nalurali , qui
per uniiatcm factus esi, esse cuiijunctas. In quo su-
pra« tiL 3. c. 10.
Quae apostolicis et evangelicis vocibiis de Christo
dieuutur non iea dividenda suni ut svli natunc Dei
depoteuturqoaedigna Deosunt,et sol| ii:4ur» liumi-
ois qua digna boiuini^sunL In qiio iupra, tii. 4, c.
40.
Conniendum Cbrisium non il.i esse bominein, qua-
si Theoplioron, id est Deum fereniem, sed veracii^T
fiiium per naluram secunduin quod Verhum caro fa*
clum est, similiter ut nos, commtinicasse carni ct san-
giiini. In quo supra, tlt. 5^ c. iO.
Confitendum Cbristum non soluminhoc esse Deum
quod Verbum est Palris, sed ei in eo quod Yerbuni
caro facium est, Deum et bominem esse unum Chri-
slum Deum. In quo supra» tit. 6, c. iO.
Non ita coiiiiteiidum Cbristum ve!ut bominem D$i
operaiione Verbo conjuncium ut quasialteri pnKier
ipsum existeuti Unigeniti gloria iribuaiur. In quo su-
pra, lit. 7, c. iO.
Non confi endum in Christo adorandum homioem
cum Deo quasi allercum alteroadoretur,sed unisup-
plioiione aique gloriflcaiione Verbum caro faetum
idem ador;indus et gloiificandus est unus Cbristus. In
quo supra» tit. 8, c« iO.
Nun coiifiiendum Jesum iia per Spiritum sancium
operalum fuisse miracula quasi aliena virtute usus
fuisset, sed vere per suum spiriium complevit signa
quae voluit. In quo supra, tii. 8, c. iO.
Confiiendum Jesum bunc ipsum factum esse ponti-
ficcm et aposlolum confessionis iiostns qui Verbuni
caro factum est, nonalieruin prxier ipsu:u speciali-
ter ex muliere hominem natum. Confiiendum eiiam
pro nobis tantum obtulisse sacrificiuni et non pro
se. In quo supra, iiL iO, c. iO.
Cunfiieudum Vcrbum Dei ei passuin carne ei cru-
eifixum carne et moriem caine eusiasse, faciumquo
primogenitiim ex mortuis secundiiai quod vita est et
vivificans Deus. In quo supra, tit. i3, c. 10.
TITULUS IV.
Contra Eulichetis dogma de incarnatione Christi,
Adversus id quod Deum Dominum pro patre cre-
dunt fuisse cuiii patre. Epist. Leonis ad Tburibium
Astiiricensem, 65.
. Qttod integrum homlnem suscepent Cbristus sine
peccato et quod unus sit Cbristus ante saecuta ex Pa-
tre, in tempore ex Virgliie nalos. Epist. Dainasi ad
Paulioum i, liL i et 2.
Coutra eos qui in diios fillos dispensatiouis domi-
nlc« myaierium scindere inoliuntur. Epistola Leonis
ad Flavianum episcopum, 5S, tit. 2.
Conira eos qul passibilem divinitaiem unigenili Fi-
lii Dei audeni asrserere. In quo sopra, lit. 3.
Contra eoa qui in duabus naturis Cbrisii tempera-
menium vci confusiunem arijumentantur. In quu su-
pra, tiL 4.
Coiitra eos qui coslestem aut alterius cujusquam
sabsiantiae existere formam servj, quam Doininuscx
unbis asaumpslt, insaniendo asseruuL lu quo supra,
tit. S.
Contra eos qui duas quidem ante adunaiionem na-
iuras Domini delirant, unani vero post adniiatioiiciii
fiiiffunt. In quo supra, iit. 6, etcpislola Petri episco-
pi Ttavennensis ad Euticbetem ubi conira ejus errorcs
illi apto exemplo respondei, 39.
Quodinuiia Domini nostri Jesu Christi persjoiiqi
geinina bitdeitatis ethumanitatis assercnda naiura.
Episi. Lcoiiis ad Leonem Aogusium, 60, § 3.
De capiiulis fidei ex sanctorum Pairuni libris colle-
ciis de eo ipso. In quo supra, § 3.
Episiola Leonis papac ad Flavianum Consiaminopo-
litanum episcopum ubi quu:rit quod. EuUches coiiira
lldem caibollcam sentiens acoinmunionc Ccdcsijc ab
eo foerii separatus» Ex iniegro. 57.
De iiubdoli hostis Insidiis. licscripiuui Flaviaui ad
Leonem papam, tit. 1, pag. 51.
M
COLLGCTIO CANONCJM S. ISIDORO HISPAL. ASGRtrTA.
Si
De friiKlaleiita subiiliute bcretlconiiD» In eodem»
lit. 2.
Do blaspbemiis Eaticfaelis. lo eodem, tii. 5.
Deexcommunicatione ejus justissiroa. Inqoo supra,
tit. 4.
Ubi subscripsit de eysillo Euticbetis ui ail secreiio*
ra loca euro transferret qnia nbi posilus erat adbuc
prava docebat. Epist. Leonis ^d Marci^umn Augu-
stum, 89.
De blaspliemiis et anathemate Nestorii et Euilche-
tis. Epist. Leonisad Leonem Aognstum, 90 ) iet2.
Libellus fidei in quo aoathemati^at Nestorium at-
qne Eutichetem reliqtioromqiie haereiicorum blasphe-
mtirii. Epist. sive Jibdlus fidei sancti Joannis de Grae-
eo iii Laiinum iranslatus et llormisdas directus, 88.
AMversus Nestorii et Euticheiis hiaspbemias. Epi*
stoIallormisdaeadJiisiinianomiiRperaiorem, 86, lit. I.
Ubi L^ cpiscopus proTOcat congregatos episcopos
Eotrchetis blaspbemi^s condemnare. Epist. Leonis
ad Cpbeslnam synodum, 40.
De secunda sf nodo Epheslna in qua Euticheiis h«-
resls quorumdaro episcnporum pravo iiaellectu adju-
i^iest, onde hortaiur Leo episcopos Theoilosinin
Augustum ut priscae ndi-i consliiuiio ab eis non vio-
letur donec sacerdotes loiius orl)i5 coadunentur.
Epist. Leonis et universas synodi ad Theodosiuim
Aueustum, 41.
Conira eamdem secundam Ephesioam svnodum qi
ejqs errores in alia synodo retracteuivr, Epist. Leonis
ad Polcheriam Augustam, 42.
Propief id ipsuni. Epist. Leonisad Pulcheriam Au*
gustam, 45.
De damnatlone Epbesioi concHii secondU Eplsl.
Leonis ad Maninum et Faustlnum presbyteros, 41.
Ubi scriblt Leo ot de co quQd de incarnatione Filii
Deiab Anatolio ConsUintinoporuano episcopo praedi*
oaiur asnoscat et uiiiversale concilium in lialia fiat.
Epist. Leonis ad Theodosiuro Augustum, 45.
13 bi petit a Pulcberia Augusta ea qu» soperias a
TheodOdio Augusto poslulayit. Epist. Leonls ad Pol-
cberiam Augu^tam, 46,
De coifimeDdation^ eorom qni ad principem coro
Patrum aucioriiate directi sont. Epi&t. Leouis ad
FausMioi et M^rtioum» c&lerosqoe presbyteros, 47.
TITULUS V.
Contra Attanot de fide $anckp TrinUolie»
Fidem et commonionem ab Ario vepileotam non
esse reiineudaiD. Cooc. Tolet. iu, ux capituUs contra
Arianos, tit. \ , c. 43.
Quod Dominus noster Josus Clirisiusa paierna sub-
siaortia sine initio genitus xqoalis et ponsubstaniia-
lis Ulisit. Coiip. Totet uht^ capiiulis coolra Ari.iiios,
lit. % c. 48.
Spiritom sanctom a Patre et Filio procedere et
coaiiernuQi ei coessoniialem esse credendum' Cnnc.
tolet. ui, ex capitulis contra Arianos, tit* 5, c. 48.
In Patre et Filio ei Spiritu saocio persooas disiin-
guendas et unius diviuita tis substaotiam agnoscendani .
lii quo supra, tit. 4.
oomiiium nostrum fesom Christum ei Spiriium
sauciuni Patre mioores esse et gradibus separarl,
crcatorainque dici peniios non deliere. lo quo supra,
tii. 5.
Patrem et Filium el Spiritum saociom unius sub-
^laniia;, omnipoienticiy ttiemiuilis fiSftecredendoro. lo
quo supra, U%. 6.
Nescire Filium Dei Deum qiua Paier sciat non esse
diccndum. In quo supra, lit. 7.
Iiiilium Filio Dei et Spiritui sanctQ non esse ^tpu!-
taiiJuiii. |n ^uo $iipra, lit. 8.
Fiiium Dei socuudum diTiniiatem soam visibilem
aui passibiieiii uou esse profitepidum. In quo 80|>ra,
tit. 9.
Spiritum sanctum, sicut Patrem et Fiiium, verum
Deura et omoipolcnteui esse credendum. lu quo su-
pra, tii. 10.
A Fldem et coromonionero eatholicam.pr3eier nniver-
salem Ecelesiaro, quam Nicsena, Constantinopoliiana,
prima Ephesina el Ghalcedonen^iis constitutio tenet,
non esse credendam. Iu quo sopra, tit. II.
Patrem et Filiom et Spiritom sanctom honore ei
gloriadiviiiitatls non essc separandum aiit distiogoeu-
dom. In quo sopra, tit. 12.
Fillum Dei etSpiriium sanctnm com Patre esse
glorificandos ei booorandos. Inquo sopra, lil. 15.
Gloria et hoaor Patri et FUio 0i Spiriim emuo esiso
dicendom. In qoo supra, tit. 14.
TiTULUS VI.
Contra PritoUliano$,
Corpora horoaoa ooo negaoda resurgereiiosse post
mortem. Conc. Tolet. i, ea reguljs iidei, c. 40.
Animaio humanam Dei portionem vel sobstantiam
essenon credendum. lu quo supra, tii. 11.
Astrologix et roaibesi ooo esse credendum. In qoo
g sopra, lit. 15.
Non sequeodam Priscillianl seei^im nec in saiuiari
baptismo contra sedem Petri aposluii faclniuiom. In
quo supra, til. 18.
De oataii Dominl qood io eo Priscillianistjie j^unia
celebraiil. Epist. Leonis papas ad Thoribiuttt AsUi*
ricensem episcopo^q, $1, tit. 4.
Adversos id quod aiunt aiiimaDi bomjois os divioa
esse sobstantia* Episl. e^dem, lir. (.
Contra illod quod aiunt diabolum ex se vei ei cbao
esseel propriapn habere oaiurain. iLplst» ead. lU. 6.
. Propter illod quod iiuptias et procreatiooem fiiio-
rom asiruiunt esse peccaium. Episi. ead. tii. 7.
Coiitra id quod corpora huinaua diaboli dicuol
esse (Ijsmeoia et a da»uiooibus iu otero rorm^ri. Epist.
ead. tit, $•
Gonira illud quod Alios rcpromissionis ei sancto
Spiritii dicunt esse eonceptos. £pi«t. ead. tit. 9.
Coolra id quod aninias* jm ccelcstibus peccare ere-
Q dunt et secunduro qualitatero peecati jn boc moudo
acdpere sortem vel bpoaoi vel inalaui. Episi. ead.
tit. 10.
Contra id qood fatalibus stellis dicanl animis ho-
miniiw obligaias. Ep.6t. ead. lit. II.
Gonira \f quod &ub aliis potesiaiilNis panes ani-
10«, sob aittscorporis nembra describttul. Episi.
ead. liL 13.
Contra id quod palriarcharom oomina per singula
eorporis roeoibra diaponttfit. Episi. ead. tU. 13.
Lontra id qood doodecim signa quae nialliematici
observant per curpos omoe distinguont. Episi. eaJ.
tii. 14.
De apocryphlsseriplurisoorumdem Priscilliaoorom.
Epist. ead. tit. 16.
De bis qui Iraeiaius Priseilliaoorom legoot. Episi.
ead., tit. 16.
TITULUS VII.
Contra PetagianQ» de libero arbitrio*
D Contra Pelagianos qui dicoul eiiam «ioe poccalo
inoii potuisse Adam. Conc Miievit. tit. 1, c. 19.
Quod juita Apostoii testimooium etjam parvuli qol
nihil peccati adbuc comiiiiserunt omoes in peceato^
ruiu remissionem liaptizentur. Conc. eod- til* %•
Uuod gratia Dei non soluin peccata dimiuaii sed
etiam adjovet ne commitianlur. Conc. eod. lit. 3.
Quod per gratiam Dei sci.iinus quid facere dehea-
nius et diligere ut faciamua. Couc eod. tit. 4.
Quod gratia pei prassiet ut les implisaior» oon,
sieut alt Pelagius, facile qu9si siue gratia Dei difficilu
l^issioi impleri. i^onc eod. tii. 5.
Qiiod juxui sententiain Joaunis evangelisl^ n|MU(i
sjt qui csse p<»ssit sine peccalQ* Cooc. «od.tit. U.
Quod uoicuique etiaw justo oon soioio pro abeois»
sed et pro seiitetipso lUcere oporteai : Diniitte uobis
debila nosira. Conc. e^>d. tii. 7.
Quod a sanctis veraciter dicatur: Diniitte nobis de*
bita no&tra. Couc. eod. tit. 8.
ss
EXCBRrrA CAMONLll. -*- LID. IX.
86
De Prospero e( llilftrio qiii qooadaniGaUiaft imBftiiy* A
teros fteeosanc Pel (gii secuitoroft. Episiolft Gflftioftlini
id cpifteopoft GaTlix 35, til. I.
De ftftncio Augu&iino mirft Iftudis ftftsoniOi» Kpiftt.
ead. tit. S.
Praeteritorum sedis apoftlonc» episeofomm ftocio-
riuiesde graUa Dei. Epi^. ead. tli. 3.
Qood Adam oimieft lioniineft laserit, nee qnem-
quftm nisi Chrisii grftlift posse ftftivari. Epist. end.
lii. 4.
Qtiod nemo sit bonns snis viribiis nisi pftrtieipft-
tione ejos qui solus est bonns. Epist. ead. tit. 5.
Quod nisi grslia Dei continuo ftdjiivemur insidias
diaboli de?i|are non possnmo». Episi. e<id. tit. 6.
Quod per Cbristum libero bene ulaiuur arliitrio*
Epist. ead. lit. 7.
Quod omiiia sandonim merita donasintDei« Epist.
ead. lii. 8«
Quod omnis cogitatio ssneia el motos pi« volunta*
ils ez Deo est. fipist. ead. tii, 9, »
Quod (^raiia Dei noo solum peccaift dimiliat* sed
etiain adjuvet ne eomroiiiantur, ei prttstet ut lex
inipleaiur, non, sicui ait Pela^ius, lacile fnasi siae
Dei gratiadiKiciUus possit ImpierL Epist. ead. lit. iO*
T1TULI3S VIIL
De dmkmBtimu kctruum ei kmttW9rum,
De damnaiione quorumdam liaereticproii. Epi*
slola Damasi ad Paolioum ii, tiL f •
De eo quod plorimi Maiicli«oruin rigiiftntia paioB
Leonis In urbe Koroa deiecii sunt. Epist. papai Lse-
nis ad episc<»pos per luliam 6SI.
Adversus Jovinianuro hxreticum ejusqoe soeies
ftb Ecclesiae unitaie removendos, ubi eiuinft episoopus
ei presbyter oompresbyteri dicontw. GpisL Syricii
per diversos episcopos missa 4«
De Bubalio et Tauriano damniitis a provincialibns
episcopis qnorum senteutiam sedes apostolica retra-
ctare coravii. Epist. InnoceQtii ad Rufom et cxtcroi
per Macodoniain 12.
De Ronoaiaeis qoi In Iseis sont comparandi. Epist.
Innorentii »d LaureniiHin Siniensem §5.
De d.imnsiioiie Sabellian.x ei PrisciUian» haeresis.
Es caiMtutis contra uoquisslmas sectas. Synodo Bra-
car. I, lit. I, c. 65.
Damnatio hsresnm et eoofessionis confirmatio.
Edictum Reccaredi regts in C»nc. Tolet. in, e. M*
Fi.iei confessiosacerdotumet toliusGoihica: gentis
cum capitiilis hxreses coudemnaniibus habita. Conc.
TolH III, c. 48.
Libelium detestabilem Leovigildi lemporibns edi-
tufii, in quocontinetnr a Gotbis liumauorum ad hi^
resem Aranani transduciio, pro vero peniiiis non
babendum. Conc. Telel iii, contra Arianos til. 16,
c. 48.
Ariminense concilium ez toto corde respuendum
fttqne dainnandiNn. In quo supra, tit. 17.
TITULUS IX,
De damnaiioM ecndtia Patrum noa recipienllum»
Cni Bancia ndes EeclesiaB catholicffi non plscel
anatbsina sil. Cone. Toleu iii, ex eapituiis contra
Aiianoit, tii. 18» c. 48t
Qui fidem spemit Nicsni conciiii anfttbema ftit*
In quo supra, tii. 19, c. 48.
Qiii fidem concilii Constantinopolitani Teram nou
esse dixerit anatheroa sit. In quo supra, tit. %U«
Qui Qdem Epliesio» synodi prima etCbaleedonen-
sis noii icnei et delectatur anatbema sit, In quo an-
prft, tit. 21.
Qiil concilia orthodoxornm onmlnm eplsoopornm
consona conciliorum Nicaeni, ConsiantinopoUtftnif
primae Epbesin9 el Chalcedonensis non recipis ana-
Ihema sil. In quo supra, tit» !22.
Attestatio iu confirmatione catbolicsa Odei el in
coudemnatione loiius pravitatis bairetic9). (n 4|iio
supra, til. 23.
«*«•■
>9mmi
LIBER NONUS.
m 4BDICATI0NB HifiAfiTICCRlill ET USIBUS EOBUII.
{
TITULUS L
De titandh fuereiieie eorumque ttsi^nf •
Nofi debere eaibotieos In ea, ouae mariyrla sua
b«r«tici dicuni» intrare. Conc. Laod. lii. 9, c. 7.
Non debere Cbristianos judaizare vel sabbatizare.
CoDC. eod. lit. 29.
Non oporiere ab haeretiels benedictiones accipere
qnia roatedictlones sunt. Coiic. eod. tli. 5t.
Nbn debere eum baerdieis scbismaticis orari.
Conc. Laod. liL 35, c. 7«
Noo eunduin ad Dilftos mftrtyres. Cone. eod. tit,
34.
Non lieere Cbrislianis derelicta Ecctesia ad ange*
los idololatris coogregationes coiligcre. Gonc. eod.
tit. 55.
Non licere ab basreiicis vel Jodseis feriatica qo«
miituntur accipere, vei cum eis lestos dics agere.
CoAc. eod. lit. 57.
Noo licere a Judaeis azyma accipepe. Cone. eod.
tit. 58.
Non llcere euib Paganis festa celebrare. Cone.
eod. liL 59.
Ui bsroticoruai c()stus non ecclesl^ sed coniulia-
bolum sii« Conc. Cartiiag. iv, tit. 7t, c. 15.
Ut cum bsereticis n^c orauduip sit nec psaliendum.
Co.tc eod. tit* 75.
Ut iufideles pro audienda leciiune in ecclesi^ of?
qne ad miasam stent. C^nc. eod. lit. 84.
De f-vgibos fidelium ne a Jodsls nenedicanlor.
Conc. Etiber. lit. 49, c. 58.
C TITULUS IL
De 9itandh eonwviit hterelicorum,
Vi Chrtsiiaui Judseorum yitent conviyia. Cooo.
Agaib. liL 40, c 50.
De Ciirifttianis qui cum Judaeis vescuntur, Conc.
Etiber. tit. 50, c. 58.
Gum rebjiptntatis fldeles reHgiosi nec !n cibo par-
liclpent. Conc. Ilerd. tit. 14, c, 44.
De ei> quod non ticeat clerlcis vel laicis catholicis
ab basreticis enl^ias accipere aut cum ijMiis vel cum
ftcbisinaticis orare. lo excerptis ttartini, til. 70, c.
44.
TITOI-US IIL
&e eonjugiii /idtlinm ae iu>r«lieonMi.
Non dehere catholicos haereticorum matrimonio
sociari. Conc. Laod. lit. 10, c. 7.
Dp non miscendis eonjugiis cum basreticb nee
dandis Chrlstianorum filils, illorum autem accipien-
D 4is, Cono. eod. lit. 51.
De caveudis bxreticonim eonjngiis. Cone. eod,
lil. 5h
Femina fideles, qme SeniiUbus se conjunsennl,
excommunicentur, Conc. Arelat. i, tit, 11, c. 21.
De catbolicis ne liiereiicoram connnbib oopolen-
iur. Conc. Agatb. til. 67, e. 59.
Quod puellae Cliristiana inmairimonittradan Gen«
tlUbu» pQssnni propieff adniiecli caiisam. Gone. Eli-
. ber. iit« 15» c. 38.
ST
COLLECTIO CANONUM 5. ISIOORO BISTAL. ASCRIPTA.
88
De piiHIU fiileUbtit oeiolidelilNit Jungantur. Conc. A oW soseepta poenitentiaR crediilitnte erroreoue dam.
cod. lit. IG. oaio. Conc. Arelat. ii, til. 9, c. 22.
i>e liii ooi fili«5 sbm McerdotilNis Gentliiam con-
Jungnnt.- Cooc. eod. tit* 47.
TITULUS IV.
De JudtMfum fide^ iUuque coHsetilienHbus contra
fiden.
De discretione Judsorum qni non Tel qui credere
vi cogantor. Cone. ToleL iv, lit. 57, c. 49,
De cnstoidia fldei Judaeorum. Conc. Tolet. vi, lil.
3, e. 51 .
De Judsis dudum Clirislianis et postea in prlorem
riiiim reversia ac servis tcI liliis eorum circumcisis.
• Conc; ToleL iv, tit. 59, c. 49.
• De liis qui contra (hJem Christi Jndaeis munus tcI
^ faToram pnestant. Conc. eud. tit. 58.
TITULUS V,
De vxoritme et filiii Judmorum ae ne tubdii<n{ empioi
kabeanl Chrittianoe neque publica officia aganim
De Cliristianorum el Judxonim conjugils et liliis
eorum. Conc. Tolet. iv, tit. 63, c. 49.
Ut Jndsis niores vel eoncubiiias Cbristlanas liabnre,
sive comparare mancipla Cbristiana, et judaizare,
velpublica omcia peragere non liceat. Conc Tolet.
III, tii. 4, c. 48.
De fiiiis Judaeorum ut a parentibus separali Chri-
staanis debeanl depuuri. Conc. Tolet. iv, tit. 60,
c. 49.
De filiis Jud^eomm, ne praevarlcatis parentibus et
(bimnatis a rebos pnrentum exsules Rani. Conc. eod.
iit.6l.
Ne Judaei vel si qoi cx Jodsis sunt offlcia publica
ngauu Conc. eod. iit. 65.
N\s Judaei quodconque mancipiom Cbrislianum
qnoconque tiliuo babeaot. Conc. eod. til. 66.
Dc Jiidaeis bapiizatis qui se socianl infidelibus Ju-
dftis, ul Cbristiaiiis illi dooeiitur, isii csdibus depu-
tentur. Cone. Tolet. iv, tit. 62, c. 49. |
Ut bapiiami Judaei cum epiacopis ceiebreot dies
fesiiia. Conc. Tolei. iZy tit. 17, c. 54.
TITULUS VI.
De hcerefieiM ab Ecetesia suscipiettdis.
De Novatiania qoaliier in Ecclesla catholica reci-
piantur et de sacerUotibus atque ministris ex bis
venientibus qiio hohore vel loco suscipianlur. Cooc.
Nic. iit.8.c. I.
De Pauliauistia et Catapbryj^is rebaptizandis et
qualiier suscipianlur in clero qui ex ipsis clerici fue-
riiit. DediacooiMisqooque qoae apud eos invcniuntur
ut inter laieas babeanlur. Cfonc. Nic. lit. 19, c. 1.
Non debere haereticos io ha^rese permaoeiiies in
eedesiam ingredi. Conc. Laod. tii. 6, c. 7.
De Novaiianis ei Qiiariodecimanis qualiier recipi
debeant. Conc. eod. lii. 7.
De Ciitapbrygiaad Ecclesiamveiiientibus bapiiaan
Ut Photiniani et Paulianist» bnpiizeuiur. Conc
eod. lii. 10.
De eo qui se ab haereticis separ.ire voluerit ui ab
Ccclesia eatholica susclpiatur. Conc. Taurit. tll. 5.
c. 25.
De hxreticis si in morlis discrimine convertantor.
Conc. Araus. tit. 1. c. 27. ,
Dd Judacis qui converti cupiuui, qualiier suscipiau*
liir. Conc. Agath. tit. 31, c. 30.
De Genlillbus si in discrimiue baplizari eipelunt.
Conc. Elilier. lit. 39, c. 58.
De quodam Acephalornm cpiscopo. Cjnc. HiSDal.
II, tit. 12, c. 67. ^
TITULUS VII.
De heereticis ab Eeclesia non suscipieudis in suis
offieu».
j^ Quod Arianorum clerici non sint suscipiendi in
i^oia officiis, quamvis eorom bapilsmum. quod ca-
tholicom constat, conflrmet Ecclesia. Episi. Iniio-
centii ad Aiexandrum 23, tiL 8.
TITULUS VIII.
De gratuiatione defensionii cathoUcm fidd.
^ Ubi gratias Polcherise Aognstas aninlnr quod Nesio*
rianam et Butycliianam baeresem ndei defensione de«
airuxerii. Eplst. Leonis ad Pulcberiam AugusUtn, 48.
Ubi Martiano Aogusto pro conservaiioue cattintlcas
fldei gratolator. Cpist: Leonisad Bhrlianum Augo-
aium 50.
Ubi inier caelera derensorem fidti catbolicae i«-
peratorem cratulatur. Epist. Leoois ad Harlianum
Auguatum 51.
Ubt gretias imperatori aglt quod per Chalcedo*^
nenseeoncilium pax sit EccTesi» catholicae resiiuita.
Episf. Leonis ad Mariianum Augustum 55.
:: TiTULus IX.
De decretis defenuonis sanctee fidd et non retraetanda
eathelica fide,
Synodus Epbesina prima adversus Ncstorium ex
ititegro. Episi. Epbeaini concilii ad Nealoriuai post
lilulos c. 10.
Edicium Valenilniani et Martiani impcraiorum in
cooflrmationem concilii Chalcedoneofis ex inlegro
posi tituios c. 1 1, pag. 106.
Sacra Va.'entiniani et Martiani ad Palladium praefe-
cium contra Eutichelem. lu eod. psg. 107.
Item sacra Martiani ad Pali:idiuin contra eos qui
sequuntur haereilcos, c. 11, pag. 110.
De directa victs su» legaiione per quam postiil''«t
imperatorem ut in coiicilio fideni sauciam quasi du-
biiim retractare uon patiaiur. Epi&t. Leonia ad Mar-
tianum Auguslum 53.
Coofirmatio concilii Toletani iii, ReccareJi regisin
dia. Cotic.eod. til. 8. H Conc. Toleiano iii. c. 48, pag.^355.
De bapiizaiis a Donatistis qualiter suscipiantur. ^ Homilia Totetani conciiii iii a Leandro ediia iii lau-
Coiic. Carihag. iii» tit. 48, c. 14. dem EU^clesiae ob conversiuiiem Gotliicas gentis, c. 48«
Ut Novatiani tn oommunionem non suseipiantur, pag. 355.
tavi
LIBER DECIMUS.
DB IDOLOLATBIA £T CULTORIBUS EJUS AC D£ SCfilPTIS PACIS ET MUiNERIUUS MISSIS.
TITULUS I.
De eversione tdololatrisB^
De idololairiis deslmendis. Conc. Cartbag. v, tit.
16, c. 16.
1)e saeerdoiiiitts qiii idololalriam non everierinr^
vel illiciie coliia p^^n prohibiiertnt ui sacrilegi f^nean»
ttir. Coric.^Arelat. n, tit. 23, c. 22.
De bis qui destruentes idola occiduniur ne mar-
lyres vocentur. Conc. Eliber. til. 60, c. 38.
Qnod itlololatrls cultura a sacerdotibus vel judi-
cibus exquirenda e^t atqoe cxlerminanda. Couc.
Tol»l. III, tlt. 10, c. 48.
Ut prohibeant dominl idola colere servis. Conc.
Eliber. (il. 41, c. 38.
89
EKCERPTA CANaNUM. — LIB. I.
90
Ne id ^mMl idfflotliyittiB M fitteleft grBtiim accl- A cscb immoSatiilig usi cont atit idola ailoraT^^runt, vel
^ianl. Conc* eod. tit. 40. ^ homicidiis aiit rornicaiioniha» containinali sunt.
TITOLUS II.
De ftts qui iMin tmu krpftMHcm tacrificaferini,
De his <|ttl anie b.iptismoai sacriricarei nnt idnlls.
Couc. Ancyr. lit. li, c. 2.
TITULUS III.
De apoitaUt*
De enbolicii ia bamaem tranaeuntibns si rever-
tantur, scu prfi» seu majores sint. Cooc. Eliber.
til. H, c. 38.
Ue Udelibos sl apostataTerint quandiu |MBniieant«
Cone. eoil. iti. 46.
Ui apostaiis et acenicis, hislrionibus, vel hujiis-
modi personls reconciiiatio non negetur. Conc. Car-
tliaf[. iM, lit. 55» c. 14.
£pi5l. Leoiiis ad Riisiicum QC, tit. 17.
Capiivis aui terrore aut fame cum veneralione
cibos inimolatititis edcre cooiputsis pccnilenda coii-
cedenda. Epist. Leoriis ad Niccmm 68, lit. 5.
Quod Arianorum clerici non sint recipietidi in
sois ofncits qtiamvis eomm liaptismum, quem ca-
tbolicum constat, connrmct Rccle^ia. Epist. Iiino-
ceniii ad Alexandrum 25, tit. 5.
De bis qiii meiu in hjpreseni lapsi sunl ut si con-
versi fuerint recipiantur. Episi. Leouis ad Analoliuin
49, II t. 4.
De his qui Iixrelicornm erroribus inetu vel voluii-
tate iniplicaniur ut per sausfactioncni ab Ccclesia
Miscipianiur. Episl. Leonis ad eumdeut Anato-
lium 52.
De suscipiendis clerfcls qiios Bonosus anteqiiain
De apostatis ab Fcclesia separandis el liis con- ibmnaretur ordinasse cognoscitur. Episi. Innoceniii
rersis rccipiendis. Epist. Syricii ad Eumerium 5, ^ yd L^urentium i5, § 2.
Qnod noii admittantur ad clerum clerici qui suni
ab hasreiicis ordioati. Episi. lnnoceiitii ad Ruruin
Torsis
lit. 3.
TITULUS IV.
De etericie et laicis CfmslianU lapsii a fide vel iufide-
/nrm operibus mistis,
De lapsis eierieis ordinatis. Conc. Nic. tit. 10,
e. 1.
De bis qui spoate lapsi sunt qualiter debeant pce-
n tcre, ct de discreiione leinpurum pcsniteuii» ipso-
rom. Coiic. eod. lit. 11.
Die caiecbttmenls lapsis. Conc. eod. tit. 15.
De pre»byieris lapeis in persecutione el ilerum
rerersis. Conc. Ancjrr. lit. 1, c. 2.
De diaconibus qui immolaverunt idolis ei iterum
reversis. Cooe. eod. tii. t.
De clericis sive iaicis quorum manus alii cum in-
jtiria sopcr idoluin sacrillcia posueruni. Conc An-
25, lit. 5.
Quod hi qui a Donoso b£r«!iico ordinali suiil cle*
rici propterea sunl rccepti , ne scandalutn semine»
tur Ecciesias. Epist. ead. tit. 5.
De Donaio Movatianuruin episcopo et dc H^iiinio
ex Donatistis episcopo, ut daiis Adel suae libellis iii
eplsciipatus honore permaneant. Episi. Leonis ad
Afrlcanos episcopos 69, lit. 2.
Qttod omnls cuju^libet ordinis clericus qul eatho*
Kcain deserens hxretlc» se communioni niiscuerii in
eogradtt in quo eral siiie promotione permancat.
Epiat. Leonis ad Januarium Aqnileiensem 64.
De hia qui hcreticorum errorlbus metu vel vo-
loHiate implicantur ut per saiisractioneni ab Eccle-
sia susclpiantur, et ul ba^rtiitcorum nomina ad aliare
c}r lit. 3, c. 2. ,. . , , ^ . . non recitentur. Epist. Leonis ad Anatoliuni Cooslao-
De his qui in templis idolorum cocnaverunt. In finopolitanum 5i.
qttosupra,tit.4. C ^ nicraoria cpis opi Joannis in landem fidei, ei
be his qui limore ritus Gentilium peregerunl. r »- _ . • .
Conc* eud. tii. 5.
De liisqui frequenter idolis iinniolavcrunt. Conc.
eoil. lit. 7.
De bls qui vi coacti idolis immolavcrunt. Conc.
eoi\. tii. 8.
De bis qai volontarle in perseciitione praBvaricati
sunt, qoa pceniientia correcii «uscipivntur. Conc*
AreistL 11, til. 40, c. 27.
De his i|ui pceois vlcli sacriticare compulsi sunl.
Conc. epd. til. 11.
Cirea eorum personas qui se post ununi et san-
ctum lavacrum vei profaiiis facrificiis dxmonuni,
vel incesta lavatione poliuerunt. Cuuc Valeiit. tit.
o, c. 24.
De lapsis qui de calbolica fide in hxrescm trans-
enui. Coiic. Agath. lil. 60, c. 50.
De bis qui post hapiismum idolis immolaverunt.
Conc. Eijl)er. tit. 1, c. 58.
De sacerdotibus gentilium qui post baptismum
jmroolaveront. Conc. eod. tit. 2.
De eisdem si idolis tantum manus dederonl aol id
ipsum posl paeniteiitiam ileraverunt. i^iic. eod.
lit. 5.
De eisdeni si catechumeni adhuc immolant quando
baptixeoiur. Ctiuc. eod. tit. 4.
De sacerdoiibus Geniiliuro qui jam noii sacrificanl,
qoaudo cominuiiicent. Conc. eod. lit. b5.
De fldelibus ne ad Capiiolium causa sacrificandi
aecedaui. Conc. eod. tit. 59.
De bis qui post baptismum administraverint, aul
tormenia exercuernnl vel capiialem senientiam firo*
luleruni, EpisL lonoceotli ad Eiuperium Tolobanum
8, tii. 2.
Quod qoi preces vel eriminales diclant habeaninr
iromiines. Epist. Innocentii ad Exuperinm 8, lit. 5.
Debapiizatls qul postea conviviis Gentiliimi ct
mentione pnevaricatoris Acacii. Sacta iu^tlui ad
Hnrmisdam papam 88.
TITULUS V.
De Homimbus hwreticorum ad altare non reeitandis,
Quod bxretlcorum nomina ad altare non reciten-
lur. Episi Leonis ad Anatolium 49, tit. 5.
Ut specialiter iu ecclcsia nouien taceaiur Acacii.
Episi. Anastasii ad Anastasiuiu Augttslum 84 ,
tit. 5.
TITULUS \l.
De scripiis graiias et pacis.
De scriptis gratias el pacis. Epist. bMOceMii ad
Aureiium et Auguslum 16.
liortatoria episiola Innocenlii ad Jullanaro nobi-
lem 19.
D De pace ubi episcopus ei presbyier eomprei«by-
teri dicttotur. Epist. luiioceuiii ad Alexandrttm An-
tiochenum HlO.
De pace el quibosdam frairlbus receptis. Epist.
Innoceutii ad AlexaiidruiM 22.
De saiicto Joauiie Coitstantinopoliumo episcopo
ex recepiione fiairum. Epist. ad Acacium Beroeie epi-
scopum 24.
De couimendatione Juliani episcopi vel eonim cle-
ricuruiu qiii Flaviano cpiscopo in Fide adbaeserttut.
Epist. Lieonis ad Anatol.um 49, tit. 4.
De Antiochena ecclesia el memoria sapeii Joennis
ei quibttsdam fralribus receptis. E|iist. IniioceBtii ad
Bouilaciuni presbyterum 19.
De gratulatione fidci missis scriplis probata. Episi.
Leonis ad ANatoliuin49, tit. 1.
De pace ecclesiarum« Epii«t. Acacii Con»tantinopo-
litaui ad Siinplicium urbis ftouijc cpiscopuiu 78.
Dc amplcxioi.e cliariiaiis et conimcndatione Te
«I COLLECTIO CANONUM S. ISHKWO lUSPAL. ASCIUPTA. M
rcmkiisi el matris ejus. EplsL Felicis ad Zenoiiem A De Auieo GontUiBtiiMpolitaflo edi«ee#» et reifiiiie
eptscopnm 81.. commuoiooe. Epitt. Innooeotii ad lUxkDieinim Sl.
Ubi episcopos Joannis ConsiantinopolitaDi pro- TITULUS Vtl.
fe^sionem dirigtt prop<cr orientales dericos qui co- .. ,,^„. . .
nnn cooimuuionem poposceriut. Epist. Uormisdde ad ^ mmmoMi mmi»
llispani» episeopos 9t6. De directis UlMris r^uUs pastoraUs. EpisL Grsgo-
Ubi de coramuntone Constantinopolltanffi Eccle- rii ad Leandrum 98.
slae scribens ei grittulatur (q[uod Jasiinus Augusios De pallio a beaii Potri apostoli sede trausmisso.
do flde MBcti Joaonis acceptum dcstlnaverlt. Epist. Eplst. Gregorii ad Leandrnro 99.
HorniisdaB ad Joannem episcopum Uiicitao» eccie- De moneribns bcato Petro aposiolo a Reecaredo
sl» 89. prineipe missis. Epistola Gregorii ad fteeearoiom
Ubi llierosolymitani dato Itbelio fidei su« in com- 100« tiL SL
munione debeant recipi. Epist. Hormisds ad fipi* De claYO corporis beati Petrl, et dt oruee Do-
pbaniiim 95. mlni missa, el At patlio ad Leandnim efoscopnm
De grsiulationis bono quo pai Ecclesic eonser- direeto. Epiat. Gregorii ad Reccaredam regem Itit»
▼ctur. Scripium UormisdaB ad episcopos Bdetica 95« tiL 7.
PRiEFATIO-
Canones generalium conciliorum a temporibos Constantini oosperunt; in prmeedenlibua namqne auiis
persecuiione ferTente, docendamm plebium minimo dabatur facultas : deinde * Cbrisiianitas in diversas
lisaroses scissa est , quia noo erat licemia episcopis sanctis in unuin convenire nisi teinpore supradicti im-
peraiorit; ipse enim dedit facultateni Cbristlanis libere eongregari. Snb boe etlnn sancti Patres in coneillo
^icflsno, de oroni orbe terrarum confenientea,~jttXta fidem evangelieam et apostolicam seeundum post apo*
atolos symtiolum tradiderani. Quatuor auiom principalia ^ we concllia, ei quibus plenissiinafn fidei do-
jeirinam^teuet Ecclesia lam de Patrisot Filii etSpiritna sancti divtniiate» qoam de prsdicti Filli et Saivatoris
iiosiri iocarnatlone.
Prior barum Nicmna synodns est treeentomm decem et octo epiaooponim Consiantlno Augusto fmpe-
rante peracia «, in qoa ArisHiB' perfidi« bJasphemia eondenmata; cum de inxqualiiate saiietx Trinitatis
idem Arius «sserebat, eonsubsliiotiaiem Deo Patri Deuin Filiuin eadem sancta synodns per symbolom
deiiniviu
Si^onda synodns ost jcontnm qningnagiota Palnim sub Theodosio seniore Constantlnopolim eongregala ,
aw Uaeedouiiiin saoctum Spiritiiro Ueum eise negantem condemnans, consubstaatialem Pairi et Filio eum-
oem Paraciitum demoaitravit, d^ma latius symlNili fOrmam quam tota Grmia et Latinilas In Ecciesils
praidicat.
Tertia synodns est Epbesina prima ducentorum epiiteoporum sub Juniore Tbeodoslo Augusto edfta , quas
{ilestorium duas personas in Cbristo assereiitem jesto aoatbemate condcmnavit, ostendeiis manere in duabos
liaiu is uiiam Domini Jesu Cbristi personsm.
Quaria syiiodus esi Clialcedonottsis sescentornm trlginta saeerdotum sub Marilano prinripe liabita, in qua
Euiycliem Consianiinopolitanuin abbaiem Verbt Dei et carnis unam natiiram pronnntiaiitbin et ejos defen*
sorem Diosconini quondain Alexandrinum episcopuin et ipsum rursum Nestoriuin ciim rel quia b.i!reticis ,
una Patrnm soiiteutia prmdamuavit , prasdicans oadem synodus Cbrislum Deum aic natum de Virgiue , ut
in eo sobsisntiam et diTinrn et humanas confiteamur naturae.
ilm aunuut pnediiimu.souatuor principalea et venerablles synodi totam fidem eompleetenies •. Sed et si
quas sunt synodi quas sancii i^ires spiritu Dei plcni sonierunt , post istarum qoatuor aocioritatem omui
maneni stabilitae vigure, quamm eiiam |[esta In lioc opere condiia coniineniur.
lu princlplo auiem biijus volominis Nicaenani synodum eoostitnlmus propier auctoritafeni ejusdem msgiti
eoneilii, deinceps ' diversonim conciliorom Gnecorum ac Latinorum , sive quae antea seu quae postmoduin
facta suiit, sub ordine numerorum ae temporum capitulis suis dtstincta, sub bujus voluminis aspectu locabi-
nius; subjicieiites etiam decrou pnEsulum Romanorum » In quibus pro eulmiiie sedis aposttiicae non inipajr
conciliorum eisial auctoritas, (|uaienus ecclesiastioi ordinis disciplina in unutn a nobis coacia atque digesta,
•I saneii prmsutes poternis iustiiuantur regulis , et obedienles Ecclesic miuisiri vel populi speciiilibus iiu-
buantur eiomplis.
CsnomfS aoiem qui dicuntur aposlolorumt seu quia eosdem nec sedes apostolica recipit, nec sancii Patres
illis coiiseiisum praebuerunt» pro eo qnod ab basreticis sub nomine apostolorum composiii dlgiioscuiitur,
quam«is lu eis qiiauiam invenlaniur utUia, auciorluie tamcii caiionica aique apostolica eoruoi gesu couslat
oasi; remou, ot intor apocrypha reputau.
Canon auieni Graece , LAiiiie regula nuncupatur : regula autem d|cu quod recto duclt , nee aliquando
aiiorsoin tmbit. Alii diiorunt regulam dicuiit, vel quod regat, vel quod normam recte vlvendi praebeat,
sive quod disiortum pravuroqoe quid eorrigat , ;synoduin autem ex Qrxeo inierprelarl oomiutum vet
ceslum ; euncilti vero nomen tractum oi eouinHiui inlouiione , eo quod in unuro dirigant omnes mentis
obtutum; cilia enim suntoculorum, unde et qui sibimet dissentliiiit non agunt coneiliuin, quia iion aeniiunt
ununi. Coetus vero convenius esi vel congregaiio a eoeundo, id est cooveiiiendo iu unum, uiide et conventus
oat ounoupotua quod ibi bomioes eonveoistti, slcut couvoutos, coiius vel euneilium a socieuie multorum
iu
a T. I,ft, Mg. Arrius : quae litterae gemlnalio Hispanl sermoois
^ Ad neiaui syntaski docst vorbom /ffusl , eon* prnntttitlationein redolet.
Mtat^ cerium e$if aui quid hoiusmodi. * In ifi., E. 5, jidem eetkoiieem eompUctetaei.
« £i ^. , T. I , S. iu A« eaiierisquo Codleibtfs : ' Ad oralionls complemeolum deficit voi gesti^
spiscopof nm a Conetantlno AufuUo impeeante peraeia,
^ lo Codiciboa : ^rrianm , siout et alibi Arvianus,
vel aeta*
GRiECORUM CONCILIA.
1.
CONCIUUM NIC;ENUM
OO0B HABITUM EST TBMPOBIBUS CONSTANTlin IMPRBATOBIft , AB BPISGOPIS TBEGENT19 DBCBN
BT OCTO9 tH CIVITATB MICJIA liBTIIOPOU BITBTFIIiB, PAOURO EV JCLIANO CORSUUBUt llll
KMBBUAS J«X.US JSBA CCCLX».
\'% Cum convenisset lioc sanclum ei msgnom A namque solis personis et horum simiiibus omois
coocilium ^ spud Mlcsam eitlutem provlnci» Bi-
tbfniae, sisiuis suni sb eis haic quao infra scripta
suDl, ex Graeco In Laiiiiuin versa sermonem.
I. De etmiccAis qficl ieipm abteiduiH.
Si qois Ib xgritudine vel a medicis sectiis est vei a
tmrbaris castraios est, placiiit ui iste talis perma«
oeat ^ in clero : si quis autem sanus seipsum absci-
dil, eiiam si est in clero, crssare debei, et ex hoc
nuUum ulem uportet ordinari : sicut autem d^ his
qoi vel affeclaverunl vel ausi suni seipsos abscidere,
bcc qux dlxifflBS sialuta sunl, ila si qui « vel a bar-
beris vel a domiiiis tuis facil sunl, et probabilis ▼!-
ts sunt ^f tales bos suicipit ecclesiastlca re|^u!a ad
clerum.
II. D§ kit qm po9i baptitma • statim a4 clet%m
applicantur '.
Qooniam mulia sive per necessitatem s sive ex
qoacBoqoe cansa contra regulam gesia snni, iia ul
homines ex vlla geotill noper adbuc eatechixati** vei
losUioti siaiim ad splritalem bapUsmum venisaent,
01 coniinue ciim bapiisaii sunt etisBi ad episcopa*
lum vei ad pres1>yteriom provecti Sttnt« recte igitur
▼isum est de caetero nihil lale fieri ; oam et lenipore
opus est ut sit catecbumenus, et post bapiismon
Biolu probatione ipdlget. Evideos namque est apo-
Btoficum prsrceptum dicens : Nqh ueopkffmw » ne
forie eloiui tnjudiciitm midai e$ hquenm diabaU. Si
teropracedente lempore morisle sliqoid admiserii>|
et convictus doobas vel tribus (estibvs foerit, cessa-
qo« ex mulieribus est suspicio decliiiatur. Qui ao-
tem prxter bxc agit, periditabiior de clero suo.
IV. Qualiter epiicopi debeant ordinari»
Episcopom oporiet ab omnibus episcopiSt si fieri
poiesi, qui sunt in provincia ejiis ordlnarl ; 3 si v^ni
boc difficile fueril vel urgente necessit^kte vel itiqe-
ris longhudjney certe tres episcopi debcsot^ io
unum esse congregati ; iu ot etiam csteroruin qui
abseuies sont cooseosom litieris leneaniy et* ita fa«
ciant ordinationem. Potestas ssne vel conflrmaiio
penineblt per singulas provincias ad meiropoUtaoam
episcupum.
V. De excommvnicatii clerieii iive /ai^is.
Serretur et ista senieiitia» ut hi qui ab aliis ex«
B communicanior ab aliis ad commonionem nou reci^
pisntor. Reqoiratur sane, ne forte qui ex aliqua io*
dignaiiooe anlmi atit cooieQtione aot qualibet tali
comrooiione stomaclii episcopi sui exconnDUOicationa
absteuti suuU Qt frgo digiia h»c posiiiut exsmioa-
tiooe perqoiri, recte visura est, per singulos annos
iq siogulis quibusiue prpvin<:iis bis iii aiiiio episco-
poriiin coiicilium lieri, iit simul in uiiom cooveoieu*
les es oinni prQviueia, hujusmodi examinent qu;e«
Stiones ; ut ita demom hi qoi ob culpas soas epi*
scoporum ^uonmi offenaas merito contraseront ,
digne etiam a capleris e^oomfnunicati similiter ha-
|>eantur, qoousque In commonione vel ipso eplscopo
suo visum fuerit humaniorem eirca eos ferre seo-
tentism» Haheator autem concillum semei aote
Ihi a clero qui hujosmodi es( ; si quis vero pneier C 4ies Qqadragesima^ * ut omnibus si quse suht si-
luee fadi, lanqnam contraria statutif S^n^ti ^ncilii
gereosy etiam ipse peridiubitur de sta(q sui cleri.
111. De $ftHntra4H$tii imUi0ribi$e.
Omniamodis inlordlcii saneu synoilos oeqoe epi-
seopo, neqoe ppcsbyuro, Boquo diacono, oeqoe utli
olBrieorBm omBiiio Heere permltii liabere secom
Biolierefli extraueam, Bisi f«irte msur aot soror aol
tbiaJ, id est vel smita vol mauriera sitsio hla
« Ib R. Bt desunl ibli^ intrgrum \m miciiiuiu <QOA*
lineotia.
^ M.f E. 3, 0., tile permaneat.
« Lf.« iia fui,
' T. i, i, G., ei probabitei ffitie uut eauiitijri/ti,
* 1b Codicibos consunter lcgitor 6a^iiiiiMr, babti'
imui^babtiutre^rebabtiiare ; ({Mim siriliendi formam
ex littcraran onins orgaiif aualogia repeienilain ccn •
muUatibus smputatis » mundum solempe Deo pm-
ous possit offerri ; secundum v^ro concilium sgs-
lor eirca tempus aotumni.
VI. De prim^tibui epiecoporum metropoUiunQrum,
Mos aBtiquBs perdoret Ib ^gypto vei Libya ot
Pentapoli.vt Alesaiidrinusepi»ropus horvm omniom
babeat potesutem # quooiam quideni et liomano
episeopo boc idem moris est SimiUter autem 9t
semus .. .
t Ex JB., E. 5. In A. et rellquis : apptuubuniur.
' U., pro ueeeMitaie.
h U., ntip^r eatechizaii. Ib Codicihiis : catazixaii.
i ^., e. 3, T. % U., aliquod peccemm admiiarii*
i £x reliquis dcsumpue suut voccs aKl ikia coui
desint in A.
^ iE., G. 3, U., debeni.
95 COLLECTIO CANONUM S. ISTDORO lliSPAL. ASCRIPTA. 1 €
apud Amiocbiain cxlcrasque provincias honor suus A cordia, Camen aliquid clrca eos liumanitais osiendi»
unicoique serTelur Ecclesiae. Por omiiia autem ma-
nifeslum quod si q^iiis prrler voluiilatein ei con-
scientiam meuopoiiiani episcopi fuerit ordinatus,
lioe eoncilium magnum et sancium censuit non de-
bere esse episcopuin : sane si communi omuium
consensQ rationabiti|er probato secundum ecclesia-
tticain regulam, du<i yel tres aniniositaLe ducti per
couteniionem c»nlradicant , obiineat pluriinorum
Mnieniia sacerdoiuin.
Vil. De honore epUcopi Hieroeoiymiiani,
Quoniam mos antiquus obtiuuit et ?eiust:i tradikio
ut ifilifls, id est llierosolymorum episcopo defera-
tiir « habeat consequenier 4 honorem, manente ta-
men ciTitaiis meiropoliianae propria dignitaie.
VIII. De Novalianis,
Si qni voluerint veiiire ad Ecclesiam catholicam
ex Novatianis, placuit sancio ooncilio ut ordinentur,
ei sicmaneant tn clero. Antc omnla auteoi hanc abeis
conressionem per scriptnram exigi oporlet, ut fatean-
tnr se communi conseusu catboiics Ecclesix st.ntoia
^ observaturos» Id esi co nmunicaturos se et his qui
furie secundas nuptias experti sunl,' vel his qui per-
secutionis lenipore lapsi «unt. Quibus tnmen Inpsis
poeniicnliaB roodus et tempus ascriptuin est, ut in
omnibus seqoantiir ea qua: in Ecclesia cathollca ob-
servanlur, et sic ubiqne IJem omnes ^ ipsl fuerint
inventi sive in vicis seu in urbibus, clerici ordinen-
tur a catbollcis qui Inveniuntur, ei sic etiam iii clero
perfflstant unusquisque in statu suo. Si vero episco-
pus vel presbyier catbollcs Ecclesix fuerit , ad ^'
quem aliqui ez his accedunf, cerium est qood epi-
acopns quidem catholicus suam habeat dlgnitaiemy
simililer autem et presbyteret diaconus habeant. Hi
vero qul ab isiis vei>iunt, sl forte episcopus fuerit,
habeat pre»byierii dignitatem, nisi forte et placeat
eplscopo caiholico concedere ei ctiam episcopalis
noininis honorero ; si v^ro non placuerit, inveniat
el tocum, ut slt in parochia in clero episcopus aut
preftbyter, duni tamen ut In civltate non videantur
dt?o episcopl esse^ ei ille omnimodo in clero iterma-
nere videatnr.
fX. De presbyterii sine examinalione eonsiiiuiii.
Si qui' sine exaniinatione promoti presbyterl
•nnt, et postea examinaii coufessi sunt peccata sua,
Si qoi ergo ex animo poenitent, tribos aiinis intei
audientes bnbeantur : ai lamen Adeles sunt, et f e-
ptcm annit aliis inter pcBniientes sint; duobus item
annis eztra communionem in oraiione sola pariici-
pent populo. Sl qui vero per fidei gratiam • vocaii
primo quidem ostendcrunt fidem suam deposito mili-
liae cingulo, post baec autem ad proprium vomitum
reversi sunt, ut et pecunias darent et ambirent redira
rursum ad miliiiam , Isti decem annis sint inier pse-
nitentes post primoro trieunioin quo fuerint inter ao-
dientes : ab omnibus vero illud praecipue observetnry
ot animus eorum et fructus pceoilenti» obaervetur.
Quicuoque enim cum omni liroore et lacrymis perse-
vcranlibus et operibus bonis conversalionem suam
^ iion verbis solis, sed opere et veritate deraoostrant»
cum lempus stalulum etiam ab bis fuerit impletuin
et orationibus jiro coeperinl communicare, licebit
episcopo etiam humanius circa eos aliquid cogitaic.
Qui vero IndilTerentem habuerint lapsuro suuin, ei
sufGcere sibi quod ecclesiaro introierint arbitrantur,
isii oronimodo tempora statuta complebunt.
Xn. De excommunieaiis a swculo exeuniibus.
De his vero qui recedunt ex corpore, aiitit|uac legis
regula observabitur etiam uunc : iia otsi forte recedit
ex corpore , necessario vitx sa:e viaiico non defrau-
detor. Quod si dcsperatus aliquii recepta communioiie
supervi&erit, sit inler eos qui sola oratione coinniu-
nicant : de bis omnibus tamen qni es corpore rece-
dunt , in tradenda eis comrounionc cnra et probniio
sit episcopo.
XIII. De caleekumenis lapsis.
Placuit buic sancio <:t magno concilio de caKiOiiU-
menis qui bipsi sunl , ui tribus annis inier audie;i(e«
verburo sint lanturomodo ; posl bxc vero orcui cum
c^uecbunienis.
XIV. De diaconibus ne presbyteris eorpus Christi tra^
dant^ vei ante presbyteros eommunicent,
Pervenit ad sancturo concilium quod in locis qui«
busdam ct civitatlbus presbyteris sacramcnla diaconl
porrig.int : hoc neque regula neque consuetudo tra-
didit, ut bi qui offerendi sacrificii non babent pote-
8iat( m hls qoi offeront corpus Christi porrigant. Scd
et illud innotuit quod quidam diacones eliani anie
et cum confessl foissent , contra regolam venlentes '^ episcopos sacramenta soroant. Haee ergo omnia ain-
homines manus cls temcre imposoeront , hos ec-
dcsiasticus ordo non recipil : in omnibus enim
qood irreprebensibile « esi defendil Ecelesia.
X. De iapsis elericis ordinatis.
* Qoiconqoe ex his qui lapsi sunl, et per Igtioran-
tiam ordinati snnl vel contemptu eorum qui eos or-
dinaverunt , hoc non praejudicat regulx ecclesiasti-
cae; curo eniro compertuni fuerit, deponentur^.
XI. De Itis qui sponte lapsi sunt^ qualiler debeant
peenitere.
Placuitsanctsesynodo, licel Indigni sintS miscri-
• U., episcopo honor deferatur,
'" IJ., sic ubicttmqne omncs.
* T. % revrehensibile.
puienlur, et mineant Qdiacones intra siiam propriam
mensoram , sclentea qoia cpiscoporom qmdem mi-
nislri aunl , a presbylerls vero inferiores «oni :
acdpiant ergo secundum ordioem posl preabyteros
ab episcopo vel prcsbytero; quod si uon fuerint in
prxsenti vcl episcopus seu prcsbyter, lunc ipse pro-
feral et del. Sed ue sedere qnideni lcoat in medio
presbyteroriim dtacones ; cztra rcgularo est cnim et
extra ordinem ut boc iial : si quis auieni non vult
his snfficiens esse, poi»l hanc definittonem cesset esse
diaconus.
^ T. 1,2. U., deponantur,
« .4)., E. 5, T., I, 2, U., per Dci jfradaw.
97 GKXCORCM COhCILIA. — NIGJINUM. W
XV. De ekrieh temere ab ecrlena recedentibuB ■• A aliquam habent , iU ut onmi genere inier Iticas ha-
beaniur : similitcr autem diaconissae qtiae in caiholic*
canone non habentur, siniili loco, id est, lalcas et
tanquam non consecratx deputentur.
XX. De diebui dommci$ et PentecoUe i ul m ei$ smn^
tet oremus*
Quoniaro sunt in die doiniuiea quidain ad oratto-
Dem genua Qectentes et in diebus Peniecostes, prop*
terea est itaque consiitoium a sancta synado , qtio*
niam consonans et conYcniens per omnes Eecleaias
ciistodienda consuetodo esl^ ut stantes ad oratio-
nem ^ Domino TOta reddamus.
SYMBOLUM FIDEL
Ejuidem Niaem maatn coticitii a trecenti$ decem el
octo Palribu$ edilum.
Propter rooltas perturbationes et (rcqnenles iii-
rouitns sedliionum qux fieri soleni» placuit omniroodo ^
abscidi Istain eonsueludinem qa3 conira regulam
esi« si ubi Uroen fit, id eat ne de civitate ad civiiaiem
iranseat tcI episcopus vel presbyter vel diacunus. Si
qois vero post b«c siatuia sancti htijus concilii tale
aliquid audere tentaverii, infringetur « onmi genere
hujoscemodi cooatus, et restitiietiir propriae Ecclesi;o
iu qua ordioatus est.
XVL De ffre$yjteri$ et diaconibue vel e!erici$ qui ad
alia$ cik,Uate$ tran$eunt.
Si qui vero sine respectu Dei agenles et timorem
Dei anie ocotos non babenies, neque ecclesiastlca
statuu cu&todienies, recesserinl ab Ecclesia sua, sive
presbiteres. sive diacones, vel in quocunque eccle- B Credimus in unum Deum Pairem oinnlpotentem
aiasiico ordlne posili rueriiit , non debent suscipi tn
ecclesia alia, sed et cum oinni necessitate cogantur
utredeant ad Ecclesias suas ; aut si permanserint ,
escommunicari oportet^
XVtL De dericie alienii $ine eonniventia propril epi^
scofri ^ ab aiio tn iiiaiN eecieeiam non ordinandie.
Si qub ansos fuerlt alii|uero qui ad alterum perti«
net ordinare iii soa Ecclesia, cum non babeat con-
seusoro episcopi ipsios * a quo recessit clericus, ir«
rita sil hujusroodi ordinatio,
XVliL De clerieie Uiuram aut amptiatiomm accipien*
tibtt$.
Quoniam niulti clerici avariti» causa tariila lucra '
secunies, obrui sunt divini praBcepii qao dicium est :
omnium visibilium et invisibilium condilorem : et in
uuum Dominum noslrum iesum Gbristuni , Filiuin
D«i, naium de Patre unigeniiuro, boc est de subsiau-
tia Patris, Dcum de Deo, lumen de lumiue , Deuu
veruni de Deo vero» naium, non facturo, consobsUn-
tivum 1 Pairl, id est unius subsuotiae cum Patre,
qood Graeci homousioo dicunt, 8 per quem omnU
facU sunt quae in cceto ■» et qux in terra; qui propter
nos horoines ^ et propter nostram salutem descendlt,
incarnaios e>t, atque bomo factus , passus, mortuus
est; resurrexit teriia die ; ascendit in coelos, ventu-
rus jodicare vivos et mortuos : et in Spiritum san-
ctum. Eos auiem qui dicuni : erat quando non erat,
et anteqoam naseeretur noii erat , et qood ex ootiia
Qui pecuwam $umn non dedit ad ueuram , feneranles q exstaniibus factus est , aut ex aliqua sobstanlia vel
contesimas esiguni, statuit hoc sanctum eoncilium
81 quis inventus fuerit post banc defiiiitionem 7
uauram |iccipere, vel ex quolibct tali negotio turpia
locra SGCiari , vel etiam species fruineiitorum ad
sexcuplum dare ; omnis qui Ule aliquld commentos
loerii ad quaestum» dejicietur ex clero, et alienus ab
ecclesiastico babeatur gradu.
XIX. De Pautiani$ti$ et Cataphrifyie rebaptizandi$.
Si quis eonfugerit ad Ecclcsiara catbolicam de
Paolianistis et CaUphrygis b , sututum sit rebapti-
xari ^ eos omnimodo debere. Si qui vero clerici erant
apud eos , siquidem iuculpati fuerint et irrepreheu-
sibiles, rebaptizati rursus etiaro ordiuentur ab epi-
acopo EccIesisB catholicae ; si vero exaroinati minos
naiura, eumdiceniesesse muubilem elcouvertibilem«
Filiom Dei perhibendo; hos aoatberoaluat ci con-
deinnat catholica et apostoiica Ecclesia.
Uaec est fldes quam exposuerunt Patres : primom
quidem adversus Arium blasphemom dicenieoi erea-
turam esse Filium Dei : et adversus oronem basreoefli
SabeUii» Photini, Paoli Samosateni, Manichaei, Va-
lentini, Marcionis, et adversus omnem omnino haere-
sem, si qua insurrexerit contra catholicam et aposto*
licam Ecclesiam : quas omnes condemnaront Nicaeani
congregaii episcopi trecenii decem et octo quoruro
nomina et provinciae CQnscriptae sont : sed pleriqoo
studiosi servi Dei magis euram gesseruot Orientalium
episcoporum nomina describere, propier hoc quod
apti fuerini repreheosi ^ deponi eos oportet : simi- D Occidens non similiter inquisiiiooem de hxresibus
liier auiein eirca diacones , et de omnibus qoi io eo- habuerit ®.
dero clero inveniuntor eadem fonua servabiiur. p Et subscripserunt trecenti decem et octo Palres
Commemorabimus aotero diaconissas qiiae in hoe qui in eAdem concilio eouvenerant.
ordine inventae sunt, qox nee roanus iropositiooem Osius episcopus civitaiis Gordubensis provincix
t T. 2, eon$ub$lantialem.
«T. 1,2, inceelis.
B i£., E. 3, T. I, 9, propler hominee.
» Scribontur hoc loco io omnibus Godicibus prae-
ter UrgeliUnom et Gerundensem verba haec ei sn^-
scHpftoiiet, ac postmodom fidi$ eaneti GregorH Meyo-
ri$t qoaro ad opporioniorein , ipsis auiem subscri-
ptkHiibua posterjorem loeom iranaoiislmoa.
p Sobscnpiiones episcoporom • qui hoie magno
adfoerunt concilio, in plerisque C^dicibos desiderau-
lor : plorimas vero iii UrgehUiio Codice legero fas
eat| quas depravaias iicei alqoe a rccia lecitoue ro-
*^I3.« ofr eecle$ia vel a civitate $ua recedentibue,
^ 6., onmjno.
* D., annuiabitur. G., infHngatur.
* M.^ $ui ejnuopi.
* A., epiicoiA $m.
^ U., fiirpe tucrum.
K B. 3, T. I, Cataphry§ibu$.
^ U.» baptizari.
* U., daprehen».
Mn Codicibos . Pentecoeten^ cuin boc nomen sae-
yios nl indecltnabile reddant.
^ T. 2, siaiifei tji ordtionem.
COLLECHO GANONUM S^. ISfMmO HBPAL. ASCRIPTA.
nispaitfgft «I dliit : M crc*ja sTcut sop^rlQS siirlptOM A Ihotintia PerMn.
100
dst. Tlotor et Vineentius presbyferi urbU Romoft
SBtscrfpserunf.
Provincue ARfiypti.
AJeiattiler Aieiandrias nuifiiix. — Aiphoeration
AJpbocnnon, — A4aDiaiiiiu8 Cynoii. — Aibetius
Baresii [G.^ Bnrelbii]. — > Pbitippus Panepbiseos. —
Poianio» Heradeos. — Secundus Piolomaidos* —
Uorolbees Pelmutts. — Gajus Mue^os [G., Muoibus]p
AMiecbus Mempbeoi. — Tiberiua Taulbi^a»
Pmineim Tfubmdot.
Althas Seedras. — Tyrannus AiilhinoB. -^ 9
Olosianus Lycon.
PrwUkdw Ubyo!»
Datbes Beroulces. — Zoplitrus Barclies Sara- B o»:.*^...
. j cpiscopws.
Joarines Pcrsidos.
PfMndit CxMm.
Theodoms Tarsensfs. — Alphi<m Epiphanlas. '^
Kircfsos Nerodiados. — Moyses Casubalon. -^ ffi*
chaesas Flaviados. -^ Eudlaenion chorepiseopua. -^
Paaltnus Adanon. — Maeedoniua Mamiston. ^
Tarcodimantos ifigeon.— ^ Hesychios Alexandriaa
Micres. — Narcisus Irenopoleos.
ProM'itcf> Cappad0ci0j
Leontius Caesarieosis. — Enpsycbius Tfaiano. -«
Eupbrasius Colonias. — Timotbeus Cirbisiron. ^
Elpidius Cumanas. -* Gorgonius chorepiscopus. •—
Stepbanus cborepiscopus. — Eupbronius cborepisco-
pus. — Rodon cborepiscopus. — Tbeophanes cbor-
pbius Aiitipyrgon* — Secundus Taubbibies. — Titus
Pantoniu*
Provtiiciai Palmnimg.
Macbaritts Dierosolymiianus. — Germanus Nea-
politanus. — Marinus Sebaatenus. — Gaimus Casa*
rieosls. — Eusebins Gabarenua. — SabinQS Asca*
lonus.— Longinus NlcopoliUous.*- Petrus Jamnias«
-^ Macrinus Elenteropolitis.— Maiimua Maximiano-
poliurum. — Pauliaua Masirotnopoiitarum. — Ja-
Duarius Jereciinctos. — Eliodorus Zabuloo. — Le-
litts Liddon. — Sllvanus Azotii. — AtrophiUia Zabu-
loB. — Aaciepiua Uddon. ^ Petras Scitopoiitanoa,
— Aoaocbtta Gaees. — Selus [G.» SclislCapitho-
liadoo.
ProrindiB Phmniees» ^
Zenm Giielifo [G.^de Tyro]. -^ JSoeas Piolemai-»
doa. — Magnos Uamaseeous. ^ Thecidorua Sldoniua.
•^ Eibnieos Tripoleos. -^ Pbiiocatus Paneadoa^ —
GrofforiuaBeryiii. — MaranuaPalmiron. — Tadooeoa
Alos4L«^Anaiho»itts Emlses.
ProvindiB Syriw (ksUt.
Eusutbius Aniiochenus. — Zenobius Seleulias.
Theodorus Laodicensis. — Alpbios Apamiae — Bas-
sianus Rcphaneon. -^ Philoxenos Hierapolitanus.
— Piperiits Samosatenus. — An:lielaos Doliches.
— Eurraniion Balaneon. — Pbaladus chorepiscopiis.
-^ Zoilus Gabalon. — Passus Zeugmatoa. — Leontiua
Pro9incim AmunuB Minaris.
Ettlogius Sebastiensis — Ebeibius SaUlon.
ProvindiB Armenim Majoris.
Arsarphios Sobmon. — Acriibes Diosponlii. -«
Eutycbianus Amasiaa. — Elpidius Edesion. ^ Hera«
ditts Zeioo. — Elpidius CunMiiua.
11 Pomi Poimmnuad.
LoogiooaNeocsssarieasls.— Domuna Trapezuoctua.
— Siratophilos Piciuntoa.
Propindm Pnpkla§omm.
Pbliadelpbus Pompeiupolis. — Petronius Jnnopo-
ti$k — CopsyolHus Araastrides»
Pro^ndm Gaiatim.
Paocbariui Ancyraous. ^ DicaBias Tasas. ^ Ere-
ehoreus Plamaieo. — GoiYOfiiua Cynon. — PRila-
delphios Joliapolis.
Prodndm Adm.
Tbeonitts Ctticensiff. ^ Menofantus Ephesinus
Orion Uilii [G., IsKu]. — Eotycbius Isflomls. — Mi*
thres Alpapthen. -- Marinoa Heliesponton. -- Paow
Itts Deneas.
Prodndm Lffdim.
Artemidofus Sardeon. — Oron Thiatlron. ^ Tho-
masios Philadelpblts. ^ Olion Biareot. — Agogios
Trlpoliiahus. — Flurentlous Anchtrus. — Marcos
Sundon.
PriMnndm Piddim.
Elalitts leooion. — Thelamacoa AdriaoopotiUBus.
Larissenus. — Eusutliius Areihuseuus. — M^nitius ip«,r^Ks«. c^J..ri... c • c « '
■? • u • • A r. . i.. . . ""*'"""• f^ — Eu^ycbios Seleutitts. — Srattios Sasenoo. — Tar-
ciua Syrrhis. — Seleucus cborepiscopus. — Petrua
Gindaroo. <— Pegasiu Ambaclimianon. ^ Basonus
Ganibalantts. -^ Gerontius Carison.
Provindm Arabim.
Nichomaehtts Baatron [ G., Bostroo ]. — Cyrion
Philadelphiae. — Gennadiiia Hisbundunu — Severus
Sodimoo. — Sopaler Heristls Botbaoias. -^Sevorus
Dionysiados.
Pret^rriar Mesojtotntt^m.
Ethilau» EdaaeouB»-* Jaeebos P^ubioa. -^ A»
tioehoa Reoenaa. — limaa Maeenopoiee».
nol»s agnoverimus, relif iosins umen , proot eas
exhibei, cora varianiiboa Gemodeosis Codidt leeijf-
pua roetropoliiooos. ^ Acumeihas Panoo.— fia»
fodioa Bareos.
ProoMclar Lyiii».
Ettdemus PaUron.
Provincim Pamphyitm,
Caliidictts Pergta. — Eurosios TeroRsaoft —
Thettxios Sibaroo. — Doronua Aependil. — Quio-
tiOBoa Seleoiias. — Patritius Maiimianoporilontts.
— Apbrodisitts Magidor.
12 Praeindm Neson.
Euphrosinus Rbodii. — Melicboii [G.| Hellphron]
nibtts inneeiendas eiistimavlmus.
• in Codicibus» SpanUie.
ClMMS. ^ Strtihegnt Lonfiif. ~ Apollodontf Cor- M rieapoli. — Alfocfstet de Cirpocrt. — Mariiius ifo
cyrat.
Prmndm Carm.
£o$eMtt$ Anlloebemis. — Emmonlaa Apbradl-
iloo. — LarlodiiiB Cibiraion» — Cinebioi Nianlon.
Stephanos Barttoo. — Atbenens Corpistii. -*
EdMnt Clradttnopofiianat. — Agtpiot Seleucite.
— Silvtnot meiropoliitiHit. -^ F^ustns Ptnemoili»
eos. — Aotoninot Auiiochenos. — Nettor Siedron.
-^ Btiiiot chorepiscopot. -^ Cyrillos Smttaodroo.
— Tbeodorot ehoreplscopos [G.^ UstftdonJ» —
Anttholiot Ltrieotis [Cr. , cborepitcopot]. — Tto*
lot chorepiisoopot [G., LtrinenslsJ. — Quinius Seli"
tlfon (G., chorepiseopus}. — Tiberiot cborepisco
Strobotitt. — Phiiippot de Ptniflcisiion. — - Otfa-
Bot de SahtttCi — Adamtntius de Ctnolpottmon.
-^ Botobius do Gaesarea. — de ffertcHt.
-« Sotbitiat de Gtdtrt. — Dorotheot de Pefiisio.
— Longinus de Esctlonit. ^ Gtlosde Tesedit.
— Petms de Nicopoli. — Tiberiot do Taiiclct.
Macrinut de Jamnit. -* Ceyla de Tebtldt«-i- Mtii-
imis de Eiouteropoli. — Acatsicodit do Antino.
— Ptiilat de Maxiapoli. — Timmot de Aiitiochla*
•~ Januarius de Jerico. — 14 Lucitimt do Llco*
— Etios de Lldda*
D« prmnda Libyw iuperiori.
Dttius de Berrennico. — Siitanut do Aioto.
^ Joppirus de Arcistdis. — Pttroaiius de Sitopoli.
piit [G., Sclisiron]. — Aquflos chopeplscopus. — B _ Strtpion do Antibtrgo. — Asciep os de Gtza.
Eutebiot ptrochfm ittorlae.
Pyovtncitf Cyprim
Cyrlllot Ptphi. — Seltnus Stltmfnon.
Pr9Vhid(B BUkymw.
Eotelnus Nicomedits. — Theogenius NIchet«.<^
Mtrlt Chtlcedonensls. — Gyrillus Chios. — Esi*
chlot Protes. — Gofgoohit Appolonhdos. — - Geor'
giot Nitladot. — Ebetiut Adritnopofittnas. — Thoo-
phtnet chorepitcopot. — Rnpbot Cspstfiootiti ^
Eoltliot chorepiteopot.
£iiropir.
Pedereot Ertdiu. — rrotogcnet Strdicentis. •—
Mtrcot metropoliunus. — Pistos Tbessalonicensit
-*- Tirut do Ptrtioni. — Poknit de Miffomn.
Di provmda PalmUwm,
Antiopo4 de Ctpitoiitdt. ^ Knhett de Ptolemai-
da. — Magnut de Dtmasco. — Theodorus de Sidona.
— Celtaoiiicus de TripolK — Gregorius de Biriiu.
Marinus de Psalmh. — Traddonius do Esnisia.
Anttholhn de Fiiocalo.
D$ prodnda Phmaidim
Zoioii de^ Tiro. -^ «iloctlot de Paoidn. — Ant-
Iholiot do Edisst. -^ itoobof de Nezihl. «— Anlio*
i»l>M« Aa n^^/»u — tingiw Aa UmaiIa. .^ liiinnM
de Persidt.
De prodnda Syrlm CmiM^
[6m melropoliunot]. — Scilltnas Macedoniae. — ^ EutUcins de Antiochia. — Ntrcisus de Neronttno.
IS Alextnder Atheniensis \p. Tliesationieeasis]. ^^ — Zenohlun disSeltaciOk — Theodoros de Aodacla.
Dacboa Bojais [G., Macedoni»]. — Pistut Grestits.
— Mtfsos Tbesstlias. — Slratedius Slrubon [G.
Efesllas]. Cboditoos melropolittnot [€. Tetialits].
— Bodioo Duxltt |G. Strohon].-» Domnns Gattbiat
{G.y Melropoliunus]. — > Nlebeos Mtstrianopolittnos
[G.9 fHixits].-^Theopbilttt Bosphoron [G., Gnttbits].
— •Gamdot, *...
^ Ihee tont Orienunom episcoporom nonhit qui
eootenemnl Nic» td stnctnm et msgnom cenci-
Bn de dlvertls proTincils seu ci? iutibos , qoorom
nomlna Infrt tunt tubscripu tbsqoe lulhe ei Hitpt-
itet qoorom Bomina in exeniphiribot ex qoibot
hce detcrlpu tont oon hthebtniur, nee Galli» nec
Africtt , nlsi tolnt Osius llitptniensit epitcopiit de «^
ciTiUU Cordobt Bvtieae provincis, ei presbyteri
orbisRomm, id cstBlcno ei Vincenliut qoiproepisco-
po too SylTcstro subscripterunl, et Orienulet sifo
totlos orbls episcopj temporihas Constamini xnr
Halendas lulias vra ccclxii.
Primu9 de ^gypio.
Afexander de Afextndrit. — Fffoxemit de Ntpo<»
II. — Papnoniins de iEgypto. — Macarios de Jcro^
tolyma. — Arbitio de Ferbito. ^ Germtnus de
^ G.. Camdos.,. Boiphoron. Apparet ex teitu et
ex ▼arianiibot lecilonibtis sobteripiionam intfrslo
alooe rorruptio.
^ Praerationi coneiliornm imperfectas ttitoe cor-
niptut prafponitur in Codicibos Toleunit ctttlogiis,
qsHsdam nomioa Patroffl qui Nicsom interftteront
— Alflus de Apamia.
De prodnda CiUeeu.
Theodorot de An.flon. — ErifiHiios de -....«i
— Moyses de CasubtU» — Nicerot de PltTitda.
— - Eodemen» cborcpitcopae. — Paulinut de Adtna«
— - SiliiouMNit do Germanicia. -^ Piperios de Stmo-
stlo* — - Archdtiit de IHilict. — Ealiptieit de Bthh
oett. — rtUdot [7. % Fildcllt], chorepfscopos.
-^ loeleot de Gtbtlt'. — Btssos de Zenmtie.
^ IS Btssinotde Rtftneo. — Gemntiot de Ltri*
tt. — Mtnierat de Epiphtmit^ — Eosttciut de Ato-
loto. -* l^ulut de Neocestfie. -^ Slrieicias de Ciro.
— Soltciot, cborepiscopus. — Petrus de Jerunda.
De proeinda Arahim.
Sopater do Bartstto [T. 2, Barasto]. Ptgasiot de
Arbaco. — Bemtsonus de AbbolL — Nieomttos de
Bo^idrt. — Cirion de Filtdelfia. — Geniudint de
E>bon. — Sofemt de Sodon.
De prodnda Mampo$aerimk
Ptnctriot de Ancyrt. — Becflstos de Ttbit.
^ ATConiiut de Cantmtdt. — Filodemis [T. % FU
ludelflosj de Juliupoll.
synodo comprcbendens ; comqoe prxpostero loct*
lum ordine inTenisseinos, tccorttissfme describere
aique ad hunc atillorem lucum traducere sat^ot
duxiiniis. Idem episcoporum ante prafalionein catt*
logut aderat etiam in Codice Locensi.
m
COLLECTIO CANONUIl S. ISIIHHiO lilSPAL. ASCRIPTA.
D0 prmncia A$w. A De provinela lyeia *
104
Ibeiinas de Cizico. — Mino^antus [7. 2, Mino-
laniuaj de Epbeso. — - Orion de llico. — Enticios de
Virsa. — Mtfrans dc Epia. — Paulus de Annea.
— Macedonias de Massaia. — Tarcodimantes de
EgiifS. -— Ipsicius de Aiandria.
Be pnnmcia Cappadocia,
Leontius de CaesaVea.— Ursicius de Treroale [T. 2,
Treroata]. — Euresius de Calonia. — Timotbeus de
Tibt-rsa. — AmbrosittS de Cumano. — Stefanus,
ohurepiscopus. — Rodon, cborepfscopus.
De provincia Armemm Minorit.
Eulalius deSabasia. — 16 Eubetius de Satalia.—
Euiromius, chorepiscopus. — Tefanis, cbore|riscopu«.
De provineia PoniipoU [T. 2, Pentipoii]»
Longinus de Neucesaria. — Domnns de Trapi-
tlonia. — Domnos de Tiiensa.
De provincia Palngonia.
Fifadeirus de Pompcjopoli. ^ Peironius de La-
nopoli. — Eusticius de Amostra, — Academius de
Mustene. — Eraclitus de Varis. — Theodorus de
Viis.
• T. 2, Ladw. Post b«e Terba uterqoe Toletft&as
Codei mcipit : CanoiMs |r«Mra(iiuN ^ocilSonMi m
Fide$ $ancti Gregorii Majoris.
Unus Deus principiiim et Pater Verbi TiTentifc, sa-
pientia» esisteniis et virtuiis et imaginis propria*,
perrecttts perfecti geniti, Pater Filii nnigeniti et
unua Domlnus ex uno Domino, Deus ^ de Deo, flgu*
ra substanti» Patris, imago Deiy Deus Verbuiu vivi-
dum et totius substantiae opifex, saiientia conlinen»
oinnia quas exlstunt, et virtus lotius creabilis crea*
turs, Filius venis de vero Patre, iovisibiiis de in-
visibiil» incorruptibilis de incorruptibili, immoiCaiis
dd immoriali, et sempitemus de seropiierno : et
anus Spiritus sanctus, perfectus, perfocu vit» vi«
ventium, sanctitas et fons sanctiiatis • et sauciifica-
tlonis mioislrator; per quem Deus Ui omnescre*
B dentes et super omnes, et Filius qui per oinnes«
Trinitas perfecta, gloria et regnuro sempitenmnr^
iodividuum, et inaiienabile : neque igitur creatuu
aliquid et servum seu fjimulum in Trioiiate, neqae
adventitium vd subintrodoctum, lanquam quod ante
Don exstiterlt, et novissimum subiritraverii ; neque
enim defult allquando Filius Patri ant Filio Spiritui
sancttts, sed immutabilisellnconvertibilis bxceadem
Trlnitas semper.
tamporitue ConstamiMi emperunt, et eaptera.
^ M., £. 5p T. i, 2, U., ea; una, Deu$.
II.
COWaLIUM ANCYRITANUM
A DUODBCIM BPI8G0PIS BABITUM.
X7'lft '^^> quidem canones sea regube prlores
suni Nicaenis, sed ideo Nicasni canones prloresscri*
buutor propier auctoritatem magni et saoeti eoncilii
apud Nicaeam hablli. Couvenerunt autem in synodum
meinoratam Ancyrae civitatisbi qui infra scripti sunt :
llarcelliisAncyritanus, Agrlcolaus Casariensis, Lu-
pus Tarsensis, Vitalius Antlochensls, Basilioi Amas-
senus 9 Pbiiadelphius Jullopollunus , Festuius NiccH
roedtensis, Ueraclius Zelonensis, Petrus koniensis,
Nonecitts Laudocenus, Sergianus Aniiochenui Pisidic,
Narclsiis Nerodiensis.
I. De pretbyteris lapM in peneculione.
Presbyteros qoi immolaverunt et 'posiea iterum
ceriamen inierunt, si hoc Ipsum ex lide et non ali-
qoo argttmenio slbimet praeparanies egerunt, ut ite-
rom leneri videreniur ■ ut ^ tormentis suljici tanqqam
putentor inviti; si erge ex flde iuctaii sunt et non
ex cempaclo ad ostentationem ui offcrrentur ipsi fe-
cerunt , hos placuit hooorem quidem sedis propriae
retJDere, oflerre autem illis, ei sermonemad populum
facere, attt allqoibus sacerdoialibus ofliciis fungi, noQ
liceat.
* Ah his vcrbis viderenlur ut tormfntls incipit Co-
dei B. H.
t U., et.
« iK., H. U., K. 5, T. 1,2, relnctttti. U., reluctali
iunt, alios quidein ordinare oiwrtet.
Q IL De dieconibut qtd immolaverunt.
Diacones similiier qui immolaveront, posiea aulem
iterum luclati « sunty alias siquidem bonorem habere
oporteat , cessare vero debere ab omni sacro mini«
steriOy ita ut nec panem nec calicem offerant^, uisi
foi te aliqni episcoporum conscii fuerint laboris eorani
et bumilitatls et mansueiudlnis , et voluerini eis ali^
quid auiplius tribuere vel udbibere ; penes ipsos ergo
dehiserit potestas.
IIL De cteride $ive laicis quorum manus alu eum injtih
ria super idolorum ^acrificia po$uerunt.
Qiii fugientes tempore persecuiionis comprebensi
sunt vel a familiaribus seu a domcsiicis tradii:, ei vel
bona propria amiserunt vel sustinuerunt tormeiita
vel etiamcarceribus inclusi suni, ettamen se procla-
D maveruntesseChristianos, quln etiam perseveraHte
violentia ad id osque perductisunt, ut monuseorum
apprebensas et violentcr auracus super sacrificia
imponerent, iliis sciiicet perseverantibus in tide
Christianos^ se essevoclferaniilos; hocergoquod eis
inviiis et aliis cogentibus coniigit, si luctn ei miBrore
animi acerbc se ferre demonstrant, ipsosque' bumili
* iE., B. Rm E. 3, T. I, %, U., oiferaitl, nee pro-
nuntient w$i.
• M.t R. n., U., tA fide^ et Christianos.
f T. 1, %iphi quoqne.
m
GRiECORUM CONaLIA. — ANCTRITANUM.
ffOQ
per bonam conTersailonein habita incedenles dolere A nui epulas ibideoi port^veroni atque coniederunt ,
se qnod infiti coacii sunt doceant, bos tanqoam io*
cutpatos a communione noo yetari *• Si autem jam
probibiti sont ab «liquibus a communione, roajoris di*
ligentix et luquisitionisscausa aot per aliquorum igno-
rantiam , slatimrecipi oportere. Hoc autem obsenrarl
oporietetdeclericiset deiaicisomnibns : laicossane
qui In similes necessitaiis causas incidernnt , tanquam
qui nlhil peccaveruut, maxime si eos probabilis Tita
commemJet, ad ordinationein recipi placuit.
lY. 0« hii qul in Umpti$ idolorHm cmamunt.
Dft his.qui sacriflcare coactisunt, sed etiam de his
qni in templis iduIorumtCCBnaverunt, si qui eorum
cnm habito coliiore ad templa perductl sunt, aique
ibl pretiosiore adhuc Tcste mutata coKnae ^, participos
placuit ot post liieonii pflBnitentiam susdptantur ;
ita tamen , utrom cimi oblatione redpiendi alut an
ad solain conununionem admitti deceant» unusquis-
que episcoporum examlnei» vliai eorum pReterttm
el prssentis habita consid ratione.
Vill. De hi$ gtd per vim eaacH idolU immoimerunL
Ili autem qui secundo et tertio sacriflcaverunt
per ?im coactl» quatuor annis ad poBniienliam se
submittant, duobos autem aliis sine oblatione com-
moniceni, septimo autem anno perfectionem rece-
pturi conimunionts.
90 1^« ^< Ats qui 4l alUt $aerilieandi eautam altu»
lerunL
Quotquot auicro non solum a fide domini«Mi devia-
facli sunt idolorum, Indifl^erenter sumentes omnla B ^^^t sed eliam insorrexerunt in alios et fratribus
qust fuerunt apposita : placuit inter audientes uno
anno constitui, tribus autem aliis annis agcre pce-
nitentiamy sed ex ipso triennlo per bicnnium tan-
tummodo oratloni communicare, tertio autem anno
reconciliari sacramentis.
Y. De hi$ qui timore riius geniiUum peregerunL
Quotquot autem asrenderunt templa cum veste lugu*
bfi ei recumbenlesinter alios manducaverunt flenteSt
sl compleverioi ISpoBnitentiaro triennii tempus, sine
oblatione soscipiantur ad communionem, Id est ut
ipsi oblationem non oflerant ; ai autem perducti ad
teropla non roanducaverunt » biennio maoeant in poa-
niientia, terlio vero anno comrounicent, sed sine
oblatione ut dictum est, ut quarto jam aono perfectio-
persuaseruiit et rei facti sunt persuasiouis , hi per
triennium quidem inter catecbumenos habeantor »
per aliud autem sexennlum poBnitentlK recipiant
locuro, alio vero anno, id estdeclmo, cororoonionem
sine oblatione recipiant , ut completo deceonlo per-
fectione fruaniur : in eo autem ipso tempore etiam
viia eorum et conversatio consideranda est.
X. De diaeonibui»
Diacoui qoicunque cum ordinantor, si iu ipsa or*
dinatione protestati sunt dicentes velle se liaboro
uxores nec posse se contincre, hi postea , ai ad
nopiias conveoerint, maiieani in minisierio propter-
ea quod his episcopus licentiam dederit : qnicun-»
qoe sane tacuerunt et susceperunt manus iropoai-
nein suaro recipiani. Episcopum hinc c habere liceii- C tlonem professi contineniiam, et postea ad noptias
convenerunt, a minislerio cessare debebuiit.
XI. De detponiatie pueUii et ab aUii eorrupUi.
Dcsponsatas puellas et postca ab alils rapias pla-
colt erui et bls reddi quibus fuerant aniea despoii-
satae, etiam si eas a raptoribus florero podoria ami-
sisse constiterlt.
XII. De hii qui atite baptiimum iocrifieaveruni idoHe*
Eos qoi ante baptismum sacrificaverunt et postca
baptismuro consecuti sunt, piacuit ad ordinom pro-
moveri, tanquam ab omni crlmine lavacrl salotaris
sanctificatione pnrgatos.
XIII. De ehorepiicapii*
Vicarios episcoporum, qoos Graeci cborepiseopos
dicunt , non licere vel presbjleros vel diaeonoa or-
liam oportet, ot pcrspecia singulorum conversatione
normaro regularoque conversationis attribuai» Id est
aut bumanius agens secunduro vltx roodum tempus
alicui breviare, aut etiam prolixius, quod correctlo-
nls necessariom viderit, addcrc. Discuiiatur autem
omniuffi honim et praecedens vita et posterior, et
ita clrca eos sacerdotalis liumanitas moderetur.
VI. De hU qui in locii idobrum manducaverunt.
De liis qui minis tantum cesserunt, aut bonomm
obtaiione aut transportationis pmna deterriti sacrifi-
caveront, et nunc usque non poenitiierunt neque eon-
versi sont, modo autem» id cst tempore hiijus syn«
odi, se obtulerunt cooversionis soa consilium ca-
pientes, placuit eos usqiie ad magnum diem inter
audtentes suscipi , poBnitenliam autem agere trien- dinare, sed nec presbyteris civltatls slno episoopl
nio, et post allos duos annos sine oblaiione comrou-
nicari , et ita derooro sex aiinis completis ad per-
fecinm pervenire. Quod sl aliqol ante boc concilium
rtacepti snnt ad poenitentiam, ex illo leropore im-.
putabltur eis initium seiennii constituti : quod si
alicoi horum quodllbet mortis periculum aut ex aegri-
tudfne aut ex aliqua causa acciderit, his communio-
nem propter viaticnm soum non iiegari.
VII. De Idi qui frequenter idolii immolaverunt.
De bia qoi festls diebus paganorum in remotli
ooram locis conviviia inierfuerant, ct suas nlbllomi-
* U.9 fioii plaeuit vetari,
^ U., resfe Immiilalii, efiam cetno!,
Patrol. LXXXIV.
praecepto amplius aliquid imperare, vel sino auclo-
ritate litierarum ejus In unaquaquo parochia aliquid
agere.
XIV. De preibgterii a earne u abitinentibui.
De his qui in clero sont presbyteri vcl diaconi et
abstinent a carnibos, boc placoit statui, ut non eas
tanquam imroundas contemnani, continganl tamen ,
a quibus quidem 21 si abstinere volont babeant po-
testatem ; iu tamen ot si quando com oleriboa co«
quuntur* eadem tanqoam etniibus pollnta non judi-
cent, sed de his ad cibttm assumant quamvls a ear-
' « M.J B..R., E. S, T. i , U., Epii^apum auUm
Idne. T. 2, Epicopum autem lianc.
ID7 COLLECTIO CANONUM S. fSrDORO IIISPAL ASCRIPTA. 108
nibiis 8A absiineant. Quod si iB lantum eas immnn- A invenerint, sedltiones cxciianilo ailvtrsiis eAs« hnK
lias et al)ominabiles judieaverlnl, nt nee olera qi!»
cum carniltus eoquuntur aesiiment comcdenda, lan-
qtiam non coosentientes huic rf giil» , cetiard ^ lios
.nporteta ministerio ct ordinesno. Si quis autcm
hanc regulam mpniius non ^ obediertl, sed carnes
dicium est immundas et abominandaa aestim^ve-
cessare debet ab ordine soo.
XV. Nondebere prg^yteros eecleiinttiea vendere.
Si qua de rebus ecclesiae, com episcopus non est,
.pre»b)'leri veiidideriniy placuit reacissn coniraciu ad
jus ecclesiasiicum revocari : in judiclo autem eritepl-
bcopi conslituium si pretium debeal reclpi neene, pro*
pierquod8r<>e contiDgUdiilractarum reruin redditus
ampliorem summam pro accepto pretio rcddidisse.
XYl. De /iri ^tii irrationabitildr vixerunU
1n hoc liiulo GxACa rwhk bsc sunt : TLipl tuv a>o-
ytvoaithw i ml 'id.oyivonhbtVt qUS nos Latine |»os-
8umus dicere : . t>e \m qui irrationabiliter versati
m
Mint aive versantur. Sensus autem in hac senteniia
doplesi esse poiest, qoiex objectis conjicitur, aut
de his qui curo pecoribus eoilv rorxii sunt , aut more
pecorum Incesia cuih propinquis sangiiine commi e-
runt. Quoiquot igitur ante vicesimum aeiatis su»
annum lale crkncn admiserint , quindecim annis in
pceuiieiktia exactis, oraiioni tantum incipiant comniu-
iii<:are , ei quinqiienno altero in communione oraiio-
nis solius perdurantes post vicesimum cum oblatioiie
ad commuirionem suscipiantur. Discuiiatur anlem et
segrcj^ario|)ortet. Quod &i volunt in prcsbyterio iu
ercle-iaubi prius fueranttanqiiara presliyicri residerr,
non repenanUir a propria dignitaie : quod si etiam
Ibi sediiiones conciiare proban'ur episcopis il»ideip
consiiiulis, segregaH eos neccssce&lct nDiilominus
* presbyicrii dignitne privari.
XIX. De hit qui virginliatem profileiitur.
Qtiotquot virginitalein polliciii prxvaricaii sunt
proressione contempta, inter digamus, id est qui ad
secundas nuptias iransierunt, baberi debebunt : vir-
gines aulem puellas, quae tanquain sorores cuin
nonnuIUs viris habitare voiunt , ab eoruin consoriio
prufaibemus.
XX. De adnUerit.
R Si quis adulterium commiserit, septem annis in
pa^niteniia coniplctis» perfectiuui reddatur seciindum
prisiiiios gradus.
XXl. De mutieribtts qua: fornicatas parlus tuos necani.
De muiieribus qux fornicantur ei partua auts
necant , sed et de his quae agunt sccum ut utei u
conceptos exculiant, antiqua quidem deflnitio usque
ad eiitum vils eas ab Ecclesia removit : humaniM
amem nunc definimus , ut eis decem annoruui tempus
pomitentiae tHbuatur.
. XXII. De his qui volenies homicidium fecerunt.
Qui voluiitarie homicidium fecerunt ad pttuilrn-
tiam qtiidem jugiier sese committant : 23 ^irca e\i-
tum autem vit^ conimuuione digni iiabcauiur, ei
vita eorum quae fuerit in tempore |i(rnilemiae , et ita ^ ^ decennium poeidteaiit.
lianc humanitatem conscquantur : quod si qai perse-
veranliuB abusi aunt boc crimiiie , « prolixiore lem-
poro id est vfginti annoruro poenitenliam solam
suscipiant. Quotquot vero exacta viginti annorum
iciate et uxofes habeMes in hoc crimine incideruni,
vigimi quinque annis peenitentia acta ad communio-
Acm orationum admiiiantur ; In qua commuiiione
oratioaam aitero quinquennio perdurantes plenam
communionem ciim 6blatlone ' percipiant. Quod ^i
aliqui et uxores hatbenles et excidenles quinquagesi-
rouni setatls Buae aimom in hoc prolapsi 22 stint,
ad exitium vitae tantum communionem mereantur.
XYII. De his qui eicut anhnalia muta vixerunt.
Uo8 ^oadem 8ane non solum • idem leprosos
crimine hujuscemodi factos , sed et alios i^io suo |^
roorlm replentes , ^lacuit inter eos orare qui tempe-
state jactantur, qui a nobiB energuoieni intelliguntur.
XVilL De episcopit tfui ordinati non susdpiuntur.
Si qui episcopi suscepti iion sunt a sua dicece&i In
qua fuerant ' denoiati , ad eamdem judicii edicto
redirecompeliantur; quod 8i voluerint alias eccle-
slas occupare et vim facere aliis episcopis, quos ibi
»T. !, i, eos.
i> f]., custoaierit.
• U/, proHsabri tempore ip i per viginti annorvm
voMilentiam aotam ad communiouem orattonis adnnt"
tan:ur.
<i iE. B. R. recip'ant.
• In oninilius Odicibus invenilur hxc vox idcm
i\nx superflua videiur ; forlassis itcm. ^
XXlIl. De hit qui notentes homicidium fecerunt.
Eo8 vero qui non voluntite sed casu liomicidiuin
fecerint, prior quidem regula post septem a norum
pcenitentiam eommunioui sociavit secuiidum gradns
constitotoa : haec vero humanior delinitio quiuquen-
nii tempQi ^ iribuit.
XXIV. De his qui more gentilium vivuni.
Qui auguria, auspicia, 8ive somnia, vel divinallones
quaalibet secundum morem geniilium 24 observai;t ,
aut In domos suas hujuscemodi homines introducunt
in exquirendis aliquibus [U. add. rebus] arte ma-
leffica, aut ut domos suaslustreni ; cuufessi, quio-
quennio * poeiiitentiam agant secundum aotiquas re«
gulas conBiitutas.
XXV. De eo qui sororem spontee tum vitiami.
Si quls apoiisam habens sorori ejus forsitan intule-
rit vilium, eique inhaeserit tanquam suas, et sibi
expeiendamesse conjunctionem, bac autein J decepia,
postea uxorem duxerii desponsalam ; illa vero quai
vltiUm passa est , si rorte necem sibi intulent : omnes
hi qui hujus facii sunt conscii decem annis in poeni-
lentiam rediganiur secundum canones constitulos.
f iE. , C. 5, T. 1 , %, denominati.
8 lii B. li., C. 3, T. i,i, U., G., dcsunt baec
verba : ef decenmum pcemteant*
»> Ex T. 2 el U. In A. , H. U., E. 3. , T. I , G.
f€m^»drts. In ifi. , temporibus.
* U. , /ttsfrcnf ; qut confesii fuerint, quinquennio.
i U. , expctendam in conjnnctio e ^e prontiserit,
tiac aulem.
III.
CONCILIUM NEOCiESARIENSE
A DEGBM BT NOTBM BP18COPI8 HABITUM.
Ct isti qiiidein canones becundl sunt eorum qui A quia uniuscnjusque in illa confessione liberias arbi-
10 Aocyra ei Gaesarea exposill sunt, Nicaenis ^ro trii declaratur.
prlores inveniontur. Gonveoerunt autein in synodum
memoratam Neocftsariensls. eiTifatis hl QMt iufra
aeripii sunt : Vilalis, Germanns ^ , Sedus , Eristius,
Lopas, Gerontius, leontlos, Sanctus» Basiliscus^y
Voientims, Siepbaois» GregoriQs, StlamiiMiSv Nar-
ciasus, LeoDtim, Looginus « Decaaios» Heraetius
Alipios : ft <|Hikoa Imb regolse prolata soot qooe lofra
aeriptieaanl.
I. Prubffterit Mxorem dueere non licere,
Presbyter d uxorem duierit, ab ordine illum
deponi debere : quod si rornicatus fMerit vel adulie-
rium commlserit , exira Cccl0siam abjici et ad posni-
tentiam inter lavcos redigi oportet.
IL De nmlkre : 49ioim frutri^ nukere non tieere,
Moliersi doobns firatribos oopserit, abjlcl dibere
«sqoe ad diem mertis ; aed propter bomaoitatem io
cstreala sula sacrameotls « eonclllari oporiet, ita
tameootai forie sooUatem recoperaverit, mairimo-
Rto soloio, ad pmniteotlam admiualor. Quod si
deftioeia luerit molier lo bujusmedi consonio con*
aiitola, diflioilis erit pmnlleotia remanenti ; qott
•eoleoiio tam ^irosqoam moHeres teuere debobit.
m. Be kieqni mv/Ht ttKpfns cemmunicaverunL
De bis qui frequenter uxores ducunt et bis qqi
axpioa oobont^ tempus quidem quod bis constita-
lum esi manlfestum eat ^ observare ; J|5*^<^b^<^'>^''
lio aotem et fides eorom tempus abbreviabit.
lY. De conett^tcenti^ 900 commnMUu
Si qoia eoocopiia moUere, eliaind ooocublius ejos
desideriom babeat, oon autem subsequatur eflectus,
manifestom est booe f uisse per divioam gratiam Wb^
rotom.
Y. De caiechumenis peecanlibu$,
CalediOflMnus, id est audiens, qul ingreditur ecele-
aiom et atal com catecbomenis, sl peoeare fuerlt vi-
sus, -figens genoa oodiat verbom, eed abstioeai ob
iUopeceato qood feelt; qnod 8l io eo perdorat, ob-
jici omnlno debere.
VL De fnree^antibu* bofitisandie
Yll. De ffreibyleris : ad $ecundai nupthi tres non
Ueere.
Presbytemm coovivio secundarum nuptianim in-
tcresse non debere, maxime curo petatur secundis
Mipiils poaoileoliam tribuere. Quls ergo est preaby-
4er qol propter oooviTiam illis coDseotiai nopUlsf
Yiil. Vxorii aduUeree vfrtuo tierienm fieri non lieere.
^ Si cojus oxorem adolteriom commlsi^se eom
esset I^cos foerit comprobatum, bie ad minisierimn
ecclesuislicnm adraitti non potest. Quod si, in cleri-
eolu jam cooalitoto eo ^, adullera?it, daio repndlo dl •
mitiere eam debet : si ?ero retinere ejus eonsortiom
•relit, noB poiesi soscepto mioiaterio perfrai.
^ IX. De preebyterie eorpcraii peeeato ftreeoeenpaiie.
Qoi odmiserit eorpomle peceatom, el bie poatea
presby^er ordioalui est, sl confessus fuerit qnod anta
ordinatlooem suam peeca?erlt, 96 ^^ qnidem oifo-
i*al; maneat auiem»io allis officiis propler efos stodii
oiiliutem : nam ei cseteni peecota eensoeroot pliffi«
«1 edam ordlooUooe pri?are I. Quod ai de bia oon
loeril confessoa nee ab allqoo poterit manlfeste coo-
?inci, hoie Ipsl de se poleaias esi permliteoda.
X* De diaeonibui eorparttli peeeato pretoecupatit.
Similkcr et ^ 418000118 sl in eodem culpae genere
foerit iii?olotus. seae a roloisierio eohlbeblt.
XI. Pres6y(erttm minvf triginta annorum minime or*
iinandum.
Preabyter anie trigioto aooorom aslatem non ordi-
^ oelor, qoamvls sit probabilis ?itae, sed ol>ser?el os-
^ue ad pr»flniluffl lempo» ; Dominns enim triceaimo
onno iKftptixatos est, et tooc pr»dlca?it.
XII. De hit qui in eegritudine sool baptitati*
Si quis in sDgriludine consiitotua fuerit liaptliatus,
f resbyier ordiiiari non debet ; non enim fliles lillns
?oIuntaria sed ex nccessltaie est : nisi forte posieo
•hujus ipsios studium et Odes probabilis fueril, aul
liominum raritas cogM»
XIII. De pretbffterie alteriu$ regionit,
Presbyteri qot conregionales non sunt In ecclesla,
prsesentibus eplaxopis ?el presbyteris ci?itatis, offerre
non poterunt nec panem darc, in oratione auiem cfl<-
4icem dnbunt. Quod si abseotes slnt civitatis sacer-
De praegnaniibos : quoniam oportet baptizari quando
Tolunl« nihil enim in boc sacramento cooimune esi, |^ doies el fuerit invitatos, in oratione solns poterlt
* paritura et illl quod de ejus utero fuerit ' editum ; clare; vicarii autem episcoporum, qoos Graeei cbore-
* M. f Genmnm , /risirfos.
^ X.^ Gereoijos, Sanetut. U.^ Geronliutf Leon^
tiutf BaeiUteut,
' ^*. reeoneiiiari.
* iCi. , oetervart*
* U.t parlifrifoiia el t7/jns tfui de eju$ utero fuerk
^itue^ ifuia uniutcujusque in Hla confe$$ione iibertas
arbitrii declaratur^ iddrco ntuu$ per $e bapUzabilurm
' M^tjenitum.
s Ex T. 2. In A. et reliquis Codicibus : ooo orare.
^ U., Si cuju$ uxor adulterium eogno$citur comnU*^
iiMe, tum e$$et im*aci, et fuerit eomprobatum.
t U.« adoilrroaerti.
i ^., prppter» privari.
^ JE., diacona forrioi intoiuli cohibebunt.
Itl COLLCCTIO CANONUM S. ISIDOUO IIISPAL. ASCRIPTA. m
piscopot vocaiil, consiita i suiit quidein ad exeinplum A XIV. De dlaconibui upiem.
septuiiginta senioruin, sed lanquaiD contacerdoies Dlaeoni sejilein esbO debenl sccundum regulam,
propter aollii-iludinem et stiidium iu pauperes offe» qoamfis magna sit civiias , • cui regul» auciorilag
ranl et bonorabiles habeantur. eril liber Actuiim apostolomm.
« B. R., cujMi,
IV.
CONCILIUM GAKGRENSE.
P08T NIGiBNAM STNODDM EDITCJM AB BPISGOPIS QUINDECKM.
ST^^SS Dominis honorabtlibus consacerdoiibus in quam illidios reruUisse [y£., 7. 2., repotaase] : io
ArmeniaconstitutisEusebius,EulMlius, 01ympius[i£?., p-domibus conjugatis [i£., 0., conjugatorum] ne ora«
Olynipus], Pbileius [T. I, IMIelns; T.% Pbilestus]« tionesquidem debere cclcbrari persuasisse, in tan«
Pappos, Basilius, Bitbynicus{y£., Binicus]^ Hieracins,
liipatius [;£., ipanus ; £/., Lipacius], fiassas, Evge-
nliis, Gregorius,.i£lianas,Presius[l?. II., T.i,PrQe-
sius], Eiigenios, qiiiconTenerunt in Gangrense con-
ciliuin, in Doniino salutem. Quoniam conveniens
sanru synodus episcoporum in Gangrensem eccle-
siam propter qnasdam ecclesiasticas et nece ssarias
caosas Inquireiidaa, et ea quas aecundum Eustaehium
gesia aunt dignosceoda, Invenlt roulte fieri indecen-
ter ab bis ipsis qiii bunc eumdem Eustachium aecuii
aunt; necessario statuil, palaiu factis omnibus [C/.,
eunctis], amputare aniversa qua ab eodem male
eommissa sunt. Declaratum est enim bos eosdem
lum ut easdem fieri vetent, et oblalionibus qum in
doroibns factae fuerint minime coromonieandum ease
deceriiant : presbyteros vero qoi niatriinonla coutra-
xeront speml debere dicunty nec sacramenu qu» ab
his conficiuntur attiiigl : loCa sanctorum mariyrum
vel basilicas contemnere, ei omnes qui llluc conve-
nlunt et sacramenta conOciant reprebendere : diviieo
fidelea qni non omnibus renuntiant qoae poasident
apem uon babere ^ : et multa alia, qufls enumerarl
«ulli possibile est, singulos quosque [T. 2, C7., quo-
quej eonim pro suo arbitrio constituere. Unuaquia*
que enim eorum per talem ioatilutionem ab eccle-
aiastico canone recedens lanquam proprias4eges ai-
Bupiias aceasare, ei docere quod nullus in eoiijugall q bimet condidit. Sed nec comroniHs his oroiitbua et
positiis .|;radu spem babeat apud Deum : ande factum
i'8l nt roultae roulieres seduclae, reliciis propriis vi-
^is, et viri uxorihus destilutis vincolum conjugale
dissolvcreiit, continentiam profltentea, ^fuam cum
retinere non possent, adulteria comroiserunt. Inventi
aunt eilam dissensionea ac aeparaliones a doininicls
coiistliuiis Ecclesiamm Del docere, Id esi et tradi-
lioiiea ecclesiasiicaa et ea quae in ecelesiis aguntur
4ebmre conlemni , privatis conventiculis lnstitutis»
atqiie ad imltationero eoram q«ae tu domo Dei agun-
tur omnia prssomere ei eelebrare : adliuc etiam
vestibtts coromunlbua spretis novos et insolitos babi-
tiM asaampsisse : primitiaa qiioque fructuum et obla-
lionaa eorum, quas veterum instituiio ecclesiia tri-
uiia sententia est: singuli enim prout videtur et libeC
ad accuaaiionem ecclesias nitendo tanqu.im rector
non ait, vel addit decreta vel minuii. Propter haec
ergo coacium [Vn» actum] est boc concilium in Gan-
grensi ecclesia habitum canones istos exponere, qul*
bus prdbabuntur [Cf., G., probantur] mnmoraii extra
J/£.9 B. A., 17. 5, 17., ititra] ecclesiam esse : quod tl
per pceniteniiam condemnaverint omnia baec quaa
male senserunt, tanquam a se non bene prolata, ac-
ceptabiles fiant, atque eo slngula quae debeantcoo-
demnare synodiis credidit [JE.^ B. II., £. 3. V,^ cre-
dlt] exponenda. Quod si quis renuerit haec qnae bodie
constituta sant, tanquam baereticua anaihematitaius
et damnatus abjiciatur et erit iion solum incomma-
buit» sibimet vindicasse [i£., Tendicasse], id est d nicatus, verum etiam ab ecclesia babeatur exio^ris»
proprla ratiocinatione [T. 2, V ., ratione] doctriiim
unquam sanctis sibi eas offerri debere. apud se et
iuter se diapensandas : servoa a domlnis recedentes,
et per bnnc inii|;ltatum regionis* suae habitum aub
apecie religionis dominos contempaisse : malieres
quoque praeter consueiudinem et sai sexua ornatum,
hinc se Justiflcari credentea, virllem habitom ausce*
pisae, pluresque earum occasione relieionia tonau
genuini deooris comaa penitas amputasae : jejunla
qutt Id eccleaia praedicanlur contemnendo, ventri
aervisse . nonnullos etiam eorum ciboa carniura un-
donec depreceiur episcopos et de uulversia quaa pe-
nes eoa deprebensa atque delecu aont prodideriiy
quid « horum sasceperit observandam [T. % obae-
quendum].
29 !• Oe hit qui nuptm damMHt.
Si quis nuptias in accuaationem deduxerlt, et mu*
lierem fldelem ac religiosam cum viro suo dorroien-
tem abominandam crediderit aut etiatn accusandam»
Unquam non posse conjugatos in regnam Dei In-
gredl, anathema alt.
• Ex ^., B. R., T. 1, 2, U.« G. In A. et E. 3, non Mete.
fdigiomt, e Ea ^., B. R., l]. In A. et reliquls : ^iui.
> i£., 6. R., E. 5, T. I, %t U., $fem apud Deum
tl3 GRiCCORnM GONULIA. — GANGRENSE.
II. De hU qm eamet manduemUei dammmt. A XII. De eantmentitui et «w jKiliianm.
m
Si quis cirDes mandiicanieni ex fiJe eum religione»
pr9|er sangnlnen el idolo immolatuin ei suffocalum^
crMideril eondemnandum, lanquam ipem non lia-
benlem • qnod eas manducel, anaihema sii.
IIL Nmt debere tenum oeeauone religiimu dominum
$uum eoniemnere.
Si qnis serriun alienum occasione religionis do-
ceat domfnnm snam debere coniemnere ei ejus ml-
BBleriun desliloere, ac non potius docoerit eum siio
domino bona ffde el cui» omni honoriacenlia deser-
we« anathema sit
IV. De oblaliene preebfteri eonjugati,
Si qnis discemil presbyierum conjugaium lanquam
oecasione nnptiarum , quod offerre non debel, et ab
ojns oblaiioiie Ideo se absiineat ^, anaihema sif»
V^ OrnfioiMa EeetetieB non debere contemni.
Si quis docct doffium Dei conlcmptibileni esse dtt«
bere el congregationes qu« In ea fiunty anatbema^
ait.
VI. Non Heere estra eecleeiam eongregari,
9i qnis eilra ecclesiam privaiim populos congre-
gans conleronat « ecclesiasticas sancUones ipsamque
ecclesiam, apud se aulem slne consilio episcopi cum
presbyleris ^ agal, anatbema sit.
VII. De fructibut in eeetedam et non aUifi dandit.
Si qnis oblaiiones fruciuum vei primiiias eccleaias
debius [U. , dediusj Toluerit exira ecclesiam 20
accipere vel dare, prster consclentiam episcopi vel
ejos cul ejttsmodi ofiicia commissa sunl, et non ma-
gts cnm consllio ejps do bis agendnm puUverit, ana- Q
tbema siu
Vill. De Atif«i tit tiSNS panpcriim eonferuntwr.
Sr qnis dederit vel acceperit rriictunm oblallones
extra ej^iscopum vel eom qui conAituius est ab eo ad.
dispensandam miserlcordiam [T. 1, mercedem] pao-
peribns ; et qui dat et qui aeciplt, anaihema stt.
IX. Yifgmtati tludentem non detere nupliat exteerari»
Si qiNs vd virginiutom vel coniinentiam professns
Unquam abominabiles nuptias judicat, ei non prop-
lec solum boc, qood continentia et virginius bonom
sanclumqoe proposilum slt, anathema sit.
l^De hit qui pro virginHate tuperbiunt.
Si quis propler Deum virginiutem professos in
coiijugio posilos per arrogantiam viluperaverit, aiia- D
tbema sil.
m
XI. Agapem fratrum nan debere contemm.
Si quis contemnendos duxerit.agapem facientes el
propier bonorem Domiui fratres paoperes convocan-
toi, ei noioerii communicare vocationibns eomm,
Uiiquam in nibilom * quod flt dedocens ', anaibema
sil.
* y., tpem apud Deum non habentem.
k i£., U.R.^ E. 3, U., otoiRel.
« i£., paputot eongregat et contemnit.
' ^., B. K., E. 5, T. U 2, U., pretbyfero.
* A., B. R., T. 1,2, U., tanguam niidlum.
' B. R., T. I, 2, U., dijudicant.
* U., Si 9 «« mutier conlinentuB proponlum judicant
hUie.
Si quis virorom poUverit sancio proposlto id'est
continentiffi convenire ui paliio [jB , B. R«, C/., pal-
leo] utatur, tanquaro ex eo justitiara habiluros, et re-
prehendftt vel Judicet aliosqni oom-reveroniia birria
uinntur et alia vesie commool qua in oso esr, ana-
themasit.
XIII. Non debere mutierem eontinentim cauta frirUem
habitum ueurpare.
Si qua mulier boc proposito otile s jodicans virili
veste uiatur» ad hoc ot viri habitum imiutur, ana-
tbema sit.
Sl^iV. Non debere. eondemnantem nuptiat a olro
diteedere. '
Si qua mulier dereliclo viro diScedere voluerit, so-
2 loto viocolo conjugali, nuptias condemnando, ano*
ihema sit.
X Y. ffon deherequemqvm eontinmtiiecautaimoi tnot
negtigere.
Si ^ qois dereliqnerit filios proprios ei non eos alif ,
el secondam quod pieutis est necessaria non prae-
bnerit, sed occasioiie coniinentiae negligendos puu-
veril, anathema sil.
XVI. Ne fiHi oceatione religionit parentet tuot da^"
Siqui airiparenles ipaxime4idel6i deseroerint in
occasione colius >, hoc jusium esse judicanles , ei
non pelios debiium honorem parootibns reddiderini ^.
ut lioc ipsom in eis .venerenior qood^fidcles sunt^
anaibema sil.
XVII. Caput tondere mutieri nou Ikere.
Qoxconqoe mulier J religionl Judicans convcnire
coinam sibi ampuUvorit, quam Deus ad velamen ejua
etad memoriaui subjectioois IMi dedit, Unquam ro-
solvens Jura snbjectionis, anathema slt.
XVIII. Nan Heere die Dominico jejunare.
Si quis, Unquam hoe conilnentiae convenire judi-
cans, die Dominico jejonaverit itt.ejiisdeiii.dioi coa«
temptom, anatbenia sii».
XIX. Non lieefe jejuHia eomnmnia tol^ere.
Si qui eonim qoi In proposito sont continentiae
praeier necessitatem corporalem superbiat et jejonia
eommuoia totiiis Cccle^iae puuverit coniemnenda,
perfectam in 32 sua scientia [jE.^ conscientiaj via-
dicans [V., judicans] rationem, anaihema sit.
XX. Communicandum in batilicii martgrumr
Si qols per soperbiam tanqoam ^ perft^ctom seses-
timans, eonventos qoi per loca et bssilicas sancto*
riim mariymm iunt vel accusaverit, vel etiam obla-
tlones qu» Ibidem celebrantnr spemendas esse cre*
diderii, memoriasqoe sanciorom contemneodas, jana-
tbema sit;
ll«oaoiem scripsimos non abscidenies eos qol iii*
^ Ex U. in A. 01 caeUris Codlcibos : Siqmtdere-
liquerit prapriat fUiot el nan eot alat et quod ab eo
(A., hubet) teemidum pietatit cil, hit necettaria nom
prffbuerit.
^ M,, B. R., E. 3, T. I, 8, \J.,oecasioneDei cuUut.
i ^., B. R., C.5, Quwcunque mutiemm.
^ U.| fi ^iiii tuperbut tanquam.
*. ■^ . _
115 COLLECTIU CAMONUM S. ISIDORO HiSFAL. ASCRIPTA. ||«
Ecelesia D« secaotatt Serl^itris flanefuni i^roposi- A mili non reprobdmiift : sIcdi cKiam ornalum prbpter
oorporls diligeDtiam iitfaeaiiim laudamtts, diasotnios
Miiem et fracios In vesiilMfs ineessns ^ non recipimds ;
lom oonllDonU» elignnt, ftod eos qui svspicium hi*
hiium ^s et In snperbiam effenmtur advei^us eos
qui simplleitts vitunt [jE.^ simpliees sunt]. Sed eos *
etindemnamus qui so extoUunt adVersds Seripiuras
et ceclesiasiieoB oanoiies ei nova lotrodscdni prde-
cepia. Nosautem et virginllatem cum bumiliiaie ad«
miramur, et cofitinediitm com castitace et religiond
Peo acceptissimam diciMus, et rendntiaiionem sxcu-
iJrioili negotiorumatque actuam[[/., aptum] cum hii-
nrilitaie disces^um appnibahJa laudamus, et ituptia-
rum vinculum quod secundum caslitatem secnm peN
diirtt honoriftfus, e( divites cum justitia et opeilbus
boois non abjicimns, ei parcimoniam cum vesie hu-
• M., Sed et m. D.R , U., Sed et hgi.
et domos Del hondramusi et eontenioa qni In his
fiunt tanquam saneios et utill» reclpimus, f^ietaieiir
in privatls domlbns hon conelddenies^ et omnetn lo-
cum In nomine Dei a^dificaKum hdnoramua, et con-
gfegationem ih ecclesia faciam ad uiiliutem commu-
nem recipimos; et bona opera quae supra virrs 7n
Iratres pauperes exercefitur secundum ecclesiasticas
tradiliones beaiificamus, et omnia quae conveniunt
tradilionibus apostolicis et sanctarum Scripturarum
praeceptis, io ecclesia Oeri exopiamus.
^ U.t in veHium ineeau,'
^at
V.
CONCILIUM SARDICENSE.
TRBGENTORUM EPISGOPORUM
ET IN EO CANONES INSTITUTI.
83-84 Anno sexto Consiantii ■ imperatoris , B IL Epiecopum de prmncia ad provmdam non iranM^
Leoniio et Saliusiio consulibus sra ^ ccclxxi , Sar-
«Vcensis synodhs congregala est, ubi omnes [/^.«
ibique omnes] per Orienlcm Ariani episcopi con-
demnati sunt, qui conveoli ad concilium occurrere
rratu coiiscienliae « noluerunt : in quo concilio inler
cxtera hae regulae pro discipiina ecclesiastica insti-
luiae sunt.
1. £piKo;ttiii non debere ad a/f«m eivttatm u'
iroMferre,
Osins eplseopos dtxit i Non minus mata consue-
ludoquam perniclosa corroptela runditus ^radieanda
jesli nocul lieeii epfscopo de eiviute sua ad aliani
ciTilatem transire. Manifesta est enlm Caosa Itua boe
racere tentanti enm nuHtoe In bae re invebids sit .,
episcopua qui de majore civitate ad mioorem trans-
irei ^ ; unde apparet avaritis eos ardora inflammari
et ambitioni servire» et ut dominatiouem exerceant.
Si ergo omnibus placet ut bujusmodi pernicies au-
sierius vindicetur, nrc laicam communionem babdat
qui talls est. Universi dixerunl : Placet cliam si talis
aiiquis ey3titerit lemerarius ut forsitan excusaliooem
afferaty quod populi liiieras acceperit, cum manire-
stum sitprcmio et mercede pauoos qui sinceram fi-
dem iion liabent poiuissecorrumpi, ui clamarent in
cciiesia iit ipsum petere viderentur episcopum :
nmnino has fraudes damnandas esse arbitror, ita ut
nec laicam communionem in fine lalis aecipiai; quod
si fobis omnibos placet, siatuite. Uiiiversi dixeruot :
Rtaeet.
■ ifi . B. n., T. ! , 2 , U., Con$tantini. 1n Lucensi
Codlce idem iraperaior ConsiaiitiNus asstgnabatur.
* iE., a:ra cccLxxit. U., G., wta ccclxxxi.
< M.^eonvenire ad concilium ob reatum comcienlia»
«lU.K.,^. i,2, U., transierit.
ire niii fuerit invitatui,
Osius episcopuft dixit : lllud quoqud sutotom sit,
ut dpiscopus de sui pfovincia ad aliam provinciam
ili qua sunt episcopl noU transeat , toisl forte a fra-
tribus suis Inviutus • , ne videamur jaouam charl-
tatis clausisse.
Hl. De duobui epkcopii uniui provinciee inter te
eontentionem habentibutm
Osius episcopns dixit : Providendum est etiam ul
sl in aiiqua provincia forte aliquis episcopus conira
fratrem suum episcopum litem habuerit» unus e
diiobus ex alia prdvincia non advocet episcopos ad
judicium. ,
IV. De epiicopo adjudicato.
Osius episcopns dixlt : Quod sl alii|uts eplscopus
a^judieatus fuerit in allqua causa, et putat so habere
bonam causam» ti [£. 5, £/., ut] iteruM judicium
renovetur, si vobis placet, aancti Petrl apostili me-
moriam bonoremun, ntscribaluri vel ab hls qui
examinarunt, vel etiam ab kliis [JE., illis] eptscopis
qoi iu provlncia proxima morantor, Romauo epi-
scopo; et si ' judicaverit renovandum esse Judicium,
renovetor^ et det judices t : Si autem probaverlt ta-
lem oausank iit ea non repticentuP ^ qu» acta subt ,
qu» deoneverit Romanus eptseopus tonflrmata erunt :
si wgn boe omnibos plaeet, statuaiuf. Synodus re-
spondil : Piacel.
V. De epiicopii a iynodo depoiltii.
Gaudentius episcopus dixit : Addeiidom est» si
D placei, huic seiitenti« quam plenam sanctilate yro-
• R. R., siifsfiitfriiiiiMroms.
' r. 2, epite&pOi ut if.
s JE.^ detjudicii eeHttntiam.
^ In reliquisCodicibtts, praetcr A., refricentur.
!I7 GR^rORUH CONCILIA. ^ SARDICENSe:. Mflr
iiilisiis, ul com aliquis episcopus deposiius fuerit A scopi, et niMioie Arri , qni siculi coKnovimus »an-
eomin episcoponiro Judiclo qui in vicinis commo-
ranlur locis, et proclamaverit agendum sibi esse ne-
goiium in urbe Roma ; alier episcopus in eadem ca-
ibedra 3S post appellalionem ejus qui videtur esse
deposlios omnino non ordinelur, nisi causa fuerit in
judiclo Romani eplscopi determlnata.
Yl. De quibtts $upra»
O^les episcopos dixit : Si contigerit in una pro-
vinoia in qua fuerint duo ^ episcopi, unum forle re-
maiiere episcopum , llle vero per negligeniiain no-
luertt ordinare episcopum , et populi conveneriiit ,
episeopi ^ vicinae provinciae debent illum prius con-
venire eplscopum qui in eadem provlncia moratur ,
et osiendere quod popull petant sibi rectorem et hoc
ctissimi fratris el eoepiscopi nostri Grati saluiaria
consilia spernant aique contemuaot , ci non solum
ad comitatum multas et diversas Ecclesiae nop pro-
futuras perferant csusas, ut fieri solet, aut oportet,
ot aui pauperlbusy aut viduis, aut popillis subvenialBr»
sed et digiiitates saeculareset adminis^raiionei4U-
busdaro postulent. Haec iiaque pravitas olim noa so*
lum niurmuraiiones sed et seandala eiciiavii : ho-
qestum est autem ut cpiscopus intercessionem suain.
his praestel, qui aliqua iniqua vi oppriinunlur aul si.
vidua affligitur aut popillus exspoliaiur, tameD ei ista-
omnia » si jusiam liabeanl causam ei petitionem. Sl
vobis ergOy fraires cliarissimi, placeiy deearnile ne
episcopi ad comiiainm aocedaniy nisi forte Jii qul re-
instum esse ut et ipse veniat ei cum ipso oidinent B ligioaissioii imperatoris litteris vel invltali fueriotvel
ep.scopum. Quod si convenius lilleris tacuerit et
dissimulaverit nihilque rescripscril, tunc salisfa-
ciendum essc populis ut veniant « ex vicina provincia
et ordlDent episcopum; sed lierum licentla danda
passim non esU Sl enira subito aut vicus aiiqiiis aut
iiiodica civitas, cul sails est onus presbyier, voluerii
aibi eplscopom ordinari ad boc ot vilescat ncmen
«piscopi et aoctoritas, non debent illi ex alia provin-
cia inviiali facere episcopom, nisi aut in his civiia-
tibus qu£ episcopos habueruni, aut si qua lam popu-
losa est civilas vel locus qui merealur Jiabere epi-
scopum. Synodus respnndit : Placet.
Yll. De epi$copi$ accu$Qiis.
evocaii. Sed quoniam saepe eonlingil ol ad i&taeri-.
eordiam Ecclesiae confugiant qui injuriam palionliur».
el qoi peccaotes ip eisiiiom vel io inaulas damuan*.
Uir, aut cerie quieiiiique senteotiaffl exfiipmoi» ideo-,
que subveoiendum est ei sioe dubiiaiiene eia peieiid»^
per Ecclesiam iodolgeoiia : si ergo hoe vobi^ phicel«
siatuaior. Uoiversi dixeroBi : Placel el eoAStiluaiur..
IX. De quilnu wpra.
Osiqs episcopos dixil : Oaec qooqoe prodenila ve«
slra traciare debet » ol quta decrevlsiis ne epl^pt:
improbiias noletur ad eomilaiom pergendo, quicun*
que ergo quales superius memoraviinus preces ha-
buerint vel acceperint, per diaconum suum mittant;
Osius episcopus dixit : Ct hoc placuit ut si episeo- ^ qoia persona ministri noo erit invidiosa , qua} cele-
pus accusaios fuerit, et judicaverint congregati epi«
scopl regionis illius ^ et de gradu suo dejecerint eum,
sl appetlavefil qui dejectus videtur et confugerit ad
beaiissimoro Ccclesiae Roinan» episcopum, et volue-
rit audiri , si justum pulaverit ut renovetur examen^
scrbere episcopis digneiur Pt« manos episcopos hia
qui in finiiiina et propinqoa al:era proviucia sunl,
et ^ u*si diiigeutep omuia requlraiit et jijxta fid^m
veritaiis definiani. Quod si is, qiii rogal causam
suam iterum ' audiri ». deprecalione sua moveril
episcopum Romanum ui e latere suo presbyteros %
mitlai, erit in potesiale ipsius qoid velit et quid
apsiiniel : et si decreverit miltendos esse qui prae-
senles com episcopis judicent ut etiam habeaiit au-
rius polerit quas impetraTeril referre : et boc conset
quens esse videtur, ot oausquisque qui preees ha-
bueril eas ad fraires el coepiscopos nosiros, qui in
maxima eivitaie, id est qol melropoli, consisiuni,
mitial el illi per suos diaconos destlnel , tribueada
coromendaiiiias epistplas pari ralione ad fratras ei
coepiscopoa ooslros, qui io iUo lempore in bis r^io*
Bibus el urbiboB moRiAtor » io quibos felii el beaios
Augustus rempublicaoi^guberoau Si vero habel quia
episcoporom 37 amicos ia palatio qol cupit aliqotd
qnod lameo hoaestomest impetrare, non prohibea-
tur per diaeonem suum rogare el siguifieare eis^
quos scii benigoe ^ iiitercessione sibi alMenli pr»-
stare posseJ. Qui vero Romam veoertl, sieuti 4^
ctoriiaiem p^rsonas illius a quo destiuati suiit, erit pctum est, sanclissimo frairi el coepiseo|^o nostro
In ejus arbitrio ; si vero credideril sufiicere episco-
pos provinciales ut negotio terminum imponant, fa-
ciet quod sapienlissimo consillo suo judicaverit.
3S VIII. Ul epi$copi pa$$im ad cemitalum nonpergant.
Osius episcopiis diKit : Imporlunitatis noslrae ni-
mia frequentia el injusto judicio ^ petiiioncs fece-
runl nos non tantam babere gratiam aut fiduciam ,
dufn quidam non ce.ssant ad comitatum ire epi-
« lu cacteris Codicibos, praeter A., plutim^
^ Ex Ij. Iii A. 'et Feliquis : ep\$eopu$ vicinm pro»
tineite debei ilte priu$ eonveniri epi$copo$ qui in eadem
frovincia woranlur ei o$iendi*
c l},f,$QiiifaciendHm e$t populi$; sicqtievettiant»
^ yf^, a, R., K. 5, C. . ip$iu$,
•i£., B. R.,T. 1,2, 13., ttl
Romaaae Ecdesiae precea qiias babei iradat, niei
ipse prios examinet si hooestas ei josiaa sonl, et
prasstet [i^M procoret] diligentiam alque sollicltudi-'
nem ut ad comitatum perferalur. IJniversi dixenmt
placeresibi et bonestum esse eoosilium.
X. De tiuibutiHpra.
Alipius episcopus dixil : Si propler popiHos ei vt-
duas vel laborantes, qul caosas noo iniquas habattV
( U. , ilerum audiri voluerii, et admonnerit epiico^
pum Romanum.
s i£., B. K., presbyterum,
^ AL., E. 3, T. I, i, iujiuug petilione».
» Afj,, n. R., \],,benigna,
J U., Qb$enti po$$e procurare.
^19 GOLLECTIO CANONUU S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. fSO
siisceperint peregrinaiionis ineomaioda •« , babebunt A beiis ut episcopus ex alia civiute» cam merit ad
aliam civiiatem vel ex provincia sua ad aliam provin-
iliquid Justae rationis ; nunc vero cum ea postulent,
qn» fiine invidia omniuni et reprebensione ease non
posaunl, non necesse est ire illos ad comitaium.
XI. De quibus impra.
Gmideniiua epiacopus dixit : Ea qnn aalubriter
provldisifs convenientia et aBsiimatiooe omniom/ ac
])eo placitura et bomiulbos, lenere bactenua fortitu-
dinem possunt « sl metus huic senienti» conjunga-
lor. Scimoa enim etiam ipst saepissime propter pau-
coram Impudentiam sacram ac reKgiosum sacerdo-
tale nomen ruisseroprehensom. Si igitur allquis con-
ira omnium sententiam nlsusvoluertt ambiiioni ma-
git placere quam Deo, debet seire , causis redditis,
honorem atqoedigniiatem se amissuram. Hoc aulem
ciam, etambitioni magis serviat quam devotioni, Ita
ut si voluerit in aliena civliale multo tempore resi-
dere t et contingat ut episcopus civilaiis ipsiua non
tam instructus sit nec tam doctus, is vero qui adve-
nit incipiat contemnere eum et rrequeiiter facere ser-
monem , ut debonestet et inflrmet illius personam ,
qiia occasione Ot ot non diibiiet relinquere assigna-
tam sibi ecclesiam et transire ad aliain ^ : definile er-
go tempua, quia et non recipere episcopum coepisco-
pum suum inhumanum est, et d|uiius residere perni-
ciosnm : ne fiat ergo providenJum est < . Memini au-
tem superiori concliio rratres nosiros constituisse ,
ut si quis laictts in ea qua commoratur civiiate ires
•elrl el comperiri poterii, si nnusquisque nostram B Dominicas. id est per tm septimanas non celebrasset
qui In caDali consiilutas eai, curo progredientem [C/.,
prod.eniem] episcopnm vlderil „ inqniral transitum
cji», cansas videat, quo lendil agn^^scal, el sl quidem
eom agnoveril ire ad eomlialum, requirat illud quod
wpenns eomprehensnm est , ne forte invhatus esl
[1/., ait}, nl ei facollas eundl permiltator : sin vero,
ul auperius meminil sanctltas vestra, propter deside*
ria et ambitiones ire ad comiialum tentaveril, neque
Itlleris e}us subseribaiur neque ^ in communionem
reciplendus est. Si vobis placet, debet omnium sen-
leiitia conftrmari. Dniversi dixerunt hoc boneslum
esse el phcere sibi constitutionem « .
XII. D0quibut sujnv,
Osius episoopus dixil : Sed el moderatio necessa-
conventuin, communione privaretur : si ergo bxc
circa laicofi constituta sunt , qiianio magis nec licel
nec decet ot 39 episcopus, si nullam tam graveiD
habet necefisiuiein, nec tam dinicilem rationem, taii-
diu absii ab Ecclesia sua et populum contristet? Ini-
versi dixerant placere >ibi.
%
XV. De epiicajrii in aliena provmcia poueuiones
kabentibui,
Oshis eplscopus dixit : Quia nibil praeiermiltl opor-
tety sunt qnidam fratres et coepiscopi nostri qui noit
in ea civitate possident in qua episcopi videntur es»6
confititnti, velcerte parvam rem illic habentubi ha-
bitant, alibi autem idonea praedia babere noscuntur,
vel affeciiones proximorum quibus indulgeaiit : hae-
rta est , dilectissimi fralres , ne subito Sg adhuc C lenos igitor eis permitti oportet ui accedant ad po»-
qoidam, Desctenles qn:d decretum slt in synodo, ve-
nerint sobtto ad civltates eas quae in canali snnt, de-
bet eplsoopos civitatis ipsius admonere el instraere
Hlum, ut ex eo loco ille mitial dlaconem ; admonitos
tamen Ipse redeal ad parocblam sutm.
Xni. Vtne ex laieo quHibei episeoput ordineiur.
Osius episcopus dtxit : Necessarium arfoiiror ul
diligentissime tractelur ^, si forte aot dives aut
scholasticus de foro aul ex administraioro episcopos
fuerit pofitulatus, oon prius ordinetur , nisi ante et
lectorifi muncre et ofMcio diaconii et prcfibyterii fue-
rit perfttDctofi; el ita per singnlos grados, si digotts
fiNrit, ascendal ad culmen episcopatus. Potesl enim
sessiones auas el disponant et ordinent fructum la-
horis svi, ut posl tres Dominicas, id est posl sepli-
manas tres si morari necesse sil, in suis poiius fun-
dls morentur : et si est proxlma civitas lo qua pres-
byter esi, ne sine ecclesla facere videatur Dominicum,
accedant, ul nec res ejus domestic» per abscntiam
ejus detrimentum sustioeanl, et non frequenier ve-
niendo ad aliam civitatem in qua est episcopus, sus-
picionem iactanlias ei ambiiionis incttrrant. Uuiversi
dixerant placere sibi.
XVL De ctericorum excommunieaiione.
Osios episcopos dixit : Si hoc quoque omnibus pfa-
cel, utsivediaconufi, sive presbyter, aive quis clerico-
per bas promotionefi , qus habenl utique prolixum ^ ^um ab epiacopo suo communione fuerit privatus, el
lempufi, prohari qoa flde slt quave roodeatia ei gra-
vUaie el verecundia, ai si dignns fueril probalus, dl*
vino sacerdotio illosurelur : nam nec conveniens est»
nec railo necdisciplina patitor, ttt lemero ac leviter
ordinelor anl episcopus aul presbyier aut diaconus
qui ril neopbytiis, roaxime com bcatissimus Apo-
sioltts maglsler genUuro ne hoc fieret denuntiasfio et
problbinsfie videatur , sed hi qttorum per longum
lempufi examinau sit vita et merila comprobata.
Universi dixeranl placere sibi baec.
XIV. f/f epitcaput in aliena protincia non immoreiur»
Ofiiua eplficopos Jixit : lloc qooque siatuere de-
^ i£., peregrinaiionet incommodas.
>> 11., neaue iHtercB ejut tcribantur^ non.
* JB. placere tibi hanc contiitutionemt^
ad alteriim perexerii episcopum , ei scieril ille ad
quem confugeril eam ab epiKopo suo foisse abjec-:^
luro ; non oportet ul ei coromunionemi indulgeat :
quod si fecerit , sclat se convoeatis episcopis causas
esse dicinrum. Universi dixeranl : Uoc statuium et
pacem servabit et cusiodtet concordiam.
XVII. Ucere clerieit^ ti injutie fHorini excommuni'
caiif rtctnos adire epiteopot,
Ositts episcopus dixit : Qotd me adliac moveal ro-
ticere oon debeo : si episcopus quis furie iracuiidus,
quod esse non debci, cito aul aspere commoveatur
^ if)., B. R.. E. 5. U^, traeutit.
' yE., B.R., E. 5, T. i. 2. \}..alienam,.
' I. 1» 2y U., prtfhibendnm eti.
Itl GRiEGORUII CONaUA. — ANTIOCBENUII.
•dversuB iM^yteroiii aol dbcoDani 10001 el exter- A XIX. D4 qMiu %npra.
129
iDiMre eom de Eeclesta ? oloerit * proTideodom esi
oe Umoeeiis dtmaetor aot perdat commoniooeni ; et
ideo habeat poiestatem qol dejeetos esf» ot finilimos
episeopos interpellet, et caosa ejns aMdiatnr et dili-
geotios tractetor, quia 000 oportet ei negari aodien*
liam rogaoii * ; et iNe episcopos, qoi aot jiiste aot in-
Jnsle abjecit enm » patieoter accipial ol negotiom
40 discotiaior ot yel probelor senteniia ejus a plu«
rlmis Tcl emendelor K Tamen priosqoam omnia di-
llgenier ei Odeliter foerlol examinaia , eom qoi fue*
rat eommonione separalns , nullns alios debel prm-
s:iinere ni recipial el commooioni societ. Qui aoiem
coaf enerinl ad audietidom » si derlcorom esse fasil-
dium viderinlei soperbiamt qoia oon decel ul episco»
Osius episcopus dixil : Cl hoc universi consUlui*
mns, ut quicunque ex alia parocbia Toloerit alieoom
ministrum sine consensu episcopi ipsius et siiie vo«
luniate ordinare « non sii rata ordinatio ejus. Qol-
conqiie autem hoc usurpaverit, a fratribus el coepi-
seopis noslris el adinoneri debei et corrigi.
XX. Vt exiranei cieriei apud Theeealomeam
non lardeut,
iOtius eplscopos dixit : Non igiioratis qosnta el
qualis sil Thessalooicensium ciTitas : sappe ad eam
Tcniunt ex aliis regionibos presbyteri ct diaconi, ei
non sonl contentl ut brevi. lemporc renioreiilur aui
resideaoi ibi » aot certe vix posi looga spaiia ad •
suam redire coganior. Universi dixcmnt : ea tempo-
pus aul iojurtam aut conlomellam paUatur, ausicrio- ' ^ t qu» consiiiou sunl circa episcopos, et erga ho-
ribus eos verbis casiigeni ut obedianl bonesta pr.TCi- '»■» pewn»» observari debcnl.
pienii episcopo ; quia sicut ille sioceroro amorem
dcbel clericis exbibere el charitatem, ila qiioqoe vl«
cissim roinisiri infocata debent episcopo suo obsequia
cxbibere.
XYUi. Nan Ueere epieeopo alteriue eUrkttm in $na
Eceleeia wdinare.
lanoarius episcopus dixit : Illud quoque saiicUtas
veoira slatuai, ut nulli episcopo liceat alterios civita*
tts ecclesiasl?eum sollicitare et io soa dioecesi ordl-
nare clericom, qiiia ex his contentionibus solet nasci
dbcordia : et ideo prohibel [B. A., V. « probibeat]
omnlom sentenlia ne quis hoc facere aodeat.
• iS., B. R., T. I, % G«, TogandL
^ U., abjeciteam^ utpaUenter aceifriat quo negotium
dismliofiiry et eententia^ ejue si aspera est a pturimis
XXI. Cleriei vim passi ant persrcutionem si ad aliam
accesterint civitatem non uientur ibi morari quan»
diu potuerint redire.
Osios episcopus ditit : Suggerenie fratre et coc*
piscopo nostro Olympio [T. 2, Alipio], hoc etiam
placuit, ol si aliquis vim perpessus est et Intque pul-
sus pro disciplina vel catholtca defensiooe 41 ^^
eoofes lone veriiatls, fugiens pericola ionocens et de-
volutus ad aliam venei il civilaiem, nnn prohibeatur
Immorari quandiu aul redire potuerit aot injuria ejus
4S remedtum acceperit; durum est enim qul per-
seculionem patitornoo recipi : eiiam et larga be-
nevoleiilia ei huroanitas esl ei exbibenda.
emend^ur,
« iE., B.R., E. 3, T. I, 2, ad sua.
VI.
CONCILIUM ANTIOCHENUM.
TlllGIIITA BT umUS BPISCOPORUIf.
Sancta et paealissima synodus io unuro coogregata D adniienies magis mnniU, et in Splriiu sancto prae-
bb qul per singulas provincias suol unanimibus san-
dis el consacerdoUbos in Domino saliitein. Gratia
el veritas Jesu Chrisii Dominl el Salvatoris nosirl
oanctam AnUocheoain Eccleslam visilans et in unum
conneciens per concordiam pacatlssiml Spiritus,
niulia quideto el alla perfecil : io omnibus autem
soggerenle sancio ei paciflco SpiritUy eUam hoc
perfecitt ut qo» • visa sunl recte consUtoi cum plo*
rima conslderatione ei Jodlcio ona cum omnibus
nobia AnUochia ex diversis provineiis in onnm col-
leciit episcopis, in veslram noUUam deferrenlur.
Credimos autom gratis Dtimini el saneio Spiriloi
paeis qood et ipsi conspirabiUs nobis tanquam in
onam fiilssells virtntem ^, el nobiscom oraiiooibus
* Ex iE., B. II., U. In A. et reliquis : aique.
^ iE., in unum (uisaelis virtute,
c ^., B. R., U.t Hesychius*
< U., Passus.
* T. 1, 2, Siricius.
seutes iisdem ipsis quae definita sunt coosenlientes
et ea qnas visa soot recta roborantes, com coosensu
sancU Spirilus coiisignabiiis. Sunl auiem prsflnill
canones ecclesi^sUcl hi qoi infra scripU sunl. In
qua syiiodo foerunl episcopi : Eusebius, Niceu, An-
liochus, Arcbclaus, Isicius «, Jacobos, ifineas, ttas-
sos '9 Moyses, Macedonius, Theodoros, alios Theo<-
dorus» Paulos, Eostachios, Maoicios, AiKapius» Aiex-
ander, PairiUus, Petrus, Theodorus, Narcissus, Sy-
ricus •, Manicius ', i£iherius, Magnos, AUpius s«
Tarcodius ^, Mantus, Pcirus, Anatottus, el Clii-
rion » , ex proviociis Syri» Cceles, Phamices, veto-
ris Arabi», MesopoUnii«, Cilicis, Isaoriae : ei hm
coostiloeront qu» infra scripU sunt.
f iE., B.R.,U.t Hodmus.
s id., B. R., U., Alphius.
k iE., U., Thareordi. T. 2, Tarchodimantus.
* ifi.» B. R., E. 3,Cjfrio«. U., Sirion.
,--'
125 COLLFXTK) CAN0NI3M 5. ISIDORO HlSm. ASCRIPTA. «4
I. Nqh licen pascha dherw tempore facere neque A increpationis, tanqitam eccitisiasUca jura dissol-
Yens.
cum JwUeu ceMrart.
Omnes qni audent dissolvere regulam sancii et
niftgni concitli Micaeni, qiMfd eelebraium eai in prae^
keiiiia Dei et amaniissimi • Consianiini imperaioria,
di: sancta ei salutari restiviiate paschali Salvaforia
nosiri, excomniunicaios et abjecios al^Ecclesia esse
dcbcre, mnxime si perseverent studio conieniionis
ad subvcrteiida ea qus optime consiitttta smit : et
baec quidem dicta sunt de bicis. Si auiem de praepo*
siiis Ecclesine aliquia, id est vel eiiiscopus vel pres-
liytKr vel diaconus «posi lianc definitionem ausus
fiierll ^ in subversionem populorum et periurbatio-
iK^m ccctesiarum < retinere ^ et cum Judxis paschii
voluerit celebrare; hunc sancta synodus jamjamque
alienum ab Ecclesia esse judicavit, tanquam eum
q'ti non sulum proprii peccati reus sii, sed et alio-
riim corrupiae mcnlis el conversationis supplantator
exstiterit : et non solum hujusmodi deponi a sacer»
doiio et miuisterio, aed et hos qui eis ausi fuerint
conimunicare post damnationero; depositos autcro
eiiam houore qui exirinsecuB est privari oporiet,
quem aancius canon et Dei aacerdotiam meruit.
II. Non licere eommumonem EcclesicB contemmrCy
aut excommunicatis commuHtcare,
Omnes qui ingrediunlnr in ecclesiam Dei et aa^
cras Scripturas audiunt, non aut«>m curo populo in
oratione commuiiicant, adversantur 4S ^^iam aan-
ctam assumpiicnem domiuici sacramenti secundum
IV. Non licere episcopo vel cuicunque clmco si
exauctoratus [uerit mimstrare^
St quia cpiacopus a synodo * ruertt deposiius, vel
presbyter vel diaconus a proprio cpiecopo condcm-
naius, et prxsumpserii aacerdoiii seu sacri ministe«
rii qjuidpiam, non ei amplius liccat neque in alia sy-
Dodo spem resliiutionis habere, ncque asseriionis
alicujus iocum; sed et communicautes ei omnes ab-
jici ab Ecelesia, et maxime si postquam cognoverunt
seaieiiliam adversus eum fuisse prolatam, ei contu
maciter communicaveruni.
X. Non iicere clericis comempto episoopo semote col-
ligere.
f Si quis presbyter aoi diaconus coniempio sno
episcopo, se ipsum ab Ecclesia &egregaverit et priva-
lim apud se colleciis populis [U.^ presbyteris] aliare
crigere ausus fuerit, et nibitominus, cpi^copo suo
exhorlanie et semel et iterum 4& revocantc, inobe-
diens exstiterit ; hunc modis omnibus deponendum,
nec aliquando consequl cttraiionem aul pntpriuno
honorem recipere sperci. Quod si ctium persevera-
verii periurbans et concitans Eccleaiam, quaa foris
est, tanquam sediiiosum corrlpi oportet.
VI. De exeommunicatis»
Si quis a proprio episcopo excommunicatua est;
non eum prius ab aliis debere suscipi, nisi a suo
fuerit recepias episcopo, aut concilio facto occurrat,
et respondeaty ct synodo satisfecerit, et statuerit sub
aiiquam propriam disciplinam : hos abjici ab Ecclc- C alia sententia, r^ipi oportei. Quod etiam cirea lai-
aia oportei, donec confiienies fructum poBniusniijB
demonsirenry ei deprecaii fuerint ui data venia su»
aeipi mereantur. Moa autem liceat communicare ex«
commun catis, neque per domos ingredi, nec cum
f is orare qui Ecclesis non participant in oratiooe,
nec in alteram Ecclesiam recipi qui ab alia excom-
niunicantur. Quod si visus fuerit quilibel episoopo*
nim, vel presbyterorum» aui diaconorum, vel etiam
qui in canone detiuenlur, excommunicatis communi*
care; et hunc oportet communione privari» tanquam
Ecclesiae regulas confundentem.
111. Non debere clericum ad Ecclesiam ediam mt-
granteni itn perseverare.
€os, etpresbyieros, etdiaconos et omnesqjui in clero*
aunt convenit observari.
VII. Nullum peregrinum aksquo epistoUo suscipL
Nullura absque fonnata , quain Craeci episto-
lium r diount, peregrinorum clericorum suscipl
oportet.
Vill. Vt e^stoUa soli chorepiscoid faciant,
Neque presbyi^ios ad regiones longiuquas forina^
tas, id eat canonicas episiolas dare, nisi ad episco-
pos flnitimos simplices episiolaa mitiere; vicarios
vero episcoporum s, qui a Graecis cliorcpiscopl ap«
pellauiur, formatas facere liceat.
IX. De metropolitaius episcopls.
SiquiBpresbyier.vcIdiaconiis,velqtulil)eic1ericiis, ^^. ..• i . . .
p I • j 1- . I n P^' singulaa prgvinciaa episeopoa aiogulos scirc
deserta sua Ecclesia, ad aham transeundum ease ^ ^^^..^. - ^ L ^ . i-. .
* oportet episeopum metropolitanuro» qui pra^est, cu-
crediderit, et ibi paulaiim teniet quo migravit per-
peiuo permanere, ultcrius ministrare noii debet,
pracseriim si ab episcopo suo ad reverlendum fucrii
exhortatus [T. i, exoratus]. Quod si et post evoca-
tioiiem sui episcopi non obedicrit, scd perfieveraverit,
omnimodis ab oflicio suo depoiii debere, ncc ali-
qiiando spem restituiionis Iiabere. Si (|uis vero pro-
pier hanc culpaiu dcposilum alius Ciiscopus susce-
perity et ipse a comniuni syuodo pociiam nierebitur
" iC, in prmsentia domini amaniissiou.
^ U., definilionem ei hunc terminum ousus farri/.
(^ yE.y B. 3, U., in subversione populorum el per-
turbadone Ecclesiarum.
•>(;., resistere in his^ et cum Judtgis. G. nitatur
ram et fioUieiiudinem ioiius provindae suacepisse :
prvipier quod ad metropolitaiiaro clvltatem ab his
qui causaa babent sind dubio concurratur. Quapro-
pter placuift eum et houore pra*ire, et nibil ultra
eine ipao reltquos episeopos agere sccundMm anii-
quum patrum nosirorum qui obiinuii cauoiiem, nisi
ivxc iaBtum quae uniiucu)UM|ue [(/., unicuiquel ec-
deaiae per suam dioecesim competuut. Ufuunquem-
retinere.
• T. I , !2, a sua synodo.
^ Ex reliquis, prsiler A., in qito, epistolam.
« B. U., T. \,% U., vicaiios vero epiuopos.
m GR J;C0RUS1 CONCILIA. -^ ANTIOCriENUH. I^G
c|ue enrin oportct episcopuoi itotestaleoi babcre et A 46 ^^^^- ^«n ^'^^^^^ e^^eoph in alitna provineia
su.e dicneesis ad bane gubernandani secundum
tfompeteateni sibi revereniiam, ad providendum re«
ponl qua sub ipsius est eivitate; ita ui etlani ordi*
nare presbytems ei diaeonos ei probabill judicio
lieeal, et de siagulis moderaiione et pondere dis*
eeptare : ultra autem nibil agendum perroittl [0*^
perroiititur] citra metropolitani episcopi conscien-
liam, nec meiropolitanus sine cxterorum aliquid
gerat consitio sacerdotnm.
* 45 ^* ^^ charepiteopii»
Qui in vicis et villis constituti sunt cborepiscopl,
tametsi manus imposiiionem ab episcopis susce-
perunt, placuit si^nctae synodo scire eos oportere
modum proprium retinere et gubemare adjacen-
eteticot ordina.e,
Nullum episcopum auderc debere ez alia provincia
ad aliam lcansitum racere, et ordinare aliquos in Cc-
clesiiSy aut provchere ad sacrum ministerlum : nec
alios illuc secum aitrahat [U.t altrahere] epi^copos,
nisi forie per litteras rogaius abierit, non solum a
metropoliiano, sed ab bis (fui cum eo sunt provincije
episcopis : quod si nullo inviiaote inordinaie super-
ve/iiat, ei aliquos vel ordinare praesumpserit vel
quoslibet actus illi Ecclesiae competenles , ad se qui
[iff., £.5, (/., qu«] roinime pertioent, uMirpare
lentaverit, vaeua quidem et inania erunt omnia qoae
gesserit : ipse vero hujus indiscipliuaii ausus et irra*
tionabilis ccepti dtgnas cansas expendat «, tanquam
le^ sibi Ecclesias commistas, et esse conientos B deposiius a sancta synodoei propter bujuacemodi
propria soliicitudlne et gubernatione quam suscepe- praesumptionem jam praBdamnatus*
runt. Constitoere autem [ C/., eiiam ] bis permitti*
tur lectores et subdiuconos el exorcistas, quilius suf-
ficiai isiorum lantum graduum liceniiam /iccepisse;
non autem presbyterum, non diaconnm audeant or-
dinare praeier conscientiam cpiscopi» vel civitatis« vel
Ccclesiae, cui adjacens inveniior seu ipse seu reglo
in qua praresse dignoscitur. Quod si quis praevaricare
austts ruerit constituta, deponi eum et dignltate qua
prxdiius est debere privari ; chorepiscopus auiem ab
episcopo civitalis vel luci cui idem adjacet [U., loci
qui adjacet] crdinandus est.
XIT. De epiuofrii aeeutalit»
Sl quls episoopus de aliqnibus eausis criminalibui
in Judicio episcopomm fuerit aceusatus, contingai
autem de ipsis episcopis proviocis qui conveneranl
diversas habere sententias, et alios quidem innocen*
tem eum pronuntiare, alios reom; propier hojusmodi
iiaque controversiam amputandam, placuit sanctaa
synodo metropoliianum episcopum alterius provin-
ciae vicinas advocari et aliquantos cum co episcopos
alios, qui pariier residentes quascunque fuerit dirl*
mant quaesiionem, propler hoc ut Armum sit judi-
XI. Dehit epftcopit vcl clerieit qui tine hUerit epitco- oium quod ab unius provinciffi episcopis fuerit pro»
porum ad imperalorem vadunu ^ mo!gatum.
Si quis episcopus, vel presbyter, vcl omnis omnlnO
qui est sub ecclesiastica regula constitulus, praeter
consiliom vel litteras eoram episcoporum qui suoi
inira provinciani et maxime metropolitani , ad itn-
peratorem perrexerit, hunc abdicari et ejici non so*>
lum de communioiie debere, scd etiam prt>pria digni-
taie prlvari, tauquara molestum el importunum im-
perialibus auribus contra ecclc&iasuca constituia : si
autem necessitas cogit ad imperatorem excurrere
proplrr aliqMa<n aciionem, cuni delibcratione et con-
sil.o metropoliianae provincisB episcopi et cseierorum
conscientia qui in eadein proviucia sunt, litteris ire
debebit.
XI!. De epitcopit vel clericit depotltit.
XV. De quHfut tupra*
Si quis episeopoB eriinlnaliier aceosatus ab omnl»
bus qui sunt intrji provlnclam episcopie exceperi)l
unam consonamqne sentenilam, ab aliis ulterius ju-
d.cari non poierit; sed manere cirea enm oporiel
tanquam convenientem, qtiae ab omnibus prolala esi,
flnnaiii ratamque senienliMm.
XYl. De epiteopit vaeantibut [T. 1, vagantibut].
hi quis episcopus vacans^T. i, vagans] in Eccte-
siam vacantem supervenerit , et hanc obrepenfer ^
praeter plenariam syiiodum occupandam esse credi«
derit, bunc abjici oportei, tametsi eum plebs quam
diripuit velit sibi eplscopum retiiiere. Illa autein di-
Celur synodus 47 plcnaria iu qua ctiam episcopus
Si quis a proprio episcopo deposilus vel presbyier, j) metropoliianus adiuerit.
vel diaconus, aut etiamsi a syiiodo quilibet episcopus
fuerit exaucioratus, molestiam imperialiltus auribus
inferre non praesumat, sed ad majorem episcoporuin
syoodum sese convertal, etqu» se putut habere ju&ia
in eorum concilio alteget [£/., consiiio alliget], alque
ab bis de se exspectet, quae fiierii deproinpta sen-
teoUa. Quod si deficiens pusillanimitate noluerit fa-
cere, sed imperaiori fuer.l hiijusmodi importunns,
nallaro veniam habeat, neque locum illius assertio-
iiia [T. I, % adversionis] soa?, nec spem reclpiendi
gradns habent in futurum.
■ H. R., E 3, expelnt, U., rxtpectct.
^ Ex I). R.T. f , ^2. Im .\. et rcliquis, obrepcnte. U.,
repente.
XVII. De epitcopis qui tutcepta maniu impotiUone
non acquie^cunt tutcipere minitleriumm
Si quis episcopus suscepia manus impositione « el
depuiatus populis praeesse non suscipist minlsiericm
saccrdoiii, nec conseotiat abire in Ecclesiam iii qua
fueral ordinatus; hunc incom^nunicabilem essede^
bere, donec coactus consentiat plebein susciperc si-
bimet depuiatam , aut provinci^ plenaria syuodus
episcoporum de eo aliquid siatuai.
XVIII. De hit quibut tupra.
Si quis episcopus ordinaius non ablerlt in paro*
^ U., iwpotilione recutat deputatit tlhi poputit
proceste, ut non iuscipiat.
117 COLLECTIO CANONUM S, ISIDOIIO HISPAL. ASCR1PTA. ««
elibm coi ordinaliw est, si non »uo vitlo • led ple- A leros auldiaconosconsiliuere ad alios episcopos piT-
bis rarsiian eontradiciione, bic honorem susceplom
retinere debeMt et sacerdotio rmgi ; ita nt nihil roo-
lesti» alTerat ecclesiae illi rn qua fuerat constitutus :
eii^peciare autem enm oportet provinciae plenariam
synodum, donec de eo qnod competit stntuaiur.
ILll. Non tieere me eomUio metropoliumi epUeopi
efrieeopum ordinero»
Episeopiim non ordinanHum praeter consilinm et
pnBseotiam metropoliuni episcopl. cui melius erit
si es omni proviucia congregentor episcopi : quod
ai fiert nou potest, bi qui adesse non possunt propriis
litieris cousensom siium de ipso designenl , et tune
demmii post plurimorum sive praesentiam sive per
liileras sententiam consonam ovdinetnr : quod sl
tineiites, nisi forttt cum coosilio proprioi regioms
episcopi : quod si quispiam borum tale aliquid adire <
voiuerit, irriu [£.» abjicienda] quidem erii biytis-
modi ordiiiatio, et is qui male usurpaTcrU a synoJo
arguatur,
Xllll.. Epiecopo non ticere iueeessorem tibi eoniti"
tuere.
Episcopum non licere tanqoam soccessorem sibl
futuruin constituere alterum, quamvis circa Ticinia
roortis babeatur : quod si ufe aliquid Tactum fuerit,
Irr.la sit buj.usmodi ordloatio. Costodire ' autem de-
bet ecclesiastica constiiuta, qq» ila se eontiiient :
non posse aliter eprseopum fleri»ni8i inconcilio et
cum- consensu episcoporum, eorum duntaxat, qui
niiter qoamstatota sunt [If.. statutum esi] flat, nibil B m obitum illius qui s prxcessit babuerinl po esu-
valere bujusmodi ordinationem. Si Tero eliam secoo*-
dum definlus regubs ordinalio celebretor, contradi*
caai aoiem aliqui propter proprias el domesticas st-
moluies ; bis conteinpiis» seuieuiia de eo obtineal
plorimorom.
XS;. Vt bis in anno i^odus cetsbretwr.
Propter ecclesiastieas caosas et quae existunt con«-
irorersias dissolvendas, sufflcere Tisum est bis in
anno per singulas provlucias episcnporum concilium
lleri : semel quidem post tertiam bcbdomadam pa-
acbalis festivilatis» ita ut in quarU b,ebdomada qu«
consequitur» id est media Pentecoste» condlium com-^
pleatur ; admoneant aotem coroprovinciales ^ ept-
scopos bi qui in amplioribus» id 48 ^st qoi in rae
tem euro qul dignus fuerii provebendi.
XXIV. De rebus eeclesiastids et episeopatibus.
Qiixcunque res Ecclesiae sunt convenit ciiin omni
diligcntia et bona fide servari, 49 i'^* scilicet fide
qu9e Deo dcbetur omnia pratviiienti atque judicanti ;
qu» iue gnberiiari oportei et dispensari cum judicio
el poiestale episcopi». cui toiius plebis animae viden-
turesse connnissx. Hanifesta autem esse oportet
qu» EcclesiaR compctunt eornm presbyterorum el
diaconorum ^,. id est qui circa ipsum sunt, «t ipsi
non iguorent nec eos aliquid laieat eoruin qnae sunt
propri» Ecclesise» ut si conii|serit episcopum de bac
TiU niigrare, cum manifesUe sunt et noiai res eccle-
siasticae, non intercidant atque depereant. Sed nec
tropollianis ciTiUtibus degunl : secundum Tcrum ^ "• P^^Pn» cpiscopi Unquam obnoxi», rerum ec-
conciliom Idibiis Ociobribus babeator» qul dies apod -^'-^*»'»»'»'**-""» * nrr*.inn« iiiu» J miifuuiiur iniu.i»:
GraBcos Hjperberelaat mensis decimos inTenitor. In
ipsis aiitem conciliis el presbyleros et diaconos pr»-
sentes esse oportet, el omnes quotquot se laesos aestl-
inant, et syiiodicam exspeciare senUntiam : nec 11-
ceat aliquibos apod seroetipsos concilia sine metriH
poliunoroin episcoporom conscientia lacere , qiiibos
de omnibos caiisis consiat permissum esse judicium.
XXI. Episeopum de diescesi ad dicecesem non debere
transhre,
Episcopum de dioecesi ad dioecesem alteram non
debure transire, neque si se ipsum Ingesserit» neque
si a popolis fuerit Tiolenter attractos, neque si etlam
clesiasticarum ' occasione, illiusi polsentur injuiiae;
quia iitstum et decibile est apud Domlnum [JE,^ Deum]
ei homincs, quae propria sunt episcopi quibus ipse
JudicaTcrit derelinqui,.et qiiae ecclesiae sunt ipsi scr»
Tari : iu eniin fit ut ncc Ecclesia damno aluiuo af-
fligatur, nec episcopus occasione rerum ecclesia.sii-
carum pra>scribatur, neqae pertrnentes ad eum ih
causas incurrant». quo post mortem memoria ejus
maledictis alfquibus oneretur f (7., debonesteturj.
XXV. Episcopum habere poteslatem in rebus eccte-'
tianicis disponendis»
Episcopum babere ecclesiasticarum rerum potesia-
tem ad dispensandum omnibus Indigentibus cuin
boc ei ab episcopis suadeatur : manere autem eom oroni tlroore et rcTerentia Dei ; ipsum quoque ex els
debere in Ecclesia Dei quam ab initio sortitos esi, el ^ percipere atque uti debere quibus indiget, si tanieii
non ab ea alibi demigrare secundom regolaro a Pa-
tribos constitouro ••
XXn. Episcopum non debere in atienam hrruere ein»
tatem.
Episcopom non debere in atienam irroere ciTiu-
tem qoae lili probatur non esse subjecum , neque in
regionen quae ad ejus curaro minime dignoscitur
pertinere ^, ad aliquid ordinandum, neqiie presby-
■ U., G., eif non suo viiio.
^ iE«, B. R.« E. 5, provincialef,
c U., seeundum reguiam super hoe otim a Patribus
ionsHtutam,
^ Ex reliqiiis Codicibus. In A.» pervcnire.
• J£., B. H.» T. 1, U.» audere.
Indiget Tol ad suas necessarias Tcf fratruin expen-
sas, qui 50 *Pt>d eum bospitalitalis gratia commo«
rantur, ut nulla ex parte per inoplam defraiidentiir,
secondum Apostolum dicentem : Habentes victum
quoUdianum et tegumentum eorporiSf hi$ eontenti s^-
mus [U., stmui]. Quod si bis niinime conientiis atque
sofliciens transferal in necessitatcs domesticas eo-
clesiasticas res tcI commoda quaelibet Ecclesiae, am
' iE., U., eusiodiri emtem debent.
s T. 2., ittiue atius qui,
^ U., eompeiunt preibgeris et diaeomhus,
i U., rebus ecclesiasficis,
J i£., B. R.,T. tfUllius.
139
CRifiCORUM GONCILIA. — LAODICENUX.
ISO
agroriin eccle>lasUrorum frucittt ciira consciemiam^A <^l^i^s^(<^ raiiooi ▼emm etiam diipciisaioribiit
presbyteromm tcI diaconomm apud se redigat
|£f., degentium], el Jomesiicia sois, vel etiam ariiol-
bas, aut frairibus, aai filiis earum rerura tribnai po-
ifstatem, ui per eoruro seeretam diltgentiam caDteri
ccclesbsliei tedi Yideantur; reatuin huncqui bujus-
modi est apud melropolitanum proTinciae praeslare
debdbii. ttuod si taliier reprehendaiur [ 7« 9, de-
prebeDdatur]«piMoptts fel bi^qui cum ipso snnt pro-
sbjteri, quo dicatur bascqo» ad Ecclesiam pertinenly
sivede agris, sItc de aliis qoibuscunqne ecclesiasticis
csusia eo aibiaset usorpare, paupcres vero nere»silaie
ci poDuria opprimly atqoe ei boc ipso non soloro
■ Eiomnibua Codieibus* In A., coniiiieiiriir icripia.
ejus maledietio [JB.^ D. A., T. 1, 2, matedicta] et re-
prehensio augeatar : hos igilur correptiOiiem opttrtet
mereri quae condeoet, sancta synodo cognoseente.
Eusebius omnlbos qo» consiituta [ 0. il., E, \
coDsiituerunt] suni pnesens subseripsii. Theodoios,
Nloeta, Macedonioa, Anatolias, Tharcodioa [ 7. fl,
2, Tarcbodiroanlas), llantas , ifiiberios , Mareisaiis,
Alipiosy Archelaus » Bassos , Syricus , Eostachtus,
Maurlcius, Hesycbios, ManiciuSf Paulus, et ccteri»
qooram nomina in Craeco Jam superius contineu-
tor *y consen&imos.
VII.
CONCILIUM LAODICENUM.
▲ LAODICBiB • SAGKRD0T1BU8 BDITUM.
Saneta synodos srcundoro Laodiccam Pbrygiae B'**^*"i° ^u^®'* P*'<^^* ^'^''^"^^ ^^^^^^^"^^'
Pacatianae, conTOcala ei diversis provinciis Asiae,
r^nbs eiposoitecclesiasticas, sicui inrra scripturo
est.
51 !• De digamt.
De eo qnod opnriet secoiidum ecclesiasticom ca-
nonem, eos qoi libere et legitime secondis nuptiis
conjoi cti sunt, nec occultam permiilioneni operaii
suiit, pauco tempore eiemptOy vacare oraiionibus et
jejnniis, et secondoro veniam reddi eis commo-
nionero.
11. De hh qm diver$arum ptceaiarvm laptui incurrmt.
ilU, qol diversoraro peccatoruro lapsus Incuirunt
ei insiaiit oraiioni, eonressioni ac poeiiitentiae, malo-
ram soorum perfeciam conversionem deinonstran-
nos corum vel fldeles iion recipi, prlusquam con
demnent omiiem baeresijn, plenissime aotein anio
omnia, in qua deiinebantur : et lunc qul apod eos
fldeles dicuiitur symbolum fldei doceaiitor, aiqoe iia
onclos sancto ctiam chrismaie , divino ueramenio
comniunicaro conveniei.
591 ^l''« ^^ Caiaphryg'$ ad Ecele$iam veii.'#iilt^«s.
Eos qui convertunior ab hKresi qoae diciiiir Se-
cundumphryg is, seqoe in c'ero constitiitos aeiiiiinsni,
quamvis magni dicantur, bojusmodi cum oroni dili-
geiitia catechizari oportet et bapiizari ab Eccleaiae
caibolicae episcopis et presbyteris.
IX. Kan debere eathalieae in ea qum marlyria gua A«-
reltct dtcuNl tiifrarc.
te», pro qualit:ite peccati pcenitenliae tempus aiiri- C Non concedendum In ccemeteria, vel qoae mariyria
bneiidum est propter misericordinm et bonitatero
Dei : qui ergo bujusroodi sunt, revocandi et ad coro-
munionem sunt applicandi.
III. De neaphytig non promavendie ad eaeerdolittm K
Non oportrt neophytum promoveri ad ordinem sa-
ci*rdotalem«
IV. JVoti Ueere eormm cateehmmeme elerieoe (leri,
Non oportet maniis impoaitionero soper ordinalos
praesemilMS caiecharoenis celebrari.
?. iVoii lieere elericie ueuram tel eexeupla Jii^cipere.
Non lieet fenerari ministris aliaris , vel in sacer-
douli ordlne constituiis osoras vel lucra quae sei-
cupta dicontor accipere.
VI. !9on licere hwreiicot inyredi eccle$iam
diconior, haerfticorum eatbollcos orationis graiia ei
peiendae corationis intrare : sed et qoi ierinf, si soiit
fldeles • IncDmmunicabilca factos ad pceniietiliani
usqoe ad aliquod temporis redigi : poenitentes auiem
eos et errasse confessos soscipi oportet.
X. Non debere eatholicam heereAcorum mairimama
eociatu
Eos qol ad Eceleaiam pertinent indiflerenter Alioi
proprioa haereticorom naptita minime sociare do-
bere.
XI. De eanonieie euleeue.
Mulieres, quae apud Grascos presbyterae appellan-
lur» apud nos auiem viduae seniores, univirae el ma-
triculariae appellantur, in ecclesia unquam ordina-
tas constiiui non licebit.
Non coocedendom liaereticU iiigressam domos v ^^^ ^^ ^dinandie emeopit cum eouMo metropolUa.
Dei in baeresi permanentibos
VII. De Novailank et QuarlodechmnU.
Novatianos, vel etiara Quartodecimanos, qoos
Cracri TwampeAntmxixac [U.^ Tl«watpfff jwI ««x«Tif>irl
appellnnt, id est qoi qaartadecima lona priroi men-
noram el finitimorum epieeoporum,
Episcopos non oportet praeter Judicium metropo*
liUiioram et flnitimorom episeoporum oonstitui ad
Ecclesi» principatom : nec eliganlor nisi bi qooa
mnlto ante probabilis vita commendat , et nibilomi-
• In Godicibus : Laudodm. . . . ^ d »
^ Desant plurimi horuro canonom liiuti in A. Desompii soni ei d. h.
151 COLLECTfO CANONUM S. IS100R0 IIISPAL. ASCRIPTA. \7A
im si in sermone fitlei el rectai raiione per siiain A XXIH. Non oportere lectore$ eut psalmglai orario ntu
confersalionein fueriiit coiDprolHMi.
Xltl. iVofi lUere paputis minigtroi altarii etigere.
De eo <]uod non sil populis coneedendtnn elcctio-
nem 'acere eoram ^ui aharis mlnisterio suiit appli-
can*! .
XiV. S«tie<fr9 obtationei pro eutoffiiiin feitivitate pa-
sekatiadaiias provinciiu non debere mUti [U., G-»
irattimiui]m
Sancus oblationes ad vkem eulogiarum per fesii-
Titatem pascbalem loi alias parochias mitU miuiroe
oportet.
53 XV. De pialmiitit.
Non liceat prster canonicos psalmisfas ^ qui pul*
pitum ascendunt et de Codice legunt, alium quem-
iiliet in ecclesia psallere.
XVI. Vt ianctum Evangetium etiam iabbatii legatwr.
Sabbatis Evangelia cum aliis Scripturis legenda
esse.
XVII. Pialmoi ipanini non ticere eonfundi,
lii processionibus non oonnectere, id fsl ex tflTer-
sls 'versibiis el sensibus libri ia unum canticttm mi-
nime conjungere [T. i^ eonjiigere], aed siogiilonin
psalnMrum ordinabiliter de medio debere fleri le-
ctiouem.
XVIII. De ortitionibui ffuofktianii.
Da eo quod semper Bupplieationes orationiim «d
horam nonani et resperam oportest eeflebrari.
XIX« De ordine orntionum cateehumenorum atque fidt-
iium^ et de eommunione.
B
Quoniam non oporiet lectores aut psalinislas ora«
rio nti et sic iegere aut psaflere» i
XX! V. De lectoribui et ptalmiitii^ «f tabemai non in-
trent.
Qooniam non oportet altario servlentes [JR.^ 8.
|}., {7.,deservientes] a presbyleris nsque addiacon<4S
et ddnceps ordinis eoclesia«tici omues nsque isd mi-
niKiros, autlectores,autpsalmiftas, autexorclstas, avt
ostiarios, aut etiam eos qnl in proposito continentiic
sunt, tabernas intrare.
XXV. JVon Heere mnitirii panee dare mu caticem b€n§-
dicere.
Non oportet minisiros panes dare nec calicem be-
nedicere.
XXVI. De exorciitii,
Non oportet exorcizare eos qui necdum ab episco-
pis sunt provecti, neque In ecclesiis. neque iotra do-
mos.
XX Vn. ffon debere ctericoi iive Imcoi ad agapem vo<
eatoi partei tollere.
Nonoportetminislros altaris,vel qnoslibet clericos,
aui etiam laicos ad agapem vocatos partes tollere,
propler injuriam qu» tx bac occasione ecclesiasiico
ordfni poterit deputarl.
XXVIII. iVoii ticere in eeekiiii aecubitui iternera vel
agapem faeere»
Non < decet !n dominicis ecdesiis ' agapem faccre
et intns manducare, vel accubilus sternere.
XXIX. Non dekere ChriUianoi iabbatizare.
Non oportet Cbristianos judaizare et in sabbalo
Quoniam catecbumenorum orationem separarim et ^ vacare, sed operari eos in eodem die ; Dominica vero
prius post iraciatum episcoporum oporteat celebra-
re : qulbns egressis orent etiain hi qui in pcenitentla
sunt constituti , et post manus impositionem, bis
qiioqoe abscedentibus, turtc bdeles orare debebunt,
qnonim tres or^ktiunes fiant : una quidemy id est4)ri-
nia, per sileutium, secunda vero et tertia per vocis
pronuiitiationem , ac tunc demum osculo ptcem [f.
2, Um G., osculum pacis] deber^darl, ei posieaquam
presbyleri cpiscopo pacem dederiot, tunc eiiam lai-
cos dare, et sic oblatio ofTeratur : solis aulein inini-
•iris allaris liceat ingredi ad altare et communicare.
XX. De diiciplina alque modeitia cltricorum.
Qiioniam non oportet diaconem sedere prsesente
pra^ponendo camdem diem, si boc eis plncet, vacciit
tanquainChristiaiii.Qttod si inventi fuerini )udaixaiv,
anailiema sint.
55 XXX. ^nlli Chriiiiano ticere cum muUeribui /a-
vaera exercere*
Qooniam non oportet minisiros aliaris, vel eti:im
clericos quoslibet aul continentes, sed et omnein
omnino Chilslianum cum mulierlbiis lavacris * uii
comniunibiis : baec est enim apiid geoiiles pruiia
reprebensio.
XX Xl. De eavendii hwreticomm eonmtbuil
Qttoniam non oportet cum omnibtts haireticis mi-
. ... ... sccre ooiinubia, ei vel fihos vel (iiias dare, setl po-
{iresbytero, sed es jussione presbyteri scdeat : si« ^ .. . . r. . r.i • !•
... "^ . , ' .. ... D ^ius accipere, si ttmen proGletntur Cbristianos se
miliier autem hdnonncetnr et diacoiius a minMrss r . .i ••
. . . ., .... .. liiiuros esse cathoncos.
lurerioribus et clencis omiiibiis.
XXI. De ministerio iubdiaconorum,
Quoni.im non oportet ministros liceniiam liubere
in secretariiiin sivo sacrnrium, quod Grxci di. conicon
],£/., diacoiiionj appellant ingredi^ et contingere vast
doininica.
54 XXII. De miniitro, iil or«rto tioft ntatur^
Ministriim non oporlct orario uti, nec oeiit dere-
lioqnere.
" Exomnibus Codieibus. In A., applicdti,
^ lii Codicibiis : psalmoi, V., pialmoi qni publice
cantantur et de codice teguntur^ alium,
e T. I, Non licet, T. 2, i\a/i oprtct.
XXXII. Non tioere ab hmeticii eulogiat aecipere»
Non oporiet liiereiicorDm benedictiones tccipere,
quoiiiam islae maledictiones sunt magis qoam beoe-
dicliones.
XXXIII. IVoit debere cum heeretidi aul eehiimaiicii
oran»
Non oporiei ciim haireticis vel schismaticis orarc.
XXXIV. Non eundum ad faiioi martgres.
NoD oporiet oronem .Christitntim derelio&is marty-
^ JE,, in domibus eccletice,
« Ex M,^ U. In A. ct reliquis : igvaora uii debere
eommunia.
133
GRiEGOROM GONCILU. - LAODICENUM.
%U
ribtts Cbrlsli abire ad falsos martyres ractos, lii enin A 67 ^LSlBaptizandosdebire /Mti s^mhotum el ^tscere
aiteiH a Deo suol : qulcutH|ue auieni abire voiuerh,
anaihema siU
X\X?. Non Ikere Ckrisiiamt dmeHeta Ecelnia a4
angelos [U.f G., angutos] eongregationes coliigere.
Quooiam non oportet CtiriKtianos, dereJicta Eccle-
sia Dei, abire ad aogeios [(/., G., angulos], idola-
tri» congregatioofs faccre» quai omnia interdicia
sunt : quieunque autem inventus fuerit occulte huic
idolairi» vacans, sit anathema : quouiam dcrelin-
qiiens Dtiminum nc«iruin Jesum Chriiitum Filium
Dei, accessit ad idula.
XXX YL Non licere elericos magot vel ineanUiSarts
eese^ aut phylacteria facere.
Quoniam non oporlet minislros altaris aui clericos
el reddcre,
naptizandos oportet fidei syinbolum discere ^ , et
quinta feria ultimae sepiiinanac vei episcopo vel pre-
sbyiero reddere.
XLVIl. De his gw in tegritudine baptizanlur.
Qui in «griludine constiluii bapiisiniira percepe-
runt, sani facti syihbolum tidei doceantur, ui nove-
rini [£/., noscantj qua uoiiaiione digni siiit habiti.
XLYIU. Post baptismum chrisma dandum,
Opoi tet baptiaatos posl bapiismum chrismatis quo-
que coe!e$(is et regni Christi participes fieri.
XLIX. In Quadragesima sabbato tantnm et do.hinica
olferendum.
Non oportet in QuaJragesiiua panem olTcrri nl»i
magos aoi incaniatores esse, aui facere quae dieuniur q sabbaio et dominica tantum.
phyladeria , quc sunt magna obligameiita aniina-
rum : hos aulem qui lalibus rebus uiunlur projict
ab Rcclesia jussimus.
S6 XXXVIL iVoii ticere ab hmreticis vel Judans fe^
riatica iiuee mitluntur aceipere,
Non oportel a Judaeis et haereiicis feriatica qiise
mitiuniur accipere, neque cum eis dies agcre feria*^
108 >•
XXXVflL JSon licere a Judeeis axymas [T. I axjfma]
acapere*
Non oportet a iudaeis azymas acclpere aut tom-
monicare impietatibus eorum.
XXXiX. iVofi ticere cum paganis festa cetebrare,
Non oporlet com psganis festa celcbrare, a4it im-
pieutis eorum babere socieiatein.
XL. Episcopos ad eynodum ^oeutos non debere ton'
. temnere.
Non oportet vocaios episcopos ad synodiim con-
lemnere» sed abire et aut d(cere aui doceri qiix
suiit ad Ecdesiae caeieroromque correctionem. Qood
si coniem(serii, ae ipsum videbiiur accusasse oisi
forto per infirmitalem ire non possil.
XLI. yon debere ctericum vet laicum nne epistoHo po'
regrinari.
N'>n oportet ministrum altaris vel eiiam laicum
line canonicis litteris, id cst forinata, ali(|uo ^ pro-
ficifcL
XLII. c Nulium cterieum debere sine jussione episeopi
peregrindri,
Non oporlel mimstrifm «Haris vel qiiemlit^ei clerl-
L. Non licere quinla feria septimanee uliimo! Quadrage-
simam soM.
Non opoHet Quadragesimam qulnta ferii aliiDiae
bebdomadae dissolvi, et toiam Quadragesimam inho-
uorari, sed per totos dies jejunare et escis abstincn-
tise convenientibus, id est arldioribus uti.
Ll. iVoii de6ere in Quadragesima nisi sabbato et dowi'
tdeo natalitia marlgrum cetebrari.
Non oporlet in Qitadragesima mariyruin natalitia
teiebriiri, eed eorom In sabbato el domlBica tantum
roenioriam fieri.
Ul. Non ticcre in Quadragesinw nuptias jierL
Non oportetin Quadiagesima aut nuptias aui qux-
libet nalalilia celebrarc.
p Llll. Non licere Christianos ad nuptias euntcs cantare
^ vel baltare.
Non oporlet Cliristianos ad nuptias eiintes vel
ba'I;ire vel saliare «, sed caste coenare vel prandere,
hicut compeiit Cliristiauis*
J^IV. Non licere miuistrBs attaris spectacuUs inter^
esse. *
Non oportet minislros altaris, vel quoslibet cleri-
cos, speciaculis aliquibus quae autin SSnop^ii^i S':t
coenis cxhibentur interesse; sed antequam thyme-
lici ' ingredianlur surgere eos de convivio et abire
debere.
LV. Non debere clericum vel taicum Christianum e%
* sgmbotis eonvivia celebrare.
Non oportei ministros aluris, vel quoslibet clerlcoji,
*aut etiam liicos Cliristinnos ex symbolis, -qux vtiU
cum praeier jussionera episcopi ad pere^^riua [7. 2, D gus commissaila appellat, convivia celebrare.
peregriuationeuj] proficiscL
XLIII. Ministros non debere ab ostiis rtcedore.
Non oporiet iniiiistros, id est ostiarios, vel brevi
teinpore ab ostiis dce-se et oralioni vacare.
XLIV. Non oportere post duas septimanas Quadrage'
simee aliifuem ad baptismum suseipi.
Noo oportel posl duas Quadragodimie hebvlomadas
«ineoiqmii ad iiaptisin«m suacipi.
XLV. iVeM debera mu!iere$ ingredi ad attare.
Non oporteitnolieres ingredi ad altare.
* T. 9, festos. C, fetiaticos.
^T. 1, %Q,utieubi,
« l>ees| hic-canon hi U.
^* Ex i£., T. 1p 2, U., G. In A. ct reKquis : di^
LYI. Non oportere pretbyteros ante iugressum ejriscopi
ingredi.
Non oport^ presbyteros anie ingressum e}iiscopi
ingredi et sedere in tribunalibus, sed ciini episcop»
ingiedi, nisi forle vel «irgroiat [f/., aegroiet] episco-
pus, aut in peregrinis esse eum consiilerii.
LVIl. Non debere in vicis et in villi$ episcopos ordi'
nari,
Non oporiei fn vicis et villis episcopos orilin.iil,
sed visiiatores, id estqui circumeanl consiltui; hos
ei?re
' B. R., T. f, 2, U., C, eantare.
' T. i,2, C, thymelico!.
/»
COLLECTIO CAiNONUV S. ISIOORO HISPAL. ASCRIPTA.
m
autem qiii anteliac ordmaii timt nlbil agerc aine
foiiscientla episcopi civitaiia : siinlliier etlain |irca-
byterl niliil sine prxcepio et couailio episeopi
agant.
LVlll. Non opartere m d&mihu» ak tjgkteoph vei pretbff"
terit Maiionet fiert.
Non oportet in domibus oblationcs ab episcopia ei
preiibyteris fleri.
bl-X. Non licere ptalmot ab idioiit compotltot in eede^
tia dia : et qni tint libri eanomci,
Non oportet ab idiotis psalmos compositos et vul-
gares in ecclesils dici, neqne libros qui sunt eitra
cnnonem legere, nisi solos canonico& Novi et Veieris
Testanienti. Qu» autem oporteat legi et in auctorita-
lem recipi b«c sunt :
Genesis mundi. Exodus iEgjiiti. Leviticum. Nu-
nieri. Deute ronomium. Jesu Nave. Judicuin. Ruth.
• iE., B. R., e. 3, T. I, 2, Regnorum.
A Regom • libri IV. raralipoiueiion libri II. Esdraa
\V.^ Eara]. Liber Psalmorom numero CL. Proverbia
Salomonia. Ccclesiastea. Caniica canticorvm. Job.
Esiher. Sedecim propbeiarum libri, id est : Osex,
Anios, Joely Abdias, Jonas, Hichaeas, Nahum, lla«
bacoc, Sopbonias* Aggaos, Zacbarias, Malachiaa,
Esaias, Jeremias, Ezecliiel, Daniel.
Item. Novi Testamenti, Id est EvaiigeHorum lilnl
IV : secundum Matibxomt secnndum 59 Maieum,
aecundum Lucam, aecundum Joannem. Aetua apo-
siolonim. Canonictt Eptsiolae vii : Jacobi 1, Pctrl llp
prima et secunda, Joannia III, prima, et secanday ei
lertia, Judas I. Episiols Pauli apostoli numero xiv :
00 ^<l Romanos I, ad Corintliios II, ad Epbeslits I»
ad Thessaloaicen5cs 11, ad Galaias I, ad Philippen-
B ses I, ad Colossenses I, ad Timoiheum II, ad Tltum
I, ad Pbilcnionem I, ad Ilebneos I.
VIII.
CONCIUUM CONSTANTINOPOLITANUM PRIMUM-
ADVER8U8 HARB8BM MACBDONIAM • FACTUM AB BPISCOPia NUMERO GENTUM QUINQUAGINTA
SUB TRBODOSIO MAJUBB, aiAOBlO BT BUCHBBIO CONaULIBUS» JBBA GGCCIVIII ^.
Regul» sive delluitioiies eiposit» ab eptscopis
centum quinqnaginu qui in unum Consiantinopoll
convenerunt, qiiando beatus Neciariiis episcopus est
ordinaius, damnato Masimo Cynico <, quorum no-
mina et proviBCis in Graeco continentur.
li Cuttadiendam ette fidem Patrum trecentarwn deeem
et oeto,
^ Non apornendam esae fldem Patrom trecentorum
decem et octo, qui in Nicaeam Bitliyni» convenerunl,
aed manere eam ratain oporiet, et anathematiaare
omnem bxresem, specialiter autem Eonomianorum
imo Anomianorum, qui Laiine sine lege dicuniur,
et Arianorum sive Eudosianorum, et Semiarianorum,
necnon Pneumatomacborum ^ id est qui eontra san*
ctum Spirltum piignanl, et Sabellianonim et llar-
cclliaoorum « et Pbotiuianornm ei Apollinarlsla-
rum.
II. Vt epiteoid tna$ dioteetet gubemani mee ad alienem
accedant.
Episcopl qui eitra dioecesim 8unt ad Ecclesiu
qn« eiira terminos eorum sunl iion accedanl, neque
confuiidant et permisceant Eccleslas ; sed seeundum
regulas, Aleiandriae quidem episcopi ea qum sunl in
^gypto tantum guberneut ; Orientis autem episcopi
soliua Orientia curam gerantt aervatia bonoribua
primatus Ecclesl» Antiocbenae qui in regulis Nicsenae
aynodi coutinentur; sed et Asianai [i£., Asiae] dioe-
cesia episcopi ea quae sont In Aaia et qoae ad Asia-
aam laniummodo diceceaim pertinent gttbernent;
Ponti aulem episcopl Ponticae tantum dimoeais ha-
• 13«, lfM<rfoiiMiiem.
^ T. 2, aera ccocviiii.
• M.f JRf^o, el tk poslea ki aeiio canooo.
Iicant curam ; Tbraciae verolpsius tantummodo Thra-
civ.
III. Non imfitati epiteopi ultra di(Bcetet tuat non acce*
dant.
Non Inviiatl eplscopi nlira dioecesim * non aece-
C dere debent super [If., pro] ordinandis aliqoibus vel
quibuacuiique disponendia eecleslasiicls ^\ cansia,
servata regula quae supra scrlpta est de unaquaqne
dioecesi ; manireatum namqne esl qood per singnlas
quasque provincias provincialia synodu<tadministraro
et gubernare omnia debeal fcecnndum ea quae sut.i in
Nicara deAniu.
I Y. De eccUuit in barbarico pontit.
Ecclesias autem Dei, quae aunt in barbaricis gen-
libus consiituiae» regi el adminislrari oporiet ae-
cundum consoeindinem qoae a Patribus obtinnisse
dignoscitur.
V» De konare ConttanimapaUtani epiteopt,
Consuntinopolitanae civiuiis episcopum babere
0 oportel primatus honorom post Romanum episcopum,
propter qnod sit Roma nova.
Yl. De ma^ma Cgniea pkitotopha.
De maiimo Cynlco philosopbo et totins IndiacipX-
nationia ejoa, qoae Conataniinopoli oru esl, autuittm
esl, ttl neqae Maiimus fulsae ani esse jam paieinr«
neque bl qui ab eo aunt ordiBati, qualemeoBque gra-
dum clericatna obiineant, omnibtta adlieei qoae eircn
eom vel ab eo gesu SBni In brritam revoeaila.
4 T. 1, 2, 6., Pneumaiematiearum.
* B«R.y dkgcetim tuam nan acaedera.
157
GRiECORUIl CONCILU. -^ CONSTANTINOPOLITANUII SECIJNDUII.
Homina efriuoporum €L.
Nectdrius Gonstanlinopolitaiius.
139
VU. Sffmbolum eorumdem imciorum cenium qumqua- jj^
yinia Pairum apud Constuminopoiim iniiiiuium.
GreJiinus in ununi Deuni Palrem omnipolenlem,
faciorem coeli el terrae, visibilium omiiium ei invisi-
biliunv coiiditorem : et in ununi Doininum * nosirum
Jesum Cbrisiuin Filium Dei unigenitum, ex Patre
naium £2 ^^^^ omuia sxcula, Deum ex Deo, lumeu
ex lumine, Deum verum ex Deo vero, uaium, non
factum, boiuouftion Pairi, hoc est ejusdem cuin Paire
substaAtix, per quem omnia facia sunt, qui propier ^
uos et propter nostram salutem desceiidit et incar-
natui est de Spiritu sancto ex Maria virgine boino
factus, passus est sub Pontio Pilato, sepultus tertia
ftie resurrexit, ascendit In coelos, sedel ad dexiemm
Dei PSiiris ^, inde venturus cum gloria judicare vivos
Timoiheiis Aleiandriae.
Dorolheus ab Oxorinco.
Gyrillus Hierosolyniilanas.
Galasius Gssariensis.
Macher Hiericuntius.
Dionysius DiospoIUauus.
Priscianus McopolitanuSk
Saturninus Sebastianiks.
Ausentius Ascaloniia.
Helianus Tamniensis *.
Zenoii Tyrius.
Paulus Sidoniensis [(?., Sidonensts].
et mortuos, cujus regni non erii nnis : et in Spiritum „ ^'«««»^»» » Ptolemaide.
saiictum Dominum vivincalorem - ex Patre el F.lio " P*"»»PP"» ^*™"/^"?«V ^ ^.„ ^ . ,
procedeniem. cum Patre et Filio adoraiidum et glori- SfL^T. A^!^^^^^^^^^ ^^' *' PtHadensis].
licanduro, qui lucuius e&t per prophetas : in unam
catbolicam alque apostolicam Ecclesiam : confitemur
unum baptisma in remissionem peccatorum : exspe*
ctamiis resurreciionem monuorum, vitam futuri
euli. Aroenh
Timotheus Berytius.
Basilides ab Ibbo.
Mocimus Aradeusls.
Et oeteri cxxx f .
• iE., B. A^ E. 3v T. I, 2, U.» Daminum tevm
Chrisium.
^ i£., D., focta sunt qwe in coeto et qwB in terra^ qui
propier.
• ifi., B. R.,T. I, 3, U., addextttam Patrit.
^ ifi., B. }X.^ Dominum ei vivificaniem. U., eimifi'
canlem.
• ite., B. R., T. 1, ^ iamnienm.
' i£., Bmflcm. B. R.« Baraciu».
s Guin episcopi cl huic interfuerintconcilio, tin*'iis
deest iiomen in subscriptionuni catalngo, si()uidt in
xix tanliim in eo nomiria recenscantur; vigitiu an-
tem CdnKcrilii debuerani Paires, ut aiiis cxxx sociati
numeruni ci coinplerent.
CONCILIUM CONSTANTIKOPOLITANUM.
CBIITCII SSXAGIRTA TRIUM BPISCOPOmiiBf, SltTltA VICARIOS VNDECIM, QUT AD VICBM 8U0RUM
PRfSliLtJM SUBSCRIPSERtJNT, TEMPORIBUS CONSTANTIRI IMt>ERATOBtS, JSRA DCCX.X.
SS^Sft Sancta, magna atqiie unlversalis synodus, C
quae secundnm Dei gratiam et piissimam sanctionem
clementissimi ct fidelissimi luagni imperaioris Gon-
staniini congregaia est in hae a Deo conservanda rc-
gia Constanlinopoli nova Roma, in secrctario divini
pslatii, quod eognomlnatur Tmllus, drcrevit qux in-
feritts conUncntur. Unigenilus Dei Palris(fueFiliiis et
Verbum, qui per omnia similis nohis ahsqiie solo
peccaio ractus est homo, Christiis verus Deos noster
per evangelicas voces praeclare [l/., pniclanians] praedi-
cavti : E(jo tum lux mundi; qui tequiiur me non am-
im-oi fii ienebris^ $ed habebii lumen vita; et i(erum :
Pacem meam do vobiSf pitem meam relinquo vobis.
In hac divlnitns edilt pacis doeirina gradiens roan-
saeUsftimHS noster imperator, qni et propagaior ['/*.
I, prDpugnatorj eistilit rect» fidei, expugnator vero ^
pravaa docirlBas, sanctuni lioe ex nobis oniversale
cofif reg ans conciliuro toiins Ecclesi» adunavit cotn-
paginero. Unde Ikbc nosira fiancta et universalii
syBodus inipieiaiis errorein, qui a qiiibosdani per
* Deest hoc concilinm tn A., iE., E. 3. Desam-
plnfn est ei l^Mlice IM\. cnm variantibns caeierorum
leiiionibus. Aderat eiiam in Codice Lncensl prout in
Patrol. LXXXIY.
tempora ei nonc usque esl ^, procBl abjictens, san*
ciorum auiem el probahilium Pairnro inoffeiise iier
asseqiiens, sanctis et universaltbus quinque synodis
pie in omnibus eonsonavit, treoentormn decem el
octo sanctorum Patruin qui in Nicaea conveneruiu
adversum insanL^im Arii, el po^ae^i in ConsiaulinopoH
centuin quinquaginta Deo inspiratorum vtrorum ad-
versum Macedonium impugnatorem Spiriios et Apol^
Hnarem impiumv simililer et qu:e in Epheso priun
adversus Nestoriiim Judaie» inielligeniiae congregaia
est dueentorum venerabilinm viruium , el quas in
Cbalcedoiie seicentoruin triginta Deo inspiratoruin
Patrum adversus Eiitychem et Dioscornm Deo odi-
bilem ; super has et uiiims harum qnimas sancta*
synodi qnae hic congregala est advcrsus Theodorum
Mopsuestenum «, Origenem, Dtdymum et Evagriuin,
et seripta Tlieodoreti adversum duodecira capitula
laudabilis Cyrilli, ei cpistolam qiiae dicilor Ihae ad
Marin Persam scriplam, piciatts qiiidem restjuratis
sanciiones in omnihus illibatas, piorana vero impie'*
B. R. repcritur.
>> Cx U. in I). R. et reliqiiis deficit Terbnro esf.
« Cx rcliquis prsler B. It., in quo : Mopsueicnuau
6
«:o
COLLECTIU. C.\NONUM H. ISIDOIia IIISPAL. ASGRIPTA. f40
iQiis projiciens dog(na(a« et id quod a irecentis de- A ad suam propriam Toluntaiem apta infeniens, tbeoi
ccm et ocio Palribus csposiium esi, iteraque quod a
conium quinquaginia Deo iuspiratis viris coufirma-
lum e:>i» quod et ceierae saBCtae synodi ad perem-
piionem totius pestiferai haeresis promple suscepe-
runt ratumque habuerunl« synibolum et h«c nostra
sancia et unifersalis a Deo inspkau consignavit syii*
odus.
SywboDim Nicam conciHi iruentorum decem et octo
Patrum,
Crrdimns in unum Beura Pairem omnipotentem,
onunum visibiliUm et invisibilium condilorem [7. I,
^, hc orein] : elin unum Domiuuni iesum Chrisium
Filium Dei, qui natus est ei Palre, uaigcnitiim, hoc
esi de essenlia Patris, Deum de Dco, luuien de lu-
doruin dieimus Pharanitanum [i^., Pbaranibinoruml
episcopum, Sergium,P.iulum,Pyprhum, Petrum, qui
fuerunt hujusregiac urbisprae-ules,insuper et liono-
rium qiil fuit pnpa aniiquae Uomae, ^i Cyrum qiti
Alexaiidriae teuult cpisCi patum, Macariuro quoqiie
qui fuil nuper Auiincbiae praesul. et Stepbauum ejus
discipulttm, nmi quievit per eos pieniiudini Eccle-
siae erroris scantlala exciiare uniua voluntaiis ei
onius oper.itionis iu du«ibus naiuris unius de saiicta
Trihiiale 66 Cbristi veri Dei no»tri oribodoxas plcbi
consonanter disseminando haeresem consentaneam
insanae ac malitiosae sectae impioruro Apoilinarii,
Severi aique Theinistii, qu:e conaia est etstinguere
perrectimetu liumauitaiis uniiis ejusdemque Domini
mine, Deum vtruni de Deo vero. natum, non faclum, B Jesu Cnnsii Dei nosiri per quamdam callidam ad n-
(onsubstantinlcm Palri, per qiieui oiiuila facla sunt
quae in coelo, et quae in terra, 65 propter iios homi-
' nes et proptcr nostram salutem descendentem, incar-
iiatumque ei humanatum, passum et resurgentem
terlia die, et asccndeniem in coilos, et venturum ju-
dicare vivus et inoriuos : et in Spirituro sanctum.
Cos vero qui dicunt qula erat aliquando quando non
erai ", et quia ex nibilo factiis est vel ex altora sub-
siamia vel essentia, dicenies esseant mutabilem aut
vcrtibllem Filium Dei, hos auaihematizat catholica
et apostolica Ecclesia.
Symbolum centum quinquaginta eanctorum Patrum
Conslanlinopoli congregatorum.
veniionem, ex hoc quod absque voluniate et absque
operaiioue intellectualiter animalam ejus carnem
blaspheniando iutromisit. Excitavit igitur Christtis-
Deus noster fldelissimam imperatorem novuni David^
virum secundnm eor suum inveniens, qui non dedit,
iuxia quod scripium esi,somnum oculis auisetpal|ie»
bris sui» dormitationem, donecper liune nostruma Deo-
C( ngregatumsacruuiqueconveutttin ipsam qrci» fldel
reperit perfectam praedicationem ; secundum enian »
Deo editam vueem, ubi duo vel tre$ fuerint congregati
in nomine meo , ibi wm in medio eorum» Qnae prx-
seus sancta ei univer»ali8 synodus fideliler susci-
piens et expansis manibos ainpieciens tam qu» a san-
Credimus m unuiu Deum Patrem omnipotentem, u .• • a .■ .• d
,. _ ...... ...... _ ctissmoacbeatissimoAgathonepapa antiqu:eKomaa
ftictorem coBlietterraj.visibiliiimomniumetitivisibi- r , . .... : «7 .. •
lium conditorem : et in unum Dominum Jesum Clirl-
fttum Filium Dei unigenitum, qui ex Patre natus est
ah:eomnia saecula, Inmende lumine, Deum verum de
Deovero, nalum, non factum, cousubstantialem Pa-
trl« per quem onuiia facta suiit, propter nos bontines
et propter noatram salutem descendenlem de cobIIs,
et incarnatum de Spirito saticio el Maria virgine, et
humanatum, crocifixumque pro nobis sub Poniio
Pilaio, ei passum, et scpultoro, et resurgeuteni ter-
lia die aecuntluni Scripluras , et ascendeniem in
coeloa, et sedenicm ad dexlenim Patiia, et iternm
venturum eum gloria judtcare vivos et mo« tuos, cu-
)us regui non erit flnis : et in Sptritum sanctum
Dominum el vivificantem, qui ex Patre prooedit ,
facia est suggestio ad piissimum aique fldelissimuiii
nostrom luiperaiorem Constanlinuro, quae nominatim
refuiat eosqui docueruntvel praedicaverunt,hicutsu-
perius dictum esl,unam voluntalemet unamoperaUo-
nem in incarnatioiiis dispensatione Cbristi verl Dei no*
fttri,adliaec quoqueamplexa est et qoae missaeatas»*
croconciIio,quod sub eodemsanciissimo papaestcen*
tum viginii quinque Deo amabilium episcoporum, al-
lcram syuodalem soggesilonem ad ejus a Deo iii*
siructam traiiquillitatero, uipote consonanles sancta
Clialcedonensi et toroo sacratissimi et beatissimi
papae ejosdem antiquae Romas Leonis, qui directus
est ad sancium Flavianum, quem et tiiuluii) rectae
fidei hujusmodi syiiodus appeliavii; ad baec ei syn-
qui cum P«U« el Fillo «oadoraiur el eongloriflcalur, D"«"'" «'''*"'!»* l"* •?"'** •"'" ' ^*^ ^*"'"'
adversus inipium r^estonum et ad Oneolales episco-
pos.
qiii liicuttts est per prophetas : et In utiam sanct^m
caibolicam et apostolicam Eccleaiam : confitemur
uiium bapiismuro in reinissionem peceatorum , spe-
rsmus resunrectionem mortuorum et vitam futuri
sa>culi. Amen ^,
Sufficiebat qoidem ad perfeeiam orthodoxae fidei
sciemiam et confinnaiionem piom aiqiie orthodoxum
boc divinae graliae symboloro; sed quoniam non
destitit adiaventor antlquae malitise cooperaiorem
sibi serpentem reperiens • per eum veneiiosam bu»
manae natur;i; inferens moriem, iia et nunc organa
■ In reliquis praeter B. R., erat, et anteguam naue^
refnr non erat, et qtlin.
^ Vox Amen desumpta cst ex cacteris Codicibos,
Secuta vero sancla qulnque universalla cnneiiia el
sanctos atque probabiles Paires, opiisonanterqoecon-
fiteri definiens Doroinnm nostruro JesumChrisiom ve*
rum Deuffl noslruro uiniin de aancia et eonaubsiantiali
et vit» originem prjibente Trinllale, pef foetum ib
deiiaie, et perfectuHi eumdem ii* bumanilaiej Oeun
vere, et bomincm vere, eumdem ex antma ratlon:»li
et corpore , eonsubeiantialem Patri secondum delia-
lciii et cousubstaniialem nobis eumdem secundum
eum dcsit iu B. B.
c U., C, cooperatores iibi per urpentem reperietis.
lil GRiOCORUM CONCILIA. — COiNSTANTINOPOUTANUM SfiC(3Ni)UM. U?
litiinanitAtem, per omnh similem nolils absqne p^- A sanrt» Trinitaiis et post inc.nrnaliotiem PomiMUfii
cato, ante sxcota quidem ei Patre geniltim sei untinm
deitatcm, in ulrimis outem diebus eumdem prop*er
nos et propter 07 nostram salutem de Spiritu
sanclo et Maria virgine proprie et veraciier Dci ge-
nlirice secnn>lum liumaniiniem, nnum enmdemiue
Chri<itmn Filium Dci unigenitom in duabus natnris
{rTconruse, incontertibiliter, inspparaWHter, indivi»e
rngnoscen<liim, nnsqaam exstincta banim natararum
diWerentia propier nninnem, saivaia magis dunlax rt
proprietate utriusquc natnrae eiin anam personam et
in iniam sobsiantiam concurrente, non in duas per-
itonas partitum tcI dlYisum, sed unuro eamdemque
Filinm unigenitum Deuin Verbnm Donrinum Jesum
Cirrisinm, juxta quod olim propheine de eo ct ipse
nostrom Jesam Christum verum Dcum no^riHii
csse credentes : d eimu^ duas ejiis esse nainr9s in
vna ejns radiantes subsisteulin, iii qua tnm miractra
quamqne pas^iones per omnem su:e di<pens:aionis
conversatinnem non secundnm phantasiam scd ve*
raciter demonstravit, dnm nniuralis dilTerenHt l:i
eadem una substnntia cognoscatur in hoe quod ciim
alterius communione uiraque naiura liidiTise» in«
confuse propria viilt atqne operatur : j<ixt.i qiiam
rationem et dnas naturalCN volnntates et operationes
confltemur ad saluiem humani g-^neris convenienter
concurrentes. Ilis igitur cnm omni undiiiue dlligen-
tla et cura a nohis delinitis, decernimiis nKam nd.*m
nolli licere prorerre aut con^cribere vel eompoiiere,
nos Dominas Jesns Christus edocnit, et sanctorum ^ autsapere velctiam docerealiter.BosntueiHquipr.T-
Parum nobis iradidit syiiibolum. Et duas naiurales
voluniates in eo ei dtias naiurales operatioiies indl-
Vtse , inconverlibilfter , inscparabiiiter, inconfuse
sccaitdam sanctonim Patrum doctrinam xqualiter
praedieamns,et duasnaturnlesvoluntates non coiiira'
rias.absU,jnxtaqnod impii assev< rant liaerettci ; sed
seqiiens bumana ejus voluntas et non rcsistcns vcl
reluctans, sed potiu^t et subjecta divintT ejus atque
onmipoienti Tolontali. Oportebat eniin eamis vohin^
tatem inoveri, subjici vero voluntnti divinre joxta
sapientisstmnin Atlianasiuin ; sicut enim ejus caro,
caro Dei Terbi dicitur et est, Ita et naturalis camis
ejus volantas propria Dei Verbi diciiur et est , sicut
stiinpserinl vel compooere fidem aliam vef pruferre vei
docerevel trailcre aliudsymbolum volenllbiis cx gen*
tllttaie converii ad agniiionem Yeriuitis vel ex jn-
(taismo sive ex qnalibei h:erese, seu no%itatem vocis
sive sermonis adinventionem ad su> versitinem intro*^
ducendam eorum qu» nonc a nobis deiermiiif fa
snni;ho8, siqoidcm episcopi cxistunt aut clerici^
atlenos esse, eplscopos quidem ab episcop.itts cleri-'
Cos vero a clero : si atiieui nionachi existuni vel
laici^ anathennatizari eos.
Kt subscripiioncs.
Theodorus humilis iresbyier saiictas Romae Cc«*
clesix , locum reprassentans Agathonis beatisstuii
Ip^e all : Qiifa descendi de cmlo non nt faelam vofnn- ^ uiiiversatis papae urbfs Romse subscripsi
tatem menm, ud votuntatem ejus qui misil me ^, pro^
priam dicens votontaiem qux* erat caruis ejiis, nntn
et caro propria ejus facta cst. Qnemadmodum enim
fanctissima alque immacnlata animata tjus caro
dcificata non est perempia, s d in suo proprio statu
n ratione permansit; ita et humaniiatis ejus volun-
tas deificata non est perempta , salvata est mngis
secundum deiloquum Gregorium dicentem : Nam
illiusvelle, quod in Salvaiore intelligitur, nou erat
conirarinm Deo,dei8catum totum. Doas vero natura*
les operaiiones indivise, inconvertibiiiier, inconfnse,
inseparabiHter in eodem Domino Jesu Christo vero Deo
nostrn glorificamas, hoc est divinam operationem et
iinmanam operationem secundum diyinorum praedica-
Georgius huuiilis presbytersanctaeUomieCccle^l»
01 supra.
Joanncs huinilis diaconus sanciae Rom» £cclefti:e
ut supra.
Uero Georgiu) roisericordia Dei episcopns Con*
fitanlinopoleos novae Romse definiens sabscripsi.
Ei caetcri simiiiter legimus ct consensimus.
Sancia synodus exclamovit : Mullos antios impe^
ratori ; Christo dilecto imperatori mullos snnos. Or*
thodoxe omnes credimus. Iliuminatorcin pacis, Do*
mine, conserva. Marciano novo Coiistantirio xieriia
roemoria; iiem itovo Jastiniano Consuiittino seterna
memoria, qui deposuit haerelicos : Doiiiine, etnserva.
Ncstorio, Euiyclieti at^jue Severo anilhemasii; si-
torem Leonem manifestissimeinquieniem>>;aiienim: «v milin eis sapientibus anaihema : Theodoro Phnrant*
Utraqne forma cum alterius cominunione qiiod pro«
prium esl, Verbo scilicet operante quod Verbi est, el
canie exsequente qood carnis est. Nec cnim i^
qmH|iiajii anam d^imus nataralem operationem
Dei ei creaturae , ut neqiie qnod creatum est in
divinam elevemas essentiam, neifue quod exiininm
^t ditinas naturac ad corapeieiiteiu creaiiiris locura
de}icisroas* Unius enim ejusdeni tam miracula
qoamqae pa8sioni*3 cognosciuius secundam aliud et
aliod earom, ex quibus et constati naturarom Qg
ct in quibus babet essCt sieut admirabilis inquit Cy-
riiiiis. Undique igitar inconfosum atque indivisora
coiiservantes celeri voce cuncia profcritnus, unum
> la reliquis, praeter BR., mt Patrie,
tano anathema ; Scrgio et lloqiorio anathenia ; Pyr
riio et Paulo anathema ; Cyro et Paulo [ C/., (;., Pe«
tro] analhema ; Mncario et Stephano anaihenia»
Polycronio novo Siinoni aHaibema : omnibus hacre*
ticis C9 anaihema : his qui praDdicaverunt vel pre^
dicant et sperant doeere anaro voltiutaiem et unam
operationein in iiicaraationo dispensatioiiis Christi
veri Dei nostri, anaihema.
iHlectiwmvi fratribus universis Etclesiarnm Chrittl
prtnulihus per Hispamam eonslHutis Leo.
Cnm divcrsa sint hominum studia qutbus hiimann
dispensari credilur vita, unnm esl lamen pietatis of*
ficium, qnod potest ad .xtcrn.^e vitx perducers quas*
^ ln reliquis» praeier BR». fii9«ireiir«iN.
m COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. Ui
slum ei meriiiiiD, iii qiio omnem consoriem fidei A in iino Ooniiiio nosiro Jesu Cliristo, el coiKleninatto»
Cbristtana* aequtim cst studere, cui nempe Spiritus
saiicti digaairosuae grattae inspirat affecium cl inof-
fensum demoiistrat operum bonoruni effectum, quia
Spiriius, ut Dominus doeet, ubi vult spirat et vocem
ejus audis, etquia est ejus incomprehensibilis gra-
tia coiiaectit et perbiiiet, et nescts uiide veniat aut
qiio vadat. Sclenies Igiiur ac satisfacii quia et in yo-
bis Ciirisiianae religionis flagrat studium ulniB<{ue
spirilualibus anipieclimini semina coelestis docirina',
etevangeliae atque apostoiica traditionis in vobs
rruciificat fervor et puritas, pro qua haec sancta Ec«
clesiarum mater aposiolica sedes usque ad viciniam
de^tudavitsemper et desudat, et prius, si hoc divina
niajestas censuerit, iinimam a corpoie temitoraliier
ne eorum qui aliter docuerunt vel creilideruni» ct
lisec singula relegerunt ac reiraciarunt. Et qiiia quas
Dei suni cum ejus timore atque amore &< ruiati suni«
ejus niitu verae per eos cunressionis sinceritas de-
monstrata atque conflrmata est : erga quod synoda -
lis definitio diciis apostolicoruro virorum eonsona
protestatur, ex quibus vestram aatisGcri dileclionem
conlidimus. Quiqui vero adversum aposiolic» tradi-
tionis puritatem perdueliiones exstiieruiit abeuntes
quidem aelerua condemnaiione mulctati suiit, id est
Tbeodorus Pliaranitanus , Cyrus Alexandrinus, Ser-
gius, Pyirhus, Paulus, Petrus Constantiiiopolitani,
cum Honorio qui flamniam hxretici dogmatis non«
ut debuii, apostolica aucioritate incipieiiiem exstin-
diligii [7. 1,2, deligit] sequesirari quam proditione B xit, sed negligendo confovit. Qui vero superstites
noluerunt ad veritatis conresMonem per medelam pa>-
nitentix converti vel repedare de prae&ulari ac sa-
cerdoia!i gradu deleti sunt, id est Macarlus ex An-
tiocheno praesule cum Stepbano es abba presbyiero
ejus discipulo imo erroris haeretici incentore [f. I ,
2, U., G., ince^tatore], et quodam seoe Polycronio
ex abba presbytero novo Simone, qui roerito de £c-
clesiis Christi ut mercenarii infideles expulsi, qua-
rum iioxii subsessores [7. 1, 2, C/., G., successores]
et perversores exstiiermit, et fauc exsules deportaii
sunt, ut reatus sui et blasphemiarum in Deuin op-
probria recognoscant, sub coniemptu ac denobitione
fidelium omniuni constituii. Ct quia quaeque iii
sacrilega sea conressione veridica pro temporali
deleciatione vet arflicilone sejnngi, quia citra hanc
sicut aeternaB bealiludinis prasmium, quam sanctis
suis Dominus prxparavit, adipisci non suppelit, iia,
quod lugubriier ejulandum esi, a Deo vivo et \ero
per erroreinfalsidici dogmatis factum ettorrem »ier-
iiis crnciatilius evenit mancipari. Sed quia nuiic pcr
gratiam Dei Christianissimo ac plibsiino filio no8:ro
Coiistantinu iinperatore regnanie, quem ad boc pie-
latis officium elegil alque praeelegit supcrna cle.ien-
lia, reciae confessionis atque apostolicae iradiiionis
fulgor« haereticae pravitaiis expulsa caligine, per to-
tum orbem lerriM-um veluti clarum jubar efl^ulsii, et
pas atque concordia veritatis later cunctos Ccclesia- ConsiantinopoIit:ina urbe universali concilio occur-
r4iin Cbristi praesules regnat de pacifica in ChristUfn
Gonfessione descendens, qui pax vera et salutaris
est, per quem reconciliamurad Deum ; sciat [f7. add.
autem] vestra sinceriias et Chrisiianis omnibus in«
notescant Dei ommpoientis mira magnalia, quia in
Constaniinopoliiana urbe clementissimus nosier, imo
beati Peiri apostoli fllius imperator armaius zelo
Dtii ac desiderio pietaiis accensus, episcopis ex lotius
mundi pariibus aggregaiis, quod ex mulio tempore
fideliter 70 cupiebai, duincensuitm.tjestissupern»,
per nuper elapsam novam iudiciionem explevit **.
Universale itaque sanctum sexium conc.lium celer
bratum est, ad quod celebrandum ex prxcessoris
nosiri aposiolicae memorlai domini Agailioiiis papae
renteceleLratogestasunty propter linguae diversita-
tem, io Graeco quippe aut scripta sunt, needuai in
nostruro ^ eloquium examinaie iranslaia» definitio*
nem 71 Interim ejusdem sancli seiti coociliiet ac-
clamaiionem, qua? prophonellcua dicitur, toliua con-
cilii factam ad piissiroum principero, pariierqiie
edictum clemcntlssimi imperaioris ad omnium co-
goiiionem ubiqiie directum, iu Laiinuro de Graeco
translatumi per latorem praesentium Petruin notariuro
regionarium sauctas nostrae Ecclesiae vestrae dile-
ciioni direximus, etiam acia totius veiierandi concilii
directuri, dum fueriiit elimaie transfusa, si hoc et
vestra bonis studiis fervens cbMritaa delectatur. llor-
umur proinde vestram divinis ministeriis mancipa-
persona presbyteri diaconique directi suni. De di- p tam iii fidei veritate concordiam, ui summaro sedu-
versts autem eonciliis huic sanctae .'tposlolicae sedi
cujtis minisierio fungimur subjaceiitibus archlepi-
ficopi a nobis sunt desiinati, qui cnm pio principe
simul et omnibus qui e|us mandato convenerunt Ec-
desiarum praesulibus praesidentes ac considenles,
prirouro quidein sancia quinque universalia concilia
et venerabiles ecclesiae Patres« quorum libri ac te-
stimonia hinc fuerunt destinaia cum lomo dogmatico
apostoltcae memoriae nostri dece^isoris domini Aga-
thonis papap aique pontificis, ei responsis iotius no-
stra) synodi pro confirmatione duarum natuninim
doarumque naiuralium voluntatum et operaiionum
litaiem atque operam pra^beatis paribusque laboribua
accingamini pro amore aique tiroore Dei, Chrisiianae-
que profectu religionis et apostolicae praedicationic
purilate, ut per iiniversos veslracj)rovinciae praesulcs«
sacerdoles et plebes per religiosum no.strum studiuro
innotescat ae saiubriter divulgetur, et ab omnibas
revereodis episcopis una vobiscum subscriptiones
In eamdem definiiionem venerandi concilii subne-
ciantiir, ac si profecto in libro vitae properans unus-
quisque Chrisii Ecclestarom antistes suuro nomen
ascriberet ei in unius evangeleae atque apostolicfla
ftdei coiisomtDtia nobiscaii et coro universall sancta
« G., fionam indieiionem implevit.
i> T, i, i, qnippe conicripta $uni, et necdnnt in noilrum.
145
GRiBCOUUSI CONCILU. — CONSTANTINOPOLITANUM SECtJNDUM.
m
syttodopersiisesubscripiionls conressionem tanqiram A lurp saliiiifcrae crucis Chrtslo, qui in ea suspcnsns
prxsent spiritu ^onventat, quateniis Domfno nostro
Jcsu Christo, cum in glorioso ac tcrribili potentalu
ad judicandum a^dvenerit [G., venerit], cuni titulo
orthodox.-e confessionis occurrens consortera se tra-
ditionis apostolicx per manus su.nc demonstret signa-
culum, nt cum apostolorum Christi, quorum CQnfes*
sionem fcelo veras pieiatisampleciiinr, heato consor-
tio perfruatur, revolveii*! semper in cordis arc nls
senieniiam Domini pracdicantis : Qui me eonfet^
su$ fuerit eoram hommbus^ confitebor et ego eum co^
fum Patremeo qui incoelh ett [G., qui est mcoelis\,
Qub et nos qul ticet impares, vice tamen apostolo-
rum prlncipis funglmur , dum vestrarum 8ub«criptiu-
niim paginas cum Dei praesldio per laiorem praesen-
liiim suseeperimus, hasapud beati Petri apostolonim ^ Rialueriinl],ex quorum regulari doctrina, quam ntinc
est, lotius corporis membra clavis divinorum maii-
dalorum obstringat, ut tali signaculo coininiinituin
rescratis januis regni coelestis apostolonira princeps
ad secum perfruendam beatitudinem cTternara sus*
ciplat.
Dommo glorlo$o fitio Siniplicio comiti Leo epitcopu$
eervui eervorum Dei.
Cum singulare sit nostrae salutis remedium vera iii
Deum confessio ex apostolica traditione descendent,
cum qua beali marlyres temporaliler docertanles et
xternae vitae prxmia ineruerunt, pro qua probntissi-
mi ^ sanctae Gcclesis Palres atque dociores diversa
certa.i ina ei immensas afflictiones pcrpessi animam
tradere quain fidem veram proderc delegerunt^t^..
pTlncipis confessionem deponimus, iit eo medianfe
aiqtie intercedente, a quo Christianae fidei desrendit
vera Iraditio, ofleratur Domino Jesu Christo ad te-
stimonium et gtoriain ejus niysterium fideliter confi-
tcntium ac subscribentium, qui verae de se confes-
sioiMS pr:rcouium, qiiod per tot temporum lapsus
liacreticis opprimebalur insidiis» ex inspirato per se-
dulum pii principis studium clare veritntis radiis ubi-
que concessit fulgescere. Oblata itaque salulis op
poriuiiitaieutTere divinuro munus efficaci sedulitnte
72 fruciuosum vos bortamur ostendere, ut gloria
vol.is anie Deum accre:»cat de conscientiae puriiaie.
Dcus vos incolumes custodiat, dilectissimi fratres.
Ditectitsimo fratri Quirico Leo,
Ad agnitionem vestrac dilectionis deducimus, quod
latorem praesentlum Peirum notarium rpgionarlura
sanctae nostrae Ecclesine illic properavimus destinare
cuin iractatoria ad omnes ona vobiscum Christi Ec-
desiarum antistlies, simul etiam ad praecellentissi-
oiam atque Christtanissimum regem filium nosirum,
ad gloriosumqoe comiiem, contradi quoque facientes
eidern responsa linteo <>, dcfinitionem venerabilis syn-
odi, quae per novam [T. i, l/.,G., nonam] nuper
elapsam indictionem in Constantinopoliiana urbe
enm Dei praesldio pro stabilitate orthodoxae nosirae
fidei eelebrata est, acclamaiionera quoqne reveron-
lissimornm episcoporura in ea convenientium , et
ediclam piissiini fllii nostri atque clomentissimi i<n-
iisqiie hxc sancta Chrisii Ecclesia ab ejus apostolo-
rum princi|l( conservata atque praesirucia praedicare
cognosciiur, 73 ^^ P^i* apostolicos successores salu-
tarisinstilutio per Dei graliam ad nos usque pcrtiusit,
ficil et praecessorum nostrorum pro ejus siabilitale
niinium desudavit iustantia; verum posi toi certa-
niina et afflictiones innuineras diversis tcinporibus
a vcr» fidci iufestis effectas, tandem stiperna clo'
mcntia cor imperialecoelcsti gratia peraestuans [r.,
G., praesiruens] el fervore suae gratiae ad indagau-
dam verae pietatis intigritaiem accendens de diversis
mundi parlibus nuper concilium universale congre-
gari disposuit, in quo eiiapi legati hujus sanciae
p apostolicae Ecclesiae, quam divina dignalione dlspen*
sandam suscepimus, et conciliorum eidem subjuceu-
tium responsales, una cnm serenissimo filio nostro
impcratore pietaiis iiisigiribus el infulis r diiuitu in
eodem sacro concilio convenientes, ex scriptis pon-
liQcalibus saoclorum Patrum teslimouiis ruboraiis
aposiolicae traditionis regulam hanc sanctam Eccle-
siamdivino subnixam auxilio integre piaedicare at-
que servare totis nixibus probaverunt. Tomus enini
domini Agathonis aposlolica; memoriae magni poii-
tificisnostriquedecessoris, queni ad tranqnillissimum
imperatorem direxerat, ita erat ex sanctoruin conci-
liorum definitionibus beatorumque Patrura tesiimo-
niis et assertionibus veritalis instructus, ut et inte-
griiaiem aposlolicae fidei Incidissime patefuceret, et
pentoris, culproDeimini8terio[T.2, t/., raysierio], p erroris haereiici lalebras revelaret, el ex ejus inex-
qood tuscepimas, ei rectitudine apostolicae fldei pcr
qoam salvare lam nos quamque commissas nobis ani-
mas praesiolamur, providentiam aique concursum
oiffnem exhibeat Tcstra in Christo dilectio, ut pro
flagraniibus studiis evangelicse atque apostollcae fidei
vexervat beatitudinis com beatis Ctiristi apostolonim
ptlficlpibas habere consortiom mereamini. Deos te
ineolomcm costodial, dilectissime fraler.
Benedictionis ifaqiie graiia erucem clavem haben-
lem de sacris Tinculis aociuris noslri beati Peiri
aiKMloli tuae dilectioni direximus , ui praesulare me-
riuim Dei et pruxiuii chariias vinciat, et per vexil-
* In B. R., retponsa lintro, In c«teris Codicibus :
respontaU intrp. Voccio tinieum in noslro glossario
pugnabilibus diclis, per gratiam Dei de hominum
cordibus hxTetici dogmatis sublata caligine, lumen
verx confessionis efTulsit. In quo mansuetissimi priii-
cipis labor pro rectae fldei pieiale praeclnruit in sx-
culis omnibus collaudandus, ut co favenie cum Dei
prxsidio verlias apostolicae fidei bravium viclorias
sumeret, divinitusque concessuin imperium pieiutis
insignibus decoraret. Ideoque et vos glorlosissimi
Christl Ecclesi.-e filii, in quibus pietatis desiderium
pollet, evangelicae atque apostollcae prxdicatiuni ma*
num suffragando porrigiie, ut etiara vestras Chri-
stianissimas regienes ^incerae fidei, quam diligitis,
consiilat lector.
^ r. i,i, beatittimi, U., G.^ promotiisinU.
147 €OLLEGTI0 CANOiNUM S. ISIDCWO HISl^AL. ASCRim. 14»
liilgor irradiei, ul aposiolicsB praedicationi faTeoles A prolieniur, et apud Dettm, ad cujiis gloriaim laus et
alabilius fidei Clirisiiauae redigiiur,/coiniiteDdaiio eis
atque auacepiio 75 ^^ saluteni aniiiianiin provcniat»
Officiuro proinde pielatis assumplum vigilaiilia atque
solertia [U,, viglanii solerti»] coudecorans festina
aique ctdlaboranies consoriium Udeliuin apud Deiim
habcre mereamini, ad qiiem redigiiur [£/., dirigiiiir}
de eo versc coofessionis inlegritas, Quod eniin ad
nostrum o'([iriuui quibu:» suiirnarum dispensaiio com-
inissa est conipetebal, denniiioiiem sancti coiiciUi
sexti per uovain iiidiilionein in Constantinopolitana
urbecelebrati, et acclaniationem universorum reve*
reDtissimnriini ep'isL'oporum, qu3 et prosptionetiens
[T. 1, % C, prospboiieticos] dicilur, sed et edictum
iiileia piissiroo Augiisionosiro serenissimo filio liuc
tleslinAtiira vestris 74 quoque provinciis innoiesce-
re« per laiurera prxsentiuin Petrum notariam regio*
<i;iriuiti sanctx noslrx Ecclesiae illuc dirigere affectu
paierno maiuravirous» ut de [T. i, % unde] profe-
perficere, quia et tibiaietipsi ibesaiirizas boiii operis
fructum, et suseipieutibus provides ccslestis regiii
beatltudinem perfeciamque apostolic-e fidei confes-
sionem adipisci. Benedictus graiia Dci presbytcr et
elecius sanct» sedis apostolicac subscripsi.
Domino et exceUenli$$imo filio Ervigio regl Leo.
Cnm unus \U, add, et aeternus] exstet rei om-
nium Deus, qui cuocta creavit et ex uihilo qu;r
creavit regit et coniinei , qui vero Rex rcgum csi et
Dominiis doininantium, idem incoinprebensibilis pro-
cio evangelicae atque apostolicx prjcdicationis, ut me- ^ videntix suae libramine lam lemporaliier quamque
rilo lidei verx consortes, nobiscum [T. 1, 2, vobis-
cuii)] unanimiter lictemini. Ilortali autem sumus re-
verendos Cccle6iarum omnium pracsules, ut subscri-
piiones [{/., scriptiones] suas eidem apostolicaB
ftque synodali definitioni subnectant, et utpote pro
Itliis atque cum niiis patres sua nomina in bujusmodi
iibro viix describant, ad laodeni lideliier concurrcn-
^iuro et Cbristi Evangelio collaborantium et comnien-
daiionem ad Deum« quem tunc niercaniur babere
propitium dum ejiis SJei veriiaiem iinmulilatam [T*
1, 2, immulatam] fliie lenus «^ conservamus, Incolu-
inem gloriam vesirani grntia superiia custodiat.
Ad perpeiuam proiinte vestrae gloriosx Cliristia-
irilatis protectionetii fenerabilem cruceni clavem
Ikabentem de salutaribus vlncnlis aucioris nostri
Petri ChrisU apostolorum principis per prseseniem
geruluffl direximus» ut ciijus sinceram dilrciloiiero
geritis et luminarils fideliier provideiis tratiiiionis*
que rectitudiuem veraciter aroplectimini, ejus jugi-
ter apostolica tuitione salvemini. Amen i>.
^enediciui presbyler et in Dei nomine electus ianctiB
eedis apottolicoe Petro notario regionario.
Juxta quod luam strenoltatem apostolicae roeroo-
ri:e dominus Leo papa Hispaniam provinciaro ire
dispostilt ad praecelle iiissimiim et Cbrlstianissimum
regem et sauctissimos arcbiepiscopos et Ccclesia-
riim omnium praesulcs ibidem coiistiintos, siinul et
gloriosuin coroilom , pro innotescenda venerabitis
C
localiter diversos in terris legnnre disponit, quoruiii
etsi divisa [£/., diversaj sunt legua, aeqiialem tameii
de siitgulis ralioiiem dispensaiionis eipelit, uoani-*
que de eis verae su;b confessiouis bostiam laudis
exspectat, et boc solom munere circa bominum ge-
nus complacatiir ejus majestaiis immensiias, dum a
cunctis vera de eo [7. 1, 2, de Deo] conles&io prae-
dieatur, ut etsi disposiiioniim teinporalium videtur
esse diversitas, circa ejus fidei reciiiudinem uniiatis
consonantia tenealur. Iloc ctiam et ia sanciis suis
discipulis Salvaior inundi Dei Filius esse constiiuit,
qui beatum Peirum sui vice discipulorom suoruiu
instituit principem, cujus salutari praeiiicatione at-
que traditione ab hac sancla apostolica Christi Cc^
clesia, velut a foute prdidicationis progredtenie,
runctus regiones quibiis etiam vestrum fastigium
praesidei ad coguitioiiem veriiatis et viam viias per*
ducise sunt , regnique vesiri culmen iliustrat, et
duin per gratiam De> pictate regnalis, de temporali
regno xternae beatiiudinis regnum acquiritis : ad
quud perfectius obtinenduro, sicut insianter oramus,
dum Dei dign«iiione patrum ordine fungimur, et
beati Petri apostolonim principis licei impares pru
rommisso divina ope miuisterio locum iinplemus,
iia praedicando atque commonendo ad beata: vitae
meriium cmiarour provebere. Initiiim quippe aeter*
nm beatitudinis obtinendae recia aposiolicae praedl-
catienis est regula, quam etsi iabefactare olim qui-
sexiae synodi defiiiitione, acclamatione quoque quae j^ dam moliti sunt, baereticos In Ecciesiam Cbiistl
et prosphoneiicus dicitur reyerentissirooruro eplsco-
porum qul in eodem a Deo congregato concilio con-
venerunt ad clementissimum principem, et edicto
ejusdem piissimi principis ubique generaliier desti-
naio, pro aposiolicae Dostrac fidei firmiiate cum
siimmo pietaiis studio coinmissum niinisteriura per-
age. Subscriptiones quoque reverentissimorum epi-
scoporum post eamdein synodicam definiiionem
ciim summa sedulitate atque vigilantia procura
i siibjuugi, ut ei iidfin reverentissimi episcopi omnis-
que per eos religiosa provincia consories nobiscum
catholic.c atquc apostoiicae traditionis et fidei com-
■ E\ G. Iii B. R., fine tencatnus. T. 1, fine tencn^us.
T. 2, fnem tenemus, U., fide tehuf.
intromiitere enitentes errores: sed evangeliea vert-
tas vincit, Pro ejus stabilitate immutilate servanda
diversas afOictionum iusidias baec apostoiica Cbrisii
Ccclesiia susiinuii semper et siistinet, etsupema
graita suffragante illaesa persistit.^oncautem, quod
cum gratiarum actione in Deum exsultantes effaiuur,
per novain \T, 1, f/., G,, nooam] nuperelapsam
indictionem 76 pii^simus atque Cbrisliauissiiiius
nostcr imo Ccdesia*. Dei filius iro|>erator ad aposiolica
moioorifle nosirum decessorem. Agatboneiu papaui
atque poniificem scripta iropcrialia dirigens affatim
bortatus est, ot ab hac [T, I, 2, add. nostra] sancia
^ C\ U. et G . , cum bxc vox dcsii in B. H., T. I, S.
m GRiEGamHi ossauk. ^ ooNSTANTimmiTAmjii segunduu. m
wiMUsXkm tedis Keeletli ittoiiinnHis fldjtoentlbva A in deltaie atqne homanllate Diimitit Doshri 3esn
Ckrlsti unam TOluniatem imamque operaiionem
pr.rdieanie8, ductrinam liacreiicam imptijenter de-
fendere Gonabanior; neque eoim, ut saoerdotcs Dei
oportuerai, sanctanim Scripuiranim et Pairum teaii*
moniia hoe demonsirabani, sed miind.inis sophisma-
libos Evangelium Gbristi cailidc machtnal)annir
pertertere. Quos omnes com suis errorlbus divina
censvra de sancta sua projedt Rcelosia» ei niinc
siipocno favente praasidlo in onam verae fldei con-
sonantiam omnes Dei EcclesiaB prxsuhes ubique
cimcordant, et faciitm est iinnm os et labium uittira.
Musquc gres et uooo pastor Ghristus f illus Dei, qui
tuiMlmiier a cunctis cjus sacerdotibus alque [U.,
leque; sinceriier prasdicaiur. bloirco et vestri Ghri-
cKamtnare fecit, et ver» fldei sinceritateiu a legaiis ^ stiani regni fastlgium siudium pietatis assuinat.
ei reTeremiis conciliis legatos, tam de Eceleslarara
pracsvlibos quamqiie de aliis ordinibns ecclesiasiicls
eon dugmaiicis liiieris veneraMliumqne Palrnm li-
i>ri8 ac leslimtmils iiisirticlos In regiam Gonstanii-
nopolltanam arbcm dirigeret, qnod Dei unln effe*
cinm aique perfecttim est. Qnibtis illiic ob boc ad-
¥cnlaBtibtis conciiliim ex diversis mundi partibus
ej«s pietas congregaviti ei eommiasa reipnbliem
coris parnm per se positis, in venerando episeopo«
ram Patrnm [7. 1, 9, frainim] conciiio residens
veritatem apostolicae traditionis et rcciilodinein fl-
dcl per (inctas synodos venerabiliumque Pairam
testimonia, el ns ertiones prsecessorum nostrorom
aposioiorum ponttficum subtiliier atqne .ittonite
httjos aancic apostolicae sedis monsirari, qnod per
Dei gratiam imperii adnitente prxsidio coBptum
at«|oe peractum est ; et perfrciissinio claruit verae fidei
Bostrae veracitas Josta veneranda conoilia i*i proba-
liilnm Patram doetrinos, et lu ono Doroino nosiro
Jefto Chrisio fiiio Dei, eodemque vero Deo alqiio
p<>rlecto, et eodein bomine vero aique perfecto,
sicut duas iBsepariibitiier et Ittconfuse confiiemor
naioras, id esi dlvinam ei humanam, ita et duaa
naiorales volontaies et duas naturales operationes
eum omnes hatwre praedieeiiiiis secundBm qualitates
ac pTOprteiaies in eo coikcurrentlum nalorarum;
quio sle eum nnom Glirlstam uoamqiia personara
sanctm Trinitatis esse credirouSt nt et divinam et
hnmanam naturam et barum natunruro proprietates
inconfuset indivise et indtminute eum liabere prae*
dieemtis. Veram pit^simus impcraior graiia sanni
Spinlai ammatus, ei bhorem pro Ghris'ianae fidel
puriiare sponte perpessns , Ecclesiam Dei catboli-
cam ab errorts h»reiici macnla summis nixibus pu«
rificare mofilvs eat, et qnidiiaid offen8ioiie*n Ghri*
»t anis popalls poterat generare de medio Dei Eccle-
st» feelt aoferri, omnesqne harreticae assertionis
aticiores venerando censente [V., consenilente] con-
eilio condeinn.iti de caiholicaB Ecclesiae annuntiatione
projecli sont, id est Theodorus Phtiranitanus episco-
pns, Gyrus Aleiandrinus, Sergios, PaultiS| Pyrrbus
et Peiras qooadam Gonstantiiiopolitani pnesules,
et ana cam eis Honorius Romantis, qoi imroacula- |> Placiilt huic saaciae synodo secunduiu priorum
tam aposioticaa tradlil mis rugulatn, qtiam a prae- sanctionem c^monum, ut qui conteniptores Ecclesias
qaatenas haec omnibus Dei Ecclesiis, prassulihus,
sacerdoilbus^clericis et populis ad laudem Dei pro
vesiri quoque regni siabtlitaie aique salute omniutH
praediceiur, ul Deus omnipoiens ab omiiibus popirlis
unaniiiiiier gloriflcetar ac collaudftur. Deflnitioiieni
proinilt; sanctl concilti, et acclamationeni reveren-
lissimoram episcoporum, qu» prost^honeiicus dici-
tnr, ad pitssimum Imperatorem, et edictorn clemen*
lissimi imperatorls pro verae fidel cottfcsstone
conscriptum et ubique mandatam per latorein 78
prxsentium Pcirum iiotarlum regionarium sanctae
nostras Ecdesi» illoc praevidimus destinare, ut in
eadem sacrae synodi dcfinitione, tanquain pro spU
rilaalibus filiis patres, onines vesiri religiosissimi
regiii Ccclesiarom anlistites juxtatenorem a nobii
illuc destinatum subscriptiones suas sicut in libra
viiae per suae coiifessionis signaculnin ascribendas
uiiusquisque sulijungat : ui paz et concordi:) iu
Ecclesils Dei vestri sublimis regni teniporibus,
Deo concedente vcsiraqiie Chrisiianitaie favenle r
crcbrescat [£f., crescat] ei maneat ; ut qni vestram
culinen regnare disposoit, som idei siabilitale sub-
nixuiii concedat per plorima tempora prospera ae
silii placite commissnm poimlum dispensare. In<
coluinem ezcetlentiam vesiram gratla buperna custo*
diaU Amen '^.
Di ^ ki$ qui eontra prwsules ecclenarum Dei prccaci
eonanlwr lalrare [G., oblatrure] alicquio.
tessoribas soia aeceplt, macalari ^7 ^ensensit [C/.,
coneeaslil. Sed et MacariosAnilochenuscttmStepha-
110 ejos dlscipulo Imo haeretica pravitatls magistro,
et Polycronto quodam InsaBO sene novo Simone,
qol per baereiicae praedieationis fiduciam pollieebaiur
implcra neque rursas ad viam ver» confessionls
saliem eonfusos eoaverti, aeierBa coiidemnaiiono
molclaloB est. Et omnes ii cum Ario» Apollinario,
I, EoiychoMt, Severa» Tbeodosio, Themistio
* Voz Amen desampia e>t ez U. et G., cum desit in
B. R. et reliqnis.
^ Isiiuslioc locn ranonis lectionem exhitient so-
lum Godices U« ct G., e quorum primo teUum cuin
Ghrisii vel Eacris rjus antisiilibus persistuitt, a coetit
fldeliuin triennio ezcommuoicarentur, donec forsi-
tan resipisceBdo sub saiisriclione poenitudinis ad-
initti demum ad communionem possinl. Gtrle si
eorura adbuc nefanda procaciias perscverando ausa
fuerit ctcpu indeaincntcr oblrectare «, placuii ncc
in finem eis saliim viaticum dare ut vel supplicjis ^
sentiant quotl hic sensii torpentes neglezerunt, di«
ccnte saiicio Spiritu per prophetam : Tanlummodo
varianlibus alterius lectionibus deprompsimas.
« G., fueril demum iaiia oiHreetare.
^ G., dare $i quomodo nunc vei $upplicii$.
**• COLLECTIO CANOIfUU S. laiOOIlO IIISPAL. ASCRIPTA. 15«
tQtavexatio InleiUeiuin dabU audiiui; t^^gregioqua' A quod »git, nisi ciiib pm essdem mtlis pwiiri jain
4tm aiieftUiiie doctori», qiii linjiis prot»iieiiaD coiisona cceperiL
me alio^iymr dicens : Nesci^ omnis iniquus m«lum
■■
CONCILIUM EPHESINUM-
raCBllTORUM BPISCOPnRUIH HABITIJM, ADTBBSU8 NE8T0RIUM COlfSTANTINOPOLITAlfUM BPI8C0PUM.
eUI PDRUM » HOMIWBM BB SANCTA VIROINB MARIA NATUM A88BRUIT , UT ALIAM PBRSONAM
^Af^NfS, ALIAM FACBRET PBITATIS, NBC UNUM CHRI8TUM IN TERBO DBI BT CARNE 8BNTIRBT«
«BD SBPARATIM ATQ^E SEJLNCTlM ALTBRUM FILIUM DBI, ALTBRDM BOMINIS PR^DICARET.
79-80 Convenli aulem haec syiiodns Theodosio nliam sanetissimi et tenerantissimi consacerdotis
Jnniore lertio decimo [U.. decimo quarlo] el Ya- gl noslrl Roraan» prxstilis Gcclesiae Coelestini,
letitinisno leitio consulibas «ra cccclxix »» cui syn- g scias le niillam soriem [T. 4, pariem] tiabere nol
'"'" "-"""'''*" '^^ " ■•" * -* r'-.-Mi..- *■ bfscum, nec locain aut colloqnium eum Dei sacerdo-
libus et episcopis obtinere. Non enim fas est con-
femnere nos Ecclesias ita torbatas et scandalizatos
popiilos fldemriue reetissimam violatam, dissipatum
quin etiam gregem quem custodire debueras, siqui*
dem Juiu nos amator recti dogmatis exstitissea
sanctorum Patrum vestigla pia consecuns. Umnes
itaque quos propter fidem tua religio a commtt-
nione removit aut ab ordlne suo deposuit, laicos
aut clerioos, in nosiram eomrounioDem recipimus
[f ., i, 2, G., recipimus] : non enim justum est eos
tuis deeretis opprimi qui noverunt recu sentire, qiii
ettam bene racientes tibl prudentissime roi^tiieruni ;
li«^c idem namque in epistola quam misisti ad prae-
4e^~doi"n« im «r8entie'n8r8iilHdtudo^obi«C "'«•" •™P|« Ron» «inclum et eoepisoopum
odo prsDsedit beatissimus quondam Cyrillus Alexan
driae episcopus, qui enm omni concilio ad eumdem
^esturium hxc synodalia decreu transmisit.
^ H'jio$o €t Deo amabili eontaeerdoti Settorio Cyrillui^
vel qum convenit apud |U., ad] Ephe$um tynodui.
Cum Salvator nosler aperte pronunliet : Qui dili^it
patrem aul malrem super me non ut me dignut^ et
qui diligii fiUum aut ftliam tuper me non ett me di"
gnut; quid nos patiemur qui deposcimor a tua re-^
ligione ut le »upcr Christum salvatorem omuium
diligamiis? Quid enim nobis in die judicii proderit,
^ul quam satisractionem reperire poterimus propter
Um diulurnum silentiuin de prolatis a te contra
eum Uaspheiniis ? Et siqu'dem te Unlummodo lae-
Qiinor eKisteret : cum vero loum scandalizaveris
Ecdesiam, et fermentnm insoliise pravilalis ei novae
l^resis miscueris in populis nec Untiim ibidem
positis, sed ubique consisteniibus, nam tuaruio ex-
po^tiooum libri per cuncta vulgaii sunt ; qux pro
iipstro silentio ratio ultra vel excusationis sermo
sn(Hciat aut quomodo non necesse sit ineminisse
Qiristi Donii^n sic diceaiis : Noa putetit quod ve^
nerim pacem milj^ere ia lerram^ ted gladium^ veni enim
tepar^re hominem advertut patrem tuum , et filiam
odvertMt matrem tuamf Nam cum Ixditur fides, par
rentum reverenlia yelut inutiiis et periculosa despi-
citur, et amor erga fiVios fratresqne vitatur. Ad
nostrum Coelestlnum signillcare curasti. Non auieon
sufficit tuoe religioni solommodo fidei symbolum
eonfiieri quod exposilum est per idem tempus sancii
Spiritus largiute a venerando et magno coneilio apad
Nicotam congregato ; lioc enim nec intellexisli iiee
recic interpreutus es, quiuimo perverse, licet sono
vocis eaileiu verba protuleria : sed consequen!» osc
et Jiirejurando faieri te, quod aoathemaiizes qoidem
tua polluu et profana dogmata, sentias autem et do^
ceas qua; nos nnlversi t^^r Orieniem seu per UccU
deiiiem episcopi et magistri praesulesque populorum
credimus et docemus. Epistolls anlem ab AlexRn*
drina luje religioni directis Ecclesia consensum prae*
Ifostremum etiam super ipsam vium mors poiius a ^ ^""* ^"» ** <>"* «P»^ "•'^™ ^^™»"" conveiiii
piis ^iris eligiiur, ut ineliorem resurrectionem, sicut ^ f*"<^** syaodus, quam etiam nos omnes velut recte
scriptum est, consequantur. Tcce itaqiie te siniul
com sancu synodo quae apud amplam urbem Ro-
inam congregaia esi, pr^sidente sanctlssimo et
v^neraniissimo frairc et consacerdote nostro Coe-
lestino episcopo^ his scriplis synodicis te jam tertio
Convenimus, consilium dauie^ ul a tam pravis aljsti-
neas distortisque dogiiiaiibus, quae et Sentlre co-
gnosceris et docere; reciptas vero fldem rectam
Elc^iesiis \\or beatisslmos apostolos et evangelistas
ab initio iradiiam, qul et oculis iiispexcrunt et m>
nistri verbi fuisse n^ons^rantur. Quod si hoc roligio
tu;i facere distulcrit jtixta diladonem liiteris praefi-
* Ex omnibus Codicibus. Iii A., primum.
irreprcliensibiliterque conscriptis. Subdidimus aii-
lem his nostris iitteris.quae te sentire oporteai et do*
cere, et a quibus abstinere convcniat ; basc est eiiim
fides catholicae Ecclesiae cui cuncti consentlunt or»
Uiodoxi per Orientem Occidentemqoe ponUfioea.
Credimus in unum Dcnm Fatrem omnipotentcm,
omnium visibilium et invisibilium conditorem : el in
unum Dominuro Jesum Christum Filium Oei natuin
de Patre unigeniium , hoc est ex [B, 12., E, 5, ff.,de]
subsiaiitia Pairis, Deum ex Deo, lomen ex luminr^,
Deum verum e\ Deo vero, naium, non factiim , ho-
mousion Patri hoc cst unius cum Paire substantiuc,
\ Ex ^., T. 2, (J. ?u A. et rcliquis : ma ccGCLXvtiv.
iBS GRiECORIIM GONGILIA. -^ Etmsmum. 451
p€r qoem tmmM hM i«nl te c6bIo el in tem ", qni A anlm Verbom habHsferii in nobis, et dieinm sii \n
propier nos homines ei propter nostram talniem
«iescendiietincernatus esi, et homo faeios passut
eti, el resurgens [0. A., T., 3, resurrexitj lertin die
ascendit in cmlos; inde venturus S2 ^ jiidieare
Tivos et mortuos : et in Spiritom sanciuni. Eos sulem
qui dicunt : crat tcmpus qusndo non erst, ei anie-
qiiam naseeretur non erat, ei quia ei iiullis exslaa*
tibos factus est nul es tlisr substantia vel essentia
dieant ew^ anl con?ertibilem aut [ £. 3, 7. I, 2,
et] commoubilem Dei Filium ^ : aoalbematiiat
calboiica et tposiolica Eccletit.
Seqoenies e iitque per omnit ttnclorum Pttrum
conlessiooes , quas loquente iu eis sancto Spiritu
protulerunt, el inientioni qum es( in eorum intelie-
Cbritlo babilare oirinem pleniiudinem deiiaiis tor*
poraiiier et tameninielligimuseum, qiiod caro facius,
noosicntln sanctis babitare dicator, nec talem in
ipso babitationem faciam delinire tentavimus; st*d
unitus jiixia naluraro nec in carnem penilus cominit-
tatus lalem sibi fecil habitationem qnatem ei atiima
nomSnis habere creditur ad proprium corpus. Unus
igitur est Ghristus , Filius et Domlnus, non ▼elut
ei>njunetionem qotmlibet in onitate digntlatis et
aoctoritatis bnminis habentis ad Deum, non enim po*
lest onire naluras sola dignitatis squalttas. Denique
Pelrus et Joannessqoales sunt allerutrum dignitatis,
propter quod el apostoli et sancti diseipuli este
monstrantur, Tcrumtamen uterqiie non unus est, nec
ctibus sequis Tcstigiis inbsrentes» alque iter ambu- B juxta cotlaiionem vel connesionem modnm conjun-
iantet regium profitemur quod ipsum unigenilum
Dei Verbum Dei natum ex ipsa Patris essentia, de
Deo vero Dens yerus, lumen de lumine, per quem
omnia facia sunl sive in ccelissive in terra [ 7. 1, in
lerris ], saloUs nosiraecausa deseendens ad exinanl*
lionem sese dignatus est inclinare. Incarnalns autem
ei homo factos, id est carnem de Virgine sancia
totciplent , etmque propritm faciens , nativiutem
oosiram ex ruJva sosiinuitt homo de muliere proce-
ctionis adverlimus : boc enim ad unitatem non suf*
flcit uaturalem, nec secundum participa.imiis effe«
cliim [£., B. it., affeclumj, sicut nos eiiam adhae-
reiites Doiniiio unus eum eo spiritus sumus, imo
potius conjunctionis nomeii evitatnus lantjuaro non
exisiens • idoneum quod significet uniiarts arcanum.
Sed neqtie Deum aut Dominum Ghristi [ C/., Cbri«
sium 1 Yerbum Dei pjitris asserimns, ne iterum rat-
nifestius in duo dividamos unum Ghrislum, Filiam
dens [^*, prodiens], necquoderatabjiciens. Nam ' ei Dominum, et in crimen sacrilegii recidamus,
licei factus sit in assumptione carnis el sangulnis, Deom illi se ipsum facientes et Dominum : unltus
tamen eiiam s|p quod erai Deus nalura scilicel el quippe sicut superius diximus, Deus Verbom cariii
Terilate persisiens. Nee earoem itaque dicimiis iti na- secundum subsistenliam |/E., B» ft., substantinni]
turam deiialis esse conversam, nec subslanliam car- Deus quidem est omnium et doniinatur universitatl.
1113 in ineffabilem Dei Verbi essentiam commutatam, ^ Venimtamen nec servus est sibi ipse nec domiiios,
iiiconvertibilis enim esl et incommuiahilis , idemque quia ineptom est tcI potius impium boc sentire vel
i|)ae juxta Scripturas jiigitcr permanens. Visus esl
aotem et parviilus posilus adlmc in cuiiabilis et in
siiiibus [ f/r» in siou] geniiricis Virginis coosiituins,
uoiversam ereaiitftm replebat ut Dcus, geoitori suo
iudiTitus existens; quod diTinnm esi euim sine
quantiiate el sine mole cognoscitur» nec ullis ter*
miuis conlinetiir. Unilum ergo csrni Verbum Dei
secondum tubtistentiam ^ conftientes, unum tdora-
mus Filioro et Dominum Jesum Christum« non seor«
sum pooeiiies ei determtntniet hominem et D um
veloljnvicem&ibi digniutis el tuclonialis unitate
coujuuctos, boc enim novius vocis esi et aliud nihii,
dieere : quarovis enim Deum suum Palrem dixeril*
cUm Deus sil etiam ipse naiura et de illiut essentia;
lamen nnllatenus ignoramus quod manens Deus homo
qooqiie factus sit, qoi sub Deo juxta debittm legem
naiura faumaniiatis exisierel : Ipse vero sibi qoo*
modo Tcl Dens poteril esse, tcI dominns? Ergo sicot
homo, quantiim decenter ekinaoitionis mensurae
congmli, sub Deo se nobiscum esse disserult, lioc
etinm modo suh lege factns est, qnamvis Ipse pro-
mulgaTerit legem el logislator ul D(*us exstiterit.
Cavemiis [ f/,, Caveamus ] aiilem de Christo dlcere :
propier assumentem veneror assomptnm, el propter
nee iiem Cbristum spccialiter nominantes Deum ^ inTisibilein adoro Tisibilem. ilorrendom TOro soper
Verbom quod ex Deo esi» nec alterum similiter Cbri-
ttum specialiter qui de muliere natus esi ; sed unum
solummodo Christum Dei Patris Verbum cuin propria
caroe cognoscimus. Tuiic * enim juxta nos uuctus
esi, quamvis spiriluro dignis ipse coululeril et non
ad mensuram, sicut beaius oTangelisU Joannes asse*
roiL Sed nec illud dicimus quod Dei Verbum velui
bomine commoni, qui de sancta Virgine natus esi/
habitarei [ C/., G., babitarit ] , 88 "^ Deuin homo
Chrislus babiutorem possidere credatur. Quamvis
* iS., tttfil, qwB in mio et qy(B in ierra.
^ Ex oiiinibus Codicibus desuinpta vetba Dei Fi-
iitim, qus deHuni irr A.
c T. % inbslantiam, U., juslilittm.
d /a.^ BR., E. 3, T. 1 2, |}., ittne enim eiiam
boc ctiam illnd docere ' : is qui snscepius est cum
eo qui susccpii non noneupatur Detis ; qui enim baee
dicit, dividit itenim in duos Christos eum qiii onot
est, boniiiiem 84 seorsum in ptrte, et Deum slml
liier in partecon8titnens;evidenter enim [1/., ao.
lem] denegat unitatem sccimdum qoam non alter
cum allero eoadoralur aui conuncupatur Deus; sed
unns tnteliigilor Qirislus Jesus Fdins Dei unigeni*
tos, una serviiuie ciim propria carne venerandiif.
Confilemur etiam, quod idem ipse qui ex Deo Patre
• Ex ctRteris Codiclbus. Iii A., exklendo. Qtixdam
aiitem hujus Codicis foHa isto iransposita luco rcpe-
rintitnr.
' ^.,BR.,T. 1,2,13., d/crre.
Ij5 COLLCCTIO G.\mMm S. tSIDOKO II18PAL. ASCRIf TA. 4S3
iitiiif esl FilhM iinigmiitis Deasy Itcet jiiiCa naioram A nvliaiefMift Ignoraus iudaies alkMpiiltir : Nmtc me
Bnain expers paasionis eisiileril, pro nobis tamen
S'*eiindum Scripturas carue perpessus sit , et erat in
cniciiiio corpore propri» carnis iropassibililer ad ae
rererens p:i8sionem * ; gratia vero Dei pro omntbus
gustavii niortem, Iradeus et propriuln corpust qiiam-
tis natoraliter ipse vita sit et resurrectio moriuo-
rum. Nam ut mortem ineffabili potentia proculcaret,
ac prius in sua carne primogenitusex mortuis fierei
ei primitiaa dorinientium , viamque faceret humanas
uatura! od incorraptidnis cursum ^, gratia Dri» sicui
supra didiuin est,,pre omnibus gustavit mortem, et
tertio dieresurgens spoiiavit iiirernum. Idcirco quam-
vis dicatur quod per homtnem facla sit resurrectio
mortuorum » tamen. inlelligimus hominem factum
^KisrflJt oi^cidere Itoniiii^m ^tii vmiafem vofrts locvfti
tum^ item non minus euin^ qui in similitudine ei
cqualitaie Patris est, Deum vernm [jE,^ verbum]
eiiam ct in mensuris hoinanHaiis e}us agnoseiiiMM.
Si autem iiecessario creditur, quod naiura Deus eit-
stens f^etus sit caro, imo potios homo animatiis anima
rati<maii [T. 4, 2, raiionabili], qoae can«a est iii in
e)ii6 qoilibet vocibus erubescai, si eas hotnine digiins
effalns estY Qiiod si sermones homini Cfmgriienies
abjicit, juila nos fa«iminem fieri qais coegit ? Cirni
vcrose propter nos ad eiinanitionem spontaneam
misericdrditer Inclinaret , qoam ob causam dignos
exinanitione sermones effuiierit? Uiii igitor person»
eunclas ejus in Evangelio voces aacribimos, uui sub-
Yerbum quod tfx Deo est, ei per ipsum inorlis impe- B aisteniiae Verbi scilicet incamaii, quia wius est Do-
rium fiiisse destroctuin. Yeuiet c autem temporibus
praefinitis sicut est unus Filius et Dominus in gloria
Patris, ut jtidicet orbem lerrarum in aequiiale sicut
Scriptora tesuiur. Necessarie igitur et boe adjici-
miis : annuntianies eiiim secundum carnem nKirtem
unigenili Filii Dei, id esi^Jesu Cliri$iti,etrcsurrectio-
bem ejus et in cobIos ascensionem pariier confitenies,
Incruentam celebramus in eccle>iis sacrificii serviiu-
leiH« Sio eiiam ad my&ticas benedictiones accedimus,
etsaiiciificainiir participes sancli corporiset preiiosi
sanguiuis Chtisli omnium nostromm redemploris
effecii, noo ut communem carnem percipientes, qntd
h\mi, nec ut viri sanciiflcati et Yerbo cnnjuncli se-
cundum dignitaiis unilatem aut sicut divinain posst-
dentis l:abitatioiiem, sed ut vere vivilicairlcem et
ipsius Verbi propriain (aciam : vita enini naturaiiter,
ut Deiis, existens, quia proprias carni uiiiius esl,
vivificairieem eam esse professus est. Et ideo quaro-
vis dical ad nos : Amen amm dico vobi$, nUi mmuiu»
ceaertiia cnrnem F%(ii kominit ti hiberilit ejut tangm"
»em : oon lamen eam ut bominis unius ei nobia
exislimare debemus; quomodo eiiiiii juita naturam
euam vivificairix esse caro hominis poterit? sed ul
vere propriam ejus fiictam, qui propter noa filius
hMininis et faeius est el vocaius. £as aulein vo-
ees qnns Sahaior nosfer in Rvangeliis 85 protu*
lit non in duabiis sobsisieniiis aut personfs omnino
^riimur, non etilin duples est unus Cbrisdis et
minos Jesus Chrisms ui scripium est : appellaium
vcro apostolom et pontificem confessionis nostrae
lanqiiam sacrificantem Deoet P.iirifidei nosira;cott-
fiissionem, qu» a nobis ipsis et per ipsum Deo ei
Patri iiicessanler offertur. Ilernro eum dicimus qui ei
Deo seeundum naturam Filius unigenltus, nec bomiiii
praeter eum alteri sacerdoiii nomen ei officiiim de-
puiamus ; factus est enim mediator Dei et hominoa
el reconcitiaior ad pacem, semelipsiim Deo et Patrl
pio nobis offerens in odorem suavitatis « ideoque di»
cebai : Sacrifieium el oblaHouem no/iitili, hohcantia
pro peccato non tibi plaeuerunt^ corp^ autem perfe-
citii mild, Tunc tlixi : Ecce Or nio. In caj^e Ubri tcri^
plum ett de oie, ui faciam Deut vol«nial€m tuttm : ob-
tiilit eniin propriom corpiis non pro se, sed pro no-
bis in odorem suavitalis. Nam qua pro se «iblaiioiie
vel sacrificio Indigerel ab oinni peceato Uber ut Deue
existens? Quod si omnes peceaveriinl et egeni glork
i)ei, secundum hoc quod sumus ad miiubllitatis ei-
cessom prouieres effecti et peceatis ssgrotavit homa-
na 88 natura ; ipso vero aon ita» ideoqne nos glo-
ria ejiis evinclmur; cur erit ultra Jam dohium qo>d
agntis verus pro nobis sil inmoiatus? Qul dicil auiem
quia semetipsum tam pro se quam pro nobis obtulil
[7. 1, 2, obtulerit] nuilatenus impieiatia crimea
effugiel, cum nihll prorsus iste deliquerii nec ul um
fecerit omnino peccatom : qoa igiior egeret eblatlnne,
noilo suo eisianie facinore, pro quo ai essel aaiis
aolus ^, qiiamvis ei duabus diversisqoe rebus ad oni- j) admodum eonvenieiiter offerrei? De Spirjtu qnoqne
laiem eognoscaiur Individusm convenisse : sicul
hAmo qoo(}ue ex aniroa constans et corpore non du«
plei potlus, sed unus est ei utroquo. Huioaitas ergo
el divinas Insupcr voces ab uno Christo dictaa anim-
adverientes, recte sentimus. Cum eiiim dc Deo,
dignlssime loqiiitur de ee ipso : Qui me vitiet, videt tt
Poirem, H e§o et Pattr unum tumutf divinam ejns
itttell glmns ioefllabilemque naturam, secundum quam
unum est cum Patre suo propter unam eamdemqne
subsiantiBm» imngo et cbaractcr splendorque gtoriaa
ciua eiisten^. Cum vero huinana: natuni: oicnsuram
• iE., R. R., E. 3, T. i, 2, l\, G. , j?flMione«.
>> i£., D. R., E. 5, T. 1,2, U., G., re<riir*iim.
« Ex Jt^ B. U., U. In A. cl rcliquis : reni^
cum dicit : lUe me §lorificabit^ hoc reciissimc aeii-
lieiites, unum Cbristum et Filiom, non velui alterios
egentem gloria, confitemur ab Spirllo sancto gloriam
conseeuium, qoia Spiritus ejus nee melior nee aopo*
rior ipso est ; sed quia mlra opera faciens ad domoii*
siraiionem sote deiuiis virtttte proprii Splriuia ote-
baiur, ab ipso glorificari dieitur^ quemadmodum si
quis de hominibus asscverei quod virtua siia Vel di-
sciplina qucifbet unumqneijfqiie cbrificet. Quamvis
enim in sua sii si:bsbtentia Splrittis, et ejos inU^li-
gatur in persona proprieiaa juxla id qiiod SpiritiD
^ Ex leliquis prxter A., E. 3, in quibus solut qui
quamvii.
157 Gft^CORUM GQNaLU, -- EracSINUM. 138
•si elBQii Filius; Umen [i£,» B. A., E. 5, aUamen] A post ttniuieni, sola eae conneskMie conjungens ea
non est slieaus ab illo, nani Spiriius appeltaius esl
\erUaiis el Yeriias Cbristus esi : unde ei ab isio si-
militer sieul ex Deo Palre procedit. Denique bic
ipee Spiritus eliam per sanciorum manus aposiolo-
rum iniracula gloriosa perflciens, Domiiium glorin-
C3vit iesum Cbristum posiquaui ascendit in coblum ;
nam ereditus est Christiis, natura Deus eiistens per
suvm S|»iriium virtutes efliciens, ideoque dicebat :
De me9 acelpiel et anHuutiabit tobii, Nequaquam vero
pnrtieipatioiie alterius idein Spiritus sapieus aut po-
leos dicitur, quia per omnia perfecius est, et uullo
prorsus iinligens bono; iiam paterntt vlrtutis et sa«
pientix iil est Filii Spiriius ciedi;ur, et ideo ipsa re
et subsi^tentia virtus et sapieniia comprobatur.
qu» secundum dignitaiem est vel eliam auetorita*
tem aut potesi^tem , ac non potius conveuiu» qui
per uiiiUitem faclus esi naitiralem; auaibema sit.
IV. Si qiiis personis duabus vel subsisieutiis eas
Yoces qtvjd iii apostolicis scripiis contincniur ei
evaiigelicis, dividii, vel quae de Chrislo a sanciis di-
cuntur vel ab ipso etiain de se ipso, et aliquas qiii-
deiii ex his veiut homini qui prster Dei Verbum
specialiier iulelligaiur, apuverit, illas auteui lan-
quam Deo diguas soli Dei Patri3 VerbodepuUverit;
anatUema sit.
V. Si quis audet dieere Cbrislum bominem theo-
pboron, id est Deum lerentem, ac noii potius I>eum
esse veraciter dixerit, Uiiquam Filium per oaiuram
Igiiur quia Deum canie uuiluin juiU sub«isteu- B secundum quod Verbum caro factum est, ei comuiu-
ii;im sancia Yirgo corporaliier peperit, idcirco eam
Dei genitricem Cbse proriieuiur : non quod Verbi
naiura e\isteodi priiicipiuiii de carne sorliia sit, erat
coim in principio Verbum et Leuterat Verbumet Ver*
bum erat ap«d Deum, et ipse est eonditorsxculorum»
Patri co.-eiernus, ct universiuiis creamr; sed quod
auperius diximus» juxia subsisteniiam sibimet imiens
bumanain naturam iiativiiatem sustiuuerit ex ipsa
vulva corporea ; non quod egiierit uecessario aut
propter siiain naturam oativitate isl:i, quae est io
exiremissaeculi facia iemporibus,sed ui ipsasbenedi*
ccret substantiai uostrae primitias, et dum eum canii
uiiitum mulier edidisset, illa quu: ndversus orone ge*
nas humanum roaledictio fuerat prolaia desinerei, p
nec jam morti nostra coriiora 87 desiinarei, illud
quoqne quod dictum est : in iri$titia paries filios ipse
dissolvens, verum esse monstraret quod propbets
voce praediierai : Absorpta eH mors in jnctovia^ et iie-
rum : Abstulii Domnus omnem iacrymam ab omni fa^
de, Propier baoc eteniin causam dicimiis eum di-
spensaiorie et ipsis lieuedixlsse tunc nupliis, cum io
Caoa Gaiilx» cum sanctis voeatus aposiolis adesse
dignatiis est* lljee sapere snmus eJocii a sanciis
apostolis elevangelistis etab omni Scriiitura divlnitus
iaspirau, nec non et a tieatis Patrum confessionibus
veriiaie subnixis. His omuibiis etiain iuam religionem
GOiieordare , et prsier aliquem dolum conseutire
)am conveoit : quai vero religionem tuam anaibcma*
nicaverit g3 similiter ut oos carni etsanguini;
anathcma sit.
Yl. Si quis dicit Deum esse vel Dominum Cbristi
Dei Pairis Verbum, et non nisgis eumdem ipaum
conntetur Deniii simul ei homiiiem, propterea quod
Verbuni caro factum est secundum Scripturas; ana-
tlieiiia bit.
Yll. Si quis Tclut bominem Jesum operaiione Dei
Yerbi dicit adjuium, et unigeniti gloriam Unquam
alteri prxier ipsum exisienii tribuit; anathema sii.
Vill. Si quis audet dicere assumpiuin boiuinem
coadorandum Deo Verbo, et conglorificandum 't, et
conuncu|«auduiu Deum unquain aiterum cum aliero,
iiam cum syllaba sempcr adjecu lioc cogit inielligi,
et non poiius uua supplicaiione veiieratur Giniiia-
nuel, unamque ei gloriflcaiionem dependit juxu
qiiod Veibum caro faclum est; aiiathema sil,
IX. Si quis unnm Dominum Jesum Cbristum glo-
rificatum didt ab Spirilu saiicto, unquam qoi aiiena
viriute per eum usus fuerit, et ab eo acceperii eni<«
caciam couira inimondes spirilus, posse et hominU
bus diviim signa perficere, ac non poiius propriom
fatetur ejus Sptriium per quem diviiia signa eomple^
vii; anatbema sit.
X. Poniificem et apostolum confessionis nostr»
facium 9W Cliristum diviiia Scriptura commemo**
rat; obiulit auiem semetipsum pro nobis in odorem
su.ivitatis Deo et Patri. Si quis efgo pontilicem el
tixare necesse est buic epislol» nostrae subj' cta {T.j^ apostolum nosirum dicit (actum non ipsuaa Dei Ver*
i, 2, subjuocuj sunt.
I. Si qois non confiteiur Deum veraciter esse
Emmanoet et propierea Dei genhricem sanciam «
Virginem ^, peperit enim secondom carnem, carnem
facfom Del Verboin secumlum quod scriptum est:
yerbmm caro fetctum eet; analhema sit.
II. Si quis non conflietur carni secundum subsl-
steniiam uniiam Dei Pairis Verbum , unomque esse
Chrislum cum propria carne, eumdem scilicet Deum
simul et homioem ; anathema siu
III. • Si quis in uno Cbristo dividit sobsUntias
■ M.^ sanctamMariamvirginem.
^ Exi£., B.n.,T.1, 2,0. In A. ei E. Z.^Virqmem,
peperisse eum, U., Virijinem quw pcperit ucundunu
bum, quaiido caro factum est, et juxia nos bomi<
nem, sed velut alierum prieter ipsum specialiier
homiiiem ex niuliere ; aul quis dicil ei pro se obtu«
lisbo semelipsum oblaiioneui et noii potius pro noiiia
solis, Don enim eguil obUtione qui peccaUim
umuino nescivii ; anaibema sit.
Xt. Si quis nun conflleior caniem Domkii tfvifl*
cairicem esse et propriam ipt>ius Verbi Dei Pacris,
sed velui alierius prdeier ipsuin conjunetl eidem per
dignitatemy aut quasi divinam babentis habiutio-
nem, el oon potius ut diximus viYificautcem esse,
e Deest hic canon in U. ci G.
^ £x /E.^ U., G. In A. ct reliquis : glorificandum .
109 GOLLECTIO CANONUM S. ISIDORI IIISPAL. ASCKIPTA. m
(|ula facu e«t propria Verbi eaneta vivificare Yalen- A ipsliis proprium esi hvium p:is«nm est , ideo haec
tis; atiatlienia sii.
89 III. Si quis non confiielur Dei Verbum pas-
sum carne, crucifixnm carne, et m*ortcm cariie gu-
stasse, raciumqiie primngenitum ex morluis, secuii-
dum quod viia esl el vivillcator ut Deus ; anathema
sii.
Alia ad eumdem Neitorium decrelalie epwtoia,
Ait igitur sancta ei magna synodus : Ipsnm qul
est ex Deo Paire naturaliier natus» Filium nnigeni-
inm, Deum verum de Deo vero, lumen de lumine,
per quem el cum quo oronia fecerit Pater, hone de-
sceiidisse, inearnatam esse, ei hominem facinm,
passuin esse, resurrexisse tertia die, ascendisse ror-
omoia pru nobis ipse dicilur passus ; inernt enim tn
eo corpore quod paliebalor Deus qui pati non pote-
ral. Siroili modo et moriem ipsius inlelliginius , tm-
mortale enlm et incorruptiblle est naiuraliier et viia
el vivificans Dei Verbum; sed quia corpns ipsiiis
proprium gratia Dei jutta Pauli voceni pvo omnibns
moriem guslavil, idcirco ipse dtciiur mortem passns
esse pro nobis, non quod ipse moriem esset exper-
tus, quanium ad ipsius naturam perlinet , insania
enim est hoc vel sentire vel dicere , sed quod , ul
snpra diximus, vera carp ipsius tnortem giistavit : ita
e^ resurgente carne, ipsius rursus resnrrectionen:
dicimus, non quia in corrupiionem ceciderat, ansit
sed quia ejus surrexit corpus. Iia et Christum unain
sus in coelos. Haec nos seqni verba debemus , bis B et Domiiium contiiemur , non tanqiiam hominem
nos convenii obtemperare dogmatibns, considmn-
les quid sit incarnalum esse et hominem factum Dei
Verbum. Non enim dicimus quod Dei natura con-
versa vel immutata facta sil caro, nec quod in to-
tum liominem qui est ex anima el corpore transfor-
mata sit, sed illud magis quod carnem animaiam
anima ralionabili sibi copuiaverit Verbum; subsian-
lialiier, Ineflabiliier et irreprebenslbililer factus sit
homo, et nuncupalus sii etiam (ilius horoinis, non
noda lantummodo voluntaie, sed nec assnmpiione
si»la peraonse, sed quod diversae quidein naiurae in
noum cottvenerint; unus taincn ex ambabus * Chri-
siiis el Filius, non evacuaia aut sublala diversitaie
n.iturarum per conjuncliones , sed quia simul nobis
com Verbo coadoran^es, ne divisionis quaedam sre-
des inddcalur, sed unum jam ei eumdeni adorantes;
qiiia non est alienum a Verbocorpus suum, cum qtio
ipsi eliam assidet Pairi. Nec boc iia dicimus quasi
duobos filiis assidentibns, sed uno cum carne pcr
unitaiem, quia ^ si taiero copulaliouem faciam per
siibsiantiam, aul qoasi impassibilcm aul quasi p^-
rum deeoram noluerimus acclpere, in id incidiroiis
ui duos filios esse dicamos. Necesse est enim discpr-
nere et dicere, bominem separatim fuisse sola filii
appellatione honoratum, et rursus Verbum quod eai
ex Deo ei nomine et veriiate Filius Dei, sed discer-
nere in duos filios non debemus unom Domioum
nosirum Jesum Christum , neque enim id adjiivai
effecerunl unum Deum el Chrtsium et Filiumy id est C ^ reciam fidei ralionem, licet nonnulli copulaiionem
dlvinitas el homaniias per arcanam illam ineffaln-
leinqoe copnlaiionem ad onitafem. Itaque is qui ante
s.iicula omnia est nalos ex Patre eiiam ex moliere
carnaliter diciior procreatos, non qaia divina ipsius
naio>a de sacraia Virgine sompsit exordiom, nec
quod proptcr se ipsam opus baboit secnndo nascl
post illam naiiviiaiem quam habebat ex Patre : est
euim inepiuro el stolioro hoc dicere, qood is qoi
anle oinnia saecula est consempiiernos Palri secon-
dc generationis egoerit ol esse incipcrel ; scd qoia
propter nostram salutem naiuram sibi copulavit
bumaiiaro et processit ex muliere, idcirco dicilor
uatus esse carnaliter. Meqoe enim primoin naios est
iKMno communis de sancla Virgine, et tom demum
nescio qoatn perhibeant personarom. Non dixil enim
Scriptora Verboni Dei persotiam sibi hominis as-
sumpsisse, sed carnem facium esse : id aulem esl
osteiidere Verbum Dei similit r ac nos panlcipatum
habuisse carnis et bangninis, el corpus noslruin
proprie sunin fecisse, ei hominem ex muliere pro-
cessse, non abjecta nec deposita deilate aut gene-
raiione illa quam habebat ex Patre; sed mansisse
eiiaro in assumpiione carnis Deum qood erai. iloc
ubipie recia fidei ratio proiestaior; in tall sensu
saiictos Patres foisse coroporimos; ideo illi non da-
biiaiont sanclatn Virginem dicere Tlieolocon, non
quia Verbi natora deilasqoe in sancta Vlrgine sum-
psit exordiom, sed qood ex ea natnm sit sacrom
inhabitavit in eo Verbom, sed in ipsa vulva ulero- ^ iilud corpus animatum anima rationabili» cui sub-
qne virginali se cum carne conjunxit ^ et sustinuit
generaiionem camalem » cariiis suae naiiviutem
suaro faciens. Sic iltum dicimus et passum esse et
resurrexisse» non quia Deus Verbum 90 >>^ ^^
natora passus sit aut plagas aul clavorum iransfixio-
nes aut aiia vulnera , Deus namque Incorporalis
stautialiter adunatum Dei Verbum carnaliier esse
natuin diciiur. Hxc igitur pro 91 charilate * in
Christo scribo ', qoxreus tanquam fratreni, et con-
lestans coram Deo et electis aogelis, ut baec nobis-
cum et sentias 9S **'i^^^ ^ doceas » ut ecclesiarum
pax saiva servetur, ct concordiae cbarilalisque vin-
extra passionem est, sed quia corpus iliod quod^ culuffl indissolttbiie maiieat sacerdotibus.
* M», B. R., U., ambobut.
^ B. U., lecicm carnem conjunxtt.
c Ex Graeco exemphiri, mendose enim in omniboa
Codicii»uc*, ^Masi.
<> T. 1.2, U. ei G.,;ifra«.
• T. 4. !2, prte charitate. 13., pcr eheritatem.
' fix Graeco exemplari, cuui in ouinibus Codicibua
mendosc legatur : icripio.
461
GRieCURUM CONCILIA. — CHAlXIEDOMeM^G.
161
XI
CONCILIUM CHALCEDONENSE.
SEXCBNTORUM TRIGINTA EPISGOPORUM , HABITCM CONTRA 0MNB8 HjeRBSBll, ET MAXIMB AD«
TERSUS BDTTCHEM BT DIUSCORUM , TALBNTlNIANO 8BPTIBS BT ABIBNO COIfSULIBUSy JBRA *
CCGCLXXXVIIII.
ConsoUo ^ piissimi et amatoris Chrisli imperato- A rum qaae sancta et vera consistit indubiiatam omni-
ris Flavii Marciani perpelul Augiisti die Idus Octobris
synodus facla in Chalcedonensi civitate metropoli
provinci» Dithyiiiae ex decreto piissimorum et fldelis-
simorum iinperaiorura Valenliniani et Marciani, con-
Tenientibus inecclesia sanctoeac triumphatricis mar-
lyris EuphemiaR gloriosissimls principibus, id esi, ma-
gnificentissimo et gloriticentissimo magistro mllltum
€xpr«rectoet exronsulcpatritloAnaiholio, et magni-
(icentissiino et gloriosissimo praefecio sacri praelorii
pfxfectur» Palladio. et magnificentissinio et glorio-
sissimo praerecto urbis Tatiano, et magnificeniissimo
et gloriosissimo niagistro divini officii Yincomalonc,
et roa^niticenlissimo et gloriosissimo comite largi-
tore (C/., G., largitionum] Martialio, ct gloriosissimo
bus declarare. MHnifesiuin est eniin quod ex avarilia
vel vaiio siiidio hi, qui praecedentibus temporibui
diversa sapuerunt et docuerunt populum pro eo
qood eis expediit, non prout convenit neque qaod
Tcritas aul doctrina Patrum exquirit, mulii ad erro-
rem seducti [jE.^ D. H,, adducti] sunt : unde sanctam
synodiiro scilicet ad istam fieri perrectionem proba-
Tlmus f et laborem vobis arbiiratl sumus imponere»
Qt omni erroris caligine detersa, secundum quod
Ipsa divinitas boininibus se fieci manifesiam voluii
et Pairum demonstravit doctrina, sic fides nostra
quae pura et sancta consistit in otnniuro ingrediens
tnimas propriae veritaiis effuigeat luce. De caitero
aodeat nemo de oativiiate Domini et Salvatoris nosiri
et niagnificentissiino comiie domesticorum Sparo- B Jesu Cbristi aliier disputare praeter quod apostolo-
cio ^, et magnificentissimo comite rerum privatarum
Geoetbolio A'; appositis etiam e glorioso senatu, id
est, magiuficeniissimo et gloriosissiino espraRfecto
et excoiisuie ei palritio Floreulio, et magnificeniis-
simo et gloriosis^imo exconsule et patricio sena-
tore, et roagnificentissimo et gloriosissimo exniagi-
•tro et exconsule patricio Nomo, et magnificentis-
sinio et gloriosissimo expraefecto et exconsule |)a-
iricio Proiogenio, et magnificentissimo et gloriosis-
simo espraefecto Zolio, et magnificeotissimo aique
gloriosissimo expraefecto urbisTbeodoro/eimagnifi-
eentissimo et gloriosissimo expraefecto urbis A pollonio,
et magnificentissiino et gloriosissiino espraeposlto Ar-
taxerxe; convenienie etiam sancto concilio totius orbis
rum praeconium et treceutorum decem et ocio san-
clorum Palrum consonans huic doctrinae iradidisse
noscuntur, sicut et saiictissimi papae Leonis qoi
apostolicum gubernai ihronum ad sanciae memoiiae
Flaviaiium regiae urbis Constantinopoliianae quon-
dam episcopum testantur litterae. Remotis igitur et
amputatis talibus pairociniis et cessantibus avaritiia
omnis veritas manifestetur : nos eteniin ad confir-
mandam fldem, non ad ostendendam virtulem et
exemplo imperatoris (ionstantiiii adesse syiiodo ex*
cogiiavlmus» .sed ne in posterum multlludo popnii
Instituiionibus iuveniatur dissentiens; facile eniiii
aimplicitas quoniindam commeiitis loquacium usque
Dunc deiusa est : manifesium quoniam diversorum
secundumdivinumpraeceptuminChalccdonia civitate C^ravis dociriuis discordiae et baereses orUn suni.
congregato, id est Paschasio et Lucensio episcopia
ct Dooifacio presbytero contineniibus locum venera-
bilis et sancti-arcbiepiscopi antiquae Romae Leonis,
et Anatbolio sancto archiepiscopo magnificentissimae
Constaniinopolitanae novae Rom», et reliquis san-
cUssimis ei reverentissimis sexcentis triginta epi-
scopis; et sedentibus omnibus ante cancellos sancti
aliaris cum roagnificentlssimis principibus et glorio-
sissimis • et eximiis senalus; adveniente eiiam piis-
simo imperatore Marclano in supradicia 93-94 ^an-
ctissima basilica, praesente etiain zelo divino et ca-
lore fidei accensa piissima et fidelissima regina au-
gusia Pulcberia, sanctam synodum allocutus [jE.^
Mobis autem omne stodium adhibendum est popii-
lum propter veraro et sanctam docirinam id ipsuin
sentientein uiii rectae applicare Ecclesiae, et ideo
veram fidem catliolicam etiain exponere secuiiduin
Patrum doctrinam concordantibus animis vestris
vestra properet leverenlia, ut qualiter a Nica»iia
synodo usque in hoc tempus abscisso errore vera
fides est cjmnibus cogniia, sic et nunc, per banc
sanciam synodum deposita nebula, quae.in bis pau-
cis annis, ut superius diximus, ex pravitate et ava-
ritia quorumdam visa est exoriri, si semper ser-
ventur quac statiita suni, erit quidem dlvinae provi*
dentiae, quod pie fieri volumus, in saecula \T. 1, 2,
r., allocuta] est haec : Cum primum per electionem p In Ecclesia] hoc conservare firmissiine. Et post regia
in regnnm decreto Dei profecti sumus, inter lantas haec verba omnes episcopi cliimaverunt : Harciano
publicas utilitates nullum slc magis nos constrinxit novo Constantino multos annos, mulii anni rcgis,
negotium, quam rectum et veram fidem Christiano- mulii anni reginae orthodoxurum, muliis annia Mar*
* JR., E. 3, JRm cccGLxxxviii. T. 1, 2, «ra
ecccLxxxiiii.
^ Ex D. R., T. i, ^. In A. et rcliquis : coMmiaiu,
< i£., D. R., U., 6>ara/fo.
d T. 1 , 2, G., Cenethlio.
® B. R., G/oriosfitifnti enmii anatut.
' if)., E. 5, T. i, % U., G., properammut.
165 COLLECf 10 GANONUM S. ISIDORl RISPAL. ASCRIPTA. 464
ciaiii ainslorisChrisli regnmn/msaeculapermaneai: Aftt"» decem et oclo sanrtorum ac bealltsimonNM
(llgni orlliodoxas Odei, amatores Cbristi , sit vobis
procul invidia/ Ct post has voces iEtius archidiaco-
11118 Conslantinopotitanae novae Romae et priinicerius
noiariorum diiit : Quoniam nutu supernae graliae et
lelo divino serenitatis veslrae, piissimi quibus a Deo
iimncs \U. add. bomines] regere cbncessum esi im-
peratores , circa sanctionem vestram congregata
sanet^ hsec et magna totius roundi synodus, cum
plarima muUarum dierum vacatione et divina dili-
geittia omnem quidem, in praetcrito quomodo eiorta
est c<mira reclam et inviolabilem caiholicain nostram
lidein, verbo veritatis discordiain effugavity omnem
abigeiido innovatioiiem : sicut et in Scrlptis per sio-
guia qiiae subsequuntur acta demonstrant; terminum
qui in Nicxa sub Constantino piae menioriae tmpe-
raiore convenerunt; Gontinetur aulem et eentum
quinquaginta sanclorum Patrum in urbe Conslanti-
nopoiiiana decretum ad peremptiunem quidem secti*
rum tunc puliulantiuin , couflrmationem vero ipsius
^ catholicae aique apostolicae nostrae fidei.
Symbolum ireeenlorum decem et ocio tanclomm
Patrum qui in Nicwam convenerunt.
Credimus in unum Deum Patrem omni(>olentem,
omnium visibilium ei invisibilium conditorem , el in
unum Doniiiium Jesum CbristuroFiliumDei de Patre
naium, unigenitum boc est de substaniia Patris,Dt;um
de Deo, iumen de lumine, Deum verum deDeo ver"«
natum, non factum, homousion Palrf, hoe eit ejus-
veio «implicem statuit divinarum Scripturarum \ir- ^ dem cuin Palre substaniia», per qurm omnia facta
luie munitum» et sanctorum ac beaiissimorum Pa-
Iruin in Ipsum conservans senientiam ad veram
agtiitiimem qui sincere reqiiiruni. Longaeva autem
coroat vcstri imperii : et hal>eo ipsum prae mani-
bus, et si videtur Dutui vestrac serenitatis , pcrto-
gam. Piissimus et lidelissimus imperator dixit:
Perlcge ; et idem archidiaconus periegit.
Sancta et magna pniveisalis synodus , qu» secun-
diim graiiam Dei et decreto piissiroorum imperato-
rum Valentiniaiii et Marcianl augustorum congregata
est In Chalcedonensem civitatem , melropulim pro-
«incue Bithyniae, in basilica sanctae ac triumphatri-
cis roartyris Eupbemi», statuit quae subter coropre-
hensa sunt. Dominus et Salvalor nosier Jesus Cbri-
sunl quae in ccelo et quse in terra, qui propter nos et
'propter nostram saliitom descendii , et incarnatus
est, homo factus passus est, et resurrexit tertia die,
el ascendii in cceios; inde venturus est judicare vivos
et mormos : et in Spiritum sauctum. Eus autem qui
dieunt : erat quai^^o non erat, et antequam nasce-
retur non erat, et quia ei nullis exstantibus factus
eaty aut ex alia subsistentia vel substaniia dicunt
e»se aut coiivertibilem vcl inutabileio Filium Dei,
anaihematiiat catholica et apostolica Ecclesia.
El id ipsum centum quinquaginta eanclorum Pairum.
4
Crediinus in unum Deum Patrein oinnipoieniem ,
factureui coeli et terrae , visibilium oniuium el invt-
sibiiiuin conditorem : et in unum Dominum Jesuin
«miMi vuu». vt>uituu9 V» •^«■ivaMia iiwwi iPcauo \iuii- g^ ——-■.—.— ww..~..-..^~. . w.- ..- ....w... -r^ — w^-
SIQS, fidei agnitione proprios confirmans discipulos Cbristuni Fllium Dei unigenitum , ex Patre natum
ait : Paeem meam do vobie , pacem meam relinquo
vobii ; ut nec * ulla fidel dissensio inler proximos
oriatur, sed ex aeijuo veritatis pracdtcatio ostendalur.
Sed quia non desinit maiigniis in ipsis pietatis se-
minibtis zizania sua inserero, et novi quiddani ad-
versus veritatem sempcr excogitare , idcirco Domi-
nus nuster humano geneii solite cupiens providere»
piissimum bunc et fidelissimum imperalorem erexit
ad coelum qui undique sacerdoium pontifices ad se
convocavil, ut gratia Domini nostri Jesu Christi
cooperante , omnem roendacii pestilentiam ab ovi-
bus Chrisli removeat, easque veriiatis germinibus
rcficiat. Quod et comrouni decreto pereginius, erro-
anie omnia saecub, Deum de Deo, lumen de luminc,
Deum verum de Deo veru, iiatum, non f..ctum, bo«
mottsiou Patri, hoc est ejusdem cum Patre substan-
tix, per quem omnia facia sunt quae in coelo et qu.t!
in terris, qui propier uos et propter nostram saluteui
desceudit, 96 ^^ incarnatus est de Spiriiu sancio ex
Maria virgiiie, bomo factus passus est sub Poniid
Pilato, sepultus tertia die lesurrexit, ascendit in
coelos, fedet ad dexteram Patris, iterum venturus
in gloria judicare vivos et mortuos, cujus regni itoii
erit finis : et io Spiriium sanctum dominum et vivi-
ficatorem [Cf., vivificantem], ex Patre procedeniem,
cuin Patre el Filio adorandum et glorificandom, qui
ris quidem sectas abjicieiues et F^atrum rectam fidein ^ locutus est per prophetas : in unam catliolicam at-
que aposlolicam Ecclesiam : confiiemur unuiii lia-
plisma in remissionem peccaiorum : exspectamus
resurrectionem moriuorum viiamque [^*, et vitaii)]
futuri saeculi. Aroen.
Sufl^ecerat quidero ad plenissimam pietatis agni-
lionem et eontirmationem cautisbimum b^c el saiu-
lare divinae gratiae symbolum ; de Patre enim Filio-
que « et Spiriiu sancto doctrinam j^rfeclam edocet ,
el incamationem dominicam fideliter siiscipientibiis
manifestal. Sed quoniam hi qui prxdieaiionem verl-
lalis destruere nituntur quasdam propriar» haereseus
Dovilales parturivnt; qoidam enim royslcriiiffl pro
tpiiUi, ^ .
c ^., B. R.,F. 3, T, I, 2, U., et FiUo.
renovantes , trecentorum decem et ocio symbolum
omnibus praedicantes, et velut horum 95 domesti-
cos alios centum quinquagiuta Patres buic piissimo
tilulo consenttentes notavimus, qui post haec in banc
amplissimaro urbem Constaniinopolitanam conve-
nientes, etiam ipsi eamdem fideni consignaverunl.
Statiiimos igitur ordinem et omnes fidei formulas
custodientes et nosiram etiam sanciam synodum du^
diim Ephesi factam, cujus fuerunt aiictores venera-
btlis meroorlae Coelestinus Romaiioe urbis et Cyrillus
Alexandrinae ecclesis sacerdotes, ut praefulgeatqui-
dcm rectae et inculpabllis fldei cxpositio trecento-
* U , vo^is : ideo lamen imtruimur «f nee.
^ V.fpuUulantium^ coniinet vero ei confirmationem
465
GR^CORUM GORCJLIA. ^ CHALGEDONENSe.
m
mobU acium diviiiK liispeiiMiionis auJtsnt corruin- A noliis ab&que pecealo, auCe avcul» quidem ei paiie
naium secunduai diviiiitaiein , in iiovisaimis veru
dielms eiimdem propier iios ei propier iiosiram saln-
lem es Maria virgine Dei geniirice secunduoi liumauiu-
lem iinuni cumdenuiue ClirisiiiBi Filiiim » Doiuimnii
unigeoilum iu du:)8 naiiiras iiiconfuse, iiiuauiabiiiier ,
indivise. inseparabiliicrcoguoscendum; innullonaAi-
rariim ilifTerenlias propicr uniiatero porimendas, roagis
auiem salva utriusque natui» propheta^, et in uiia
coeuote persona unoque stitu coucurreote ; nun iji
duabus personis partiendum vel divideiidum, scd
unum eumdemquo Filium unigeuiiuin Deum Verbuui
Dominuin nostrum Jesum Cbristum , sicut ab exor-
dio proplieiu: de eo et ipse n s erudivit et Pairum
nobis Iradidit symbolnm. liis ilaque cuin omni uii-
(,ei vocem ilUmdivini partusfaciamad Virgiuein
^^nty alii lcmperaiuenium confusionenique in-
uncenies et unam esse nauiram carnis et dcttatis
insensatecomponentes passibilem unigeniii diviuam
naturam tali Coufusiune prudigiose divulgant; id-
ciito [T. ly 2, ideoque] omnem adversus veritatem
opponendam ab ipsis machiiiationem volens exciu-
dere sancta et magna universalis synodus , antiquani
prsrdicatioiiem iininobilem doccns, statuit praecipue
ireeentorura decem et ocio sanctorum Patruin ff-
deni incontaroinatam manere : et propter eos qui
Spirilui lancto adversaninr, centuiu quUiqaaginta
Putroin panlo posteriore teinpore in urbe Constaiiti-
D«»politana convenieniiuin de substaiitia Spiritus
sancii iradiiam doctrinam eorrobociil , quam eliam B diqiie subiiiitate et diligentia a nobis ordinatis sia-
illi omnibus insinnaverout ; non quod in prxcedeii-
iibus aiiquid deesset adjicieiites, sed de Spiritu san-
cto eorumdem lCf.,eamdem] intellectuin adversus cos
qui deitatis ejus dominaiiooeni nitunlur adiiuere Sci i-
piuraruiu tesiimoniis ptenius manifestantes : propter
eos sane qul dispensationis mysterium tentaut cor-
rumpere, et purum hominem esse qui ex sancta vir-
gine Alaria natus est iiiipudeuter divulgant , I)eatis-
simi quoiidain Cyrilli Alexandrinx ecclesiae sacerdo-
lis synodicas episto!as tam ad Nestorium quam ad
estcros per orientem congruas et sibi consentienies
suscepit [(/., suscipit], aJ coiirutationem quidein
Nesioriaiias amentis , interpreiationeni vero eorum
qui reiigioso zelo saluiaris syniboli cupiuut inieile'
tuit sancta et nniverbalis synodas aliam fldein nul!i
licere proferre, aut scribere, aut edere, autsaiieie»
aut docere aliter ; (|ni autem audent aut expunere
aliam fldem, aut proferre, aut docere, aui iradere
atiud symboluro volentibus convetti ad scietitiaiii
veritutts ex Geulilibus, ex Jndxis vel hseret cis qui-
bascuiiqae, si qnidem episcopi aut gg clerici fnerint^
alienos es^e episcopoi ab episcopatu et clericos a
clero : sio vero monachi vel laici fuerint» anathvma
flerl.
liegula eccle$iastic(e ordinatm a iupra teripto coneitiom
1. De eanonibu$ uniuuujutque concilii contervanda»
A sauctiH i^atribus in unaquaqne synodo usque ihiiic
(Uim : quibus 97 et episiolam sancli ac beatis^i.ni C l^'»'»» '««uJa» ituttt sUiui.i.os.
prim;e sedis arcbiepiscopi Leouis , scriptani ad Fla-
vianum sanctse recordationis arcbiepiscopum ad
perimendam Euiychetis nialiguitatein quxque nia-
gni Peirl cuufessioui concordat, et coinmunein
qttnmd;im paginam exisienicm conira eos qui non
recte gluriflcant ad coufirmationem catholicae reii-
gionis evideuter subjuuxit. Mam et eos qui in duos
liljos dispensationis doiuiuic^i mysteriuni sciiide<e
moiluutur exsecratur, et eos qui pasjilbileni diviiiita-
lem ttnigeniti Filii audeni asserere de concilio sacer-
dotum repellit', et eos qui in duas naiuras Chrisii
temperamenium vel confusionem argumentaniur ad-
versalur, et qui ccelestem aut aiterius cujusqiie suu-
s.antiam eiistcre lormam servi quaji ex nobis aa-
II. Qiiod Ron oporteat epinopot aut quottibet ex ctoro
[cltricot] per peeumat oruimuri.
Si quis episcoporuin aceepta pecuni.^ ordin:aionetn
fecentet in nandinationem deduxerit inappretiabilfni
graiiam, atque ordinaverii episcopum sive chorep 8(0-
pttffl, seu presbyteroni^sendiaconum aut (luenicanq^ e
aliuin qui connumeratur Inter clericos aut accepta pe-
cunia ordinaverit ceconomum, defeiisorem sive |iain<*
monariuin ; quicunqueerg'» haec tentaverit, sive convi*
clus fuerit, ipse quidein subeat ^ gradossulpcriculnm-;,
et qui sic ordinaiur uulluin habeat fructuin cx hujus-
inodi roercimonio * et creaiione probrosa , sed ais
alieous et dignitatis et sollicittidiuis ejus qttam per
pecunias impetravit : sed et ilie qui in his tain tur*
sumpsit iiisauieudo asseruut procul abjicit. et eus '^ P'^"« ®* il icitis lucris intercessor apparuit , siquidem.
qui duas quidem ante adunationem naturas Doroini
delirant » uiiam vero posl aduuationem coufinguni ,
aiiaiJieuia facil.
Coosentientes igitur sanciis Patribus unura euro-
demque Filium confiteri Domioora nostrum Jesum
Cbrisittm coiumna voce pariter edocemur : perfe-
ciom eumdem In divinitate , perfectam eumdero in
littinaaiiatet Deum venim ethomlnem verani, eamdem
ex :imma r»lioiiali ei corpore , seeandum diviDlialem
«mas eum Paire BaluMB , seeniMlttm buaiattilaiem
eumdem uoius nalttre nobiscttm, per omnin simllem
* U., G», Fiium Dd unigenitum.
^ £x S.^lKi,^ U. lu A. ei rcliquis : tubjaceal.
clericus fuerit , de proprio decidat gradu ; si vcro<
laicus sive moiiachus, auathema sit.
111. Qaod non oporteat epitcopot, deiicot et mona*
chot prnedta sacularia vel cautat tuscipere.
Pervenit in sauciain synodum, quia de his qui iii
clero coonuuierautur quidani propier lurpis iucri
gratiani .iliorum possessiunum conductiones ei cau—
sas saeculares suscipiani, ei se ipsos quidem a mi-
nlsteriis sanciis per desidiam separant , ad domos
auiem saecularittm concurrant ei subsiantiaruui eo^
rum guberuationes avaritix causa suscipiant. Decre-
« U.| mercimonio, ted extecratione probrosa tii a/fs«
llUSa
W COLLECTIO CANONl^M S. iSlDOftO IIISPAL. ASCRIPTA. 168
tit igiior sanda el magna synodus nemlnem (Jein- a nasierjis , decrevimus neque ad mililiaro neque ad
bonores aaecularea Tenire» aui eos qui lioc aud fue-
ceps borum, boc est, episcopum, sive clencum, s\ut
•monachum " conducere possessiones aui misci re se
asDCularibus procurationibus posse, nisi fone qui le-
gibus ad mlnorum aetaium tutelas sive curaliones
inexeusabiles attrahuntur, aut cui ipsius civilatts
episcopus ecclesiasticarum rerom commiserit guber-
nacula, vel ol-phi&onim aot viduarum quae indefen-
m sttnt ^ aot eanim personarum qu» maxime ec-
clesiisUco indigent 09 adminiculo «, propter timo-
rem Dei. Si quis vero transgressos fuerit statuta btec,
ecclesiasticae correptioui subjaceat.
iV. De honort monachh compeUnte et ut nuUus eo-
niiii lentet eccledoitica aut ieecularia inquietare
negotia, nec aiienum eervum prmter conecienttam
domini ejus suseipere*
Qui vere et pore aulitariam eligunl vlum digni
sunt convenienti bonore : quia tameo quidam babitu
monacbi utentes, ecciesiasttcos actus civiiesque con*
turbant, circumeuiites indilTereiiter civitales nec non
et monasteria, se ipsos prssumptioui propri» coiti-
mendanlea ; piacuit nemiiiem sil)i aut acdificare aut
constituere [jE., construere] monastoria aut uralorii
docuuni sine conscientia ipsius civiuitis episcoii :
eos vero qui per singulas civitutes seu possessiones
in mouasteriis sunt subjectos esse cpiscopos, et quie-
tos' operam dare atque observaie jfjuMia et oraiiones
in iocis iii Jqutbus semel Deo sese devuveriut periua-
nenies, et neque coinmunicare, ecdesiasilcas neque
ssculares aiiquas attreciare acuones , reiinquentes
rint lacere et non ejus rel poenitero maiuerint , aut
ad iioc idern revertantur qiiod ante iion obteotu Dei
proposucrant sibi, anatbema esse.
VIIL De elericis qui sunt in ptochiis «, monatr^fti «r-
que martyriis quas sub potestate episcoporum unius^
cujusque civUatis existunt*
Clerici in ptochiis el in monasteriis aot martyriis
constiluti sub potestate slnt ejus, qui in ea est civi-
tate episcopus, secundura traditionem sanctorum
Patrom, iiec per praesumptlonem recedant a suo
episcopo, ii vero qui ausi ruerint rescindere bujus-
mudi ordinationem quocunqiie modo, vel »i nolue-
rintsuiijncere proprio epi$copo,6i quidem fuerint cle-
g rici, piiternarum ordiiiationum subjaceant coodem^
oatiunibos; si aoteiu inonachi seu laicl suot, excoffl'
muuiceutor.
IX. Quod non oporteat elertcos pratermisso
episcopo ad sa:eularia judicia commeare.
Si clericos adversos clericoui babeat ncgotium,
non relinqoat soom episcopom et ad sxcidaria jodicia
concorrat; sed primom negotioin ipsom agiietor
apod eplscopum |iroprium, et ita, si fuerit judiciuro
ipsius episcopi fl/., eplscoiJi contrarium], apud ar-
bitros ei utraque parte electos audiatur negotium :
si quii vero coiilra baec fecerit, canonum subjaccat
correptionilms. £t si clericus adversus suum, seu
aliuiu episeopum babeat causam , apud audientiam
synodi provincix ejus conqueratur [yE., iuquiraiur]:
propria roonasteria ; uisi furte jubeautur propter q si vero coiitra ipsius pruviiiciae ac metropoliuinum
. ■•_■_•• •-. • • ^^ ^_£___ ^_!_»__ _! _l • ■ _i _• _ .
urgeutes uecessitates ab ipsius civitatis episcopo :
et nemiiiem servorum suscipi in roonasterium ut sit
curo eis mouacbus , nm cum domiiii proprii con-
scientia. Pra:tereuiitem vero hu^c decrevimus eatra
ooromunionem esse, ne nomen Domiui biaspbemetur:
cooveoit vero civitaiis episcopo curam et sollicitudi-
nem iiecessariam mouasieriis eibibere.
V. Quod ttofi liceal episcopum vel quemlibel ex clero
de alia ad aliam transmigrare civitatem,
Propter eos episcopos sive clericos qui de civiiate
ad civitatcm transeuut placuit definiiiones datas a
sanctls Patribus babere propriam firmilatem.
VI. Quod tton oporteat absoltUe quosUbet ordinare
nisi in propria.
episcopum eplscopus sive clericus babeat coiitrover-
siam , pergat aut ad ipsius dioecesii episcopos, aut
certe ad Constaiitiuopolitanae regiae civitatis sedem,
et ibi proprium oegotium exsequaiur [6. /1., exquira-
tur].
X. Quod non iiceat cimco m duabus ecciesiis
ministrare,
Noii licere clericum in ecclesiis duarum civitatum
ordinari [7. 2, ministrare] , sed in ea in qoa ab initio
ordinatos est et cujus expetierat ante perfugiom :
et si propter vanx gloriae desiderium 101 titpote
ad ecclesiam roajorem confogerit , jubemus eum ec-
clesiac propriae restitui, id est ubi ab exordio ordioa-
tus est , et ibi taniummodo roinistrare. Si vero quis
Neminem absolute ordioare presbyierum vel dia- . jam iranslatus est ab ecclesia io aliamHsccleaiam
conum nec quemlibet alium in ecclesiastica ordiiia-
tioiie constitutum, nisi manifeste in ecclesia civitatis
sive possessionis aut in martyrio aut in uionasterio,
et qui ordinatur mereatur ordiuationis publicat»
vocabuluin : eos vero qui absolute ordinanlur de-
crevit saucta synodus vacuam habcre manus inipo-
aitionem , et nulluro ejus tale factum 100 ▼atere
ad injoriam ipsius qui euin ordinavit.
VII. De cierieis et monachis non manemibus
in tuo prvposito.
Eos qui semel in clero Uxati fueriol, sive in roo-
* ifi., episcoporum sive ciericorum aut monachorum,
^ U., G., quo! jamdefessoB sunt.
' Ex\}. lii -A. et Vciiquis : ecciesiasticnm indigent
odmimcuium.
nihil liabeat commune cum priore ecclesia, sive sub
ecclesia cunstitutis martyriis sive ptocitiis vel xenodo-
chlis aut eorum negotiis. Eos vero qui ausi fuerinc
post ordinatioDeiii hiijus roagnae et universalis synodi
agerequx prohibita sunt, statoUsancta synodos ca-
dere de proprio gradu.
XI. Quod oportcat egems epUtoiia friM, honnUoret
autem commendatitiis iitteris approbari.
Omnes paoperes el iodigeotes eccloiiasticis auxi-
liis coin probatione episiulii sive pacificis, qoae di-
cooiur ireuica ecciesiastica, taotommodo proficUei
<> Ex U. In A. et reliqois : ^r^i.
* InCodicibiis depravatesciibitur baecvox. In A.,
ilH., G., 5, T. 1, U., G., tociis. \tk,M., thoeiis. In T.
2, toicis.
169 GRiECORUM CONCILIA. -^ CIIALCEDONCNSK. 170
siaiuiniiMy el non commendaiiiils episioiis ; quia A possesslouibus permaiiore immobiles apud eos qui
commendaUUas quas dicimus epsiolas cos tantuni
accipere convenit,- qui in opinione sunt clariores» ut
cis lantummodo praebearilur.
XII. Quod uequatiuam in duo$ metropolUano$ provin-
eitt dividaiur,
PerTenltad nos qnod quidam praeter ecclesiasticas
ordjnaiiones affeclaDles poteiitiam per pragmailcum
saeram unam proviiiciam in duas dividantt et ex hoc
InTeniuntor duo metropolitani episcopi in eadein et
una esse |NroTlncia: siatuii igitur sancia synodos
deinceps niliil tale atleniari a quolibet episcopo» eos
vero qui aliquid tale lentaverint cadere de proprio
grado. Si qii» Tero antea civiiales per pragroaiicum
im|ieriale meiropolilani nominis honore decorat»
annt, nomlne solo fruautur, et qui Ecclesiam ejus g
regit, episcopus scilieet» privilegio metropoltano
cpiscopo jure proprio reservato.
XIII. Quod noH oporteai eitraniO$ clertco$ $ine com-
mendotitii$ litteri$ minUtrare,
Eitraneum clericum et leclores eilra suam civi-
latem siiie commendalitiis litteris proprii episopi
nunquam ^ penitus liceat niinistrare.
HIS, Quod non liceat cUrico uxorem $ecf(e alleriu$
accipere^ m$i forte epoponderit $e ad veram fidem
venlre.
Quia in quibusdam provinciis conceditur psalmi-
siis>» el Kctoribus uzores accipere, 102 ^tatuit
sancia synodos prorsus non licere his alterius seclae
acc'pere uxorem : si qnis Tcro « praeTenit ei babct
jam de uli coimubio Olios. si forle prxvenerint eos :;„7, T ■. i; " 1 " " , '» '. ."*" *""
' ..... . . „ r ^ynouos secandum Palrum regalas bis io anno in
jam apoJ baereticos bapiiure, debent ei« offerre ^ „„„„ „„ . ... .
Otholi.^ ,c,l.«I« nl ihi rommnni-^nt: «nl vr« ".""" '""'*"•" ^' """«"'" P«>""<'«» CpisCOpOS.
eas lenent epircopos, et maxiroe qui eas sine tio-
lentia Jam per triginta annos teneutes gubernaTerini ;
si vero inira [jE,^ B. i?., infra] iriginta annoe etiam
facia fueril aut fiat de eis dubitatio, Ucere eis qui se
dixerinl Ixsos propter eas rooTcre apcd sjnodiim
provinciae certamen. Si quisvore puiaverit se a
proprio metropoliuno gravari , apud principem
ipsius dioeceseos aut apud Constantinopolitanae civi-
tatis sedem agat jiidicium, sicui jam dictiim est : si
vero quxlibet ciTitas per auctoritalein imperialem
renoTaia est, aut si renoTOiur in po^tcrum civilibtis
et publieis ordinaiionibus, ciiam ecclesiarutn paro-
chiarum sequatur ordinaiio.
103 XVIII. De conepiratione clirieorum , quod
Crwci fratrias dicunt.
Conjuralionum et conspirationom crmen, quod
apud Craccos dicitur fratrta, et publicis ctiam legi-
bus cerlum est penitos inhiberi, boc roiilto inagis in
sancta Dei Kcclesia ne fiat convenit abdicari. Si qtil
vero clerici scu monacbi invenii ruetint conjurantea
aut fratrias vel faciiones aliquas componenies suis
episcopis aut aiiis clericiSy omnimodo cadant de pro-
prio gradu.
XIX. Qued oporlet per provineiae bi$ in anno conct*
tium fieri.
Pervenit in nostras aurcs qood in proviiiciis sia.
tula episcoporum concilia minime celebrentur, et
quod inde multa! quas correctione opus habeant cc-
clesiasticae res riegligantur : statuit igitur hasc sancu
in
catholicx ecclesix ul ibi comrounicent; qul vero
adbuc bapiixaii non sont oniniroodo nnn posse eos
In ha*rctica ecclesia baptizari, nec roatriroonio jungi
baereijco, Jodaeo vel pagano, nisi forte spopondorll
fte venire ad ortbodoxam lidem, dum conjungiiur
personae orthodoiae : si quis Tcro lianc defitiitioncm
sancix synodi praKterierit, regularum condemnatio-
iiibos subj^iceai.
XY. De diaconi$$i$ mutieribue, ut Hi$i quadrageua'
Ffos ifoii liceat ordinari.
Dlaeonls^am non debere ante quadraginta annos
ordinari, el baiic cnm diligenti probatione : si Tcro
aosceperil ordinationem et quanlocunque tempore
obsenraTeril ad minlsterium, et postea se nuptiis
ubi metropolilanus probaTerit, ei. sic corrig<»re sin-
gula qune emerserinl. Qui Tero nolueriut convenire
episcopi constituti in suis civitatibus, et lioc roaximu
cum in sui corporis sanitate consistant, etiam om-
nibus aliis urgentibus et inexcusabilibus negotiis li-
beri sint, licere eos fraiernae chariutis adinoniiioni-
bus corripi.
XX. Quod minime dericoe in aliam chitotem tran$'
migrare liceat^ niii eo$ qui propriae ami$evint civi»
tates,
Clericos in siugulis ecclesiis constitntos, sicutjam
decrevimus, non licere iu allerius civitatis ecclesiis
ordinari, sed quiescere ^ in ea in qua ab iniiio recit
iradiderit, iniuriam faciens Dei graii», haec anatheina *> P","^'P'"™ «niniatrandi, excepiis illis qui proprias
sii com eo qui in lllius nuptias conveneiii.
X VI. De moMchie pueliieque Deo dicatie quod non
lieeat ei$ nuptiii jungi,
Si qua virgo ae dedicaverii Deo, simiiiter ei mo-
naclios, non licere eia noptiis jungi : sL vero invenli
foerinl boe facientes, maneani eicommunicati ; sta-
ilkiiaoa vero posse in eis facere hamanitatero, si iu
probaverit loei eplscopDs.
XVII. De eeeleetis in parochih per triginta anno$ ab
€pi$€opo habiti$f vet de renooatie urbibue,
Per singalas ecclesias ruslicanas parochi^s sive in
* .£., B. R.,F^ 3, T. I, U., G., nui^ttam.
* Ex M.,t It H., U-, G. In A. et rvliquis : p$atmi-
alta, id e$t^ tecioribu$^ et eantortbue.
Patuol. LXXXIV.
civitaies perdideront et ex necessiiaie ad alias ec-
cleslas roigraverunt. Si vero quicunque eptscopus
post defioitionem istam ad aliom eplscopiitn perii-
nenlem clericum susceperit, placuit sancta synodo
hunc qui suscepit et eum qui susceptus esi tandiu
exconimunicatos roanere, quandiu ipse clericus ad
propriam rcvertatur ecclesiam.
XXI. De epiicoporum aut clericorum accueatoribui
quQle$ debeant $u$cipi in accu$atione,
Glericus sive laicus, qui acciisaverit episcopos aot
clericos» lemere atque indilTcrenler non debent so-
« Ex reliquis pracier A. et C. 3, in qnibus» onim.
^ T. I, 2, U., G., adquie$cere.
ITf COLLCCTIO GANONUM S. ISIDORO illSPAL. ASCRIPTA. 172
•ctpi ifi accttutionem, nisi prias eorom opinio fuerii A Hum prxstiterlnt, staiiiit sancta syno^us, si qoidem
clerici fuerini, cadere deproprio gradu; si Yero hicu
aiiaitiema esse.
Pascliasius episcopus civitalis Lillibitana^, vicem
pnescrniata.
i04 ^^^' O^od noH lleeai eleriei$ poit morttm tui
efn$€0fn re$ ad eum pertinentee diripere,
Neu licere dericis post mortem sui episcopi ra-
pere pertinenles ad eum res, sicuti jam ex praece-
flentibus regolis statotum habetur : si Tero haec fe-
cerini, periclitari se noverint in proprio gradu.
XXIH« De eleride et mcnaehie vel exeommunicatie
qui practer voluntaiem $m epiicopi ad urbem regiam
veniunt,
Penrenit in aures sanctae synodi quia clerici qui-
dam et monactii nibil sibi babentes injunctum a pro-
prio episGopo, interdum vero etiam ilii qui ab eo
fuerint excommunicaii, veniant ad hane regiam civi-
agens beaiisaini episcopi Leonis, definiens subscripst.
Lucensius episcopos civitaiis Aaculitanx, iiem vi-
cem agens sanciisaimi episeopi Leotiia, definiens sub-
scripsi.
Bonifaclus presbyter urUs Rom», vicem agens
apostolies sedis, deflniens subsicripsi.
Anatholius episcopus Gonstantlnopolitaoae etviiatia
Romx novgp, definiena soliSGripsi*
Maximus eplscopos Antloclienas definiens suIk
scrlpsi.
^ . . ... . I.- . 'u • Juvenalia episcopus Hierosolymitanos deflnieos
lalem Consiantinopolitanam, et multis temporibus in „ . . . r r /
..-..«.: .^ ™.-.K..: ;.i:...s ...!.«•«_ ^ SUbSCnpSI.
Tbalasius episcopua Gappadociaa Cssarieiisis de-
ea consisientes pertorbaiiones iranqoillitati ecclesia-
siics inferaiit el diversoruin domos corrumpanl :
siatuit igiiur sancta synodus lios quidcm primum
commonere per defensorem Constaniinopolitanu) Eo-
clesitp, 01 exeant de regia civitaie ; si autem in eo-
dem proposiio improbe perduraverint» eiiam invilos
eos ejici per euindem defensorem, ut ad sua loca
perveniant. %
XXIV. Qttod non Hceat monaeteria diver$oria $aeularia
fieri*
Qoaa semel consecrata fuerini monasteria ■ com
iodielo soi episeopi maoere in perpetoo, et pertineii-
4es ad eas rea conservari ipsi monasteriO) et non ol-
lerios poaae ea fieri saocolaria habitacola ; qol vero
fiiiiens subscripsl.
Quintilius episcopos Heraclis Macedonensis, vieem
agens sanctissimi viri episcopi Anasiasii civitatls
Thessalonlcensis, definiens subscripsi.
Stepbanus episcopusEphesiianua deflniens subscri-
psl.
Lucianos epi^copus Byzensis, vicein agens sanclis-
simi eiJacopi Cyriaci Heracli» Thraciensis, defiuiens
sobscripai.
Eu.ebius episcopus Galatiae Ancyrensis definicns
sobacripsi.
Diogenea episcopos Gyzlzensls definiens subscripst.
perniseriBt bxc fieri, subjaceant his oondemnalio* ^ Petros episcopos Goritbensis defiuiens sobacrip>i.
nibua qo» per canones consutot» sont.
XX Y* Qiiod noii oporteat poit obitum emeeopi ordi^
nationem alteriue epiuopi diu di/ferri.
Quoniain quidam nictropolitanorum, slcut ad nos
perlatum est, uegligunt creditos sibi greges et diffe-
runi ordinationes facere episcoporum : placoit san-
ctx synodo inira tres raenses fieri ordinationes epi-
scoporum, nisi forte inexcusabilis necessitaa coege-
ril ordiiiaiionis lempua amplius propagari [ifi., pro-
rogari] : si autem quis episcoporum haic non obser-
vaverity ipsum debere ecclesiasiicie eondemnationi
subjacere : reditus vero ejosdem viduatae Ecclesiae
integros reservari apud oeconomum ejusdem ec-
desiae.
Flonia eplaoopiu Sardieoois [7. S» Sardicensis|
dcflnlens subscripsi.
Eonomios episcopos Micomediensis deliniens sob-
scripsl.
106 Anastasios episcopus Niclensis definiena
subscripsi.
Eleutherius eplscopus Chalccdonensis definiins
subscripsi.
Itemomnes episcopl sexcenti et trigiuiadeflnicntes
subscripserunt.
Et posteaquam recilatum est, piissimus imperator
ad sanctum concilium dixlt : Dicat sanctum concilium
si ex consensu omnlum episcoporum deflnitio qoa^
105 XXVI. De ceconomU, id e$t , di$pensaioribu$ -. n«nc lecta est prolata sit? Omnes revereoiissiroi epi-
$inguiarum eceUhiarum habendi$. ^ scopi responderunl .: Omnes sic credimus : ooa fide.
Qola in quibusdam ecclesiis, slcut adnos pervensi,
sine oeconomo episcopi res ecclesiasticas tractant;
placuit omnes Ecclesias episcepos habentes habere
et oeconomos de proprio clero, qui guberneni Eccle-
si^ res cum arbiiriosuiepiscepi, utnon sineiestimo-
nio sitgobernaiio ^ipsaromrerum ecclesiasticarom,
ei ex hoc eveoiat dispergi ejusdem Ecclesiae res et
sacerdolali dignitati obtrectatio gcneretur : ai vero
<)uis haec non observaverit, divinis subjaceat reguiis.
XXVII. De h\$ qui $ibi rapiurU uxoree,
Eos qui sibi rapiunt uxores vel eos « qui eis auxi-
unasententia, omnes hoc idem sentimus» omnes oon-
sentientes subscripsimos, omnes orthodoxi somos :
haec esi fides apostolorufni haec est fides recte cre-
deniium, haec est fides quae orbem lerrarom salvavit.
[jE,\ B. i}.,salvabit]. Marciano novoGonatantiao, uo-
vo Panlo, novo David, imperatori, piiaaiflsse dominsa
augostae, viia eia. Ei post haa voces piissimiis el flde>
lisaimos imperator ad sancum synodom dixii: Veee-
randa catholica fides aaauota univeraalisynpdo soeim-
duni Patrum expositionem manifestata est : el ai labo-
rem vesirae reverentiaeei conviciumfecimos» maxiioas
■ U., mona$teria, quee con$ecratii $unt, di9cr$oria.
^ II., ftn( qubernatorei.
c U., uxoree $ub nomine $imul habitandi^ coopenni-
te$ aut connivente$9 vel eo$.
f7S
GUi£CORUM CUNCILIA. - CHALCEDONENSE.
174
grttiai agimus omnipotenii Deo ■, quia muUorum A lentur» pro vigore Judiriario etiam compeieiiiibus
emntium circa Mero ampuiaia discordia, in unaro
eamdemque ftdem orones nunc conveniinus, sperantes
celerm vestris preclbus et nieliorem super omnes
not paeem a Deo donari. Sancta synodua iierum
eielamavit : llsec digna vestri imperii» hxc propria
vestri iroperii, baec correctio vestri imperii, digne
fidei, digne Cbristo, digne imperii, et imperii etfldei ;
proplerea ^ pacificatur orbis terr». Ct post bas voces
piiesimus et fldelissimiis imperator ad sanctam syno-
dum 4ix\i : Yenerandam caiboUcam fidem a sanctaet
universaK synodo secunduro Patrum eiposilionem
maitifesutam joita legem, et convenientem esse no-
stra tranquilliias probavlt, omnero in posteruro con-
teoiionis occasionem cirea soam fidero amputari. Si
quis igiiar idiota vel militarius seu clericus publice ^
de fide lurbam congregans sub obtento dispotationis
tumoUum fecerlt, si qoidem idiota praescriptos, expel-
laior a regia orbe ; miliiarios vero seu crericos gradue
sui periculnro sostinebunt el aliis poenis subjacebunt.
Ediclum imperalorum in eonlirmationem eoneilii Chal*
eedoneniis,
Wnperatores Valentinianus et Marcianus angusti
untversis populis. Tandem aliquando quod summis
votis alque stodiis optabaroos evenit : reniota est de
orthodoia Christianonim lege conientio : tandem re-
media 107 cnlpabilis erroria invcnta sunt, ei dis-
cors populoruin sententia in unum consensuro con-
cordiamqneconvenit. E diversis eniro provinciis re-
supplieiis subjug iiidi. Constat eoiro hinc haereiicm
insaniae exordia foniitemque pra:beri, duro publice
quiJam disputant atque contendunt : universi ergo
qu» a sancia synodo Chalcedonea [U., Chalcedonensi]
suiuta sunt custodire debebunt, nihil postea dubita-
turi. Hoc iuque nostras coromouiti sinceritalisedicto.
abstinete profanis vocibos etuUerius desinite de divi-
nis dispotare, qood nefas est; quia non solum divino
judicio peccatum hoc prout credirous punietur, ve-
rum eiiam legom et judicum « auctoriiaie coercebiiur.
VII Kalendas Februarias Consiantinopoli S|M)raciu
coiisule.
Sacra Yafendniani et Mareiam auguuorum poti con^
ciHuin Cfialcedonense edicta in ajtrmaiionem ejusdem
conciiii ei damnaUonem hceretieorum,
imper.ilorei Vatentimanue et Mardanue auyuhti Paiia^
dio prcsfeeto prmiorii.
Divina semper potentim referendas aique agend»
suiitgrati» quia aoctores bttresisqoeldgocculia nec
latere concedit, nee durare iropuniu perroittii : quo*
ruro onum malorum lasdendi habet plurimam facolu-
lem, aliertun proecavendi eaeteris praesiatexemplum.
Curae igitur esse divioitaii liominom actus etraaiimo
reverentiaro religionis, proiimein eonfirroanda caiho^
lica fide evidenler apparoit, cuin Eutychem seeK'ra-
torum dogmaturo seeuiorem nec laiere» ot diu latue*
rai, siuiii, nec pateiacioseelerepassaestpeBnam sce«
leris eviUre. Senieutiis iUqoe divinis homaoisqae
ligioslssimi sacerdotes Cbalcedona veneront juilfi q damnalos syoodicom deeretomt ot merebaiory exce-
nosira prsMepU, et qoid observari in religione de-
beat perspicoa definiiione docueront. Disceisit igitur
jam imrana conienlio, nam vere implus atqoe sacri-
legus esi qui post lot sacerdotum sententiaro opinioni
suae vel aliquid tractandoro relinqoft : extreroie quippe
dementixestin medio et perspiciio die commeiiiitlum
loineo lnq«iirere : quisquls eniin post veritatero reper-
Uni aliqoid ultcriiis discntit, roendacium quasrit. Ne-
moitaque vel clericu8velmiliian«| et alterius cujosli-
bet conditionis, de fide Cbristiana poblice terminata
coadonatis et audieiiiibus traciare eonetur in posU-
mm, ei lioc tumulius et perfldis occaslonem requi-
reo^, nam rojnriam facU judicio religioslssimx syno-
di, si qnis semel judicaia et recle disposita revolvcre
pii, rens diviniuii cni faciebai injuriam, roos bomini-
bos quos decipere conabatur. Pruxime etenim innu-
merabiles ex loto peneorbe healisaimi episcopl Gbal-
eedone congregati improba praedicli Entycbetis oiia
cnm synodo ejus caosa habiu expuleruut commenia,
secuti sanclorum definiU majororo, qiis vel apod
Nicaeam a trecentis decem et octo coiistiloia soul»
vel in hac postea alma orbe a eentom qoinqoaginu
aont episcopis decUrau, vel apod Epbesiim, com
Nestorii est error eiclosus, prsesidentibus Ceetesiino
Romanx orbis ei Cyrillo Alexandrin® civiuiis epi«
scopis. Ea igitor qoae suni jaxUpfisiinamdisciplinain
a venerablli synodo Ctialcedoue deliniu illa fide qoa
Deum colinius pcr omnia servanda censoiioos alqoe
ei piibKce disput.ire contcndil, cnm ea quae nunc de 0 censemus ; quia valde consequens est seicentorum
Cbrlstlana fide statuta suntjuiia aposiolicas eiposi-
tiones etiii^tilnU sanctorum Palnim trecentorum
deccm et ocio, el centom quinqnaginla defliiiia esse
noscniitur. Nam in contemptores bujus legis pceiia
non deeril, quia non solnm contra fidem bene com-
po-»iiam veniunl, sed etiaro Jndsis ct paganis ei hu-
juscemodi ceriaiulne profanant veneraiida msyteria.
Igitor si clericus eritqoi publice iracUre de religione
ausos foerii , a consortio clericorum removebitur ; si
▼ero miliiia praeditos sit,cii>gulo eispolinbiiur; caeteri
eiLim bujus crimtnis rei de hac sanctissiina urbepel-
•iE., R. R.« E. 3, T. 1, 2, U., omnipoienii ealffatori
Heo.
^ £x cmteris Codicibus. In A., imperH digniter et
iriginu sacerdotum pura inenie Deutn colentium de-
finiu, quae pro orthodoxorum Ade sacrosanciaseeon-
dum Patrom regulas processerunt, summa cum vene-
ratione conservari»^ Qooniam principalis providentiai
est omiie inalum inier iniiia opprimere et serpeouni
morbum legum medieioa reseeare, hae lege deceroi-
inus eos qui Euiycbeiis errore decipioniur ad exem-
pluro Apollinarioruin, qoos Euiyches seculus esi»
quosque venerabiles Pjlrum jreguiae, id esl, eccle-
siasiici canones, et divorum priiicipom sacratisi;lma!
sanctiones, conderanant, nullum episcopam, nulluni
^i; p^opterea,
• Ki reliquis Codicibos prxler A.| in quo : judiciim
175
CULLECTIO CAWONCJH S. ISIDORO IlfSPAL. ASCRIPTA.
176
liftbere presbytenim, nulloscrearevelappcllarecle- A lur qui illiciiadoeere leiilaverit. Eos vero qui te-
ricos, iptumque Eulycbem noinine presbyierl, quo
et indignus est et spoliatus est, in tolum carere. Si
qui tamen conlra deflnita nostra episcopos, presby-
leros cseterosque clericosausi ruerint creare, tam
factos quam racientes Tel prxsumenies sib' clericorum
gradus,bonorum aroissione perculsos exsilio pcrpetuo
pnecipirous contineri : coeundi vel colligendi Tel cnii-
grpgandi monacbOs aut xdiftcandi monasteria, iiul-
tam Jubemus eos babere licentiam : loca iii quac
fbrte ausi convenire aliquando tenlaverint conflscari,
Si tanien domino loci sclenie convenerint; quod si
ignaro aiictore conducioreve loci, fustibus caesos de-
portationem subire censemus: ipsos 109 pr^'
terea iiibil ex testamento cujusquam capere, nihil
eift qniejusdem errorissint relinquere testamento, ^.nuntiatus.
ad nullam eoa paiimur aspirare militiam, nisi farte
adcohorialinam vel limitaneam. Si quis etiam extra
«praedictam militiam invehtus fuerit militare, vel quia
ignorabatnr^jusin religione perversitas, vel quia post
adeptum cingulum ad biinc devenit errorem, aolutus
militia, infidelitatis suae fructum bunc babe^Ct ut
opiimorum et palatii communioRe prjvetur, iii>c
alibi quam in qua natus esl vico vel civiiate ver-
ietur : quod si-qui eorum in bac alma urbe quod
credi nefas est geniti suni et damnati, tam de bac
dvitaie veoerabili, quam sacratissimo eomitatu et
omoi exeladantur metropolitana dvilate. Et baec
i|iildem generallter cirea omnes constituimus» qui
•hac labe polluti aunt vel polluentur. Eos autem, qui
quendi studio audierint scelerata disserentem dena-
rom librarum auri mulctatione ^ compeseimns, Ita
enim roaieria subtrahetur erroris, si peccatorum eC
doctor defuerit et auditor, Paltadi, parens charissiroe
atque aroantissiroc. lllustris itaque et magniftca »u-
ctoritas tva, edictis propositis, \\,0 omnibus faciai
nota quae jusslinus, cognoscentibus moderatoribus
provinciarum eorumque offlcii<<, defensortbns etiaro
civilaium : quod si ca quae vera fide et sancto propo-
sito custodienda censuimus aut negtexeritit aut per-
roiserint lemerari, denarum librarum auri roulcia-
tione perculsi, ut religonis Irgunique proditores. eliam
de aestimatione laborabunt. f>aturo < xv Kalendas Au-
gustas Constaniinop ili Spuracio coosule et qni foeril
AUa Mareiani augutli advenui iifpni wemaratos
hareticoi.
Imperator Mardanus auguHut PaHadio fraefeeio
prmlarii.
Licet jam jamqoe sacratissima eoRstitutione man«
suetudiois meae cautum ac deflnitom sit quae iu eoa
severitas exereenda sit qui Eutycbetls vel Apollina-
ris baerelicam perversltatem {{/., pravitaiemj secuti
a religioue et fide catbolica devianint; AlexaodrinaD
lamen urbis €A^es atque habiutores untia snnt Apol-
lioaris liifecti venenis, ut necessarium fuerit ea qum
anle jam aanximus repetita etiam nunc lege dccer-
nere. Oporiet enim ot sit numerosa severitas san-
etionuro, ubi est licentia crebra culparum, custo-
«oleliac clerid ortbodoxorom fldei et monacbi qni- ^ dienda : praeterea orthodoxae fidei cura lanto a serc*
dem, qui Eutychia habiiavere diversorium, neque
«nim monasteriom dicendum est quod religionis ba-
<bult loimicos, qui adhue usque losaniae processeruot
relielo veoerabilis religionis cultu et synodico decre-
to, quod totius pene orbis Cbaleedone coadunati de-
fiiiivere sacerdotes, infaustam Eutychetis sequuntur
asserUonem, quia» vera luce deserta, tenebras eligen-
das esse crediderant, omnibus poenis quae vel bac
vel praecedentibus legibua adversus haereticos deflni-
tJB sunt jubemus teneri, imo extra Romanum ex-
pelii solum, a.cutpraecedeoiea religiosiasimae coustiiu-
iionea de Manichaeis conatituere, ne eorum venenatia
rraadibua fceleratlsque commentis innocentom vel in-
firmoram animf decipiantur. Comperimus praeterea
quiedam eoa incontameliam religlooiset in invidiam
venerabilla aynfodieae deflnltionis fuisae mentiios, con-
ficrlptlsqoe libria et chartiram tomia plura fioxlase,
qoae eoram loBaniam adversus veram * fidem aperte
•algnarent; atqueideo praeclpimus obicunquehujusmo-
di acripia reperia fueriHi,igniboscoocremari : eos ve-
ro qul vel scripaerini» vel aliis legenda tradiderint
docendi atudio vd discendi, censemus deportatione
puniri; delenda est eniin hxc infausta haeresis slcut
pridem edictia aerenitatis oostrae contloetur: omnibos
odlmimua faeultatem, qula ultimo suppiicio ooercebi-
D
niiale mea adhiberi impensior debet, quanto res
humanas divina praecedunt. Qiiicun.}ue ergo vel in liac
aacra urbe, vel in Alexandrinaciviiate» vel in omni
iEgypiiaca dioecesl diversisque aliis provinciis Euiy-
cbeiis profanam perversiiatem sequuntur, et Ita iion
credunt ut trecenti decetn et octo saocti Patres tra-
dideruiit catholicam fidein in Nicaea civitate fun-
dantes, centum quoque et quinquaginta alii veiiera-
biles episcopi qui in hac alma urbe Constantinopo-
litana postea conveneruni, sicut Athanaf ios et Tbeo<
philns et Cyrillua sanctae recordatioiiis eplscopi
Alexandrinx civiiatla credebant» quoa [T. 1, 2,
quod] etiam Ephesitana synodus cui beatae memoriaB
Cyrillus praefoli, lo qua Nestorii error expoUos esi,
in universis aecuta est, quos et niiper venerabilis
Clialcedooe synodus est aecuia , prioribos eonciliis
sacerdotom ex omoi prorsus parte coosentieniibos ,
iiibilque adimeua a sacrosancto symbolo neqoe ad<
jiciens, sed Eutychetis dogmata fooestt coodem-
oaos ; sclant se esse haereticoa ApoUioariatas, Apol-
lioaris enim facinorosissimam seclam Eoiyches ec
Dioscorus mente sacrilega secuti sunt <*• Ideoque bi
omnea qui Apollinaris vel Eutychetis perverailaiem
sequuotur, ilils pceois, quae a divorum retro prioci-
pum constitotionibus Hl contra Apoiliaaristaat
« Ex T . I, %. In aiiis Codidbus : meram; sicque « T. 1, 2, U., G., Data.
•postea. <> Ex U lu A. et reliquia deaunt verba : s«6ii(i
^ M*f nmlela ; sicque postmodum. $unt.
f77 €Ri£CORUM CONCILIA. ^ CIIALCEDONENSE. tTS
\t\ fereiiiuUs nostr» posUnodom sanciiooe conlra A naxes convenlusque eelebrari ; si vilis et al>jeclae
Euiycliianisias» vel bac ipsa augustissima lege contra
eosdom decreta sonl» noverint se esse plectendos.
Idcirco Apollinarist»» hoc e»l».Eotychianistx, quibus
etsl esl io appellaiione diversiias, esttsmen in hxfe-
sis pravitale conjunrtio, et dispar qoidem nomen,
sed idem sacrilegiom, sive in bac alma orbe diver-
aisqoe provinciis vel i» Alexandrina eivitate, sive
iiHra iEgypliacam dicecesim suni, neque ita credunt
qood prcdicti venerabiles Patres credebanl, neque
viro reverenlissimo Alexandk^inae urbis autistiti Pro-
terio fidem orthodoxam tenemi co>iimunicant , se-
condum sacratissimas divorum relro principum con-
siltotiones, qox de Apollinarislis promolgatae sunty
noB babeant poiestatero faciendi tesiamentum nec
condilionis sont, fustibas pobltce « et in poenani
suam et iu aliorom exerceaotor exempkim; si bo*
Miix veropersonae sunt, decem libras aori mulctati
nominls fisco noslro cogantor inferre \T. 2, exsol-
verej. Nutlom praeierea ApolJitiarisUm vel Euiycbia-
nisiam ad aliquam juberous aspirare militiam, nist
ad cobortalinaro vel liroifaneam ; si qui vero extra
coborialinam vel limitaneam inventi fiierint miliiare
soluto [jE,^ T. i, 2, soluti] cingulo, boiiestorum bo-
mlnum et palalii communione priventur, ncc fn
aliqus nisi in ea in qua nati sunt civitate vel vlco cl
regione vcrsenior : si qui vero in hac alroa urbo
nati sunl, tam sacratissimo coiniiatu quam oroni per
provinciaro roeiropolitana civitate pellaniur. NuIIi
condendae oliiroae volunutis, neqoe id adqoirant ^ insoper Euiychianisiae vel ApoIIinarists publice vet
quod ipsis ex testaroenio cujusquam fueril dereli-
cium, nihil etiain ex donatione aliqua cousequantur;
sed si quid in ipsos vel liberalitaie viventis vel mo-
rlentia fuerit volnntale collaium, id protinus fisco
nostro addicatur, Ipsi vero iu nullos aliquid ex fa-
cuUaiibos suts donaiionis titulo et jirc transfundant.
E|N5Copos vero * vel presbyieros aliosque clericos
illis creare et babere non liceat, scicntibus tam his
Euiycbianistis vel Apcliinarislis qui au>i rucrint
cuiqoam episcopi vel presbyteri vel clerici noinen
imponere, qnam his qui conaii furrint imposiium
aibi noroen sacerdt tale retinere, pgenam se essilil
cnro facultatom soarum arolssiooe subiluros. Eos
prtvatiro coetus et circulos conirabendi et de*errore
baerelico disputandi aut perversilaieni facinorrsi
dogmatis asserendi tribuatur faculias : nulli eiiain
contra venerabilero Cbaicedonensero synoduro liceat
aliqnid vel dictare vel scribere, vcl legere aique
emiiiere aut aiioruro supcr cadero re scripta pro-
ferre:nemo hujusroodi habere libros, et.sacriloga^
scripiorum audeai monuroenta servare. Quod si qui
in his criroinibus fuerint deprehensi, perpetua de-
portatione daronentur ; eos vero qui discendi studia
audierint de infausta baeresi dispuiantes, decero ii-
brarum aori qus fisco nostro infcrendae sunt jube-
mus subire dispendium ; omnes vcro bujusceroodi
veroqniantehaccatholicae Romaeeccle&iaruro clerici p chartae ac iibri, qui funet^ium Euiychctis» boc esi.
vet orthodoxae fidei monacbi fuerint, et relicio vero
et orihodoxo oronipoienlis Dei ciiltu, Apollinaris vel
Kuiycbeiis haeresim et dogroala aboroinanda sectaii
sant vel post baec sectabontor, oronibus pcenis, qu£
vel prioribns legibus adversus haerelicos constitutae
suD(, juberoos teneri et exlra ipsuro quoque Ro-
mani iroperil soloro pelii» sicol de Mauicbaeis praece*
dentlom legom institola [JS.^ statota] sanxeronL
Universi praetcrea ApoUinaristae vel Eoiychiaaistae
DOB ecc^esias» non roonasteria sibi constituant, par
rasyDaxes ei convenlicula tam diurna qiiain nocturna
non contrahanl, neque ad doroum neque ad posses-
tionem cojosqoam, neque ad monasterium, vel ad
qoemconqoe locom, ^ operatores sectae funesiissimae
Apolliiiaris fuerint dogroa coroplexi, incendio con-
crementur, ut facioorosae perversiiatis vestlgia ipsa
flamrois ambu^la depcreant, xquum naroque e&t m
iroroanissima sacrilegja par poenae roagnitudo pec-
celIat,.PaIIadi parens charissiroe atqiie amanlissiroiu
illuslris igitur et magnifica aucioritas tua qoae hac
sacraiissima consiitutione decrevimus» In bac alma
01 be diversisqoe provinciis ac praecipue in Alexaa-
drina clvitale, ei per universam iEgypiiacam dioece-
sim edictis ex roore proposiiis, ad omoiuro noiiiiam
faciat pervenire, ut concia quae siatuilur in eos qui
rei fueiint deprehensi severitas proiinus cxcrceatuc,
scientibus moderaioribus provinciaruin corumquc
appariloribus, defensoribus etiam civilatuin. 113
coDgregenior. Qood si fecerint et hoc factoro fuisse D Quod si ea qua legis hujus religiosissima sanclioue
domino volente constilerii, post rem in examina-
tione judlds approbaiam domus vcl possessio in
qoam conveDerlnt fisco sine dilatione socielnr, mo-
naaleriom vero ejns civiiatis orihodoxae ecclcsiae in
cojus lerrilorio 112 csi juberousaddici ; si vero,
ignorante domino, sciente vero qni pensiones do-
nsos exigit, vel conductore vel procuralore vel aciore
praedii parjsynaxes et convcnticuta interdicta con-
▼eoerini, conducior vel procurator, sive acior vel
qiiieuoqoe iu domum vet possessionem vel roooa-
cusiodienda decrevimus aul neglexcrini aut aliqua
perroiserii.t temerltate violari, denarum ^ librarum
auri rouictali fisco coganiur iuferrc, insuper etiaiu
cxlstiroationis suae periculuro snslinebunt. Ea quor
que qux de Paganis per omne Roroanum imperium
acqoaliter valilura perenoilaiis nostrs lege decrevi-
mus instaniidsiroe in eos eierceaniur, quos conslile-
rii profanos rilus ei siroulacroruro impios coltus ci
interdicia sibi sacrilegia celebrare. Datum sob die
Kaleodaroro Aiigosii Constaniinopoli^divo Valen-
aierium reeeperiut, ac passi focriot illicilas parasy- liniaoo viii et Antbemio viris clarissirols consnlibiis.
• i£., B. R., T. I, 2, U., G., quoque.
^ iK., B. R., E, 5, T. i, t^ {},, ad quemcunqut
mlteriui to(um.
e i£., fuilibus publiee eentum,
^ Det^i focte poodus vel pretiuro. B.R.| d<iMrtwm.
179 GOLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. 180
EpUtola famata Atlia epiHopi ConUantmopolUanL A ncanl nameram, Peiri quoque apostoli prima littera
Graeca elemenla lilierarum, numeros eiiam ex-
primere, nullus qui vel lenuiter Gneci serrooois no-
liiiam habet ignorat. Ne igilurin faciendis epislolls
canonkls, quas mos Lalinus formatas appellal, ali*
qua fraas faUltatis temere praesumeretur, hoc a Pa-
tribus 114 ^rcccntis decem et oclo Nic«a con-
gregatis saloberrime inventum est et constilulom,
Ni formais epistolae hanc calculalionis seu supputa-
lionis habeant ralionem, id est, ul assumaniur in
supputatione prima Graeca elementa Patris, ei Filil,
el Spiritus sancti, hoe est n, T, A, quae elemenu
octogenarium el quadrigeniesimum et priraum signi-
id est D» qui numerum octogenarium stgnificai, ejus
quoque qui scribil episcopi prima liltera, cujus scri-
bilur secundai, accipientis lertia, llll^ra civiiatis
quoque de qua scribitur quarta , el indictionis, quae-
conque est temporis, idem qiii fuerii numerns assu*
malur : atque iia his omnibus Graecis lilleris quae, ui
diximus, numeros exprimunt in unum dut-lis, unam
quaeeunque collecia fuerit summam episioia teneai :
hanc qui suscipit, oinni cum cautela requirai ex-
pressum, addal pralerea separaiim in epistola etiani
nonagenarium ei nonum numerum qui aecunduin
Graeca elementa signiGcant ^ 6.
AFRIC^ CONCILIA.
XII
GONCILIUH CARTHAGINENSE PRIIIUM
QUIRQUAGINTA • EPISCOPORUH.
Com Gralos episcopus' Garihagmis in concliio
una cam rollegis suls consedissei ^ cl qui ex diyer-
aia proTlnciis Africanis ad Carthaginem convene-
mnl, Felix e Bajanensis, Fortunalianus Cap&iianus,
Crescentis Bagensis, Vindicius Lacubacensis, Abun-
dantius Adrumelinus, Privaius Bejeiselitanus, Gau-
dentlus Turretamaliiensis, Epariius Sicensis, Q lie-
las Uticensis, Romulus Tebestinus, el caeteri quo-
rum manua continentur, Idem Gratus episcopus
dixil : Gralias Deo omnipoienli el Ghristo Jesu, qui
dedit malis scblsmatlbus ^ finem el respexii Ecclesiam
suam; ul in ejus gremium erigeret universa membra
dispersa ; qui imperavil religiosissimo Consiantio
« imperaiori ul votum gererel unilalis, el milterei
mlnistros operis sancti famulos Del Paulum el Ha-
earlum, Ei Dei ergo nulu congregail ad unilatem ul
per diversas provincias concilia celcbraremus et uni-
versae provinciae Africae hodieroo die concilii gratia
ad Carthaginem veniretur : unde conslderantibus
robis cum roediocritate mea, iracteniur tiiuli neces-
aarii, de quibiis necesse esl nos memores praccepto-
rum divinorum el magisleril Scriptnrarum sancta-
ruro, contemplantes unitalis lempus, id de singulis
deflnire, quod nec Carlhago vigorem legis infringat,
ncc lamen tempore unilatis aliquid durissimum s(a-
tiiamuit.
115 '• ^^ baptitmui in Trinitale tutceptus non
itereiur,
Ergo, si vobis placet, consideremus primum titu-
^ Deeral episcoporum numerus in Godice Lucensi,
qui in re^iqiiis cum A. convenlebat.
^ Ex JE., B.R., T. 1, %, U., G. In A. elE. 3,r«a«-
dfMUt.
* In M,^B, R., E. 3, T. 1,2, nomina eptscopo-
rum In casu ablativo locata sunt ; Feiice , Fortu-
natiano^ etc.
^ T, 1,2, malittchftmatit.
B lum rebapiixationis ' ; el sanclitatem vestram po-
atulo at menlis vestrae ptaciia producaiis, an de-
scendentem in aquam el inlerrogatum in Trinifata
secundum Evangelii fldem el apostoloruro doctrinam
ei confeasum bonam conscientiam in Deuni de re-
aurreciione Jesu Chrisii, liceat iterum interrogari
in eadem fide el in aquu Iterum tingi 7 Unirersi epi-
scopi dixehinl s : Absii ; illicitam enim esse sanci-
mus rebaplizalionem, el satis esse alienam a sincera
fide el a caiholica diaciplina.
II. De mariffrum teputerit et honorifieentia,
Graius episcopus dixit : Magoa beatiiudo a Deo
Paire per Chrislum Dominum concessa cst tempori
nostro, ul liceai religiosis nienlibus insinuare eccle-
aiasticam disciplinam, ul audilores percipientes re-
C gnlam rectam ei Deo placeant et praemia mcritorum
bonorum percipiant, ut in ipsis Deus in omnibus el
pro omnibus houoretur, Discussus est litulus neces-
sarius rebaptizatlonis, in quo [T, 2, in qua] plus
schismaticis rables delitescebal, el adhibita niode-
raiione, legis vigor el auctoriias custodita est : illud
sane sapienlissimis vestris sensibus insinuare con-
tendo, licel vestra prudentia sit instructa el a Deo
docia, et mereatur ia pace ei uniiate conse^iui desu-
per munera larga, lamen et ego unus ex voiiis ei
qui parem vobiscum soliicihidiiiem geram propler
ecclesiasticnm ordinem illud insinuare curabo : niar-
tyruro dignilaiem nemo irofaiius iufamet, ncque
passiva corpora qu:c ^epuliurffi tanium proptcr mi-
D • T. 1,2, Conttanlino.
t In Codicibus :re6ap<tdiaa'onti. Aliis vero locis qui-
dam Codices rebaptizaiio, qu dain rebtiptidiatio scri-
bere solenl : alqite in uno eodemque Gotiice diver-
sam bujus vocis scripturam reperire fas erii.
6 i£, B. R., T. f, i, U., G., dixerunt : Abtit^
abtit.
181 AFRICiE CONQLIA.
sericordian eccleaasticam comaiendari mandaium
esl ledigaiit» aut insaiiia prxcipiuios aut alia ra-
tione peccaii discreios, non ratione vel tempore
compeienti quo roartyria celebrantur, mariyrum no-
men appellent : aut sl quis ia injuriam martyrum
clariiati eorom ailjungat insanos, placel eos si laici
sunl» ad poeniientiam redigi : si auicra sunt clerici
post commonitionem ^. et post cognilionem bonore
prifarl. Universi dixerunt : l\jQ Recle statuit sancli-
las ^estra ; boc et singulis conciliis slatutum est.
III. Ut eUrici vel $anctimoniales feminm cum extraneit
9iri$ vel [emimi non habitent.
Gratos episeopus dixii : Et illud prscipue, si vi-
deiur Tostrae dileclioni , cavendom est ut pastoris
coram qoantum debei et polest regalis providentia
loia prxmuniat, ut nallis llceat extraneis a1> affcctu
camali abstlnentibus diverse parlter commorari ;
ooeasiones euim ampotand» sunl peccatorum, et tol-
lendae omnea auspiciones, quibus subiilitas diaboli
sob prstexto ehariiatis el dileclionis incauias ani-
nas Tol ignaras irrelire consuevil. NuIIus igitur et
nuUa sanctimoniae et Yirginiutl deserviens propter
tUspbemiam Ecelesia, si tobis placet^ in una domo
penitDS eommorari non debet. Universi dixerunl t
Qai oolooi nubero el pudicito meliorem eligunt
parlem vitare debent non soluro babiure simul« M
^nee babere ad so aliquem accessum : hoe orgo ei
lei Jnbei cl sauciiias vesira coromendai, boc ei ia
sii^utifl conclliis a nobis sUtutiim esl ^. Gratus epi-
•copua dixii : Ergo persuasio interdum prudenies
aotet arcere a peceatis, cum imprudenles debet me-
tofl bujusmodl conslringere» si sanum consilium re-
apuunl el salulare mandatum ; si ergo laici sunt,
poat commoniiionem si contempserinty a comnin-
niooe separentur; si clerici suut, bonore priTentur.
Uoiversi dixerunl : Piacet, placei.
IV. Vt enm vidvie vet viduabu$ extraneas personas non
commorentur.
Grasos eplscopns dixit : Etsi iuGnita sunt qua;
lcge praescripu sont proflcienlia disciplins, el unus-
qoisqoe nostrum tracutu assiduo ei coaimonitione
freqoentl singulas qiiasque specles proflcientes ad
dlsciplinam pnterll populis inliniare ; Umen aliqua
es bis propler blasphemiam suggerenda sunl a nobis
ei in concilio statuenda : si videlur vobis, pari sen-
lenlia teueantur etiam bi» qul cuin viduis commo-
ranior ei nulla cum se germaniuie conjuncti sunt.
Universi dixeruiit : Et juxta viduos et viduas eadem
lci maneat et sententia.
117 ^- Vl eterici et laici in altertus ecclaia non
erdinentur.
^ Privatus episcopus BejeiseliUuus dixit: Suggero
iaiiciit.iti vestrae, ut sutuaiis non debere clericum
alienum ab aliquo iuseipi sioe iilleris episcopi sui,
• Ex JS., T. 2, U., G. In A. etrcliquis : commu'
vwnem,
^ U. G.» a nobis $ie eonfirmatum aut etatutum est,
« ^., B. R., T. 1, U.., G., concessum huteat,
^ lc Codlcibas non accedant^
• U., ts nemo acccdet.
^ CARTHAGINENSE 1.
m
A neqae apud se detinere, sed neque laicam usurpare
sibi de plebealiena, ut eum ordinel sine conscleniia
ejus episcopi de cujus pleVe est. Gratus eplscopus
dixit: llaec observaia res pacein custodit, nam et me-
mini sanctissimi coocilil Sardicensis similiter stala-
lum, ut ncmo alterius plebis hominem sibi usurpet,
sed si forte erit necessarium ordinaiioni, ul de vi-
cino homo sit necessarius, petat a collega suo et con-
sensum habeai «.
VI. Vt elerici aetus sweutarium vel proeuraiiones non^
^ suscipiant,
Nicasius episcopus Culusiianus diEit : Credo pla-
cere suggestionem meam sanctiuii vesir», et displi-
cere vobix ul qui serviunt Deo ei annixi sunt clero
accedanl ^ ad acius el adminislralionem vel procura-
» tionem domorum. Gratus episcopus dixil: Ei aposio-
loruffl slaluu suiil que dicuut : Nema mititatts Dao
ingerit $ettegotii$$afcularibu$: proindeaui clericisinl
slne aclionibus domorum, aot actores siiie ofliclo cle-
ricorom. Universi dixeruiii : lloc observemos.
VII. Vi eteriei vei laici in atiena ecelesia non canmu'
nieent me litteris episeopi i ui.
Cassianos Usulensls eplscopus dixit: Sutuai gravl*
las vestra, at unosquisqne clericos vel laicus non
fommoniceni in alia piebe siae litteris episcopi sui.
Gratos episcopus dlxit : Nisi boe observatum fuerit
eommunlo fiei passiva ; nam si coni lillerls receptus
fuerii, el concordia intcr episcopos servatur • ul
nemo subiilis alterius rugiens communionem ad alium
^ laienler accedat. Universi dixerunl: Omiiibos provi-
des el elero ei laieis consulens '•
VIII. Vt impUcati negoUis atienis^ nisi antea reddita
tatione cierici non ardinehtur,
N;ignu$ episcopus Asuiagensls dixit: Qiiid dilc-
ctioui vesirae videtur, procuratorcs et actores, tutores
etiam seu curatores pupillorum si debeani ordiuari?
Gratus episcopus dixit : Si post deposita universa el
reddiia \\S ratiocinia s aclus vilac ipsorum fuerint
comprobaii in omnibus, debeani el cuin laude cleri si
poslulatus fuerit honore munerari ; si enim auie ri-
LerUlem negotiorum vel orficiorum ab aliquo sine
consideratione fueril ordinatus, Ecclesia infamatur.
UniTcrsi dixerunt : Recie omiiia suiuit sanctitas tua ;
Ideo qu% lua est, noslra esl quoque senleniia.
I' IX. Vt iMci ctericos aetoreevet ratiocinatores sibi non
eonsiituant,
Mettun Cannensis ^ eplscopus dixit: Recte staiu-
lum esi ot obnozii negotiis alienls non ordinentnr;
lamen si dimissi, et gralias referre debenl el a cleri-
coramlnjuria temperare: et ipsis non liceai vel do-
minis clericos nostros eligere apoihecarios vel ratio-
cinaiores. Gratus episcopus dixil: Muili dubium est
quod omnes vel domlnl vel procuratores vol quicun-
' Ex reliquis Codicibos desompla baec leciio. In A. ,
III ctericis et taico consuientes.
s Ex U. In A. et reliquis, ratioeinia n aetus: addi-
lur iuqiie u quod redundare visum esi.
^if).. Metiucanensis, T. !2., Metun canomnsis, U.»
G(, Met Tuncanensis,
ri3 COLLECTIO CANONUM &. ISIDORO RISPAL. ASCRIPTA. 184
que praetDDt, cum audlerint saluberrima insliluta A Gratus epi«copus dixii: Faetum boc dolcndum est.
conGilii eiftibl esse consultumnee impedilum,pro-
priam inbibebuni injuriam in clericis nostris ; quod
si itt injuriamcoastiiuiionis imperatori» clericosin-
quietandos putaTerint» et derensio ecclesiastica non
deerit et pudor public^s vindicabitur. UniTersi diie-
rufii : Saluberrimx proTisiones debuerunt tanto condi
concilio.
X. Neepi$€Qputttlteriu$ epitcopiplebeiaut finesuinrpel,
Felix episcopus Bajensis dixit: Nullus debel colle-
gac facere injuriam, mulii enim et traiiscendunl suas
et usurpant alienas plebes, ipsis invitis. Gratus epi-
scopusdlxit: Avarilix cupiditalem ■ radicero omnium
maloriim esse nemo CAt qni dubitel ^ : proinde inbi-
bendum est ae quis allenos fines usurpet aot transcen*
ut in se illicianl populorum Imperitorum anlmoe
coiUra disciplinam, contra evangellcam iraditionem,
conlra placiU pacis ; nam si sibi posse .contingere
arbitrarentur, nunquam profecto in fratrem aliqiiis
deliquissei : unde aut iniia pacta soi obllneant firmi*
tatem, aot convenlus, si se non cobibuerit, ecclesi:i-
siicam senilet dlsciplinam. Universi dixerunt : Pax
serveiur, pacta custodiantor.
XIII. Vl non lUeai clericie fenerari.
Abundanlitisepiscopus Adrumetinusdixit : In nosiro
concilioslatutum est utnon liceat clericis fenerari :
quid etiam sanctiiati 120 ^^^ ^^ ^^^^ concilio vide-
lur, pnesenti placito designetur. Gratus eplscopus
dixii: Norella suggestio: quaa vel obscura sunt ?el
dat episcopum collegam soum ei usurpet allerius B gubgenerelatensinspecu anobisformamaccipient:
plebes sine ejus petitn, quia inde caetera mala omnia
gencranlur. Universi dixerunt: Placet, placet.
XI. De clericie eoniumaeibus^ el de numero judicantium
epiicopum^ pretbyterum ei diaconum.
Elpidephorus [jE.^ Elipidephorus] CuiculiUnus
episcopiis dixit : Statuat sanctitas vestra, ut clerici
qui superbi vel couiumaces sunt coerceantur : qui
iiiiuores sunt et majoribus irrogaverint Injurlas me-
lum babeant disciplinae. Gratus episcopus dixit: Ma-
nirestum est illum non esse Dei qui humiliuiem con-
demual, sed 119 diaboli qui superbiae inveulor el
princf^ps est ; unde si quis tumidus vel contumeliosus
exstiterit in majorem nalu vel aliquam causam babud-
ril, a tribus vicinis episcopis, si diaconos est qui ar-
cxterum de quibus apertissime divina Scriptura sanxii
non ferenda sententia est, sed poiius exscquenda.
Proinde quod in laicis depreliendiiur, id multo magis
debei in clericis praedamnari. Universi dixeruni:
Nemo conlra propliela$,nrffiO conlra Cvangelia facit
siiie periculo.
XIV. Ut laieieoniemptorei eanonum excommunicenlur^
clerid honore priventur,
Gratus episcopus dixit : Juxta staluta concilii et
me» mediocritatis sententiam placet facere rerum
omnium conclusionem : universi tituli designati e(
digesti leneant sententias suas ; sane credo vos te-
nere, mullis conciliis a palribus noslris et traditione
esse damnaUm etrebaptizationisimpietatem esse pu
guiiur ; si prcsbyier cst, a sex ; si episcopus, a duc C „|e„aam ; quas res «liam nostro concilio credo jacn
decim consacerdotibos audiatur. Universi episcopi
dixerunl: Contuudi debei contumacia, et superbia in
oniiiibvs frangi : causae vero pro persunis ab statuto
niimero audiantur.
XIL Vi pacta inter epitcopot inita cuttodiantur.
Aniigonus [T. 2, 17., AniigoniusJ episcopus Ha*
ginensis « dixil : Gravem injuriam patior, et credo
dolere s:inciitatem vestram contumeiiam meam, et
computare communcm injuriam ^. Optantiua cum se
repraesentaret pactum mecum babuit el divisimus
plebes ; manus nosirae tenentur et pitucia : conira
bpc pactum circuit plebes ndihi atlribaias, et susur-
rat populis ul illum Patrem» me vitricum noininent.
0 U., Amtitiam ei cujtidiiaiem,
1' Ex JE, In A. et reliquis: quit nemo dubitet.
c i£. B. U., T. I, Magirentit, U., Margientie.
terminum accepisse. Reliqua vero quse vel facu vel
dicta superius coroprehensa sunt, vei aliis conciliis
conscripu secundum legem inveniunlur, custodire
nos oporiet. Si quis vero statuta supergressus corru-
perit vel pro nihilo habenda putaveril, si laicus est,
communione; si clericus est, bonore privetur» Uni-
versi dixerunt : Placei, placet. Gratus episcopus dixit :
Superest jam ut placita oronium nostrum, qo» ad
consensum vestrum sunt scripta, vestra quoque sub-
scriptione firnietis. Universi dixeruut : Et cousensisse
nos concilii bujus scripta teslanlur : et subscriptione
nostra consensus declarabiiur uosier. Et subscripse-
runt.
D <^ Ex reliquis praeter A., in quo desuntverba: ei
coiupulare communem injuriam.
' ■■■ ■ ■»
ss
XIII
CONCILIUM CARTHAGINENSE SECUNDUM
SEXAGINTA UNiUS EPISCOPORUlf iEBA CCCGXXVIll XVI KALENHAS JULlAe.
Coriosissimo imperatore Valentiniano Augu^io Puppianensi, ei cxleris coepiscopis suis provincia-
quarto et Neoierio viris clarissimis coosulibus Carlba- rum diversaruin • consedissent.
gine in baMlica perpelua restilnta.curaGoneciiusepi- 121 l< Vt Triniiat ei credatttret profdicelur.
Kopus una cum Victore AbdiriUno, et alio Viciore Geneclius episcopus dixit : Omnipoenti Deo
» In A. deest vox dwertarumf quae ex caeteris Godicibus dcsumpta esi.
m AFRICiE GONCfLIA. -
graiias refero , qiii permisit iil secundam cominune
diDsiltam * habiUiro in prastcrtlo, et Juxla lenorem
petltionitlUleranimmeanira a<l Cartliaginem pro Ade
alqoeotilitateeeclesiastica Teniretis, etsi non omnes,
taoiea quoniam totom charitas persoadet ^*» nt qui
corpore sont alisentes » nobiscwm 8p*rito videaninr
esse eoiijoDCti; idcirco, Deo propitio qoia praesentes
estis, pari professlone fides ecclesiastlca quae per nos
Iraditor in hoc ciBto glorioso primitos confltenda
ost : tunc demom ordo occleslastlcos singolorum el
coDsenso omniom astroendus ad corroborandas
(ratrom et coeiHScoporum nostrorom nuper promo*
torom menies de his qoae proponenda suni , quac a
pairibus certa dispositiohe accepimus : ut Trinitaiem
qnam nostrls in sensibiis consecrstam retinemos ,
Paiils et Filii ei Spiritus sancii unitatem qoae nollam
noscitor habere diflereotlam« slcut didlcimus [C^.,
diseimosl, iia Dei popolos instroamos. Ab univors^s
epiiieopis dictum est : Plane sic accepirous. sic
teneroos, sic docemus Qdem apostolicam sequetites.
U. Ui caiUta» a tmlU el $aeerdotibui eu$todia(ur,
Epigonius ppiscopus Bullensium [T.2, Hullensium]
regionutt dixit : Cum praeierito concilio de conli-
iieoila el castitate traclaretur, gradus isti tres qui
consirictione quadam caslitatis per consecraliones
aonexl sunt , episcopus inquani, presbyier et diaco-
nos, iractaiu pleniori, ut pudicitiam custodianiy
doceao'ur. Geneclius episcopus dixit : Utsuperius
dictum est, decet sacrosanctos antisiites ac Dei
sacerdotes, necnon et levitas vel qui sacramentis
dlvinis inserviunt, continentes esse In omnlbus , qtio
possint simpliciter quod a Domino postulant impe-
mre, ct « qood apostoli docuerunt ei ipsa servaTit
aniiqoilas nos qooque cnsiodiamus. Ab nniversis
episcopls dictom est : Omnibus placet ut episcopos,
presbyier el diacono^, pudicitiae custodes, eiiam ab
oxoribos se abstineant, ut In omnibus et ab omnibus
podicilia costodiator, qoi altario inserviont.
III. f/l ckrima ei benedietio puellarum ei reconciUaiio
peenitentium a pretbytefis non fiat.
Muroidius eplscopiis Maxulitanus dliit : Sl jubet
sanciitas vesira, soggero, nam meminl 122 pral^
rltis conciliis fuisse siatotum, ut chrisma vel recon-
eillatio pcenitentomt necnon et poellarum consecra*
tiOy a presbyteris nun ilat ; si quis autem emerserit
boc racere, qoid de eo statuendum »lt? Genecllus
episcopos • dixit : Audivit dignaiio vestra sugges-
tioaem fratris et coepiscopi nostri Numidii ; quid ad
haec dicitis? Ab oniversis eplscopis dictum est :
Cbrisniatis confeciio et puellanim consecratio a
presbyteris non flat, vel reconciltare quemquam pu-
blica missa presbyiero non licere hoc omnibiis pla-
cet.
IV. Ul ffretbyter pcenitentem jut$tt$ ab epiteopo tuo
rHonciliet,
Geneclios opiscopus dixit : Si quisquaro io periculo
fociit consliiutus et se reconciilarl diviuis altaribus
• T. I, ^, U., G., couciiium.
^13*9 foluiii charitatie vincuium peteuadei.
- tARTHAGINENSE II. 186
Apetlerit, sl eplscopiis absens fuerlt, debet oiiqtio
presbyter consulere episcopom.el sic periditaniem
ejos pracepto reconcillare : quam rem debemos
sslobri conslllo roborare. Ab oniversis episcopis
dictom est : Placet omnlbus quod sanetitas vesira
Dece$«irio nos Insiruere dtgnata est.
V. Vt dioBceas qum epiecopum nunquam habmi non
kttbeat.
Felix episcopiis Selemselitanos dlxit : Etiam , si
boc placet sanctitati vestne, insinoo, ut diceceses
quae nunquam episeopos habuerunt, non babeani,
vei llia dicBcesis qoae aliquando habull habeai pro*
prium : et si accedente leropore, crescente flde, Dei
popolus muliiplicatus desideraverit proprium habere
rectorem, cum ejiis videlicet voluntate in cujiis
B potesiate dioBcesis constiioti est habeat episcopom :
secunduro aulem banc prosecutionem [T. i, propo-
sitioiiem] sanctitatis vestrae esi aesiiwnre quid fleri
debeat. Geneclios epi^opos dixlt : Si placet insinua-
tio rrairis et coepiscopi nostrl Felicis , ab omnibus
confirmeiur. Ab universis episcopis dictum esl :
Placei, placer.
¥1 Vi qui criminibue implieati $unt ciericoe non aecu^
$ent,
Numidius episcopus Maxnlitanus dixlt : Prxterea
sunl quamplon non bonae conversa ionis, qui exi^ili-
roant maj'ores natu vel episcopos passim vageque in
arciisatlone pulsandos : debent taro facile admitti
conira apostolicam regulam, nerne? Geiieclius epis'
copus dixit : Placet igitur cbaritati vestrx , ut is qul
C aliquibiis sceleribus irreiitus est voccm 123 adver.*
sus majorem natu non habeat accusandi? Ab univer-
sis eplscopis dicium est : Si criminosus est, ul non
admitlaiur omnlbus placet.
VII. (Ji qm excommunieatum alieriue $u$:eperu ex«
rommttJifcefor.
Felix episcopus Selcroselitanus dixit : lllud aotem
suggcro vestrae sanctitati, ut hi qui pro facin> ribus
suis de Ecclesia pclluniur, et ausi ruerint aui ad co-
miiaium pcrgere aut ad judicla poblica prosilire, aut
forsilan Ecclesiascatbolicae llminaattentare episcopiis
vel clericus eujuslibet plcbis, de bis quid ceiiseiis ?
Epigonius episcopus Bullensium regionom dixit : Sl
quis episcopus communionem tenens catholicam
hujusmodi homlnem vanis blandimentis incederit ,
D sciat com iisdem rejectls se esse depravatura, trans-
iens in sortem eorum* Gencclios episcopus dixtt :
Ergo recte soggerunt fratres et coepiscopi nostri , iit
qui facinorum merito suorum ab Ecclesia polsi suni,
si ab aliquo eplscopo vei clerico foerint commu-
nioiie susceptiy etiam ip$e pari cum eisdem criiiiine
tcncatur obnoxius. Ab universis episcopis dlctom
est : Omnibus placet.
VIII. Vt exeommuMcatue preebyier $i sacrificare pra-
tumpurit anathenuuiaetur,
Felix episcopus Selem&elitanus dixit : Nec illud
prjelermiitendum est, ut si quis lorslun presbyter
ab episcopo suo correptus aut excommunicalus ,
f iB., D. K.,T. 1,2, U., ut.
^ U., episcoput omnibus dixit»
4&7 COLLECflO CANONUM S. ISIDORO lllSPAL. ASCRIPTA. tSS
luioore vel snperbia inflalos puUTerit sepAratliii A ^L Vt nulius paroehim aiitnum prwiUHUU ••
I)eo saeriflcla offereiHla « Tel aliud [i£., aliqiiod]
crigendom altare, contra eeclesiasticam fldeiB diari*
plinamqae crediderit agendum, oon exeat impnnitos.
Geneclius episcopas diut : Mecessaria disciplin»
ecclesiastic» et fidei coiigrua sunl qo» fraier nosier
Fe)i4[ prosccntus est : proinde quid exinde Tidetnr
Tcstrae dHectioni ediciie. Ab onifersis episcopis di-
ctum est : Si qois presbyter a praeposito suo excom-
rounicatus tcI correptos rnerit , debet utique apud
Tictnoa [>£.. binos] episcopos conqueri , ui ab ipsls
ejns causa po!»sil audiri ac pcr ipsos suo eptscopo
reconctliari ; qtied nisl fecerit, snd superbia, quod
absii y inflatus secemeiidnm so ab episcopl snl com-
monione duxerit ac separatim cum aliqoibus schisma
Victor episcopus Abdiiitanus ' dixit : Roboranda
est eccleaiastica disciplina, ne qtiisquam episcoporom
alterius plebis Tei dicBcesim soa importiintiate pol*
sare, terminosqoe sibl statotos cnnetur excedere :
qoi bbe facere leuUTerit qoe madmodum coercendos
est? Geneclios episcopos dixit : Et iex sancu prohi-
bet et ipsa Tcritas non sinil queraqoam alleoom
concopiscere ; proinde quid etiam Tobis omnlbua
placet propria Tore signate. Ab oniTorsis eplscopia
diciura est : Placet nt aeeondom diTinm legis aoelo-
riuum nemo nostrom alieooslimiteslransgredlator.
125 ^II* ^l ^^ eomuHo s tiMlropo/i/aiio nuilui
ordimtur epi$eopu9.
Numidios eplscopus Haxuliumis dixit : Aliqoi
faciena sacriflcium Deo obtulcrlt, loco amisso ana* '^ episcopi o&orpstione quadam exislimant, cootempto
Ibema babeaiur : nihilominus et de clTiiate in qua
fiieril longlns depellaiur, ne tcI ignorantes tcI sim-
pliciler 124 ▼l^enles seriicntina fraode decipial.
Secundum Apostotom : Eeeiesia una ett , una fide$ »
unuM bapti$ma : el si querimoniam justaro adTersus
eplscopum babuerit, inquircndnm crit.
IX. Vt ti pretbyter inconsulto epitcopo agendam ce»
lebraterit ■ honore privciur.
Numidios episcopus Maxuliianus dikit : lu quibus-
dam lods sunt presbyteri qui aut ignoranies sim-
plicitery aul dissimolantes audaciter » f>r»8eMie et
inconsullo episcopo, quaniplurimis in doniiciliisagaut
agendam , quod disciplins el incongruum esse co-
gnoscit sanctitas TCStra ^. Geiieclius episcopus diiii : q nare debeant t.
Fratres et coepiscopi nostri dign» suggeslioni tux
respondere non moreniur. Ab uuiversis cpiscopis
diciuro est : Quisquis presbyter inconsulto eiiscopo
agendam in quol^bet loco Toluerit celebrare » ipse
bonori suo conlrarius cxisiii.
X. Qimnlt debeant tacerdotem judieare alque initam.
Felix episcopus SelemseiiUnus dixit : Etiam et lioc
adjicio secundum suiuta Toterum conciliorum« ui si
quls episcopus, qood non opUmns «, realum aliqnem
Incurrerlt, elfuerit ei nimia necessiUs non posse plo*
rimos congrcgari : oe ^ in crimioe remaneat, a duo-
decim episcopia audiatur et a sex presbyter et a iri-
bus diaconus curo proprio suo episcopo. Genecliua
episcopus dixit : Quid ad baec dic'l sanclitas Tostra?
primau cujuslibet pruTinci» su», ad desideriom
popoli cpiscop:im ordinare » neque litteris ad se pri*
mae catbedrm matientibus ^ neque potet^tate accepla :
de boc qoid statuii sanctius Testra? Gcneclius epi-
scopos dixit : Qooiiiam commonis est bonoriflcentia
qu» debel unicuique serTari, de hoc ipso, fratres,
Testrum est pronuntiare. Ab oniversis episeopis di-
ctum est : Piacet omnibus ul inconsulto primate
cnjiislibet proTincias tam facile nemo prssomat,
licet cum multis in quocunque, loco sioe ejus ol
diciomest» praecepto» episcopum non debereordi-^
nare : sl aotem neeesslias fuerit , tres episcopi , in
quocunqoe loco sint , com primatis praeceplo ordl-
126 ^^''- ^' epitcoput qui contra profettionem tuam
in coneiiio habitam venerit , depouatur,
Geneclius episcopus dixit : Orfinia ergo qiias a
coetu gloriosissimo statuta sunt, placci ab oronlbus
custodiri ? Ab uiiiTcrsis episcopis dicturo est : Pla-
cet, placet, custodlantur ab oninibns. Genectius
episcopus dixit : Si , quod non opinamur, ab aliquo
ruerinl Tiolata , quid staluitis ? Ab universis episco-
pis diclum est : Qui contra suam professionem tcI
sobscriptionem Tcnerit, Ipse se ab hoc coeto sepa-
nTil. Geneclios episcopos dixit : Gratolor, Deo no-
slro praesUnte , qood pro suto Ecclesiae caibolicaB
cuncia nos salubri coosilio serTanda decreTimos ;
et ideo qoa ab omnibus sunl dieu , propria dcbe-
Ab oniTersis episcopia dietum eal : Digouro esl a ^ mos sobscriptione roborare. Ab uniTersis qiiscnpis
oobia Tcurum suiuta debere serTari.
« II., agendam id ett mistam eelebraverit.
^ U., eognateitur^ tanetitat veUra quld tibi in hoe
profert?
^ •l.i,% optamutfieri.
] ' B. R. T., 1, 2, piurimot eongregareepitcopoa^ne.
* T. I| aiienam exercere prmtumat.
dictum est : Fiaty fiat. Et subscripserunt.
f In oroniboscodioibtis Aftsirt/antts, cum antea A6»
diritanum scripslssent.
s U., G., eontuttu metropolitmi.
^ B. R., T. I, 2, tiuiNtftilt6iif.
i i£. , B. R. , T. i , '2 , U. , ardinan debebunl
episcopum»
XIV
CONCILIDM CARTHAG1NF.NSG TERTIUM
HAB1TCH AB BPISCOri) NUMCRO OUAPRAGmTA 8RPTBU « , Mfik CCCCIXXVI ^, CfSARIO ET
ATTICO ?IRIS CLARISSIMH GONSLLlBUS, V KALENDAS SEPTBMBRIS.
Cartbagiiie in secreiario basilicx restiiukr cum Au- A sam suam dicendaro priinffi sedis litleris eTocaios
rtfjilis epiftt:opu9 una cnm coepiscopis suis consedis-
sel, asiaotibns etiam diaconibus, consiiiuia sunt
baec qox in praesenti concilio deQoiia sunt.
I. Oi provmdalei « epiuopi de pa$eha $uum primatem
inquiranL
Placnii igitur in priucipio, proplcr errorem qui
saepe solet oboriri , ut omnes Africanie provincios
episcopi observationem diei pascbalis ab Ecclesia
Caribaginensi curent accipere.
II. Oi per iifigulos annos condlium fiai,
Similiter placuit ut propier causas ecclesiasticas ,
qnae ad perniciem plebium saepe veterascunt, singu-
lis qoibosque annis concirnim convocetur, ad qooJ
fMones provinclae quae priinas sedes babent, de con-
die sutuia minime occurrerit , boc esi intra spa-
lium mensis ex ea dle qua eum liiteras accepisse
constiterit : quod si aliquas veras necesMiaiis causas
pn»baverlt , quibus eum occurrere non potuisse ma-
nirestum sit , causae soas Sicend» intra alterom men-
sem integram habeat faculi^tem ; verumiamen di«
' post men«em secundiim oon commutiicet donee
purgetur. Si autem 128 ^^^ ^^ concilium univer«
sale anniversarium occurrere voliierit ut vel Ibi
causa ejos lerminetur, ipse iii se damnatiofiis sen-
lenliam dixisse judieeiur ; ti^mpore s:tne qiio non
comroanicat , nec in sua ecclesia vel parocbia coin-
niunicet : accusaior autem ejus si nunquam diebtis
causae dicendae defuerit a comrounione non remo-
ciliis sois binos 127 aut quantos elcgerint episeo- B vealur ; sl vero aliquando defuerit subtrahens se ,
pos legatos roitiant ; ot et minus invi«tiosi romosqoe
liospitibos somptoosi exislant , et in congregato
eonvenlo plena possit csse aoctoritas : de Tripoli
aoiem propter inoplam episcoporom unus episeopiis
veniat '.
III. Vi epiuopuz priutquam • ordinetur canonee
agnoeeai.
Iiem placoit , ot ordinandis episeopis vel cleiieis
prliis ab ordinatoribus suls decrcta coiicillorum au«
ribosetrom inculeentur, ne se aliqoid contra sta-
toia concilii fecisse poeniteant.
jy. I/l lentw ei virginet ante viginti quinque annot
uan conteerentur.
Item plaeoil , ot ante vlglnti quinqne ann^^s aeta-
reslituio in cominoniotiem episcopo, ipse removeaiur
a commonione accnsaior, ita lamen ut nec i|isi adi-
matur facultas causae peragend» , si se ad diein oc-
currere non noluisse, sed non potuisse prob:iverit.
lllud vero placuit» ut cum agere cceperit in rpi-
scoporum judicio , si fuerit accusators persona cul-
pabilis, ad arguenduui non admiitatiir, nisi proprias
causas non tamen si eccleslasticas asserere voluerii.
Vlli. De pretbyterii et diaronilfui^ quanti epiicoin
eoi audiant,
m
Si autem presbyterl vel diaconi fuerint accusaii ,
adjuncto sibi ex vicinis locis proprius episcopos le-
giiiino nomero collegarom, ona secom io presby-
leri nomine eplscopi set , in dinconi tres , ipsoruin
tis nec diacones ordlnentor, nec virgines consecren- C eausam discuiiani , eadem dlerum vt dilatione et a
tar« ct ot leclores populum non salutenU
V. Ui ioeramenlum eaieekumenii non preBbealur.
Item placuit, ut etiam per solemnlssimos pascba*
les dies sacrameniam caiecbumenis non detur, nisl
•olitnm salis ; qota si fideles per illos dies sacramcnia
non motant , nec catecbumenos o()ortet mutarc.
Ti. Ui martuii baptiimui vel euchariitia non detur»
Item placuii , ut corporibus derunctomm euchari-
siia non detur ; dictum est eniin a Domino : Aeci'
piie et edite : cadai era aulem nec accipere possunt
nec edere. Deinde cavendum est ne mortuos etiam
laptizari posse fratrum infirmitas credat» quibus
nec eocbarlsiiam dari animadverierii.
coromonlone remoiionom et discusstone person rum
inter accusatores et eos qui accusaiitur forma serva-
ta. Iteliquoroiit autem clericorum causas etlam solus
episcopus loci agnoscat et liniat.
IX. Ui clerid publiea judieia non appetlent»
I em placuity ul quisquis episcoporom, presbjte-
rorom el diacoiioniin seo clertcorom » cum in Eccle-
sia ei fiierit criinen instituium vel civilis causa foerit
commota, si relicto jodicio ecclesiasiico publicis
judiciis purgarl voluerit, etiam si pro ipso fuerit
prolata sentenlia, locum suom amitiat; et boc iu
criminali actione : in civili vero perdat qood evicitt
si iociim suom oblinere maloerit. Cui enim ad eli-
Yll. Ut xi epiieopui accuiaiur. ubi vel inffa quod r% gendos judiccs undiqiie Ecclesia patet aoctorius ,
tempui exammeiur
AureUos episcopos dixit : Quisquis episcoporum
accusatur, ad primates provinciae ipsius causam de-
ferat accasator, nec a communione susjcndntur cui
crimcn intendicor [B. A., impenditur ] , nist ad cau-
* M,f numero qundragin'a ocfo>
^ iC^ B. H.« T. f, 2, tvri ccccxxxv.
* ^., B. R., T. f , 2, U., r^jmproiinciaUi,
Ipse se indignum Ecclesiae consortio judlcat , qui de
universa Ecclesia male sentiendo de jodicio ssco-
lari poscit auxilium , cum privalorum Cbristianorom
causas Apostolus etiam ad Ecclesiam deferri atque
ibi determtoari pra?cipiat.
^ G., renial vel etericus.
• T. 1,3, epiicopus vel ctericut ffriuiqttam.
t T. i, '^, G.y verum tandiu.
i91
COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCniPTA.
m
X. Si qmique ab aiiii judicibus eeele$iasiieis ad aVm A XIX. Vt cleriei cum ad puberlaiem vencrini aut
fuerit^ non obasse prioribus tt ditersa sententit^ eonjugium aut eastitatem profileantur.
proforafur.
Hoc eiiam placiiit , ul a quibuscunque jailicibus
«cclesiasticis ad alios jiidices ecclcsiasticos ubi est
inajor auctoritas fuerit provocatum , lSt9 ^^^ <*>'
obsit qoorum fuerit soluia sententia , si convioci
non potuerint vel inimico animo judicasse toI aliqua
rtt|Aditate aut gratia depravati : sane si ex consensu
partiom judlces electi fuerint» etiam a pauciori du-
mero quam constilotum esfnon liceat provoeari.
XI. Vt /i/t*t clericorum ad speetacula non uccedant.
lit fllii sacerdoium vel clericorum spcclacula sae-
colaria nnn exhibeant, sed nec spectent, quaiido-^
qiiidem ab speciando etiam omnes laici prohibeantiir;
Placuit ut lectores , ciim ad annos pubertatls ve-
nerint, cogantur aut uxores ducere auiconiineDilan;
profiteri.
XX. lil plebes alicnas alius episeopus non uturpet.
Placult ot a nullo episcopo nsurpentur plebes
aUenoc , uec aliquis episcoporum supergrediaiur ia
dicecesim collegae sui •.
XXL Ut nutlus ep^scopus alienum elericum audoai
retinere vel ordinare»
Ut clericum alienuro , nisi concedente ejus epl-^
scopo , nemo audeat retinere vel promovere in ee-
clesia sibi credita : c^ericorum autem nomen etiam
lectorcs et psalinislge et ostiarii retinent.
semper enim Christianis omnibus hoe iiiterdictnm g ^^"* ^^ ru//u« clericut ordinetur^ nisi fuerit vitm
est , nt ubi blasphemix sunt non accedant.
XIL £/i fitii clericorum n.atrimoniis in/ideUum
non socientur,
liem placuit, ut filii vel fili» episcopnruin vel
quorumlibel clcricorum Gentilibus vel hxreticis aut
schisnialicis matrlmonio non conjungantur.
XII f. Ut eleriei de rebus suis nihil infidelibus
conferant.
Ut episcopi vel clerici in eos qui catboltci Chri-
stiani non sunt, eiiam si consanguinei fuerint, per
donationes reruin suarum nihil conferant.
XiV. Ut clerici filios suos a sua polestaie exire non
sinant^ nisi atate el moribus comprobatis.
Ut episcopi vel clerici filios stios a sua potestate
probabitis.
Ut nullus ordinetur clericus, nisi probatus vel epi-
scoporum cxamine vel popult testimoiiio.
XXIII. De preeibtts et orationibus.
Ut nemo in prccibus vei Patrein pro Filio, vel Fi-
lium pro Patre noininct; et cum aliari assistitar
semper ad Patrem dirigatur oratio ; el quicunquo
sibi preces aliuiide describit , non eis ulatur, nisi
prius eas cum instruciionibus fratribiis coniulerit.
131 ^^IV* Ut itt sacrifino [U., saeramento] pam$
et catix offeratur»
Ut in sacramentis corporis et san;;uinis Domiui
nihil amplius oireralor qtiam ipse Dominus trndidit,
hoc est panis et vinum aquae misium [B. /2., permi*
per roancipatlonem exire non sinant, nisi de mori- - numj^ nec amplius in primitiis tfleraiur, quam d«
ribus eorum fuerint et de aetate socuri , ut possiot Q^ig ei rrumentls.
ad eos jam propria perUnere peccaU. XXY. Ne etoriei vel eontinentes ad wgiitoo vel
XV. Ut elerici non sint coMuctores vel negotiatores» viduas soU kabeant accessum.
Item placuit, ut episcopi, presbyieri et diaconi
vel clerici ooii sint conduetores aut procnratores pri-
vatorom, neque ullo turpi vel inhonesto negotio vi-
ctum quaerant, quia respicere debent scriptom esse:
Ntmo militans Deo impUcat se negoliis seeeularibus.
XVI. Ut nutttts ciericus sit usurariu».
Ut Dullus clericorum amplius recipial , quam cni-
quam quod accommodavcrit : si pecuniam , pecu-
nlam accipiat : si speciem , speciem : quantum de-
derit acciptat : et quidquid aliud , tantum quantum
dederit.
130 ^YIL Ut eum ctericis extranca femina non ^
cohabitent. *^
Ut com omnibus omnino clcricls exirane» fcminae
Don cohabilent , sed solae matres , aviae et materte-
r«, amilae, sorores el filix fralrum aut sororum, et
qosconque ex familia domestica necessitate , etiam
antequam ordinarenlur, jam ciim cis habilabnnt,
vel si fllll eorum jam ordinatis parentibus uxores
acceperanl, aut serris non liabeniibus in domo
quas ducant, aliunde ducere ncccssitas fuerit.
XVIII. Ut cterici non ordinentur nisi omnes qui cum
eis suni fideies existant*
Ut episeopi et presbyteri et diaconi non ordinen-
tur priusqoam omnes qui sunt in domo eorum Cbri-
stianos catliolieos feccrint.
^ ifi., B. R., T. I,i, U., m diwcai cotegam suum*
Ut clerici vcl contiiientes ad viiluas vel virgiDes
nisi ex jussu vel permissu episcoporum aut preaby-
terorum non acccdant , et hric non soli faciant , sed
cum conclericis vel cum bis com quibus episcopus
aut presbyter jusserit ; nec ipsi eplscopi aut prea-
byteri soll habeant accesauro ad bujiismodi femi-
nas , sed ubt aul clerici praaseotea suot aut gravcii
aliqui Cbristiani.
XXVI. Ut prima: sedis episeopus prineeps sacefdotum
non appeiletur.
Ut primae scdis cpiscopus non appellctur princeps
sacerdotum aul suinmus sacerdos aut aliquid hujus-
modi, sed tantum [C/., G., tantummodo] prlmaese-
dis cpiscopus.
XXVII. Ui cterici tabernas non ingrediantur.
Ut clerici edendi vel bibendi causa labernas iion
ingrediantur, nisi |)eregrinationis necessitate.
XXVIII. Ut episcopus sine formata metrepotitani
longius nun proficiscatur.
Ut episcopi irans mare non proficiscantur, nisi
coiisulto priinas sedis episcopo su» cu]usque pro-
vinciae, ul ab eo prxcipue possit sumere formatain
vel commcndatioiiem.
XXIX. Ut missa a jejunis cetebretur,
Ut sacramenia altaris non nisi a jejunis homini-
bus cclebreotur; iiam si aliquorum pomeridiano
195
AFMCJS COMCILIA. — CARTHAGIMENSE 111.
m
[In C«Wm promerWiafio] leiDporederuiictorum, sive A quod nobis mandalum esC, ul digoemiQi dare fidu.
•plseoporam «vc calcrorom, commendalio facienda qiam : quoniam [l/., qaoraodo] ncceftaiUle ipsa co-
eat, aolis orationibns flat, si illi qui racioni jam
pransi in?eninniur.
KXX. €i nuHui in eeclena convivetur.
Ijl noili episcopl tcI clerici in ecclesia conviven*
tor, nisi rorie Iranseunies tiosiiiiiorum necessiiate
illic reflclant : populi eiiam ab hiijusmodi 132 con~
Tiviis quanlom fieri potesl prohiheanlur
XXXI. Vl jHgnitenlibtts juxta peccatwn modus pceni-
tentice detur,
■ L't pceniientil»us secunduro diCrereniiam peccatorqm
episcopi :irbllrio po^nitentiae lcmpora decernaiitur.
XXXil. Vl preitifter prmter jusium vel abientiam
epiicopi non reconciliet pixnitentem,
Dt presbyter inconsulto episcopo non reconciliet jg
pmniteniem, nisi abseniia episcopi necessiiate co-
gente : cujuscunque aut^m poeniteutis publicum et
vulgatlssimum crimen est» qnod cniversam Eccle-
siam commoTcrit ; ante absidam '^ manus el Impo-
natar.
XXXIll. De cuttodia ioerarum virpnum.
|]i Tirgines sacrae, sl a parenlibus a quibua custo-
cliebanior privatae fuerinl , episcopl providentia vel
presbyferi nbi episcopus absens esl» monasterio
t» vlrginum vel gravioribos feminis commendentur,
ui simol babiiantes invicem se custodianl, ne pas-
sim vagando Ecciesise laedant opinionem.
XXXIY. De bapti%andii epgrotii qui jam toqui
non poiiunt
genie, liberum nobis sit rectorem provinciic secuit-
dum statuia gloriosissimorum principum adversus
illum adire, ut qui miii admonilioni sanctitatls ve-
tne acquiescere noluit et cmendare illicitum, auctori*
tate judiciaria protinus excludatur. Aurelius episco-
pus dixil : Servaia forma disciplinae noti aestimabitur
appetitus si a veslra charitate modesie convenius
recedcre detreclaverit, cuin fuerii suo con(ein|tiu et
Goniumacia, facieote eliam auctoriuie judiciarla,
coiiventus. Ilonoratus et Urbanus episcopi dixerunt:
Hoc ergo omnibus placet? Ab universis episcopis
dictum e*l : Jusuim esi, placet.
XXXIX. (Jt non preeiumanl duo epiicop ordinare
poniificem»
Honoratus et Urbanus episcopi diierunt : Et illiid
nobis mandatum est, ui quia proxime [T,% proxlmi]
fratres nostri Numidias duo episcopi ordinare pr»-
sumpserunl poniiflcem, non nisi a duodccim cen-
seatis epi^coporum celebrari ordinationes. AureliuB
episcopus diiil : Forma antiqua servabitur, ui non
minos quam Ires sufficiault qui fuerint a meiropoli-
tano ordinati, ad episcopum ordinandum ; propterea
quia in Tripoli forte et in Arzoge [7. 2, Arzure] iii*
terjacere videantor barbarae gentes; nam ei in Tri*
poli, utasseriiur [>£., ferinrj, episcopi suntquinque
lanium et possunt de Ipso numero forte vel duo iie-
cessitate aliqua occiiparl, difiicile eat enim ut de
quolibel numero oinnes possint occurrere : iiunqaid
Ul apgrotanies sl pro se respondere non possunt» q j^^i Iio^ Ipsym impedimento esse ecclesiasticx uii-
cum ▼olanlatls eorum testlmonium fui dixerint, lUaii? N;im el in liac Ecclesia, ad qoam dignala esl
boptizenlor *
XXXV. Vt apoitaticii ei icentcii convenii reconciltatio
non negetur.
Ul scenicis atqoe hisirionibus caeterisque bujus-
modl personis, tcI aposiaticis conversis vel reversis
id Deom gratla vel reconciriatio non negetiir.
XXXVI. l/l preibyler chriima non confidat.
Ul presbyter non consulto episcopo virglncs non
coDsecret ; ehrisma vero nunquam conflciat.
XXXVII. Cfl eUrm nne neeeuitate in aiiena chntate
non immorentur.
Ut dericl In aUeoa dviuie non immorenlur, nisi
caQsaa eorom juslas eplscopas lod vel presbyieres
locorvm perviderial.
133 XXXV III. Vt non liceat fieri tramUuionei epi-
uoporum.
Hliid aatem soggerimas mandatam nobis, qnod
eilam in Capuensl plenaria synodo videtur statatam,
ot non liceal fleri rebaplizationes, reordiaationes vel
iraDslaikmeB episcoporam : nam Crisconiiis Vitlare-
gienais epiaeopas, plebe sua derelicta, Tubuniensem
ir., 2, Tugunienscm] invasil ecclesiam, et usque iii
liodie commonilua secundum qund statutum fuerat»
'cltnquere eamdem quam Intaserat plebem contem-
psii. Adveraos iatum qoae prpnantiata ftieranl conAr-
attata qoidcm aadivimos; sed peiimus» secaitdom
• In A. t E. 3, invenitur nota marginalis : id est
altare.
^ Ei U. In A. et reliquis : pro monaiterio.
sanctiias vestra convenire, crebro ac pene per diem
doniinicam ordinandos liabcmus : nunquidnam fro-
quenter potero doodecim vel decem vel non multo
niiitus advocare episcopos? sed facile est mihl duos
adjungere meae parvitati viciuos : 134 quapr<ipter
ceniit mecum c!tariias vestra hoc ipsum observari
non po se.
XL. (Jt dum epiicopui eligitur ii contradictorei liabeat^
quinqve iocerdotei conveniant»
Et illud est statuendum, ut quando ad eligendum
eplscopum convenerimus, si qua contradictio fueril
oboru, quia talia facta sunt apud nos, non prxsii-
ntant ad purgandum eum qui ordinaiidus esl ires
Djam» sed poslulentur ad numerum supradictorum
dtto vel tres, el in eadem plebe cui ordinandus esi
discutiantur priino personae conlradicentium, postre-
mo illa etiam quas objiciuntiir pertracientur ; et cum
purgatus fueril sub conspeau poblico, ila deinum
ordinetnr. Si boc cum vesiras sanctitai.s animo con-
cordal, roboretor vestra) dignaiionls responslone.
Ah univerdis episcopls dictum esi : Satis placet.
XLI. Vt per eingnloi annoi convenieniei epUcopi ad
cottcilium etiam de paichali iolemnitau a primato
iuo informentur,
llonoralus et Urbanus episcopl dlxcrunl - Quoniam
de condilo quaedam traclata noscuniur, addimos
c U., eum voluniafei eorum teuimomum iui periculo
proprio dtxennl, baptizentur.
f 9S GOLLECTIO GANONUM S.
eliam 46 dte paschac nobis esae mandaium, ui de
Ecdesia semper Cartliaginensi, sicul prgedioium est,
iiismiamur et non sub auguslo lemporis spaiio. Au-
relius episeopus diiit : Si sanetiiali Testras videiury
quoniam nos spopondisse jam 6nperius meminimos
«t singolis quibusque annis ad traciandom contenia-
muSy et cum eoBTenerirous in niiQm, tuiio divu)ga«
bitor sanctus pasebaa dies per legatos qoi adfuerini
concilio. Honoratus et Urbanus episcopi dixerunt:
Noiie de pra^senti cobHi petiinus ut litieris provin-
oiaiii nostram de bac die informare digneuiiiii. Au-
relius episcopus dlxil : lia (iat necesse est.
XLIl. (Jl non aceipjat alium epitcopum pUbs quw in
diaceiim temper $ubjacuH.
Epigonitts episcopus dixit : Multis concilils hoe
staiuium est a cceiu sacerdoiali, ut plebes qux in
dicecesibus ab episcopis retineniur, quae episcopos
nunquam babuerunt,^ non nisi eom ▼oluniale ejus
eptscopi a qno tenentuf proprios acciplanl rectores»
id cst episcopos : al vero quia noiiuuUi, doniinAiu
quodam adepto, commonionem fratruro abborrent,
vel cerie curo depravati fuerlnt, quasi in quadam
arce lyrannica sibi dominatam vindicant, quod ple«
riqiie lumidi atque stolidi adversus episcopos suos
cervices eriguni 135 prcsbyieri, vel conviviis sibi
conciliantes plebem vel cerle persuasu maligito, ui
illicilo favore eosdem velint sibi collocare rectores,
qiiod quidein insigne mentis tuac tenemus voium,
frater religiose Aoreli, quia bftc saepe oppressisti
non curaudo tales petiiores, sed propter eorum ma«*
los cogiiaius et prave concinnala concilia boc dico :
Nun debore reetorem accipere eam plebem quae in
difiecesim lemper snbjacuit, nec unquaro proprium
episcopom babult; qaapropter sl universo sanctissi'
ino coetui placei, boc quod pro&ecutus sum conflrn:e-
lur. Aurelius eplseopus dlxii -. Fratres et consacer-
dotes nostri, proseculioni non obsisto, sed boc me el
feeisse et facturom esse profiieor.
XLIII- Vt qui, plebe $ua contempta^ad concUium veuire
detrectant et plebem ei honorem amittanl.
Circa eos sane qui fuerint concordes non solum
drca Eccleaiam Cartbagineiisem, sed circa omne sa-
eerdolale consortiuro, sunt enim pleriqne conspi-
rantes coro plebibus propriis quas decipiuiil, oi di-
ctom esi,earum scalpentes aures, blandi ad seducen-
dum, vitioss viiae liomines, vcl ceile inflati ei ab
hoc consoriio separaii, qiil putant propria) plebi iii-
cubandum et noununquam conventi ad concilium
venire datrectant, sua forie ne prodaniur flagitia
metuentes; dlco si placet circa boc 1(7., bos] non
lantum diosceses non esse scrvandas, verum eiiam
d de propria Ecciesia, qus itiis male favciit [B, A.,
7. 1, fuerit], omnimodo adnitcndum ut etiam aucio-
rilato publica rejiciantur, alque ab ipsis principall-
tiiscalbedrls rerooveanlur : oportel eniin ut qui uni-
versis frniribus ae Uito concilio inhttseril, non solum
svam Jure iotegro, sed el diosecses possideat ; al
* Bx omnibus Codicibns. in A., uMmit.
^ B. B., T. 1, 2, G., Yazdriiani.
I8ID0R0 niSPAL. ASCniPTA. m
A vero qni sibimet patont plebe» suas auffleeret fMerMi
ditecttone conlempia, noa innium dioeeeaes anilteat,
sed,utdixi,etiam propriispublica eareanlaueioriiate
01 rebelles. MotioratttS et Urbanus episeopi dixerunl ;
Siiinma provi»io [^*, pravisio] sanetitalis laae co-
haesil mentibas singulorum, el pulo omnitim respon-
sione ea quae prosequi dignalus es roboranda. Uni«
versi episcopi dixeront : Placet, plaoel.
XLIV. Vt clerkum aHenum nuUus nbi prwtumai epi* r
uopus.
Epigonius episcopus dixll : In multis^conciliis hoe
siaiutnm est, eliam nunc boc confirmanduroa veslra
prudeutia, fratres beaiissimi, ul clerieiim alienura
nullus sibi praeripiat epiicopos prieter ejus arbitriura
cujus 136 fttcrit clericus. Dico autem Jullanuro, qui
B ingratus esl Dei benenciis per rocam parvitatera in
se collaiis, iia temerariam et aodacem essiiiisse, al
eum qui a me bapiixatus esl, cnm essel puer mihi ab
eodem commendatus, curoque multis annis a me ale-
relur alque iucresceret, liunc ut dixi baptiiainm iii
Ecclesia mea per manum paupertaiis roeae, idem ia
dicecesi Appalieiisi lector esse cceperai, imo aunis
ferme duobus legerai, uescio quo conlemptu humili-
laiis meae idem Julianus arripuit, quem dicat quasi
proprlum clvem sui loci BabtiiariiaBi>>me inconsul-
lo usurpare; nam et diacoiiuin illuin ordinavit : boe
scilicet pateat, haec licentia nobis, beaiissimi fratres,
si minus tam imprudens cohibeatur, ne se misceal
eomrounionl cujusquaro. Numidios episcopus dixii -
Si non postulaia neque consulia tua dignatione id
C videlur fecisse Julianus, judiciLrous omnes inique fa-
ctum vel<: indigne : quapropter nisi idem Julianiis
correxeril errorem suum, et cum saiisfaetione eum-
dem clericum quem fuerat ausus ordinare revocave-
rii loas plebi, contra statuta concilii faciens, coolv*
maciae suae separaius a nobis excipiel judiciom» Epi-
gonius episcopos dixii : ^tate pater, ipsa proinotiooe
antiquissimas, vir laudabilis, frater ct ooliega noster
Vicior,valt hancpetitionem geaeralem omniboseffiei.
XLV. Ui epiicopuo qui pluret habei dorieoi et qui
egel ad ordinandutn poUulaiui largiaiw^
Anrelius episcopusdixil : SermMom meBSf adoulr
ilte, fraires : eostittgii nonmiiiquam ut postoleaturab
eeciesils qoae praeposiUs egent vel presbyleris ?el
episcopis, et tamen memor statutorum id sequor, ul
^ conveniam episcopum ejus atque ei incuicem,- quod
ejus clericus a qualibet ecclesia postiiletur : sed forte
iii hodiemo non reluctati sunl, et ne quando coiilin-
gai ui reluctenlur, cum fuerint a me in hac causa
postulali, qoem seitis multarum ecclesiaruni et ordi-
nandorom curam sustinere, justum est ergo, ut quem-
libel cousacerdutum coiiveniam cum duobus e con-
sortio nostro vei tribus lestibus : si vero indevotus
ett!ilerii, quid censei ebariuts vestra facieiidum?
ego enim cuoctarum ecclesiarum dignaiioue K)ei, ut
sciiis fratres, solliciuidinem sustineo. Numidiiis e}#i-
seopus dixit : Fuil baecsemper licentia huic sedi,ut
« iE., 6.R., T. I, ^atque.
m
ArRIC.€ COHCnJA. — CARTIIAGINKNSE III.
M
unde vellel etdecttjvs Doniiie fttltsetconTeiiiue^ pro A iereoilts. 17. Eieeliiel. 18. Daiitet* 19. ToMu. 20.
Judltb. Si. estiier. 21. Esdras libri II. 95. Haeha.
baeoruin librt II. NotI satem Tesumenti. 24. Evan*
gelioruro libri I Y. 25. Aetuum apostotoraro liber 1. 26.
Panli apostoli Eplstolx XIII ; ejusdem ad HebrMs I.
27. Peiri II; Joannls III; Jud» I ; Jacobi 1 ; Apoca*
lypsis Joaunis liber 1. Piunt igitor iibri ▼iginil et sep*
tem, ita ut de eonfirmando islo canooe iransmariiuB
EeclesiA consuiantur» Liceat etiam legi passiones
mariyrum, cum annlTersarii dies eorum celebraniur.
XLVIll. De taptitali$ a Donatitii,
De Donatisiis plucuit, ut consulamus fraircs et
coiisacerdotes nostros Siricium eC Simp!icianum de
solis infantibus qui baptizantur penes eosdem , ne
babaerit, nunquid debel illi unus ipse prcsbyier au- q^od suo non feoerunt « Judido . cum ad Ecclesiam
ferri? Aarelius episcopus dixil : Sed episcopus unus » oei salubri proposito fucrini conversi. parentum illis
ilderio eujiiaquam Ecclesiae» ordinaret episcopum.
Epigoniua episcopiis di&it : Donitas seqoestrat poasi-
bililatem, minot enim prsssumis, fratery eum te bo-
nom et elemeiitem ■ reddis; habeseniin 187 ^^ >■>
arbitrio : salis est ut satisraclai ^ person» unioscujus-
q«e episcopi iii prima taiitummodo coa?eniione ; si
aotero, qood licet boic sedi, vindicaiidum sibl fueril
arbitratos, necesse babes co orones eceleAias suffiil-
cire : unde tibi non polestatem [U,^ facultatero] da-
mos, sed tn» asslgnamus, ut liceat volunlati tuae et
aemper tenere quem toles, ut praeposltos plebibus
^ ecclesiis constituas qoi fuerini postulati, et unde
folea. Postoroinnus episcopus dixlt: Deiitde qui unuin
esse poiest, per quem dignaiione diviiia presbyteri
nraltl consiltul possinl; unus autcm eplscopos difll-
cile invenitar consUtuendus : quapropter si necessa-
riuni episcopas quis babuerit presbyteruro, et nnum,
ot dizisti, frater, habuerit, etiam ipsum ad promo-
tionem dare debebit. Postumianus episcopos dlxit :
Ergo si habet alius abundantes [iff., abundanter]
'clerieos, debec mibi alia plebs sobfeniret AoreHus
cpls^pus dixit : Sane, qnomodo to Eceleai» alterf
snbfeneris, persnsdebitor llli qoi plures babet cleri-
€0S, 01 onam tibi ordlnandum largialur.
XLYI. Vt epfU0fm$ in dicece^ faetui sotoin eam leneal
plebem in foa exetilit ordinaiui.
Honoratus el Urbanas episcopi dixerunt : Audivi-
sins eonsiUutom ul dicsceses non mereantur episco-
poa aeeipere, nisi consensu cjus sub qoo fuerant
coaatitutae; sed io provincia nostra, cum aliqui forto
io diCBcesi coneodenie eo episcopo in 01400 potestaie
foerant conscitota ordlnati sunt episcopi, etiam dio^
cesea sibi viodiearo : hoe et corrigi cliaritatis f estras
iodicio et inbiberi debet de cmcero. Epigonius episco«
poa dixit : Singulis eplMopis servatum est quod de-
eebat, ot ez massa dioBcesium nuiia carperetur ut
propriom epiacopum habuissel, nisi ipse consensum
odhibuisset eoncedondi. Sofficiat enim si consensei ii,
oteademdioecesis permissa proprium tantum ei^isco-
pom babeal, eaeteras slbi non f indlcet diceceses, qaas
error impediat ne promoveantur sacri aliaris mini-
siri [U.f miniscerio]. Quibos inseriis, llonoratus et
Urbanus episcopi legaii provlncis MauriCauia^ Sici-
pbensis dizerunt : Jam dudum cura apud sancilcalem
fescram allegaremus scripca , dilati sumus ea con-
templatione quod fraires nostri adf euire pAsseiiC de
Numidia legacl ; sed quia non parvi dics sunt quibus
ezspeclati miniroe venerunt ; ullra praeierniittere,
quae nobis mandata sunc a noscris coepiscopis non
oporcet; aCqueideo,fi*alres,saggestionem nostram II-
bcnter admiitite. De fitle enim Nicaini tractatus an-
divimos, fcrum ec de sacrificiis inbiboiidis posC pran-
diom , ac a jejunis sicuc diccum est offerantar, el
Q tonc et nunc firmacum esc.
XLIX. ^ De hii f hI nt*if hatentn w eecteiili ordi^
nantwr»
Plaeoit ot epbioopi , preabyieri , diaeonl fol qoi-*
conquo clerici, qiii^hiliil habontea oidinantur « ot
temporo opiaoopatus f ol elorieatoa sul agros f el quas*
eunquo prsdia nomini soo eomparaoi, taoqoam ro-
ram dominicarum inf asionia crimlM tenosncor , nm
adinoDiti in Ecelesiam eadem ipaa eoBiolerinC. Si aa«
tem ipsis proprie aliqoid liberalitalo allcoiaa voi siic-
eeaslone cognaciouls f onerit , faolaBt lodo quod 00-
rum proposito coogroit ; qood si a aoo propoaito ro-
irorsom ezorbicaforiot 1S9 ikon!>ro
iodigoi, tanquam raprobi juJiconior.
ezcopla do fasce maltanim sola meruit honorem
episcopotas EOKlpere. Aorellos episcopus dixit : Non ^ L. (ji guta coneilii epUcoporum $uhicriptionibtt$
dohito charitati fostr» omnium placero euro in dlos- ""^ '""
eesi, eoneedenceeplscopo, qul matricem tenult, solam
comdom retinere plebem in qoa fuerit ordlnaius.
XLVII. Ot prcBter Scripturai canonicai nihll in eccU'
sfo Ugaiur iub womine dmnarum Scfipturarum.
Sont aotem canonicae Serlptarae, Id est : \ZB ^*
Geaeals. 9. Ezodus. 5. Leviticos. I. Nomeri. 5. Deu-
lerooomium. 6. Jeau Nave. 7. Judicum. 8. Rutb. 9.
Rrgnoram llbrl lY. 10. Paralipomenon libri II. II.
iob. 19. Psalleriom Davldicum. f S. Salomonis li-
bri ?. 14. Ubri XII propbeurom. t5. Gsaias. 16.
■ M.^ B. R., E, S, T, 1, 2, U., cl mentem omni'
bu» reddii.
^ G.« orMlrto, id ett^ uttatiifaciai.
confirmentur,
Aorelius episcopus dixit : Quoniam Igitur unif erss
arbitror fuisse tractaia , si oiimia cum animo vesiro
convenerint, sermone vestro cuncta roborate. Uiii-
fcrsi episcopi dixerunt : 140 Omnibus nobis bxo
placuerunt, et hasc nustra subscripiione firniabimus,
Et subscripserunt.
Aurelius episcopos Ecclesis Carthaginis hulc de-
creco coiiseiisi, et releeto subscripsi.
Epigonius episcopofplebis Bullensis rcgtt>iii!» sub-
scripsi.
c Kx U. In A. el reliquis : feeeruni in judicio.
d In Codice B. R., T. 1, 2, et U., deesc caiion bic.
|9f COLLECTIO CANONOM S. tSIDORO HISPAL. ASCRIPTA. m
Aagiittiiiiis epbcopQS plebis Hipponensiuin regio- A Sifniliier ei omnes episcopi <pia<lraglnia -quaiuor
Bnio iubseri|iii.
8.ubscripseruni*
V
XV
I
CONCILIUM CARTIIAGLNENSC QUARTUM
ilABlTUM AV BPISGOPtS NUIIBRO DUGBNTI8 QU4TU .RUBCIIf, ARA CGGCX^lXVIf HONORIO AlQl STO
QUARTO BT EUTYGHlAlfO CONbtXIBUSy VI lOUS NOVBMBRIS.
Cum Aurelius episcopus in concilio universali Car-
Ibagine in secrelarie cum omnlbus coiisaccrdoiibus
suls consedissei, placuii cum eo cunciis qui fueruiit
iu eadem saneia synodo consiituere haec quas ad ordi-
nes ecclesiaslicos camiuicis sunl neceuuria discipli-
nis : ubi in prInci|)io eonsliiuium esi.
I. QNff/ei dibeant ordinari epiicofti^ B
Qul eplscitpus ordinandus est antea examlnelur ;
igilursi nainra prudens • est, sidocibilis, si noribus
tcraperattts, si viu castus, si sobrius, si semper suis
negotils, si hominfbus affabilis, si roiserieors, si lit-
Uraius , si in lege Domini Instructus , si io Scriptu-
ralium sensiiNis cautus, si in dogmatibus ecclesiasti-
cis esereiutus » et anle omnia si fldei docomenta
terbis simpiicibus asserai, id est l>atrem, et Filium ,
•1 Spirllum sanctum, unom Deum esse conflrmans ,
lotamque in Trinilaie deitaiem ccessentialem el con-
subslantialem el coaeiernalem et cooronipotenlem
pnedicans, si singulam quamque in Trinitale perso-
nam plenumDeum el tolas tres personas unum Deum,
si inearuaiionem divinam iion in Patre neque in Spl-
ritu sancto factam, sed lu Filio lanlum credat, ut qui ^
erat in divinitaie Dei Patrls Filius ipse fleret in bo-
niine hominis matris ^ filius, Deus verus ex Palre et
liomo verus es matre, carnemfx matris visceribos
haiiens ei animain bumaiiam ratioiialem siinul in eo,
ul utrlusqoe naluras id est bomo el Deus , una perso-
na, uiius Ftlius, onus Cliristiis, unus Doniinus, crea-
turaruin omnium quae suni ei auctor el domiiius , ei
crealor cum Palre et Spiriiu saiicio omnium crealu-
rarum, qui passus sil vera carnis passiooe «, morluus
YCra eorporis sui morle , resurrezit Tcra carnis sus
reMrrec^iiooe et vera anini» resumptiune, in qua ve-
niet judicare vivos et moriuos. Qusrendiim etiam ab
eo , sl Novi 141 ^^ Veteris Teslameuii, id est, lcgis
et propbetarum ei aposiolorum unum euindemque |^
credal aiiclorem ei Deum , si diabolus non per con-
dHionen sed per arbilriom factos sit malus. Qua.'ren-
dom eliam ab eo, si credai bojus quam gestamus et
Don allerias carnis resurreclionem, si credal judicium
f uUtrum ei recepluros slngulos pro bis qiiae in hac came
gesserunlTel peeiias vel prKmia, si nupiias non iropro-
het, si secunda matrimonia non damnel, si carniom
percepiionem uon ^lpet, si pcenitenlibus reconciiialis
comnunicel. si in iiaptismo omnia peccaia, Id esl
lam illud origluale contraeium quam itla qu« velun-
larle admlssa sunt , dimitianiur, si cxira Ecclesiam
* U. , ohU esaminetur, it natufa prudeni.
^ ^., tit konKnii nalura matrit,
* U., tera aamii morfr.
«ifi.«B. R.,U.«ef.
catbolicam nullus salvetur. Cum in his omnibus exa-
niiiiatus inveuius fuerU pleiie instructus , lunc con-
sensu clericorum el laicorum ex ^ conventu totios
provinciae episcoporum , maximeqne roetropolitani
vel aiictoriiale vel pracsentia ordinetur epti»copus ,
suscepto in nomine Christi episcopaiu , non suae dt-
lectioni « nec suis moribus ', sed his Pairum defioi-
tionibus adquiescens ; in cujus ordinaiione etiam
letas requiraiur quam sancti Patres exemplo Salvaio-
ris in prelegeudis episcopis eonstituerunl.
Debinc dlsponiiur qualiter ecclesiaslica orQcla or-
dincniur.
IL QuaiUer eomecrentur episcopi.
Episeopiis com onlinalur , duo episcupi ponani ol
leneani Evangeliorom Codicem super ca|iut et eer-
vlcem ejus , et uno super cum fundenie benediclio-
nein, reiiqui episcopi omiies qui adsuut manibua
suis capui ejus langaui.
llf. Qualiter preibyteri ordineniur.
Presbyicr cum ordinatur , episcopo eum benedi-
cenie elroanum super ejus capul lenenie, eiiam
omnes presbyteri qui praesenles sunt manus suas
Juxta manom episcopi super caput iilius leneant.
IV. Quemadmodum diaconi conitituantur,
Diaconus cum ordinatur , solas episcopus qui euro
bcnedicit manum super caput illius ponai, quia non
ad sacerdotium, sed ad ininisterium consecratur.
V. Quemadmodum iubdiaconi conttttuantur.
Subdiaconus cum ordiualur , quia manus imposi-
lionem non accipil, patenam de manu 142 cpiscopi
accipiat vacuam et calicem vacuum, de manu vero
archidiaconi accipiat orcioloni [£/. , urceolum] cum
aqiia ei aquanianile et manulergium.
VL Quimadmodum acoiffthi fianl*
Acolythus cum ordinalur, ab eplscopo quidem do-
cealur qualiter se in offlcio suo agere debeat, sed ab
arcbidiacono accipial cereoferarium cum cereis, ut
sciai se ad accendenda Ecclesiae luminaria oianci-
pari; accipial et orciolum vacuum ad saggerendum
vinum in eocbarisliam sanguinis Cbristi,
VIL Qualiler exorciucs fiant.
Exoreisla cum ordinalur , accipiat de manu epl-
scopi libellum in quo scripli sunl esorcisini, dicente
sibi episoopo : Acciiie et comroenda, et babeto po-
le latcm s imponendi manus super eiiergumeiios,sive
l)aptizatam, sive caiecbumenum.
• iB. 11. R., T. 1, «, U., G., deiectalionu
t M,^ E. 5, U., %notibHi.
i M.. et commendatam habeto polntatem.
S0{
AFRICi£ GONCILIA. <- CARTHAGINENSE lY. «o^
VHI. Qualiur leeiorn fiani. A XIX. Vi episeopus pro rebut saeuiaribut nou titig^l.'
Ut episcopus nec provocatus pro rebus traosiUH
Lector cum ordinalur, faciai de illo verbum epi-
scopus ad plebem indicans ejus fidem ac viiam aique
ingenlum ; post bxc speclanle • plebe iradat ei Co-
dicem de quo leclorus est dicens ad eum : Accipe
et esto verbi Dei rdator , babiturus , si fideliier el
uiiiiier impteveris orficium, pariem curo eis qui ver-
bum l>ei ministraverunt.
IX. Quttliur osliarii.
Osilarius cum ordinatury postquam ab archidia-
cono instrucius ruerll qualiter in domo Dei debeai
conversari , ad suggeltionem archidiaconi tradel el
episcopus claves ecciesiae de altario dicens : Sic age
quasi redditurus Deo raiionem pro bis rebus qu»
islis elavlbus recludunlur.
X. Qualiier psalmisia. B
Psalmista, id est cantor, potesl absque scientia
episcopi sola jussione presbyieri ofllcium suscipere
caniandi, diceiite sibi presbyiero : Yide quod ore can-
las cordecredas, ut quod corde credis operihus probes.
XI. Quaiiier virgo saneiimonialis,
Sanctimonialis virgo cum ad consecrationem suo
episcopo offertur, in talibus vestlbas applicetur,
qualibos semper usura est, professloni el sanctimo-
nlae apiis.
143 XII* Quales viduas vei sancttmomaies ad baptismi
minislerium ordinentur.
Viduae vel sanciimoniales qu» ad minislerium
bapiiiandanim mulifrum eliguntur, inatructs sinl
ad officiom , at possint aperto et sano sermone do-
cere imperitaa el rusticas roulieres tempore quo ^ rcconciliee.
riis litigel.
XX. Ui episeopus ianium spiriiMUbue debeai esse
intentus,
Ut episcopus nullaro rei ramiliaris curam ad se
revocet , sed ut leciioni et oraiioni et 144 verbi
Dei praedicaiioni tantummodo vacet.
XXI. Ui episcopus agroians pro se iegaium ad syno'
dum mittai.
Ut episcopus ad synodum ire satis gravi necessi-
late inbibeatur, sic tamen ut in persona sua legatum
miiiai, suscepiurus salva fidei verilate quidquid sy-
nodus statuerii.
XXII. Vi episeopus sine tesiimonio eierieomm ei pte*
bis eierieos non iniiiiuai,
Ut episcopos absque consilio presbyteroram suo-
rum clericos non ordiiiet , iia ul clTiam conniven"»
liam el testimonium quaeral **•
XXill. Vt episcopus eautas elerieis praseniibus audiat,
Ut episcopus nulllus causam audial absque prae-
sentia clericorura suorum , alioquin irrila erit son-
teniia episcopi nisi clericorum saoruin praesenlia
confirmetur ^.
XXIV. Vt episcopus quando verbum facii, nuiius
discedai,
Sacerdote verbum in ecclesia racienle, qui egres-
sus de auditorio fuerit eicommunicetur.
XXV. De ditcordantibus episeopis.
Dissidcntes episcopos si uon limor Dei, synodos
bapiizandae snnt, qoaliter bapiisatori ad inierrogaia
respoodeani , el qualiter accepto baplismate vivant.
XIII. Quaiiier sponsi benedieaniur,
Sponsns et spousa cnm benedicendi sonl a sacer»
dote, a pareniibus suis vel a paranymphis offeran-
inr, qoi cnm benedictionem acceperint, eadem nocte
pro reverentia ipsius benediciionis in virginiiate
permaneanl.
XIV. De eeiluia taeerdoiit.
Ui epiacopua non longe ab ecclesla hospitiolum
babeai.
XV. De victu el habitu tacerdoiit.
Ul episcopus vilero supelleciilem et roensam ac
irictnm pauperero habeal, ei dignitatis suae auclori-
latem llde ei vltae merilis qoaerat.
XVI. Ui epiteoput iibrot GentiUum non legai.
Ul episcopi libros Genlilium non legant, baereti-
coram autem pro necesaitite el tempore.
XVII. Ut epiteoput indigeniium euram per te non
iiabeai.
Ut episeopus gubernationero vidnarum et pupillo-
rum aui peregrinorum non per ae ipsum , sed pcr
arcbipresbyterum vel arcbidiaconum agat.
XVllf. Vi epitcoput per ietiamentum tuiiionem non
impendat»
Ulepiscopus Ittitionem testamentorum non suscipiat.
• T. 3, U., eKtpeeianie.
^ M.y eonniventia el tesiimonium requiratur.
* U. G., ctericorum piebiumque .'^nisi clericorum
PATEeL. LXXXIV.
XXVI. Ui episeopus dissidentet eoncordare eompeiidi.
Studendum episcopo , ut dissidenles rraires sive
clericos sive laicos Id pacem magis qaam ad judi-
cium cobortetor.
XXVII. De epiuopo vei elerico in aiium ioeum irant^
ferendo.
Ul episcopus de loco ignobili ad nobilem per am-
bitionem oon transeat, nec quisquam inferiorls ordi-
nia clericus ; sane al Id utiliias EeclesiaB raclendum
poposcerit , decrelo pro eo clericorum ei laicorum
episcopis porrecto, per senlenltam synodi iransfe-
rator , nihilominus alio jn loco ejus episcopo subro-
gato ; inferiorls vero gradus sacerdotes vel alii de-
rici conoeasione suorum episcoporum possuni ad
^ alias ecclesias transmigrare.
14S XXVIU. De damnaiione epiteoporum a $yn§do
reiraeianda.
Irrilam e^se injustam episcoporom damnationem ;
idcireo a synodo retraclandam.
XXIX. De epiteopo qui aiieui erimen objeeerii.
Episcopus si clericovel laieo crimen iiiflgerit'..
deducatur ad probationem in synodo.
XXX. Quod irriia tii epiteoporum untenlia in
abtentem.
Caveanl judices Ecclesiae ne abseiiie eo eujus
et piebium priBMntia eonfirmeiur.
^ JE., B. R., U., impegerit.
^^3 ' COLLECTIO CANONUM 8. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
«utt TcmiUlor sentaniiam proferanl. quin irrila A XLIV. De iomwra cUricorum.
«4
erii, Imo ei cauaam m aynodo pro faclo dabont
XXIL Qualitr ab epiicopo ret EeoU»m kahtanlw,
Ut epiacopas rebua Eecleai» ian<tuam commenda-
4is non lanquam propriis utatur.
TX%\\. De MUt diitractiombut epkcopOTum.
Irrita erit episeoporum donaiio vel tenditio vel
commoiaiio rei ecclesiasticae abisque conniTentia et
siibicripiSone clericorum.
XXl^llL De epUcopit atque pretb}fterit, m m ordtna
tuo redpiantur.
Episcopi Tel presbyleri, si cauaa Visiundae eccie-
81» alierius episcopi ad ecclesiam f enianli in gradu
8U0 suscipianturt et tam ad verbum faciendum quam
ad obiatiooem conseerandam inviteiitur.
XXIIV. De privato contettu pretbyteri cum epiteopo. B
Ut opiacopus; qoolibel loco sedens aure presby te-
Tum non patiator.
XXXV. De contettu presfryfm «im epiuopo in
ucUna.
13 1 episcopua in ecclesi» consessu presbyterorum
^blimior scdeat; inira domum Tero coUegam se
presbyterorum [U., C, presbyteri] esse cognoscat.
XXXVL Vt pretbyteri parockitani aut per u aut per
tacrittat tuot accipiant chritma,
Presbyteri qui per dioBceses ecclesias regunt, non
m qoibuslibet epiacopis, sed a suis, nec per }uniorem
•clericum^ sed aut per se 146 il^os aut per illum
qni aacrariom tenet, ante paschae aolemniuiem
ctirisma peunt.
XXXVll. De obedientia diaconorum erga pretbyUrot. q
Diaconus ita se presbyteri ut episcopi miuistrum
esse cognoscat.
XXXVlli. Vt diaconut euchamtUm pretbffUri juttm
minitiret.
Vt diaconus praesente preabytero eoeharistiam
«orporis Chrisli populo, ai necessius coglt, iossus
«roget.
XXXIX. 171 diaconut jubenU pretbytero tedeat.
Ut diaconus quolibet loco jubente presbytero
sedeat.
XL. Vt diaconut coram pretbytero interroyatut
retpondeat.
Ut diaconos In con?entu presbyterorum Interroga*
ins loquatur.
XLI. Vt diaeonue tempore tantum offiai atbam
induat.
Ut diaconus tempore Untum oblationia et lectio-
«is alba uutur.
XLIL De dericU qui pro fide lenUti iunt.
Clericum inter tenutiones offtcio suo incuban-
tem * gradibus sublimandum.
XLIIL De Idt qm pro fide pertecutionet ab infidelibut
^ poMi svttl.
Cbristianum calholicum qui pro catholica fide tri-
bulaiiones patitur omni honore a aacerdotibos hono-
raodum : etlam et quotidianus flctus ei ministretur.
Clericus nec comam nutriat, nec ^ barbam radat.
XLV. De hakitu elerUorum.
Clericus professionem auam etlam habitn ei io-
eesao probet, et ideo nec Teatibtts nec calceam«ntis
decorem qu»rat.
XLVL De eontinentia clerieorum.
Clericus cum eitraneis miUieribus non habiiet.
X47 XLVIL De incettu ctericorum.
Clericos per plateas et andronas Bist ceru cl
maiima olHcti sui necessiute non ambulet.
XLYIIL De cUrUit qui extra necetntatem ad nundi-
nat vadunt.
Clericus, qui non pro emendo aliquid In nundinia
▼el in foro deambulat, ab offlcio suo degradetur.
XLIX. De vigiUU clericorum.
Clericus, qui absque corpusculi sui inaeqiialitate
Tigiliis deest, stipendio privatus eicommunicetur.
L. De clericit ab of^cio decUnantibut.
Clericum inter tenuiionea ab ofacio declinantem
Tol negligentiua agentem ab ipso offlcio remo-
Tondum.
LL De clerid artifido.
Clericus, quamlibet « verbo Dei eruditus, artiOcio
tlctum quserat.
LIL De clerid veeUmento et vieiu.
Clericus victum et vestimentum sibi ab artifleio
TOl agricultura absque ofilcii sui duniaxat detri-
mento pracparet.
LIU. De eteridt invalidit.
Omnea derici qui ad operanduin iiiTalidi sont 6t
arUflciola et liueras discant.
LIV. De dericU invidit.
Clericoa invidens fratmm profectibua donee lo tI*
tio eat non promoveatur.
LV. De derUit accusatoribut*
Ut episcopi accusatorea fratrum eicommiinieeaf ;
et si emendaTerint Yitlum, recipiant eos ad commu-
nionem, non ad clerum.
LVI. De cteridt adulatoribuo el prodiioribut.
Clericus qui adulationibus et prodifionibua Taearis
deprehenditur degradetur ab oflicio.
LVII. DecUridt maiedidt.
Clerieua maledicua maiimeque in sacerdotibus»
J) cogatur ad postulandam Tcniam ; iti 148 itolueritp
degradetur nec onquam ad officluui absque satiafa-
ctione ro? oeetor.
LVIIL De dericU frequenier Uligantibut,
Ejos qui rrequenier litigat et ad accusaiidum faci-
lis est testimonium nemo absque gravi eiamine re-
t *
cipiat.
LIX. Do ditcordantibut dencU.
Discordantea clericos episcopus val raiiooe ^el
poiesute ad concordiam traliat : iuobeJientea ayno*
dus per audieiitiam damnet
• Ex U. In A. et reliquia : dericum inter tentationet
mb ofRdo tuo incubantem.
k Ex B. R., E. 3, T. I, % U., G. In A. : baxbam
nwenque roMtut radat. In ifi., 6ar6am neque radici-
tut abradat. _ ,•«..««
« Ei iE., B. R., T. 1, «, U., G. hi A.. E. 5, qut^
libei.
905
AFRICiE GONCILIA. - CAUTHAGMIKNSE IT. ^
LX. Dt cMeii iurpitBqmM vel wa^i. A LXX Vl. De poiCintibus pctniuntiam <« poida 0bmus
aencum scurnlem et ferbis tnrpibas jocularem
tb ofBeio retrabendvm.
LXI. De eierteii per ereaiurui jurantibui.
Oerieum per ereatons jurontem aeerrime objqr-
gan^um ; si perstiterii in vitio eieommunieandom.
LXll. Dectericii iomi jejutda peiiumiiibui.
Glerlcnm qoi tempore indieii jejunli absqoeine-
viiabill necessitatejefnnlomrompttminorem haben-
dnm : districte coerceator.
LXIII. De eteridi inier eputae cunimiHhui.
Clericum inier epolas eanlantem aoerrime objur-
gandom • ; sl perttiterit In Titio eicommonicandum.
LXIV. De kii ifui itudioie dominiee dioj^unant.
Qol dominieo die stndlose Jejunat non credator
catbolieos.
LXY. De paeeha uno tempare eeiebranda.
Paseh» solemnltas ono die et lempore celebranda.
LXYI. Vt clericui reeurrat ad iffnodmn,
Clericus, qui episcopl circa se disirictionem Injo-
Blnm potat, recorrat ad synodom.
LXyil. De iidiaonariii cierieii.
Seditionarios nonquam ordinandos elerieos, slcttt
Bec usurarios vel injurlanim snamm ultorcs*
149 LXTIU. De pemitentibui ordimuii K
Ei pmoiientibus quamYis bonos elerlcus non or*
dinetur : si per Ignoraniiam episcopi Lictus rueril,
deponalor a clero, quia ordinationls tempore non pro-
didit se fuisse pcMiiientem : si autem sciens episco-
pos ordinaTerliy eliam ipse ab episcopatus sui ordi-
nandi duntaxat potesute priveiur. ^
LXiX. De epiieopis damnatis «.
Simili sententi» subjaceblt episcopus sl seieris ordi*
naTerit dericum eum qoi ?iduam aut repudiaiam
uorem bafooit vel aeeundam.
LXX. De clericorum cmnieHi ^,
Clerieus toreiicorura vel schisroaticorum lam
eonTiTla qoam sodalitaiea «qualtter ? iieL
LXXI. De eenrfenticuHi hmreticarum,
Con?enlicQla baereticonim non eceleslas, sed con-
dliabola appelianda.
LXXII. Neque eum ketretidi pealiemdum^
Coro hxreticis neqne orandum neque psallen-
dum.
fefcanl.
Is qni pouiiientiflm in Indrmiute posiius petK, sl
casu dum ad eum sacerdos inviutus venit, oppres^
sus Ittfirmitate obmutuerit vel in pbrenesim versns
roerii, dent testimanium qui eum audierunt et acci-
piat pmnitemiam; 150 «t si coniinoo erediiuf
moriiurus, reconeilietur per mados impositionem
ei infundalur ori ejiis eucbaristia : sl superviie-
rit , admoneator a supradiclis testibus petitioni sna
sstisfacium, et subdatur statutis poeniteniias le*
gibus. quandiu sacerdos qui poenitentiam dedit pro^
bayerit.
LXXVII, De pcenitetttibtii.
PcBnitentes q«ii in inflrmitate sunt Tiaticom aeci'*
B pi^ni.
LXXVIH. item de pcenitentibui.
Pmnlientes qui in inflrmitaie viaiicum eueharistiart
acceperint non se eredant absolutos sine manus im •
positione, si superviierint.
LXXIX. De poMitentibui si eaeu aiiqud marianturi
Poenltentes / qui attente legea pmnitenUx eie^
quuntur, sl casu in iiinere vel in mari mortui ruO'*
rinl ubi eis sobveniri non potoit, memoria eorum el
orationibus et oblationibus coinmendeiur.
LIXX. De manui impoiitione euper poeniientei.
Omni tempore jejunii manns pceniteniibos a s»>
cerdotibus imponatur.
LXXXI. Ut pcmteniei moriuoi efferant et iepeliants
Mortuos ecclesiae poenitentes efferanl et sepelianl.
LXXXII. Ut paenitentei umper genua fiectant.
Poenitenies etiam diebus remls^ionis genua fle-
ciani.
LX XXIII. De ienibui HeclesicB honcrandis.
Pauperes et seBes ecclesi» plus caeieris hono-
randus*
LXXXIV. De infidMui pro audienda lectione in
eccieiia.
Vi episcopos noilum problbeat tngredi ecdo"
dam et aodire verboro Dei, aive CeniHem, slve b».
reilcom, sive JodaBom, nsque ad mlssam cateehume'
norum.
. LXXXV. Ut qui baptiemtdi iunt namen dent.
fiapiixandi nomen suom dent , et dom sub ab«
LXXIIL l)e to ^«1 commam.«.sHnr «.« e«romm«. D Vir^* "^ ** ^™''^ ^ """•• iniposit?one
nJMfo. ISl ^^^"^^ eiaminantor , baptiamom perdplnni.
LXXXVI. Ut nuper baptizati cane vivant.
Neopbyti aliquandiu et lautioribus epulls ei sreetn^
culis vd conjugallbus • abstineanl.
nJMfo.
Qni comuonlcavtrit vel oraverit com oicora-
mofiieato , sive dericus sive laieus , exoommonico-
4iir.
LXXIV. De pmnitenfium iege.
Ut sacerdos poenitenUam imploranti absqoe per-
aona* aceepiione poBnitontiae leges injungat.
LXXV. De negligentieribui peenitenUbui.
Ut Degllgentiores poenitentes tardios recipiautor.
• iE., B. R., E. 5, T. I, «^ C, G., cieHcum inter
epMoM eantantem iupradictm iententim severitme eaer-
* Ip reliqois, prmlor A., Ui em pmmtenHbu» ardina-
iuM eterteui depmmlmr.
• lo rellqoisp pnstor A.^ Ut epiieapui vidum vH
LXXXVII. De eatholicii qui eausai apud infidelee
proponunt.
Gatbolieus qui eauaam ' sive jusiam sive injusiam
ad Judieiom allerius Mei jodids provocat, eaeom'
monicelur*
repudiatm maritum ad cterum promavens depanaiur^
^ In rdiquis, praeier A., Ut cUrieus hmreHcarum coii^
91010 vet censortia fugiat,
• iC., MectacuUi emtjumdibui.
' A, B. R., T. I, «y U., G., eoRMm tmm*
S07
GOLLECTIO GANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
SW
LIICXVIII. De hu q%l eccUsia fnrtnermiaa ad specta- A CIV. De viduis qute professam continenHam prtnari-
cuia pergnni.
t}ai die solemni pnetennisso eeclesi» conventu ad
speciacula Tadil, excommunicetar.
LXXXIX. De augurus et inatntaihmtus»
AugariisTel incantationibas sementem a conTeiittt
ecclesiaB separandam, similiter et Jadaicis superstl*
tionibus vel feriis Inbsrentem.
XC. De energumsnis^
Omni die ezorcist» energamenis manos impo-
nant.
XCI. llem de energumenis.
Pavimenta domorum Del energumeni verrant.
XCli. ^e victu energwnenorum.
Energumenis in domo Del assidentibos Tlclas
caverunt^
Sicat bonam est casiitatis praemlQBi, Ita el majpre
observantia et praecepiione coiistittteodaai ■ estt ot
sl qoa Tiduae, quamlibet adhoc lo roinorlbos SBoii
positas et immatttra aeute a Tiro relictae, se dcTove-
riot Deo et Toste lalcali abjecta sob testimoiiio epK-
scopl et Ecclesiae religiosohabilo apparoerloi,postea
Tero ad ooptias sascolares traoslerlni , secondom
aposlolam Paolum damoatiooem habebool, qooniam
fldem casiitatis 153 ^^^^ ^^ TOTerool Irritam
facere aosaa sont. Tales ergo personae sinl a Chrl-
stianorom communione alienae, qoae etiam nec In
convivio cum Cbribtianis commuiiicent : nam si
adulterae conjuges reatu sont sois Tirls obooxlae.
quotidianus per exorcistas opportuno tempnre ini- B quanto magis Tiduae qoae Deo religiositatem toto-
nistretur.
XGIU. De discordanlium oblationibus.
Oblationes dissidentiom fratrum neque in sacrarlo
neqiie m gazophylacio recipiantar.
XCIV. De pauperum oppressoribus.
Eorum qui pauperes opprimont dons a sacerdoii-
bus refutanda.
XGV. De his qui oblaiiones defunetomm eecieeiis
fraudant.
Qoi oblationes defunclorom aot neganl ecdesiis,
aut cmn difficultate redduniy tanquam egentiom ne-
catores excommunlcentor.
152 XCVl. De accusalore vel accusato.
Qoaerendum in Judicio cujus sit conTersationis et
idei is qui accusat et is qui accusator.
XCVIl. De religiosis feminis*
Vir qul religiosis feminis praeponeudus est ab
episcopo loci probetur.
XCVIll. De taicis doctoribus.
Lalcos praeseDiibos clericls, nisi Ipsls probanii-
bus, docere non audeat.
XGIX. Be mulieribus doctis.
Malier qoamTis docta et saocta viros io cooTenlQ
doeere non oodeiL
G. TJt mulieres baptixare non prasumant.
Molier bapUzare non praesumal.
GI. De mdtus adoUscentulis.
Vidoaa adolesceotes, quae corpore debiles sont^
rant crimine adttlterii nolabttntttr, si deTotionem
qaam spontanee Deo obtaleront libidinosa Toluptale
corruperint atqae ad secandas naptias transltam fe-
cerint? qaae etsi Tlolentia irraente ab aliqno prae-
reptae fuerinti ac postea deleclatlone libidinis per-
roanere In conjaginm raptorl toI Tiolento Tiro con-
senserinty damnatloni superitts comprebenss lenean-
lur obnoziae : de talibns enim sic ait Apostolos :
Cum enim ItisurialeB fuerint nubere tolunt^ kabentes
damnalionem qma primam fidem irritam fecermUm
CV. ^ De contemptoribus BccledtR.
Bievora iiiTenitur ez Cbristiaiiis fieri scliismaiicos
plonimque irraiiooabiles , quibus cz kls dum ol ca-
tbolicl «dificant illi ul haeretici destruere Insistunl»
C et alil ecclesias Dumini fideli dcTolione ac compon-
ctione prompiissinia 154 subornare» alii de bis se-
ditionom institutione decresci. De his rocte loquilur
per Spiriiom sancium propheta : Benedicti qui e^ifi''
cant te in atemum , et matedicti sunt qui desiruune
muros tuos vel certe qui subvertunt habhationes tuas vei
uunc conaU sunt mitttd sancta lua : tu autem domua
Dei lastare cum filiis justorum. El ab hac institotioiie
Domini placuil omitibos Pairibtts per proTincisBi
Garihaginis consisientibus , ni si qu» elerlcus Tel
laictts se eleTaveril contra Ccclesiam Del sediiionaan
seminans schismata el non ad cttlmenehariiaiis ejos
conaTerii attendi , sed fttndamenta ojus Toleiis sa-
brol , qttas esi subiiitas omnlttm Christianprum, ai
somptti Ecdesiae cojos Tidoa saol sasieoteotar. ^ clericos fuerit , cadat de proprio grado ; si hiiciis»
CII. De clerids ei viduis.
Ad reatam episcopl peninel toI presbyteri qoi
parocbiae praeest » si sastentaodae Tltae praesentls
cattsa adolescentiores viduae tcI sanciimoniales cle*
ricorum familiaritaiibtts subjiciantttr.
GIIL De viduis.
-Viduae quas stlpendio Eccleslae sustentantttr tam
assiduae in Dei opere esse debent, ot et merilis ei
orationibus suis Ecclesiam adjaTeat.
^ JS., D. R., E. S, U., eusto^Uendum.
^ Ez U. ct G. desomptus est hiccanon, qui deest
10 reliquis Codicibus..
segregatos ab Ecclesia Bei quam spemll el a ocmi-
Tento lotios Ghrisiianas religioids, a saacla comma-
oione maneat ezclosos.
Aorellos episcopos Ecclesiae Carthagioeosis siJb-
scripsi.
Donaiiaiius Teleptensis primas sedis episcopus
sttbscripsi.
Augustinus iiipponae regionis < episcopus suIh
scripsi.
Similiier omnes episcopi sobscripseronl *.
^ T. 2., Biffjponw regiends. U. Bipponee repetn
^ D.» eubeer^peefmu ^mui eum his cgggiiv.
BOI
XVI
CONCILIUM CARTHAGINENSE QUINTUM
HAMTUII AB BPI8COPIS IfCMERO SEPTUIOIHTA TBIBUS, JSRA CCCCXSXyill. POIT COHBBCATUII
FLAfll 8TILICOR18 ▼»! CLAB188lllly DIB XTII KALBHDA^S- JCUA8.
Cartbagiae ia secretario basilic» resUtube Cttm
Aureiios episcoiws Bna cqib eoepiscopis suis eonse-
dissei , Bsuniibiis elism diaeonibus, eonsikuta sunl
bsc quae in subsequenii concilio deOnttB sont ■•
XS5 1* ^^ elerici$ ad UtlAmomum non pnUundtu
In priBciplo sutuendum , ut si quis forte in eccle-
sia quimlibel eausam jure apostollco ecclesiis im-
posito agere ▼oloerii , et forlasse decisio elericorom
uni parti dispiicuerlt » non llceal clericum in judi-
clBm ad teslimonium deTocari eum, qui cognltor tcI
praeseos fuil [17.» fueriij , ut nulla ad lestimoniom
dioendom ecclesiastici eujusiibet pcrsona pulselnr.
II. De elerieii pro erimine suo damnaiu.
El illud staiuendum , ut si quis cuioslibel bonoris
clericQS judiclo episcoporum qoocunque crimine
f uerii damBatus , non liceat eum sive ab ecclesiis
qujbos prcfull, sj?e a quolibel bomine defensari, in-
lerposita poena damni, pecuniae atqiie bonoris, a quo
nec aeutem nec sesom excosandum esse praeciplanl.
III. De eaeerdoUbuM ef levitU m ab ux&ribut te
eonlineani.
Praslerea con de qooromdam elericorom qoamvis
erga oiores proprias incontinentia referretur , pla-
coit episcopos , prei»bytero6 ei diaconos secundum
IN^iomm suiuu eliam abuxoribusconiinere; quod
Disi rceerinl , ab ecclesiastico remo?eantor offlcio :
CflBteros aulem elerieos ad boc non cogi , sed secuii-
dom OBiBScojosqoe consoelodinem obscrrari do-
befo.
IV* De rebui EceUeim ineoneullo metropolitano epi-
eeopo non atienandis,
Placoii ellam ol r^ Bcclesias nemo vendat : qiiod
sj aliqua necesdus cogil « bane insinuandam esse
priButi profiociae, ol cum sutolo numero episeopo-
nmi otnim iaciendom sil arbilreiur; quod si Unu
Bff et necessitas Ecclesi» ut non possii anU consu-
lere, saliem poat factom coret hoe siaiim agere vel
TiciBia eplsoopb hoc aniea indicare et ad concilium
leferre easdem Ecciesias necessiutes ; qood si non
feeerli, reos concilii venditur leneaUir bonore u^
nisso ^m
V. C7l miUue eifitcopui relicla cathedra m dimeeti
resideal.
Rorsom pheoil ol neminl sil facolUs, rellcu prin-
cipali catbedra , ad aliqoam ecclesiam in dioBcesi
coBatitQtam se conferre , vel in re propri i diutius
qoam oporiet eonsliiotom 156 coram vel frequen-
uiiooem propriae cathedrae negligere.
« U., intubtequentibutdelimtasuni.
^ In .£., B.R.y T. f^ 2, C» desoni^ verba : honore
amssso,
c Ex caeieris Codictbus desompta sont verba : te»
A VI. De his pd nuUo testimonio se baptisalos noterunt
ut baptiuniur.
Iiem placoil de infantibus, quoties non invenion-
lur certissimi testes qul eos baptizatos esse sine du-
biuiione tesientur, neque ipsi sunt « per aeuiem
idonei de iradilis sibi sacrameniis respondere, absque
uUo scpipulo eos esse baptizandos,. ne isu irepidaijo
eos faciai sacramentorum purgatione prlvari : hinc
enim legati Hanrorum fralres nosiri consulueruni,
quia multos ules a barbaris redimunl.
Vli. De tempore pasehaU seu coMct/ii.
Ilem placoit ut dies venerabilis paschas formala-
rum SQbseriptione omnibos iniimetor, dies vero coii-
eilll z calendas Novembris 8ervelor, ei scribendom
ad singularom qoaromqQe provinciarom primates,
B ut quando apud se eoncilium eongregai, istum diem
non impediant.
Vill. De iniereessmbus ne eathedram merienUs epi-
uopi diu reUneant,
Item consiitutum est ut nulli iniercessori licitum
sit eatbedram , cui inUrcessor dalus esi, quibuslibel
populorum siudiis vel seditionibus retinere, sed da-
re operam ut intra annum cisdem episcopum provi-
deat;quodsi neglexerit , anno eiemploinierventor
alius iribualur.
IX. De defensore eecleMarum a prineipe postulando,
Ab imperatore autem unlversis visum est posiu-
landum propter afflieiionem panperum quorum mo-
lesiiis sine iuUrmissione agiutor Ecclesia, ut defen-
sores eis adversus poientias dlvltom cum episcopo-
G ruio provisione deliganlur.
X. Ut episcopi ad diem concUU reewrrmtm
Item pUcuit ut quotiescunque concilium congre-
gandum esl , episcopi qui neque aegriiudine neque
alia graviore neeessiuie impedionlor eompeUnter
occorrant ' » primatibosqoe soarom proviDciariim
intimetor, ul de universls episcopis vel doas vel ires
lormaa fianl, ac de slBgoIiS' lurmis vicissim quotquoi
electi fueriol ad. diem eonciyi.insUttlissime oceor-
rant; quod' si non potuerinl 157 occurrere, eico-
sationes soas in tracUloria • eonscribani, vel si post
adveniom tracuiorias allqoaB necesaiuics repenie
forsiian oriae foerint , nisi raiionem impedimenti sui
apud suum primaum reddiderinl » ecclesiae sua
^ commonione debere esse conteotos.
XI. Vt tapsis saeerdoUbus manus eis sieut taieis non
ponaniur»
lu confiunatum esi. ut si quando presbyteri- vel
diaconi iu aliqua graviori culpa convicli foerinl, qoa
ttenlur, ueque ipti tuut^ quae desonl in A.
^ Ex caiUris Codicibus desumpU sunt verba :
competetUer occurranl, quae desunl in A.
• ifi., B. R., T. i, 2, U., tractoria traciariOm
811 COLLCCTIO CAMONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. «ii
eos a mioisterio necesse sit removere « non eis nia- A meo ejua Inler Dei ftacerdo(e$ nullomodo recitelor»
nec excnsari potsit ai intestatos defeGerii, quia iili-
que debuit factus episcopus rei suae ordinationem
congmam suas professionl nequaquam differre.
ftns Tel lanquam p<£nitentibu8 wel tanquam ildeli-
bos laicis imponator; neque unquam permittendomy
ni rebaptizati ad clericaias gradum prDmoveantur.
Kil. i># ckricu igcammnnkaiu quandin ei$ auerere
■^ liceai.
liursum constiluium est » ui quoties ciericis con-
f lctls et confessis in aliquo criiiiine vel propter eo-
fum yerecundiam parcitur vel propter Ecclesiae op-
probrium aut insoleniem Insullaiionem basreticorum
atque gentUium , si forte causae suas adesse volue-
rint et innocentiam suam asserere, intra annum ez-
communicatiotiis boc faciant : s1 vero intra annum
causam suam purgare contempserint , nulla eorum
XV. De banlids tfuce sine martyrum reliquHt dedieatm
iunL
Item placuit» ui de altaribus quae passim per sgros
aut vias tanquam memori» martyrom constiiuontur,
in quibus nullum corpos aot reliquiae iiiariyrun)
condiiae probantor, ab episeopis qoi iisdem locis
prxsunt si fleri potest cTertantur : si autem hoe per
tnmoUus popnlares non Kinitur, plebes Ismen admo-
neantor ne ilta loea freqoentent , ot qul recte sa-
piont nolla ibl soperstiiione devincti teneantnr. Et
I
yot postea penitos audlator. ... ^ ^,»
-mnt rx/ i '^ i ^^l- l ^r • -- ^ „ omnino nulla memoria roartyrum probabillter aece-
Itll. Dc eleneis vel monachte ab alto epucopo B . . . . ^- ... ., .
ordmatu*
Item placoit, ut si qois de alterios mooasterio re-
pertOm vel ad clericatom propiovere voloerit vel in
auo monaaterio msjorero monaaterii eonstitoere,
episcopBs qni hoc fecerit, a cateromm communlone
sejlincios, soae tantoro plebis commonione contentos
sit, et ille neqoe clericus neqoe priepositus perse-
yeret.
1(18 XiV. De efneeofii qni in^elibui m iuoi
reitnquunt.
lt()m coDStitutom est ut si quis episcopos baeredes
extraneos a consanguinitate sua vel baeretlcos etiam
cousanguineos aot paganos Ecclesiae prsetulerit,
paltem post mortem anaihema ei dicator, atqoe no-
ptetiir, nisi obi corpos aot aliqiije rellqoiae sunt, aat
origo alicujos babltationis vel passionis fldellssima
origine iraditur ; nam qiiae per somnla et inanes qua-
si revelationes quorutnlibet hominum ubicumque
constituontor altaria omniinodo imprubentur.
XVI. De] idoloiriit deslruendit.
Item placuit ab imperaioribus gloriosissimis peti,
ut reliqui» idolatrl» non solum in simuiacris sed
in qoiboscumque locis vel lucis vel arbvribus omui^
modo deleaniur.
Aurelios episcopus ecclesi» Carthaginis bls aopra
comprehensis in nostro coneilio stati.tis subscripsL
Simlliier septoaginia tres episcopl sobscripserunL
-«
• m ^i
XVII
CONCILIUM CARTHAGINENSE SEXTUM
IIAB.TI/M aB «PISGOPIS DUGBIITIS DBCBM BT SEPTBBfy JSBA GCCCLVII, UBI ACTU» BST VT Nl-
G^NUn CONCaiDM AB EPISGOPIS OBIBNTALIBUS PBTBBBTnB : CUI STKODO I7ITBBFUIT LE6ATIO
BGGLBSIiB BOMANjB, FAUST1MU8 8CIUCBT ^PISCOPUS « PHIL'PPU8 BT A8BLLUS PBB8BTTBBB8 ,
POST GONSULATUM GL0RI0SI8SIM0BUM IMPEBATOBUM HONORII BII BT THBODOSIx VIII AU-
GUSTORUM, TSII ^ALENDAS JUNlAS.
158 ' 160 Cartbagine in secretario basilictt C
Fau8ti cuin Aurelius papa una coro Yalentino prlmae
sedis provinci9 NuniiJiae Paostinoqoe ecclesiae Po-
leniin» provincjae Italie Piceni legato Ecclesla
iiomanaey sed et legatis diversarum provinciarum
Arricanarum id est Numidiarom duarum, Byaacena^,
|l»iiritaoi» Sitipbensis et MaorltaniaB Caesariensis,
scd et Tripolis, et Vincentio Colosiiaoo , Fortonatia-
no et caeterls episcopis provinciae proconsolaris do-
l^iiiis decero et septem , necnon Pirilippo et Aselio
presbyieris aiqpe legatis RumafiaB Ecclesiae conse-
disset, astantibos diaoonibos, Aorelios eplseopus
di&it.
I. A//ociiiio * Aureiii epitcopi ad tynodum.
Post diem constitoluro concilii , ot recordamini,
fratres beatissimi, roolta flagitata sont, eispectantes D
fratres nostros qoi nonc ad praesentem synodom
legati advenenmt» qoae gesiis necesse est soeientur,
* Hic ei sequenies tituli ad marginem in A. depi-
pli si|nt ; nonnunquam vero cuin in tei^lum inseriti
qua de re Domino nostro de untae congregalionis
cflelu graiias referimos, Soperest ot tam eiemplaria
Nicaeni concllii qoae nonc habemos et a patrlboseon-
stitota sont , quam etiam faic a decessorlbus nostria
eamdem synodum firmantes \e\ quae secundum eam
formam per omnes ciericorum gradus a soromo osqoe
In ttltimum salubriter ordinata sunt, in medium pro-
ferantur. Ab universo eoncillo dlctum est : Profe-
rantur. Daniel notarius reciiavit : Micaeni concilil
fldel professio vel statuta ita se habent.
n. Retpontio Fautiini epiteopi iegati Romantp Ecele"
tim de hit quas in Eccletia partim canone, p/iriim
eontueiudine tunt firmata.
Haec 1* cum audisset Fausiinos eplscepus plebis
Potentinae provinciae lullae Plceni legatus Romanae
Ecclesiae diiit : Injuncta nobis sunt a sede aposloll-*
ca aliqua per scripturam « aliqua etiam in mandatia
cum vestn beatitudine traclanda , sieuii el gestii
sint periodom iruncare videntur.
> 4&., B. R., U., G., Et cum dwttet^ Fauiliuut.
ll^ APRIGJS GONCILIA. -- GAaTHAGINIIMSB VI. tti
viperioribiis mtniolnM». hocaa de NioeiiM cenooi- A fnem» oinon solom id ipoom ttoctum frMom no-
siniro GooiUaiiiiopollianom episoopom , aod otiam
Im», oI conserfenlnr ei coneuimio oorom eicon-
•uocudo» quia oi aliqua ordlno el 101 eanono lo-
nenliir » aliqoa consoeludine flrmaia sunl. De liis
ergo ai placei beaiiiudini veatraB Iraciemus , ui el ad
sedem Teoerandam rescripiis Teslris inlimare possi-
lis alqoe noa admonuisse apiid tenerabilem papam
evidenier clareai , licei el capilula aclionum jam io-
serla sinl gestis : de ipsis ergo , ut superius dixi«
qiiid Toslrae beatilodini placoai afore debemus. Ve«
niat ergo commonitorinm in medium , ut scire posslt
vesira beatiiudo quid in eo conllnoalor, ut ad sin*
f ula rospoiideatur.
Ul. Decammontiorio Aommii pmpmtedtat^
Aufolioa episcopua dixii : Proferator commoniio-
ad Aloxandrinoro et Antiochoaom veiiorabilea saeer-
dote^, qui hoc nobia conciilum sub adslipulatione
liiiorarum snarnm dirigant, ut oronia postmodum
ambigulus auferatur, quianos iu ni fraur Fausiinos
aliulit minime invenimus : isu nos Umen pauiisper
servaiuros, ut aniea dixi, donee integra exemplaria
veiiiani profitemnr. Petendus est aotem litteris no-
strls eiiam veoerabilis Ecclesl» Roman» eplscopoa
Bonifacius, ut ipse qiioqne dignetnr ad merooratas
ecclesias aliquos mittere, qui eademexemplarU prae-
dicii Nicsni concilii secundam ejus possint scripU
perferre [T. 2. prsferre]. Nunc antem memorali Ni-
caeni concilil qualia oxemplaria babemus his gestis
rium quod frairea et conucerdoies nostri aetisnuper ^ sociamus,
allfgavorani, ei cmiora qoio acu sunl vel qum agen- y. |;w Faiciimtts epiicofm» dicU, ui Romnno papm
da sont. Ssbsoqoentor daoiel • nouriua roclUvit
coromoniioriom. Frairi Faustino el flliia Philippo et
Asolla presbyUria Zosimus oplscopus. Vobis com-
mlssar nogotia non iauni, vos iu» ac si noslra ibi
loio quia nosiaa ibi in vobis praesootla osl, cuncu
peragiio, moxime cum et boo noatnim possitis habero
mandaioffl, et vorba canoniim qom in pleniorom flr-
miuiom bnic commonilorio^ inaeruimus : ila onim
dixeroni diloctiuimi fratres in conolllo Nicmno, cum
do episcoporum oppellalione deceruorent. Placuit
onlom ut si epboapua ac^o^atus fuorit« et judicavo-
rint congregati episcopi reglonis ipsius et de grado
auo dejecerint eum, el appellssse videiur et confu-
M^nodui pro inqwreuda Hicmnm tynodi veriuno ne-
feical.
Fausiious episcopns legatus Ecclesias Romanfle
dixit : Noc vostra sancliias pr»judicat Bcc!eai» Ro*
man» alvo de hoc capitiilo sive de alils, qola dicere
dignaias eat fraur nosier ot eoopiacopus Allpios du-
bios esae canones, sed hu^c ipaa ad sanclum ae bea-
tlssimum papam nosirum scribero dignemlni, ut ei
ipse integros canones inquirens com vestra sanciituie
de omnibus constitutis tractare posslt.Sufliciaiautem
ut et ipse beatissimus ppiscopos urbis Romx, sicut
ei vestra sancliias apud se iracut, Ita ei ipselnqui*
rai» ne contentio Inter ecclesias nasci videaiur, sod
gerit ad beaiissimum Ecclesi» Romana: episcopum, ^ ™g'* chariUU fi-aterna doliberare possitis ipso res-
ei voloerit audiri el justum puUverit ut renovetur
cxaroeo, acribere bis epi^copis dignetur qui in fini-
ttma et propinqoa provincia sunl» lU ipsi diligenter
omoia requiranl el juxu fldem veriiaiis deOniant :
quod si quis rogai causam suam iterum audiri» et
deprecationo sua moveril episcopum Romanum ot e
laiere suo presbyUrem mitut, erit in poiesUte epi«
scopi quid velii et quid existimet ; et si decreverit
mitieodos esse qui praesentes cum episcopls jndicent
babentes aucloritatem ejus a quo desiinali sunt, erit
in rjus arbitrio; si vero credideril sufficere episco-
pos ui negoiio lerminum imponanl» faciet quod sa-
pienUssiroo consilio suo judicaverit. !
eribento qoid roelius observari • debeat. Aurelios
episcopus dlxil : Prster isu qn» deprompaimus ae*
tis necesse est ui eiiam nosir» parviuils liiuris san-
elo frairiei consacerdotinoairo Booifacio singula qum
iracumtis plenissime *iniimeroua : ergo si omnibua
placel prosecuilo noslra, ore omnium condiscaaMia.
Universum coucilium dixit : Placel.
VL De uhteiUia.SardicensiieoncHii reeitata poetulmUa
Novato epiicopo,
Novatus episcopos iegaiua Mauriuoiae Sitiphensis
dixit : NuQC meminimua in hoc 163 praesooti com-
monltorio lecturo eliara de presbyieris vel diaconi-
boa conlineri, qualiier audiri ab episcopis.suis vel a
IV. A/i>ii epiicopi re»poniio pro verii exemplariii JVi- |. ^^^*'"»'» ^***»»*» ^V^ io Nic.no concilio mimmo
cmni coneiUi perquirendii.
El com reciurel, Alpiusepiscopus ecclosin Tagas-
tensis legaius provinci« Numidiae dixit : De hoc Jam
soperioribus eiiam litieris concilii nostri rescripsi-
rous, et id nos servaiuros profitemur quod in Nicasuo
concilio 182 constitutum est : adhuc umen movet
^ quoniam cum inspiceremus Grsca exemplaria hoh
jus synodi Nicaenae, isU ibi noscio qoa rationo mini-
me invenimus. Unde pelimus venerationem toam,
aancu papa Aurelit ut quia hoc authenticum conci-
lium Nicsnum in urbe dicitur esse Goosuniinopoli-
Una, aliqooscum scriptis Uub sanctiutis mitloro di-
legimos : unde hoc ipauro jubeat sanciius vosira no-
bis recitari. Aorolius opiscopus dixit : ReciUtur ad
locum etiaro hoe quod doposcliur. Daniel nourius
reciuvit : De appellalionibiis auiem clericoriun, id
est minoris loci, ot ipsius synodi ceria responsio, de
qoa ro quid aciuri ailis credimus inserendum, quod
Uliter dictum ost ex Sardicensi conciiio (7im/o 17).
Osioa episcopos dixit : Quid mo adhuc movoakreii-
coro non debeo : Si epiacopus quia forU iracuudus,
quod esso non debot, oiio aui aspere commoveaior
adveraoa preabyterom sive diaconem sabm et exUr-
mlnare eum de eccleaia voluerit, provldendum eat
*^., B. R.,a^<fotifiifsn(ie9iiaAf«r. Donlef. U.,
aQenda iunt, iubiequentar, Dainet,
^ iE., B. R.f T. i,f« adkue tamen momonof*
« Ex reliqMis praeter A.| in qno, renmmi^
tl5 GOLLECTiO CAlNONUM S. ISIDORO niSPAL. ASCRIPTA. 2t6
ne iiiiiooens damnetor aul perdal coromanionem, ba- A ' i^^t ea eapitoU qnae ia eomnonfiorio praeaens rraier
beat polestatem ejeclut ni flnitimos inierpellei epi-
seopos, ut causa ejos audiaiur et diliftentios tracte-
lur, qola non oportet ei negari audientiam roganti,
et ille episcopos qui aut jusie aut iujuste rejecit pa-
lienler accipiat ut negotium discuiiatu^, ot aut pro-
hetor ejus ant emendetur sentenlia : et cxtera.
VJI. Ubi AuguMimm episcifpui cum synodo Nicttnum
«• eoncilium cofuervare promitlif,
Cumque recitaretur, Aogustinos episcopns eccle-
sise Hipponiregiensis legalus provinciae Nnmidias
dizit : Ci boc nos senraturos proruemur salva dili-
geniiori lirquisitione concilii Nicaeni. Aurelius epi-
scopus diilt : Si boc etiam omnium vestri cbarltatl
ptacet, responsione firmate. linlversum concilium
ei coepiscopos nosier Faostinos sed et eompresby-
teri Pbilippos et Aselliis seeumattoleront, aotibidem
reperta a nobis firmabnnlnr, aot si non invenlontor»
eollecia synodo de boc in sequenli tractabimiis. D^-
niel noiarlut Nicanl concilii prorestionem fidei vei
ejus statoia reciiavlt iu concilio Africano.
X. Profeisio fidei Nictem amcilii.
Credimus in onom Deom Palrem omnipotenlem
omiiiom visibiliom et invisibillnm condllorem : et in
onom Dominom Jesom Christom filiom Dei, naiom
de Paire unigenitum, boc est de sobsiauUa Patris«
Deom de Deo, lomen de lumlne, Deom verom de
Deo vero, natum, non facinm, unius substante com
Paire» qood Graeci dlcont bomoosion, per qoem oiii-
diali : Omnia qoae In Nicapno concilio siatota sunt B nia facta sont, slve qoas in coelo, sive qo« in lcrra.
noliis omnibos placent. Jucundus rpiscopns ecclesi»
Supb^tulae legatus provinci» Byzacens diiit : Quod
statotnm est in Nicsno concilio violari a qooquam
nallaicnus potest.
VIIL Vhi Fausiinui episcopus pro dubietate reeitaU
capiiuii Romano pttpce reperil scribendunu
Faostlnus episeopus iegatut Ecclesltt Romanae
diiit : Adbuc secundum professioiiem sanctitatis
vestrae lam sancii AHpii Qoain etiam fratrisnosirl Ju-
eundi a'iqoa finnari credo, aliqua Infirmariy quod
non debet, cum jam In dubiiim ipsi canones vene-
rint ; ei|^o ut placet et nobis et beatiiudini vesirae,
ad sanctum et venerabilem Ecclesiae Romanae epi-
tcopom vesira scrii>ere dignetor sanctitas, ut ei ipse
qiii propter nos bomines et propier nosiram salutem
detcendii, et incarnaiot esi, bomo faclos passos esi,
el resurreiil tertia die, aseendtt in eoelos, sedel ad
dexteram Patris, 165 ^*^^ venloros jodieare vivot
ei morloot : el in Spiriiom tanctora. Eot autom qni
dicont : Erat qoando non erai, et priosqoam natce*
retor non erat, et qoia ex nullit exttantibot Csctiit
est, aut ex aiiqua tobstantia vel natura, dieenies mu-
labilem ei convertibilem Filium Dei ; hot anaibema-
tlzat catholica et apottolica Ecdesia.
XI. Ejnstola ad Bonifaeium urbis Romce ejnteopum ab
Aureiio el reiiquis Africanm protineiee episcopis par
superius denominatos Romance Ecclesia iegaios pre
eo ipso conciiio t> directa.
qood el sanclus Augustinos staiiiere dignatus est de- G Domino beatissimo et bonorabili fratri Boniracio
liberare possil 164 otromnam et hoc consiiluen-
dum &it ac retinendum^ boc est de appellailonibus
inferloris gradus. Si ergo adhuc in dubium venit de
hoc capitulo, jiisinm est ut beailssimae Romanae se-
dit eplscopus informari debeat, si tamen approbaiis
canonibus hoc * invenire poteritis.
IX. Vbi synodus exempiaria Niceeni conciiii magis ab
orientaiibus episcopis expelenda decrevit,
Aurelius episcopus diut : Eliam quae dudum ve-
ttrap cfaaritati inlimavimus, nunc patimini exemplaria
tlatoioroin Nicaeni concilii, ted et quae blc t:ilubriter
anottris decessoribus secundum ejusdem concilli
Aurelius, Yalentinus primae sedis provinciae Nuini-
diae et caeteri qui prdesentes adfuimus uuroero du-
centl decero el seplem ex omnl concilio Africa*.
Quoniaro Domino placuit, ut de bis qu» nohiscum
egerunt sancti fralres noslri coepiscopus Faustiniit
et coropresbyteri Pbilippus et Asellus, non beatae
memoriae eplscopo Zosimo a quo ad nos mandata et
liiieras aiiulerunl, sed luae veneraiioni qui in ejiis
loco es diviniius constitiilus, humirnas nostra re-
scriberet; ea breviter insinuare debcmus quae uiro-
rumque concordia terminaia sunt, non ea qiine pro-
lixis gestorum voluroinibus continentur, in quibus
salva qiildero chariiate non lamen sine parvo alter-
formaro vel qoae nonc a nobis ordinata sont recitari
et gesUs Inseri. Omne conciliom dlxit : Exemplaria cationis labore demoraii sumut, ea gestit delibe-
fidei et sUtuta Nicxnae tynodl, quae ad nostrum con- «"les quai nunc ad causam pertinent ; quanquam et
ciiium per bealae recordalionls ollm prxdecessorem
loae sanclitatis qui interfuit Cecilianum episcopum
allau sonl, sod elquae patres ea exemplaria [/€.,
B. R,t 17., exempla] teqnentes bic constitueruni vel
nunc coromoni iracuio siatuimos, bis geslit eccle-
siasiicis inserta manebunt, Ita oi soperios dictom est
venerablllbns viris Antiochenae et Alexandrinaesed
et GonsUntliiopoliianae Ecclesiarom [(/., G., Eecle-
ai»] episcopis scribere vestra beaiilodo dignetur, ut
exemplaria verissima eoncilii Nicaeni tub adstipula-
llone litterarum soarom diriganC, qoo deelaraU ve-
■ .€., 8. R., T. 1, 13., koc intcniri possiL T. 3,
inveniri poteril.
ille, si adboc esset in corpore, boc acciperet gratiiis
quod videret pacatius terininaium , dciroinc frater.
Apiarius presbyter, de cujus et ordinalione ei ex-
coromunicaiiooe et provocatione fuerat exortum non
solum Siccensl verum etlain totius Africae Ecctcsi»
noii leve scandaluro, de omnibus erroribus suis vc-
niam petens communioul est restitutus : piior autem
coepiscopus noster Siccensis Urbanus quod in eo
corrigendum visom esi sine olla dubiiaiione cor-
rcxit : quia vero pacl et quleti Ecclesiae non tantum
ad prae^ens sed eliam in posterum prospiciendum
^ In omnibus Codicibus : pro id ipsum concHiitm.
217 AFftlC/£ CONCILIA. — CARTHAGINCNSB Vi. 218
fuii, qiiooiani talit miilu proeesseront iii yel simtlia A eoniinoTealiir ad?ersns presbylerum slve diaeonnm
^el ellem gmviora deinceps prttcnferl oponeret:
plsenil nobis ntde Sleeenii Eeelesiav relento seilieel
bouore gradnsstti, presbyier remoterelur Apisrins»
ci accepio episiolto nbiconqne aiibi vellet et posset
pcesbyterii monere fnngereiur ; qnod eidem ipsi per
lilieras proprias postulanti sine dirieullale ooncessi-
miuk Sane prinsquam b»c causa isto termino clan*
deretnr, inter alia qu« dluturnis [U,^ dlulinis] disce-
puilonibus lOS f ersabamtir. quin ratio ipsa posoe*
bat ni apod acta ecclesiastica a fratribus nostris
Fansiinocoepiscopoet Fhilippoatqne Asellocompres-
bjieris qusreremns, nt promereut quidquid eis no«
biscum agendnm fnisset injunctum, nonnnlla qnidem
sioe nllo scripto proseculi sunt verbis : sed cum id
suiim-et extemiinare eum de Eedesia Tolueril, pro-
▼idendnm 1Q7 ^' "^ innoeens damnetnr ant per-
dat communionem, babeat poiestatem ejectus ut fini-
tinios interpellet episcopos et causa ejus audiatur et
diligentius tractetnr , qnla non oporlei ei negari au-
dieniiam roganii ; et ille episcopus qoi ant Josie aut
injnste rejeclt patieoter accipiat ut ncgotium discu-
liatur, ut aut probetur cjos aui emendetur sententia.
Ilffc ntique usqne ad adventum ferissimorum exero-
plarionim Nicani concilii inserta gestis snnt, qu» si
ilri quemadroodum constilnta sunt et quemadmodum
ipso, quod apod nos fraires ex apostolica sede directl
allegaverunt, commonitorio coniinentur, eo ordine
vel apud vos in Italia coslodirentur» nnllomodo nos
potitts flagiuremus qoid in litteris ferrent» eommo- B uUa qualia commemorare j.im nolumus vel tolerara
nitortum protulemnt, quod recitatum nobis eiiam
gestis que secum ad vos deferunt est alligatuin : in
qiio eis qnatnor qosdam nobiscum gerenda mandata
Bunt : unum de appellationibns eplseoporum ad Ro-
iMo» Ecdesiae saeerdoiem : allerum ne ad eomiu-
toro episeopi importune navigent : teriium de relra-
ciandis presbyterornm et diaconornm causis apud
Aiiifinios episcopos, si a sois excommunicaii perpe-
ram [£/.» propere] foerint : qnartnm de Urbano epi-
icopo excominuiiicando vel eiiam Roniam evocandOy
nlsi ea qusB Yidebantur corrigenda corrigeret. Qno-
rnro omniom de primo et tertio id est ut Romam li-
cent episeopo provocare, et ut clericorum causae
apod provlnciaram suaruro episcopos fiiiiantur , jaro
cogereronr vel intolerabiiia pateremur. Sed credimus,
adjuvaiile misericordia Dei nosiri, quod tua saneti-
tate Romanae Ecclesle prttsidente non snmus jam
uturo typhum passuri , et servabuntur erga iios ea
qtm nobis etiam non dissidentibus custodiri debeant
cum fraierna charitaie secundnm sapientlam atque
josiitiam , quaro libi donavit Altissimus, etiam ipse
perspicis [l/., G», prospicis] esse servanda , nlsi foric
aliur se babeant canones concilii Niccni. Quamvis
enim plurimos Godices legerimus , sed nusqnam in
Nicaeno concilio in Latinia Codidbus legirous qoem*
admodum in supradicto commoiiilorio inde directa
sunt : quia bic in uullo Codice ea potuimua invcnire,
ex Orientalibus Ecclesiis, ubi perhibentur eadem de-
priori anno etiam litteris nostris ad eumdero vene- ^ creta posse etiaro aulbentica reperiri, magis nobis
rabills memoriae Zosimuro episcopuro datis insiniiare
cnravimus, ul ea servare sine ulla ejus injuria pau-
lisper sineremus u que ad inquisitionem sutntorom
eoncilii Nic»ni. Et nunc de tua poscirous sanctiute,
nt qnemadmodum ea apnd Nicxam a patribus acU
vel consiiinU snnt sic ea nobis facias custodiri, et
ibi apod vos ista qnas in commonilorio altulerunt fa-
cias exerceri. Iiem istud • : Si episcopus accusatns
foeril , et jodicaverint congregati episcopi regiouis
ipsiua el de gradu soo dejecerint eum, et appeliasse
Tidetur et confogerlt ad beatissimum Romanae Ec-
eSesis episcopnro, et voluerit audiri et jusium puta-
veric nt renovetur examen, scribere bis episcopia
desideramus afferrl. Pro qna re luam quoque vene-
rationem obsecramus , nt scribere eiiam ipse dlgne-
ris ad illarum pariiuni sacerdotes, boc est Ecclesiae
Antiocbenn Alexandrinae et ConstantinopoliUnae, el
si aliis etiam tuae placiierit sanctitudini [jE,^ jBA«,
1/., 8anctita;iJ, ut inde ad nos idem canones apnd
Nicaeam civiuiem a patribiis constiluil veniant, te
potisslmnm boc beneOciuro cunctis occidenulibus
ecclesiis in Domini adjutorio conferente. Quia enim
dubiiet exemplaria esse verissima concilii In Craecia
Nicaeni congregati, quae lani diversis locis et de no-
bilibus Graecis ecclesiis allaU sunt ei comparau
concordant? Qiiod, donec flant bacc quae in commo-
dignetur qui in finitima et propinqua provincia sunt, jj^ niiorio supradicto a nobis allegaU sunt de appella
ut ipsi diligenier requirant omnia el juxU fidem ve-
riutis deflniant ; quod si is, qui rogat causaro suam
iierum audiri, deprecatione sua moverit episcopum
Romanum ut e laiere suo presbyieres ^ mitut, erit
io potesuie episcopi qoid velit et quid aestimet ; et si
deereverit mitlendos esse qui prxsentes cum episco-
ins )odieent babentes auciorit.item ejus a quo desti-
Mii snnl, erit in sno arbitrio : si vero crediderit suf-
ficere eplscopos ot negotio terminum imponant, fa*
«aetqnod sapientissimo suo consiliojudicaverit. Item
de presbyteris et diacontbus : Si « episcopus quis
irn€iindo8,quod esse non debet» ciio aut asi^cre
* Ex concilio Sardicensi, tltolo 7.
* ^.,B. R., ffres^ierem.
tionibus episcoporum ad Roman» Ecclesiaa sacerdo-
tem et de elericorum causis apud provinciarum soa-
ram episcopos lerminandis, nos usquead probationem
servaturos esse profitemur, el beatliudinem tuam ad
boc nos adjuiuram in Dei voluntate confldimns.
Caetera vero qun in nnstra synodo gesu vei firmata
annl, quoniam supradicti fratres nostri Faustiuus epi-
scopns, Philippus 1G8 «^ Asellus presbyteri secnm
detulerunt, si dignaius fueris, luae noU faclenl san-
ctitati. Ei subscripU alia roanu : Dominus noster te
nobis annis plurimis custodiat, beatissime fraier ^.
Aurelius Carthaginis episcopus» Alipius, Augusti-
e E« concilio Sardicensi, titulo 17«
^ i£., E. 5, U., fraier, Amen.
tr9 COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCMPTA. 220
nut, PostidiHS, Marinus, et cderi Jucenti deccm et \ omnium Tisibiltnnneenraoiiiivieibiliomemiorem :
seplem subseripscrunt.
Jsii. R€$eripta [T. 2» reicriptum] ad eoncHium Afri'
canum Cyritlt AUxandrini episcopi et Aiiici Con$tan*
tinopolitani episcopi : ubi authentica Ifiaeni concilii
translata de Grteco per Innoeeniium presbyterum
tranemissa i tinl, qwB etiam epistohn cum eodem coih
cilio Niccsno per memoratnm presbyierum Innocen^
lium et Marcelium subdiaconum Ecclesio! Carthagi'
nis sancio Bonifacio episcopo Eeclesio! HomaniB suk
die VI KaUndas Decembris sunt directte,
Douiinis honorabilibus ftanciis rratribus ei coepi-
scopit Anrelio, Vjvlentino, sed ci omni sanctae con*
gregationi in Carthaginensi lynodo congregaiae, Cy-
riiiua saluiana in Deo cbariiaiem v^iram.
Scripta ▼eneraiionis vestrae multinn Itabentia que-
rimoniam cum omni Intitia per filinm nostrum in-
Bocentium presbyierum suscepimus, quibus n iiobis B apostolica Ecclesia.
speraiis, ut de scrinio nostr» Ei^clesiae verissima
ex^mplaria ex autbeniica synodo apud Nicasam civi-
tatem meiropoliin Bitbyoias a sanctis Palribus con-
stiiTita atque firmaia sub nostrae lidei' professione
vestrs dilectioni porrigamus. Unde domini honora-
biles [JE.^ venerabiles] fratres, salute praeeunie, ne-
cesse habui per bnnc * latorem fllium nostrum iono-
ecntium fidelissima ezemplaria ez aulhentica synodo
in Nicaea civitaie Bithyniae iiabiia vesir» charitaii
dtrigere : quod et in ecciesiastica historia requirenioi
invenietis. De pascba vero uiseribitis nuniiamus
vobis xviii Ksleiidas Maias nos futura indictiono ce«
lebrare. Et alia monu : Deus et doininus noslcr ve-
ei in unum Dominum noeirvm lesum Christom Fi«
lium Dei, natum ei Palre unigeniium» bot esi ex
snbsuntia Patris, Deum ex Deo^ lumen nz Inmine,
Doum verum ez Deo vero»nniumy non ereaium, ^us-
dem « f um Paire sobstauthBy per quem omnia faeta
sunt ' eoelesiia ei ierrena [U.^ C?«, lerresirial,. qn:
propter nos homines et propior nosirim atluieni,
deseeiidit s et incarnaius esi, ei bomo fisetoa passua.
est, el rcsurreiit lertiadie, aseendit in cosinm, ven-
turus iiide judicare vivos et morioos : el in Spiritum
sanctum. Eos veroqui dieunl : eral lempos qntndo
non erat, et quit ez nibilo faetus, yel ex tfit sub-
tlaniia vel easemla esse tut mHitbilem aut eonvorii-
bilem Filiuni Dei dicunl, tnaibemtiizat ctiholiet ei
Cui symbolo Odei etitm ezemplaria sittutoroia
annezt suniy quae in mtgnt ei saneia synodo tpod
Nicaentm eivitttem melropolim provinciae Biibyniai
GoiisUtuta suni, et de Graeco irtnsltit suuit PhilOBe
et Evaristo GonsUniinopoliltno.
1. De hi$ qm te abtciderunt aut cattrmermrU.
Si quls per Itngoorem t medieis sedos eti tui t
btrbtris tbseissos, isie remtnetl in clero. Si qnla
autem sannsse tbscidit, istum in elero posilum tb-
stinere oportct, et de caeiero nullum taliom debere
promoveri : sicut autem hoc maiiireslum quod de his
slram congregationem cusiadiat.qnod optamus. cha- ,„1 ^^^^ rem excogiUnt audenique se abscidere, di-
rift&imi rrAlr»a AmAn. %«• . . ■ • .
ctum est, sic eos, qui a barbaris aoi a dominis f 70
castraii sunt ei invenluntur digni, lales ad clemm
tppiicat canoo.
rissimi rraires. Amen.
Epuiola Attki epiteopi Conttaniinopoliiani.
Beaiissimis fratribus ^ et coepiscopis Aurelio, Va-
lcntino vel caeieris cbarissiinis in synodo apud Car-
ihaginem habita confttitutis Atticus episcopus.
Per filium nostrum Marcellum sobdiaconum f^
sirum scripu vestrae dilectionis cum omni gratula-
tione suscepi, Domino gratias tgeus quod merui Un-
iorum fratrum benedictione perfrui, domsiii beatis-
simi frtires. Scribitis stue , ut verissinios canones
tpud Nicaeam civitatem metropolim Bithyniae t
169 i'airibus constiluios sub fidei tsiipubiione di-
rigam : ei quis est qui communem fidem vel sUtutt
t patribus firinau suis fratribus denegei? qot de re
II. De hit pues ethnidt poti baptittna ttatim ad cU»
rum applieantur.
Quia mulu tut ex necessittu tut tliter festintn-
iibus bominibus factt suni contrt ctiionem eccie-
sitslicum, ut bomines ex Geniili viu nuper teceduu-
ies ad fidem ei in parvo tempore cttecbizaii sitliin
tdspiritoaieltvterom ductntur, eltimulcom btpii*
ztti fuerini promoveantur ad episeopalom aut td
presbyierium» benehtbere piaeuit decaetero nihil ulo
per eumdem fllium meum Marcellum subdiaconum p fleri; nam el tempore opos est eiqoi catechizaiur ei
vesirum nimium festiiiantem, sicui siatuti suni in
Nicaea civiute a pairibus, canones iutegros ui Jossis-
lis direxi, peleiis ul pro me plurimum vestra san< it
cciigregaiio orare jubeait. Ei alia mtnu : Deus no-
sler stnctiutem vesiram custodiat , quod opltmusy
sanciiftsimi fratres «•
XUI. Exempiaria JSicmni concHii directa tub dio <■ vtii
Kalendas Ueeembris post consuintum gloriosisumo*
rum imperatorum Honorii duodecies et Theodo-
sii octiet Augutorumt Bonifacio urbit Romce epi-
tcopo.
Credimus in unum Deum Patrem omnipolentem,
• iE., B. R., t. I, 2, U., harum.
• ii:.,B. It../T. i, 2, U., Domtnts Mffclis merito
beatitsinut fratribut,
9 4<*i D. It.| U.4 fratret. Ainen.
post bapiisma approbatio ampiior : manifesia etenim
esl apostolica Scriptura quae dicit : Non neophytum ,
ne forle in tuperbitun elatut injudieium incidai et Uir
queum diahoU ; ti tutem procedenle tempore tiiquo4
anim» peecatum inveniatur circa hujusmodi perso-
nam ei convincttur t duobus vel iribut tesiibas,
iste cessei t clero. Si qois autem praeler baec facit,
quasi adversus magnum concilium superfenlcfit,
ipse periciiubitur de clero.
d iG., T. 4, 2, Gm die vn. B. B., die vi.
• ifi., non faetum^ homoution Patri^4toc eU ejutdtmm.
' M.f tunt guo! in ccelo et qu<e in terra,
9 JE^t qtii propter nostram tafuiem dewendii*
821
AFKICM GOMCILIA. — CARTHAGINENSE Vl. iit
WLDe ^ 9iMn(rodMihmulitribu$. A VIII. De fui qui dinomnaut uGatharos.
IfiterdiiU onnlmiKlo saneturo eonclllum neqiie
epiMOpum neque pre»byterura neque diaconum,
neqiie ei toio eum qui in clero ett habere subiniro*
duciam secum, nisi rorie matrem aut sororem aut
eti-^tm tbinm ^ aul maierteram ant eas solas pertonu
quae reTuf iunt omnem ftuspicionem.
IV. 0« crdinaiiong efdicoporumn
Epiaeopum oportel roaiime quidero ab omnibuB
qul sont ii<tra proTincinm episcopit ordinarl : si au-
lem difliciie erit hoe aui prop'er urgeniem necessiu-
lem Mt propter longitodinem itineris, omiiismodis
lf«s in unum con?enientes, consentienttbus et his
qut absenies sont episcopis et respondeiitibus per
scrtptnm «, tunc manns impoiiiionein fieri. Conflr-
Aliquando yero accedeniibus ad catholieam Ee-
eleslam, placuii sanciae et magnap syoodo eos ordi*
natos sic manere in clero : anie omnia aotem hxc
profiteri ipsos per Scripturam oportei, quod consen-
thnt et sequantur catholica et apostolica dogmain :
hoc est et bigamis communicare et his qui in perse-
entione delapsi sunt,circa quos et tempus consil-
tutum est ctdies definilus , ut seqnaniur in omnibus
qna placuerint catholicae Ecclesiae episcopo aut pres-
bytero. Ubiconqoe autem omnes siv.e in castellis
sive in civilatibus ipsi soli invenii • fuerint ordinati,
qui inveiiiuntur in clero sint in eodem habitu ; quotF-
qnot autem catliolicae Ecciesis episcopo aut presby-
tero eistanie accedunt, manifestum quia episcopus
maiioauiem eoruro quae flunt danda unlcuique susBquideni ecciesiae babebii digniiatem episcopi, qul
pfovincix metropolitano episeopo.
V. De exeommunieatis,
Ve his qui eicommunicantur, sive de clero sint
sive de lateo agmine, ab episcopis per singulas pro-
▼incias obtneat sententia juiia canones, eos qui ab
nliis abiicinnUir ab ahis non recipiendos ; requiratur
amem ne pusillanlmitale aut pertinacia aut alia ali-
qnn rpfscopi molestia eicommunicati sint. Ul ergo
171 ^^ decentins Inquiratur, bene haberi ^ pla-
cuit singulis aiinis per singiilas provincias bis in
anno concilla fieri, ut omnibus simul episcopis in
«mim eongregatis lales quaestiones inquirantur, et
4ia qqi manifeste olTendernni episcopum rationabiii-
Ijerexcommonicatiapud omnesessepiitentur, quandiu
aiit in communi aut episcopo placeat humanioreni ^ Ecclesia.
autem nominatur apud eos episcopus presbyteri bo-
norem 172 habebii, nisi forte placuerii episcopo
honoris euin nomine frui ; sin vero non hoc ei pU-
cuerit, providebit locum aut chorepiscnpaius aul
presbyterii ut in clero omnino esse videatur, quate-
nus non in civiiaie duo episcopi sint.
IX. De his qui ad sacerdotium sine examinatione firo»
moii sunt,
Si qui sine examinatione promoti sunt presbyterl
aut episcopi et cum discutiuntur confessi sunt quas
peccaverunt, vet si ab aliis evincanlur et praeterea
confiientibus, contra canonem inoti homines manus
eis linposuerunt, tales canon noii suscipit sed abjieit;
hoc enim quod Irreprebensibile est defeudit caiiiolica
pro his ferre sententiam. Goncilia autcm fiani, unum
qatdem ante quadragesimam, ui omni pusillanimitaie
sttblaiaroanus mundum offeratur Deo, secundum
aolem circa teinpus autumnl. .
VI. De primatibus episeopornm metropolitanorum,
Antiqui mores oblineant qui apud iOgyptum sunt,
Libyam et Pentapolim, ut Aleiandriac episcopus om-
siiom babeat sollicitudinem, qiiia et urbis Romae
episcopo simins mos est : sitniliter antem et circa
Aaiiochlam et in caeteris provinciis privilegia propria
reserveniur meiropoliuinls ecclesiis. Omnino autem
mamTestum est illud, quia si quis praeter consilium
meiropolilani ractus fiierit episcopus, talem concl-
X. De his qui negaverunl in persecutione et postea ad
eleriealum promoti sunt,
Qoicunque ordinali sunt per ignoranliam aut dis-
simulationein ordinantium» hi qui lapsi sunt, hoe
• non praejudicat canoni ecclesiastico ; cogniti etenlm
depoiiuntur [T. 2, deponantur].
XI. De hisqui negaverunt et habentur in laieis,
De hisqui praevaricali sunt practer necessiiatem
aut praeter oblationem facultatum aut praeter peri«
culum vel tale aliquod, quod lactum est sub lyran-
nide Licinii, placuit sancto concilio, licet indigni
sint bumaniiate, tamen subveniri eis. Quoiquut igi«
tor slncere pcenitent, tres anaos iuter audientes sint«
Kom roagnum definivit non debcre esse episcopum : «^ qui lapsi sunt fldeles, et septem annos succuuibant :
ai vero oommuni omniom decrelo rationabili et se-
condum canonem ecclesiasticum duo aut tres propter
proprias inimieitias contradiierint, obtineat sententia
plorimoruin.
VII. Deepiscopo jEtia id est HierosoUjmitano,
Quia consuetudo obiinuit et trad tio aniiqua, ut
iEliae episcopus bonoietur, habeat ordinem bonoris,
•alva [U., G.,salvata] tamen dignitaie metropoli-
lUDi ejusdem provincix.
• In reliquis» praeter A.» De commanentibue ernn
muii*ri'us,
^ In relquis praeter A., thiam aut eas sotas,
* Ei M, In A., B. R., E,ZfSpondentibus profscripta,
T' I. ^» Iter urtpturas, G. , per scripta.
^ Im bac voce haberi facta perperam In omnibus
duobus vero annis absque oblatione commuuiceui
orati<»nibus populi.
XII. De his qtU abrenuntiaverunt ei if^rttm adsofeulum
sunt rever»,
Qtiicunque vocati sunt ad gratiam et priiuordia
demonstrantes bona deposuerunt cingulum militiae,
postea vero ad proprium vomitum revoluti sunt, iia
ut aliqui et pecuuiam conferaut et beneflciis mililiam
repetaot, isii decein annos succuuibant posl IrieaBil
Godicibus divislo vcltit quintum inter et seitum nu-
merum, cumin leitum nota marginalis De eonciiia
celebrando fuerit iutroducta.
« U., G., hoc non prajudicante canone ecciena*
stico.
223 COLLCCTIO GANONUSI S. ISIDORO HI8PAL. ilSCIUPTA.
and<tioiii8 tempus. In omnibiis aolem liia oporlet di- h. XVlil. De prit%le§li$ prc$kylirarum.
»4
acutere voluntatero et speclem p<eniientijB ; quotquot
eiiim timore et lacrymis et perseveraiiiia ei bonta
opertbus conversionem opere non aimulatione de-
monatrant, iati adimplentes leropus conatitutum au-
ditionis orationibus roeriioeommunicabunt, etposiea
ricebii episcopo bumanius de his aliquid cogitare :
qui antem indiscrete tulerunt et ingreasum ecclesi»
aibi aufncere arbitrati sunt ad conversicnem, omne
compleant tempus.
173 ^^'1* ^^ ^^ 9"* ^^ ^^* commufiioiiem
re^Ktrttiif.
De exeuntibus de corpore Tetos et canonlca lei
custodiatur et nunc, ul ii qui morl parantur novia-
simo juTsmine non priventor ; sin vero desperati
Perrenit ad aanctum et roagnum eonGilium« quod
In quibusdam iocis aut dTiiatibos presbyteris gra-
liam [K., 7*. 2, euciiaristiam| diaconi porrigant, quod
neque caiion neque eonsuefudo tradidif, ut hi qui
pote»taiem ofiierendi non habent bia qui offenint poi^
rigant corpus Chriaii : sed etiam boc qooque Inno-
tuil, quod qoidam diaeoni el aaie episcopoa conlin-
gani eocbariatiam. Omnia igitur baac aroputenlnr, ei
roaneaoi diaconi in proprio ordtne, scientea quod
episeoporum quidem miaiatri aoni, preabyteria auteai
inferiorea eiiaionl; aecipianl aotem ex ordiiieeiH
cbariatiam poal preabyieroa^ episcopo eis daole aol
presbyiero : sed nec sedere eia in medlo presbyter»-
rum liceai, pncter canonem enim et practer ovdinem
communione sumpia ei oblaiione percepU iierum B eal koe si fial. Si quia aotem obtemperare noIoerH
eonvalescant, sint inter eos qui oraiionibus tantum
communicanr. Omnino aulem omni roorituro petenti
sibi dari gratiam episcopus probabiliter ei oblaiionem
eontradat.
XIV. De catechumenit laptlt,
Plaeuit sancix et magiia synodo ut trlennio au-
dlant tanium, post baac orent cum caiecbumenis.
XV. De clericit ne de civitate ad aliam tranteant.
Propler grandem lumultum et seditiones qua
foci» sunt placuit omnismodis auferri consueludiiiem
que est contra canonem : si invenii fuerint in ali-
quibus partibua de civiiate ad civitalem migranlea,
necepiscoporo nec presbytcrum nec diaconum [Cf.,.
(?., add. ease] liceat; si quis aulem post sancii et
magni concilii deflnitionem tale aliquid alienlaverit G comjiutenlur.
posi bane definilionem, cessel a diaconio.
XIX. De Ati qui a Pauto Samotateno ad eeeMam ve-
nficnc.
De Paulianistis refugieniibus ad Eccleaiam catholi*
cam definiiio prolata esl, rebaptisari eoa oronino : si
qui vero ex eis prasterito tempore fuerunt in clero,
fciquidem aine querela et reprehenaione fuerlnl, posi
bapiismom ordineiittir ab episcopo EcelesUe : sln vero
discossio eos minos idoneos invenerii» deponl eoo
convenit. Similiter autem el de diaconibos et om*
nino de bis qui in eodem caiione conversantur ea-
dem forma servabi(ur. Meminimus autem de diaco-
nissls, quae in eadero specie auni quia manua imposv'
tionem aliquam non habent, ut omniiio Inter laicas
aut sese dederit negoiio, eassabitiir omniinodo hu-
jusmodl machlnatio, et restiluetur eoclesiaa in qua
aut epiacopus aut presbyier aut diaconus fuerat ordi-
iiatua.
XVI. De hit qui in eeetetiit tuit in quibut ffromoti tunt
non morantur»
Si qui facile se periculis ingerentes, neque timorem
Dei anie ocnlos babenles, neque ecclesiasticum ca-
nonem scienies, discedunt ab ecclesia pre^byteri aut
diaconl aut quicunque sont in canone constituii, iati
nullo modo auscipi debeant ab alia ecclesia ; sed om-
nem ds necessitatem imponi oporiel ut ad propriaa
parochias revertantur : periinaces autem escommu-
nicatoa esse oportet. Si autem aliquis ausu temerario
XX. De flectendo genuam
Qtioniam sunt quidam qui die dominico flectuni
genua et diebus Peniccostes» placuit de hoc saneiae
et magnx synodo cunctos in omiiibiis kfcis conso-
nanter el consentienler stantes Dominom orare de-
bere.
Kxpliciunl decrela concilii Nicaeni.
Practerea staioilur In boc concillo, ut diaconisaaa
quae maiiua impositionem iion acciplunt inter laicas
deputentur. Igiiur episcopi cum de hia omnilNis
prout divinanim legum reverenlia poposcerat de-
crevissent, aed et de observatione paschae antiquom
canonem per quem nulla de reliquo varieias oriretur
ecclesiis sancium concilium tradidisset, omnibos rite
subrlpuerit ad allerum pertinentem et ordinaverit D dispositis Ecclesiarum pax et fides in Orlentis aiqutt
In sua ecclesia, non consentiente episcopo a quo
dlscesserat clericus qui in canone continetur, infirma
ail hujusmodi manus Impositlo.
XVII. De clerieit qui uturat aeeipiunt.
Qooniam plorea in canone eonatituti cupiditalem
el liicpa turpia seclanttir, oblliiqoe aanctas Scripinraa
dieenlia : Qut pecuniam tuam non dedit ad uturam^
com reneranlur aliis cenieaimas exigonl ; joste aia-
luit sanctum et magnom coneillom, ut si quis inven-
tus fuerit poat hanc defiiiitionem usuraa accipiens
ei * aliud quid exeogiiana lurpis lucri 174 %^^t
abjiciatur a clero et alienus a canonc sit.
Occidentis partibus uiia eademque servaia esL Hse
de ecclesiastica bistoria necessario credimua ios^-
reiida.
175 Scripla Afreatd eondlH ad Calettinum urbis
ttonuB epitcopum^
Domino dilectissimo et honorabili fratri Cealestino
Aurelins, Valentinus, Antonius, Tutus, SerrusDei,
Tereniius, Fortunatus, Martinus, Januarius, Upiatus^
Celticlus [T. 1, 2, Celesticius], Donatus, Theasios«
Vinceniius, Portunatianus [jE.^ Forinnatus] el ea^
teri qui in universali Africano concilio Carlhagine
adfuiinus :
•ifi, B. R., E. 5, U., G., aut.
m APRiCiE CONCILIA. — CARTIIAGINENSE VI. 226
Optaremus si quemadmodum MncUus tua de ad- A ribus clericis fel de laicis Tidetur ibi prSBcaveri«
ventu Apitrii Ixiatos fos fuuse missis per compres-
byierum nottnim Leonem lilteris Intimavit, iia nos
qooqae de ejus purgatione h«c scripia eum Istltia
mitteremus : csset profecio et nostra et Testra modo
alacrius ceriior» nec praepropera videretur qu» ad-
boc de aodiendo quam de aoditu prxcesseral. Adve-^
nlenie sane ad nos sancio fraire et episeopo nosiro
Faustino, concilium congregavimus ei credimus ideo
com illo missum, quoniam sicut per ejus operam
presbyierlo afitea reddilus fuerai, iu nunc possil de
Unlis criminibus a Tabracenis objectis eo laborante
purgari ; cujus udU ac um immania Qagiiia decur-
sum nostri concilii examen Invenil, ut memoraii pa-
trocinium polios quam jodiciuro ac defensoris magis
quanio magis boc de episcopls toIuIi obsenrari, ne
in sua provincia a eommunione suspensl a tua san-
ctiuie prxpropere vel indebiie Tideantur commii-
nioiii restiiui? Presbylerorum quoque et consequen-
tium clericornin improba refugia, sicut U dignnm
esi, repellai sauclius tua, quia et nulia patrum de-
flniiione boe Ecclesic derogatum est African», et
decreU Mlcaena sive Inferioris grados clericos sivo
ipsos episcopos suls metropoliUnls apertisslme com.-
miserunt. Prodentisilme enim juatissimeque Tiderunt
quascunque negoiia in suis loeis ubl oru sunt flnien-
da, nec unicuique providentiae gratiam sancti Spiri-
tus defuturam, qua aniuius a Gbristi sacerdotibus et
prudenter videatur et consuniissime teneator ; maii-
operam quam discepUtoris justitiam superarenl. Nam B nie quia unicuique concessum esly si Judieio ofldisni
primom quantum obstiierit onini congregaiiuni di-
Tersas injurias ingerendo, qiiasi Ecclesiae Romanae
asserens priTilegia et volens eum a nobis in commo»
nJonem suscipi, quem lua sancilus credens appel-
laue, quod probare non poloit, communioni reddi-
derii, quod minime Umen licuit, quod etiam gesto-
rum melins lectione cognosces. Triduaao Umen
bboriosissiaio agiuio judicio , cum diversa eidem
objecu afflictissimi quaereremus, vel moras coepi-
scopl noslri Fausiini tcI lergiTersaiiones ipsius Apia-
rii, quibua nefandas turpitudines occulere conabamr.
fuerit cognitorum, ad concilia suae provlnciaa vel
etiam uniTeruIe proTOcare ; nlsi forte qiiisquam est
qul credat unicuilibet poase Deum noslrom examlnis
Insplrare jusiiliam, et innumerabilibua congregatis In
conciliom sacerdoiibus denegare. Aut quomodo ipeum
transmarinum jodicium ratum erit, ad qood lestiom
necessariae personae tcI propter seioa toI propter
seneclutts infirmiuiem toI multis aliis intercurrenti-
bua impedimentls addncl non poUrunt«7Nam nt
aliqul unquam a luae sanctitatis btere mitUntur,
nuUa iiiTenimus palrum synodo consiitnium. Quin
Deus judex Justus, fortis et longauimis magno com- ^ illud quod pridem per eumdem coepiscopum nostrum
peodio reaecaTlL Tetriore quippe ac poiidiore obsti- Faustlnum Unquam ex parte Nieaeni condlii exinde
naiione compressa, quae Untum libidinum coenum transmisisiis, in coociiiis Terioribns quae aceipluntur
impudentin negationis Tolebat obruere, Deo nosiro ^ Nieaeni a sanclo Cyrillo coepiscopo noatro Alexan-
ejoa conscieniiam coareunte [C/., G., coborUnie] et drinm eccleslae et a Tenerablli Attico CoDSUntlnopo-
occolu, quae in ii:lua corde unquam In voluubro
crimioum Jam damnabat , etiam bomlnibus publi-
canie, repenu in confesaionem cunctorom objecto-
rom flagitiosorum dolosus negalor erupit, el uodem
de oronibos laeredibilibus opprobrlis ullroneus se
ipse convicit, aique Ipsam quoque noslram spem,
qua enm \jE.^ quacum] et credebamus et opubamus
de Um podendis posse purgari maculis, conTertit in
gemitna, nisi quoniam isum nostram moestitiam uiio
176 lanlom aolatio mitigaTit, quod et nea labore
dittinrnioria quaesilonls abaolTit, et suia Tulnerlbus
qualemcunque medelam, eisi iuTiu bac soae coo-
liUno antiatite ex autbentico missis, quae etlam anie
hoc per Innocentlum presbyterum ei Marcellum aub-
dlacoiiom, per quos ad nos ab els direcu aunt, tc-
nerabiiis memoriae fionifacio episcopo decessori tc*
atro a nobis per eosdem iransmissa sunt, in quibus
Ule aliquid non polulmus reperire. Executorea eiiam
clericos Toslros, aliqoibus peieniibus, noliU miliere,
noliie 177 concedere, ne lumosum lyphum saecull
in Ecclesiam Chrisll, quae lucem slmplicluiis et hu-
miliiails diem Domini Tidere cuplentibos referi, tI-
deamus inducere. Nam de fratre noatro Fauaiino,
amoto Jam ^ pro aois nefandia nequitlla de Chriail
acSieniia relnclante confe»sione , provldii , domine ^ Ecclesia dolendo 17S Aplario , secori smnas qood
frater. Prabfato iiaqoe debiiae saloUtiouis offlcio im- eum in praTilaie «, ac moderalione tnae aanctiutia,
pendlosius deprecamur, ut deincepa ad Tcslras aures
binc Tcnienlea non facilios admiiutis, nec a uobis
excommunicalos in communionem ultra Telilis exci-
pere, quia boc etiam Nicacno concilio deflnitum fa«
cile advcrut Tenerabiliias tua : nam etsi de inferio-
• Ex M., B. R. In A. et reliquis Codicibus : pctue-
ramf.
t» la omnibos Godicibua : /oni dch : quae postrema
Tox ot reduwlans eapuncU est*
saWa fraiema chariute, ulierioa Africa mlaiaM pa-
tiatur. Et alla manu : Domioos Doua Moier sandi-
Ulem TOitramaeTO longiori orantem pronohlaettsio-
diat, domine fraier.
c Omnes Codices : in pmitaie; deest forle r>t,
aut in proMofe legeodttm, nt m mmm et m Graci
Tersione.
XVIII
CONCILIUM CARTHAGINENSE SEPTIMUM
DRCGM RT OGTO RPISGOPORUM GRSTUIf ABA QUA SVPRA , CUI RTIAM IHTBRFDIT PRJBDICTA LB"*
OATIO ROUAlfJi BCGLB8IJS POST CONSULATUM 6LORIOSIS9IMORUM IMPBRATORDM HONORIl
toUODBOlBS BT THBODOSII OCTIBS 1UGU8T0RUM IV KALBBDAS JUUAS.
Ganbsgine in secreurio liasilic» Reslilutae, boic A bus multa crimina objiciantur» et unum ei Ipsis ie
concilie interfuit legatio Eeclesiae RomanaB, cum Au*
relius epi^opus una cum Faustlno Ecclesia Poteo-
lin» provinciie lulias Piceni legaio Roroanae Ecclo-
8i«, Yincentio Culusitano, Forlunatiano Neapolitano,
Hauriano Uziparensl, Adeodato Simidicensi, Penta-
dio Carpitano, Ruliniano Muzeusi, Praeteitato Sicili«
beDsiy QuodvuUdeo Ucrensi *, Caodido AbbiriUno»
Galloniaiio Uiicensi ^ legatis provinci» proconsularis,
Alipio Tagasteiisi , Augustino Hippooiregiensi et
PossiUio Calamensi legatis proTinci» Numidiae, Maxi-
miano Aquiregiensi» Jucundo Suphetulensi « Haxi-
miano Supbeiano et llilario Orreocellensl c legatis
provinciae Byzaceoae, Norato Siiipbensi et Leone
Opiensi legatis provinciae MauriUniae Sitipbensis,
quo prius egerint, probare non Taluerint, ad caelera
jain non admituntur.
lY. De pertohis qme adversyg elerieoi tenimonium tfi-
cere prohibenlur.
Testes autem ad lestimonium non admiUendos, qoi
nec ad accusationem admiiti praecepti sont vol eliam
quos ipse aecusator de sua domo produxerit; ad
testimonium auiem ititra annos quatoordecim aeiaiis
suae non admitiantur.
180 ^' ^^ ^o 9»^ *olo tvo ie$limonio prmiumpterit
epitcoput excommunicundum.
Item placvit, ut si quando episcopus dicit aliqoem
sibi soli proprium crimen fulsse confessum atque ilto
negei, noa potet ad injuriam soam episcopiis Derti«
vpieiisi iixaii» pruvinci» nauriianiae ouipnensis , ^^.^ ^ .^^ .„. ... ,,. . . , ,
»a. ,. n • ■ • « . ^T II ^^^^ 4"^ tlli ><Mi noa credltur : et si scriDBlo nro-
Ninello Russurrensi , Laurentio Icosiuno et Nume- * . . .. . . ! .; ■^"»'"*" v^
priae conseientiae se dieit neganti nolle commnnieare.
riano Rusgimmensi legaiis proTineiae Mauriuniae Cae-
sariensis, ab universali concilio jodicibus delecti«,
adsUniibus diaconibusy consedissei, et quibusdam
peractis multi episcopi caeterorum peragendorum
moras se conquerereniur sustinere non posse, et ad
proprias ecciesias festinarent ; placuit uoiversali con»
cilio ui ab omnibus eligerentur de singulia quibusqoe
proTinciis, qui propter alia peragenda residereoi : et
factuin est ut hi adessent quorom subscriptiones eos
adfiiisse tesuntur.
178 1« ^^ euommumeoHt ut ad elerieonm acowuilio'
nem non admiiiantur»
Placuit iiaque omnibus, quoniam superioribus con-
eiliorum decreiis de personis quae admittendae sunt
quamdiii excommanieato non communicaverit , ei
episcopo ab aiiis non communiceiur episeopls, ut
magis eaveat opiscopos ne dicat«ln qnemquam quod
aliis documentis cooYineere non poiest. Et bubscri-
pserunt :
Aurelius epSscopus eccleslae Carthaginis.
Faastinos Poteniinae proTinciae Picenl.
Alipias Tagastonsis legatas pro? ineiae Numfdiae.
Aogustinas Hipponiregfensis kgatos proTinciae
Numidiae.
Possidius Calamensis episcopus legatiis proTiacias
Numidiae.
NoTatus Sitiphensis legatus,
ad accusailonem clericorum jam consiitutum est, et ^ '^^, Optensis ^ legatus prorinciae MauriUni» Siii-
quae personas non admituntur non expressum est ; P''^'*^''*
Maurianus Uziparensis *.
idcirco definimus eum rite ad accusationem non ad-
mitti, qui pastcaquam excommunicatus fuerit, in ipsa
adbuc excommunicatione connititutus, sive sit clericus
slve laicus, accusare Toluerit.
II. De pertonit quibut clericorum accuMalio interdiciiur.
Iiem placuil, ut oniies serf i tcI proprii liberti ad
aceus^tiooem non admituntur, vel omnes qoos ad
aceuaanda pubiica crimina leges publie» non admit-
tuntt omnes etiam iufamiae macuia aspersi, id ost
Iiisiriones ae turpitudinibus subjectae personae, baere-
liei etiam sive Pagani sive Jodaei ; sed Umen omni-
buSt quibus accusatio denegatur, in causis propnis
sccusandi licentiam non negandam.
lil. De kii qui primmm crimen objeclum non prokavo'
rint ut ad caiera non admiuoniur.
lum placuit quotiescunque clericis ab accusatori-
? I* ^» ^'^' >n A. fjgrenti. T. 2, Verenti.
T \H ^/ ^- ? • *^- *• ^' «* ^- ^ A- ^'^nenti. In
T. 1, 3, Vlmentt.
« i£., B. R., E. 5, U., C, Orreoceliorum.
Rufliiianus Muzensis.
Quodvultdeus Ucrensis.
Candldus AbbiriUnus Germanicianorum.
Gallonianus Ullcensis.
Maximianus Aquiregiensis legatus provinciae By:
cenae.
Jucundus Supbetulensis legatus provinciae Byza-
cen».
Hilarius Orreocellensis legatus prov nciae Byza-
cenae.
Mazimianus SupbeUnus legatus provinciae Byza*
cenx.
*^ Ninellus ' Russurrensis legatos provinciae Gssor
riensis.
LaoreiitittS IcosiUnos legatus provineias C«sa.
riensis.
^ M., B. R., T. i, Mopeutit.
* i€., B. li., Asiparitanue.
' U., G., iVii»e//M. '
AFRICiE COiNCIUA. —
Numeriftiios RnsgaDaeniis • legalns provinci» A
CsMrieBBis.
MILEVITANUM. m
Pliiiippas presbyier I^lus Gcclesi» Ronanae.
Aseltus presbyier legaius Ecclesiae Roman».
XIX
CONCILITJM MILEVITANUM
mCBKTORim QUATUOBDKOIM RPISGOPORUM JSRA CCCCXL, 6L0R:0S1S8IMI8 IMPBRATOR'Pt78 AR-
CADIO QUUIQUIBS BT HORORIO AUOUSTO QUINQUIBS COlfSULIBUS, VI KALBNDAS SBPTEMBRI8.
«A«.|^2 In civtiaie Milevitana in secrelario eommissa sunt» non eiiam ad adjutorium ul non
basUiee Ipsius cu» Anrelius episcopns Ecclesus e(»mmiuaniur, anathema sit.
Caribaginis in concilio universali consedisset, asun- lY. Quod per sratiam Dei iWamt» quid faeere debea^
libus diaeonibtts, AoraliMS epUcopus disit : Qoonlam 3 ««* '^ ''%«'« •*' fadamtu.
Eedes:» aaneua onnm est eorpns, omnmmque
roembrorom capni est unum, factum esl volente
Domino nt ad banc Ecclesiam venlremus dilectionis
ei rraierniutis graila inviiati : unde quaeso cbaritatero
vestram , quia iia credendum esi quod noster accessus
ad V06 nee soperllmis nec Insuavis est cunctis; ideo-
qne pariler qnxdani de causia lldei, unde iiunc
qiiMtlo Pebgianomm immlnet,.ln hoe eoBtn sanctls-
sirao primiitts iracientur, delnde snbsequantur et
aliqoa qm disciplinm ecelosiastie» necessarla eiis-
tont.
L Canlra Felagiaaoe qui dicunt etiam $ine peeealo
mori potuiue Adam»
Placnit igitur omnibus episcopis, qol ruemnt in
Item qoisquis diierit eamdem graiiam Del 183
per Jesum Cbristum Domioum nostrnm propter hoe
tantum nos adjiivare ad non peccandum, quia per
ipsam nobis revelatur et aperltur inielligeniia man-
datorum, ut sclamus quid appetere, quid vitare
debeamuSy non per illam autem nobis prxsiari nl
qttod faciendum cognoverlmns eiiam racere debeamus
aique valeamus, anaiheroa sit. Cum enim dicat Apos*
tolus: ScieiilHi tn/lal, ehariuu uero mdifieat^ valde
impium e8t ut credamus ad eam qu» inflai nos babere
gratiam Cbristi et ad eam qusB adificat non babere,
eom sit utrumque donum Dei et seire quid facere
debeamus et diligere nt faciamus, ot sdiflcante cba-
rluie scienlia non possit iiiflare. Slcut autem de Deo
boesaneusynodo^constiloero b^cqaasin pnesenil ^ geriptum est : Qm docet homiuem uientiam^ lU
sondlio dofiniu sunt ; nt qtticonque dlcil Adam ^^\g^ scripium est : Ckarttae ex Deo ett.
primum bomlnem morUlem faetom , lu nt sive pee-
earet aive non peccaret nsoreretnrin corpore, boc est
de eorpore eslret ivon peecali merito sed neeessiiate
Datur», anatliema slt.
11. Quod juxta ApostaH teetimamum etiam panuli tfui
nikil peecaii adkue commi$erunt amnei in peccato-
rum rendssionem veraciter bapiitentur,
Iiem placuit, ut quicunque parvulos receniesab
uferis matmm baptixandosnegataut dicitin remissio-
neni quidem peccatorum eos bapiizariy sed niliil
ei Adam trahere originalis peccati quod lavarro
regenerationis eipietur, unde fit conseqoens ut in
eh forma bapiismatis in remissionem quidem pecca-
lorumnonTerasedfalsa inielligatur, 182 snathema
sit. Quoniam non aliier intelligeudum est quod ait Apos-
lolns: Per unum kominem peccaium intraoit in mundum
H per peccatum mori , et ita in omnet homines mor$
pertramUt in quo omne$ peceaverunt: nisi quemadmo-
dom Ecclesia catbolica ubique diOusa semper inielle*
liL Propter banc enim regulam Odei etiam parvuii,
qni nlliil peccatoram in semetipsis adhuc commitiere
potoeranty ideo in peccaiornm remissionem bapti-
santnr, pt in eia rageneratiene mundetur quod gene*
nilotte traiernnt.
111. Quodgralia Deinon tolum peccata dinuttat^ $ed
eiiaai adjuvet ne conmnttauiur,
Ilem placuity ut quicunque diierit gratiam Del qna
Jnsiiflcamur per Jesum Christum Dominum nostrom
nd aolam remisaiooem peccatoram valere qaae jam
scnpium
V. Quod gratia Dei prwetet ut lex impleatur , non iicut
ait Pehgiue facile , gua$i tiiie gratia Uei di[ficitiu$
po$$it implerim
Item placuit, ut qnicunque diierit ideo nobis gra-
tiam justificatlonis dari, nt quod facere per liberum
jubemur arbitrium facilius possimus implere per
gratiam, tanquam, etsigratia non daretur, nonquidem
facile, sed tamen possemus etiam sine illa implere
divina mandaia, analhema siu De fructibus enim
mandatorum Dominus loquebaiur ubi iion ait : Sinq
me difncilius potestis facere, sed ait : Sine me nihil
pote$ti$ facere.
YI. Quodjuxta eenlentiam Joannie evangeli$tCB nemo
$it qu$ e$$e po$$it eine peccato.
liem placoit, ul qnod ait sanctus Joannes aposto-
lus : Si dixerimu$ quia peccatum non habemue. no$
ip$o$decipimu$[l}.fi.f$educimu$] etveritaein nobie
non eil, quisquis sic accipiendup putaverit, ut dicat
propter humiliiatem non oportere dici nos non habere
peccatom, non qula verltas est, anatbema slt. Sequi*
inr enim Apostolus et adjungit : 8i autem confe$$l
fuerimue peecata noetra, fideii$ e$t et Ju$tu$ qui remittat
nobi$ peccata et mundet no$ ab omni iniquitate : ubi
satis apparet boc nnn lantum bumiliter sed etiam
veraciier dici. Poterat enim aposloloa dicere: Sl
diicrimus quia non habeamus peceatum, nos Ipsoa
eitollimus et humilius in nobia non est ; sed oum
ait : No$ ip$o$ decipimu$ ei verita$ in nobi$ non e$t^
151 COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. m
wtii ostendil eum qui diierit se non babere pecca- A tel eornin 8upersUtiones legati miasi de hoc a glo-
ium non terum loqui sed falsom.
13& ^II* Q*^^ umcuique eliam justo non solum jpto
alii» ted jpro umetipso dicere oporteal, Diiiiille nobis
deblia nostra.
Item placuit, ut qulcuoque diierit : in oratione do-
minica ideodicere sancios Dimitle nobit debiia noslraf
ut non pro se ipsis hoc dicant, quia non eis jam ne-
cessaria ista peiitio, sed pro aliis qui sunt in suo
populo peccatores, et ideo non dicere onumquemque
sanctorum : dimitie mihi debita mea, sed dimiite
nobii debita noslraf ut boc pro allis potius qnsim pro
se jusius petere inleliigatur, auatberoa sit. Saiicius
eulm et juslos erat apostolus qui dicebat : /n multie
enim offendimus omnes : nam quareaddiiom est omnes,
rioso concilio» quidquid uiile praeTiderini, de gtorio-
sissirois principibus iropetrent.
XIK Ut precesvtt orationes composiUB^ niti probatce
fuerint in conciliOf non dieantur,
Placuit etiam et illud, ut preces yel orationes, seu
missae quas probats fuerint in concilio» seu iraditio-
nes [i£., B. A., (7., G., praefaiiones] sive commen-
dationes seo roanos iiiipositiones ab omnibus cele-
breniur : nec aliqiia ei bis omnino dicantur in Ec-
clesia, nisi quaea prudentioribus iracuta [i£«,facta]
ei cotnprob«ta in synodo fuerint, ne forte aliquid
conira Odem vel per ignorantiam vel per atadium
sit compositum.
XIIL Ut potteriaret anterimbnt epiteoptt deferant
iiisi utistasententiaconveniretetpsaimoubilegitur: B "^^ tnconstt/ifs primatibut nut aliquid agere preB*
Non Intret injudicium cum tervo tuo^ quoniam non jutti^ '^"^^^ •
fieabitur in conspeciu tuo omnit vitent : ei in oratione sa
pientissimi Salomonis : Non est homo qui non peceet tibi:
et in iibro «ancti Job : /n manu onmis hominis signal^
pt tciat omnit komo infirmitatem tuam : unde etiam
Daiiiel sanctuset jusius cum in oratione " pluraliter dice-
rel : Peeeammut, iniquitatem feeimut^ et caetera quae ibi
veraciter el bumiliCer confitetur,ne pularetur, quem-
admodum quidam sentiunt, boc non de suis sed de
populi sui potius disisse peceatls, posteaquam dixit :
eum orarem et eonfiterer pueata mea et peeeata populi
mei domino Deo meo, noluit dicere peccata nostra,
led et populi sui dixit et sua, quoniam futuros istos
qul tam male intelligerent lanqaam propheta pnevidil.
VIIL Quod a tanelit veradter dicatur : Dimitte nobis
debtta uostra.
Item placuit, ul qulcunque yerba ipsa dominlcae
orationis ubi dicimus : Dimitte nobit debita nottra^
ita yolunt a sanctis dici ut humililer non veraciter
hoc dicatur, anathema sil. Quis enim ferat oranlem,
et non hominibns sed ipsi Domino mentientem, qui
labiissibi [T. i,2, sais| dicit dimiui velle, et corde
dlcil qnaa sibi dimitUntur se debita non habere?
Hucnsque de fide capitula contra Pelagianos. Nunc
regulae cracUoiur ecclesiastic».
JX. Ut in eommnnet eautat Eceletia qenerale eoncUium
congregari oporteat : in privatit vero cautit tpeciale
uniuteujusque provineiee,
Item primitiis placuil, ul non stt ultra fatigandis
Yalentinus cpiscopus dixit : Si permitUt bonuro
paiientiae vesirae, prosequor ea quas necessaria sunt
ecclesiasiicae disciplinae. Scimus enim in hacEcclesia
Carthaginensi ioviolaie seinper permanslsse ecclc-
siasticam disciplinam, iu ul nulius fratram priori-
bus suis se aliqoando auderet anUponere, sed offi-
ciis legiiimis id semper exlabitum esl priorlbas,
quod ab insequentibas rationabiliter semper aeeipe-
reiur : hunc ordinem jubeal sanctius vestra melius
vestris interlocutionibus roborari. Aurelius episco-
pus dixil : Non decueral quidem ut haec repetere-
mas, nisi forte existerenl inconsideratse mentes
qaorumdam quae ad baec sutuenda noitros aeuerent
(2 sensus: sed communishaec causa eslqaam inslnua-
vit frater el coeplscopos [jE., B. fl., 17., eonsacor-
dosj noster, ui unusqaisqae nosirum slbl decrctom
adeo cognoscal, ul posteriores anterioribos deferaoi
nec inconsultis primaUbus aliquid agere prattamant.
Qua de re oportet 186 «os qui puuveriot spretis
majoribos aliquid prassamendum, competenter esse
ab omniconcilio coercendos. CJniversi episcopidixe-
runt : Hic ordo ei a patribus et a majoribus serva-
tus est, el a nobis Deo propitio servabitur.
XIV. Ut epitcopi pro tempore eonseerationis tuas Ht-
terat ab ordinatoribut habeant,
Deinde placuit, at qaicunque deinceps ordinantar
liiteras accipiant ab ordiuatoribos suis manu eorum
subscripias, continentes consulem et diein, ut nulla
fratribus anniversarla necessius, sed qaolies ex^ei it O altercaiio de posterioribus vel anterioribus oriaiur.
causa commanis, id est 185 loiitu Afrieae, unde-
cunqae ad hanc sedem pro ooncilio datae liiterae
fuerinl, congregandam esse synodum in ea provin-
cia obi opportanius persuaserit : causae autem quae
eommanea non sant in sais provinciis judicentar.
X. Ut epittolat ad condlium devoeandum metropoli"
tanut tubscribat et dirigai.
Placoit etiam petilu omnium episcoporum, ut epi-
stolts omnibus de conciiio dandis sanctitas tua sola
subscribat.
XI. Ut de heereticis vel infidelibus quidquid in concilio
eonstituitur a principe impetrelur,
Placnit, ut et illud adversus liaereticos ei Paganos
XV. Ut ubi quit primum iegerit^ ibi permaneat
ciericut,
Itero placuit, ut quicuiique in ecclesia primum vel
semel legerit ab alia ecclesia ad clericatum non
teneatur.
XVL Ut pro cautit eecletiarum exteeutoret vei ad.o^
cati a prineipe pottulentur.
Ptacttil praeterea, ut exsecuiores in omnibus desi-
deriis quae habet ecclesia ab imperatore postolentur,
qui singulis ecciesiis impertiantur. Placuil eiiam, ot
petator a glorioslssimis imperatoribos ut jobeant Ju-
dicibus dare petitos stbi defensores scholaslicos, qai
in aciu sint vel in oflQcio defenslonnm caosaram cc-
• Es reiiquit codicibusprceter k inquodesuntvcroa: in oralione.
nz
AFRICiS CONQLIA. ^ IIILEVITANUM.
»1
(leftiaftiiearain, ul more ueerdouifn provinciie iilem A lur, sive qiios eis primalus dederii, sive qnos ipsi
ij^hi qui defonsienem ecclesitrum susceperint ha-
beant facoluilem pro negoiiis ecclesiarum, quoties
ne> esailas flagiUTerit fcl ad obsistenduro obrepenti*
bus, iret ad «eoessaria siiggerenda, iiigredi jodicum
secrelaria.
XVII. Vi neqtu dimhiiu neque dimista aiteri eonjnn'
ganlur.
Plaeoit quoqoe seciindoffl e? angclicam ct aposto-
lictro disciplinam, ot neqoe dinusaos ab uiore, ne*
qoedimissa a roarito, alleri coni<ingator, sed iia ma-
neani, aot sibimet reeonciltenior. Quod si coniem-
pseriDi,ad pcpnitentiam redtgantor, In qna caoaa
Ticinos cuni consullu primaiis delegcrint.
XXII. De clericii quide judieiis episcoporum suo*
rum conqueruntur.
Item placoii, ol presbyted, disicnni vel cseieri in-
feriores derici, in caosis quas hsibiieriril, si de jiidi-
ciis episcoporum suorom qnesti fiieriiit, vicini epi-
scopi eos aodiant, et inter eos quidquid est finiant
adhibiii ab eis ei consenso epiacoponim sooruni ;
qood si et Igg ab eis provocandom potaverint, non
provocent nisi ad Africana concilia vel ad primatoa
provinciarum suaram : ad transmarina aulem qut
putaverint appeliandom, a nnlio inlra Africam ad
communionem suscipiantur.
legem Imperialem pelendam pronulgarL
XVIIl. De his QW in iua nrotincia non eommunieani « ^^"^- ^* *»• 9«« md hmnkoe peeniieniiam aeee-
d atiH communieant. * ^«"^ quomodo ab Eceieeta reeipianmr.
Placoit. ot qotcnnqoe non commonicans in pro- ^**^"»^ "* quicunquc conversus ab hasreticis di-
pria provincia In aliis provinciis vel in iransmarinia
partibus ad communicaiidum obrepserit, jacluram
commonionis vel clericatus excipial.
XIX. 1^7 ^^ elerieis qui apnd prineipem seeeutare
judieium aui sifnodale imploraverint.
Placoll, ot qniconqoe ab imperaiore cogniiionem
poblicoram jiidictorom peiierit honore proprio prt-
veior : si antem episcopale Jndicium ab imperatore
posiolaverit, niliil ci obsit [C/., prosit].
XX. Ul sine formatis nemo ad comitatum profieisea^
lur^ et quatiler fiant formalce.
Pbcuii, ui q'iicoiiqMe clericos propter neces<^iia-
xerit se apud eos poeniteniiam accepisse, onosqois-
que catholicos episcopos requirat ubi ei ob quani
causam apud eosdem haereiicos poeniieniiam auscc-
perit» ut cum ceriis documeniis hoc ipsuin sibi ap-
probaverit, pro quali:ate peccaii, sicut eidcm epi-
acopo catholico visum fuerii, leinpus poeoiieuliu; vel
reconciliationis deceruat.
XXIV. Deepiseopis neyUgentibus adversus heereiieos.
iiem placuii, ut quicunque negligunt loca ad suaui
caihedram pertinentia in catfaollcam uniiatem lu-
crari, convenianiur a dil^gentibus vicinis eplscopis
ut id agcre non moreniur ; quod si inira sex menses
lem siiam alicubi ail comita^um ire voluerit, forma- * j:« «««„^«i:««:- «^„ ^ir^^^^i^i -..; i.^i..^.i. i.
. ' p a Qie conventionts non enecerini, qui potuerit lo-
tain ab ppiscopo siio accipiat : qni sine foimala vo- ^ : _ ^i : .: .. :. ... .. .„^ _j
luerit pergere, a commuiiione removeatur. Quod si
artcobi ei repentina necessiias oria fuerit ad comiia-
tum pergendi, allegel apud episcopum loci ejus
ipsam necessitatem, et dc hoc rescripta ejusdem
episcopi perferat. Formiiue autem quae a primatibus
vel a quibiisqne episcopls propriis danlur habeant
diem paschae ; quod si adbuc ejosdem anni paschac
diea incerius esi, ille prxcedens adjungaiur, quo-
modo solet post consulatnm in publicis geslN
aacrlbi.
XXL De episeapis qui id quod repetere poterani pro'
termiita synodo invaserint,
Iiem pYacuii, ut episcopi qiiascunqiie ecclesias
crari ea ad ipsum periiiieant; iia sane, ui si ille, ad
quem pertinuisse videbanlor, probare potueril roa*
gis iUius eleciam negligeniiam .nb hcreticis ot im-
pune ibi sint, ei su.im diiigentiam fuisse prsveutam
ut eo niodo ejus cura solliciiior vitaretur, cum boc
judices epi^copi cognovorini, suc cathedrs locj
restituatit. S tne sl episcopi inter quos causa versa-
tur diversaruiu suni provinciarum, IUe pilmatos det
jttdices [U., 1?., dejudicei], in cujus provincla estlo-
Gus deqoocontendiiiir: si auteni ex comuiuui placito
vicinos judices elegeriut, aut unua eligaiur aut tres,
01 ii ties elegerint aotomnium scnienti:tm * seqoaiur
aot duorum; a Judicibus aotem qitos communia
consensos ^legerit noo liceat provocare : et qitisquis»
«1 pleb«s qnas aJ ...am caihedram exisiimanl per- ^ p,,,,„„ fue.U per conU.m.dam Bolle obtempe
tinere nt:n iia repetierini, ul caiisas suas episcopts
jiidicanlibus :«gnnl, sed alio retinenle Irruerint, aive
noleniibus sive voleiilibiis plebibus, cau«ae aus de-
irimentum paiiantur : el quicunque lioc jam fece-
runt, si nondurn e^tinter episcopos flnita contentio,
s«!d adbuc iiide contendunt, ille iiide discedat quem
consliierii practermissis juJicibns ecclesiasticls ir-
ruisse : nec sibi quisquo blandialur, si a priaiatu ut
reiineal litteras impetrarit ; sed sive habeat litteras,
sive non habeat, conveniat eum qui tenet ei <yus
■ilteras accipiat, ut appareat paciftce lenuisse ecc!e-
siain ad se pertineniem. Si aolem ilie aliqnam quae-
ationem retoterii, per episcopos jodices causa finia*
raro
judicibus, cum hoc primas sedis episcopo fuerit pro-
latumt dcl litteras ut nulus ei communicei episco-
poram donec bbtemperet.
XXV. De quibus supra.
Si in mairicibos cathedris cpiscopnsncgHgens foe-
rit adversos haercticos, conveniaiur a vicinls apisco-
pis diiigentibns, ei ei sua negligenli» demonstreiur
ut se exciisare noii possit ; quod si ex die qoo eon-
veniiur inira sex menses in ejus provineia exsecotio
focrit, et non eos ad uniialem catholicam conver-
tendos curaverit, non ei communiceiur donec im-
pleai : »i amem probatum foerit eom de commo-
• Ex JE., B. R., E. 3, T. 1. iu A., T. 2, U., G., sentenia,
Patigl. LXXXIV.
8
^9 COLLECTIC CANONUM S. ISIDORO H1SPAL. ASCRIPTA. 240
II!. Vl qul in pace ormA projichiut excommHmeeniur, \ lienvi ei de hls quos ordinaverunl raiio 8ub.«lstiU
De his qui anna projiciunl in pace, placuU absti-
ncri eo4 a cominunione.
IV. Ui auT'g(C dum agitant excommunieentur.
De agilaioribus qui lideles suni, iilacuUoo^ quan-
diu agitant. a cominunione separari.
V. Ul qui tn iheatrn conveniunt excommunicentur,
De llioairicis, ei ipsos placuit quandiu aguni^ a
commiimoBe sepafari.
VI. in infirmitateeon9er$i manus impoeitionem acci-
piant.
De bis qui in infirmitaie crodere votunt, placuii
debere hU manum imponi.
Vil. ^tf prtBiidibue ut cum comcienia episcopi tui
communictnt.
De prxsidibus qui fideles ad pracsidatuin prosiliunt g
iia placuit, ut coin promoti fuerint litteras accipiant
ecciesiasiicas communicatorias, i:a tamen ut in qtri-
buscimque locis gf:sserint, ab episcopo ejnsdem loci
cura iliis agaiur, itt cum coeperint contra disciplinam
publicam agere, tum demum a communione e.clu-
diintur ; similiteret dehis qui rempublicam agerevo-
innt.
VIH. Utex hterese converti ti in Trinitate baptitati
tuntf manut impotitionem aceipiant.
De Arianis qui propria lege sua uluntur ut reba-
piizentur, placuitsi adecclesiain aliqui de hac hacrese
venerint, interrogent eos symbo^om, et ai pervide-
lint eos in Patre et Filio et in Spiriiu sancto csse
baptizatos, manus eis tantum imponatur ut accipiant
non illis obsistat ordinatio. Quoniam multi suni qui
contra Ecclesiam repugnare videntur ei per testea
rededipios putant sc e)M:u:»atione aduiitti debere,
omninonoii permitiaiitur nisi, utsupra dizimus^ aetis
publicis docuerini.
XIV. Ui falti accutatoret fratrum utque «4 «ailiiiii
excommunicentur,
De liis qui lalso accusant fratres suos, placuit eos
osque ad exiium non communicare, sed falsum te-
stem juxta Scripturam impunitum non licere esse»
XV. Ut levita non offerant.
De diacoflibua, quos cognovimus multis locis offcr-
re, placuii minime Aeri debere.
XVL Vt poemtentet ubi aceeperint oraii^nem ihi aun*
munieent»
De his qoi pro delicto suo a commoiiione separan-
tur« itaplacuit, ut inquibuscnnque loeis ruerantezclu-
sl, eodein loco communionem consequaiilur.
197 XVII. UtnuUut epitcoput atium conculeet ^t-
tcopum,
Ut nuUus episcopus allum episcopum eonculeet.
XVIIi. Ut diaeonut nihU tins pretbytero offerat ^.
De diacunibus urbicis ut non tantutn sibi prxsu-
mni, sed honorem presbyteris reserveut, at sine
conscientia ipsonim iiihil tale faciant.
XIX. Ut peregrino epitcopo locut tacrificantU detur.
De peregriiiis episcopis qui in urbem soleot veoi-
re, placuit illis locum dari at offerant.
XX. Ut 6ine tribut epitcopit nullut epiteoput^rdhtetur.
Spiritum saiiclum ; qood si inlerrogati non respon- Q De his qoi usurpant sibi soli debere epi^copum
derint banc Triniiatem, baptizentur.
IX. Ut qui confettarum litterat portant aiiat recipiant.
. Dehis quis confessorum Utleraa afferunt, placuit ut,
soblatis eis litteris, alias aecipiant coratuunicatorias.
190X. Ulti cujutuxoraduUeraveritaliam nonaceipiat.
De hisqui conjoges suas in adultcrio deprehendunt,
el idem sunt adolesceutes fideles et prohibeniur nu •
bere, placuit quantnm possit consilium eis deiur, ne
viventtbus etiam azoribos suis, lleet adulterae sint, ut
Boo alias aceipianl.
XI. Ui feminne fidelet quce VentHibut te junxeiint
exeomm un icentur,
De puellia fidelibus quse Gentilibus junguniur, pla-
ordinare , placuit ut nuilus hoe sibi prxsomal, nisi
assumptis sibi aliis septem episcopls; si lamen non
poterit seplem , infra tres non aodeat ordiiiare.
XXI. Utclericut alibi trantient excommuniceiur.
De presbyteris aot diaconibus qui solent dimittere
loca sua in quibos ordinati sunt et ad alia loca trans-
tulerunt se, placuit ut his locis ministrcnt nt sl, reli-
ctis locis suis, ad alium locom se transferre volueriol
deponantur.
XXII. Ut apottatm qui tardiut reeertuntur mti pext H*
gnam poenitentiam nvn recipiantur.
De his qui apostaiant et aunquam ae ad eeclesiam
reprxseniant, nec quidem poenitenilam agcre qiurront,
et postea iofinniiate arrepti petunt commufiionem,
cuil ot aliquaoto tempore a communione separc.itur. D placuit eis non dandam communlonem nisi revaloe-
XII. Ut eUriei feneratora excommunieentur,
De miiiisiris qui fenerant, placuit eos juzta for-
mam divinitus dalam a coinmuniune absiineri.
XIIL Ut proditoret frattumt vel vat9rum tacrorum, teu
Scripturarumf cum verberibut deponantur,
De his qui Scripturas ■ iradidisse dicuntur, vel
vasa dominlca, vel nomina frairuni suorum, phicuit
iiobis ut quicunque eoruin in actis pubicis fuerit
detectus, non verbis nudis, ab ordine cleri amovei-
Uir : nam si idem aliquos ordinasse fuerint dtspri:-
• ifi., B. R., E, 5, T. I, 2, U., Seripturat tanctat,
* T. ,«,U. i, G., a^oi.
c Sub initium Arelatensis secundi inveniuntur in
eauiibus Cotiicibus iiouiina cpiscoporum (ini huic
rint [U., G., praevaluerint] el egerint dignos fructus
poenitenliae.
Ez Sicilia « Sy racusanorum Siztus episeopus etFI»-
rusdiaconu<;ez provlnciaCampaniaecivitatis Protinus
epi:icopus et AgrippaTuiUaquediacones : ez provincia
Apuliae Pardus episcopus et Crescens diaconus; ex
provincia Dalmacix Theodorus episcopus el Agalhoa
diaconus : ez urbe Roma qiios Sylvester .epiacop»
198 misit Claudiaoos et Aviius presbyteres, Eitge-
nMisetCyriacusdiacones : ex provincia lialisOrosius
Arelaiensi primse synodo interfiierunt; in hune igiiur
locum iransferri debere , et episcoporum namerus et,
scqueiiiis CKncilii canon deciuius octavus aperM zw^
viucuiiL
241 GALLliC CONCILrA.
€|riscopiit » Nftuietts leclor : ei proTincia Vien- a
Deusivm civiuiis Arelftls Marinus epi«copus , Sala-
pias presbyter, Nieatios, Afor, Ursinas ei Peiras
diacones : ei provincia qoa siipra Vieniienstufn
Venis episeopas , Beclat eiorcisia : ei ci?iiale
Vasione Daiunas episcopus ct Victor eiorcisla :
eiciviiaieArausicorum Lauslinuspresbyter:es Porta
kmocentias diacoous, Agapius eiorcista : ei proviu-
cia Galliz civiiatis Rbeinovum Imbeibansius [B. /i.,
8elbattsios] episcopus, Priinigenius diaconos : ei ci-
vilAteRoibomsgensium Avidianus episcopus, Nicetius
diaconas : es ci?itate Augusioduni Petius episcopus,
Aniaodtts presbyter, Phiiomatius diaconus : ei civi-
late Leodona Votios* episcopus, Pctulius eiorcista :
ei ciTitase A.rippina Matemus epi>Gopus, Marinus
diacoBus : ei provincia Aquilanica ciTiiaii^ Vagalum B
Geoialis episcopus : ei cititate Burdegala Orientalis
epticopos, FlaTios diaconus : ei civitate Trevirorum
[£/., TreYerorom] Agriclus episcopus, Felii eiorci-
sla :eiciTitate TolosaMartinus episcopos, Leoncius
diaeooos : ei pruTificiaBrit:«nnisp Cburius. episcop s :
*^ jE., Noliiis. BR., U., G., A'tti;o/itu.
— AUELATENSE 11.
21^
ei riviiaie Lugdunensium Rcstiiuius episcopus : ei,
civitate Cunia Adclpbus episcopu<s, Soier presbyier :
e\ riviiate Rbcmorum Liberius episcopus , Florcn-
tiusdiaconos : ei civitate Bxtica Sabinuspresbyier :
ei civitaie Ursulenlium Naialis presliyier, Cyibcrius
diaconus : ei civitate Tarracona Probaiius presbyter,
Casiorius diaconus : ei civitaie Cesaraugusta Clo-
meuius presbyler, RuGnus eiorclsta : ei civitate
Basiigenlium Termarius presbyier, Vlcior ieclor : ei
pntviQcia Mauritani» Cassar ensis Fortunatus episco-
pus, Beulcrius diaconus : ei provincia Sardiniae Quin-
tus [7. 3, Quiniinusjepi^copus, Aomonius presbyter :
eiproviiicia Africs Cscilianu5episeopos,SperantittS
diaconus : ei civitateOiiina L>atnpadtMS episcopus : ei
civitiiteUtica Victorepiscopus : eiciviiateBeneveDlina
Anastasius episcopus : ei civitaie Turbustana Faiistus
ep scopus : ei civltate Cocofe!tis Surgentius episcopus :
ei provincia Numidl» Victorepiscopus;eicivitateVi*
rensium Viialis episcopus : ei porio urbis Roms Gre-
gorius episcopus : ei Ceotumcellis Epicielus episcopus : .
ei civiiale Ostieusi Leonliuset Macariiis presbyteres.
sess
XXII
CONCaLlUM ARELATENSE SECUNDUM.
19B 1- ^^ neopkytis eltrici ne ordinentur, Q
Ordioari ad diaconatus ae sacerdotii officium neophy-
toiD noo debere.
D. QnMUter C9njugaii ad $acerdoimm pronumntur.
Assomi aliqoem ad sacerdotium non posse in eon-
jufpi Tincolo constitotom , nisi fuerit praemissa con-
Tersi^»
III. Vi nuliuM cleritut aut diaconui in solatio tuo ex-
iraneam habeat mulierem,
Si qois dericos a gradu diaconatus in solatio suo
molierem praeter aviam, matrem , sororem , flliam,
neplem toI cooTersam secum uioremt liabere prae-
sompaerily a communii)ne alienos babeatur : par qoo*
qoe et molierem, si se separare noluerit, pcena per-
cellat.
i V. Ut nuUui cUricui in ceitario vei acrelo iniromiHai ^
piic//em.
Noilos diaeoiios, fel presbyier, tel episcopos ad
eellafii secretom intromittai puellam, vel ingenoam,
vel aocllbro.
V. €t epiaeo^cumordinatur, cum conseMumetropO'
iitani iret eum ordinent epiecopi.
Ut episeopom sine roetropolitano, tcI eptstola me-
irapolitaui, Tcl Iribos comprovincialibus non liceat
ordinari, ita ot alii comprovinciales epistolis admo-
Dennior» ut se soo responso consenstsse significeni ;
qood si inter partes aliqua nala fuerlt dubitaiio » ma-
jori nomero roeiropolitiinus in electione consentiai.
VI. B$ epitecopo qui th.e contcientia meiropoliiam
fuerUofdinaiue.
lilnd aatem anie ooinia clareat, eum qui sine con-
scicntia meiropoliiani constitutusfuerit episcopos jux-
ta roagnam synodum esse episeopom non deltere.
200 VII. De A» qui teiptot aktddunt.
Hos qui se carnali vltio repugnare nesoientes ab-
scidunt^ad clericatum pervenirenon posse.
VIII. De /lit qui excommunicaiot aUeriut tutcipiunt*
Si quis eicoromunicatum alterias« siTO elericuni,
siTe saecularem» reeipere post inierdieiam prttsum-
pserit, noTcrit se reum fraterniutis factom causatu
io concilio redditurum.
IX. I/l Novatiani in communioncm non recipiantur.
Novaiianum in coromanionem recipi non deberc,
nisi suscepta pcenitcuiiae credulitate prasteritum dam^
iiet errorem.
X. De hit qui in pertecutione prmvaricuii tuni*
De bis qui in persecolione praeTaricati sonl > si to-
lonurie Adem negaveront, boc de eis Nicaena syno-
dus siatuit, ut quinque aunis inier calecbomenos.
( leaui, et duobus iiiter communicantes, lia ut com*
munionem, inier pcenitentes non prssumant; in
potesiaie lamen tcI arbitrio sit episcopi, ot si eos
ci anino errorem deflere et agere poenitentiamTtde-
rK.ad coiumunionem pro eeclesiastica bumaniute
susclpial.
XI. Dehii quipmnit vcti tacrificare compuln tunl.
Si qui vero dolore victi et pondere perseculionii
i.egnre vel sacrlficare compulsi sunt, duobus mnU
luter catecbumenos, ei triennio inter pceniienles bj^s
l)eantur a commttniooe sospensl.
• JB.f centum quatuordecim epitcoporum. B. «., T. J, cenium tredecim epitfoporumj^.
COLLCCTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. «ii
^Mf ffii pceniuntia po^ti vita excetmunl. A firmiuitis cnusa defiierit, perfonaiii suii yice dirigac.
i
i in pteniieniia posili Tila exce-senini,
im conimuiiione vacunm debere dimitli,
iiod bonoravii poeniientiam oblaiio illias
/ n€ qui$ qualibet necessitate $uam relinqnat
'Ecclemm.
iosque ordinis clericus, non diaconus,
Ler, non episcopus quacunque occa^ione
»riam relinquat Ecclesiam, sed omnismo-
mrouniceiur aut redire cogaior : quod si
loraiionis lcmpore, inviio episcopo sno;
desia habilans ab episcopo loci clericiis
itus, hnjusmodi ordinaiio irriia habeatur.
V. Ne cUricut u$wra$ aecipiat*
ericus pecuniam dederii ad usuram, aul B posiio placuit observarL
Xl\. Vt nuHi epitcapQ liceai a eynada dieeedere.
Si quis auiem adesse neglexerlt, aul coetum 208
frairum aniequani concilium disftolvaiur credlderii
deserenduro, alienaiuro se a fratrum communione
cognoscai , nec eum recipi liceat nisi in sequenii sy-
Dodi fuuril absoluius.
XX. De aurigit ei ikeatrieit fidelibug.
Dti agilatoribus sive tlieAirieis qui fidcles sunl, pla-
cttii eos quandiu agunt, a comrounlone separari.
X>XI. Si pott aceeptam peenitentiam quit nupmii,
. Paenitentes, qu» defnncto viro aliis nubere prae*
sumpserint, vel suspeeta tel interdicia familiariiate
cum exiraiieo vlxerint, cum eodem ab Erctesiae liini-
nibtis arceantur : hoc etiam et de viro in peenilentu
lienac rei voluerii esse» aut turpis lucrl
aKquod negotiatiouis exercuerii, depo-
I a commiinione alienus fiai.
roRM coram prethyero tedeat vel eucha-
rittiam iradat.
rio diacono inler presbyleres sedere non
corpus Chrisli prjesente presbylero Ira-
esumat; qiiod si fecerity ab ofOcio diaco-
lai.
PAortntaiit et PaHUanittm baptiMentur,
9S vero sive Paulianlsias secundum Pa-
bapiizari oporiere.
LVIL De hmretieit bapiizatit»
\ autem ex eodem errore venienles, quos
XXII. Vt pcenitentia eonjugatit ex contentu dttitr»
Pcenitentiain conjugaiis non nisi ex coiisens
dandam.
XXIII. De tacerdotibut qui idoUlairiam non everierim
Si in alicujus presbyieri territorio inlideles ai
faculaSf accendunt aui arbores, footes vel saxa vaoc
ranlvr, si hoc eruere [T. 2, everiere] neglexeri
sacrilegii reum ^e esse cognoscat : dominus aut o
dinator rei ipsius , si admonilus emendare noluer
coromunione privelur.
XXIV. De accutaioribut frairum,
Eos qui fal^o fratribus suis capiialia objecisse ei
vicii fueriiit "*, placuit usque ad exilum non comc
nicare, sicut magna synodus onie constituit, nisi
>s bapiizari in Triuilaie manifesium est, C gna salihfactione poenltuerint.
gali fidem nnstram ex toio corde ron-
» euro cLrismaie ci manus imposiiione in
ipi sufflcit.
letropolitani arbiirio tynodut eongregetur,
ensis episcopi arl»itrium synodus congre-
|uain urbem ex oronibus mundi pariibiis
larii.i tempore leginitis celebratum fuisse
que conventum : si quis curomonilus iii-
laUa objedtte crimina contieti fuerint.
XXV. De apottatit li non reeerlantur.
fli qni post sanclam religionis professionem :
staiant ei ad sxculum redeunt, et postmodum pi
teniije remedia non requiruut, sine poenitemia c^
munionem peniius non accipiant :quos eliam jube
ad officium clericatus non admiiii, et qiiicunquej
posi p<jeiiiienliam habilum sxcularem non praesui
quod si prxsumpserii, ab Ecclesia alienus babc:
xxiii
COKCIUUM ARELATENSE TEaTIUM
* EPISGOPORUM , HABITUM JERA CCGCLXIy MARGIANO AUGUSTO RB6EIA2ITB , OPil
BT VI^COMALOIIB GDNSULIBUS, VIII 1DU8 JDLIAS.
4 Cum in volontaie Dei ad dedicaiio- D<Uiuta non ad integrum, sicut expedil, obs>
ae sanctje Mar.x in Arelatensi civitate
)omini conveiiissent, congruum eis et
visum esi ut primiim de observandis
ittentissima sollicliudine pertraciantes,
ip»is Gcdesiasiicx regul» serv.ireuiurt
iliu defiiiireni.
oirtii anie vigiKti quinque aunot^ et taeer*
mte triginta annot non ordinetur,
1 ordinandis clericis aniiqiioruni Pairum
Ais prxtcr k, quatuordeeim^
esse cognoscitur, ne fone^^orumcunqoe im;
nU et inordinaiis precibus sacerdoies Domin
gentur, et ea qiia: [C/., quae conslifula suni]
sunt pra*ce;)ia Iraiisgredi compellantur, hoc in
observaiidum esse definiunt : ut nullus episco|.
dlaconem, antequaro viginli et quiiique Rpno.
pleal, ordinare prtesumat : episcopatt<s vero ve
sbyteratus honorem nullus laicus ante pr»ni
/
-■■^1
841 6ALLIi£ CONaLIA.
eifbeofws » NiUiettS lector : ex proTincia Vien- A
BeMim eif Elaih Arelaiae Marinus eplscopus , Sala-
nac presbjier, Nieaiins, Afor, Uriinns el Peirus
ilMicones : ex provincia qna stipra Vlentiensiuai
Vems eplseoptts « Beclas exorcisia : ex ciTitale
Vasione Damnas episeopos ci Victor exorcista :
exdfiuteArausicoraro Laustinu8presbyter:ex Porla
liMoeentitts diaconus, Agapius exorcista : ex proviu-
cin Galliae civitaiis Rbefflorum Inibeibausius [B. K.,
Belbavstos] episeopos, Primigenius diaconos : ex ci-
vlloieRothoBasgensium Afidianus eplscopus, Niceiius
Jiaconos : e< cifiuie Augustoduni Peilus episcopus,
Amaodos presbyter, Philomalius diaconus : ex civi-
late Leodona Votios* episcopns, Peiulius exorcista :
ex clTiUfe Acrippina MaUmus epi>eopiis, Marinus
diaconos : ex provincia Aquilanica ci? iuii« Vagalum B
Geoialis episcopus : ex ciYiiate Burdegala Orieoialis
episeopos, Flavius diaconus : ex civiiaie Trevirorum
[C/., TreTerorum] Agricius episcoptis, Felix exorci-
su : ox cifiuie Tolosa Hartinus episcopus, Leoncius
diocooos : ex pruYiiiciaBrit:«nniap Eburios episcop s :
• iE., Noriiu. BR., U., G., A'tt90/tiM.
— AIlELATENSE II.
212
ex civiiate Lugdunensium Resliiuius episcopus : ex.
civiute Cunia Adelpbusepiscopu^, Soier presbyter:
e\ oivitate Rbemorum Liberins episcopus , Florcn-
liusdiaeonos : ex civitate Baeiica Sabinuspresbyier :
ex civitaie Ursulentium Naialis prcsliyter, Cyiberius
diaconus : ex civilate Tarracona Probaiius presbyter,
Casiorius diaconus : ex civitaie CesaraugusU Cle-
meuius presbyler, RuGnus exorcisu : ex civiute
Basiigentium Termarius presbyier, Victor iector : ex
prnviuciaMauritanivCassarensis Fortunaius episco-
pus, Deutcrius diaconus : ex provincia Sardiniae Quin-
lus [7. 3, Quiniinusjepi^copus, Aomonius presbyier :
exproviiicia Africa Caecilianu^episeopoSySperantius
diaconus:exciviuteOninaLampadius episcopus : cx
civiiaie Utica Victor episcopus : ex civiialeBenevenlina
Anastasius episcopus : ex civiuie Turbustana Fauslus
ep scopus : ex civitate Gocoreltis Surgeniios episcopus:
ex provincia Numidiae Victorepiscoptts;exciviuuVi-'
rensium Vitalis episcopus : ex porio urbis Roms Gro*
goriusepiscopus : ex Gentumcellis Epicielusep*8copus : .
ex civiute Ostieiisi Leontiuset Maearius presbyieres.
XXII
CONCILIUM ARELATENSE SECUNDUM-
190 ^- Deneophyih deriei ne ordinentur. Q
Ordinari ad diaeonatus ae sacerdotii offlcium neopliy-
tom 000 debere.
n. Ooo/iler e^njugati ad tacerdotium promovantur,
Assomi aliqoem ad sacerdotium non posse in eon-
ja^l fincolo constitotum , nisi fuerit praemissa con-
Tersta.
UL Vt nutlus etericvt aut diaeonue in sotatio iuo ex-
traneam habeat mutierem.
Siqois dericQs a gradu diaconatus in solaiio stio
■nilierem praeler aviaro, matrem , sororem , flliam,
nepiem toI eooTersam secum nxorem, liabere prae-
saiopseril, o commonijne alienus babeatur : par qoo*
qoe et Datierem, si se separare noluerit, pcena per-
celbt.
IV. Ut nuUut eleriau in cettario vei tocrelo intromiiUti p
pueltam,
Nollos dioeonns, fei presbyier, tel episcopus ad
eelbril secrelom ioiromitui puellam, vel ingenuam,
lol oodlhm.
V. €t epmeapuMCumordinalur, cum contentumelropO'
iitani ttet CMm ordinent epitcopi.
Ui episeopom sine metropolitanoy toI epistola me-
iropoliuni, Tol Iribus comproTindalibus non Uceat
crdiMri, iU ul alii comprovinciales epistolis admo-
Deontor, ni se sno responso consensisse signiGcent ;
qood si loler partes aliqua nau fuerit dubiiailo » m:i-
fmi nraero metropoilunus in electione consentiai.
VI. Da epiteQpo qm tihe eontcientia metropoliiani
fueritofdinaiut.
Ulod oolem oou omnia dareat, eum qui sine coii*
scicntia meiropoliiani consiitotusfnerit episcopusjux-
U magnam synodum esse episeoporo non debere.
200 ^l'* De hit qui teiptot abtddunt.
Hos qui se carnali viiio repugnare nesdentes ab-
scidiinl^ad clericatom perTenlrenon posse.
VIII. De hit qui excommimiauot alieriut tutcipiunt»
Si quis excommunicatum aluria8« siTO elericoni,
siTe sscularein» reeipere post inurdieiom pncsum-
pserii, noTerit se reum fraterniutis factom eausaiu
iu concilio redditurum.
IX. Vt Notatiani in communionem non recipiantur,
NoTatianum in commonioBom recipi non deberc»
nisi suscepia poeniioutias creduliute prasuritum dam^
iiel errorem.
X. De hit qui in pertecutione prmancaii euni.
De bis qui in persecutione prsTsricati snnt , si to-
lonurie fldem negaverunl, hoc de eis Nicsna syno-
dus siatuit, ut quinque aunis Inier catecbomenos.
( xeant, ei duubus iiiter communicantes, lu ot com*
munionem, inler pceniUntes non prxsomant; in
poiesiate lamen tcI arbiirio sit episcopi, ol d eos
ex anlmo errorem deOere et agere poeniunliam Tide-
rit,ad co^umunionem pro eeelesiasiica bumaniute
suscipial.
XI. Dehi» quipmnit v'cti tacrificare computn tunt.
Si qui vero dolore victi et pondere perseeotionii
i.egare tcI sacrificare compulsi sunt, duobas annis
inter catecbumenos, ei triennio inter pceniientes ba«,
beantur a communione sospensl.
- M.p cenium quaiuordedmepitcoporum. B. R., T. I, cenium trededm epit(oporum^.
liZ COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. iU
XII. De hit qui in fHBMUntia poM tita exceuerunt. A firmUalis ciiMBa defiierii, pertotiam sua vice dirig.«t.
De liis qni in pteniientia posili ? iia excersenint,
placuit iiulluiii conimutiione vaciium debere dimitii,
sed pro eo quod bonoravit poeniienliam oblatio iliius
leciiiatnr.
201 XIU* Ot m qui$ qffalibet necet$iiate tuam relinquat
'Eeelesiam,
Ifullus cnjosqne ordinis clericns, non diaconus,
non presliyler, non episcopos quacunque occa*>ioiie
f.iciente propriam relinquat Ecclesiam, sed omnismo-
iHs aiit excommuniceiur aui redire cogaiur : quod si
aliquo commorationts tcmpore, inviio episcopo siio;
in aliena ecclesia habilans ab episcopo loci clericus
fuerit ordinaius, btijusmodi ordinaiio irriia babeatur.
XIV. Ne clerieut uturat aceipiat*
Sl quis clericus pecuniam dederit ad usuram, aut B posito placuit observari.
XIX. Vt nuUi epiteopo liceat a synatla diteedere.
Si quis aoiem adesse neglexerit, aut coetum £02
fralrum antei|uani coneilium dis^olvatur crediderlt
deserenduro , alienaruro se a fratniro communione
cognoscat , nec eum recipl liceat nlsi io sequenii sy-
Bodi fuerit absolutus.
XX. De aurigit et iheatrieit fidelibut.
l)e agtlatoribus sive tlieatricis qui fidoles sunl, pla-
cuit eos quandiu aguni, a comrounione separari.
XXI. Si pott aceeptam poBnitentiam quit nupmlt,
. Pcenitentes, qiix defuncto viro aliis nubere prae-
sumpserinty vel suspecu vel Inlerdicia familiaritate
cum exiraneo vlxerint, cum eodem ab Efctesifls limi-
nibus arceantur : boc etiam et de viro in poenitentia
conductor alienac rei voliierit esse» aut turpis lucri
gratla genus aliquod negotiatiotiis exercuerit, depo-
situs a clero a commiinione alientis fiat.
XV. iVe diaconut coram prethuero udeat tel eueha'
rittiam tradat.
In secretario diacono inter presbyteres sedcre non
liceat, vel corpus Christi prjesenie presbytero tra-
dere non praesiimat ; quod si fecerit, ab officio diaco-
natiis abscedai.
XVI. Vt Photiniani et PauUanittce bapti»enlur.
Phoiinianos vero sive Paulianlstas secundum Pa-
irnm stituta baptizari oporiere.
XVII. De hmreticit baptizaiit»
BoniUacos autem ex eodem errore venientes, quos
sicut Arianos baptizari in Triuiiaie inanifesium est, C gna sali:ifactione poenituerint.
XXII. Vt pctmteHtia eonjugatit ex eontentu detitr,
Pcenitentiaiii conjiigaiis non nlsi ei consenso
dandam.
XXIII. De tacerdoUbut qtii idololatriam non eeerterint»
Si in alicujus presbyteri territorio inlideles aut
faculas, accendunt aut arbores, footes vel saxa vene-
rantor, si hoc eruere [T. 2, evertere] iieglexeril,
sacrilegii reum ^e esse cognoscat : dominus aut or*
dinator rei Ipsius , si admonitus cmendare noluerit,
communione privelur.
XXIV. De accusatoribut frairum.
Eos qui faUo fratribus suis capitalia objecisse cos-
victi fueriiit **, placuit usque ad exitum non commn-
nlcare, sicui magna synodus anie constituit, nisi di-
duin Inierrogati fidem nnstram ex toto corde ron-
)cssl foerinlt eom clirismate et maiius imposiiioBe in
Kcvlesia recipi suffieit.
XVIil. I^f metropoUiani arbiirio tynodut congregetur.
Ad Arelateosis episcopi arMtrium synodus congre-
Kaiida , ad quain urbem ex omnibus mundi pariibiis
sitb sancti Marit.i tempore legimus celebratum fiiisse
rtiucilium atque conventum : si quis cummonilus iii-
* U.« capitaUa objedtie crimina convicti fuerint.
XXV. De apottatit ti non reverlanlur.
fli qni post sanctam religionis professionem apo-
siatant et ad sxculum redeuni, et postmodum ptent*
teniije remedia non requirunt, sine poeniteniia com-
munionem peolius non accipiant : quos eiiam jubemus
ad offlciuin clericatus non admiiti, et quicunque ille
posi poeiiiientiam habitum sxcularem non praesomat ;
quod si prassumpserii, ab Ccclesia alienus babeaior.
XXIII
COKCIUUM ARELATENSE TEaTIUM
DLODBCIM * EPISCOPOBUM , HABITUM iERA CCCCLXl, MARCIANO AUGU8T0 RB6N ANTB , OPiLIONB
BT TnCOMALOIIB COIISULIBUS, VIII IDUS JCLIAS.
.303'204 ^^^ '^^ volontaie Dei ad dedicatio- DsKatula non ad integrum, sicut expedit, observata
nyxH basilic» sanctae Maris in Arelatensi civitate
sao^rdoies Doniini convenlssenl, congruuin eis et
rationabite visum est ol primum de observandis
{ canonibu^ ailentissima solliciiudine periraciantes,
qualiier ab ip»is Gcdesiasiico! regulae serv.treniur,
^shibri coiisiliu deflnircni.
I. l/f diaconut ame vigiKti quinque annot, et taceT'
dot ante iriginia annot non ordinelur.
Ct quia iii ordinandls clerieis antiqiioruiu Pairum
* lo reliquis prxtcr A. quatuordecimn^
esse cognoscltur, ne forte. /}uorumeunque imporiu-
liis et inordinatjs precibua sacerdotes Domini la i-
gentur, et ea qux [C/., qu« conslifuta sunt] totins
sunt pra*ce;ita traiisgredi compellantor, hoc inicr «e
observanduro esse dellniunt : ut nullus episcoporum
diaconero, antequam viginii et quinque annos iaa-
pleai, ordinare prvsumat : episcopati.s vero vel pre-
sbyteralos honorem nullua laicus ante prsmlstasa
215
GALLIiE CONCILIA. — YALENTINUM.
M
cooversionem [JT., BA., V., eonfemtionem] vel A tV. DtcterieiB alknU qui mnl a^ aliis difeml.
ante triginU «Utis annos acclpiat.
IL Vi laicm anle amntm eomerthnii non ordinetur.
Et licel de Inleis proliiiora lempora aniiqui paires
ordinateriiil obserYanda» taroen quia accrescente
eeclealamm nomero necease estnobis plores-clericos
ordinare, hoc inler nos sine prapjodicio dnniaxat
canonom constitil antlquomin , ut iiulius meiropoli-
kinorum coicunque laico dignitatein episcopatus Iri-
boai , sed nec reliqui pontifices presbylerii vel dia-
conatus bonorem conferre praistimant, nisi anno in*
tegro fuerjt pramissa conversio.
Ul. Oi digami ul fceniiente$ vel repudiatarum mariii
ad taceriotium non ftromoveantur,
Nollus pQeniteniem» nuUus digaroum vel inier-
napiarum maritos in praedictis honoribus audeat or- b scripsi.
Et si forte aliqai.s clerfcorum regohro discipnnaB
205c<^l^si9Sii<^8ubterfoglend fuerit eTagatn», qui-
cunqiie euni susceperii , ct non solum pontittci soo
non reconciliaverii, sed magis defenare praesumpse-
rit, ab Ecclesiae communione privetur.
Caesarius in Christi nomine epjscopus defiiiitioneni
hanc sancioruffl fratrum meorum vel meam relegi et
subscripsi.
Comumellosos episcopns consensi el subscripsU.
Philacrtus * episcoptis subscripsi. t
Prartextatus episcopus subscripsi
Maximus episcopus subscripsi.
Julianus episcopus subscripsi.
Fl «rentius [E. 3 , Plorentinus]' episeopus sub-
diiiare. Et licel baec Jam prope omnium [T. 1, omnia]
canopum instilola conlineant, tamen ne coicunque
sacerdotom supplicantum, sicul Jam diximus, impor-
tuniias vel suggeslio iniqua [{T., 6*.« aliqua] subripiat,.
necesse fuii ut nunc severiorem regulam sibi velinl
Domini sacerdotes imponere : et ideo qnicunque ab
bac die contra ea quae superius sunt comprebensa
elericum ordinare pr^sumpseril, ab ea die qua hoc
ei poioeril approbari anno iniegco roissas facere
[T. 2, ageref non praesiimal : quam rem si quis ob-
senrare noluerii, et conira consensuro frairum fa-
cieiis» missas celebrare praesumpserii, ab omnium
fratrum chariiaie noverit se alienum ; quia dignum
esi ul severiiatem eccleslasiicae disciplinaB senlial
Cyprianus eplscopus subscripsi.
206 Monunus eplscopus subscripsi.
Floreiitius^, episcopus subscripsi.
Cyprianus episcopus subscrlpsi.
Coelesiinus [/E. BA., Coeleslius] episcopos sub«
scripsi.
Porcianus episcopus subscripsi.
Euclierlus episcopus subscripsi.
Cataplironiiis presbyler direclus a dominis meis
Agricio et Severo episcopls oonsensi el subscripsi.
Ego Desiderius presbyier direclus a domino meo
Juanne episcopo coiisen&i et subscripsi.
Leonlius presbyler direcius a domino ineo Con-
stanlino [jE. T. i, ConslanlioJ episcopo subscripsi.
q«i salobriter a sanctls patribus instituta observare C £go Hemelerius directus a dominu meo Galliciaito
contemnit. episcopo consensi et subscripsi.
• i£. Filarios B. R. E.,3.U. Filagriut. cilio 01* A. Godice recte diximus, qoamvis quatuor-
^ Repeti videniur noniina FlorenlH et Cyprianl: decim adfuisse scripserinl reliqui Codices.
qttnniobrem duodecim eplscopos huic inierfuisse con-
XXIV
CONCILIUM VALENTINUM
l^IGIIITI EPISGOPORUli I HABITUIf MRA CCGCXIII,
SUB DIB IT IDU8 JUUAS, 6RATIAN0 TBRTIO
Diieciissimis fralribus per Galiias el quinque pro- D
▼ificias constitulis episcopis Faegadios ^ Eumerius,
Floreoiius, Artemius, [jE.^ Anlbemius] ^milianuSy
Briuo, Juslus, Enphodins \jE.^ Eqphrodius. I/, Eu-
fosaiiis] Rbodamins, Eorlioi, Crelus, Goncordius,
Oiusiantius, raulus, Aniherius, Felixt Neolerius,
L'rbanos, Simpliclus ei Yin^ntius episcopi in Domi-
no saffatero. Transactis Yalentinae omnibus el InDei
n€Hnin^ in sialo meliort composiiis quae fueranl
cnppca causa discidii, quorumdaro fuit patrum ulilis
ei reiic»!^** stHfgeslio, retractandum eiiam de his qiae
nec recipere possumus ob Ecclesis sanctiiatem, nec
lamen Qsurpal» consueludinis causa damnare. lu
«■sliD p^ omnes Ecclesias ejosmodi Titiorom gerroen
Inole^i^a.**^^' plena remedia non facilis sit recursus,
GRATIANO BT VALBNTINIAIIO^ IMPBEATORIBUS,
ET RQUITIO [£.| 3y QUINTIO] CONSULIBUS.
certe non sine ▼ereeundia eorum qnos caosa conli-
gil : quocirca fralres libralo diu moderaloque consi-
lio ea cautela ratio servata esl, qu» et scandala
submoferel elsanclitaiem Ecclesi» coslodiret.
JMI7 1* ^^ tUgamis ne eonuerentur.
Sedil igitor, neminem post lianc synodum, qua
ejusmodi llticitis vel sero succurriiur, digamos aut
internuplarnm roaritos ordinari clericos posse; nec
requirendum utmmne initiati sacramentis divinis^
aniie Gentitei hac se inrelicl sorte necessitate macu-
larinl.
II. Vt Deovota [iE., devota] si maritaverit vel macho'
vertf, fHgnitentioi defnUetur,
De puellis Tcro quae se voverint, si ad terrenaS'
nupiias sponte iransierint, id costodiendom esse dt^-
E% A'% B. R., C. 5., T. I, U. In A. et relrquis : tJgadiut, In T. 2, Fegajius.
947 COLLECTIU CANONUMl S. ISIDOP.O UiSPAL. ASCRIPTA. m
cretimu^y ul pfleaiieniia his nec suiim detur, et cum A sibi fuerit roortis caosa major homicida sit. Divina
Uaia fuerii, nisi plene sati^feceriot De<», iu qiiantiim
ratto poposeerit earuin [i£., BR,^ E. 5, earumdem]
communio differatiir.
111. Ul quibapuzatiidola colttul vel ince$to poUutiiuntf
agani pcenitentiam.
Clrca eoruin Tcro persoiias, ((ui se post onum et
sanctum lavacrum vel profanis sacrificlis diemonum
vel incesta lavaiione polluerint, eain ceusurae for-
mam dnximus esse servandam, ut bis juxta synodum
nicviiam saiisfactionis quidem aditus non negelur,
nec iufeiicibus lacrymis vel solaiii jaoua desperaiio-
ne claudatur, acturi poeniteuiiam usqtie in diem
roorlls, nou siiie spe tamen remii»sionis, quam ab eo
plene sperare dehebuni qui jus ejus et solus obiiuet
pieias vos in astemuro cuslodiat, diteetiMMii liratFes.
Item aiia eorumdam quanun tupfa,
Dilectissimis fratribus clero et plebi eeelesi» Fu-
rojuliensis Fasgadius, Eumerius, Flofeniiut, Arte-
mius, iEmilianus, Brilto, Justns, Ettpbodias, Rhoda-
mius, Eortius^ Constantius, PaukM, Cretus , Concor-
dius Aniberius, N 'Oterius, Nieetius, Urbanus, Feiix,
Simpiidua et Viiiceniius episcopi In Domino salutem.
Quamvis ea Benedictus frater dcsanctissimi Accepti
persona soggesseril quae prudcnti et Chrisiiano viro
digna sint, cumque quo studlo oniniinn vestruin ad
honorem sacerdotii poscalor ediierit ; tameii quia in
syoodo jam sederat ordinaliones bujusmodi submo-
.. . . ^- . . A vendas qux sine scandalo esse non possin!, non po-
et tain dives nnsericordi» est ut nemo desperet; n . ._ . . . . . • ^ ..
^ B luimus prxstare.uni quod caeieris negabatur. Et li-
cet non ignoraremus mulios verecundia et nonnujlos su-
Deus enhn mortem uun fecit nec Ixtatur in perdiiio-
ne vlvurum.
IV. Vt iactrdot vel levita^ ti de $i erimen aliquod coit-
fitetur, deponatur,
Nec illu«t, fraires, scribere alienum ab Ecclesias
utiliiaie ceuauiinue, ut scirelis, qutcunque 20S sub
ordiiiatione ? el diaconatus, vcl presbyierii, vel episco-
patus, morlali criinine dixerint se esse pollutus, a
fupradlciis ordinationibiissubmovendos, reos scili-
et*t vel veri confessione vel mendjcio falsitatis : ne-
que eiiim absolvi potest in his, nisi in se ipsos dixe-
rint, qtio dicium in alios puniretur, cum oninis qiii
scipiendi sacerdotii meiu trepidos, quae utique signa
siiiit sanciilatis, falsa in se rejiciendi lionoris caosa
dxisse: lamen qiiia omoium fere ad ea qux sunt
pejara prodive juJlcium est, et roateries disputatio-
nuin obtrectatione sacerJoiuin Deiquaeriiur, sedii in
synodo, ut quisquis de se vel vera vel falsa dixisset,
fides ei quam suismet lestimoniis confirmaret habe-
reiur, submoveiidus protinus ab eo gradu quem ab
oiiini scandalo liberum esse licet. Divina voa pieias in
xternum proiegat.
XXV
CONCILIUM TAUaiTANUM.
Frairibus dileetlssimis per Gallias et quinque pro- C ii<>ne pacis atque concnrdrv, ut non um civitali
vincias conslitutis sancla rynodus qu» convenit in
urbe Tnurinaniiuin.
209-210 ^""> A^ po8lu1at'onem provinciarum
Galliae saeerdotes cnnvenissemus ad Taurin.intiinB
civitatein atque in ejusdeni urbis ecclesia auciore
vel medio Domino sederemos, auditis allegatioiiibus
episcoporum, eorum videlicet qui ad judiciuin no-
&iru«n fueFaot congregatt, de singulis negotiis haec
seiitentias forma procetsii t», iia ut pacis bono sta-
tttii esnomiifi acrvarentur, et plurimoram iutentio-
nibus adbiborettir uiilis medicina.
L t/l ifiif approhaverit tuam civitatem metropolim
fuiite^ teneai primatum,
Nam cnm primo omn!um vir sanctos Froculus
ejus, qiias in aitera provincia sita est cujua magNi*
ludinem penitus nesciremus, quam ipsi poiissimom
deferretur, ut tanquam paier filiis honore primatus
asshfteret. Dignum eiiim visum est ut quamvis oni-
tate fTOvinciae miniroe tenereiiiur, constringerentur
tainen pieUlis affeclu. Ilaac ipsi tanlum in diem vi-
td» ejus fornia servabilur, ut in ecclesiis provincian
secundte Narbonensis, quas vel suas parochias, Tel
suos discipulos fuisse consiiterit ordinatos, prima-
tus habeat dignttatem. Illud a pariibus obscrvanJam
quod licet ex superfluo non lamen inulillter coiti*
inonetur, ut ipse sanctus Pn ciilus laiiqoam pius
patcr coinacerdoies siios honoret ut fllios, et me-
moratse provincias sacerdotcs tanquam boiii filii
llassiliensis episcopus civiiatis se taoquam metropo- ^ eumdem habeant ut parentem, et iuvicem slbi exhi-
litanoin ecelesiis, qutfi in secunda proTincia Katbo-
n^nM posits V debantur, dieeret praeesse debere at-
que per se ordinationes in memoraia provlocia sum-
morum flerl aacerdotiun, siquidem assererojt easdem
ccclesias vel siias parochias fuii>se, vel episcoposa
se in iisdem ccclesiis ordinatos; e diverso eiubdein
regionis opiscopi aliud defensarent ac sibi alteriiis
pmrincise sacerdoiem praeesse non dehere contendo-
lent : Id juilicalum esl a sancia synodo cotiteinpla-
heant chariiaii^ affectum. impleio hoc qnod ait
beatus Aposloliis : Honore mutuo pran>enientes^ non
alta tapientet, ted humitibut contenlientes. III uJ
deinde inter episcopos urbiutn Arela'ensis ct Vien*
nensis, qui de primatus honore apud nos ceriabant,
a sancta synodo definitum est, ut qni e\ his »ppro-
baverit snam civltalem esse metropotim, is toiltis
provinciae honorem primatus obtiiieal, el Ipse junia
canonum praecepiom ordinationum habeat potesu&«
* U., Tauritanum octoginta episcofiorum. G., Tauritanim teptuaqinta eptcaporum»
^ U.| hwc sententiii nottra processit, '
H9
GALLIiE CONCILIA. — aEGIENSfi.
m
tMn. Cerle «A ptcb ?iiicttluiii conserTanduni boc A IV. De cUricii qui pcf eulpam ab ephe^po sno escom
eoMiHoiHillore decrelQai eti, at si placei memora-
lanni «rbraro episoopis uii»|ti»qiie de his ficinio-
res sibl Inira proTioGiann vindicel civiiales, atqne
eas ecclesias viNdicet « qoas oppidis suis proximis
magls esse coiis(iierit, iu ut, memores unanimitatis
atque concordiaet non alter alierum longius sibi usur-
paedo qeod escalli proprium inquieteU
II. ITf eplseofn ijm eontra ttatuia faciunt honore
priveiuur.
Gestoriim qnoque aerie eonscribi plscutt ad per-
l«ieai diseiplinam quodeirca 0>tatiom, Ursionem,
ftemigiom ae Tryreriem epi^^copos synodus sancta
decreVil, qni in usurpationis qnamdam de ordina-
ikNie sacerdotum Invidiam ▼ocabanlor, qood bace-
munieantur,
Staluit quoque de Exiiperantio presbytero Mimt»
synodus, qui in injuriam saitcti episcopi sui Tryferil
gravia et niulia congesserat ef frequentibus eum
contomeliis provocarat, ita ut nonnui!a fecerit coii-
tra ecclesiasiicam disciplinam» propicr quam causam
ab eo fuerat dominica communione privaUis, ut ia
ejus sit arbiirio restiiutio ipsius io cujus potesiate
fuit ejus abjectio ; lioc est, ut qoando vel idem Csu-
perantius silisfeceril, vel episcopo Tryferio visum
fuerii, luin graiiam coinmonionis accipiat.
211 ^* ^^ ^^ 9"' ^' ^^ hareticis eeparare voluarit
«I ab Ecctesia calhoUca suseipiatur,
lllud prafiterea decrevii sancia synodns, ut qiiO'
niam legatos episcopi Galliarum, qui Fetici commu-
[T. I, % eatenos] bis videtur Induitum, ut de B „icant, destinaruni, ut siquis ab ejus communione
c»iero hae aoctorliale commoiiiti nibil osurpare
coneatur, siquidem ea se ab liac eausa eicusatione
defenderiat qoa dieerent priiis se non esse conven«
tos. Proinde Jadieavic synodus, ot si quis ex boc fe*
ci*rtt conin slatela majnrom, seiat is qui ordinatns
fiierli sacerdetii se bonore privaodum, et ille qiil
ordiaaverit aoeioritalem se in ordiiiationibos vel in
coaeilKs minime reteniNrom. Noo solom aoiem circa
momofaloi epiSGOiioe bflce senieniia pnevalebit, sed
ei drca omoes qoi siniii errore decepil ordinationes
bojoemodi perpetrarinC.
in. De laicis qui in ctmeos crimen intendunU
De Patladio anlem laico, qui Spano presbylero
non leve crimen inlenderat, inier quos episcopus r
Tryferius ejusdem criminis causas se recogno\isse
teslatus est, id concilil decrevit auctoriiaA, ut idem
ralladius in eadem sententia maneret, qua cogniliotiis
lempore a Tryferio fuerat sacerdoie niulctatus^ in
Koe ei buihanitate servata concilii, ot ipse Tryferius
in poteslate babeat qiiando volucrit ei rclaxare.
•i£,B.jR.,U., vuttel.
^ Canon Isie iii 11. cum prxcedenti coufusiis atque compacius esi.
se voluerit sequesirare, in nostne pacis consortio
suscipiatur jiixia litteras venerabilis memorias Aro-
brosii episcopi vel Remana Ecclesi.*» sacerdotis du-
dum lalas, quae in concitio legatis prxsentibus reci-
lats sunt.
¥1. Vt atterius eterieum non promoueat atter^ nec
abjectum reeipiat,
Nec illitd pru!termiuendam fait qood synodi 21S
senteniia deflnitum esCt ai elerieam aiterius secua-
dum statnta canonum nemo sasdpiat, neque so«
ecclesias in alio gradu aadeat ordinarOt nequo abjO'
cium recipiat in communion^.
VII. Be his qui cemra interdictum sunt ordinati vel
in honore filios genuerunt»
lli ^ autem qui conUa inlerdicHim sum ordinat',
vel in minlsierio filios genaermit, ne ad majores
gradoa ordinum permittaalur fiyaodi decrevii «acio-
riias.
kcolumes vos Dominus nosler svo longissimo
conservare digueiur, domini dilectissimi fratres.
XXVI
CONCILIUM REGIENSE
TIBDECIM EPISCOPORIJIf , HABITUM MUA CGCCLIXVII , WB IMPBBATOBIBU8 TBB0D0S10 MI?I0RB
ET VALENTlEIIAtlDi THEODOSIO SEPTIBS DECIBS BT FBfTO COHSULIBUS.
Cum in voluntate Domini apud Regieosem eecle- B studium nuittDomini oniversorum pectora prorsussa-
6!am couvenissemus, et iraosgressionis apod Ebru-
doneosem ecclesiam habitae remcdium qoasrepelttr,
qua sacris Eeclesl» caoooibos et reverendis Patram
constituilonibas oroni parte neglectis, absqiie irium
prarsentia, absqoe comprovincialium litteris, slne
meiropoliiani auctoritaie, irriiam or<Unatioais spe*
ciem a duobos temere coovenientibos prmsimplam
esse elarebat ; non minus doloris de praesumentium
lapsn quam de ecclesi^e ipsiiis convulaione in peeio-
ribos omoium diuiina collatione versaiom esi^ Pri-
mom iuqae, quia non olciscendi sed remedlandi
cerdoiali consilio insederat, canonum in sermonibus
singalis proprietate perspeeta , placuit * quod sicui
reproba qom praesumpia essent in irriium devocanda,
ita eoa qui reproba praesom|isisseni, quamvis conruii-
dere eea^ura cogerety cbaritati liceret absolvere :
prassertim cum hi, qui tam perversa incidissent, a
primo lopsas ipsius die adhibilis passim precibus cul-
pam posnitentes aul ignorantiae aut circumscriptioui
impota«sent:qnia, etsi inveniabile crederelur aacer-
dotem sacerdotalia slatuta nescisse, leviostamea
erat quam si ore impudeoti Dsteretar seooia ealeasse.
• Es B. R., T. 1, 2. In A. et cxteris Godicibus : patmL
f.^1 GOLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. m
^\^l. Vi^n§nkabuiturfpiicojmiaduobuiepi$coplg AsochilMiiB respeierant, velm iiiD0ceDl6i-n eumdem
praeierire saGerdoies Domini qui buic coneilio ade*
ordma/Mf.
Iiaque eos qui lam ineondlla ac laro iii&tabilia usur-
paverant, placoit miserfcordifle et charitaiis occoraa
lla io communionem dilecti *n»Mnqiie recipi, ut scirent
aeenndum recentemet salubcrrimam Taurinatii [T.t,
Taurinensia] synodi derinitionem, ad perpetuam Tit»
istiua aufftisionem iiullis aede caelero ordiifationibut,
nnllis ordinariis interruturos esse coiiciliis, quia nibil
salubre ab illis staluendum eispectaretur, qiiia [A.,
qui] laiil» corrtiptlonis tam detestanda excmpla prae-
buerant. Ebrodunensi ecclesia anie omnia maiure
▼isimi ost fonsulendumy quia quatuor de biennium
mensibua sacerdote legitimo desiitula boc gravius
a*|(r(naTerat, ut clerus iunoeens ae disciplinx.ut pro-
bailim est, memor quonimdam laicorum insolentia
ac varia periubatione veiatus, etiam in sacerdotibtis
ac miiiisiris minas ac Jurgia et vim acerbissimam pe-
ricnlose perniciosa nuper caede pertuierat, nec pote-
rat diffcrri bonorum ac disciplinae memorum specia*-
lio, ne videreniur contnmacium et inquietorum vota
palpari, quorum conspirationes macbinationesque et
io praeteritum qiiantum deprehendi possint aniinad-
veraiooe ecclesiastica punleiidap, et in ruturuin antici-
pandas erant. Itaqoe ordinationemy quam canones
irritam deflniunt, noa quoqoe vacuandam ease cen-
auimus, inqua pratermissa trium praesentia nec eipe-
liiia oomprovincialiunt liiteris, metropoliiani quoque
voluntaie neglecta, prorsus niliii quod episcopnm fa-
ceretoitensum.est.
11. Dt ^ remoUoM ejui ^uem ardimre perperam dua
prtBiumpieruni.
Itaque placuit iii voloutate Domini remoto boc qui
perperam aasumptua erat episcopiis, lleri omnino
fratrum' conslitutiooem, eocicsiasiica traditione ser-
vata; verum qula baecsancta synodusoon disciplinae
tantum cnram, sed et misericordiae ges^it, cumque oc-
curreret quod se Armentarius diebus proiimis eidem
ecclesiae multa assentatorum insolentia retulisset,
oecurebattamen quodanteadmoniiionem discessisset»
quod a nonnuilis sacerdotum io boc ipsum confirma-
los se etiam privata» domui reddiJisset, quod epi-
atolas ad elerum ipsum emiserat quibus episcopaium
rani damnatione vacuiun malueruut de indolureidem
peregrini vel coepiacopi nomine.
IW.De heerelidi et ichiimatieii ejMCopii ii ad cat 'toUeam
fidm venerint^ quid obarvent,
Quod ergo in quibusdam scbismaticis recipiendit
Nicaenum concilium statuit a siugulis per lerritoria
8ua hoc etiam praesens conventus iii boc statuit ab
oomibus debere servari, id est ut cuieunque de (ra-
tri'jus tale aliquiJ charitatis consilia dictaverint lieeat
ei iinam parochiarum suarum ecclesiam cedere [7. S,
concederej in qua aut coepiscopi • nomine, ut idem
canon loqoitur, aot peregrina ut aiuni commuoiooe
^ frueretiir [jE.^ fruatur]. Primom itaque atatuitur, ut
hoc in qualibet provincia praeierqoam in Alpiiia ma-
rltima liceat, quam ai aliqua in parte aecesseril, ut
malorum incitalor et quieiis impaliens damoationi
quam in se provoeaverat aubjacebit ; sed eisi quisei-
dem quidquam ex bis quae statuu aunt transgredieoti
commonicaverit, a communione omniom llet aiieoos.
Deiiide, ut quolibet in loeo praeterquam In pobUce
agerelnr, ne quiaqoain el locos deoernator qnem cii-
riae et clviutia species aut ordo nobilitat, additnr, no
nnquam in civiutibus vel aub episcoporum abaenlia
offerre praesnmaty nec ordinare vel ultimom.eleri-
cum, nec in ea quidem ecclesia quae illi eujuaeunquo
misericordia fuerit atiribobi, nec uiii cpiscoporum
1« vel succedenle aeuie assumpto in rudimentis suis
buic in aliquo quasi proaetatis revereotia cedere liceat,
nec nsqoam ipsi quidquam de episcopalibus officiis
usurpare, praeterquam in eccieaia quam cujusquam
misericordia fuerit indeptus, in qua ei aoium neopby-
tos eonfirmare et ante presbyteros offerre coocedi-
tur. Quod si unquam aliquid chariute alierius pro-
vocatua de babiutionis commoutione variaverit, non
aliter in alia ecclesia requiem accipiat quam priori
renuntiaverit, nec omnino unquam duarum ecclesia-
rum gubemaiionem obtineat, cui etiam 215 ^i^ ^^
qnae ipsi ceditur miniatros a civiutis episcopo nccesse
esi ordinari. Sane qoia ministrorum meniio facia ti>i
et nonnulli ab ipao invenii eicommnnicati temere in
clero provecti dicerentur, sututum est eos qui ita
quem se non indeptom agnoscebat appetere iiuntta- d assumpti essent deponendos ; qoihusauiem nullacon-
verat, eradi nomen suum petens, et hoc ipsum qnod
insubiliier 214 ^» ^ praesumpturo crat jam tunc
iiiordinatometirriium ruiurum proiestatum esaecon-
flrmans; in illam poiius partcm declinau sententia
esl, ut juveni educato in timore Doinini plos suffra-
g:ireiur, quod in aciu vitiosissinio interduro sanasen-
siaset, quam quod Juveuilibus tiiillationibus aiiqua in
parte cessisseu luque praetermissls bis quae regresao
ipsius eum absque ulliua eieosationis effogio eulpae
• In Codicibos duplei titulus: qui eiprimiior, et
alter qni sic se babet : De mulciatione duorum qui
ordina^onem prcfiumpterunt; eipuncius ne repeiaiur.
^ lo CodiCibus duplei titutus: qoi eiprimtiur, rt
altcr sic se babcns : Ct a duobui epiicopis ordinatui
versationis macola prapjodicaret, proot Ebrodunensi
sacerdoti constiloendo visum est, aut in ecclesiac suae
miniaterio tenendos, aut ad ipsum quocunque babi
Usset transferendos, plebi quam acciperet ei constl*
tuiionis hojus perlnissinne benedicere, ut supra dc-
finitum eat, in nna eademque ecclesia neophytos
conflrmare, In castellis ac vicis totom illi [7. 2, illu<l]
anie presbyteroa.aicubt venerlt liceat, quod in clvi-
t;aibus omnino praescribitnr ^.
aliquando epiicopui eue pouit ; eipunclus qoia ad
reiu non attiuet.
c Ei oinnibua CodicibuA| In A., epiicopl,
^ T. 2, omnino non praiunM,
Ml
W GALLliE CONCILIA.-REGIfiNSE.
I¥. ffl * fM^tereibenedieaieiconfirmei [T., 2, mii- A VIII. Ui bk inanno eonciiium fiot.
SufQcere ?isttin est bis in anno per singnlas provin.
ciifieei\ neopkyium,
Et inter minutas has discussiones yisnm est omiii
presbytero per familias, per «sros, per privatas do-
mos, pro desiderio Odelium raculiatem t>enediciionis
aperire, quod nonnullas jam provincias habere occur«
rit, buic etiam in ecclesiamm plebibus per loca la-
men magts quam per nrbes boc idem visuro est esse
tribnendnm : in ecclesia quoqoe qua ordinatus fuerit
eonseenndi ▼irginem. sicnt confirmandi neopliytiim
)na babebit, et per omnia ut si mulls indulgeniiae
lestimoninm, semper se Inferiorem episcopo, siipe-
riorem presbytero agat, mandatts Toiisque sanclo-
mm omninm prosequentibus vi?a( in limore Domini,
qntetem colat, Deo senriat, synodi circa se beuevo-
lentiae grailas agat, semperque indignum se indultis r r'"T" """■'"''"'"■ -— ™"— •• *'*-" "^
• I » ^ <pu<l senietipsos concilia metropolila
el negatis Imparem esse fateaiur. r r r
ciaa episcoporum concilium fliri, semel quidem poat
leriiam bebdomadam paschalis festlviiaiis, lu ut
In quarta quaqiie hebdotnada qoae consequitnr, id est
media Peiiticoste conciiiom complealur. Admoneant
aiilem comprovincialos episcopi il qui peramplioribu»,
id est in melropolitanis civitaiihos diguiit. Secundum
vero coiicilium Idibos Ociobribus pro vlndemiae lem«
poribiis habeatur: qui dies apud Grccos Hyperbere-
laei mensis decimus inveiiilur. In ipsis auiem conci-
liis et presbyteros et diacones et judices sive curia*
les ac privaios prxsenies esse oporiet: et omnes
quotquot se laesos exlstimant caiisas enarrentet fiyno-
dicam exspeclent sententiam. Nee liceat aliquibus
norum queat
esse praesentia ', et absqite metropolitanorum epi-
acoporomconscieniia facere, quibosde %\^ot[kVi\\M%
causisveridicum ac fidelisbimiim eonstat emissum esse
saneiionis judlcium.
Ego Uilarius episcopus jozta id quod uDiversis
sanctis episcopis meis qui mecnm aubscripseront
placnit y statuta Patram secutus bis deflniilonibus
subscripsl snb dle ziii Kalendas Decembris s Thoodosio
Augosto septles decies et Festo eonsule honcsto K
Ego Se? erianus episeopos buie deflniiloni interAii
et subscripsi die consulatus supra scripti >.
Ego Aodentins episcopas hls sutotls interful dle
eonsnlaius supra scrlpti.
Ego Julius [T. 2, Julianus] episcopos hls stat«tlo
Inierful et subscripsi dieconsulatus supra scripii.
Ego Arcadios episeopos his definitionibus interfol
et subscrlpsi die consulatus supra scripii.
Ego Auspicius episcopus his definitionibos luterfnl
et subscripsi die cimsulatus supra scriptL
Ego Severas epl^copus hls deflniiionibus interfui
218 ^^ aubscripsl die consulalus supra scripti.
Ego ValtTianus episcopas liis deflniiionibus iuter-
fui et subscripsi die consulalus supra scripti.
Ego Neclarius episcopus bis definitionibus inter-*
fui et subscripsi die consulatus supra scriptl.
Ego Asclepios episcopus his definiiionibus intcrfui
et subscripsi die consulatus siipra serlpti.
Ego The>»dorus episcopu^ his definitioiiibus inier-
non humilet sed siiperbi sedltionemque ecclesiabus ji fnl et subscripsl die consulatiis siipra scripti.
Y. Vi^e^ecopue quiiepelierit efiscopum curam habeat
acctenm tpstns.
la commane autem omnes qui convenerant sacer-
doles alblmetlpsls contra fanJusinoJI scandala praeca-
veidam ceosnerant. Itaqoe propter bujosmodi teme-
rittiea laU deflnitione consnltum esi, ut de caelero
obaenraretor no qnis ad eam ecclesiam, quc episco-
pam pardidisset/nlsl vicinn ecclesi» episcopus exse-
qnlaran tempore aecederet, qni tamen statlm eccle-
sl» ipsins earam districtissime gereret, ne quid ante
ordlnationem discordantium in noviiatibus clerico-
ram sabversloni 216 Hcorel : ilaque cum talealiquld
accidit, vlcinis vicinarum ecolesiaram inspecllo, de-
scripiio recensloqne mandatur. C
¥L Vi c dbtqua meiropotiiano nnilui ordinetur epi--
ecopuM.
Haec antem omnla esaeqalaram tempora oaqae ad
seplimam defuncti dicm aget, ezimi» eccleslae refe-
rens mandatnm metropolltani : simul cum omnibns
sanctis [jE., sociis] episcopis sepellretor. Nec qnis-
qoam ad ecclesiam quie summom amiserat sacerdo-
tem, nisi metropolitanl litteris Invitatos, ne a plebe
deeipiatur, accedat et vim pati voiuisse videatar.
Tll. De * hii qm eccleiiarum vel earum culloribui^ id
Ml iacerdotibui^ ieditioii exaiterins,
Perventam est huic sancts synodo qnod aliqtii
Ignoti instliotiones canonum faslu superbiae editio-
* antiqui hostis consilio emutilare nituntar, qui
Dei vel ejos sncerdotibus persisioiit ; placuilomni sy«
nodo hos lales ab Ecciesia Dei et a coeiu catholico-
ram segregari, ac ezcommunicatos exsilio rolegari,
01 post correcii saiisfactione poenitenti^ ad sanctim
communionem posslot idem admitti, nonad clerum.
»
*ln Codicibus du|>lez tilulus: qui ezprimitnr et
alter sic se habens : Vi presbyteri privatim fideiibui
tletidera^tiibui benedicant; ezponclus ne rapetatur.
^ In Codtcibns dnplez titulus : qui ezprimitur oi al-
ter ^ic se halMns: De ordinanda uctetia defuncto epi^
ieepo: expiinctiis ne repetatiir.
* In Codkibus duplez litulus : qiii ezprlmitar ei al-
ler sicse b^b<*ns: Ne quii ad ordtnationemveniat niii
mtteopoHiam Unerii taviiaftfs; ezpaoctas ne repetaiur.
' Hic canon et seqiiens ez U. bunt desumpii : de-
siint iiainiiue in reliquis.
Ego Mazimus episcopus his defiiiilionibus interfui
et subscripsi die consulatus supra scripti.
Ego Yineentius presbyier episcopi Constaniiani .
ab eodem ordlnatas, interrui i et subscripsi die con«
sulatus supra scripti.
• Forf# ediiiorei aii Ralnzitis : nos autem hoc verbutn
supervacaneum ezisilmamus.
' Corruptus certe locas : reduudara videntur ha'C
▼erba : metropolitanorum queat eae praientia,
s B. R., T. I, 2, die xiv Katendatt Decembrei.
^ ifi., B. R. , U. , Fcito mro clariaimo, coniuiibui
honeuii,
' i£., B. K., i^i< «I eonnnlibui iuprauriptii :slcqae
iii omnibus subscriptionibus. T. % die concilii iupra
icripti
i JE.f B. R., E. 3, L., mtfrfui vita ipuui.
m
COLI.ECTIO GANONUIi S. ISIDORO mSPAL. ASCRIPTA.
S56
XXVII
CONCILIUM ARAUSICANUM
MIMGIII EP.ISCOPORUU , HABITUU JRnk CCCCLXXTX, TnBODOSII MIN0EI8 TBMPORIfiUS 8UB DIB
VI IDU8 NOVEMBRIS, GTRO GOZfSULB, Ilf ECGLESIA JUSTIPriAllBNSl.
I. De higretich si in nior/ii diurimine convertantur. A
llacreiicos in monis discrimine positos si caiholici
esse desideraui, si desit episcopus, a p-^eabyiero cuin
chrismale el brenedlclione conslgnari placel.
II. Ut nullui minuter $ine ehrismate proficiuatur.
Nullum miiiistfOriim , qui baptixandi recipit ofli*
cium^ sine clirismaie usquam debere progredi , quia
iiMer nos placuit semel chrismari. De eo autcm qni
baptismale quacunque 219 necessitate facienie non
clirismatus fuerit, in confirmatione sacerdos conimo-
nebiiur : nam inier quos chrismatis ipsius non iiisi
una benedictio 681, non utprxjudican.< quidqiiam.sed
ttt DOD necessnria babeatur repetita chrism^tio.
111« Ik pmitiiitibue qui dt corpore exeunt ^.
IX. De hii qui ci»e$ ulienos ordhuneruHl»
Si quis autem alienos clves aut alibi eonsblentes
ordinaverit , ne inordinati io ullo 920 accosentiir ,
aut ad se eos revocent aut graliam ipsi eorum im-
peireot ciim quibas habitenu
X. De episcopii qw non m poneonono emiodin niiena
diceceii banlicam eomtruxerunt,
Sl quis episcoporum io alieoaD civitaU» lerritorio
eccleslam aedificare dtsponit, vel pro fuodi aui aui
ecclesiastici vel pro quacunque soorum opporiuoitaie
permissa licentia aedificandl , quia prohiberi hoc vo-
tum nefos eai, oon prxsumat dedieatlonem , quae illl
omnismodis reservatur In cujus terriiorio ecclesla
assurgit , reservaia aedificatorl eplscopo hac graila,
ut quoi desideral clericos in re 8ua vldere Ipsot ordt-
Qui reeedunt de corpore pcBoitenUa aceepta, pla- b net is cujus territoriom est, vel st ordlnatl Jam 8uqi
Cttit slne reeonciliaioria manus impositiooe eis com*
OMmieari, quod morientia sufllcit coosolationi aecun*
dom dcOAliloiies Pairum, qui hojusmodi commuHio-
DOm eongmeiiier viaticum nemiiiarualy ut si auper-
viierint sleut In ordine pmitileotioa, ui osteiibis ne-
CMsariis poBaiteRtiaa fructibus legttiniom eommuoio-
nem cum recouciliatoria manos impositione acci-
piaiit.
IV. De eleride pemiieniiam voletHiho.
Pcenllentiam. deslderantlbus clericis non negan-
dam.
f . De kii qui ad eecieiittm eoHfugiunt ne tradantur,
Eo8 qai ad ecclesiam coiifugerint iradi non 0|>or-
ipsos habere acquiescat, et omnla ecclesiaeipsius gu>
bematio ad eum In cujua civiiatis terriloffio eeclceia
surrexit pertinebit. Quud si etlam sscularium quieun-
que ecclesiam aBdiflcaverit, et alium magis qoam eum
in cujus territorio aediflcat inviundum puUverii,
iMn ipse cul contra constilutionem ac disciplioam
graiificare vult qoam omnes eplscopl qui ad hagas-
mndi dedicationero invilantor a convenlu abstine*
bunu Siquis eiceaserit, in reatum devocabitttr : si
quis eicesaeril, ordioem rer ognoscat.
XL De eifiieopii qtd exeommunicatMm aUerUu
iUicipiunt»
Piacuil In reatum venire episcopum, qui admooi
, ... , tus de eicomnianicatione cajuscunque» slne reconcl-
terc. sed loci sancti reverentia et intercessiuiie de- p ,. .. . ... 7
f^^J, ti Iiaiione ejus qui eicommuoicavit , ei commonicare
praesumpserit, ut integra omnia , si reconcllialio In-
fendi.
Vl« De mancipiii confugientibui ad eccleiiam.
Si quis autem mancipia clericorum pro suis man-
cipiis ad ecclesiam conrugientibus crediJeiit occu-
paiida, per omnes ecclesias districiissitna damn.itioiie
ferlatur.
VII. De libertii qui eccleiim commendaii iunt ne
opprimantuTm
In ecclesia manumissos vel per tesUmentum ec-
cleside commendatos si quis in servitiiiem vel obse-
qulum vel ad colonariam conditioncni impriincre
leotavcril, animadversione ecclesiastica coercebi-
lur.
VIII. De hii qui clericum aiienum ordinare
prenumunt.
Si qnilibet consistentem alibi clericum ordiuandum
putaverlt, prius deflniat atcum ipso bahiief, sic qito-
qae non slne consulutione ejus episcopi cum quo
ante faabiuvii ; nec earo qui (orusse non sine c:iusa
diu ab allo non ordinalus^est ordinare praesutnat.
tercesserit, de justilia vel lniqaiute excommunlca-
tionis proiimx synodo reserveotur.
Xll. De hiequi iubito obmuteicunt^ quod et bapti$mu:n
et pcmtentiam acdpere poeeint,
Subito obmutescens , prout statotom est , bapiizari
aot poenitentiam accipere potest si volunlatis aul
prateritae testiinonium aHoflim verbis habeal, aal
prassentis In suo nutu.
XIII. De hii qui mente desipiunl,
Amentibua quaecunque pieutis sunt coofereuda.
XIV. De energumenii bapti$atis.
Q Energomeni baptizati, si de purgatione soa curant
et 8ose solliciiudioi clericorum tradunt monllisqne
obtemperant, omnismudis 221 commanicent sacra*
menti ipsius virtuii vel muniendi ab incur-u d«%mo-
nil IC/», C, daemonum] quo infestantur , vel pnr-
gandi quorum Jam ostenditar viu purgaiior.
■ B. R., T. 1,S, iransiciim. In reliquis Gudicibus.
Aurasicum.
y» T. 9, De non reconciUatis pemten^bui qui de cer^
pore exeunt.
3»7
GALLIiE CONCILIA. -> ARAUSICANUM.
XV. Vt • energwnefd el catechumeni de bap imo A uHra subdiaconatum vel ecclesiasticM capiani di
consulantur, gnilales.
Energumenis et calechuinenis in quaiiium vcl
necess'las exegerit Ve) opportunilas perniiserii, (!e
baptismatc consulendum.
XVL (Ji energumem ad clerum non jfromoveantur.
Qoi palam aliquando arrepti sant non solum non
assumendi ad ullum ordinem clericatus , sed et si
jani aliqui ordiuati sunt ab imposiio ofllcio repel-
iendi.
\y\\. Ut in unum propositio taeramenti eontecretur,
Cum ^ capsa et calix inferendus est , ct admis-
tione eucharisii» consecrandus.
XVUl. Ut evangelia eatechumeni audiant,
STangelia deinceps placuit catecbumenis hgt
apud omnem proTinciarum nostrarum Ecclesiam.
XIX. Ut catechumeni ad baptisterium non accedant,
Ad baptisteriam catechumeni nonquam admii-
teodf.
XX. Ut eatechumeni eum /idelibus benedictionem non
aecipiani.
Ad ftdellam beoediclionem catechumeni « et am
iDler domesticas orationes , in quantum caveri po-
test y segregandi inrormandique ut se revocent , et
signandos tcI benedicendos semotlm offerant.
XXL Ut duo episcopi episcopum non faeiant ^ .
In nostris provlnclis placoit de praesumptoribua ,
nl sic*jbi contigcrit duos episcopos episcopum invi-
tum facere, auciorilms damnatls, unius eonm ec-
clestse Ipse qni vim passus e&t substiluatur : si la-
XXVL De diaconissis non ardinandis.
Diaconiss» omnismodis non ordinandae : si qw
jam suni, benedictioni quae populo irapeadilur capita
submiltan*.
XVII. De feminis quw vidu:iatem frofessee nmt
coram episcepo»
Viduiiaiis servando: proressionem coram epiaeopo
in secretario liabiium , imposita ab episcopo veste
viduali , non es&e violandam : ejus vero raptorem
vel ipsam taiis professionis desertricero merito esse
damnandam.
XXVIli. Dehsqui profeui sunt eastilatem ssvree^
varicaverinl.
g In utroque sexu desertores professs eastltatie
pracvaricaiores habendi , et his omnibus per poeoi.
tenliaju lcgitimam consulcndum.
223 XXIX. Ut nuHus episcopns de concilio sme
couseusa discedui am ad concilium ire excuseh
Hxc qux subsGribimua cum eorom quoqoe coo-
Gi/rtlia qui consensus dederunt rata deioceps ioler
Dos ac nostros haberi volureus et liabenda sanclmus,
luin ita prastereunies eos qoi synodo aut per se
aul per conseasus suo, vel ad vlcem sui per legatos
deslinando adesse deirectant; ut sibl supra nos illi
placeant qui patrum siatuta despicluni, quibos bis io
anuo , qood nobis pro temporom qoaliuite difficile
est , sanctuni est ct>nvenire; adjicientes quod slmtli-
bos deinc«;ps paginis pro saiubritate ac remediis ec-
men vita respon^et et alierius dejecti loco nihilomi* C tflesiasticis congregandi aJjiccre optamus, ut nullus
nos ordinetor; si voluniariom duo fecerint, et ij>se
damnabitur, quo cauilus ea qoae sunt aniiqultus
statuta serventur.
222 ^^IL Ui eleriei conjugali nist continenlioin
profiieantur, diacones non fiant*
Sed id prcterea • ut non deinceps ordinentor dia-
cones conjugati, ^ nlsi qoi prius convurslonis propo-
sito professi fuerint castitatem.
XXilL De his qui posi acceptum diaeonium ineonii"
nentes inveniuutur,
Si quis autem posi acceptam benedictionem levi-
licam cum oxore soa incontinens invenitor, ab offi-
cio «fojiciaior.
XXIV. De incontinentibtts elertcts ,
De bis aotem qui prius ordinati hoc ipsom inci-
denint Taurinatis [7*. 2, Tauritanx] «^ynodi sequen-
dara esse scntentiam, qua jubeutur oon ultertus pro-
Hioveri.
XXV. De viris probaits.
De idoneis autem et probatioribos [7. 2, probatis]
viris , qoos clericaioi alligari ipsa vilae gravitas co-
gii, s si forle iociderout doplicata matrimonia, ot non
* Rx reliquis Codicibus desumplus hic canon qui
deest in A.
^ Ex nmiiibus Codicibus. Iii A. , cum calice et pa-
tena inferendus est.
* Ex D, destimpia vox eatechumeni^ qoae deest in
A. et reliquis Codicibiis.
^ In Codiclbus duplex tituliis : qui exprtmitur et
conventus sine aiteiius conventus denuntiatione
solvatur. Iiaque sequenti anno, si Domino ae Ueo
noslro Jesu Christo permitiente conceditur, die xv
Kaicndas Novcmbris Justiniano in Arausico territo-
rio convenlum habebiinus : qui ideo tanio prios per
conventom ipsom denontiatur , ut tam excusaiionis
libertas quam invlutionis necessitas oon sit; de die
eiiim et loco per nos ipsos commonebimur siiiguli
nobiscum, in exemplaribps ea qua per nos soiit
constitula rererenies : reliquos qui derueront beatis-
simi fratris nostri Hilarii solliciiudini reiinquimos
datis ad ipsos 224 horom exemplaribos commo-
nendos. Post omnia occurrit de imbecillitatibus fra-
gilitatis humanse , ot »1 quis episeopos per infirmi-
tatem , debiliiaiem vel aliqoam bebeiudinem sensos
inciderit, aut ofllciom orls amlserit, ea qux non olsi
per episcopos gerunior non sob prxsentia soa pre-
sliyteros agere permiitat , sed episeopum evocet coi
quod in ecclesia agcndum foerit imponat.
Ego Hilarius cpiscopos sobseripsi.
Ego Claodius episcopos soliscripsi.
Ego Coostantianus episcopus subscripsL
alter sic se habens : De abjectione ^us iptam du0
prasumpserint ordinare episcopum; espuneios ne re-
petaiur.
« i£., Sedit presterea.
t U., conjugati^ statuimus^ ntff.
s Ex B. K., T. 1, % In A.| i£., E. 5, ^rsija co-
egerit, In U., gratuitas cogil.
SS9 COLLECTIO CANONUM S. 1S1D0H0 HISPAL. ASCBIPTA.
{•^go Atideniiiis optscopiis subsertpsi. A Ego Necurius episcopos subscrlpsl.
360
Ego Agresliiis episcopus siibscripsi.
Kgo Jttlius episcopus subscripsi.
Ego Aiispicius episcopus subsrripsi.
Ego Theodorus episcopus ^ubscripsi.
Kgo MsYimus episcopus subscripsi.
Ego Eiicherius episci.pus sub^cripsi , faticlorum
sacerdoluiti coaiprovincialium meorum siiper bis
esspectaiurus •ssensiini.
Ego Justus episcopns sobscripsi.
Gevelius episcopus subscripsi.
Kgo Aiigusialis episcopus subscripsi.
Ego Ingeiions episcopus subscripsi.
Ego Siiperventor Solonius episcopus subscripsi.
Pro paire meo episcopo Claudio subscripsi ei re-
cognovi.
XXVIII
CONCILIUM VASENSE PRIMUM
B40ITUII iBRA CCCCLIIX, AP^D AUSPICIUM KPI8C0PUM BCCLBSIAB GATHOLlCiB, THBOOOSII
.MINORIS TBMPORIBDSy DIOSGORO C0N8CLB, SUB DIB IDUS ROVBMBR.S.
I. I/i CalUeam epiicofn in CaUioi nan disanianttir. B lione fraudanlur : bl enim tales quasi egentiom ne-
Placuit ergo imctatu liaUito episcopos de Gallica-
nis provinciis ¥enientes intra Gallias non discuiien-
dos, sed solum fturfic4.Te si nuilus coniniutiionl alicu*
)iis interdixerlt ; quia inler circumhnbitantes ac sit»i
|)ene invicem iiotos non tain testimonio indigent
protu» quam deiHiiatione et denuntiationibus de-
piavati.
S25 !'• ^^ pmuiientibut iubiio mortui» til obialione»
iorum recipiantur.
Pro bls qui pcenitentia accepta In bono vIub cursa
sstlsfacioria compunctione viventos, siiio coroiuu-
nione inopinaio nonnunqiiam transitu in agris aul
iiiiieribus prsveniunlnr, oblatiouem recipiendam et
eorum funera ac deinceps ntemunatn eccle^iasiico
caioresi nec credentes Judicinm Del habendi sunt ;
unde ei qnidam palruro in hoc scrlptis suis inseruil
congriiente senteniia qua ali : Amico quippiam ra*
pere furturo esit Ecdesiae fiaudare sacrilegium.
V. Vt qui iinUntim eptscopi iiu noR aequiadl recurrai
ad ijfnodum,
Si quis episcopi sui sententias non acqulescll, re«
currat ad synoduni.
226 ^l* ^i exeommunieatui humilin eemaiiptmn ut
(eitiuiui recondiieiur.
Ex epistola s.incii Cleroentis utilia quaeqae prsssenli
tempore ecclesiis necessaria sunt bonoriflce profe-
renda , et cum reverentla ab omnibus fldelibas ae
prvcipne c*ericis recipieiida : ex quibus qaid speeia-
aflTeciu piosequi ndam , quia nefas est corum comme- C ^"^®"" P^^^"»* P^^^^^ veoerandam antiquiutem statulis
niorationein excludi a salutaribiis sacris, qui ad
eadem sacra fideli affectu contendentes , dum se
diutiiis reos statuunt, iiidignos salutlferis mysteriis
indicanl ac piirgaiiores resiitul desideranl , absque
sacramentorum viaticolnlercipiuntur, quibus fortasse
nec absotuiiSbimam reconcilialionem sacerdos dene-
gandam puiassct.
IH. Ut ab aheriui epiitopo ehrisma nullui aeeipiat,
Per hi »gula territoria presbyieri vel ministri ab
episcopis , non prout libitum fuerit a viclnioribus,
scd a suis propriisper annos slngulos peiant cliririn»,
appropinquaitte solemnitate pa&chali, nec per quein-
cunque ecclcsia^iicuiu : scd si qua necessiias aui
ministroruin occu^aiio esi, per subdiacoiium , quia
praeseniibus rolioramas « quod saprascriptus beatus
martyr de beaiissiml apostoll Petri instltatione com-
memoratdicens : Qaaedam aulem el*am ex Yobis ipsis
intelligere debetiSy sl qua sant qii« Ipse prxter [T. S,
propter] insidias boininum malorum non poiesl evi-
dentius et manifestias proloqui. Verbl gratiay inlmi-
cus esl aliciii pro actibus saist vos nolite exspecure
ut ipse vobis dicat : Cum lllo nollte amlci esse, sed
prudenier observare debetls el volontaii, ejtis Tide*
licel qui ecclesiae curam gerit , absqoe communiono
obsecundare , el averil se ab eo cul ipsam sentltis
adversum, sed nec loqui liis qu.bus ipse non loqailor,
ut unusquisqne qui in culpa est dum cupit oninium
vestrum sibi gratiam reparare, festinei ciliiis recon-
inhoiioruin est iuferiorilkus summa conimitti, opti- D cilisrieiqnioronibuspraeesleiperbocreditadsaluiem
mum auiem est ul ipse suscipiat qui in tradcndo
usarus est; si quid obstal, salu^m is ciijus oflicii est
sacrarium disponere et sacmntenta suscip^^re.
kV. Vt qui obiaiionei defunetorum ntiuent excominu'
nieentur.
Qui * oblationes derunctnruin retinent et ecclesiis
tradcre deiiioraniur, ut iufi«ieles ab Ecclesia abji-
clendi , qula osfpie ad exinBnitioiiem fidei pervenire
ceriuin esi banc pielatis divinae exacerbationem , qua
et fideles de corpore rocedenies votorum pleniludine,
pauperes collata allmoniae et necessaria sastenla-
cum obedire coeperil moiihis praesideniis : et caetera
quae in soquentibus deiiotant aroicos eorum qiii
veriiaii iiiimici sunt. Sciat itaque deinceps cleras ad
reatum , sed et fldelium popalus ad culp:im , silu
ascribendnm, si quis in boc vitium inalorum co «ru
taior et disciplltias subversnr agnosciiur.
Vil. Vt accuiotorei de ievibui ctmtii non audiantur »
de eriminalibui vero diicutiuntur,
Placuit praeterea accusandi licentiam etlam in
nosiri ordinis si qua existii levitate eomprimere, ut
episcopiis si quem Judicai abstineodamy sl pro ho*
• in Codicibus Invenlunlur verba : De damnatione eorum, quae exputicla sunt, quia redundant.
icf
GALLlifi CONGILIA. — VAS8NSE 11.
m
miliftiione et correaione fralris assurgii eioreri a A procestii eos non iniserteordia jam aed eanibas ei-
raeteria, acquiescai frairi de quo agliur, correplione
ei comminaiioiie adhibita : sin autem de crimine
aliqnem putet esae damnandum, accusatori sno sc
diacotiendum sciat; fas est enim ut quis uni pro-
banior probentur omoibus.
?lll. Vi ipiuofnu atienum elericum peccaniem redar-
gutiL
Quod sl se tantum episcopns alieni sceleris con-
scium novit, quandiu probare non potest niliil pro«
f*.rat, sed eum fpsoad compunctionem ejus secretis
correpUouibus elaboret » qui si correptns pertinacior
fiiieritf et 80 commuikioni publice ingesserit, etiam si
episcDpua in redarguendo illo quem reum judlcat
ponl» qiios eolligere calumoiarum meiu qoamvia in-
fleia praeceptis * misericordis mens humana deire-
ctat, id servandum viaum esl, ut secundum statuia
fiJelissimorum , piissimorum aiigustlaaimoramque
principum quisquis expositum colligit 228 ecele-
siam con:eatetur, contesi.itionem colligat : nlliilo-
minoa de altario dominico die minister annunllet,
ot ecclesia sciat expositum esse collectum, ut intra
dies decem ab expoaitionis die expositom recliilat , sl
quis se probaverit agnovisse : coliectori pro ipsorum
decem dierum niisericordia prout maiuerity :iQt prae«
aena ab bomine aut in perpetuum cum Dco gratia
peraolvenda.
probatione deCciat indemnatiis licet 227 ^^ '^i* Qui
niriil sciunt, secederead tempus pro persona majo- g ^' ^' ^ '^•'^a^'^1?^^*'"^!/^?!?'"'" repoeeli ut
ris auctoritalis jubeatur, illo, quandiu probare nibil '"^ "
hoinidda hateaiur.
poiest, iii communione omnium praeteiq tam ejua qui
cum reum jiidicat permanente.
IK. Vi qui expotiimn invenerii ecclcmm conieetetur,
De exposiils, quia conclamata ab omnibiis querela
* 1d Godlclbua : infeiix a prmceptii.
Sane sl quis post hanc diligentlssimam 8.mctlo-
nem expositorom hoc ordine collectorum repctitfir
vel calumniator exstiterii, nt bomlcid.i liabendus
est.
XXIX
CONCILIUM VASENSE SECUNDUM.
L De preebyierorum obeerwitione.
Hoe placuit , ul omnes presbyteri qui suni in pa-
rocbiis constiiud , secundum consuetudinem quam
per totam lialiam satis salubriier teneri cognovimus,
juniorea lectures quantoscunque siiie uxore babue-
rint, secum in domum ubi ipsi habltare videntur re-
etpiant, et ens quomodo boni patres spirituaUter iiu-
trientes psalmos parare, divinis lectionibus insisiere
[ۥ, Infiiriiere] et in lege Domini erudire coniendant
ot et ftibi dignos successores piovideant et a Domino
praeroia acterna rectpiatit. Cum vero ad xtaieni per-
fectani venerini, si aliiiuis e<>rnm pro carnis fiagili-
taie uxorein babere voluerit, poteatas ei ducendi
coujiigiiiro non negetur.
II. Qualiter recilentur a diacombu» homitim.
Hoc ctiam pro sdilicatioiie omnium ecclesiaruin
et pro utilitate totins populi nobis placuil, ul non
solum iii civititibns sed etiam in om»ibus parocbiia
Tcrbum faciendi daremus presbyieris potestatem, i(a
ot 8i preabyter allqua inlirmitate prohibente per
se ipsum non potuerit prsdicare, sanctorum Patrum
homiliae a diaconibiis reciteniur : si enim digni sunt
diacones quod Christus in Evangelio locutus est Ic-
gere, quare Indigni judicentur [U., G., sunt] sancto-
rom Patrom expositiones piiblice recitare?
III. Kyrie eleison vet Sanctns sofpe dtct.
Et ^ qoia tam in sede apostolica, quam etiam per
lolas orientales atque ItaViae provincias diilcis et
fiiittinmsalubris consuetudo est intromissa, ut Kyrie
9ieioom freqoentiua com grandi affectu et compuii-
* Deeat boe coocllium in E. 5.
^ T. 1, fiita nen io/«m in sede apoiiotica %ed eiiam.
clione dicatur, placuit et'am nobis , ot in omnibus
ecclesiisnostrisisla tam sancta « consnetudo ei ad ma-
tutinumetad missam et ad vesperum, Deo proHiiianie,
iniromittaiur, et in omnibus missis, sive iu matutinia
p sive in qnadragesimalibus, sive in illis quae pro defun-
ciorum oommemorationibus fiunt, semper Sanciut^
Sanciut^ Sancius co ordine , quo modo ad missaa
publicaa dicitur» dici debeat : quia tam sancta et
tam dulcis et tam d<*siderabilis vox, 229 6iiamsl die
noctuque poasit dici, fasiidium non poterit generarc.
IV. Ut nbmen papce m eccleeiii reeiteiur*
Et hoc nobisjustum visum est, ut nomen domlni
papae, quiconque acdi apostolicae prasfuerit, in no-
stris ecclesiis recitetur.
y. Vi dicatur : Sicut erat in principio.
Et quia non solum in sede apostolica , aed etiam
per toium Orientem et totam Africam vel Juliam
propter hareticoruro astuUam, qui Dci Filium non
Q semper com Patre fiiisse sed a tcmpore coepiase
blasphemani , 230 ^^ omnibiia clansulis post Glo-
riam; Sieut eratin principio dicitur; etiam et nos
in universis ccclesiis nostris hoc ita dicendum esse
decrevimus.
Cssarius in Christi nomine catholicam ' ha' .
deflnitionis uostrae regulam relegens aubscrips'
Et notum sub die nonarum Novembrium Dcv-iu ,.
niore viro clarissimo consule : in bac consiiiutione
septemdecim episcopi subscripaerunt.
Quia eliam et ea quae infra scripta sunt omnilHis
c T. 1,i, sfalttla taneta.
^ B. R.| T, 1, 3, nomine epiicopui catholicmn*
iCS CCLL£CTIU CANONUM S. ISIDOnO IIISrAL^ ASCUIPTA. SGi
ec<*l.<8its satts ncccMari» esse noTtmos, idc© j«t8tum A canoniim jiingeremiis, ei c<mstitn<o synodali n^Mto-
et rattonftbile visom est, nt iila suprascriptis titulis lic» sedis ifit^T Gasieia.
CONCILTUM AGATHENSE.
▼IGIIITI QUINQCR EPTSCOPORUMy IIABITUU «RA ■ DXLI?.
Anno vlcesimo secundo Alarici regis sob die iii
Idiis Sepiembris Cum in nomine Domini in civilaie
Agatliensi conTenissemns in sancti Andre» basilica,
conscdiinns de dlsciplina ct ordinalionilnis cI»»rico-
rum :itque poiitificnm vel de Ecclcslnrnm utililati-
lius tracuiiiri. In primo id placuit ut cntiones et
sitituta Patruin per ordtuem legerentur, quibns le-
csis ^.
I. De digamis clericii ul nen minislrent
Vl. Si episcopo a quibuslibH quldquam fueril dae-
tictum,
rontificiB vero quibus in summo sncerdotlt» consit-
tuiis ab exiraneis duntaxat aliqoid aot cum ecclesi.i9
nut seqoesiralim aut dimittitor aot donatnr, qnia
hoc ille qiii donat pro redemptione anlmtt siitPy non
pro commodo sacerdotis probator offerre, non
quasi suiim proprium, ned qa:isl dimi^som ecclesiae
inter facultates ccclesia! compntabunt ; quia Justum
Placuii, iit de digamis aul inlernuplarum mariiis, B **'• |" ^'^"^ sacerdos habei qiiod ecclesic dimissom
quanquaro aliiid Patrum sialuta decreverint, ui qui
hHciisque ordinaii sont, babiia miseratione, presby-
t«rii vel di.iconntus nonien tantuni obtineanl : orii-
cium vero coiisecrandi presbyteri et roinistrandi hu-
jnsiiiodi diaccnei non pracsumant.
11. De eontumacibus clerieis et ad oficium iardis.
Contumaccs vcro clerici prout dignitatis ordo
pernii&erit ab episcopis corriganlor, et si qul prioris
gradus eUii supcrbia comniunionem fortasse con-
tempseriiii, aul ecclesiam freqtientare, vel ofOcium
suum implere ncglexerint, peregrina eis coromunio
tril)iiolur;ita utcuin eos poenitentia correxerit, re-
scripii in inatricula gradum suom dignitaiemqiie reci-
piaut
esi, iia et ecclesia babeat qiiod relinquiinr sact^r-
doii sane quidqnid per fideicommissom ant sacer-
doti, aot ecclesias fortaKse dimittitor cuicunque alii
posimoJum profotnrom, id inter faeoltates soas ec*
clesia compuiare aut reiinere uon poteric.
VIL De rebus ecclesitg^ quomodo ab epueopis kabean^
tur : et de servis eccLncs qualiter ttb episcopo ma"
numttantur, •
Casellas vero vel mancipiola eccleslae episcopi,
sicot prisca canonom praecepit auctoritas , Tel vasa
ministerii quasi commendata fldeli proposito integro
ecclcsiae Jure possideant ; id est ot neqoe vendere»
neqiie per quosciinqiie contractos res onde pauperes
vivont altetiare praciumant : qa<;^ si necessiias eerta
III. ie episcopisqA vel innocentes vel pro mtrtimis C compulerii, ut pro ccclesiae aol nccessitate aot oUli-
cauhis atquos excommuMcanl,
Kpiscopi vi'ro5i, sacerduiali moderalifiiie posipo-
s: ta, innoceiites aul niinimis causi.«culpabile.sexc<)m-
niuiiic;ire prxsunipseiinty et ad gratiam fehlinantes
rccipere fortasse noluerini, 231 ^ ^lciiiis episcopis
ci«jaslib<*t pruviiiciae litieris moneantur ; et si parere
[BR.^ 7. 1,2» parcerc]noluerint,coiiiniu(iio iliis u>que
ad leropiis synodi a reliquis episcopis non dencgc-
lur « , ne foriasse iii evcomrounicatoiis peccaiuin
excoromiiiiicaii longo tempore mone pra^veniantur.
lY. I>e Us qui snat vel propinquorum oblationes
ecelesttT fraudant.
Clerici cliani vel &a!ru1arcs qui oblationcs paren-
tum aut doiiatas aut testamenlis relicias reiinere
tate vcl in usufructu vel indirecia vendliione allqoid
distrahatur, apud duos vel tres eomprovlnelales vel
vicinos epi.<u:opos cansa quae necesse sit Tende>.di
232 pflmitus comprobetur, et liabiia discussione
sacerdotali eorum subscriptioue qoae facta foerit
vcnditio roboretur : alitcr facta vendilio vel trans-
aciio iion valebit. Sane si quos de serris ecclesias
bcnemeritos sibi episcopus libertaii donaveril, colla«
lani iibeiiaiem a succeSNoribus placnit custodiri cnm
eo quod cis nianomissor in ^ libertaiem contulerit,
qiioJ tamen jubemus vigiiiti solidorum numerum,
moduin in lerrula, vineola ve! hospitiolo tenere:
qiiod amplius datum fucrit post inanuinissoiis mor-
tem ecclesia revocabit ; uiiiiusculas vero res aut ec-
pcrstiterini [V.. | rssumpf erint ] aut id qnod ipsi D desi» minus uiiles peregrinis vel cleiicis salvo jure
donaverint ecclesiis vel nionasterlis credidcriiil ao-
ferendomy sicut synodiis ssncta constituit velut ne-
catores paupcrum quousque Tcdd-nt ab ecclesiis
excludaiitor.
V. Si etericus furtim eccteiim fecerit,
Si qnis clericus furtum ecclesiae fecerit, pcregriiia
ei comniunio tribuatur.
^ A. , ena mliii.
^ U., quibus lectis depmerunt. In A. ct rcliqiiis ad
periodi absotutiooem vox canonis priini ptacuii ad-
Jungeiida.
ecctesiae in usuin persiare permitiimus.
\ IIL De clericis qui ad sacutares ccnfugiunt.
Id eliam placuii, oi clericus si relicto olliciu suo
propter districtinnem ad sascularem furtasse confii-
gerii, et is ad qtiem recurrit sulatiom d&fensionis
impHnderit, cum eodem de Ecclesiae commiinone
pellaiur.
• Ex T. I, i. In A. et reliquis Codicibos : episeo*
pis denegetur.
* ifi., n. R., T. 1, 2, in libertaie.
2€6
CALLIiE CONCiLIA. — AGATHENSE.
hX. Db ffreshylerii ^ diaconibut qui ad eotijugaiem A XVL Quamate diacanet ordinentur.
episcopos vrro bcnedictionem diaconaiiis mifiori.
coitum reneriuntur,
Piaeiiit eliam, ut si diaeoni aut presbyteri conju-
gati ad torutn iixorum suaruni redire voluerint, papse
Iimocntii ordinatio vel Syricii episcopi anctoriias
conservetHr; quod si ad aliqitos forinula illa ecrje-
siaslica vita) pariier et disciplinse qu«n a Syriclo
epti^xsopo ad provincias commeavit non probabitur
perveiiisse, bis ignoraiionis [£/., 6\, ignorationibus]
veiiia lemittelur, iia ut dc cxtere penitus incipiant
absiinere et ila giadus suos in quibus invenli rue-
rint sic rctineant, ut ad potiora eis non liceat ascen*
dere : quibus in beneficio esse debet, quod hunc
Spsum locum quero retineut non ainiliaiit. Sl qui au-
tem scisse formam vivendi dimissam [l/., G.» inis-
bus vlginli et quinque aniiorum peiiiliis non comniii-
lat : ^ane si conjugali juvenes consenscriiit ordinari ,
etiam uxorum voliini.is iia requirenila est , ui seqiies-
iralo niansionis cubiculo, religioiie promissa, posiea-
qnam pariter conversi fuerint onliiieniur.
XVII. Quamtaleepiseopi vel presbtjtercs con$ee: mlur.
Presbylcruinverovelepiscopumanlelrlgikiiaannos,
id est anlcquam ad viri perfecii 234 Ktaicin perve-
niant, nullus mctropolitanorum ordiiiare presum.a,
ne per atafem, quod aliquoiies evenii, aliquo enore
culpeniur.
XVIII. de laicii quibus iemporibut CQmmunicare (U-
beant»
sam| a sancto Syrlcio episcopo detegunlur, neque B Sjecularcs vero qui Naiali Domini, Pasch!» VvtiU^-
statim cupiditatis libidines abjecisse, illi suiil ino-
dis omnibus submovendi , qui post adinonitionem
cognitam prxponendam arbitrati suni voluplaiem.
X. Vt nullui elericcrum cum exlrands feminii
habitet,
Id eiiam ad cnstodiendam vitam et famam speciali
ordinailone prxclpiinus, ut nullus clerlcorum ex-
Iranese mulieri qualibet collaiione .tut faniitiarilate
jangaiur : ei non solum in domo illius cxiranea mu-
Uer non accedai, sed nec ipse frequcntandi ad eiira-
Beam muliereai habeat poiestaiem, sed cum maire
UiDtomy sorore, filia aut nepte, si hnbuerit aut vohie-
rit, viTendi liberam babeat 233 poiesiaiem : de
qntbiis nominibus nefas est aliud quam naiura con-
Bliiuit suspicari.
XI. ntnuliui elerieui in eeliario vet ieereto feminam tn-
• tromiltat,
Ancilias vel liberias a cellario vel a secreto mini«
Bteiio ei ab eadem mansione in qaa clericos manet,
placuil renioveri.
XIL Ut onmbmdiebui Quadragenma iobbtAo jejune-
tur»
Placuii eiiam, ut omnea Gcclesiae exceptis diebus
domioicis in quadragesima, eliam die sabbali, sacer-
do:ali ordinatioue et districtionis comminaiiooe jeju*
nent.
XllL Ut iymbolum ante ocio dia paieliw eompetentibui
praadicetur.
Symbolom eiiani placuit ab omnibus ecc]e»iis una
cosle non commuiiicaverint, caiholici non cred;intur
rtec inier cathollcos habeanlur.
XIX. De sanctimonialibus qua CBtote veleutur,
S.inctimoniales, quamlibei viia earum el inores
probali sint, aiite annum splatis suae quadragesimuin
non velentur.
XX. De clericis qui eomam nutriunt,
Clerici qui comam nutriunl ab archidiacono eliani
si noluerint Inviti detondanlur : vestinicnla vel caU
ceameniaeiseiiamnisi quos relgionera dcceant uii
aut babere non iiceat.
XXI. Uisolemnitateimajores iHcivitatibui ceiebrentur,
Si quis eiiam eitra parochlas, in quibus legilimus
e t ordinariusque convenius, oratorium In .'«gro lia-
C bere voluerit. reliquls festivitatibus ul ibi mtssas le-
ncant propler faiigaiionem faniilix justa ordinallnne
pcrmiltimiis : Pascha vcro, Naiale Dominl, Epipba-
iiiam, Ascensionein Domini, Penlecosten ei N.itale
sancti Joannis Baptistse, vel si qui maximi dies in fes*
tiviiaiibus habentur, non nisi in civitaiibiis aiit in pa-
rochiis teneant. Clerici vero si quiin his fesiivilatibui
quas supra diximus in oratoriis his, nisi jubenie aot
pcrmittrnte episcopo, facere aut tenere vo^uerint, a
communione pellantur.
XXII. Ui Hon liceai preibytero vel cUrico rem eecl iim
vendere vei donare,
Et licet superfluum sit de re nota ei aBtiqniscaniH
nibus prohibita iterato aliquid dennirc, tamen qiio
die. id estanie octo dies domlnic» resurrectionis pu- ^ ^'?'""' cupiditas aut improbitas reprimaiur, id sla-
blice in ecc]ei.ia comneteiitibus iradi. ^ *"*""* ^'^^ «rones jubenf, ut civilatenaes sive dJoe.
cesani presbyteri vel clerici, salvo jure ecclesix, rem
blice in ecc]ei>ia conipetentibus iradi.
XIV. Ut altare et ungaiur et benedicatur,
Altaria vero placuit non solum unctioiie ciirismaiis,
sed etiaro sacerdoiali benedict one sacrari.
X V . Qualiter majorei, qualiier minores [li. R., T. 2, ;u-
niore^] ptenitenlhm accipiani,
Poenitenies tempore qtio pGeniieiitiam petunt im-
positionem manuum el cilicium super caput a sacer-
dota sicut oblque constitutum est cousequauiur, et si
aui comas non deposuerint aut vestimenia non mu-
taTerlntabjicianlur, et iiisi digne poenituerint non
reciprantur : javenibus etlam poenitentla non facile
comniittenda est propieraBiaiis frag liiatami viaticum
tameo omBibiis ia morta positls non oegaBdttmt
PATROL.LXXXIV-
Ci cleslae sicut permiserint episcopi leneant , vendere
aut donare penitus non prssumant : qiiod si fecerini,
ct facta vemiitio non valebit, et de facultatibus , si
quas habeiit proprias, indemnem ecclcsiain reddaBl
et communione priventur.
235 XXIIL Ui elericui junior ieniori non prapona*
tur,
Episcopnsellamqviorum viia n; n reprehcnditarpos-
leriorem priorl nuhum pra^ponai, nisi fi rUsse elatus
siiperbia quod pro neccssitaie ccclesis episcopus
jusserit implere contemnil. Sane si oflicium archidia-
conatns propter simpliciorem naiuram implere aut
expedire ncquiverii, iUe loci sui nomen tcneai eior-
9
267 rX)LLECTIO CANONUM S. ISIDOIIO IIISPAL. ASCRIPTA. 268
dinaliuni ecdesix, qucni elegerii episcopus, praepo- A XXXI. Dehisquiperodiumadpacemnonrmriumiur.
jiatur.
XXIV. De expoMi inveniii.
De eiposiiis id obscmndum quod jam dudum syn-
odus sancla const.iiuil.
XXV. De twcula ibu» qui »ua$ eonjugei derelinquunt.
lli vero sxcul.ires, qui conjiigale consoriium culpa
gravlore dimidoni Te.l eliaai dimiscrunt, el nuilas
causas discidii probabililer proponenles propterea
sua malrimonia dimillunt, ut aut iHicita aut aliena
prxsumant, si antequnm apud episcopos comprovin-
ciales disci^Jii causas dixerint, et prius uxores quam
jiidiciodauinentur ahjecerinl, a communionc Eccle-
siae ei a sancio populi CGetu pro eo quod fidem et cou-
iugia maculant cxcludantur.
Placuit eiiam, ut sicut pleniwque fit quieunqoe
odlo aut longinqaa inter se lite dissenserint» et ad pa-
cem revocare diutina inleniione nequiverint, a civi-
t:itis primitus sacerdoiibtis argaaniur : qui si inlmi-
ciiias deponere pernicio^ inientione noluerinl, dc
Ecclesia ccetu jusiissiina excommuDicatlone pellan-
tur.
XXX II. Vt clerieui ineoniulloepiicopo adjudieem le-
cularem non pergat.
Clericosnequaquam prasumatapud saecularem judi-
cem episcopo non permittente pulsare» sed sipulsa-
tus fuerit refpondeat : non proponat nec audeat Ciimi-
nale negotiiim in judicio sxculari proponere. Si quia
vcro ^XGularium per calumniam Ecclesiam aut clericum
XXVI. Vt eivoluntarie clericui damnum eccleiim fece^ B faiigare tentaverit, elevictus [T. I, 2. viclus] fafril.
rit^ ei iatisfaciat et excommunicetur,
Si qui vero de clericis documenta, quibus eccleslae
possessio Hrmatur, aut subripere * aut negare aut ad-
versariis forlasse iraderedamiiabili et punienda ob-
stinatione prxsumpscrint, quidquid per absentiam
docuiuentorum damni ecclesiac illatum est de propriis
raculiatibus rcddant et communione priventur; hi
etiam, qui in damnum cccTesise insirumenta ecclesiae
impie sollicilaii a tradiloribiis susceperint.
XXVII. Ul monaiterium inconiulto epiicopo nullu»
comtruat : ei de menachii,
Monaslerium novum, nisi cpiscopo aut permitien-
te aut probante, nullus incipere aut fundare praesu-
knat. Monacbi verb vagantes ad ofllcium clericaius,
Ecclesiae liminibus et a catholicorum communiono,
nisi digne pcenUucrit, arceatur.
237 XXXIII. Si epiicopui harede» non hahen» Ec*
cteiiam eui prcefuit hanredem non fecerit.
Episcopos qui filios aut nepotes non habens alium
quam Ecclesiam reliqail haeredem, si quid de Eccle-
sia noii in Eccleslae causa aut necessitate praesampsit,
quod distraxit aut donavit irrilum habeatur : qui
vero filios habet, de bonis quae reliquit ab baeredibua
ejus indemnitaiibus Ecclesiae consulaior.
XXXIV. De Judteii qui converti cupiunt quatiier nrsr»-
pianiur,
Judaei quorum perfidia frequenter ad vomitum redit,
sl aJ legem [7. 1, 2, Ecclesiam] catholicam venire
nisi eis testimonium abbas sims dederit, nec in clviia- C voluerint, octo mensibus inter catechumenos eccle-
tibus nec in parocliiis ordiiientur. Honachum nisi ab-
batls sui aot permissu aut voluntaic ad altcrum mo-
nasteriom commigrantem nullus abbas suscipere aut
retinere praesumat, sed 236 ubicunque fuerint ab-
bati suo aactoritate canonum revocentur. Si necesse
faerit clericum de monachis ordinari, cnm consensu
et voluntate abbatis pra sumat episcopus.
XXVIII. Vt mona»terium pueltarum procul a mona-
cIm con»truatur.
Monasteria puellarum longins a monastcriis mona-
chornni aat propter insidias diaboli aat propter oblo-
eutiones hominum collocentur.
XXIX. De tiberti» ut in nece»iilate ab eccleeia tueantur.
Libertos legitime a dominis suis factos ecclesia si
siae limen introeanl, et si pura fide venlre noscontur,
tunc demum baptismaiis gratiam consequaniur « :
quod si casu aliqao quis periculuni InOnnitatis iiitra
praescriptum lempus incurrerit et desperalas fuerii,
bapilzetur.
XXXV. Si epUcopu» a metropoiilano admonitu» pro
»ynodo vel ordiuaitone ep)uopali venire dieiuteril.
Si metropolicanus episcopus ad comprovinciales
ep'8copo8 epistolas direxcrtt, in quibaseos ant ad
ordinationem suroml pontifics aut ad synodum inn-
tet, posipositis oronibus, excepia. gravi infirmitale
corporis aut praeceptione regia, ad consiitotam diem
adesse non differant : qiii si defuerint, sicut prisca
caiionum praecepit auctoritas , usque ad proximam
necessitasexegerittueaiuriquodsiquisanteaudien^Dsynodum a charitate fralrum et Ecclesia! commu-
tiam aut pervadere [j€., persuaderel aut expoliare „|^„q priveniur
prsesuinpserit, ab ecclesia repellaiur.
XXX. Ut po»t antiphona» oratione» dicanlur.
Et quia convenit ordinem Ecclesix ab omnibus
aeqaaliier cugtodirl, studendum est, ni sicut ubique
fil, et post antiphonas collectiones per ordinein ab
episcopis vel presbyieris dicaniur; ct hymnos ^ ma-
tuiinos vel vespertinos diebus oninibus decantari , et
in conclusionem matulinaruin vcl vespeitinarum mis-
sarum post hymnos capiielia [U., capilula] de psal-
mis dici, et piebem collecta oraiione ad vei^peram ab
episcopo cum bencdictione dimitti.
* iE., n. R., E. 3« T. 1, 2, »upprimere.
^ M't hymnum malutinum vel vespertinum.
XXXVI. Vtitipendia elericorum juxta mcrilum duiri^
buantur.
Clerici etiam omnes, qui Ecclesi» fideliter vlgi-
lanterqiie deserviunt, slipendia sanctis laboribus de*
biia secandum servitii sui meritum vel ordinationcm
«
cjnonum a sacerdotibus conseqnantur.
XXXVn. De homicidis vel [al»ii teilibui.
Itaque ccnsuimus hoinicidas et falsos tesies a com-
munione ecclesiasiica submovendos, nisi pceuiieiiiiaa
sati^faclione crimina admiasa diluerint.
e JE., B. R., E. 5, T. !,i., merettntu$.
S59 COLLECTiO CANONUM S. ISIDOAO H1SPAL. ASCRIPTA. 240
\\\.Vt qulinpaee armaprojicmutexcommHnleeiitur. \hen%i ei de his quos ordinaveruot ralio 8ub.-uUlf
non illis obsisial ordinatio. Quoniam muUi suni qui
conlra Ccclesiam repugnare videnlur et per ie^iea
retieihpios pulant sc eMUaalione aduiiili debere.
De bis qui arma projiciunt in pace, placuit absti-
neri eos a communione.
IV. I/l aur'g(c duai agitant exeommunicentur.
De agilaCoribus qui lideles suul, iJacuiieos quan-
diu agitanl. a eommunione separari.
V. Ui qui tn theatrit conveniunt excommunicentur^
De Uieairicis, ei ipsos placuit quandiu aguni^ a
communioae sepafari.
VI. in infirmitateeonverii manm impoMonem acci-
piant,
De bis qiii in iiifirmilaie crodere volunt, placuii
debere bls manum imponi.
VII. De prmiidibu$ ut cum conscienia episcopi $ui
commuwc^^nt.
De prxsidibus qui fideles ad pracsidatuin prosiliunt ^
ita placuil, ul cum proraoii fuerinl litteras accipiani
ecclesiasiicas communlcatorias, ita tamen ut in qni-
busciinque locis gesserinl, ab episcopo ejusdem loci
cura illis agatur, ut cum coeperint eonlra disciplinam
publicam agere, lum demum a communione e clu-
dmlur : simililer ei de his qui rempulilicam agere vo-
hinl.
Vlli. Utex hfsrete converu »i in Trinitate baptizati
suntf manut impositionem acdpiant,
De Arianis qui propria lege sua utuntur ut reba-
piizenlur, placuitsi adecclesiain aliqui de hac bncrese
venerint, interrogent eos 8ymbo'om, et ai peryide-
rint eo8 in Palre et Filio et in Spiritu sancto csse
baplizatos, manus eis lantum imponatur ut accipiant
omninonon permitianlur nisi, utsupra diiimuSk aetis
publicis ducuerini.
XIV. Ut falti accutatoret fratrum utque nd exttwn
excommunicentur.
De liis qui lalso accusant rraircs 8uo8, placuit eoa
usque atl exitum non communicare, sed falsum te«
8tem juxia Scripiuram impunitum non licere esse»
XV. Ut levita non offerant,
De diaconibns, quos cognovimus multis locls offcr-
re, placuit minime Aeri debere.
XVI. Ut pcemtentet ubi acceperint oralionem ihi nm-
municent,
De his qui pro delicto suo a commuuione separan-
tur« itaplacuit, utinquibuscuoqueloeis rutranteiclu-
sl, eodem loco commuuionem consequauiur.
187 ^VII. Utnultut epitcoput alium concuicet epi-
tcopum.
Ut nullus episcopus alium episcopum conculeet.
XV 111. Ut diaconut nihil tine pretbytero oferat ^.
De diacunibus urbicis ut non lantum slbi prxau-
mni, sed bonorem presbyteris reserTeutyOt sino
conscieutia ipsorum nibil tale faciant.
XIX. Ut peregrino epiteopo locut tacrificaniU deiur,
De peregriitis episcopis qui in orbem solent feni-
re, placuit illis iociim dari ai offerant.
XX. Ut 6ine tribut epitcopit nuUut epitcoputardbutur.
Spiritum sanetum ; quod si inlerrogati non respon- C ^^ ^^i^ Qoi usurpant sibi soli debere epi^copum
derint banc Triniiatem, baptizentur.
IX. Ut qui confittorum litterat portant atiat recipiant,
. Deliis quis Gonfi«8oruin iitteraa afferunt, placnit ut,
sttbiatis eis iitteris, alias aeeipiant comiuunicalorias.
196 ^* ^^ *i ^^j^ ^^' adulteraverit aliam non aceipiat.
De hisqui conjogea suas in adulterio deprehendunt,
•t idem sunt adoleacentes fideles et prohibentur nu-
bere, plaeuit quantum possit consilium eis deior, ne
viventibua etiam oioribua suis, lieet adulter» sint, ut
non alias aceipianl.
XI. Ui femiwe fidelet quce Gentilibut te junxerint
excommuuicentur*
De puellia fidelibus qusB Gentilibus jungunlur, pla-
ordinare , placuit ut nullus hoe slbi prxaomat, nisi
assumptis sibi aliis septem eplseopls ; si lameo oon
poterit septem , infra tres non aodeat ordiuare.
XXI. Uteterieut atibi trantient excommunieeiur.
De presbyteris aot diaconibus qui solent dimitiere
loca sua in quibus ordinati aunt et ad alia loca irans-
lulcrunt se, placuit ut bia locis minislrent ut si, reli-
ctis locis suis, ad alium locom se transferre voluerint
deponaniur.
XXII. Ut apottatcB qui tardiut rewiunlwr uiti per di^
gnampxnitenliam ru)n recipiantur»
De bis qui aposiatant et ouoquam se ad eeciesiam
repraesentant, nec quidem poeBitentiam agoreqiueronl,
et postea infirmitate arrepti petunt communionero.
cuit ut aliquanto lempore a communione separoiitur. D placuit eis non dandam communionem nisl revaloe-
Xil. Ut elerid feneratoret excammunicentur,
De minisiris qui fenerani, placuit eos juibi for-
mam divinitus datam a coinmuniune abstineri.
Xlil. Utp^aditoret fratfum^vei vatorum tacrorum, teu
Scripturarum^ cum ver^eribut deponantur.
De his qui Seripluras ^ iradidisse dicuntur, vel
vasa dominlca, vel nomina frairum suoruin, idacuit
iiobis ut quicunque eoruin In actis publcis fuerit
deteetuSy non verbis nudis, ab ordine cleri amove.i-
lur : nam si idem aliquos ordinasse fnerint depri:-
• ifi., B. R., E, 5, T. I, % U., Scripturat umctat.
* T. ,«,U. 1, G.,agat.
e Sub initium Arelatensis secundi inveniuntur in
amnibus Codicibus noinina episco^ioruni qni huic
rint [U., G.f praevaluerint^ et egerinl dignos fructua
poenitenliae.
Ei Sicilia« Syracusanorum Siilus episeopus etPliH
rusdiaconu!«;ei provinciaCampaniaeciviiatis Proliftos
episcopus ^t AgrippaTuiUaquediacones : ei provincia
Apuli» Pardiis episcopus et Crescena diaconos; ei
pruvincia Dalmaciae Theodorus episcopos et Agatboa
diaeonus : ei urbe Roma quos Sylvester .episeopoa
19B ■>^*^^ Claudianus et Aviios presby teres, Eiige-
nliiselCyriacua diacones : ex provincia ItalixOrosiiia
Arelaiensi primae synodo inierfuenint; in hune igituf
locum iransferri debere, et episcoporum nomorus et
scqueiiiis dincilii canon deciinus octavus aperlA zw
viucunu
S4I GALLIifi CONaLfA.
epifcopus » Nisaieus ieclor : ei proTJncia Vien- A
neustsin ci?iuiis Arelais Harinus epi«copus , Sala-
nas presbyler, Nieaiios, Afor, Ursinns ei Peirns
diaccnes : ei prorincia qna supra Viennensium
Vems episeopus , Beclas exorcisia : ei riTitale
Vasione Damnas episeopus d Victor exorcisia :
ei ciritate Arausicorum Lauslinus presbyter : es Porta
knocentius diaconus, Agapius exorcisla : ex proviu-
cia GalUae cifiialis Rberoorum Imbeihausins [B. /{.,
Betbausias] episcopus, Priinigenius diaconos : ei ci-
viMteftoibomsgenslum Afidianus episcopus, Niceiius
Uiaconus : ex civiute Augustoduni Petitis episcopus,
Amandos presbyter, PhilomaiiDS diaconus : ex ci?i-
late L4iudona Vuiius ■ episcopns, Pclulius eiorcisia :
ex dfiuie A,rip;»ina MaUrnus epi>eopns, Marinus
diacoBus : ex provincia Aquilanica civiutii Vagaluro B
Geiiialis episcopus : ex cif iute Burdegala Orienialis
episoopos» Flatius diaeonus : ex civiuie TreTirorum
[U.^ Treverorum] Agricius episcopus, Feiix exorci-
sU : ex clnute Tolosa Martinus episcopus, Leoncius
diaeoous : ex proTiiicianrit;<nniar Eburius. episcop s :
• M., Notiu». BR., U., G., Nuvoiiui.
— AKELATENSE II. 212
ei civiiate Lugdunensium Resiiiutus episcopus : ex.
ci?iuteC'unia Adelpbus episcopu^^, Soier presbyier:
e\ riviiale Rbemorum Liberius episcopus , Florcn-
liusdiaconos : ei civitate Bxiica Sabinuspresbyier :
ei civiiaie Ursulentium Naialis preshyter, Cyibcrius
diaconus : ei civilate Tarracona Probaiius presbyter,
Casiorius diaconns : ei civiiaie CesaraugusU Clt:-
meuius presbyter, RuGnus eiorcista : ex civiute
Basiigenlium Termarius presbyier, Viclor lector : ex
prnviocia Mauritani» Cassarensis Foriunaius episco-
pus, Deutcrius diaconus : ex provincia Sardiniae Quin-
lus [T. 3, Quiniinusjepi^copus, Aumonius presbyter :
ex proviucia Afric« Caeciliano3 episeopus, Sperantius
diaconus:excivilateOninaLampadios episcopus : ex
civiiate Utica Victor episcopus : ei civiialeBeneventina
Anastasius episcopus : ex civiute Turbustana Faustus
ep scopus : ex civiiate Gocore!tis Surgentius episcopus:
ex provlncia Numidiae Victorepiscoptts;eicivitateVi*
rensium Vitalis episcopus : ex porto urbis Romc GrOi*
gorius episcopus : ex Centumcellis Epicietus episcopus : .
ei civiute Ostieusi Leontiuset Macarius presbyteres.
XXII
CONCILIUM ARELATENSE SECUNDUM-
L De neophyili elerici ne ordinentur, Q
Ofdinari ad diaconalus ac sacerdotii ofOcium neopliy-
tttm noo debere.
n. QuuHler cmnjugaii ad tacerdotium pronuivantur.
Assnmi aliqoem ad saeerdotium non posse in eon-
joipl tinculo coostitatum , nisi fuerit prxmissa con-
UI- fJt uullut elericut aut diaeonut in sotalio tuo ex-
traneam habeat mutierem,
Si qois dericns a gradu diaconatus in solaiio suo
miilierem praeter aviam, matrem , sororem , filiam,
neplem Tel conversam secum uiorem, liabere prae-
sorapseril, a communii)ne alienus babeatur : par qoo*
qaeetmulierem, si seseparare noluerit, poena per-
cellai.
IV. Ul nuHut ctericut in cettario vei ucreto intromi^lai jy
puetlam.
Ifnilos diaoonns, nH presbyter, ie\ episcopus ad
eelisrii secrelum intromiitai puellam, vel ingenuam,
«el aneilbm.
V. Olei^teoputcumordinatur, eum contentumelropo-
litani tret eum ordinent epitcopi.
Ut episeopom sine metropolipno, vel epistobi me-
tropolitani, tel trilHis comproviucialibus non Uceat
ordinari, ita ut alii comprovinciales epislolis admo-
neantnr, nt se soo responso consensisse significeni ;
^ood si inter partes aliqua nala fuerit dubitaiio » ma-
jorl nmnero metropolltanus in electione consentiai.
VI. Ba ifkeopo qui si/.e eontcientia meiropolitaui
(uariiordinatut.
IMad anlem «iie omiiia dtrcat, eum qui sine con-
scientia metropoliiani constitutusfuerit episcoposjux-
ta magnam synodum esse episeopum non debere.
200 ^ll* ^^ A'< ^ct teiptot tthtddunt.
Hos qui se carnali viiio repugnare nesoientes ab-
sciduni.ad clericatum pervenirenon posse.
VIII. De hit qui excommunicatot aUeriut tutcipiunt.
Si quis eicommunicatum alterius« sive clericuni,
sive saBcularein. reeipere posl interdieinm pr»suni-
pserii, noverit se reum fraterniutis faclom causaiu
io conciiio redditurum.
IX. Ut Novatiani in eommunionem non recipianlur.
Novatianum in commnnionom recipi noo deberc,
iiisi suscepia poeniteutiae credulitate prasterilum dam^
iiet errorem.
X. De hit qui in perucutione preBvaricaii iwi/.
De bis qui in perseculione praevaricati sunt , si vo«
lunurie fidem negaverunt, boc de eis Nicaena syno-
dus statuit, ut quinque annis inier catecbumenos.
( leant, et duubus iuter communicanles, ita ut coni*
munionem, inter poenitentes non prxsumant; in
potesiate lamen vel arbitrio sit episcopi, ot si eos
ei animo errorem deflere et agere poenitentiam vide-
rii,ad co^iimunionem pro eeclesiastica bumaniuie
suscipial.
XI. Defiit quipognit v'cli tacrificare computri tunt.
Si qui vero dolore vicii et pondere persecutionii
i.egare vel sacribcare compulsi sunt, duobus annis
iuter catecbumenos, ei iriennio inter pceniienles bji;
beantur a communiooe sospeosi.
* JB.9 centum quatuordecim epitcoporum, U, U., T. 1, centmn tredecim epit^oporumA.
m
GALLIiE CONCILIA. - AURELIANENSC L
A
274
B
LXVII. D€ cathohdi ne hmrHicorum eonnubi'$
copuleniw,
Qiiottiani non oportet ciim omnibus liaBreiicis mi-
scere connubiSi ei vel filios vel filias dare, sed potiiis
accipere, si tamen se profitentur Chritlianos futuroi
esse eatbolicos.
LXTll!. De levilU ei elericit ne magi vel incanlaloret
•fnr.
QaoDi.im non oportet minislros altaris aut clericos
magos am incaniatores esse aut facere quae dicuntnr
phylacteria, quse sunt magna obligamentn animarum :
hos auiem qui talibus ntantur projici ab eccleiiia
jussimus.
LXIX. De tediiionariii,
Sediiionario<i nunquam ordinandos clericos, sicut
nec usurarios ve1 injuriarum suarum uliores.
LXX. De icurrilibus et jocularibus clericis,
Clericum scurrilem et verbis turpibus jocularem
ab ofBcio reiraiiendum.
LXXI. De synodo annis singulis congreganda,
Syiiodum etiam secundum constituta Pairum an-
nis singuiis placuit coiigregari. : et quia iii noinine
Domini omnibus salobiiier constitutis synodus cnm
pace diiniiiiiur, gratias 2ft4 ^^o «ginius, orantes
ejus elememiam ui baec eadem faceie in bonorem
llomini per multos annos possinius.
Ego Cssarius 1:1 Cbrisii iiomine episcopus, ]uzta
id quod uuiversis sanciis coepiscopis ineis qui mecum
siibscripseruni placuii, instituta .Pairum secuius, his
defioiiiooibos aunueiis» sub die v calendas Septcm- r
bris subscripsi.
Cyprianus episcopus subscripsi.
Clarus episcopus subscrlpsi.
Teiradias episcopus subscripsi.
Heraclius episcopus Tolosanae civitaiis subscripsi.
Sopbronius in Cbristi nomine Agaihensis.civititis
episeopus subscripsi.
Sedataa episcopus subscripsi.
Quintianus episcopus subscripsi.
Sabinas episcopus subscripsi.
Boentius episcopus subscripsi.
Gratianus episcopus subscripsi.
Nicetius [7. 1, Nlcenlius] episcopus subscripsl.
Suavis episcopus subscripsi.
Galactorios episcopus subscripsi.
Gralns episcopus subMripsi.
Vigilius episcopus snbseripsi.
Gticerius episcopus subscripsi.
Petrus episcopus snbscripsi.
Coronopius episcopus subscripsi.
Probiitius episcopus subscrlpsi.
Martinus [jE.,B. A., E, 3, If., Maternus] episco»
pus subscripsl.
Marrellus episcopns subscripsi.
Agricius episcopus subscripsi.
PeniaJius episcopus subscripsi.
A'binus presbyier missus a domino meo Caprario
eplscopo subscripsi.
Joannes prf sbyter mlssus a domino meo Yictorio
episcopo subscrlpsi.
Ingenous presbyter missos a domino meo Apro
[B. A., Aprio] episcopo subseripsi.
Paulns presbyter mlssus a domino meo Juliano
episcopo sobscripsi.
PompeJius presbyter missus a domlno meo Jn-
liano episcopo subscripsi.
Polemins presbyter missus a domino meo Gisdlio
episcopo subscripsi.
Petrus presbyier missus a domino meo Marcello
episcDpo subscripsi.
Firminus presbyter missus a domino meo Pam-
pulo episcopo subscripsi.
Leo diaconus inissus a domino meo Yero episcopo
subscripsi.
Upiiinus diaconus niissos a domino meo Leonio
episcopo subscripsi.
:?»c
XXXI
CONCILIUM AURELIANENSE PRIMUM
yiGINTI ET OCTO BPISCOPORUAI.
S45-S&6 ^uf" auctore [J. i,2, JbctoreJ Do-
mino in Aorelianensi urbe fuisset concilium summo-
fum antisiiiaro congregatum , communi omnium
eollaiioBe complacuit, ut hoc quod verbo statuerunt,
etiam scriptorse teslimonio roborarent.
I. De homiddis et adulleris et juribus si ad eeciesiam
eonfugerint,
Id coDslituimus observandum quod ecclesiastici
canones decreveruut et lex Romana constituit, ut ab
ecclesiae atrlis vel domo episcopi reos al>strabere
ooinioo non liceal, sed nec alteri consignari, nisi ad
Evangeiia datis sacrameptis de morie et debilitate et
oaini pcsnaroro genere sint securi; ila ui ei cui reus
faerit criminosus de satisractiono conveniat. Quod si
D sacramenia sua convielus fuerit violasse, reos perju-
rii non sulum a cominunione Ecclesix vel omnium
clericorum, verum eliam et a catbolicorum convivio
separeiur. Quod si cui reus est noluerit sibi inten-
tione faciente componi, el ipse reus de ecclesia actus
timore discesserit, ab ecclesiss clericis non quxraiur.
II. De raptoribus si ad ecctetiam confugeriat»
De rapioribus autem id constiiuendum esse cen*
suiuius, ut sl ad ecclesiam raptor cum rapta conve*
neiit, et feminam ipsam violeutiam pertulisse consti-
terii, st»tim libereior de potestaie raptorls, ei rapior
moriis vel poenarnm Impunitate conccssa ad serviendi
condiiionem subjectus sit, aut redimendi sc liberam
babcat facultalem. Si vcro quK rapitur palrcra b««
975 GOLLCGTIO GANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASGRIPTA. 276
bere canviiterit et puella raptori consenserit, potes> A sil» episcopos vindicet, el medietatem sibi dispen-
tail patris excasala reddatur, et raptor a paire supc-
rioris conditionis saiibfactioni teneatur obnoxius.
III. De tervh ti ad eecleMtn confug^ini.
Servus qui ad ecclesiam pro qualibet ciitpa confu^
gerit, si a ddmino omissa [B. A., missajculpa sacra-
mentum susceperit, slalim ad serTltium domini sui
redire cogalur : scd posteaquam daio saeramenio do-
niino suo fuerii consignaius si aliquid pcenae pro
eadem cnlpa qua excusalur pmbalus fuerit pertulisse,
pro contemplu £< clesue et praevaricaiione* fidei, a
communione et Gonvivio catliollcornm, sicui supe-
rius comprehensum esl, cxtraneus habeatur. Si vero
servus pro culpa sua ab ecclesia dcfensatus sacra-
menla domini clericis exigeniibus de impunitale
sandam secundum gradum clerus accipiat, pnTdiis
de omni commoditaie in episcoporum poicstate du-
ranlibus.
XI. D« hit quee a fidelibut m parochilQnit batUieit •/'-
feruntur.
De bis qux parochiis in ierris« vineis, roancipiis
atque peculits quiconque fldeles oblulerint, antiquo-
rum canonum staiula serventur, ut omniji in episcopi
po!esta(e consislant : de his tamen quae in altario
acces^erint tertia fideliier episcopo deferalur.
XII. Ul episcoput et pauperet et infirmot tueatw.
Epi8€0f)us pauperibus vel infirmis, qul debilitate
faciente non possunl suis manibus laborare, victura
et vestimenium, in quanturo possibilitas babuerit.
percererlt, exire Dolentem a domino liceui occupari. ^ larglalur
IV. De eo qui ab epitcopo aliquid repetit : pro ipta
convcntione ab Eccletia non privetur.
Si quis ab episcopo vel de Ecclesia vel de proprio
Juro credideril aliquid repctendttm, nihil convicii
aut criminationis objiciens^ eiim pro sola convenlione
a comnmnione Ccclesix non liceat submoveri.
V. St epitcoput tervum aiteriut cleiicum fecerit.
Si servus absentc aut nescieuie domino, episcopo
scienle quod servus sit, diaconos aut presbyter fuerit
ordinaius, ipso clericatus officio perroanenie episco-
pH8 eum domiiio dupli salisfaciione coirtpenset. Si
vero episcopus cum servum nescierit, qui testimo-
i»'um perhibent aul eum supplicaverinl ordinari si-
mili redhibilioni teneanlur obnoxii.
YI. Si diaconut aul pretbyter crimen capUale commi-
serint.
Si diaconus aut presbyter crimen capilale commi-
terint, simul ofiicio et communione pellantur.
y\\, De hit qui pwnitentiam violaverint.
Do his qui suscepln pceniteniia religionem suae
profes^ioiiis oblili ad sa^cularia relabunlur, placuil
eos et a communione siispendi et ab oinnium catho-
liconim convivio 247 separari. Quod si post inter-
dicium cum co quisquis prxsumpserit mandocare,
et ipse communione privelur.
V/ll. Si pretbyter aut diaconut te pro reatu aliquo ab
eucharittia [U.,. communione] tutpenderint.
Si presbyier vel diaconus pro reaiu suo se ab al-
tans communione sub poeniteniis professione sub-
moverit, sic quoque si alii defuerini et causa ceriae ^
necessiiaiis exoritur, posccniem bapiismuih liceat
bapiizare.
IX. Si relictapresbyteri vel diaconi atio te conjunxirit»
Si se cuicunque mulier duplici conjugio presby-
tcri vel diacooi relicla conjunxerit, aut casiigaii se-
parentur, aul certe si in criminum inlenlione per-
siileiini ^ pari excommunicaiionc plectanlur.
X. De hit qufe in attario offeruntur.
Aniiquos canones relegenies priora statuta credi-
mus [^., deccevimus] renovanda, ut de bis qux in
aliario oblaiiones fideliuni conferimtur, medietaiem
■ U . , G.. petcontemptum Eecletiw et pravaricationem,
^ B« R. , perttiterinl vel in conjugio permanere volue*
XIII. Ut batilica in cujut territorio tunt in ejut epit-
copi maneant poUttate.
Omnes aoiem basilicse, qu» per diversa loca eon<*
struciae suni vel quotidie construuntur, placoit secun-
dum priorum canonnm regulam, nt in ejus episcopi
in cuJQS territorio siiae sunt poiestaie consistanl.
248^1^'* D^ineettit ut excommunieentur.
Ne supersies frater torum defoncii fralris ascen-
dai, neve quisque amis^a oxore sorori andeat soeia-
ri : quod si feeerint, ecclesiastica dislriciione fe-
riantur.
XV. Ut abbatet in potestate episeoporum tint, et de
monacHit vagit,
Abbates pro uiilitate ^ religionis in episcoporunt
r potesiate consisiant, et si quid extra regulam fece-
rint ab episcopis corrigantur : qui semel in anno ii>
loco ubi episcopos elegerii accepta vocatione conve-
niani. Monacbi aolem abbatibus oroni obedieniia el
devolione subjaceant : quod si quis per contotnadam
exsiiterit indevoius, ac per loca aliqtia evagarl auc
peculiare aliquid babere praesumpserit, omnia qote
arquiMerit ab abbatibus auferaniur secundum regu-
lam monasterio profutura. Ipsi autem qui fuerint per-
vagaii, ubi inventi fuerinl, cum auxiiio episcopi lan-
quam fugaces sub cusiodia revocentur : et reum se
ille abbas folnrum esse cognoscat, qni in hnjusmodi
personis non regulari animadversione distrinxerit vel
qui nionachum susceperit alienum.
XVI. C/( monachi orarium vel zancas non utantur.
Monachum orarium in roonasicrio vel i ancas ba-
bere non lifeat. •
XVII. Si monachus uxorem duxerit.
Monachus si iu monasierio eonversus vel patlinm
comprobatus fuerit accepisse, et postca uxori fuerit
sociatus, tantae praevaricaiionis reiis nunquam cc-
clesiasiici gradus ofliciom sortiatur.
XVIII. Utmonachuttine permistu episcopi vel abbatit
celiulam tibi non eonstruat.
NoIIusmonachus, congregatione monaslerii dcrelio-
ta, ambitionis et vanitatis impulsu celliilam sibi con-
struere sioe episcopi perflnissione vel abbatis sui vo-
iiiniaie praesumat.
rint, pari.
c ^., E. 3^ T. \, l, U., G., humilitate.
i77
GALLIifi COiNCILIA. — AVRELIANENSE II.
27 <
XIX. 5i fphecfttti cmquam ierrniit prasliterU eico-
leudast nne pra^judicio jurit Eccletiw tenebuntur.
Si epUcopus humanlaiis inliiitu m»ncipiola« vi-
neoUs Ycl lerrulas clcricis aul monacliis vel quibus-
libel praesiiierll eicoiendas 248 ^®' P^^ teniporo
leneodas, cliam si longa Iransisse annorum spatia
coRiprobcntar» nullum Ecclesia praejudicium patia-
tur, nec saeculari lege prxscriptio quae Ecclesix ali-
quid impediat opponatur.
IX. Ut anle pascha quadrageiinui ieneatur.
Id a sacerdotibus omnibus est decretom» ut anle
pascbas solemnitatem non quinquagesima sed qua-
dragesima teneaiur.
XXL Vi nuUuM civium feitivitates majoru in villa
eelebret,
Ut nolli clvium Pnschse, Nalalis Domini vel quin-
quagesims soleronitaiem in villa liccat celebrare,
nisi quem infirmiias probabitur tenuisse.
.XXII. Vt populut ante benedicltonem tacerdolis de
mitta non igrediaiur,
Com ad celebrandas missas in Dei nomine conve-
nitur, fttpulos non ante dtscedat quam miss» solem-
mia9Compleatur;et ubiepiscopus defuerit benedi-
Gtionem accipiat sacerdotis.
XXIII. Ui Utanim poti Ateentlonem Domini ede»
brentur.
Rogaiiones, id es( liianias post Ascensionem. Do*
roini plactiit celebrari, iia ul pnpmissum triduanum
jejuniora post doroiiiicae Ascensionis solemniiatem
solf atur : per quod Iriduum servi et ancill» ab omni
opere relaxeotur quo magis plebs universa conve-
niai : quo triduo omnes abstineant et quadragesima-
libos cibis otantur.
XXIV. De elericit qui ad officium venm
coniemnunt.
Clerici vero qui ad opus sanctum ade«se coiitem-
pserint secundum arbitrium episcopi ecclesiasticam
soscipiant discipiinam.
XXV. De familiaritate extranearum mulierum,
De familiarilate exlranearum mulierum 250 ^tn
episcopi quam presbyteri vel diaconi praMeritorum
cauonum statuta cuslodtant.
* ^., fi infirmUatem uon fuerit perpettut.
A XXVI. De religiotit et tcBcularibut qui divinationet
attendunt,
Si quis clericus, monachus vel sxcularis divina-
tioncin vcl auguria observaiida vel sortes, quas men-
liunlur esse sanctorum, quibuseunque piilaveriui in-
timandas, cum liis qui eis crediderint ab Ccclesia
commnnione pellantur.
XXVII. Ut epitcoput die dominico ab eccletia deette
non debeat.
Episcopus si inflrniiiate non fucrit impedilns *, ec-
clesiae cul proximus fuerit die dominico deesse iio»
liceat.
Tctradius cpiscopus subscripsi.
Gelidandus cpiscopus subscrlpsi.
neraclius episcopus subserlpsi.
g Lucinius ^ eplscopus subscripsi.
Leontius episcopus subscripst.
Camilianus cplscopus subscripsi.
Quintianus episcopus subscripsi.
Eusebius episcopus subscripsi.
Boctios episcopos subscripsi.
Petrus episcopus subscrtpsi.
Eupbrasius eplscopus subscripsi.
Cyprianas episcopus sobscripsi.
Priocipius episcopus subscripsi.
Melanius episcopus sobscripsi.
Epiphanius episcopos sobscripsl.
Adelpbios episcopos sobscripsL
Micetios episcopus subscripsi.
Abentius [B. /2., Labentius] episcopus subscripsi.
Q Modestus cpiscopus subscripsi.
Lopius episcopus subscripsi.
Leontianos eptscopus subscripsi.
Nepus episcopus subscripsi.
Theodosius episcopus subscripsi.
Libanius episcopus subscripsi.
Sepbronius \B. A., Sopbronius] episcopus sub-
scripsi.
Ediusus episcopus subscripsi.
Litardius [£/., Litardusl episcopus subscripsi.
Maurus episcopus subscripsi.
^ In reli(]nis, praeter A., Lidnius.
XXXII
CONCILIUM AURELIANENSE SECUNDUM.
Curo in Dei nomine in Aurelianensi urbe ad syiio-
(lale ooncilium convenissemus, de bis quae per lon-
gnm tempos observatione cessante fuerant intcr-
iiiirsa, prionim canonum lenore servalo, praescniibus
regolis vetera statuta renovavimus, el nova pro cau-
saramvel temporum conditione addenda credidimus.
251 L De eonciUo metropolitani.
Primum, ot oDOsquisque melropoliiaiius ifi pro-
vincia sua com comprovinci.iIibus siiis singulis annis
aynodale debeat opportuno lcmpore habere conci-
lium : qood si illum inflrmius aut necessitas certa
* Deesi boc conciiium in E. 5.
S lenueril, ut ad alium constitutom locum adesse non
possit, ad suam civitatem soos evocet fratres. Quod
liiintra biennium divinitiis temporum tranquillitaie
concessa admonitis comprovincialibus a mctropoli-
tano synodus indicia non fucril, metropoliianus ipse
pro evocaiionis lardiiale anno integro missas facere
non prassumal. Qaod si evocaii nulla iiiflrmitate
cerporali detenti adesse sua abusione doHpexerinl*
simili senientiae subjacebunt , qui lamen et banc
cxcusalionem sibi noverini csse sublatam, si absen-
. tiam suam divisione sorlis crodidcrini excusandam.
S79 COLLEGTiO GANONUM S. ISIDOAO HISPAL. ASCRIPTA. 290
11« Di $acerdotibu$ conjugali$, A 253 ^'* ^^ exeommunieatioM ipi$c0pi.
Ul nullus clericorum a subdiacono et supta, qui
uiores iii proposito suo accipere iDhibeiUur, pro-
priiF, si rurie jain habeat, misceatar uxori : quod si
fecerit, luica communione conientus juxta priorum
canonum statuta ab officio deponatur ; quem si
sciens episcoptis suus in bac vilitatis prgesuinptione
viventem >* ad orflcium postea admiserlt, et ipse
episcopus ad agendaui poeoitentiaro tribus roensibus
ift a suo onicio sequestraius.
III. De ordinatione melropolilani.
De meiropolitanorum vero ordinationibus id pla-
cuit, ut niettopoliiam a melropolitano, omnibus, si
llcri potest, prxseniibus pro?incialibus >», ordinen-
De clericorum prsBmitieuda conversione id omni-
modis observeUir, ne ullHii ex laicis anta smDualeni
coiiversionem vel xtatem legitimam, id est ante vi*
gihti quinque annomm diaconus, ei triglnta presby*
ter ordinetur, iia ut de ipsis quoque qul ordinandi
suut clerici regulare ciistodiatur studium ne aal
duarum axorum ?ir aut renupta maritns aut iMBni-
tentiam professus aut semus corpore vel qui pablice
aliqiiando arreptus est tfd suprascriptos ordinea
promoveatur. Qaod si sciens episcopus contra baec
statota agendum esse crediUerit, is quidero qoi or-
dinatur suscepto juxta anteriores canones prlvetor
officio, sed et ille pro ordinationis temeritate aex
lur : ita at Ipsi meiropolitano ordinandi priviiegiuro « mensibus a celebrandis officiis sequestretur; quod
niaiieai quod ordinationis coiisuetudo requirii. Ipse
tamen meiropoliiantis a comprovincialibus episcopis,
sicut decrcta sedis aposlolicae continent, cum cou-
sensu cleri vel civium el galur, 252 Q^^^ «quum
est. sicnt ipsa sedes apostolica dixit, qui praeponen-
dus est omiiibus ab omnibus eligaiur : de provincia-
libus vero ordinandis cum consensu inetropolilani
cleri ei civiitm juxta priorum canonum statuia volun-
tas et eiectio requiratiir.
IV. De famHiarilate exlranearum mulierum,
Licet jam mulia qus observari debeant multis ca-
nonicis sententiH fucrint statula, tamen quod agno*
scitur sxpe transcendi convenit replicari : ideoque
statuimtis, ut nequis antistitum clericorumque om-
si missas intra statutum tempus facere prsesumpse-
rit, anno integro ab omiiium fratrum cbaritaie pri-
veiur. Dequorum promotionibus [T. 2, G., promo-
nitionibus] si quis clericus aut civis testis exstiterit,
quorum lestimonio dum creditur freqiiemer poniiieis
ignorantia praeveniiur, cum agnitum fuerit ordin»-
tlonem iliicitam celebratam, anno integro comaiu«
nione pellantur : qui tamen si periculosaro infirmi-
tatem incurrerint, viatica illis communio noo nege*
tur.
VII. De epiecopo qm int^irum aut redamantem prtB*
$ump$erU ordinare.
Clerici vern, qui cum uxorcs non habnerlnt, bene'
dictione suscepta conjugia credidenint eligenday
Miuuun»», lu n«,».p -.«.....u». ^.c.w.u.nHu^ u.«- ^^^^ volentcs absqiie ulia reclamatione in aetate fae-
niuui liconliam habeat rntra domum suam ullam *. ^,^^ ^^^^^^^ ^^.^^^^.^ ^^^^ .^^.^ mnlieribus quas
absque his propinquis nmlieribus, qoas priores ca-
nOnes eloquuntur, habere personam : quibus etiam et
id specialiter inhibeiur, utsi quis clericonim suspi-
cionem adversam aul oblocuiionem populi de mu-
lierc qnacunqiie furlassis incurreril, eain statim si
iiitradomurn suani hnbet abjiciai; si certe extra-
ne.! et sui jnris esl, ita oii.nibus condilionibus stu-
iieH evilare, ut inf:inii:i qu:e excilala est abrogetur.
Quod si quilibet ille anlistiium clericorumque quod
supra scriptum est vitare nolueril, pro inobedientia
trieniiii escoinmuiiicatlone niulctetur : quod si aduN
terii permixiio fuerii approbaia, in degradaiione ^
honoriim priorum canonum statuta serventur; in
acceperunl excommunicaiioiie pellaittur; quod si 10«
vitus vel reclamans fuerit ordinatus, ab officio qitt-
dem deponatur, sed non a commiinione pellatur;
episcopus aulem, qni invitum aut reclamanlcm prae-
siimpserit ordinare , annuali pcenitentise subdilus
inissas faccre nnn prscsumat.
VIII. De aduUerii$ honoratorum clericorum,
De adiilleriis autem honoriloruin [U.f honornn-
doruni] clericorum id ohservandtnn est, u( si quis
aJullerasset vel confe siis fuissel vel convictus,
dcposiius ab officio, communione concessn, in nio-
nasieriuin loto vitae sua} tempore reirudattir.
IX. De ele)ricorum honoralorum furli$ aul fal$ifaiibu$»
qiiibus commonitionibus metropoliUnus a compro- ^^ gj qyjg ^jiericiis riirium aut falsilaieni admiserit,
vincialibus, comprovincialisametropolitano cum re- ^g* ^^^^ caiiiialia et ipsa sant crimina, commu-
liquis comprovincialibtts distringantnr.
V. De facultalibu* parockiarum.
Si qu:e obldtiones in quibn!»libet rebus atque cor-
poribns collatae fnerinl basilicis in civitatibus consti-
tutis, ad poiesiatcm episcopi redigantur, ei in ejus
sit arbitrio quid ad reparationem basilicae aut ob-
servanda ihi substantia depuietar : de racuiiaiibas
vero parochiarttin vel bagilicaium in pagis civitaium
eoRstittttarum singulorum loeorum consuetado ^ ser*
vetur.
* T. 1 • /n hae vililale priE$umplio$e viventem^
^ i£., B. It., T. i, 2, U., comprovincialibue,
^- i£.,D. U.»T. 1, 9, U., CregradalioHer
254 Q">^ capitalia et ipsa
nione concessa ab ordine degradeiur [T. i,i, f/.,
C, regradelur]. De peijario vero id censuimus ob-
servandum, ut si qais clericus in caiisis qn^e sub
jurejurando faciendae [0. K., U,, G., finiendx] sunt
prxbuerit juramenta, et post rebus evidentibus \T.
2, evcnieniibus] deiegitur perjurasse, biennii tem|H)-
ris excommunicalione plectatur.
X. De hi$ qui ex coneubinie fiUo$ habent,
De liis qui ex concubinis fllios babent et uxores
legiiinMiS habuerunt , aui defunciis uxoribus sibi
^ Ex i£., D. {{,, T, I, X, U. In A. et reliquia : eam-
$timi0.
ttl GXUAJE GONCILIA. — AfJRELIANENSE U. S$2
eoncubinas piibiiee credidcrint soeiandas» id obser- A aiionata vel quilrascunqoe Instrumcnils inniilittfr in
vanduni ease eenseiniis, ut sicut eos qui jam stint
clerici per igoorattiiam ordinaii non removemus» iia
statuimus ne ulierius ordinentur.
XI. De incestis eonjunciionibus,
De incestis conjunctionibus i a qux sunt sialuta
serveiilur, ui his qui aut modo ad bapiismum ve-
niunt, aut quib<i8 Palrum aiatuia sacerdotali prxdi-
caiione ift notiiiam antea non venerunt, ita pro no-
vitatts eonVersionis ac iidei su» credimus coosulen*
dum, fit eontracta hucusque hujusmodi conjugia non
•olvantur, sed in futufdro quod de incestis conjun-
ctiouibus in anierioribus canonibiis interdicium esl
observeivr : «id est '^ ut ne quis sibi coiijogil noniine
sociare pr»sumal reliciam pairia, (iiiain uxoris, re-
dispendium ecclesiae obHgaia noscuniur , e\ inira
triceunaria tempora repeiitio suppelit, qu« acta suiii
sulTragaiite justitta per publicum aut electorum judi-
cinm revocentur. Quod si is qui rem ecclesiasiicau
tenet admonitus judiciuin declinaverit, quousquo ad
discussionem veniat et rem « resiilnat ecclesiastica
comniunione privetur.
XiV. De mancipiii Christianis qwB in JHdwarum
servitio delinentwr.
De mancivils Clirislianis quae in Judseorum servitlo
teuentur, si eis quod Christiana religio vetat a do«
miiiis iuiponitur, aut si eos, quos Ecclesia excusalos
tollei, pro culpa qux remissa est afOigere vel cm*
dere furtasse prxsumpseriiit, et ad ecclesiam iierato
licum fratrisy sororem uxoris» consobrinaro aut so-» ^ confugerint, nuUatcnus a sacerdoie reddantur, nisl
lfriiiam« reltctain avunculi vei pairui. Quod si qul in
boc incesii adulterio potius quam conjugio ruerint
80i*iaii, quandiu se non sei|uestraverint, a commu-
nione eoe!6»ia^lica repellantur : iilud quoque adji*
ciendum esse credidtmus, ut in episcopi aul discus*
sione conaistanl. De his qui in civiiale sua aul terri-
lorio consisiunt el tali sunt ordine sociaii, tiirum
ignoranier ad iiticila conjngia venerini, an per con«
lumaciam qu» sunt ioierdicia praesumpsertnt, qnia
sicul bis qui per ignorantiam iapsi sunl aubvenliitr,
ita illis quibus prtua Patruro statuta In notiliam ve^
nerunl, quique eliam conlni sacerdoUim interdt^-la
in lali permixiione versantur, priorom cannnum tn
oinnibus staiuta scTvenlur : ut non prins commu*
pretium ofTeratur ac delur quod niancipia ipsa valere
constilerit juxta laxalionem '. Chrisiiaiiis quoquo
omnibus interdiciiuus, ne Judaeorum conjugiis mi*
sceaniur ; quod si feceriut, usque ad sequestratio-
netn, quisquis ille est, a comniunlone repeilatur.
Iiem Christianis eonvivia inlerdicimus Judasoruin, iu
quibiis si forte fuisse probanlur, annuali excoinmu-
nicuiioni pro hujusinodi contuniacia subjacebunt.
XV. De celebratione missarum.
De missarum celebritaie in praecipuis donlaxat
256 solemnitatibus id observari debcbit, ut bora
ttrtia roissarum ce*ebratio in Dei noroiiie Inchoetur,
quo facilios intra horas coropetentes , ipso offlcio
oxpedito, sacerdoles possint ad vespertina offictn, id
niooe recipiantur quain incesii aduUerimn , sicut ^ «sl in vespertino tempore convenire : quia sacerdo-
scripturo esi, separaiione sanaverint; quia in lege
Doinini maniftfste legitur : Maledictus qui dormieril
cum uxore patris sui^ cum pritigna vel sorore ujoris
snet^ et reliqua his Mniilia : quo fit nt quos Deus
mitledixerit nos nisi emendatos benedicere non pos-
suinns. .
255 ^'^- ^ De ciericfs qui officium suum implere
detrectant.
Si qui clerici iiiinisieria suscepta qiiacunquo oc-
mione agere sicut et reliqui deirectant, et excusa-
tionein de palrocitiiis quorumcunque ne ofliciuro iin-
pleanl pra:lendunt » ac sncerdotes sub hujusmodi
cauia exisliniant per inobetlieniiam cunieinnendos,
iutrr reliquos caiionicos clericos, no bac licentia
alii vitientnr, nullaienus habeantur, nec ex rebus '^ moveri *•
tem vesperlinis ofOciis ab ecclesia taUbus prxter'
ea diebits nec decel deesse nec convenit.
XVI. iVtf efnseopus iu alienam irruat dieecesini.
Epistopos in dieecesi ailena ad alienos clericos
ordinandos vel consecranda altaria irruere non de-
l>cre : qtiod si fecerinl, remotis fais quos ordinare-
rtni, altaris kiineM consecraltone mancnie, irans-
gressores canonum ab annua mlssaruro celebriiaie
cessabunt.
XVil. Ne cierici in aliena eivitaie commorentur.
De his vero clerlcis qui sub qualibet occasione
aut conditione in alioruro clvitatlbus vei torritoriis
crediderini iinroorandum, nec ad ultiniutn clericalui»
honorem absque sui episcopi scripto debeant pro*
ecclesiasticis cum canonicis siipendia aut niunera
ulla percipijni.
XI II. De facuttatibus ecclesia^tieis non alienendi*.
De ageiiis vero cxtcrisqiie facultaiibus ecclejiia-
sttcis a fracerdoiibus non alienandis, nec per conlra-
ctiis inutites obligjndis priorum canonum stahr.a
aervenlur : ut nobls per nullos contiactus res eccle-
•iasite:»s alieoare aut inutililer liceat obligare. Ea
eiiam qua de rebus eccleaiasticis ab antecessori!>us
■ Reliqua ab his vocibus, id esi^ jisqoe ad canouis
finem in A. ad marginem scripia sunL
^ llic ei sequenles hujus concilii canones drsunt
in A. et E. 3 : dcsumpti aunt ex Codice b. R* cutu va-
riaotibua cxteroruro lectionibust
XVIII. De ciericis qui stne commendatitiis vagantur.
Presbylero, diacono vel subdiacofio btne episcop»
sui litleris ambulanii juxia statuta priora coininu-
nioneni nullus inipendat.
XIX. De raptu virginum sacrarum.
De ra|>turibus virginum consecraiarum aive in
propoiiito sub devotione vivcniium id staiuimus, ul
si qnh consecraias vd devotae, id est religionem
professge vim inferrc prxsuropserit, a communione
« M.t quousque aut ad discussionem veuiat^ aut rem^
etc.
^M.f vaiere pronuntiavcrit justa taxatio.
• i£.^ uripto atque con^nsu d^beant prcmoveri»
185 COLLEGTIO CANONUM S. ISIDORO IIISPAI.. ASCRIFTA. 2SI
«cclesiastica asqae ad exiium repellatur, viaiico A instignnle actum raisse perpatuil, rebelli auciorimte
tnntum ei in infirmitatis periculo reservalo. Quod
si quas rapta dicitur cum raptore habilare cnnsen-
fterit, et ipsa excommunicalione simiii feriaiur ; quse
forma et de poBnitcmibus ac viduis in proposiio
manentibus snb districtione ccclcsiasiica conserve-
inr. Ouod si quis sacerdos sciens hujusmodi perso-
nis communicaverit, anno integro pacem Ccclesia!
non babebit.
XX. * De munilicentiis sacerdolum,
De munificentiis vero saccrdotum id observandum,
ut si quid prxsenti tempore a clericis decedentnm
munifioeniiis liabetur vel possidetor deinceps a suc-
cessoribtts nullatenus aureratur; it*a ut qui decesso-
rum largitaiibus gaudenl, orficia ecclesias, obedien-
se iii uniim conjuratione interceJenle collegerint , ct
aut sacramenta inter s^ d.ita aut cbarlula conscripta
fuisse palucrit » 258 nullis excusationibus bxe
prxsnmptio prxveletur, sed res deiect.i, cum in syn-
odum vcntiim fuerit , in pra*8umploribus juxta per-
sonarum et ordinum qualilatem a ponlificibns , qui
tunc iu nnun collecti fuerint, vindicetur [{/., G,,
Jadicetur] , quia sicat cbaritas ex prxceptis domini-
cis corde, non cbartulas conscriptione est vel conia«
raiionibus exhibenda, ita quod sapra sacras admilii-
tur Scripturas aactoritate et districiionc ponttftcali
est reprtmendum.
XXV. De ohUuionibui ecelesice non retinendis,
Si quis res Ecctesix debitas vel proprtas saccr-
tlam 257 ^^ afft*ctum sacerdotibus praebeani : de ° dotis horrend» cupidilaiis instinctu occupaveril, re-
quibus tamen munificeniiis qu» prxsenti tempore
ab his sicut dictum est possidcntur, si pro opportu-
nitate episcopo placuerit, quod voluerit commulsre
siiie accipli^niis dispendio In locis aliiscommuleiur.
De munificentiis vero praesentibus quas unnsquisque
clericis pro sua gratia eorum obsequiis exisiimat
conferendas, sicut in arbitrio dantis est ut tribucre
qiiibos voluert debeai, ita si inobedtentia vel con-
tumacia in aliqua accipi-niis cxstiterit, ciilpa agnila
in arbitrio sit praesidenlis uirum vel qualiter debeat
revocari.
XXI. De clerieis qui monasteria , dtaceses vel basHicag
suscipiunl ordinandas.
De his vero clericnram personis, qai de civiiaten-
tlnuerit aut a potestate ex compeiitione perceperit,
ai eas non resiituerit , nullis rebus excusetar ; sed si
agiiiio jure ecclesi» non siatim ecclesiae vel saccr*
doti reformaverit, aut at ipsum jus agnosceie possil,
in jiidiciam electorum venire dlstulerit, tandia a
rommunione eccSesiastica suspendatar, qaandia re-
stitutis rebus tam ecclesl» qaain sacerdotibus red«
dator indemnis. Similis etiam his » qui oblationea
defunetorum legaliter dlmissas quoltbet ordine assi*
gnare lardaverint vel retinere praesainpserini, disiri«
ctionis ecclesiasticae juxta priores canones forma
servetur : aimili etiaro sententiae sabjacebit , ai quis*
quis ille qaoiibet ordine quod pro devotione soa ee-
clesiis dedit revocare praesumpserit.
sis ecclesiaeofficio monasieria, dioeceses vel basilicas ^ XXVI. De rebus EeeUsim absque consensM episeo^
Id quibuscunque locis posiias , id esi sive in lerrito-
riis slve in ipsis riviialibiis sascipiunt ordtnandas,
iii potestare sil [C/., G., consisiai] episcopi, si de co
quod ante de rcclesiastico munere habebant eos ali-
qiiid aut nihil exinde hnbere volaerit : quia unicui-
que ricult.is suscepti monasierii , dioecesis vel basi-
licae debeat plena ratione sufficere.
XXII. De elerieis contumacibue.
Si quis saperbia elatus offlclum suum indignatione
quaconque implere noliierit, juxta suiuta priora laica
Gonimunione contentus , ab ordine depositus tandia
halieatur ali^^nus, qiiandiu digna, sicut scriptiim est,
pcenitentia ei supplicatlone satisfecerit , prssenle
pontifice; iia Umen ut illts regulariier et chariutem
iniegram , et quaecunqiie eis siipendiorum juxta con» ^
suetudinem redbibeoiur, pro qualiute foris roini-
slreiur: ile quibus si querela procedat , officium
agens recnrrat ad synodum»
XXIII. (Jt opffressi ab episcopo clerici ad synodum
recurrant,
Si quis clericorum juiia se aut dlstriciionem .lut
tractalionem episcopi sui pulal iiijtistain , jnxla anii-
quas consneludines recurrat ad synodnm.
XXIV. De ciericorum conspirationibus in synodo vin-
dieandis.
Si qui clericorum , ut nuper muliis locis diabolo
» Uic canon dc&umpiiis est ex jB. : decel in rcli-
qiiis, qiwmobrcra correcta cst caeicrorum canonum
Dumcratio.
fion aiiemiiidif.
Abbatibus, presbyteris caeierisqae ministris de re-
bus eccleslasticis vel sacro ministerio alienare vel
obligare absque permissu et subscriptione episcopi
sni nibil llccat : quod qui praesumpserit degradetur
[jE.^ regradeiur] coinmunione concessSj et quod
lemere praesumpinm et alienatum est ordiiiatione
episcopi revocelur.
XXVII. De jHvenum et conjugatorum poeniteiUia,
De poenrteiiiuin conversione, ui ne qols benedl-
ctionem poenileiitiae juvenibus 1^^., add. person s]
credere praesnroat : certe conjugatis nisi ex consen-
sa pariium et aeute jam plena eam dare non audeat.
XX VIII. De hi$ qm suscepta poenitentia ad seecuima
revertuntur.
Si quis benediciione pcenitentias soscepia ad sac-
cularem habitom [.€. , ambitum] miliiiamqoe ro-
vcrti 259 pr«sampserii, viatico concesso osque ad
exitum excommunicatione plectatur.
XXIX. De servis non ordinandis.
Ut nullus servilibus colonariisque condiiionibos
obligaius juxta suiuu sedis apostolicae ad honores
ecclesiasticus adniittaiur , nisi prius aul per tesia*
nienluni aut per tabulas eum legiiime conslilerit
abiohilum : quod si quis cpiscoporunt , cjus qui or-
dinatur conditionem sciens, transgredi pcr ordioa-
tionein iiibibiUm forUsse voluerit , aoui spatio mts*
sas faccrc oon praesumat.
286 GALLfiO CONGILIA. — AURELIANENSE IL 286
XXX. De clerieit negothtoribus, A XXXV. Ne elericui iMeum neque laieus eiericum ad
Ul clericiis a dlaconaiu et supra pecuniam * non
commodel ad nsuram ; nec de praBiitis beneliciis
quidquam aroplius quam datur speret , nec vel in
eierceodis negoiiis, ut publici qul ad populi respon*
sum negoibtores obsenrant , lurpis lucri cupidiiate
▼erselur, aut sub alieno noroine inierdicia iiegotia
audeat exercere. Quod si quis adversum siaiuia
▼enire piaesumpserit » communione concessa ab or-
dine regradeior.
XXXI. D§ did dominiei observatione,
Qiiia persuasum est populis die dominico agi cum
caballis el bobus [JS., mulis] et vebiculis itinera non
debere, nec uUam rem ad victum praeparari , vel ad
niiorem hominis vel domus perlinenlem nuUuienus
seeeulare judidum trahat,
Clericus cujuslibet gradus sine pontificis sui per-
nilssu nuljlum ad s»culare judicium praesumat atira-
bere , nec laico, inconsultb sacerdote , clericum in
saeculare judicium liceat exbibere.
XXXVI. De horum canonum observatione,
Quocirca bxc, qujc inspiranle Domino commuoi
consensui placuerunt , si quis antistitum viventium
vel eorum quos ipsls Deus esse Toluerii sncccssores,
relicta observationis inlegritate, custodire et implero
neglexerit, reum se divinitatis pariler et fralernlia-
lis judiCiO futurumessecognoscat, qula canonessuos
nec ignorare qnemquam necdissimulare,idest, prx-
lerire permiuilur.
exereere, quse res ad Judaicam magis quam ad B ** Lupus in Cbrisli nomine episcopns conseos^»
Chiistianam observantiam periinere probantur, id et subscripsi.
staioimus, ut diedoroinico quod ante fieri licuH ii-
ceat : de opere lamen rurali, id est aratu vel vinea,
seciione, excussione , exarto vel sepe censuimus ab-
stinendum , quo racitius ad eccleslam venientes ora-
lionis graiii£ vaccnt. Qiiod si inventus rueril quis in
operibos snpra scripiis quae inierdicta sunt se exer-
eere , qualiter emendari debeat non in laici distri-
eiiun<*| sed in sacerdotis castigailone consistal.
XXXII. De missa integre audienda.
De missis nullus laicorum anie discedai quaro do-
minica dieatur oraiio , el si episcopus prxsens fue-
rii, ejus benediciio exspectetur; sacrificia vero ma-
tutioa missarum sive vespertina nolius cum arrois
pertinentibtts ad beilorum usum exspeclet : quod G
qui fecerit , in sacerdotis potestate consistat qualiier
ejus disiriciione debeai castigari.
2G0 XXXIII. De diebus quibus Judotis inter Chri-
stianos progredi non licci,
Qoia Deo propitio sub catliolicorum regum domi-
naiiune consistimus, Judsei a dle ccenie Doinini usque
in secundam sabbati in pascha , faoc esl ipso qua-
triduo procedere inier Christiaiias, neque caiholicis
populis se ollo loco vel qiiacunque occasione misce-
re praesomant.
XXXIV. De judice rebaptiMntes non pleclenle*
Jodez etvitatis vel loci, si baereticum aul Bonosia-
cuffl vel cujuslibet alierios bxresis quamcunque per-
sonam de caibolicis rebaptizasse cognoverit , quia
PantMgatlius episcopus consensi et subscripsi.
Leocadius episcopus subscripsi.
Theobadcs [i£., Theudovades] eplscopus sob*
scri}>si.
Asterius episcopos sobscripsi.
Lausio ^ episcopus subscripsi.
Rustinus [ifi., Rusliciusl episcopos subscripsL
Agrippinus episcopus subscripsi.
Passius episcopus subscripsl.
Paulinus * episcopus subscripst.
Leo episcopus suhscripsi.
Placidius ' episcopus sttbscripsi.
EleiUberius episcopus suhscripsi.
261 Arcadius episcopos subseripsi.
Amciius episcopos subscripsi.
Liicinus [^., Liciiiius] episcopus subscripsi.
Flavius episcopus subscripsL
Ursolus episcopus subscripsi.
Albinus episcopus subscripsi.
Campanus presbyier directus a domino meo Gre-
gorio [i£., lwjurio8o| episcopo subscripsi.
Aulus preNbyter directus a domino meo 262 Agri-
cola [ij?., Agroegula] episcopo ^ubsiA-ipsi.
Obiardemus presbyier direc:u8 a domino meo Gallo
episcopo subscripsi.
Marcellianus presbyter directus a.domino meo Eo-
roerio episcopo subscripsi.
Baudastis s presbyter directus a domino nieo Per-
re^es nos eonstat babere calbolicos, non stalim re- ^ petuo episcopo subscripsi.
bapttzantea adstrinxerit et ad regis fidem atquc ju- Vincentius presbyter directus a domino roeo Sob-
ttiibm pmpterea distringendos ailduxerli, annuali trasio episcopo subscripsi.
ezcommunicationi subdatur.
*.T. i, 2, U., G., Ut clericus aut diaconus tupra
pecuniam,
k Sobscriptiones istse reperiuntur in A.et E. 5.
« iE.,^onienfiel ^ar(o P. (^, Paulinijttn, indict,
ucunda.
d iG., T. I., Lnulo. T. 2, Leuto,
* T. 1, 2, Paulinus jun. indignus eptseopus,
' T. 2, Placidus, T. 1, Placilus.
B fiaudastis et Vincciiiii subscriptiones desumplx
suul ez iE.» cum desint in B. B. eireIi«iuisCodicibas»
XXXUI
CONCILIUM EPAUNENSB
VI6INTI QUATUOR * BPISGOPORUII.
I. Non liceat eptiropts, pretbyterit, diaeonibut
canet ad venandum vel accipUret habere.
Episcopis y presbyteris , diaconibus caiies ad ve-
nandum et accipitnfs habere non liceat : quod si
quis lalioiD personarum in liac fuerii voluiuaie dete-
€lu8, si episcopiis est, tribus mensibus se a commu-
nione suspendat, duobtis presbyter abstineatur, uno
diaconus ab omni officio et communioiie cessabii.
Jl. />e pretbyterit vd diacontbut sme efritlolit
prolicttcenlibut,
Presbytero vel diacono sine antistitis sui epistolis
ambuianti comrounioiiem nullus impendat.
lU. De pretbyteria qui dirraxerinl de eccte$iat:ici
jurit pottetdone,
Quidquid parochiarum presbyteri de ecclesiasiici
juris possessione distraieriiit , inane tiabeatur et ?a-
( uum : i!i vendilore comparaniis act!o reservanda ^,
IV. De prcibytero «jfvi dicuetem tenuerii*
Presbyter dum dioecesem tenet de bis quae tenue-
rit « aut ecciesiae notnine Ecripturam fiiciat, aut ab
ejus quam tenuit ecclesi» ordiuatione discedat. Si-
uiilis quoi|ue de vrndiiionibus« qiiai abbates faoere
praesumiserint, forma ^ervabitur, ut quidquid sine
episcoporum notitia venditum fueril ad potestatem
episcopi revocetur; mancipiavero monachis donata ^
ab abbate non lieeat roanomitti : injustum enim
piiiamus ut monacliis qiiotidianum rurale opus fa-
cientlbus servi eorum libertaiis oiio potiantur.
V. Ne unut abbat duobut prigtil monatteriit.
Unum abbatem duobus monasteriis inierdieiinns
praesidere.
\l. De celiit novit et congregaiiuneuHt.
Cellas [T, 1 , 2 , eellolas] novas aut congregatiun-
cttlas monachorum absque notitia eplscopi prohibe-
mtis institui.
\IL Ne clertd tine ordinatione epiteopi tui pnblicum
adire pratumoHt.
Clerlci siiic orJinatione episcopi sui adire vel in-
terpellare publicum non praisumant ; sed si pulsati
fuerint, sequi ad sxculare judicium non morentur.
263 ^'''' ^^ ''^^"' Eccletice non alienandit.
Nullus cpiscopus de rebus Gcclesiae suae sine con-
trientia metropoliiani sui vendeudi aliquid habeat
potebtatein , utili tamen omnibus commutatione
pcrmissa «.
IX. De clerieit (alu tettimonU convictit.
Si quis clericus in falso tesiimonio coiivictus fue-
rii , reus fcapitalis criminis censealur.
X. De munilicentia Eccletiof,
Quisquis clericus aliquid de roaiiiflceutia Ecdesiae
* Ei B* Rm T. I,S, U., G.,de8ainptus estnumerus
cpiscoporum qui decst in A. et reliquis Codicibus.
^ B. R., T I, i, reeertcnda.
• B. 11., U.,G.,emerfi.
A cui servierat adeptus , et ad summum aacerdotiom
alterius civitalis est aut fuerit ordinatus, quod dono
acccpii vel acceperit reddat ; quod usu vel propi ie-
late secuudum instrumcnti seriem probabitur einissc
possideat.
XI. De hcereticorum vel dudmorum conviviit.
Si superioris loci clericus haeretici cujuscunque
clerici convi?io interfuerit , anni spatium [7. 1, spa-
tio] panem [B. ff. , 7. 1 , 2, pacem ] Ecclesix non
habebit : quod Joniores clerici si praesumpserint
vapulabunt. A Judaeoruin vero conviviis etiam laicos
constitutio noslra prohibuit, nec cum ullo clerico
nosiro panem comedai quisquis Judaeorum convivio
fuerit inquinatus.
XII. De dando chritmale»
^ Presbyteros propier salutem animarum , quam in
cunctis optamus , desperatis et decunibeniibus hx-
reticis, si conversionem suam subitam petant, chri-
smate permittimus subvenire : qund omues conver-
suri sl sani sunt ab episcopo noverint expetendum.
Xlll. De epitcopi tettamentOm
Si episcopus condito testamcnto aliquid de ccde-
sia^iici juris proprietate legaverit , aliler non valebit
nisi vel tantum de juris proprii facultate suppleverit.
XIV. De hit e^ui remuneralionem ecdetue
pottrderint.
Clcrici quod etiam sine precatoriis qualibet diut
turnitate temporis de ecclesiae remuncratione posse-
derint, cum auclorilate domini gloriosissimi princi-
p pis nostri in jure proprieiartum [{/., in jus proprioni]
prasscriptione tempnris non vocelur, dummodo pa-
teal ecclesiae rem fuisse.
264 ^^* ^^ diaeono aut pretbytero qui erimen
capitaie commiterit.
Si diaconus aut presbyter crimen capitale admi«
seiit, ab offlcii honore depositns in monasferium^
retrudatur, ibique tantummodo quandiu vixerit
commuiiione sumenda.
XVi. De profettione reformata.
Si qnis accepta professaque pcenitentia boni fm-
memor ad saecolaria relabaiur, prorsus cummunicare
non poterit, nisi professione [B. A., profcssioni] quam
illicite praetermiserat reformemr.
X\ll. De laieit qui crimen clericit objidunt.
D Laicis coutra cujuslibet gradus clericum si quid
criroinale parant objicere, dummodo vera suggerant,
proponendi permittimus potestatem.
XVIIl. Vbi ponanlur reliquiee tanclorum.
Sanctorum reliquias in oraioriis villaribus uon po«
A Ex reliquis Codicibus prster A. , in quo scribi-
tur : data.
• U. , G. , potettatem ; utiUt tamen omnibu» com^
mutatio permitta.
m GALLl/£ CONCILIA. - CARPENTORATENSE.
Hanlur, nisi forftiian clericos cujascanque parochise A XXIV. De ba^liat htneiicorum.
m
vicinos esse confingal, qai sacris cincribus psal-
leodi frequeniia famuleniur : quod si illi defuerinl ,
lion ante proprii ordineniur» quani ds compeiena
viclus ei vestilus subsuiniia deputelur.
XIX.* AUaria nm tapidea non ungantwr,
Aliaria nisi lapidea ckrismalis unguine non sa-
creniur ad celebranda divina officia : ordinem quem
nieiropolitani leneni provinciales eorum observare
d<:bebuni.
XX. De damnati absolutione,
Si cpiscopus ante darunali absolutionem obito ra-
piaiur, correcium aut poenitentem successori licobil
absolvere.
XXL De tapsis in fide.
Basilicas bcrelicorum, quas lanta eiecraliflne lia-
bemus exosas ui poIlui<bnem earum purgabilero non
pulemus, sanclis usiius applicare despicimus : sane
quas per vlolenliam nosiris luleranl possumus revo-
care.
XXV. Si iiuis serviim proprtMiit ocdderit,
8i quls servom proprium sine conscientia jiidicis
occiderit^ excommunicatione biennii effusionem saib
guinis expiabit.
NXVI. Nuttus sine remedio aut ipe venioe ab Eectesia
repetlatur.
Nullus siiie remedio aul spe veni» ab Ecclesia re-
pellatur, neve iilli, si aut poenituerit 2Q6 aut cor-
rexerit, ad Teniam redeundi adiius obsiruaiur; sed
Lap;is, id esi, qui in catholica baplizati praivari- * ^""* ^^****'^" discrimen morlis immineai damnationis
catione damnabili post in bxresim transicrinl ,
grandem redeunUi difficultatem sanxit antiquitas:
quibift nos annorum multiludine breviata poeniten-
liam biennii condilione infrascriptx observalionis
imponimus , ut praescripto biennio lertla die sine
relaxatione jejuneni, ecclesiam siudeant frequen-
Ure, in poenitentum loco standi ei orandi humili-
laiem noverini observandam , etiam ipsi cum cate-
cbumeni procedere commonentur abscedanl : boc si
observare noltierint 265 coostiiuio lempore ad-
mhiendis ad altariura observaiio relaxeiur ; quam si
arduam vel dnram forte putavcrint, statuia praeler-
itorum eanonum coinplere «iebebunt.
XXIL De inceslis conjunctionibus,
lucestis conjunctionibus nibil prorsus venias reser-
vamu^, iiisi cutn adulterium separatione sanaverint :
iiicestos vero nec ullo conjngii nomine prxYalendos
praeier illos, quos vel nominare funestuin est, hos
esse eensemos : si quis reiiclam fratris, qu» pene
prius soror exstiterai , carnaii conjunctione violave-
rii : si quis fraler germanam uxoris accipiai : si
quis novercam duxeiit * : si quis consobrin» sobri-
oxqae se sociel : quod ul a pra;senti lenipore pro-
bibemos, ita ea quae sunl auterius instiiuu non sol-
vimus : si quis relictas avimculi misceatiir aut pairui
vel privignae eoncubilu poUuatur. Sane quibus coii-
juncito illicita interdicilor, habebont iueundi meiio-
ris conjugii libertatem.
XXUL De pmnitentia komiddarum.
De pcenitentia bomicidarum, qui saculi leges eva-
serool, boc summa reverenlia de eis inler nos pla-
ciiii observarl, quod antiqui Nicaeni canoncs decre-
veronl.
* U. R., T. 1, novercamf palris uxorem secundam
duxerit»
constitutx tompora relaxantur. Quod si a?groiUiii
acceplo viatico revalescere foriasse contirigat, sia-
tuti temporis spatia observare conveniat.
XXVII. De taicorum ordinatione,
Ne laicus nisi rcligione (.raemissa clericus ordi-
netur.
XXV III. De pueltarum monasteriis»
Monasieriuni puellarum non iiisi probatx viio;,
a^tatis provcctac ad quascunque earuin necessitates
vel ministrationes perinitlautur intrare : ad facien-
das vero missas qui ingressi fuerint staiiffl exacio
minisierio regredi fesiiiiabunl : alias autem nec clO'
ricus nec mcnachus juvenis ullum ad puellarum coii-
^ gregationem habebit accessum, nibl aul patvrna aui
germana necessitudo probetur admittere.
XXIX. De servis ad ecctoiiam confugientibus.
Servus reatu airociure «cuipabilis si ad ecdesiam
Gonfugerii, a corporalibus lanium suppliciis rxcuse-
lur. De capillia vero aut quocunque opere placull
dominis juramenta non exigi. ^
XXX. De horum catiouum observalioue,
Quofirca bsec quae superna inspiralione communi
consensu placueruni si quis sanctorum anlisiituin,
qui stalula prxsenlia subscriplionibus propriis firiiia-
verunt , nec non et quos eorum Deus esse voluerii
successores, relic a inlcgritale observaiionis exces*
seril, reum se divinilatis pariter ei fraternitaiis ju-
dicio futuruin esse cognoscat.
D Aviius episcopus consiituliones nosiras, id esi
sancia ^ sacerdotum prqvlnciae Viennensis relegi ei
subscripsi die ei tempore x KalendarumMnensis oc-
lavi, Agapeto \D. A., Agapio] consule, In bac synodo
subscripseruut episcopi viginti tres «.
1* In A., tn saneta.
« U. R., T. 1,2, mginti quatuor.
XXXIV
CONCILIUM GARPENTORATENSE.
267-208 Carpenioralae convenienies hiijusmodi
ad noB querela perTenit, quod ea quae a qtiibuscun-
qac fidelibas parocbiis conferantur ita ab ali luibus
episcopis praesumaniur, ui aul param aut prope niliii
ecclesiis quibus coilaia fuerani relinquatur,
Hoc nobis justum ei rationabile visam esl| ui si
291 COLLCCTIO CANONUH S. ISIDORO IIISPAL ASCRIPTA. m
eccfesia civiiaiis cjus |U., G., l">jus] cai episcopns A autem amplius fuerit , propter majores expeiisas
praeest, iia esi iJoiiea uiCbrisio propiiio nibil indi-
geat, quid4)trid parociiiis fuerit dereliciom« clericis
qiii ipsis parocliiis deserviunt vel reparaiionibus bo-
silicarum raiioiial/iliter dispensetur : si vero eptsco-
puin mulias expensas vd ^ mii:orem subsianiiam
babere consiilerit, parocliiis quibus largior fuerit
rollaia substautia, lioc tantum quod clericis vel ar-
chilccLis ralionabililcr suffieiM reservetur : quod
ttiE., sed. B. R., T. 1, % U., G., et.
episcopos ad se debeat revocare, iui umi»n ul nlhil
de racullatula ipse ^ vel de ministerio eleri lod
ipsius liceniiam habeal minuendi.
lloc eliani placuit custodiri , ul sequenti aiuio in
vico Vasensi debeat concilium congregari.
In hac constitutione sufaiscripserjnl episcopi quia«
decim.
bR. R., T. 1,2, U., G., f>a.
XXXV
CONCILIUM ARVERNENSE PRIMUM.
I. Qiird prJKs m synodo traeUndum,
In primis placuit, ut qnolics secundum statuia Pa-
livm sancta synodus congregatur, nullus episcopo-
rum aliquam prius causam suggerere audeat qiiam
ea qu» ad emendationem vitae, ad severiiatem regu-
\9, ad animac remedia pertineni Gnianlur.
II. De epitcopis ordinandii,
Placuil ettam , ul sacrom quis pontificis bonorem
non prirmiis quaerat sed meriiis, ne divinum videatur
mnnus rebus comparare sed moribus, atque eminen-
tisbimae dignitalis apicem e^ectione conscendat oin-
nium , non favore paucorum. Sit In eligendis sacer-
doiibus cura praecipna , quia irreprebensibiles tsse
convenil quos praeesse necesse esl corrigcndis : di-
ligenter quis insplciat prelinm dominici gregis, ut
aciul quod merltum conslituendi deceal esse sacer-
dotis. Episcopatum ergo desiderans electione cleri-
rorum vel civium, constnsu cliam metropoliiani
cjusdem provinciae, pontifex ordinetur : non pairo-
cinia potenlum adbibeat, noa calliditate subdola ad
conscribevlum decreium alios hortetur praemiis,
alios timore compellat; qiiod qui fecerit ecclesix cui
indigne prxesse cupil communione privabitur.
III. De paUii$ ecclesite : ne clericl a potenlibui erigan"
tuf : et de facultatum eecUsicB raptoribus.
Observandum de palliis ecclesiae vel minisleriis
divinis, ne defunclorum corpuscula obvolvanlur. Ne
a potentibus sxculi clerici contra episcopos suos ullo
roodo erignniur. Qui resculam ecclesiae vel ejus fa-
culialulam aoferre cupiunt exeludantur.
269 l^- ^^ Chmliani Judteig matrimonio
jungantur,
Si quis Judaicje pravitati jugali societate conjun-
gilur, id esl si seu Chrisliano Judaea, sive Judaeo
Cbristiana mulier carnali consortio miscealur, qui-
cunque borum tantum nefas admisisse noscuntur,
a Chrisliano cceiu alque convivio el a communione
Ecclesiae protinns segregeniur.
V. De dominici corporis velamine,
Ne openorio dominici corporis sacerdolis un-
qoam corpus dam ad tumulum evebiiur obtegalur,
ei sacro velamine usibus suis reddiio. dum hono-
ranturcoipora, allaria polluaniur.
B VI. Ne ad nuptiarum ornatum ndniUmtt
divina prcestentur.
Ne ad nuptiarum ornaium ministeria diviiia prae-
slentiir, ne dum improborum (aciu vel pompa sxcu-
laris luxurix polluuntur, ad officia sacri roinisterii
videantur indigna.
VII. Ne Chrislianis Judtgiprisfieumlwr.
Ne Judaei Cbristianis populis judices praepoiian-
mr.
VIII. De parochiis ab episcopo alieno non
invadendis.
Me parochias cujuslibei eplscopi alterius civilJiis
episcopus canonum lemeraior invadai, iet vesana
cupidiiatis facibos Inflammatus, suis qnodammodo
non contentus, rapial aliena.
p IX. De alterius clericis non suscipiendis.
Nullus episcopus aherius clericum contra vcilun^a-
lem episcopi sui susci|cre audeat aul sacerduiio
prorogare.
X. De incestis conjunctionibuA,
Si quis reliciamfratris, sororem uxoris, privignam,
consobrinam, sobrinam vel relictam ilein pairui
atque avunculi carnalis contagii crediderii co.soriiu
Tiobndam, et ausu sacrilego aucioritatem di\in»
legis ac jura naturae praeruperil, et cui chariiaiis ac
pii affectus solalia exbibere dcbuerat suorum hosiis
ac pudicitiae expugnalor vim inrcrre lentaverif,
aposiolicae constituiionis senteniia feriatur, et qtian*
din in tanto versatur scelere a Christlano coeia
atque convivio simulque Ecclesiae malris commu-
]) nione privabitur.
270 ^1« ^^ continentia clericorum.
Cum presbytcri atque diaconi sublimi dignitatis
apice proroganlur, actibusque omniiio renunti< nt
sacculij ei ad sacrum elecli mysterium [>£., B. /^,
ministeriuni] repudienl carnale consorlium ac pcr-
mixti(mis pristin» contubernium perniutent germa-
nilatis aflcclu : el quisquis iUe est presbyter
alque diaconus, divino manere benediction* percep-
la, uxori prius sua* frater iliico efficiatur ex conjuge.
XII. De sacerdotum incontinentia,
Quosdamreperimusardorelibidinisiiiflimmatosab-
jecto miliiiae cingulo vomilum pristinum ei inbibita
rursus conjugia rcpctiisse, atqueincesUquodammodo
criininc sacerdotium violasse, quod nati ctiam filti
S93 GALLIiE CONCILIA.
.«
prodiilerunt : qood qaisquis fecisse cognosciuir, A
omni in perpetuuro quam admisso jam crimine pcr-
didil dignitate privabKur.
Xill De fraudatoribut*
Si cajuscunqoe munoscula quacunque saneiis
scriplura collala nefaria quis calltditate fraudavcril,
inraserit, reieniaverii atque supprcsserit, et non
statim a sacerdole commoniios Deo collata reddi-
derit» ali Ecclesiae catbolicse communione petlator.
XIY. Di ptffcipuis [estiviiatibu» cutn epitcopo
in cimtate peragendit.
Si qiiis presbyter aut diaeonos neqoe in civitate
neqoe in parocbiis canonicos esse dignosciior, scd
in Tillalis babitans iu oratoriis ofOcio sancto deser-
yieos celebrat divina mysteria, restivitates praeci"-
poas, Pomiui Matale, Pascba, Pentecosien, et si quae B
prneipales fesilviiates sont reliquae, nullatenus alibi
dIsI curo episcopo soo in civitate lencat : quicunquc
sunt cives nalu majores, pari modo in urbibus ad
ponlifices suos in praediciis festivilalibus veniant.
Quod si qui improba temeritate coniempserint ,
iisdem festivflaiibus, in quibus In civiiaie adesse
despiciont commonioue pellanior.
— ARVERNENSE. 294
XV. De bono clericorum tetttmonio»
Episcopos, presbyler atque diaconos iu sanciae
conscicntiae luce resplendeanif ui eflugiant probitate
acloom maledicoroin obloquia : testimonium in se
dlviniim implere coniendaut qood Dominos aii : Vi^
dcntet vettra bona opera ghrifieent Patrem vettrum
qui ett in cce/ii.
271 ^V'* Neelerici eum exiraneit hakitent
mulieribut.
Igitor auctoritaie canonica aiqoe mansora in
aevura consiilotione sancirous, ut fugiatur ab omni-
bus clericis eitranearom mullerum culpanda liber-
tas : et lantum cnm avia, matre, sorore vel nepte»
si necessilas lulerit, babitent : de quibus nominibus»
ut |>riorum 272 canonum scries contiiiet, nefas
esi aliud quam natura constiiuii suspicari. In etibi*
culo etiam borum atque cellario vel ramiliari qaolibet
serviiio neqne sanctimonialis ulla neque exlranea
inolier sii, neque ancilla ullo roodo adroiiiaior :
quod si quis praecepioruro Dei immeroor crediderit
coniemnenduin, sciat se aucioritaie canoiiica coni-
munionis sinc dubio subire jaciuraro.
XXXVI
EPISTOLA VEL CONCILIUM DE CIVITATE ARVERNENSI
AD RB6EU THBODOBBRTUII DIREGTA.
Domino illusirissimo atquc praDCclleniissimo do-
mino et filio Tbeodoberlo regi lloiioralus, Hilariiis,
Gregoilas, Soriciiis, Neceiius, Flavius, Domiiius,
Dalmatius, Lupus, Sperius et Desideralus *.
Doffl in Arverna urbe ad replicanda canonoro
statota vel stodio elucidandae legis ecclesiasticae bis
qoi dobietaie regendae viix proprix forsilan preiiie-
bantor cultores vestri ecclesiaruro vesiraruro episco-
pi pariter sederemuSy plurimorum ad nos suae despe-
raiionts remedium flagiianiium lurba conflui t, spe-
rantes ut non minus pro regni vesiri felicitale, quam
pro sua cunsolatione pietatem veslram nosirajiu-
mUitas exoraret, ol nune per suggesiionetn nosiram
jusiiiiae et pietaiis \estrae auribus intimaretur, ot
nullom de rebos vel de possessloncolis propriis alie-
Bom pieias vestra permiiterei, ot dom unius regis
quisque polestati acdominiosubjacei, in alterius sorle
posUara cujuscunqneuiassolcl impeiitionenonamitte-
rei facoltalem : quod nos de veslri culminis justllia
ci pietate fidenies non crediinus denegandum, ut
dnm plurimorom ncceisiiatibus jiista ul credimus et
Deo placentes stiggestiane consulimus, prosperita-
* iE., Domiti'inuts Deuteriut, GaHut^ Dalmatius^
Venantiut^ Gramalicut, Luput^ Speriut, Desideratut
epncopi.
^ T.ifPer indultam pietatem, T. St, per indulgen-
iiam pietatit*
G tem regno vestro et repens:aioiiem coelesiis Dumini
per Indultam pietaiis ^ graiiam babeatis |i^., ao-
geaiis]. Unde reverentissime ot dignom e£t aospi-
tantes qoaesoroos ut hoc nostrae peiilioni divlno in-
tuitu pielas vestra non deneget, oi tom reciores ec«
clesiarom vesirarom, cum uuiversos clericos aiqoe
etiam saecolarcs sob regni veslri conditioi\|^ maneu^
les, nec non ad regnorom patrum vestrorum domi-
niuro periinenies, de qoo in sorle vestra esi exlra-
neos, de quo habere propriom semper visi aunt, non
permitiatis exisiere, ut secorus qoiconqoe proprieui-
lero su»m possidensdebita tribuia dissulvat doinino
in cujus sorle possessio sua pervenit, quod ei Ibe-
sauris vestris oroniiio utiilus esse censemus, sl sem-
per pielatem vestram salvata possessio consuetudi-
Dnariam inlulerit functionero, et nos pecoliarios
cleroenlia vestra consulatur, si obtento hojusceroodi
peliiioois nos qooqoe vesira fecerit gratulari atatoia.
-Deo propitio synodus infrascripta < apod Ecclesiam
Arvcrnam sub die vi idus Novembris post consula-
lum Paullni Junioris.
« Episiola baec supponit remissionem exeinularis
cujiisdam ad regem Tbeodoberium : quatnvis auieiii
ipsa in Codicibus concilio Arvernensi secuudo prae-
ponatur, eam tanien ad Arvernense primom rcvo*
candam, ei conlextus et epocba deroonstrani.
XXXVII
CONCILIUM ARVERNENSE SECUNDUM.
273-274 ^^^^ ^Aluft Pelrusi divinilus inBplratus A vil» «u» ab ordinc accepli ordinis, siciil Itabent Pa^
el coufcssione siiu omnibus credenlibus piorulaius:
Tu es, inquil, Chrums FHius Dei vivi, iiec immeriio
bealus pronunli:a'ir a Doinino, ei.a pniicip:ili ad divi-
iiain graiiam rererenduni o>i, qiiando voia princi-
pum concordanl uniniis sacerdolum ; ui dum sit pon-
tificaJe concilium, normain viveiidi teneal capiiuiatio
[y£., recapiiulatio] antiqiia caiionum tcI ui locuslem-
pusqiiee^i, in quibiisrunque titulisveteribus adbaereos
iiova consiiiutio ^anctionuuu Igilur cuin clementis-
simus piinceps domtnus ^ Iriumpliorum tilulisinvic-
tissiiuus th Ideberius ret ptT amorem sacrae fidei et
staiuui rcligionis in Atirelianensi urbe congregasset
iu unum Dci sacerdoies, cupiens ei ore Pairum aa»
dirc i^uod sacrum est, quod pro ecclesiastico ordine
auctoriiate proniitur pastorali , et venienlibus sit B
Dorina el iraesciitibus disciplina quae conveniant a
prxsenti lempore in posteruni cu&todire , praestante
[Cf., separaril Deo signanter ex tilulis.
I. De confirmatione damnalionis scclarum Eutychetis '
et Neswrii,
Renovata:n itaque nefariam scclam, qiiam aucior
maie sibi conscius, et a vtvo sauclae fiJei catbolics
funie discedens sacriiegus quondam condidit Euiy-
ches vel si quaeque a venefico similiter impio sunt
prulata Nestorio» quas etiam sectaa sedes apostolica
saucta coudeamat, siiniliteret nos easdem, cutn suis
aucionbus et sectatoribus eiecrantes praesentis con-
fiiiiutionis vigore anaibeoiatizarous alque damnamus,
rectuii» atque apostolicum io Cbriati nomine fidei
ordiiiem praedicaiites.
II. De excommuuktttione pro levibus ^non impen'
denda*
Nullus sactTdolum quemquam rects fidoi bomi-
nem pro parvis et levibus causis a comtnuuione sua-
peudat, praeter eas culpaa pro quibus antiqui Patres
ab Ecclosia arceri jusserunt committenies.
lil. Ne elerici cum extraneis mulieribus habitent,
Dt nullus episcopus, prcbbyier aut diaconus extra-
ncarummiilierumioiradomum praesuniatiiabere aola-
Ciuroy et cui etiam pro ulilitate sua atiquam faroiliariua
regendam committai, quod eiiam et propinquid feminis
boris iodeceotibus siuiiliter probil)emii8, ne sub con-
cessa sibi licentia parcnlali ab earuro sequipedis me-
iruro anliqui canones, ac orfi<io .deptmatur, ei lan-
tummodo coiumunione concessa.
V. Ne episcopus alienum clericum promoveat,
Ui nullus cleiicum scu leclorein alienum aine aui
cessione piintificis vel | romovere vei gibi quibusqne
condi.iouibus audeat viiidic^re: quod si quis bauc
constitiiiionemfuerilquacunqoe pr.tsuniptione trans-
gressus memoratae personae ab eo, cui sunt debitje
seu ecclesia^tico jure sive proprio, revocatae , qnia
lllicita vacatione [U. It., T. 1, vocaiione] di>ce5^e-
runt, ab olficio vcl honore suscepto jQsta arbitriuin
sui pontiflcis suspendantur : episcopus vero qui or-
dinaverit, sex mertses tanium missas facere non
praesumat.
VI. Ne servi ofdinentur.
Ut servum qui liberlatem a dominis propriia non
Bcceperit aut eiiamliberum nuilus episcoporum abs-
que cjus taniuin volontate cujus aut servus esl aut
. absolvisse [t/., absolutiis esse] dignoscitur, clericum
atnleat ordiiiare : quod quisquis fecerit, is qui ordi-
natiis esi a domino revocetiir ; et ille qni est oolla'
tor ordinis, si scieos fecisse probtttur, §ex mensit»iu
lanturo 275 missam facere non praesumat. Si vero
iascularium servus esse convincitur, ei qui ordinatus
cst benediciione servaia, bonesto ordine domino suo
impendat obsequittro ; quod si sxcularia dominus
amplius euro voluerii iuclinare, ui sacro ordiiii in-
ferre videatur Injuriaro , duos servos, aicut et anti-
qui caiionea babeot, episcopua qui eum ordioavit do-
^ mino saeculari restituai ; et episcopus eum quero or-
dinavit ad Ecclesiaro suam revocandi babeat potesta-
tero.
VII. De manumissis in ecciesia,
Et quia pluriroorum soggesiione comperiroos eos,
qoi in ecclesiis juxta parocbitanaro consueiudiuem a
serviiio fuissent absoluti, pro libiiu Quorumcun(|ae
itefum ad servitium revocari, impium esse tractavi-
musy ut quod io ecclesia Dei consideraiiooe a vio-
culo servitutis absolvitur irritum babeatur. Adco
pietatis causa comrouoi coosilio piacuit observan-
dum, ut quaecooque mancipia ab ingenuis doroinia
acrvitttte laxantur, io ea liberiate roaueaot quara
tttoc a domiois perceperaot : bujusmodi quoqoe li*
noratorum vita vel opiitio polluatur. Qiiod ^i episco- berus, sl a quocuoque puUat.k fuerii, cum justitia
pl Dunc vetita uti sibi sub quadam prxsomptione
volucrint, anno iino a melropoliiauo vel a comprp-
vincialibus ab officio deponantur [>^., B. /2., 7. 1,
suspvndantur] : clerici auteni a propriis episcopis
modo qui supra scripius est corrigantur.
IV. De eiericii conjugatis,
Si quis clericus post actam bencdiclionem cajuali-
bet loci vel ordinis ad conjugale toruro denuo , jam
sibl illiciium, redire pracsumpseril, usque in diem
ab ecclesiis defendatur, praeier eas cnlpas quibus le-
ges collatas servis revocare jus<-eraot liberiaics.
VUI. Ne quis defuncto episcopo e}us facultatet
assumat»
Ut in civitate ubi pontifox jure humanae condilio-
ois obierit, nullus episcopus anle sabiosiituiionem
reparati per ordioem succcssoris aut in civitate aai
per parochias ordinare clericoa aui aliaria audeat
coosecrare, vel quidquain de reboa Ecclesiae prxl^sr
* U. , princeps et inmtisnmus dondnus Theodob^rtus,
S91 GALLliE GON IL1A.
Iiaitiatiitalem f rac-iimat auFerre : qtiod si quisquis teme'
rarioaiisu siaiuta ir.mscenderil, convetitus ab insti-
tulo pftntifice, verecundicii consuleiis sine dilatione
[^•« ditatione ablat»] resiitnat Si vcrosu.^e liberiaiis
arbitrio vel qiiorumcunque precibus actus quamcuuque
pr rsonam aul promovere aut contra hoc interdictum
ire pr:i!snmp<(prit, nnno iniegro missas taninm facere
1101 1 prssomal.
IX. NuUn$ laicut ante anni conver$i<mem epi$copu$
ordinelur»
yi nullus ei laicis absque anni conversione pne-
missa eptscopus ordinetur, iia ui intra anui spa-
liuin a doGlift ffi probatis viris disciplinis et regulis
spiilinalibus pienius iusiituatur |(/., G., instruatur] :
qtiod si hoc qoisque episeoporum iranscendere qua-
cuoque coiiditione pra^suropserit *, 276 ^')"<^ i"'
tegro ab offlcio vel cliaritate fralrum babeatur ei-
Iraneus.
K. liluUu$ epi$eopuium preiie aut pra!mii$ obtineaL
Ut nolll episcopatum quolibet paeto liceat pris-
miis aut comparatione adipisci, sed sicut in aniiquis
eanonibiis teiietur scriptum rum consen^u cleri et
plebts a meiropt.litano vel qucm in uce sua per-
iiiiserit cum comprovincialibus pontifei con^ecre-
tur: qood si quis Itanc regulam per contempiio-
ucm hujtts s.inct£ constituiionis exccsserit , eom
qui per praemia ordinatus fuerit statuimus reiuo-
venduro.
XL Nutlu$ inmt,$ ordinetur einicopu$.
llem sicut anlicpii canones decrcverunt nnllus in-
vi:is deiur ^ episcopns, sed nec oppressionc pole«-
tium persouarum ad consensum facieudutn cives aut
elerici, quod dici ncftS est, inclinentur; qiiod si
facluui fuerii,i|iseepiscopusqui magis pcr violcntiam
quam per dccretom lcgiiiinum ordinaiur, ab indepto
pomificatus honore in perpeiuum [7. 1, 2, perpc-
iiio ] depona;ur.
XJL Piullu$ vivente epi$copo $upponatur.
Lit nollus Vivenle episcopo alius supponalur aut
BOpcrordiiieiur episcopus ni i forsitan in ojiis locum
qucm capitaiis culpa dejecerit .
Xlil. I)e eleemotynii non alienandi$,
Ne cui liccat les vel faculiates ecciesiis aut mo-
iiasteriis vel xenodochiis pro quacunque oleemo^yna
ddegalas < re'.enure, :ilieni«re aique suhtrabere :
qnod fiuisquis fecerit, tanquam necaior paoperom,
antiquorom canonum s«?nientiis consiricios ab ec-
ciesix iiminibus tandiu excludaior quandiu ab ipso
ea qii£ sunt abiata vei reteuta reddaulur.
XIV. Pfullue aUeriu$ Eccle$ia! re$ aecipere prm'
$umat.
Ut nuius cpiscoporum aiit cujuslibe! ordinis cle-
ricus vel alia quxque perseiia quibuslibet conditio-
nibus seu in uno regno seo in alio positiis alterius
cujuscunqoe EccIesiaB rcs aut petat aut prxsumat
acclpere : f|uod si fecerii, tandiu babeaiur a com-
niuaione &liarLs vei ab oinnium fralrum ac flliorum
• lii Codicibns : prce$umpnerit ordinandum; omissa
e^l v<»\ ordmandum, nt in U.
^ ii.lt., T. \,^t Um tnvttus ordinelur^
PiTroL. LXXXIV.
— ARVERNENSE 11. m
A charitaie sospensos, donec ipsi Ecclesise cojos di-
recto ordine joris est ablati restiluat.
277 **X^« ^^ eon$ermtione xenodochH Lugdunen$i$,
De xeno Inchio vero qiiod |jiissimus rex Childeber-
tiis vel conjiigalis sua Guldragoio regina iii Lugdu-
iieiisi urbe inspirante Domiiio condiderunt , eiijus in-
siiiutionisordiiiem velexpensam, ralionem petentibos
ipsis, mannum nostrarum subscriptione firmavimus,
visum cst pro Dei coniemplatione junciis nobis iu
uiiuin pcrmansura aucioritale dccernere , ot qiiiti-
quid prarfaio xeno:ioch.o aut per supradicloruui
regum oblutionem aut pcr (luorumconque fidelium
eleemosyuam collatum aut conferendum est, in qui-
lioscunque rebus aut corporibus, nihil eiinde ad
se qoolibet tempore antistes Ecclesiae Logduneusis vo-
B cetaui ad jus Ecclesiac tnmsrerai ; aui succedentes sibi
per temporum ordinem sacerdotes uon solum aut
de facultate xenodochii ipsius stabilita aul de cou'
stituiione niliil minuant, sed dent operam quali-
tor rei ipsius stabilitas in nullaiii parlem delrimen-
tum aut diminutionem in aliquo paliatur ; providen-
tes inluitu rctribulionis a^ternac, iit praepasiii seniper
sirenui ac Deum tiuientes decedeniibus iustituautur,
et cura apgrotaniium ac uuuicrus vei exceptio pere-
grinorum secunduin inditaui institutionem iuviola-
bili semper siabilitate permaneat. Quod si qois, co-
joslibct potestatis aol ordinis persona , contra banc
institutionem nostram venire tentaverit, aut aliquid
de coiisuetudine vel facultate xenodochii ipsius abs*
toleiit, aut xenodocbium, quod avertat Deus, esse
G desinat, ut necator pauperum irrevoeabili anatbe-
roaie feriaiur.
XVL De noH auferendie eecietiarum oblaiioniinte.
Quisquis etiam aut roajorom aot mcdiocrluni per-
sonarom qooconqoe rouncre vel facullaie«i saeerdoii-
hus, aut ecciesiis, aut quibuslibet locis sanctis studio
mercedis pro Dei conlemplatione collalas , aot ea
qoaa a pareutibos donata noscuntur , postmodura
auferre pra^sumpserit, soperiori sententia oi necator
paoperum a coromonione privetiir.
XVII. Quomodo Eccte$iarum eau$(e finiendee.
riacuit eliam, ut si quaecunque persona contra
episcopum vel aclores Ecclesiae se proprium credile-
rit habere negntiuin, prius ad eom recurrat ch.iritalis
0 siudio, ut fiiiuiliari additione munitus sanare ea de-
beatquae in querimoniam deducuntur; quam reiu si
diiTerre voiuerit, tunc demum ad melropolitaiii au-
dientiam veniaiur : de qua re cuin 278 ittteras sitas
metropolitanus ad comprovincialem snom episcoputn
dederii, et causa ipsa inter utrosqoe qimcunque
transactionc amicis mediis non fuerit deflnii.i, iit
ipsi roctropulitano ncccssurium sit in eodem negoiio
ilcrare resctiptum, et secundo adrnonitus snnare,
mittere aut venire distulerit, taiidiu a cbaritate me«
iropoliiani sui se novcrit esse suspensum donec ad
prxsentiam ejus venieiis causa ipsios de qua petitur
» n.R., T. 1, ^,\}.,reUgata$.
^ llic canon desuiupius Cdt ex Codice i£.; nani in
reliqu s Coiiicibus deiicit.
10
^» COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO lilSPAL. ASCRIPTA. m
rcdJiderit raiionem. Qiiod si patttcrit episc<>puiii A Ulera incurrisse tani terriloril sui quam civiiaiis
ipsutn contra justiilam fjt!g.itum, et is qui eum faii-
gat Injusta ihterpellaiione pulsavit, anni spaiio a
commaitione ecctesiastica suspendalur. Si melropoli*
lanus a quocunque comprovinciali eplscopo bis ruerit
in causa propria appellatns, et eum audire dlslolerli,
aJ proximam synoduro quas cc^stitiielur negotium
Mium in concilio habeat liceDtiam exercendi : quid-
quid pro jnstitia a comprovincialibus suis staiutum
rueril, studeat servari *.
XVIII. ^ Comprovlnciales ad eoncilium vocali venire
teneantur,
IJ eliam liuic decrelo credimus iiisereudum , ut si
qoia de cemprovincialibus epircopis a mctropulitano
agnovcrint , de domo eccle8i.e juxla posslbiliiatcin
viciui et vesiltui neccssaria suliministreul , ot nou
hh dcsit miseiicordis: cura qoos per duram lufirm;-
titem inlolerahilis constringit inopia.
XXII. De aHnua lynodi ffrovineialis celebralioHe ei
de preetcriiorum canonum ob$ervanlia.
Ilis ilaque Doniioo propitio coiisiitutis, quod pra;-
cipue in omnibus Patrum concilils babeiur arriptuiii
eongrua deliniiione saneimiiii : intra aniii cireiiluin
unusquisque nietropoliUnos episcopos juuciis in
unum locuin compruvim-ialibos lois inlra pro?in*
ciam soain siudeal habere ronciiium» ot ant si qoa
accesscrint charilatis emendentur aiodio , aiil si pas
suo ad concdium intra suani provinciam fuerit evo- , , ,. . , .* ..
.^ r^ ^.-i . • » •. . A •!• tt >'^ui'S ^l <i>sciplinis injiinctia Deo adjiivanle per-
catus, et praeter evideniem mUrmiialeni ad coucifium n ^ . u • r: ■. •
•venire distulerlt, aique a synodali con\entu ante-
quam cuucta convenianl ft'ne commeaiu concilii
ipsius discedere fortasse praesnmpserit, sicui est
prxcedentibus regulis statutum sex mcnsibus a mis-
sarum offlcio suspeiidatur : quoJ sl concilium facien-
dum quaicunque necessiias illaia dislulerit , a metro*
politaiio suo vcni:im postulans , ad mhsarum raclen-
darum gratijofi rcvocetur.
XIX. De oblaiione pueUarum in monaiteriii.
Qttseonqoe etiara pueilsp, seu propria voloniaie
moiiasteriom expeioni, seo a parentiitos ofleruntor,
annum in ipsa in qua inlraverinl vesie permancant;
in his vero m* naateriis ubi rton perpeiuo leneutor
manserit, aoctore bonorum oaniom Deo cbaritaie
61 pra*sentia gralulentur. Ha^c ergo Deo propiilo
consianter el uitanimiier deflnita servantes etiam
praeleritoruin staluia caiionot» id decerniiiios , uc
Christo aoetore deinceps inconviilsa univeraa serten-
lur , 01 manenie coacordia, qo» divina inspiratione
salobriler in praesenti tantpore dernilia sunt amodo
et babeant vigorem, et custodiant ch:iriiat('m.
In Chrisii nomine sacerdos Eccli^siae Lugdunensis
eouiitjtuiionem noitram relegl et stibscripst.
• llesychius Ecclesiae Viliensis episcopus subscripsi.
Niceiius Ecclesiae Truveras episcopus subacHpsi.
Desideralus Ecclesi» Biliiricae ep>8Copos aobscri-
psi.
Inclosae , friemiium in ea qua inlraverint veste per- G Aspasius Ecclesix Elosae eplscopus subscripsi.
maneant, et pftatmodum secundum statuta monasle-
rii ipsius in qiio elegerint permaiiere vesiimenta re-
ligionis acclpiant. Qiiaesi deincepa, sacra relinqnentea
loca, sanctum propositum saecolari anbitione irans-
cenderint, vel illae qoae in domtbos propriis , lam
paella: quam viduae, commuiatis restibus converlon-
tur, cum his quibus coiyugio copulantur ab Ecdesiae
commujiione prlvenlur : aane si culp.im 8e<]uestra«
lione aaoavorint ad eoramonionis graiiam revocentor.
279 ^^* ^^ vieilatione incarceratorum.
Id ciiain miseratiouis intoiiu cqoum duximus
cuslodiri, iil qui pro quibuscunque culpis in carce-
ribus dcputanlur , ab archidiacono seu praeposilo
ecclesix diebus singulis dominicis requirantur, ci
necessitas vlHCloriim ^ecundum prxceplum diviiiuiu O subscripsi.
misericordiier sub!evelur, aiqne a poutiGce staiu a
tidcli et dil geiiti per^ona, quae necessaria provideai,
eis coiiipetens victiis de domo ccclesias tribuatur.
X \I. De iustentandis iepresis.
Licet propitio Deo omniuin Dei sacerdotum vel
quoruincuiique liaec cura possit ess^ fideliuin , ut
eg4*ntibus necissaria debeant nuinsirape, specialler
tanu n dc leprosis id pielalis ca:isa convcnit , ut
i>flusquisque cpiscop rum quos iucolas hauc infinui-
Conslilutus Ecclcsi» Synoeynicae cpiscopos
aubscripsi.
Placidus Ecclesitt lliilcensis eplscopus sabseripai.
Fitminos Ecclesiae Ueenae episcopds subseripsl.
Agricola Ecclesiae Cabillooenais episcopos sob-
scripsi.
Uihicos E<clesiae Trocensis episcopus subscripsl.
Rufus Ecclesiae Octodorensis episcopos 8ubacri|isi«
Giillus Ecclesiae Arvernensis epiacopos sobseripsi.
Saflaracos Ecclesiae Parisiacae eplscopos subscHpaL
Domitianus Ecclesiae Togeusis episcopus subscripal.
Eleutber Ecclcsia; Altisiodoreiisis episcopus sub^
scripsi.
Item Desideraius Ecclesiae Vcreduncnsis episcnptis
• T. 1, 9, U., G., observare.
^ llic et scquciitcs canoucs ex M. Codice desunipii
suiit : dcsunl in A. ct casieris Codicibus.
<* Omniurii ciiiacoporum tiub^ciiptiones ex if). Co-
dicc depiomptx sunl. Iii A. rxicii quc Codicil;us
Gramalictis EccleSix* Vindonensis episcopus sub-
scripsi.
Tretecus Ecclesiae Lingonicae episcopus subscripsL
Necurius Ecclesiae Augustoduneiisis episcopns Mib-
scripsi.
EudCbius Ccclcsiae SaiiCionicae cpiscopus subsrri •
psi. .
rroculeiauus Ecclesix Ausiciie episcopus subbci i -
p i.
decem lautum deoumeraiitur episco|\i : Itestjefiims .
iSicetiuSf Desideratui^ Aspasius ^ Agricola^ (Jibi^it^ttu
(T. 1, 2, Urbicus), RuluSt BasHhis, Avotus et iiUa-
rius.
SOt GONaLlA H1SPAN1i£. ~ EL13ERITANUII. 501
Htkimiis Ecclesic GaJolcs epUeopus SttiMcripsi. A Ycllesius Ecclesias Vappocensis episcopiis sub*
iseAgeeiiensisepiscopussubscriiisi. scri|)si.
Bibienns
Aphthomtts Eecleri» Aiiquuiesim» eiiiscopui sub-
scripsl.
Deuieritts Ecdesia Vieoiieiisis episeopus sub-
scripsi
Aridius Ecclesitt Nerernensis episeopus subscrlpsi.
Ili'arius Eccleslae Denlensis episcopas subscripsi.
Clejneniinus EcclesiaB Apieusls episcopus sub-
LMibe Eeelesis ConsUniioa vel Brionensis epi- ^ripsi.
seopas Sttbeeiipsi.
PassiTtts Ecclesiai Ageneis episeepus siibscripsi.
Clettiailae Eceleslis Carpemonieasis episcqius
aobscripsi.
Palliidius Ecclesiic Telonensis eplscopttssubscripsi.
Utsilius Ecclesi» GlamaUic» episoopus subscrlpsi.
Avultts Eccleslae Aquensis episcopas subscripsi.
CONCILIA HISPANIiE.
XXXVIII
COKCILIUM ELIBERITANUM
DCCCM ET KOVBal BPISCOPORUU, CONSTANTHII TBMPOBIBDS BDITOM EODBM TEMPOBB QUO ET
BXiENA 8TN0DUS HABITA BST ^.
B suflMni soeicriSy placttlt iiec in flnein eum cooimu-
nionem accipere.
II. De $4U€rdolibu$ Cemilium qui pott baptiimum im-
fno/a9«ricn/.
Flamlnes qui posl fidem lavacri ei regeneraiionis
• sacrilicaverunl, eo qood geminavcriiii scelera« ac-
cedente bomicidlo vel Iripiicaverini facious coba:-
rente moecbia, iilacuti cos nec in finem accipere
eommuniooem.
III. De mdem ei idolit munut tantum dederuni.
hem flamiiirs qui non iinmolaverint, sed nrunus
taiituni dederint, eo quod se a fiinestis abstiiiuerint
SJiCriAciis, placuit in finem cis praestare commuiiio-
nem, acta tamen legitiBia posniteniia : iiem ipsi st
post poeBitentiam fuerint moocliali, placuit ulterius
Q bis iKMi esse dandam commuuiobem, ne iilu^isse ' de
dominlca communiune videaniur.
lY. De eiedem ei catecioimeni adhuc immduiU
[U.y G., %inm(AareHi\ quando bapiizituur.
Item flamincs si fuerlni catecbumeni et se a sa-
criliciis abstinuerint, post triennli tempora piacuit
ad bapiismum admitli debere*
V. Si domina per ulum anciUam occiderit.
Si qua femina [T, 2, domina] furore zeli accensa
flagris verberaverit ancillam suaro, ita ut iiitra [ U. ,
(r., iufra] tertium dlem animain cum cruciatu effun-
dat, eo quod incertuin sit voluniaie an casu occi-
deril; si voluntate, post sepiem annos, si casu, post
quinquennii lempora s, acia legitiina pocnitentia ad
cominunioncni placuit admitti; quod si infra tempora
I) constituia fuerit infirmata, accipiat eoamunionem.
VI. Si qtucunque per maUficium hominem interfecerit^
Si quis vero inaleflcio io:erfi(.iat altemin, eo quod
eipriineresaiius duximus.
' JE.^ U.lt., T. 1,2, yrmcipale»
* U., G., poet baptiiotum regenerationie.
' iE., D.Km T. 1, 2, U., r,.. luiisu.
s T. 1, 2, poH quinqutnuium, acta*
Cttm eonsedisBeui sancii et religtosi
episcopi in ecelesia Eliberltana, faoc est : Feilx epl-
ecoptts AceitanBS, OsittS episcopus Cordubensis, Sa«
bitttts epiaeepus llispaJensis, Cameriffiiius episcoptts
Tttccitaiius, Siu:igius episcopus lilpagreiisis, Secuudi-
iitts [BM^ Secundus] episeo) tts Casiuloneiisis, Pardus
epieeoptts lleDiesantt.s Fiavjanus [7. 1, 2, Fiavius]
episeopBS Eliberiuiitts, Canteuius episcopos Urcita-
BUB, Liberstts episoopos EmerileosiSt Yalcrias epi-
seo| tts CxsaraugustaBus^ Decentius episcopus L«*
gioHeiisis, HelaniittS epiccopus Toletanus, Jaiutarius
episcopus de Fibularia, Viiiceutius episcopos Ossci^
noLeneis, Quiutlanus episeei|itts EiliorcBsis, Succesus
episeopos de Etiocfoca , EulychiaBtts episcoptts fta-
silumw, PairicittsepiscopttsMalacitanttS : itempres-
byieri «, Restituius presbyterdeEpora, Nauiispres-
byter Ursoua, Maurus presbjter liiturgi, Lampo-
nianos de Carbula, Barbatus de Astigi, Felicissimus
4e Aleva« Leo Acluippo, Liberalis de Eliocroca,
lattBariiis a Lauro, Januarianus Ikirbe, Victuriniis
Egabro, Tliiis Ajune, Euebarius Muoicipio, Silvanus
Segalvinia, ViCtor Uiia, Januarius Urci, Leo Gemol-
Ja, Tariiuits CasleioBa, Luxurius de Droita, Emeri-
Uis Baiia, Eumaotius Solia, Clementianus Ossigi,
Eoijches Cartb «ginensis, Juliauus Corduba : die
Idouni Maiarum apud KUberim residcntibus cunciiSf
astBBt btts diaconibtts et oinoi plebe, episcepi uui-
versi diieruat :
I. De itisqui poht bepUtmum id/oHt unmoUnertuU,
nacttli ittier eos : QbI post fidem baptismi salu-
laria adulta «late ad templum Idoli idolaturus acces-
aerit, ei leeerilquod eaterimeo ca()lt4le <*» q«ia est
■ In Codiclbiis : Eliberritauum.
^ &.J T. 1, S, ena cccLsii.
« Presbyieronim iiomina desumpU sunl ez Codi-
eibus U. et G., in quibus noonulla locorum n»ii)iiia
de^^ravata reperiuniur, qu» proui in ipsts exstant
rS03 COLLECTIO CANONUH S. ISIDORO HISPAL. ASCRIVTA. 5i>%
«fie Wololalria perficcrc sciilMS non poliiU, nec in A inairimoiriiim daini» sunt virfines Climihuiip, tie
finein imperiiendain esse illi [ (/. ,0.» ci ] commu-
fiioncm.
-VIL De p(BuitetUibu$ mcechia ii rursus nHBchaventU.
Si qiiis U*T\e ndelis post lapsum moecliiae, post lem-
pora consiimia acla pasnitenlia, denuo fuerit f r-
nicatuSy placuit nec in fiiiem liabere eum coniinunio-
ncm.
\lll. De (imnis quee reltetis tiris suis aliis nubunt,
liem teiuiiix, qu;e nulla pra^cedenie causa reliqiie-
rint ?irossuo8 ct alterisse copulaverinl, ncc iii finem
»ccif»i:int cofflmDiiioiiem.
IX. 0« feminis qua adulteros wari:os relinquunt el
aliis nubunl.
Ilem femin» fislelis, quac adullerum mnrilum reli-
querit fidelem etnltcrum ducit» prohibeatur ne dii- B
cal : si du\erit non piius accipiat crminunionom,
nisi quem reliquit de steculo exierit, nlsi rotsiiau
necessJtas inflrmitaiis dare compulerit.
-X. Derelicia crAechumeni si atlerum duxerii.
Si ea quam catet:humenus rclinquit diixerit roari-
t<jm, potest ad fontem lavacri admitli : hoc et i irca
feniinas catechninenas 284 critobservandum. Quod
8i fuerit fidelis qux diicitur ab eo qui uxoreiu iiicul-
paiam relinquit, et cum scierit illum habere uxorem,
quain bine causa reliquit, placuit in finem bujusinodi
dari communionem ".
XL De catechnmena si (jravitcr cegrotaverlt.
Intra quiiiquennii aulem temiiora catechumena si
graviter fuerit infirmaln, dandum ei baptismum | la-
cuit, non deiiegari.
scias iii fiore luinens in adultrrium animae resMlvaiiir,
XVI. De puelUs fidelibus ne infiddibus conjungmuur,
llaeretici si se transferre noluerint ad Ecclesiara
ealholicam, nec ipsis calbolicas danda*; es^e pueHtis ;
sed neque ludxis neque bxreticis dare placiiit , ea
quod nulla pnssilesse societas Adeli cnm infidele :
si cnnira interdictum S85 f^cerint pareiites , absti-
nori per quinqueDniiim placet.
XVII. De his qu% fiiias suas sacerdolibus Centilimn
conjuniiunt.
Si qui forie sacerdutibus idolorum filias suas junve-
riiit, placuit nec in finem eis dandam esse coinmii-
nionem.
XVIII. De saardotibus $t mimhtris n ma^ehaverinl,
Epiacopi, presbyteres et diacones si iu mini^^lerio
postti dctecti fuerini qund sint moecliati , placuit
proptcr scandalum et propter profanum crimen iiec
in finem cos communionem accipere debere.
XIX. De clericis negotia et nundinas seclantibus,
Episcopi, presbyteres et diacones de locis suis ne-
goiiaiidi causa non discedani, nec circumeuiites
provincias quaestuosas iiundinas sactenlur ** : aane ail
vicium sibi conquirendum aut fiiium aul liberiuiii
aut mercenarium aut amicum aut qnemlibet « mii-
lant; et si voluerint negotiari , inira provinciaui oe*
gotieiitur.
XX. De clerieis et laicis usurariis.
Si quis clcricoruni detectus fuerit usura; acciparc,
placuit eum degradari et abaiineri. Si quis etiam lai-
C cus accepisse prubatur usuras » et proiniserit correp-
XU. De mulieribus quce lenocinium fccerinl.
Mater vel parens vel qu.i libct fidelis,si lenociniuin
eiercuerii, eo quod alicnuin vendiderit corpus vel
.potius suum, placuit eam nec in finein accipere com-
munionem.
XIII. Devirginibus Dco sacratis si adulteraverint,
Virgiiies qux se Deo dicaverunt, si pactiim perdi-
(lcrint virginitatis, atqueeidem libidini servicrint non
intelligenies quid admiserinl, placuit nec in fincm cis
dandam csse communionem. Quod si semel persua-
sae aut ii*firmi corp<ris lapsu vitiaiae omni tempore
vitx siiae bojttsmodi feniinffi egerint poeniientiam,
ut abstineant se a coiiu,eo quodlupsae poiius vidt an-
lur, placuit eas in finem communioncm accipere
deberc.
XIY. De virginibus swcularibus si moechuverint.
^irgines quae virginiiatein suani non custodierint,
si eoadem qui eas violavcrinl duxcrinl et lcnucrint
inariios, eo quod solas nuptias violnverint, post an-
nuui sine pcenitentia reconciliari debebunl; vel si
alius cognoverint viros, eo quod nioecl.atae sunt,
phicuit per qninqueiinii tempora acta legiiima poeni-
lentia admitti eas ad C( mrounlonem oportere.
X XV. Deconjugio earuni qui ex Gentilitate veniunt,
Tropter copiam puellarum gentilibus minirae in
• B.R. : pjncuithuie in finem non dandamesse com*
mumonem. T. I, 2, placmt huic nec in finem dandani.
^ U«« ne circumenntcs provinciaSf qucestuosas numli'
«.tus jain se cessaiurum nec ulterius exacturumi pla*
cnit ei veniam tribui : si vero in ea iniqni ate dura-
verit, ab Ecclesia esse prnjiciendum.
XXL De his qui lardius ad ecelesiam aueduul»
Sl quis in civitaie iiositus tres domiiiicas ad eccle-
siam non accesserit , pauco tempore absiiiiealar, a4
correptus esse videatur.
XXIL De eathotieis in hwresem transeunlibuSt
ti reverlantur.
Si qiiis dc catholica Ecclesia ad hacresem irana*
Ittim fccerit rursusque rccnrrerit, placuit huic pceni*
leniiain noii csse denegandain eo quod cognoverit
pcccatum siiuin ; qul ctiam decem annis agnt poeni-
f\ leniinm , cui post decem annos prxsiari coinmunie
dei^et; si vito iiifanies fuerint transducti, quod non
suo vitiopeccaverint inctincianter recipi debent[0./2.,
debebuni].
286 X 3^ II L f^e tempoi ibus jejuniorum.
Jejuiiii supcrposiiiones [i£?., 7. 2, bupenmposkie-
nes] per singiilos menses placuit celebrari , exci-ptis
diebdS du<Tum meiisium Julii et Augusti proptcrquo-
rumdam infirmitatem.
XXIV. De hls qui in peregre fraptixanlar, nf ad
^ clerum non veniant,
Oiiinis qui in percgrc fucriut baptiznti, eo quod eo-
nas uctantcs in peiiculo incurrant.
c U., quemlibet fidelem.
5l)S CONCILIA filSPANIi£.
rui»mmiine sil cogoiu vili, placuii .id clerum non A
esse proinovenJos in alienis provinciis.
XXV. De «pisloiic communicatoriii confessorum,
Oinnis qui aUulcril iilteras confessorias sulilalo
nonilne coufessoris, eo quod onines sub liac noniinis
gloria pa&sim conculiant simptices » coinmunicatorie
ei dandx suni liiierac.
XX Vl. Ot owtni Bobbato jejunelnr,
Errorem placuit corrigi, ut omui sabbati die super-
positiones celebremus.
XXVII. De c/encfs, ut extrnneai feminai in domo •
non kabeant»
fipiscopus vel quiiibet alius clericus aut sororem
aiit filiam virginein dicatam Deo tantum secum ha-
beat : eitraneam nequaqaam habere placuil.
XXVill. De oblationibui eorum qui non communiciint, B
CpisGopam placuit ab eo, qui iion communicat,
miiiius * accip«re non debere.
XXIX. De energumenis qnaliter habeantur tn ecelesia,
£nergumenus qui ab erraiico spiritu exagitatur,
hnjusnomen neque ad aiute cum oblitione esse re-
eiiandum, nec permitiendum ul sua manu in ecclesia
Diinistrel.
XXX. De hii qni post lavaerum meechati iunl, ne
iubdiaconei fiant.
SubJiaconos eos ordinari noii debere qui in ado-
lesceniia sua fnerint moechati , eo quod postinodum
per sabreptionem ad altiorem gradum promovean-
tur T vel si qui subI iii prxteritum ordinaii, aioo-
veaniur.
287 ^^^I* ^^ adoteicentibus qui post lavacrum G
meechuti iunt,
Ad<.lescentes qui post Odein lavacri saluiaris fuerint
roeecbaii , eum duierint uxores, acta legitima ptieul-
tentia placiiit aJ communioncm eos admitti.
XXXIi. De excommunicatii presbylerii , ut in neeessi"
tate (ontmunionem dent,
Apud presbylerum, si quis gravi lapsu in ruinam
monis inciderit , placuit agere poenileniiam iion de-
bere, seJ poiius apud episcopum : cogente tanien in-
firiiiitate necesse est presbytereni communionem prx-
slare debcre, et diaconem si ei jusserii sacerdos.
XXXJIl. De epkicopii et miniitrii^ vl ab uxoribut
abstineant,
riacuit iu totum prohibere episcopis, presbytcris et
diaconibus vel omnibus clericis positis iu ministerio D
abstioere se a conjii;sibus suis, et non generare fliio« :
quicuiiqne veroreceiit, ab honnre clericatui ester*
luiuetur
XXXIV. Necerei inceemeUrHi incendantnr,
Cereos per diem placuit in ceemelerio non incendl,
iu<|ii*et:indi enim sancturum spirilus non suiil. Qui
lisec iion observaverint arceantur ab Ecclesiae com -
luuiilone.
XXXV. Nelemince in ccemeleriis pervigHeul,
Placuit probiberi ne reiuinx in cccmelerio pervij^i-
* iK., B.R., T. I* 2, C. munera.
^ >*:., B.K., E. 3,T. I, 2,«<c.
* T. I, dkm Pentecostes post Pascha ceUbremus non
— ELIBERITANUH. 5(^
lent , eo quod sxpe sub obientu oralionis Litcniei
scelera commlitunt.
XXXVI. Ne picturm fn eecleita fiant.
P.lacuit picturasin ecclesia esse nondebere, iie ^
quod colitur et adoratur iii partetibus depingatur.
XXXVII. De energumenis non baptitaiis,
Ens qui ab immundis S{iiritibus vexantur, si in fliie
morti^ fiierint coiisiiiuti, haptizari plaret; si (ideles
fu*rint, dandatn e^^se comnianionem. Prohihcaduin
eti:im ne lucemas bi publice accendant ; si ricere
contra interdicium voluerint, absiineantur acoinmu-
nione.
3188 XXXVIIi. Vt in nccessitate et fideles baptizenl.
Loeo peregre navigantos aui si ecdesia proximj
non riierit, posse fidelem , qui lavacrum suum inte-
grum habet nec sit bigamus, baptizare in necessitato
inflrmitalis positum cateeriumenum , ita ui si'snpei<*
viierii ad episcopum euin pcrducat , ut per manus
impusitionem perfici possit.
XXXIX. De Gentilibus si in disrimine baptizari
expetuni.
Gentilessi in iuflrroiuiie de&ideraverint sibi maottin
imponi, si fncrii eorum ex aliqiia parte honesia viia,
placuit eis manum imponi et fleri Ghristianos.
XL. Ne id quod idolothgtum est fidetes aceipiant.
Prohiheri placuit , ut cum raiiones suas accipiuiii
possessores, qniJquid ad idolsiin daum fuerit accep-
to non feraiit : ^i post interdicium fecerint, per quin*
quenuii spatla temporum a communione esse arceo-
dos.
XLl. Ut prohibeant domini idola cotere strvii suu,
Admoneri ptacuit fldeles , ul in quantum possunt
prohibeant ne idola in doniihus suis haheaMt : si vero
vim metuuni servorum, vcl se ipsos puros cunservcat ;
si non fecerint, alieiii ab Ecclesia Isabeautur.
XLII. De his qtu ad fidem oeniunt^ quando
biiptizentur,
Eos qui ad pciinam fidem credulitntis- accedunt , si
bonx fuerint conversuiionis , intra bionniuni tempo-
riim placuit ad b^ptismi graiiam aJiniui debcre, nisi
inHraiitaie compellente coegerit raiio velociiis suO-
veiiire periditanti vel gratiam postulanti.
XLIII. De cekbratione Penleeostes.
Prava.u iustitutionem emendari plaeult justa au-
c:oritatem Scripturarum, ut cuncti diem Pentecostei
celehrcmus, ne si quis iion fecerit « novain hj^resem
induxisse noteiur.
XLIV. De meretricibui paganii $i convertantm',
Meretrix quae a!i.|uando fuerii ^ et postea faaboe«
rii mariium, si postmodum ad credulitatein venerit,
iiicuncianter placuit esse recipiendam.
28ft XLV. De cateehumenii qui ecclciiam non^fre-
quentanl,.
Qui .'iliquandu fuerit caiechuinenus et per iaiiuiia
tempora nuuquam ad eculesiam accesseril, si euui
de clero quisque cogiioveril esse Giirisliaiium, aul
testes aliqui exstileriut fideles, placaii ei bnptismuin
qmdragesmam nisi quinquageslmam : qul non (ecerit,
^ U. , qucs pagana aliquando (ueril.
^7 GOtLKCTIO CANONUM S. ISIDORO BtSPAL. ASCRtPTA. 30S
noii ncgari, eo qaoik teierem lioiiiine»derelh|nis8e A siant, placaU jwst bieiinium icctpere ecrnimnnkNiem.
viilcator *.
XLVL Db lid.Uku$ <i apotiatwmba quandlu p«ni-
UoiiL
Si quis fidelis aposUta per iufiiiiia teinpora ad ec-
clesiani uon aceeaserit, ai tanien aliqnando fiierit
reversus nec faerit idolator, poat decem annos pla-
ctiit communionem accipere.
XlViL De eo qui uxarm kabmu «rpfni maB<;Aartir.
Si quig fldt lie babeiis uxorem non semel sed tope
Aierit moecbatua, in flne mortis est couTenlendua :
quod si se promiserit cessaiurum, deiur ei commu-
iiio : ai resvsciutus ruraua fuerit mcBcbaiua, placuU
ulterlua non ludere eum de communione pacis.
XLVIIL De bapli%ati$ ut whii accipiat eleru$.
LVL Dh magi$traUbu$ et duummrie.
Magistratos Tero uno anno qno agit dQunrrhraiom,
prohibendam placet [T. 1, 9, placuit] nt ae ab Ecde-
sia cobibeat.
LVIL De ki$ qui reeHmenta ad omandam pompam de^
deruni.
Matronae vel earam mariti veaUmeuU aoa ad or-
nanJam saeeulariier pompam omi dent; ei ai leee-
rliii, triennio abstineantur.
LVIIL De bi$ qm eommumeatmnaM Uttera$ porteml, «f
de fide wterrogentur.
Plaeuit ubiqne et maxlme in eo loco, in quo prima
catbedra coBStituta est epiacopaius, ut interrogentur
hi qui comrounicaloriaa litieras uaduitt. an omnia
£mendarl placuil, ut bi qui bapiiianiur. ut fieri g recie babeaiit suo tealimooio comprobau.
solebaty nunimos iu concba non mittanty ne sacerdos
quod gratis acce pit pretio disirahere videatur : ne-
que pedes eorum lavandi sunt a sacerdotibus fel
[T. I, sed] cleiicis.
XLIX. De frugibut fideHum ne a Judesit benedieantur.
Admoneri placuit possessores, ut non patianiur
fructQS sa^Sy quos a Deo perelplunt cum gratiarum
actioney a ludsis benedicl. ne nostram irrium et
infirmam faciant benediclionen : si quis post in-
terdlclum faeere usurpaverit, penilus ab Ecelesia
abjiclatur.
L. De CkrUtiatde qui eum Judmi$ veteuntw.
Si vero qols elericus vel fldelis cum Jiidaeis eiburo
sumpserit. plaeuit cttm a comiuunione abstineri ut
debeat emendari.
LL De hmretkie, ut ad elarum non promoveanmr.
Ex omni baerese fldelis si venerit. minime est ad
clerom promovendus : vel si qui sunt In praeteritam
•rdinati. sine dubio deponantur.
290 I^I'* ^ ^ P^^ ^ eecteeia libelloe famoeot po-
nunt.
Hi qui Invenii fuerlnl Ibmoaos in eoclesia ponere
aiialhematiientor»
LIIL De episcopii qm excomnmnieato alieno eommu"
mcani.
Plaeuil cunetls, ui ab ao eplseopo qnis reeiplal
cummnnionem , a qao absteBloa in crimine aliqao
quis fuerii ; qood si alios eplseopas praesumpserit
eam admltii, illo adbue minlme faeienlo vel CMnsen-
tiente a quo fueril coromaalone privatua, seiat se q
hujusmodl causas inUr fratrea esso eum sUtus sut
lioricttle praesuiararo*
LIV. De parentibue qui fidem epomaliorum franqunt,
Si qui parentes fldem fregerint spoosalioraro ,
triennii lempore abstiseanlur; si tamen idem spon-
sas vel spoos» in gravi crimine fuerinl deprebeniii«.
erunl excusatl parentes : si in eisdem fuerit vitiura
ei pollaerint se» superior sententia servetur.
LV. De $aeerdoUbu$ GentHium qui jam non eaerifi-
eant^
Saeerdoles qai lanlum coronaa portanl nee aaeri*
fieanl nee de auia sumpiibas aliqoid ad idola prae*
• ^., T. t, 3. U., quod tit veUrem AomtHfm rfWi-
^uisie videatur,,
291 ^l^- ^^ fidelibue. ne ad CapitoHum cauea soci-t-
fieandi tueendaiit.
Probibendum ne quis Cbrisiianus, ot Gentiiis, a<l
idolum Capitolii causa sacrificaiidi aseendat el vl-
deat; quod si feceril. pari crimine teneaiur : si fue-
rit fldelis, post decem annos acU pceuiientia reci-
pialiir.
LX. De hi$ qui deslruentes idola ocdduntur»
Si qnis Idola fregerit et ibidem fueritoecisas, qna*
tenus in Evangelio ^ scripium non est neque inve-
nietur sub apostolis unquam faclum, placuU in bo-
merum eum non recipi martyrum.
LXL De hit qni duabue tororibu$ eopulantur.
Si quis post obitum uxoris suae sororem ejns
r duierit, et ipsa fuerit fldelis, qainqaennlum a com-
munione placuit abstineri, nisi forie veloeiua dari
pacem necessius coegerit InttrmiUtis.
LXIL De aurigie et pantomimie 9i eonoertmOmr.
Si auriga aul paiitoinimus crodere voluerini» pla-
cuity al prius ariibua suis renuiitieni ei tnoe de-
mom suscipiantnry lu ui ulierias ad ea non rever-
untnr : qai si faeere eonlra interdictam tenUve-
riiit, projieiantur ab Eccleaia.
LXIII. De uxoribue quas filio$ eat adulterio neeant.
Si qaa per adolterlam absenle marito auo eoncepe-
rit, idque posi faclnus ocelderit, plaeotl aec In fiipon
dandam esse eoromtuiloaem eo qood gerolBaveril
sceius.
LXIV. De feudnie qum uetnu ad martem eum atkma
ttrtf aauiteraat.
Si qua usqoe in finem mortis swo eam aileno viro
fttoril mcscbau, placuit nee In flnem dandam ol oaae
eommuoioiiem : si vero eum reliqueril, posl decei»
annos aecipiat eommaoionem acu legitfaBa peBni<»
tenlia.
LXV. De aduUerte uxoribue elericorum*
Si cojas elericl uxor fuerit mcBchaU ei scieril eani
maritus suna maecbari ei non eam sutlm projecerit^
nec in fluem accipiat commonionem, ne ab hia qoi
exemplum lionae 299 conversaiionis esse debcDt^
ab eis videantur scelerum maglsteria procedepe»
^ G., guatenue quia in Evangisiio*
S09 CONCILIA lIlSPANliE. — TARlUCONEraE. r>SO
LXVL De kii qui privigtm sua^ ducunl. A men non fueril mortale quod objecit et pirobavcri^
Si qiiis frivignam * suam duxerit uxorem, co quod
sii iiiceslus, placuit nec in Gnem daqdam esse cum-
uinnionem*
LXVIL Dg eonjugh eateehttmenm femlnm,
ProhibeiHJum ne qua fi Jelis vel calecbumena aut
ciimaios aui viros cinerarios ^ habeaiil : quxcunque
Imc recerinl a communione arceanlur.
LXVlll. De caleehumena adultera qum /i/tttm neeai.
Catecliumcna si per adulterinm conceperit tt pr»-
rocaverit, placuit eam in fine baptizari.
LXIX. De viris conjugatiz po$tea in adulterium lapm.
Si quis ri>rte babens uxorem semel ruerit lapsus,
placuit eum quinquennium agere deberc pceniien-
liainetsJc recoucitiari.nisinecessitasinHrmitatiscoe- ...
.... . . . ^ ' ik scta legitima pcenitentia post triennium acctpere coiii-
gerit anie tempus dari communionem : boc et circa o ^ f' r r
feiiihias observandum.
quod non lacuerit, biennii tempore abstinebiiur ; si
autem non probaverit, convento clero placuit per
quiiiquennium absiineik
LXXV. De kis qui sacerdotes vel miniitroi aecusant
nee probani,
Si quis auiem episcopum vel presbyterutn vel dia-
conutn ralsis crimiiiibus appeiierit el probare iion
pottierit, nec in finem dandain ei esse coinuiutilo-
nem.
LXXVI. De diaeonibut si ante honorm peeeasse pro-
bantur.
Sl qiiis diaeonum se pcrmiserit ordinari et postea
ruerit detectus in crimine mortis quod aliquandc
commiserit, si sponte ruerit confessus, placnit eom
LXX. De feminis qute eonsciis maritis adullerant»
Si com coiiscient.a mariii uior ruerit moecliaia,
|jlacuit nec in fiuem dandam ei [B, ff., l/., G.,eisj esse
communioiiem : t>l vero eam reliqoerit, post decem
^nnos accipiat communionem, si eam cum sciret
adulleram aliiiuo teinpore in domo sua retinuit.
LXX!. De siupratoribus puerorum,
Siupraioribus puerorum nec in finem dandam esse
communiohcm*
LXXIL De viduie WMdehis si enmdem poetea marUumr
duxerint^
8t qua vidua fuerit mcecbata et eumdem postea
muutonem : quod si alius eum deiexerit, post qiiin-
quennlum acta 294p^">^^'><^^ ^^^^^P^^®^^'"'^"'''^'
nem laicam debere.
LXXVIL De baptizatis qui nondum eonfirmati mo-
riuntur,
Si quis dinconus regens pleb<*m sine eplscopo vd
prcsbytero aliquos baptixaverit* episcopus ena per
benedictionem perficere debebit : qaod ai ante de sae^
eulo pceesserini, sub ftde qaa quis credidit potertt
esse jiistus.
LXXVlll. De Rdelibus conjugntist st cum Judeea vei
Ceniiii mcechatce fuerini,
Si qois fidelis habens uxorem cum Judsa vel Gen-
tili ruerit moechalu^, a communione arceatur : quod
liaboerii mariiam, post qutnquennii tempus acta lcgl- ^, ^.j ^y^^^ ^^^ detexerit. post quinquennium acta legi-
tima p«eniientia placuii eam communioni reconciliari :
si alium duxcrii relicto illo, nee in finem dandam
esse communlonem ; vel si rtierit ille fidelis quem
accepil, communionem non accipiet, nisi post de-
ccm annos acta lcgitima poenitentia, S93 ^^^ *> ^^
ttrniiiaa coegerit velocius dari commanionem.
LXXill. De delaioribus,
DeUior si quis essliterit fidelis, et per delaiionem
ejus aliquis foerit proscriptus vel interrec^us, placuit
eum nec in finem accipere communionem ; si levior
eaasa ruerii, inlrn quiflquenniam accipere poterit
eommonionem : si cateebumenus fuerit, post quin-
qnennil lempora admitciur ad baptismum.
LXXiV. De falsis testibus.
Falsvs tcsiis (>rout esi crimen abstinebitar : si ta- ^ pias aocipiant.
* T. I, St quis antenatam privignanu T. 2, generaries
^ Ex M., II.R., T. i, 13. In A. E. ^rcenorarios. \x\
tima pQenUeniia poterit dominic» sociari coinmo-
nioni.
LXXIX. De his qui tabulam iuduni.
Si quts fidelis aleam, id est tabulam luserii num-
mis, placuit eum abstincri; et ^i emendatus cessa-
verit, post aniium poierit communioni reconciitari.
LXXX. De iiberti^.
Prohibendum ut liberti, qoorum pntroBi in SMulo
fueriut, ad c!erum non promoveantur.
LXXXI. De feminarum epistoiis,
Ne feminae suo poiios absque roaritorum nmnini*
bus laicis srribere andeant ; (|uae fideles suni vel lit-
leras alirujus paeificas ad suom solum nomen scri-
CONCILIUM TARRACONENSE
DBCBIf KPISCOPOEUIf, QABITCM £BA DLiy, ANHO SBXTO THKODUnia RBGIS, CO.NSDLATO PETRI,
SUD DIB VIII IDUS NOVBMBRIS.
889'S96 Antiqua Patrum staiuta de his cen-
sulsse videntor, qu» In lenipore aut ad illos relata
pcrvenerunt aat certe acta testimonio proprio cooi-
pfobaverunt : ou|us rei et nos sequiu^tes exemplmn,
iila qu» nunc fluni placnii observanda decenieiv, ul
prsterita absque ambage custodianlur, et praeseiitir
ol)servatlone slnl firma. Igitur cuni in onum pnriter
conveoissemus in urbem Tarraconensem qos est
S1I
COLLEGTIO GANONUM S. ISIDORO DISPAL. ASCRIPTA.
312
uielropoliUua ", tUulos subler annexos conscripsiinus A moniuis a nielropoiilano ad synodum nuUa gravi in-
observandos.
l. Utetiam ad proximay ianguinii eierla cum teUiniO'
nio vadani.
f)e liis, qiiibus cura pro parentelae proiimiLile h:i-
bere pcrniiiiitur, ut ea cautela earum necessitates
sustentent, ut pietatis beDeficia qux eis siini neces*
saria a longins praebeant : ipsi vero pro visendis eis
cuni ingressi fuerint, celeri .^alutalionc recurrant nt*c
Ittibi faciairt nansiunem : qui tamen cum ad earum
visitationem pergunl, lesiem solatii sui fide et xtaie
probatnro adhibeaDl secum. Si quis bxc a nobis ata-
tula contempserit, si clericus est, lu< i sui dtgiiitate
privinttr; si [G., sin] vero rcligiosos vel monachus,
In cella luoiiastcrii roc!usus poenitentiae lamentis
lcrcedente nece*^sitato corporali venire contempserit,
siciit statnta Pltrnni sanxerunl, usque ad futuruni
concHium cunctoriim episcoporuin ch iritatis coniinu-
nione privetur.
Yll. Ul dimcesnui chriei ieptimauas leneant H die fa6*
bad omnes in uuum conveniant.
De dioecesaiils ccclesils vel clero id placuitdeflniri,
ut presbyieri vel diaconii|ui ibi ^ constiiuti sniit cuni
cle icis septimanas o!'servcnt ; iJ est ut presbyter
un.<m fuciat bebdomadain, qua expleta succedat ei
diacontis siinililer, ea scilicet conditione servata, ut
omni» clcrus die sabbati ad v« speras sit paralus, quo
facilius die douiinico suleinnitas cum oinniuin prx-
sentia celebretur : ita tanien ut omnibus difbus ves-
incuinbat, ubi singul:irl affliciione panis et aqu» B pera ct uialuiina celebrentur, qiiia desistente clrM,
victum ex abbatis ordinatiune percipiat.
II. Vt elerici imendi vilius vel veudendi cariu» non per»
mittanlur,
Sicut canonum statulis flnnatum esi, quicunque in
clero esse voluerit emendl viiius vel vendcndi cariua
studio non uiaiur : certe si baec voluerit exercere,
cobibeatiir a clero.
Nl. Ut clerici si eolidum prwttiterint sine usura reci^
piant,
Si quis vero clericus solidum in n -cessitate prs*
stiterit, hoc de vino vel frumento acclpiat, quod
mercandi rausa tempore statuto decretum fuerit ve-
Dundark : caelerum si speciem non babuerit neces-
iariani, ipsum quod dedii sine ullo augroento reci-
piat.
IV. Vt nullus episcopus vet infra podlus die dominico
eausas judicare prceiumat,
Ut nullio episcoporum aot presbyterorum vel cle-
rfcorum jie dominico propositum cnjuscunque causae
ncgoirum iudeat judicare, nisi hoc lanluin, ut Deo
slatuta solcninia pcragant : caeteris vero diebus cun-
niventibus pertonis illa quae justa sunt habeant li
cenriam judicandi, exceplo criroinalia neguiia.
V. Ut qui in metropotitana civitate non ordinatur epi-
icopusf post duoi memei le metropolitano prfe-
saniat.
Si q.ui8 in roctropolilana civiiate non fnerit episco-
pus ordinalos , posteaqo:im suscc) ta benedictione
[ifi., T., ordlnaiionej per meiropolitani litieras bo-
quod est pessiniuin, compcrimus in basilicis nec lii-
minaria ministrari. Si qui sane negligetitiae vitio bxc
implere noluerint, noverint se secundum statuta
canonuni pro niodo personarum canonicae disiipIinaB
Bubdendos.
¥111. Ut annii iingulii episeopi dioecesem viiiienl^ et
ut non plus quam terlium de parochiis accipiant,
Multoruin ca^uum ciperientia magisirante re^eri-
mus nonnullas dioecesanas esse ecclesias destltutas :
ob quam rem idconsiitutionedecrevimus, iitantiqua;
consiietudinis ordo servetur, et annuis vicibus ab
episcopo dioeceses visitentur, ut si qua furte basilica
reperia fuerit desiituia ordinatione ipsius reparetiir;
quia teriia ex omuibus per antiqu^o) traditionero ot
C accipiatur ab episcopis novimus statutum.
IX. De c'ericii et oitiariis qui adutteris mutieribui ad^
miscenlur^ ut a clero propciantur,
Si quis leciorum adulterae mulieri voluerit miacerl
\el adhaerere consortio, aut relioqnat adulieram, aut
a clero habeatur extraneus : siniili!» seiitcniia oslla-
riorum roanrbit scbolam.
X. Ut nullus episcopus pro judiciis munera accipial.
Observandum quoque decrevimus, ne quis sacer-
dotum vel clericorum more saecularium 298 1^^
cum audeat accipere pro impensis pairociniis mii-
nera, nisi forte in ecclesia oblata graiuita, qnae iion
favore muneris videantur accepta, sed collaiione de-
votionis illata ; quia si qua ista [G., sic qui ista] pro-
bantur accipere, veluti cxactores fenoris aot usura<
norem fuerit episcopatus adepius, id optimum esse D nim possessores secunduro siatuta Patrum sc nove-
decrevimus, ut ponmodum statulo teropure, id est, rint degradandos «.
laipletis duubus roensibus, se metropuliiani sui re-
prxscntel aspcctibus, ut ab illo moniiis ecclcsiasttcis
instrurtus pleuius quod [JE.^ E. 5, U., G., quid]
observare deboat recognoscat : quod si fo* te haec
implcre neglexerit, in synodo increpaius a frairibus
eorrigatur V quod si infirmitate aliqua ne hoc iinpteat
fuerit pra.'pedilii8, boc suis lilteris melropoltaqo iii-
dicare prr.curet.
297 Vt. Ut epihcopui, qui a metrapotitano eommo-
$ittui ad synodum non venerit^ etcommunicelur^
Si quis episcoporum [T. i, %, (T., episcopus] com-
^ A. E. 3, meiropotifana obiervatioue fundata.
^ JL.y U»t\., E. 5, iNt^t. U., G., in vico.
XI. Ut monachui miisui atieubi ministerium eteriea^
ttti agere non prcnumat , iiec iwfjfofmlor nee extecu*
tor existat.
Monaclii a monasterio foras egrediontes ne aliquod
roioisierium ecciesiasticum pncsumant a{;erc prohi-
bemus, nisi forte cum abb.itia imperio : siiniliter ut
nullus eorum, id est monachornm, forensis ne{;otir
susceptor vel exsccutor existat, iiisi id quod inonas-
terii exposcit iilililas, abbate sibi nihilomiuus ioipe-
raote, canonumante oinnia G.tllicauoriim de eis coii-
stitulione servata.
« Ei caeteris Godicibus , praeter A., in quo legi'
tur : denegandoi.
m
G(»NCIL1A HISPAMJ:. -- GCRUiNDCiNSE.
514
XII. Ui $i iftiicoptti intestaliti obierit, inventarium de A Pialus in Gbristi nomifie e|»ibCOpttS CmperUanc
TtbHt eju$ eleriei faciant el nuHuM ixnde kiiquid civiUlis subscripsi.
nnferai»
Sicobi defuncius ruerit episcopus inleskitus, post
depositionem ejiis a presbytcris et diaconibuii Je re-
btis ipsins breve fldeliter eonscribalur a iitinimo us-
que ad inaximuin, id est de ulensilibus [G\, iitensiliis]
Tel omni supclleciile, ila tamen ut si quls exiiide vel
pnrsumpsisse vel occultc fuerit tulisse convicius, sc-
condum furti tenorein resiituai universn.
Xlll. Vt efnseopu$ dioscesanos presbyteros et quoidam
ex laici$ convenire ad synodum litieri$ moueat.
Cpistolae talrs per fralres a melropolilano sunt
dirigendae, ut non solum a caihedralibus ecclesiis
presbyteros, verum etiam de dioeccsanis ad conciliuin
trabant, ei aliquos de filiis Ecclesiae sxcularibus se-
cuin adducere debeant.
Joannes in Chri&ti nomine episcopus Tarraconen^is
civiiatis constitutiones a nobis con criptas [&., fae-
lasj subscripsi.
* i£., U.U., Carthagiiienm metropoUs, T. 1, Cartho'
ginis metropolis,
^ Gi iC., B.K,, E. 3, T. I, 2, G. In A., U., Tor-
iosanm.
B
Hector in Cbristi nomineepi9CopiitCartb»ginensH
meiropolitanx « snbscripsi.
Froniinianus [ 7. i, Fo!itiantis]in Cbrisii niMuliie
episcopus Gerundensis civilatis subscripsi.
Agricius iiiCbri:«ti nomine eplscopus Barcinonensis
civitatis subscripsi.
Oront!us in Cbrisii nomine episci^pus Elibcritjnx
civiiaiis subcripsi.
299 Vincentius in Christi iiomine episcoi us C«-
8araugiist:inae civitnlis subscripsi.
Ursus in Cbrisii iiomiiie episcopus Dertosann ^
civiialis stibscripsi.
Cynidius ' in Christi nomine episcopns 300 ^^*
sonitan.1! civiiaiis subscrtpsi ^.
Nibrid us in Christi iiomine minimus sacerdotum
constitutioneni sanctoruai canoniim subscripsi, ec-
debiiC Egarens.s minisicr.
« Ex if:., E. 5, T. 2, U.. G. In A., Diuudiu$. B.R.,
T. 1» C.auiditts.
<> U., cp'$.opu$ AusoncB $ub$cripsi»
Xh
CONCILIUM GEIIUNDENSE
tBFTBll BP18C0P0RUM, HABITUM MBA DL¥, ANNO S£PT1M0 [B.R.f TBRTIOJ THBODOBICI REG S,
' SKXTO IDUS JUNU8, AGAPETO VIRO GLABIS8IM0 C0N8ULE.
I. Ut wiaquaque provineia in ufficio Ecclesm unum Q V. Vt uniu$ diei infan$^ $i in discrimine esl, bapliMHur.
Dc parvulis vero qui nuper materno ulero SOl
editi sunt placuit consiiiui, ut si infirmi ui assolct
fuerinl el lac maternum iion appetunt, etiam eadeni
die qua nati sunt, si oblati fuerinl, baptizentur.
VI. Ut conjugati ab episcopo usque ad $ubdiaeonum
non sine testimonio vivaut.
De * convirsaiione viiac a poutiflce nsf|ue ib sob«
diaconem post su.*cepti bonoris ofUcium si qui ei
conjugstis fuerint ordinati, ut sine lesiimonio alle»
rius frJtris non utanlur auxilio : cum sorore jasii ex
coiijuge rdcta non babiteot ; quod si babiure volue^
riui, alterius frairis utantur auxiiio cajns lcstlmouio
vita eorum debeal clarior apparere.
VII. Utqui$ine uKoribu$ ordinantur exlran€a$ in domo
non habeant.
De his vero qui sine cotjogibos ordinantor et fa-
milias domus babent, babito secum pro vitae conver-
saiione fratre io testimonium, non per quanicuDqiie
femioei sexus personam ejos aubstantia gubernetur»
nlsi aiit per piierum aut per amicnm suam domuoi
debet ordiuare : si vero raatrem in domo babuerit
aui sororem , secundum priorum caiionum statuta
per earum personas ejus debet contutari substaniia.
VIII. De laici$ qui viduamaut dimissam aeceper^nt, ut
in cterum non admittantur.
S* qois vero «Je laicis post uxorem aliam cujus-
ordinem teneat.
De institutione missarum, ut quomodo In metro-
poliuna Ecclesia flunt, ila in Dei nomine in omni
Tarraconensi provincia Um Ipsius roiss» ordo quam
psallendl vel mlnisirandl consoetudo servetur.
II. Vt litanim po$t Penteco$len a qmnla ferla u$que in
sabbatum celebrentur.
De lilaniis, ut expleta solemniute Peniecostes se-
quens septimatia a quiuta feria usque iii sabbatum
per boc trlduum abstineutia celebretur.
lU. De ueundis litanU$ faciendi$ Katendi$ Novem'
bribu$.
Iiem secundae litani;e facieudae Kalendis Novem-
bribfis, ea Umen conditione servaia, ut si iisdem die-
bos domiiiica intercesserit, in alia bebdomada se-
euodum prioris abstinentise observaniiam a quinU
feria incipiantur, et In sabbato vespere missa facta
finiantor : quibus tamen diebus a carnibus el a vino
decrevimos ab^tinendum.
IV, Ui pascha tanlum ei nataii Domini bajttismus
deiur^ excepii$ hi$ qui in languore consistunt.
De catecbomenis baptizandis id siaiutum esl, ul
quia in Pasehx solemniute vel nalaiis Dom ni,
qoando magi» solemoitatis celebrius major est, ra-
riores ad ba^itizandum veniuul, cxteiis solemniuii-
bus infirmi Uutummodo debeanl baptizari, quibus
quocunque tempore convenit baptisuium non n^^gari.
Ex ifi. desumptus caDon hic, qui in reliquis Codicibus neque sonsum ncque syiita&in exbibet.
5JS
COLLIXTIO CANONUU S. ISIDORO lllSrAL. ASCKIPTA. Z&t
X cipiunl, ul aliquod mortale peccatam perpeiraw pu-
hiice faieaiitur, ad clemBi if\ iionores ccclesi^aiicos
pervenire nullaienus possunt» quia se coufesiione
propria noiaverunl.
cttnque CMMliUimU eognoveril nMdierem, in dero
nullaienns atlmitlaior.
IX. De ki$ qni pMici pmmlentiMm nou aeeipmut §ed
tanlmm waUcum, ut in ctero promoveatitur,
is vero qiii •griiadinis languore depressus 302
poeoiieniin benedictionem, quod viaticum dopuia-
mos, per commuuionem accei erit , et poslmodum
revalescen« caput poeniientix in ecclesia pnblice non
aubdiderit,si oroliibiiis Titiis non delineiur obnoxius,
admiitiiur ad clerum.
\, De ^ dUeretioni potnitentium : aut poinmt ad
ecdoilatticoi ordtnes in-emoveri vil f ai non poi»
fnfil.
Ili qui in discriffline consUluti poBnitenliam aeci-
pluiit uulla maniresta scelera conflteoies, sed tantuoi
peccatoresse pnedicanies; bujiismodi >\ revaiueriut,
possuiii eiiam per morum prubitatero ad gradus ec-
elcsiasticos pervenire : qoi vero ita pffioiteniiam ae-
■ Ex i£. depromltor canon iste» cum desil in A. et
csieris.
^Canonbielo reUquis Codicibus praeler iE. na-
XI. Ut b omni^ diVfruf retpcrejnit ot mtAutkHie ora-
tio dommca dicaiur.
Ila nobis placuii, ut omnibus diebus post niatuU-»
nos ei vesperas oraiio dominiea a sacerdote profc*
ratur.
Jonnnes in CbrisU nomine episcopus subscripsi.
Frontinianua in CbrisU nomine episcopos sub-
scripsi*
PaOlus in ChrisU nomine eplscopus subscripst,
Agripiqs « in Chrtsti noniine episcopus subicripsL
Cynidius in Chrisli iioinine episcopos subscripsi.
' NibiidiusinChrisU noroine cpiscopn» subscripsi.
Orontius in CbrisU nomine episcopns subscripsi.
mero decimo notatur, quia prxcedens in ipsis do-
fuerat.
« B.R., T. 1, U., G., Agriciue^
XLI
CONCILIUM G/ESARAUGUSTANUM I
PUODECIll EPISCOPORDIfy IV N0!IA8 OCTOBRIS.
Caesaraugusta in secretarlo residenUbus episcopis
Fitadio [V.f nitadio], Delflno , Eulycliio, Ampelio,
Auxcniiu, Lucio, lucio [U.f Etacio], Splendonio
[B*R*9 Splendiuio], Yalerio, Symposio, Cartberio et
Uacio [(/., Uidacio], ab universis dictum est :. Recl-
tentur sentenU». Lucius episcopua legiu
SOS 1- ^^ fenunm fidelee a nroruM a(iefionim fisri-
bne eepareniur,
Vi mulieres omnes Ecdesiae caiholie» et fldeles a
virorum aHenoraia leeUone et emUbtts separentur»
fol ad ipsas legenles aUa alndio tel doeendl ?el dis-
oendi eonTenlant, qaoniam boe Apostolus JabeL Ab
«nif ersb episcopis dictum est : AnaUiema futaros qid
baoc eoacllii aenlenUsm non obsenraverint.
II. Vtdteht$do;niniei$ nuUuejefunet necdiehiB Qwh
dragemmm ak eeelema aboeniet.
Item legit : Ne quls Jejunet die dominica caiisa
lemporis aut perauas ionis aut supersUllonis, et qu^*
dragesiinarum die ab ccciesiis non desint nec babi-
tcni latibttla cubicuiorum ac monlium qui in bis su-
spicionibtts perseverant, sed exemplum et prffceplum
custodiani sacerdotom et ad alienas Tilias ageiidorum
confenittom cattsa nou confeniani. Ab universis
eplseopisdlctom ea : Anatbema sii qoi boccommi-*
seril*
111« Vi qut eueliarittiam in eeeluia aecipit ei iU eam
non $umit anathemaiiietur»
Item legit : EucbaristiaB gratiam si quis probatur
accepiam in ecclesia non sumpsi^se, anaiheroa sit in
perpetuum.Abaniversis episcopls dictum est: Placet.
IV. Vt tribus hebdomadie gum $uni anie Epiphaniam'
ab ecclenn ncmo recedat^
Iiem legit : TiginUet uno die quoaxvi Kalendas
Januarias usqne in dlem Epiphaniae 30& 4^' ^i *■'''
Idus Janunrias contiouis diebus nulli liceat de eccle-
p sia abseiitare, neo laiere in douiibus, nee seccdere iii^
f illam, nec monies petere, nee nudis pedibus itfte^
dere, sed concurrere ad ecdesiiim s quod qui nqn
obserfaverit de suscepiis» anathema sit iu perim-
luum *• Ab ttnlf ersis epiacopis 'dioium est : AoaUie*
roa sil.
V. Ut qui a rati epi$copi$ frrieamlur ab aiil$ nom
redpiantur.
Ilein lectam esl : Ul bi qui per discipUnam ani
senienUam eplscopi ab Ecc<eiia fuerinl separad ab
aliis eplscopis non sint recipiendi; quod sl scienles
episcopi fecerint, non habeanl comrounionero. Ab
univerals episcopis dieioro esl : Qui boc commi»eril,
episcoporum non babeat commonionem.
VI. Vt cloricue gui propter lieentiam monachue nuU
D e$u eicommuniceturm
Item legit : Si quis de clericis propler luxnm v n-
niialemque praesumpum de oflieio suo spoote dis-
eesserii, ac se velut obserfBUorem legis in monaclio
flderi foluerit esse quam elericum, ila de Ecclesin
repellendum ut nisi rogando alque observsndo [T.
I, 2, if., obsecrando] plurimis lemporibus saUafeoe-
riij non recipiatur. Ab anifersis episeopis dicliiiD
est : lu flsL
* JS., T. 3, obiervaveritf hi$ deeretie anathcnuu
$17 CONaLIA HISPANliC. — C/ESARAUGUSTANDM III.
VII. Vidcctoru nb$ Mmen h6h imponal cui coHeenum A
ncmest.
Item leciiHU esi : Ne qais docioiis sibi nomen im-
ponal praelfMr bus personas quibiis concessuni esl»
^ecnndum id qood scripMim esi. Ab univer^is epi-*
scopis didum est : Plscet.
• Heest hic csnon m U.
SIS
SOS Vni. I/I* MHie qnadntfmta «miof umeiimo-
ptalee tkgimf non w^emm^
Iiem lectam est : Non Tebm las essn Tirgbies ,
qn» se Deo voTerinl , nU\ quadmginU anno-
mm probau fleisie, qnam sscerdes oomprobsTerk,
Ab niiiversis episcopis dieitmi esi : Placeu
XLII
COKCILIUM CiESARAUGUSTANUM II
ANHe VII RBCAnBDI RBOlSy iBRA DG\XZ.
I. Cnm in Dei nomine in nrbem Caessrsugosls-
iism provinclas Tarrsconensis ex pennissu gloriosi
aiqne ssnelissiroi principis Recsredi regis in anno
sepiimo rcgiii ejus congregsU fulssemus pro Dei li-
oiore iracunles, iil placuil sanctae ac venerabili syn-
odo , Qt presbylcri qui ex hseresi Ariana ad saiKX
Um cailiolicam Ecciesiam conversi sunt, qui sanc-
um et puraro Gdcm alque castissimam lenueririt vi-
tam , accepta denno benedictione presbyteraius
sancte el pnre ministrare debeant : caeteri vero qui
baoc •uprascripUm vlum sdimplere vel Uoere ne-
gleserint, ab oCficio deposiii sint in clero. lu et de
diaconibos sicut et de presbyteris constitotum est.
II. StatoitsancU synodus» ui reliqui» in quibos-
cnnqiie locis de Ariana hxresi inveniae fueriot pro-
laiae a sacerdotibus, in quorom ecclesiis reperiuntor,
pooiificibus prsAcnUtae igne probenlor : qood si a
qoibuslibet occuluiae fuerbit et deteguniur, a sacro-
sauclae caibolicae Ecclesiae cmtu segregentor.
Ul. Sutuit sancu synodus, ut episcopi de Ariana
b:msi Tcnienies , si qons ecclesias sob noniiue ca-
ibolicae fidei coiisecraverint| uecdum benedictione
* Deest boe conclHoro in omntbos Codicibos
B percepU, a cafiolico sacerdoie cansecrentor denoo.
Sub die Kalendarum Noveinbrium anao quo supra.
Arie.mius in Chrisll nomiiie episcopus Tarraco-
nensis provincim roelropoiiunus hanc coosiitulio-
nem subscripsi.
Sepbronios in Cbristi nomine episeopns hanc eon*
sUtutloiiem sobscripsi.
Stephanos in CbrisU nomioo e|iiscopos sob*
scripst.
Jolianos in CbrlsU nomin^ eplscopos sobscripsl.
Simplicios in Chri»ii nomine episcopos sobscripsi.
A»teiios in ChrisU nomine episcopos sobscripsi.
Uomios in Ctirisii nomine episcopos sob»cripsi.
Liliolus in ChrisU nomine episeopus sobscripsi*
Hagnus iii ChrisU nomine episcopos sobseripsK
G Joanues in Cbristi nomine episcopMS snbscripsi*
Galanus ia ChrisU nomine episcopos sobscripsi.
Joltaoos in Cbrisii nomine episcopos subscripsL
Aniedius in ChrisU nomine diaconos agens viccm
domitti mei Gavini episcopi sobscripsl.
Slepbanos in ChrisU nomiiie diaconos agens Ticem
domini mei Aqoilini episcopi sobscripsl.
pneter iE., ex qoo desomptom est.
XUII
COKCILIUM CiESARAUGUSTANUM III.
BaBITCU SUB niE KILERUARUM !I0*EMBII!0M, IHNO IT ORTHODOII ATQUE iiBRBNISSIMI DOMIRI
BaiCANI RBeiS, iEBA DCCXXIX.
9(17-900 Sacerdotes Domini , qnos non soluni D sanciae TriniuUs mysierio secondom formolam Nl-
caeni concilii tridoo moloa fotsset collatio, ea qoc se
ccetui nosiro ad sdificaiionem loUos plebis ingess0<>
runt conspicoa diligeniiqiie raiione pertraciauies,
quas necessaria exsUlerint Cbrisio opitolante, cojos
nos eausa salotis ad boc proTocavit stndiom , bi
brevibns atque conlinualis capitolis concu deflniTi-
mos , et ad perenniutis sum robor ea qoa a nobis
acla vel dafiniia sont propriae manos nostne exara-
lione firmare procnravimos.
divina pieus ad magisteriom provehil sacrom , sed
etiam et specolatores iostitoit plebiom, ea se dcbent
aactoriutis motiire senUntia, qooet diTinis sine in-
termisslone insisunt prfleceptis et cnnelam plebem
dignis condlrigant exemplis. Et ideo qoia nos diTina
celsitiido ex josso excetleiiUssiini et piissimi roagni-
qoe Dei colioris domini nostri Eglcani principis In
hanc Csesaraogosianam orbem coadonari prficepil «
ei iu sub omnimoda specialiuie insUtoit , oi rese^
canie folce josUUa aeqoiUUs consolidelor maieries ,
et qoidqoid CQJo»iibet iiidisereia pernicles a sanciis
iiistiioiionibos patrom de ordinilius eeclesiasticis di-
velKi nostris eloeobratis scnienliis Deo medianU in
himine dedocator Teriutis : idcirco dom nobis de
I. Vl non lieeai episeoph citra diei domimeoe coih
tecrationes ecctemrum exercere.
In sanciom ei salis Tenerabile conciiiom residcn*-
Ubos nunUatum est nobis, eo quod aliqoi pontifices,.
regolain TeriiaUs praeiermitiCBies, ecdesias qna »
* Deesi hocconcilium in Codicibus B.IU, E. 3, T. f,i, U., G.
Si» COLLFXT!0 CANOMJM S. ISIDOUO illSPAL. ASCmPTA. 5«>
fiilelibus pia devoUone conslruunlur extra diee do- A ^ola voluiuate in monasieriis et aleiid.is elecino>y(ii«
modis oiniiilius sinimus. Dereliqnis autcni peisonis
sa^mlaribus, 6icutl a nobis est supcrius priemlssum,
nullum penittts patimur infra claustra monaslerio-
ruin babere recepinculuiu. Cstcrum si secreiiu» aut
sequestratim a monasierio ad id quod constrnciitm
pro supervenientibus dumiciliom patuerit, ibi eos
suscipere abbaies vel inonacbos oportebit, qualeiius
ei vita eorum remoiis sxculi coiuurbationtbus ia
omni opere duiiico probabilis inveniatur , et nullius
vanissiinis dctractionibus dehonesteiitnr , aut ccrie
qiiud inbcmestum est, ne per lalium suscepii^aies
dissolulioneni incurrant el a boiio propo^iio vitatii
suam cxiorrem efficianl.
B 1Y« Di Ubertis qui ab epiicopis ex [amiUa eccle^m
manumiltunlur,
Non cst diibium a sanctis Patribus deAiiilum
fnisse, ut omnes liberii qui ab episcopis ei propriis
familiis Kcclesix manuinissionis gratia liiulantur
posi deccdfntis episcopi obiiam, inox ut alius super-
vcner t episcopus, intra anni spaiiuin libertates suas
repraiscnlent, quo secuudum canonis sentenciani
per suns professiones debiiam originis suae conditio*
neni agnoscant. Sed quia lia speciali mndo sancia
decrevit syno>lus, ul bi ipsi liberti infra anni spa-
linin supervenienti suo ponlifici carthulas llbertatis
suu* prasientare neglexerint, protinus eos in pristi-
nani servituiis redigant conditionem ; et licet illi
minicos conseerent. St crgo , cum qulsqne nostrum
mortalium ad saeerdotale promovelnr oiAciuin, nuU
laienus patimur ut in reliquis die bus nisi tanium do-
uiinlcis festivilati^bus bi qni honoris digni habentur
oftii-io in ordine prsflcianlur eccle iastico, qiianio
inagis nt snncla deificata tenipla, qux ab homiuibus
fidelibus ecnsentur bonorificanda, sine diebns domi-
nicis perhibcanlur consecrandaf Cujusqne nos ta*
lluin pnsumptiones pontificum non soluni sancto-
rum Patruin eobibeinur prohibere senlentia , sed et
propria deliberatione censcmus , ul nulii peniius
pontificum in quibuscunque provinciis consiilnto
aniodo liceat prxter cerlos dies doininicos ecclesias
sanclas consecrare;
II. Vl confinitimi episcopi de sacra solemnilate pas*
ehali annua vice primatum suum inquirant,
Siquidem sancla instilulio Pairnm de solcmnit le
pascliali pra^eiplaT , ot omnes connnilimi episcopi
aunua vicissitudine primatum auum inqnirant quo
lentpore Paschte festum peragant , lamen qnia didi-
cinius noniiullos episcopos sententiam Patruin trans-
gredientes propter quod eiiatn debuerunt usquequa-
qne vtgilantes nianere , plaeuit omtiibus nobis ul
nbinceps cnncti confinilimi episcopi nultam sibi oc-
casionem objicienies aut loiiginquitate Itineris prae-
cavenles atmna recursione de festivitaie paschali
lempore congruo primalum suum , sub cujtis poles-
taiis manserint regimine, inqnirant, ut quo die et
tempore illis Paschae festuro piDnuntiaverit solliciia q cungrucntius sntisqne luculeniius retractatam fue-
vcncMtione peragant.
1!!. Ut monasteria diversoria seeeularium non fiant.
Sanctoruin Patrum dccrevit sententia, ne monas-
lerla diversoria sscularium fiant. Unde quia novi-
inus quosdam abbates, quibus regnlariter cura re-
geudarum aniniaruin commissa est, dum quast pa-
trono afi^ectu adiluni saecularibus in monasteriis
aitrilninnt , diversas iiisolentias monachis ibidem
Deo deservientibus ingerunt, dnm et eoruin opera-
lionem , quo se divinu} piclati placituros aiacii cu-
riosilate exhibent, deprehendunt, et viiain etinores
illoi uin quadani mentis pernieie 309 infauste de-
trahcndo delurpare non desinnnt, et iieruin , quod
pessimum est , dum extraiieis passim commoraiidi
rii, hoc lamen a uobis conspicuum perpendiiur, qoo
non solum et prxdia ccclesiarum debiia auctorilaie
disponinius, sed etiani et oppressis pium sulTi-agiuiii
porrigimus, por quod et cupiditas saccrdotalis 310
frustrciuret imbccitliiag pauperum sublevetur, Quia
ergo comperiinus qnosdam ponltfices, potius liicra
sua ampliare studentes qujm de mercedis operc Dj-
mino placentes, liberios quos ex familia Ecclesiae a
suis prxcessoribus inveniunt, pro eo quod carlhulus
libertatis suae infra consulium leropus non prx*sen-
leni, stalim cos in propriam servllutem redigere;^
boc pietJiis siudio generali inodo subrogamus bene-
ficium, ul si iidem liberli forsitan ignoraverini ordi»
m m canonum aul certe, ut assoiel fieri, ad prxsen-
adilus infra clauatra monasterii confcrtur, grave D laiidas libertaies suas lepuerint, ipsius poniilicis sol-
inolescil viiiiini inonacborum , quo et vitam suam
per lucra mundialia sectaiites degenerant , et se a
proprio ccBnobio volupiuosa fiBditale dissociaut.
Qax res ad hoc nostrum paierna pielate dcmnlcet
aniiiios , ut ea conailuauius , qux et sanctis aniina-
lioe juvaminis sobroen impendant et pr.'«sumpiiones
Mttcularittin reinoveant. Quamobrem pUcuit uni-
verso cQBtui nostro boc staiuere vel potius definire ,
ul nuUus abiiiceps sxcularium seu potes.talive seu
ctiam vel ei perinissu abbatis vel cujusiibet mona-
clioriKu infra ciaustra monasleriorum buspitandi vel
coniiiiorandl habeai recepiaculum^ excepto quos
vita probabiles« egonos aut paupertaie depressos iu-
Si>ccti'j prasvidct it abbaiis , qu''S ct suscipcrc bcne*
iicitudo, inox in sedem sibi credilam successerit, per
clerum aui domcsticos perquirere procurabil quos
decedeoies epi^copi de familiis Ecclesiae manuinis-
sionis praiia titu!averont, ut eodem [jE.^ eosdemj
poniifice praiinonente ipsi liberii carlhuias libertaiis
siia$ rcprTsenient, qualiter uec liberli Ecclesix de
institutione canonum igiiorantes se esse perbibeanly
nec sacerdolis callida voluiitas palescat, iiiide con-
tra ordinem reducantur nianuniissi ad originem ser-
vituiis, Quod si pontifice proemonenie coutemiisarinl
infra anni spatium siias libertales proprix sedisepi-
icopo pandere, licitum sit ci secundum canonuiu
sanctioiies in jure sux Ecclesiic rod'icero serviturcs*.
Sil
CONCKIA IIISPANIifi. — ILERDfiNSB.
V. lli defnnrto principe snpcntes regina $tatim et A libet lociis aUribiialur, por qiiod aul CAiilitmeliuni
vestem tmcularm deponat et in cienobio mginum
waneipfiUT permantura,
IJcel plenissime in concilio Toieiano dc pri. ci-
piim reliclis iiislituliim fiiissct, ul nuUi liciiiim esset
soi.ersiiiem reginam in conjugio ducere, aut sordidis
conlaciibus inacniure neqiie seruturis regibus nec
cuilibet hoininum esset permissiim ; tamen noslri
ordtnis causa est, ui crebrissiine ad lioc aciein men-
tis noslrae condirigamus, qux animae intuemurexhi-
bere profectum. Unde qnia prxtcritls temporibiis
multas scimos atqiie cognovimus prii cipum relictas
1»osl eerum vocationeni pro apice regni, qnem re-
geudo iu cuiiclis tenuerunt, hullam revcrentiam -
honorls eis adhiberi a populis, sed passim unicuique
laiiUe potestati ingeraiur « aut siilidita plebi hjDsisse
pnlescal quoriini at^e dudiiro nosctinr domiiia fuisse ;
scd iiirra claiistra ino aslerii iu-^\ nedulitate persl-
siens atque sanctlmonialem viiam peragens de regno
tcmporali opiiulatione diviiia ad regnuin icierniiatis
merealur perveuire.
Quicunque igilur superioros constilntiones, qua^
snlubii consillo a nobis definiise esse noscoiilur,
vi •laveril vc.I exsecrari qnacuiique factione perleuia-
verit aut permiscrit, novcrii se excomrnunicaiiouis
percepiurum senlcniiam aique etiam cxsitii damtia-
lionis diulurno lempore incurrere jacturam.
312 Peraciis (^uoque a nobis qiise cougrua fue-
ruiit de ordiiiibus ecclesiaslicis, in primis immensas
probaluin est diversas assumentes ocosiones non B laudes oiniiipolenti Deo Patri ei Filio el Spiriiui
solum latenter in earum contrarietate insidias mo-
liontor, verom ettam, quod veritati contrarinm est,
procsicitcr verba contumeliosa in conventu mullo-
rom eas aniciunl, et, quod oinni religione abomi-
nandum atque horrendum et, de his detrahere non
siniint, quas in caierva populi cernuiit commorare ;
proiiide paterna pietate comrooti aique condigria
circa lanium culmen |TOvidenies, per liujus decreli
iioslri p'ginam iion solum qnx in prxJicto concilio
exarata sunt de conjuge principnm cnstodiri 311
perennitiT aique firina stabilitate decemimus per-
nianere, sed eiiaro ea quae .sunt conspicua honestali
necess :na modo anuectere procuramus : ul servatis
in omnibus sanctiunibus canonum totius Toletuni
comilii, qu.v de principum rclictis promulgal» al-
que dennitx esse noscunlur, deinceps relicla prin^ i-
pis snperioieni sentenriain illibato animo pudice
scrvans statim accersito ab hoc sxculo principe ve-
steia sa^ciilarera d<*ponat, el alacrl curiositale reli-
gioiiis habitum a.^sumat. Qiiain etiam et confcstim
in coenobio virgiuuiu ntancipaiidam esse censemus,
ut ab omni tuibine uiundi rcmota, ncqunquam cui-
* ^., pol€$tttli in publico ingeraiur.
saiicto, cui cura esl pacein ei unitatem Gcclesiu: suae
saRC(£ caibolicae providere, drferimus ; deinde or-
thodoxo ei serenissimo domino nostro l^lgicano regi,
cujus insiiui tu ct devoiissiino institulo in boc coa-
dunari ii;eruimus synodali conventUy mu!Uplices
grati rnm adiones persolvimos, qui non soluiii no-
stroruin animos vd corrigendos ordines ecile»iasti-
cos cxciiavit, sed etiam et populum pcroracula rc-
giii sui voto gratioso ab impensioiie tribuii redtHdit
abiolotum : pro quo beneflcii studio» quo plebi 6u:ib
tanta largitus est doiia» Dominum Jesum Cbristum,
qui nos potentia virtutii sii» decoravii, pretioisa ac
propria effusione sanguiuis sui redemit, exMPamus
ut ipse regnum cjus In pace sub roultimoda annurum
curricula solidet, gentemque ei universam patriam
in tranquillitate conserYet, et conlra hosteui adver-
snm victrix Christi dextera victorem erficiat seuiper,
quo expletis Ittijus extensls vit» temporibus adaeter-
nom beatitiidinij prseniium pervenlre mereatur illay
sus, prcstante Domino noitro Jesu Chrisio, cui eat
hoiior, snmiiia virtus ei potestas in saecula saeealo-
rnni. Amen.
SLIV
CONCILIUM ILERDENSE
OCTO EPISGOPORUM, GESTUll iBRA DLXXXIV, ANNO XY THEODORIGI « RE6I9, 8CB DIB V.Il
IDOS AC6U9T4S.
!• De hii qui aliario numslrant^ ut a ianguine omni
se abitineant.
De his clericis qoi in obsessionis necessitate po-
siii foeriut id stalQtuni esi, ut qui altario mini-trant
et Christi sangulnem tradunt vel vasa sacro officio
drpulaia coulrectanl, ab oinni humano sanguine
eiiam hostili abstineant : quod si in boc inciderinl,
31S<^i>^biis aniiis t.tm ofTlcio quam commuuione
priveiiiur, ita ut bis duobus annis vigiliis, Jejuniis,
oratiombus et eleeiuosynis pro viribus quas Dominus
don.iverit expientor, et ita demuin ofncio vel com-
D muiiioni reddantiir, ea tamen ratione [£., rationo
servatu], ne ulierius ad ofllcia potiora promovean-
tur ; quod si infra prxfinitum tempus Degligentionis
circa salutem suam exsliterinl , protelaudi [S- 9
proadjiciendi] ipsiiis poenitentix lempus iu potesiaia
maneat sacerduiis.
II. De hii qui abonuin faciunt vel natos suos
exstinguunt,
Hi vero qui niale conceplos ex adulterio factos vel
editos nccare studucrinli vcl in uteris matruiu po«
• B.n, G., Tcttdi. U , Theuderici,
H5 (X)LLE0TI0 CANOMUM S. tSIDORO HISPAL. ASCRIPTA. 5^4
ikiinlNis ftliquibus CuUifieiiiil, «o utiroqoe seso adiil- A ablual] :ad cbariiateni vero quie operit MUiadiiirra
lerls poal aepiein annoroni currieola eomiDonio iri* peccalorom celeriler restinet venire.
boalor, lu lameii ui ouioi tompore vii» aox flciiliiia vilL Si cleriau terwm vel discipulum de eccletia
et iMimHiUli insialani, oflicium eb roiniatrandi re- |^ *—-—:• -• .^,1»^.^»^ — »
traxerit^ ut peefiilAuiam agai.
cnperare non Ikeai; atlamen in choro psalleniium a
lempore rccepUe communioiiis iniersiiit : ipsis fene-
flcis in eiitn lantum» ai tacinora «ua omui lempore
\iiae 811» defleveriiit, commuuio iribuatur.
111. De manacfds^ ut cleriei ordinentur cum eoiacn-
taie abbatUf el quee monatlerio offeruntur non a«-
ferantur^ et de bautid$ quas laici fererinl,
De infinachis vero iJ observari placuit qiiod ayno-
dus Agathensis vel Aoreliaiienais [B.H., Arelatensia]
tioacitor decrevisse : lioc tantummodo adjiciendum,
ut pro Ecclesi» otililate quos cpiscopos probaverit
NoUus dericonjm servum aut di^cipulum Foiim nd
ocrlesidm eonrugientem estraiiere audeat vel flagel*
lare pncaoinat ; quod »i recerit, doiiec di^ne pie*
niteat a loco cui Imnorem non dedlt segregi inr.
IX. Deh'4 qui rebap^Mai tunt quautum pmniteant,
De his qni in pracvaricalione rebapiiaati sine ali*
qna necessitate vel tormento dilapsi suni, placiiit ul
eirca eos illa Nicaenae aynodi staiuta servenior qu»
4le prsvaricatoribus censita eaae noscunior; id eai
01 aeptem annia loler calecburoenoa orefa, et315
M. . 11.. I . .\. I u ..^. doobua «iiier cathnhces, et postea moderatione et
In c ericatus ofl ciom cum abbatis volunuie debeaitt n , . . «a ii i L.i .• ^ .^^u^-,-^
.. 1 ir ^ ^i s . ^ .^»«.«.^u A^ iw^.ii« " deroenliaepiacopi «deUbus in<ril>*aUooe ct e.cbanstta
ordiuari. Ea vero quae in lure monaaterli de lacoiia- . ^ '^
libtia ofleruniur, in nullo dioecesana lege ab episco-
pis coniingsiniur. Sl antem et laida qoiaquim a ac
raciam basilicam consmari desident, neqnaquam
f^ob monasterli spccie, obl congret^atio mm col igi-
ror Tcl regola ab episcopf> non eonatiioitory eam a
dicecesana lege andeat segregare.
IV. De inteslit, si quandiu in tceiere «onl btter etdecku^
MNOS ^«deeiiliir.
De bia qul se Ineesti peiloiiooe oommaeuiattl pla*-
coit, ot queuiqoe In ip«o dttiestaodo et Uiiciioear-
nia coniobernlo perseverani, osqoe ad missain ta»-
loin catecbumenorom iii ecclesla admiitantar; coio
qolboa etiam nec cibom smneffe olli Cbrlatianormu,
aicot ait Apoatolos vel jiiaiii, oportet.
Si4 ^* De kh qui altario iomunt «i soMlo carnft
fragUitale corruerinl.
Bi qoi alurio Dei deseiviunl» si subito flenUaear-
«ia fragiliute corruerint et Domioo respiclente digue
^iiitoerint, ita nt moniflcato corpore eordi» con-
iflti sacrificlum Deo offerant* maneai in poteslMle
^aiflcis vel veraciier afflictoa non diu auspenderi%
vel desidiusos prolixiori tempore ab £cclesifle cor-
pore segregare ; ita umen ul sic ofllclorom soorum
loca recipiant, ne posslnt ad altiora orflcla ulterlus
-promnverl : qood ai tlerato felot eanes ad ▼onittom
reversl ruerini, iioo solom dlgniuie offlcii careaiH,
sed etiam <ancUm commonlonem nisi in exitu per-
clpiant.
■comrounieent.
X. De Mt^ijubenteepiecapo omitaa mdpaab Ecde-
aia exire conlemnunt.
Qui jubcnte sacerdnte pro quacunqoe culpaab
ecelesia exire conlempserint, pro noza eonlomada
Urdlus fecipianiur ad Teniam.
XL De ciericit qm in muiumn eeedem prorumpunU
Si clericl in muiuain csedero proruperiol, prool
dignilas ofliclorum in Uli ezcesso contumeliam per-
4ulerily a pontifice disirictius ▼indireiur.
Xll. De hit qm contra canonet ordinaU tunt ol
deponantur*
Qiii contra decreU canonnm indiscrete clericos
osqoe niinc ordinaverunt, eis Domiuos vel aancu ei
Xj ecclesiastica cbarius ignoscat : amodo vero si in
Ulia auso proruperint» dccretum canonum, quod
circa eorum personas sUtutum esty id esi, ui nulluni
ordinare audeani, observeior, vel qui dcinceps or-
dinail fuerint deponantur; hi vero qui Ules hactenus
ordinati siini nulo tempore promoveaniur [i€.,f.
2, amoveaiitur].
XI 11. De caihoUcit qui /Hiot tuot baptitmati hcereiicO'
rum dederuni.
Catholicus qui filios sooa io lia^reai baptizandos
obiulerit» oblatio illius in ecclesia nullatenus reci-
piatur.
XIV. De catholicitf ut cum rebaptizatit non con-
vertentur,
Com rebaptizads Aileles religiosi nee in eibo per-
VL De hit qui vidum poenitenti vet religiotee virgifd ^ Ucipent.
.f....r..» .Mftii^Mf ^y^ ^^ clerici cum extraneit mulieribut non Ao-
biient.
tiuprum inluiefint.
Qol pmnltenti Yidoae vei vii^ioi rcligtosae vim slo-
pri iniolerliy ai ae ab eo seqiiestrare nolnerit, pari-
ler a eoflUDonione et a Christianorum conaortio se-
grefemr : ai vero illa qu« vim pertuIU ad aaneum
ittlifioDem redieril, io illo solo quoadusque publice
peeniteat dau seuientia perseveret.
VIL De hit ^ tacramento t$ obUgaU n$ ad par^m
redeant.
Qui saeramento ae obligaverii ot iitlgans cum quo-
Kbei ad paeem Bolloroodo redeat, pro perjorio uno
attiio a coromniiieoe eorporia et sanguinis Domini
aegregaCoa rettom aoom eleemosynia« fleiibus et
quaiiiis petoerll {c|imila absolvat \M.^ 7. 2 ,
FamiliariUtem esuaoearom mulierom licei ez
loio saneii Fatrea antiqois oionitioniboa praeoepe-
rint eodeslia evitandam» Id noncunen nobis viaooi
est, nt qoi ulia probabitor, post prinuro et secon-
dam eoromonitiooem ai emendare neglexerli, doiiec
in vlilo peraeverat officil aoi digniute privelor;
qnod ai ae Deo jovanle eorreieril, aaiicio mioieierio
resuuretor.
S16^^'l- ^* ^^^^9 faoritur^ quid4e r^ut eccletiaa
obttfvetur.
Licet de re liojoscemodl quam conslituere salubri
ordinatione decernimus prisca auctoritiia canouuiia
:3S5 CONCIUA lilSPANIifi.
^iH|naqiiaifli silttrril« tcd eviiteiiU sanciione praece> A
fierit, ttt cu)U8Cttnque ecclesi9 ponlifice deftincto
non pASSiin pro llbitu sno io esnnn reruin direptio-
oeoi, qaas obiens derelinquit, quisquis irmat do-
mumqtte subvcrtat, sed sacerdos qui exsequiaruiii
lempore adesl orania quie ad uiilitatein et conserTa-
tionem pertinent debent diligenti circumspcctione
iiiuuire : taroen quia b»c ipsa sanctio, quod pejus
cst, a roulils cleiicls cognoscliur Tiolari, iia ut oe-
«ttmbente sacrrdote eipeetoralo affeetu lotaqiie di-
sdplin» seTeritate ^MStliabita iroroanlter quae in
dODO pontificall reperiuiitur InTadant el abradant,
id Bttne omnes hujns placiti vel constituii Inler nos
censttni pbcnit custodire : nt defttneio nntisllte ^el
«tiara adbue in supremls agentey nulltts eierieorum
cttjusltbet offdittis, orficii gradiis?e sit, quidqttam de B
domo frttrerre pracsuinai, tel de utllllate qo» inslr»*
menli domus esse noscHiir, id esi mobili vel Immo-
bili rei eccleslastica! coneiur infadere, nlhil rurlo,
uibil ¥i, nibil dolo suppriiiiens, auferens aique abs-
«iindens, sed is cui domus coromissa est, subjunctis
sibi cum consilio cleri uiio vel duobus fidelissiinis,
oronia usque ad iem|us poiitificis subs^itiieudi de*
beat con&ervare, vel bis qui in domo iuveniuuiiir
«lericl$ consuetam alimoniam adminisirare. Substi*
luttts aniisles suscepia ea, prout decessor suus crdi-
navit vel huic Deus iroperaverit [£/., inspiraverii],
liti com bis debe;il quos cognoverit disciplius el
cbarilali deccssm^is Stti fideliter paniisse. Qttod si
quisquam post liaec cujusUbel ordinis, ut superius
dicium esi, clericos quacunque occasione de domo
eeclesia vel de omni faculiaie quidpiaro probaius
- VALLETAXmi. m
ruerit abstolisse vel rorsitan dulo aIii|tto suppres-
sisse, rM sacrilegli prolisiori anaiheiuale condetn-
netttr, et tli qnoque peregrina ei communio an'.mas
concedalur : quta dnriiitt esi ut bi quos coiistat iu
servitio D.>mini cttm primac sedls antislile desu-
dasse, illoruro, qui suarem reiom inr-ubatores ^cl
utilitalibos servientcs atqoe vacantes rolsse noscuii-
tur, despeciibus aliquatenus crucientiir.
Scrgis [V,t Sergius] in Cbristi noinine episcopus
has C4)nsiiiulione9, secundum quod nobis cuin rra-
tribos nosiris Deo inspirante complacuit, relegi ei
subscripsi.
iustus in Cbrisii nomine episcopus bis conslitu-
lionibus interfui el subscripsi.
Garontitts in CbrlsU nomine episcopos his 317
constitutionibos intcrfui et subscripsi.
Joanaes in Chrisli iiomiDe episeoptts bls eoitstiltt«
tionibtts imerliii et SHbscripsi.
Palerutts in Christl noraioe Ecclesise eolholioaB
Bareinonensis episcopiis ttcqoiovi el tiihscrip i
Msttrilio [H.A,, T. 1. £/., G., Mattrttiio] in Ghrisii
nomiiie Ecclesias calliolicm Dorloaaom episcopus ae»
quit:vi el subscripsi.
318 Taurtts [C/., Mattrtt.<] in Ghristt nomine Ec*
cleslae Egarensis [lii C^M*, Agareasia] opiecopus liis
ileUnitionibus inlorraf Ot subseripsl.
Fcbruarius in Gfarjiii nonMne episeoptts llorde. sis
bis cousiitoltonibtts inerfni et sobscripsi.
Graius in Cbrlsti noinine presbyter dlreetas a do^
miiio meo Sl ipliylio [7. i, (/., Siablli«»] episcopo his
constituiionibus inierfui et subscripiii.
sxx
BK
XLV
CONGILIUM VALLETANUM
SBX BPISCOPORUHy RAB1TUII iEilA * DLXlXVir, AN!fO XV TBBODORiCl [U.f ThBLDBR:GI] BEOIS,
SUB DIB II KONAS DBCBVBRn.
I. &I Eveti^eihiiN po$i Apo$iolum legiUwr.
Itt nomlne Domini nostri Jesu Chrlstl Valles in
concilio congregati dum de ecdesiMtka fegttla ira-
ctaMmvs, antiqttos canones relegentes , inter cttiera
boe censnimns observttndum » ut sacrosancu Evan-
gelia nnie mvner»m illatlonem vel missam catecbtt^
meiiorttm in ordlne lecllonnm posl Apostolum lc-
ganinr , qoatentts saltttarla prspcepta Domini nostri
Jesu Cbristi vel sermonem saeerdotis non solum fi-
deles sed etlam catechnmeni ae pceniientes, sed et
omnes qnl e diverso sonl , audire lidlum babeantj
sic eoim poniiflcum pradieaiioive audila noBnullos
ttd fldem attractos evidenler soiihus.
11. Ui defuHCio ofuuopo do rtbut ipihu ul EeeUiUB
nuUueqmdtpum prweumat.
Hoc etiam placoit , ttl episeopo ab boe sxcttlo, jtt-
beiiie Douiino, arcessito» clericl ab omni omnino stt-
perectili vcl quaconqtte in domo eceleshB vel opH
G scopi iu librls , in speciebos, utensilibvs, vascullsy
rrngibtts , gregibtts , animalibtts vel omni omnino re
rapaees manns abstineanl el nihil laironum more
diripUnr; qol si Boe cftnonom nuctoritale cofalbltl
fneritti, oranitt qnc pervaserinl, metrfipoliiaiii vel
omniom coroprovlncialium saeerdolom dlstridiono
coaeil , Itt prisiinum «tsiittm redinlegrare cogantor,
tttnihil aniltiitlTel dlspensatori rtttttroneeessartomm
sub hac jiisia eonstliutione depereai.Quod ut confl*
dentitts juslitia manenle servetnr, secttiidom Regiensis
synodi eonslitoitt « episcopo a eorpore reeedonie, vi-
clnlor illi aecedat episcopus , qui ex more exseqoiii
eelrbratis statim Eeclesim i|isius eoram disirlelissi-
me gcrat, ne qnid ante ordinatiouem rnturi pontincis
intfiantlum dorieorttm sttbverstOtti vcl direplioni
^ Jam liceal : lia oi de repertio omnibtts ins|neiior
censitio descriptioqne fldelisslRfi , sl fteri potesl, iih
ira octtvas dcfttncti sitb dlligen la praesentls epi8C0#
iC., B.R., T. I, i, U., G., ara dlxxxiv.
zn
rOLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HiSPAL. ASGRIPTA.
Zt^
pi peragalur : Jcliinc ad inctropoliiaRi nol'tiam hn- A orcurrere , inarmom magls el adhuc tn oorpore |io-
hita onliuaiio vcl iJeseriptio deferaiur, 319 ^^ ^l**'
fleciione talis pcrsona ordinandas domns erclesta-
siicx procuretur, quo: valeai consueta cloricis sii-
pendla dispcosare« et creditnrum stbi reruin , si for-
sitan l;(rditas in episcopo ordin.tndo siicccssciit,
metTtipoliiano congruis temporibiis reddere ralio-
nem : ut sub bac .«alubri constitutione clerici slipcu-
diis suis omnino coiiienli lat>orc$ iion diiipiant epi-
scopi decedeniis , et ad Taciiam ecclcsi» domum
fuluriis pnnlifex noti sine dolore succedal, scd magis
de |)i xdecessoris sui diuiisso possit el ipsc gaudere
el aliis niiiilstrare.
III. Ut propinqui tnorieniis episcopi de rebus ejus ui-
hil usurpetu sine melropolitani ei compioviucKdiuin
ccnscientia.
sltum admonitus visitare non diflerat: ut autde re^
levaiione consacerdotis amplitis 390 gaudeat , aui
cerie dc ordinaiione domiis suae fratrem adinoueac
ejusque probabilem volunlaiem in effecuim irans-
iniitiit, ac rccedentrm a sa^ulo post oblaluro in ejus
coiuineiidaiionem sacrificium Deo, mox sepuKora:
ttndut diligentissiuie et superius constitula caiionica
non diflerat adimplere. Si autem ut fieri soletanli-
stes obitu repentiiio discesserit , et cullimiiai»ei sa-
cerdotes de longinquo niinime adesse potuerint, niio
die tanium cum nocle exanimaium corpusculum
saceidotis non sliie fratrum ae religiosonim fre*
quent:a vel psallentiuin excubatione fervatvm a
pre^byieris cuin omni diligentia in loeulo comlitQiB
e- •!• -..-. «.-» I-. ....^««tk... -.1 ^^^: .^..:. A^ seorsum non staiiin bumelur, sed bonoriuce com-
Sitiiih quoqite moilo parentibus et propitiqnis ac- j ^ > •
eed4'hils cpiscopl» si intesiaios obieril, denuniieiiir
nt sine metropolilaiii vel comprovtncialium saeer-
dotnm conscientia nihil de rebus defuncti occitpnre
pertentt*nt, ne forie in liftreditnnis rebiis etiam ali-
qua ad Ecflesiam p<rtlneniia vel pennixta usurpent,
sed Aut usqtte ad ordinationeni fuinri exspet tent an-
tistilis aut certe si longum fueiit ad metropolitani,
ut dlctum est , ordiiiationein recurrant. Si quis au-
tem immemor diviul timoris contra bsec sancita
»ynodica clericus qoisque vel laicos venlre improba
nienle leniaverit , et commonione et consortio pri-
veiur Eccleslc, quia durum est ot ad illam cotive-
Nialqiiam ex«poliare nnn nietuit, nisi forte spiritu
mendetur, donec slne mora invilaio unilecunqiie
pontifice* ab ipso ut condecei suieinniter tumuleiurt
ut et injuriae toltaiur occasio et mos autiqous in se-
pclieiidis sacerdotibiis servetur.
V. De vagit ei inobedientibus dericit.
Hoc eiiain placuit , iit vagus atque iQSikbilis ele-
ricus sive ctiam iii daconii ministerio vel presbyterli
oflicio constiiutus, si cpiscopi a quo ordinatus est
pra^ceptis non obedierii, ut iii delegata sibi Eeclesla
officiuiii depen«lai assiduiim , quousque in vilio per-
manserit et coininunione et honore priveiur.
VL Vt cleiicum atienvm nuHus ordinet^ nec tH cteri'
cut qui non spoponderil locum ubi tit deUgattu,
roeliori correpius , dum a prnpsumptione ccssaxerit, q Ut nullus alienum clericum fecundum decreia ca-
recoperet indulgenliam : si autem rationabiliter nno<
desteque uiiusquisque repetat quod sibi jiire debe-
tur, ei alsque aliqua animadversione a iiieiropolita-
no vel cui injnnxeril aut rcs aut ratio non iiegeiur.
Iloc ctiani oinnes canonc constringendi, qui in prae-
teriiutn res Ecclcsiai vel episcopi usurpantes diri-
pncrunl.
iV. De extequiit morientit epitcopi qualiter liumetur.
Illud etiam provido consilio decernintes, ut quia
srpe sancturuin anlislilum per abscntiam commeii-
datoris episcopi exsequiae diffcruutur, iia ut veno-
randa pontificis menibra , duiii tardius funerantur,
jiijuriae omnino subjaceani, episcopus, qui |)06i
morlem fratris ad setieliendum eum sulel iuTiiatus
nonum sine conscnsu eiiscopi sui audeat oidinare,
sed nec illum sanctorum sacerdotum quispiain ordi*
nelf qu! locahmse fuiurum pritnitus non spoponde-
rit [G., ostenderit], ut per hoc nultus a rcgula vei
disciplina ecclesiasiica deviare pcrmittatur impuiie.
Ceisliius in Ch:isli nomiue cpiscopus sub.crlpsi*.
Justini.)nns [7. i, JusiinusJ in Cbrisu nomine epi-
scopus subscripsi.
Reparatus in Cliristi nomine episcopus subscripsi.
Setabius in Cbrlsti uomtne episeopussubscripsi.
Ib naglus in Cbristi nomine episcopus sub»cri{i8i.
Ampelius in Cbristi nomiiie episcopus 6ub6cri|*8i«
Sallustius iu Cbristi noiiiine arcltidiaconus vica-
riusdoroini mei MiirccHi epi^copi subscripsi.
• iE. , E. 5, epitcopMt liac capilula tubscripsi, httc constiutta tubtcripti, sicquo postinodiim in fa&«
slcque iu reliquis suliscriiaionibus. B. K.,«pifcopMs D teris.
XLVI
GOKGILIUM TOLETANUM
DfiCBM BT NOVEBI EPISCOPORUM, ACTUM ARCADIl BT H0N0R1I TBMPOIIIDUS, SUB DIB ? I ID l
SEPTBMBRtUM, BTILIGONE CONSULBi iBRA * GCGCXItW.
381*322 Convenleulibus episcopis in eccb*sia
Toieto (i£., Tolelana) id est, Patruious, Marcelltt»,
Apbrodisius, Aliiciatius ^ , Jucundus, Severus, Leo-
o:ia, llilaKiis, Olympius Florus, Oriicius, Asturius»
■ M., U., >£rtf ccccxxxvni. B.R., /£ra ccccxxxvi.
T. I, ?, AVa ccccxxx.
Lampius Sereniis, Lcporiu>, Euslochlns, Aurelianu^,
Lampadios, Exuperantius dc Gallaeria Luccnsis cou-
ventos, mutiiclpti Ccletiis, omnes diCfm et novero
isli sunt qui et In alits gestis advcrsus PriseiHian^
^ iE., U., G., Ucinianttt» P.R., Lucianut, T.3,
LtViantis.
m GONGILIA JllSPANIiC:. — TOLETANUM L 330
•eeUiorat et hflMresem, <|iiiin Mtnixeral, libellBreai A aiit ? illa, et od ecclesiam ad gaerflciam quAtldianum
dtreiflre s«iieiiiiam : eoneedeQtibiis presbyieris, as-
lamilNis ^isconibus et ceterts qai intereratit eoneilio
congregaiis, Patrttinusepiscopus disil ;Qaonlamiln-
guli ccepimus in •eclesiis nostris fsoere diversa, et
inde lanta scandala suot, qqa^ tisqoe gd ^bisoia per-
?enittot, si placet coromuni consilio deeernamus quid
ab omnibn» episcppis iq ordinaiidis elerids sitse-
quendom : mibi autem placel ot coostituta primiios
eoncllii Nicaeni perpetuo esse servandSt nec ab bis esse
recedeadom. Episeopi diKeroiit ; Hoc omnibua placet,
iia ui 81 quis cognitis gesiif eoncilii iNicieni a|iud quam
slatotum est racere praBsvmpseril. e| non in eoper»f-
verandum potaTerit, tunc excommonie^tas habealor,
uisi per correptionem (i^., correctionem) rrairiim
emeiidaTerlt errorem.
I. De fft^kfiieru et diaeonibuM si poit ordlnationem
/itios ^eiiiMrlfii.
PlaeoU, ot diaeones vel iniegrl tcI castl sint et
eontinenits tit«, etiam si axores habeant, in mlol-
sterlo eonatltaantor, Ita tamen ut sl qol ctiam ante
Interdieiam, quod per Lusltanos episcopos constitu-
lom osi, iaeontinenter cum uxoHbos suis Yixerint,
presbjrteril bonore non Gumaieotar : si quis vero ex
prosb|leria anle inierdielnm fllios sosceperit, de pres-
byierio ad episcopaiam oon admittatur (T. 1, per-
niitatar).
n. Vt peenUens^ if ii^cesifles co^af, lector aut oiffa-
niw/fai.
Iiem placait, «t de painitento non •dmlttator ad
elerom, nisi tantum neeoisilas aol usas eiegeril in* C non accipiat.
ler oiliariosdepaietiirfeliAter leeiores, ite al Ctan-
geUa et Apoeioliun oon lcgat : si qui ■alem onto ordi-
nati sont subdiacooes, ioier sobdiaeones babeantar,
Ita ut manum non imponantaol sacra non cooiiopnl.
£x poMiitenle vero dieimas de eo^ qoi postbapiismom
aut pro homicidio, aot pro dlversi&cpiminibuf graYia-
simisque peccatls publicam pmaiteotiam gereos^^.,
ogens), sob cilicio diyino fuerit reconcilialos aliario.
III. De hi$ qui viduai aeeeperint n$ diaeonei fiani.
Item eonstituit sancia syoodos, «t ieeior fidelis, si
vidoam alterios uxoffom oeeoperil» ampliaa oiliil sit,
sedsemper leclor liabealaraut rorlo sabdiaeonus.
I V. I/I i«^</taroniii, ridefuneta uxore aliam duxerit^
ontark» /ioi.
non venerit, clericus non liabeator, sl castigatos per sa-
tisfactionem veniam ab eplscopo noloeril promereri.
Si. Vt retigiosa pueila virorum fantttiaritatem non
habeat.
Iiem ne qua puella Dei aut ramiHaritatem babeat
cuiii conressoro aut eumquolibet laieo.sive sanguinis
alieni, aut convivium sola, oiai «bi sit aenlorum fre-
quentiii, aut booestorum, aut vldoarow honestarom*
qoo, obi boneste confessor quilibot eom plarimorom
tesiimoniocoQvivio interesse possii : eum lectoribus
auiem in ipsorum domibua non admitieodas peoitos
nec videndas, nisi (orto consangainea soror sil, vel
utcrina.
VII. Vt clericui cui usor peeeaverit^ praeter necem •
l^ potei'atem habeat distrlngendi eam^ et cum ea cibum
Plaeuit, ai si euicunqae clerieoram uxores pecca-
verint, ne forte liccnMam peccandi plos habeantt ae-
cipiani mariti earom baoc potostftem praetor neeem
eustodiendit ligandi in domoaoa» adjejiioiasaluiariii
nonmortiferacogentjBS,ita ut invieem sibiclorici pau-
peres ausillum f^ranli sl serviUa fone noo Imbaant;
cum u^oribus ^mom ipsid quss peecaverint • noc
cibum aoknant, iiisi fortB wl tiiDorem Dei aeu pean^
teniia reveriantur.
YIII. De eo qui poit baptiimun^ i|fj7t(overil| u$ fd djq-
conium non promQpeatur»
Si quis post baptismum inilitaveiit ei cblamydem
sompserit aut cingoluni, eti»m si gravia non admise-
rit, si ad clerum admissus fuerit, diaconii dignitatem
Subdiaconas autem defuoeta axore si aliam daxe-
rii, et ab officio io qoo ordhiaUiO foerai removeatur,
ei babeatur iiiter osliarios vel inler ledorea, iia ul
Evangeiiumei Apoalolom noa legot« propurea ne qui
ecclesi» aervierit publieis offieiis servire videatar:
i)ul vero tertiam, qood nec diceodum oot aodieodom
esi, acceperit, absteRlaa bieanlo, posloa later laicos
recoocjliatas per pcenitentiam commooieet.
323 ^* ^^ '^ cuiutlibet ordinii etericui tardiui ad
eecleeiam venerit deponatur.
Presbyior vel diacoaus, vel sabdiaooaus, vol qailibel
ec« lcsiac depuiatus dericus « si iiilra civitalem fuerlt
vcl in locoinquoestecclesia, autcastellum, aotvicui
« Ab bac voec peccatermt indpit Codex E. 4.
PATROt. LXXXIV.
IX. Vt nulla profiisa vel uidua abtente saearftate jo
domo iua iacerdotate of/ieittm vel lucernaie impleatf
NuIIa professa vel viduat absenteepiscopo velppes^
byteroy in domo soa antipbonas coin conlesaoro vel
servo suo faciat : lucernariuip voro nisi in ecclesia
non legatur, aul si legiturin villa, priesonte episcopo,
vel presbytero, vel diacono legntur.
324 X« Vt nuUui obligatum cuiquam abique coneeH'
iu domini vet patroni clericum faciat,
Glericos, si obligati sant vel pro asquatione, vel
genere alicujus doinus, non ordinandos, nisi proba-
tse vilac fuerint et patronorum conseosus accesserii.
XI. Vt li 91111 polmlJttm quemtibet ex^potlaverit et ad"
monente epiuopo non feddvlerit, exeommunieetur.
D Si qois de poteatibua ^ elerleimi aot quemlibel pau-
periorem ool roligioaum exspoliaverii, el mandaverit
ad ipaom episeopos at oum aadiat et is conieinpse-
rit, invicem mox scripta pereurrant per omaes pro-
viocjiie episeopoa el quoscaoque adiro poiueriiil, ui
excooiDiuoiealas habealur donee aodiatur at reddat
alieoaf
XII. Vtnultus clericuide epiicopo iuo recedatetad
aiium se tramferat.
llom, ot liberum ulli clerico non sit discedere de
episcopo f>uo et alteri epi>copo coiumunicare, n.isi
forte ei, quem episcopos alius libeoter habealdeUse-
reticoram acbismate discMdeotom et ad li^lem eaiho-
^ E. 4, T. I , potestatibui.
II
4(31 COLLECTIO GANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. S52
JicMi revertenUm.Siqmsautein decaiholicisdisces» A marilumacceperit, nuUuscIericus^nullareKgiosaiciim
serii, elin communione eorum vei palamvcl occulte,
qul vel excomraunicaii suni, vel per senienliam jam
noiatl, fuerint inveiiti, habcant ilioruni ad quos ire
voluerunt etiain in damnatioiie consorlium.
Xltf. Di hi$ qui in ecelaiam intranl et non communi-
cfliif, vl exeommwiicentur,
De his qui inlrant in ecclesiam e( deprehenduntur
nunquam communicarc, admoneaniur ut si non com-
inooioant ad poBniientiam accedani ; si communicant
nonsemperabsiineant; si nonrecerint, absiineani.
XIV. De eo qui acceperit euchari$tiam et non sumpte'
rit ut picriie^s repellatur.
Si quis auiem accepiam a sacerdoie eucharistiam
non sumpserit, velui sacrilegas propellaiur.
XV. De hi$ gui excommunicaniur a $acerdotibu$f ut
ttuHu$ ad eQ$ accedat,
Quisqnis laicus abslinetur, ad liunc rel ad domum
ejus clericorum vel religiosorum nultus accedat : si-
iniliier et clericus si abslineiura clericis evilctur • ;
si qnts cuin illo colloqui 325 ^u^ coiivivare fucrit
«leprehensiis, etiam ipse abstinealur : sed boc perti-
neat ad eos clcricos qui ejus suut episcopi, et ad
omnes qai commoniti fuerlnt de eo qui abstinetur,
sive laico qoolibei, sive clerico.
XVI. Vt devota si aduUeraverit, deeem anm$ peenHeat :
$i marilttm duxerit non permitlendam ad paeniten-
ftam, ntst maritu$ disce$$eriu
Devoiam peccanlem non recipiendam in ecclesiam,
ea couTivium sumal ; nunquam comuiunieet, morienti
tantum [T. 2, tamen] ei sacramenta >> subveniaui.
XIX. Si $acerdoti$ vei diaconi filia religioea peeeaverii^
ffi fine tanium communicet.
Episcopi, si ve presby teri, sive diaconi, filia si devoia
fuerit et peccaveril et maritum duxerii, si eam pater,
vel maler in affecium receperint, a commonione
habeantur alieni : pater vero causas tn concilio se
noverit prsstalurum ; mulier autem non admittatar
ad communionem, nisi mariio defuncto egerit poeni-
tentiam; si autem vivenie eo recesserit • 826 ^^
poenituerit et pelieril communionem, in ultiino die
vitae deflciens acci*pial coinmnnionem.
2 XX. Ut prteier epieeopum nullue ehri$ma eonfielat,
Quamvis pene ubique cusiodiatur ut absqiie epi-
scopo chrisma nemo conflcial, tamen quia in aliquibus
locis vel provinclis presbyieri dicuntur chrisnia con-
ficere, placuit ex hac die nullura alium nisi episco'
pum chrisma conGcere ^ et per dicecesea desiinare,
ita ut de singulis ecclesiis ad episcopum ante diero
Paschas * diaconi desUnenlur aui subdiaeoni» ut eon-
feclum cbrisma ab episcopo destinatum ad diem
Paschis possit occurrere. Episcopum [7.9,episcopo]
sane cerlum est omni lempore licere chrlsma coiifi-
cere, sine conscieniia auiem episcopi nihil penitus fa-
ciendum : statutum vero est diacouem non chrismare
sed presbyterem absente episcopo, prxsente vero
si ab ipso fuerit prxceptum. Hujusmodi consiituiio-
nisi peccare dcsierit et desinens egerii aptam pos. C n^ni meminerit semper archidiaconus vel praaenii*
nitentiam decem annis : recipiat commuiiionem :
prius aatem quam in ecclesia admiilaiur ad oraiio-
nem, ad nullius convivium Chrislianae mulieris ac-
cedat; quod si admissa fuerii, eilam hxc qux eara
receperit habealur abstenla : corruptorcm eliam par
poenaconstrlDgat.Quaeaotem mariiuin acceperit, non
admiiiator ad poenitentiam, nisi adhuc vivenle ipso
mirito caste vivere coeperii, aut postquam ipse dis-
cesserit.
\S\L Deeo qui uxorem habel^ $i coneubinam habueritf
ut non communicet.
Si quis habens uiorem fidelis concubinam habeai,
non comniunicet : caeterum is qui non habet uxorem
et pro uxore concubinam babeat, a commuuione non
repellalar ; tantum aaiuoins mulieris, aut nxoris, aut *^
concubinae» utei placoerii, sit conjunctione conlen-
tus : alios vero viveiis abjiciatur donec desinai, ei
per posuiieniiaro reverlatur.
XVIII. Ss sacerdotie vidua tet tevitm maritum aece'
perU^ in fine tantum communicet,
Si qna vidua episcopl, aot presbyteri, ant diaconi
" M., B.R., E. 3« 4, T. i«3, G.. deviutur.
^ Ex y£., B.K., U., G. In E. 3, T. 2, $aeramentum
eubvemai. In A., ct reliquis : a eacramento euboeniatf
fortc pro $ubveniatur,
« i£.. B.R., E. i, $ece$$erit,
< B.IL, E. 4, faeere.
• M. , diem feetam Pasehas. U. , diem eanetum
PastheB.
bos, vel abseniibus episcopis, suggerendam, ul eaia
aut episcopi costodianlaut presbyteri non relinquanL
Pairuinus episcopus subscripsK
Harcellos episcopus subscripsi.
Aphrodisius ' episcopus subscripsi.
Licinianus i episcopus aubscripsi.
• Jucundus episcopus subscripsi.
Severus episcopus subscripsl.
Leonas episcopus subscripsi.
Ililarius episcopus subscripsL
. Olympius episcopus subscripai*
Orticius cpiscopus subscripsi.
Asturiiis episcopus subscrlpsi.
Lampius episcopus subscripsl.
Serenus episcopus subscripsi.
Floros episeopos subscripsi.
Leporius eplscopus subscripsi.
Euslochius episcopus subscripsi^
Aurelianus episoopus subscripsi.
Lanipadius episcopus subscripsi. .
Exoperantius episcopus subscripsi.
f iE., T. 1, i, AphrodiuSf cum ioilio concilU scri-
psisseiit il|i/iro(/iii«f .
s Perpeiidatur scriptorum oscitaiio : Codices qui
in praeratione concilii scripserant Atacianus, nunc
lAeinianus scribuia ; qui antea LueianH$ , posiea Ln-
ciiitanui; quiqueante Licia^iKf, in subscriptioiiibua
LMcianiff.
r53
CONCILIA niSPAMiE. — TOLETAiNUM I.
531
R^gulmjidei eathoVum conlra omn€$ luBresei ij^qham A IL Si qus dixerii alquc credideril Deum Palrein
"' " """ eunidem esse Filium vel Paracliiura , anailtema
sii.
32S UI. Si quis dixeril vel crediderll Dei Filiom
eiiindem esse Pairem vel Para.lilum , anaUiema
sii.
IV. Si quls dixerii vel crediJerii Paraclilum vel
Paireai esse vel Fiiiuroy anaiiieina sii.
V. Si quis dixerit vel crediderit caniem inntum
sine antma a Fiiio Dei fuisse susceptam, anatliema
sii.
Yl. Si quJs dixerit vel crediderii Cliristum innascl-
bilem esse» anaibema sit.
«. . .. n I-. i ^''- ^* fl"*^ dixerii vel crediderit dcitatetn Chri-
esse Dalora : SpiritviB quoque Paraclilum esse, qui „„ «^..„«..k;i r- . ... '^" ^""
n % •. • ^ r-r A n . 17 r i> *" convcrtibilem fuisse, ve pass b em , ana bema
nec Paler sit ipse, nec Filtus^ sed a Paire Filioque B ,j, • *^ ' " *
procfedens. ^ Est ergo ingenitus Pater, genitiis Filius,
oon genitus Paraclilus, scd a Paire Filioque proce-
dens. Paier est cujus vox hxc esl audita de coelis :
njiuime contta PriseiUianot^ quas ifritcopi Tarra'
conenset^ Carthaginentei , Lutitani et Bmtici fece-
runi^ ei cum praeepto papm Urbit * Leonit ad
Balconium [&., 72., Balaconium] epitcopum Gal'
leeim iransmiterunt. Ipti etiam et tupra tcripta vi-
ginii eanonum eapitula ttatuerunt m concilio Tole»
MIM. '
Crediiaos in unum verum Deum Palrem, 327 ^^
Filiom; et Spirituro saoctum, visibilium et iiivisihi-
lipm faetorem, per quem creata suai omnta iii ccelo
et in terra : hunc unuin beum et hanc unam esse di-
vin» substantis Trioitatem : Patrein autem non esse
ipeoD Filium, scTJ habere Filium qui Pater non sit :
Filium noD esse Palrem« sed Filium Dei de Patris
sit.
Bie etl Filiut meus in q o mihi bene complacui;
iptum ttudiie, Filius esi qui ait : Ego a Patre exivi
el a Deo veni in hunc mundum, Paraclitus Spirilus
est de quo Filius ait : Nisi abiero ego ad Patrem,
Paraciitut non veniet ad vot. Hanc Trinitatem perso-
nis distinciam, substaniiam uniiaro virtuie el po-
lestaie et majestaie indivisibilein, iiidilTerentem :
praeter banc nultam credimus divinam esse naturam,
vel angeli vel spiritus, vel viriutis alicnjus qus I>eus
esse credatur. flunc igitur Filium Dei Deum natum a
Patre anteomneomnino priQcipium sanclificasse ute-
rum Marix virginis, atque ex ea vcruin bominem sine
virili generatum semine susccpisse, duubus duntaxat
natoris, id est deitaisel carnis, in unam convenien-
Lbus emnino personam , id est Dominum nostrum
Jesom Cbristom : nec imaginarium corpus aut pban-
lasniatis alicojos in eo fuisse, sed solidum atque
verura : booc et esurisse, et sitisse, et doluisae, et
flevisse, et omncs corporis injurias pcrtoliise : post-
reme a iudsis crocifixum et sepoltum, et lertla dia
lesnnrexisse : conversatum postmodum cum disci-
pclis sois, qtiadragesima post resurrectionem die ad
oodam aseendisse : honc Filitim bomlnis etiam Dei
Filiom dici : niium autem Dei Deum hnminis filium
appellari. Resorreetionem vero futuram humanoQ
VIII. Si quls dixerit vel crediderit alterum Deum
esse prisisx legls, alterum Evangeliorum , anatbema
sit.
IX. Si qols dixerit vel crediderit ab allero Deo
mundu.n faclum fuisse, et non ab eo de quo scri«
ptum est : In prineipio feeii Deut cmlum et terram^
aiiaihema sit.
X. Si qiiis dixerit vel crediderit corpora humana
non resurgere post mortem, anatbema sit.
XI. Si quis dixerit vel crediderit aniniam huma-
nam Dei portionem vel Dci esse subsiantiam, ana-
thema sit.
XII. Si quis dixerit vel credidcril alias scriptu-
ras, praeter quas Ecclesia catholica recipit, ia
aucioritate babendas vel esse venerandjs, anathema
sit.
XIII. Si quis dixerit vel crediderit dcitatis ct carnis
unam esse in Chtisto naturam, anaihema sit.
XIV. Si qois dixerit vel eredideriC esse aliqoid
quod se extra divinam Trinitatem possit extenderCt
anaihema sit.
XV. Si quis astrologl» vel maihesi existimat esse
credendum, analhema sit.
XVL Si qois dixerit vel crediderit conjogia liomi-
nom, qu3e secundum legem divinam liclta habentor,
exsecrabilia esse, anathema sit.
credimos carni : animam aotem liominis non divinam ]% XVll. Si qois dixerit Tel crediderit earnes avium
«sse sobstanliani aot Dei pariem , sed creaturam
didmiis divioa tolontate creatam.
L Si qois aoiem dixerit aot crediderit a Deo omni-
poCaniamandom bunc faelom non folsse, 9tque ejiis
nia instramenla , anaihema siL
seo pecodom, qos ad escam dalae suni, non tantom
precastigatione corporom abstinendas, sed exsecran-
das esse, anaihema sit.
XVIiL Si qois in bis erroribos Priscilliani sectam
sequitur vel proOtetur, ut aliud in salutari baptismo c
contra sedem sancii Pelri faeiat , anathema sit.
• B.RMl.i,
AalcofifmR*
Romm Lionit. E. 4 , utbit ad
^ Deficit periodus h^e in BR.
• £i T. i. In A. et rellquls : m taluiare bapHmi^
335
COLLECTIO CANONUM S. ISJDORO UISPAL. ASCWPTA
356
consckntia proprii sacerdoiis foriasse prssumpserii,
lotius fratemitatis reum esse se noYerlt, quia duruni
esl nt eum quem alias rurali sensu ac squalore in-
fantiae exuit» alina susclpere aut Tindlcare prx-
sumat.
lU. Vt nuUuM a gubdiaconatu et inpra cum extranea
halntet mntiere,
Iltnd irero prseterea gpeciali ordinatione ^ decrevi-
mus quod nec aniiqua concilia in universis pene ca-
nonibus siluernut, ot nullus elerlcorum a gradu suIk
XLVII
CONCILIUM TOLETANUM SECUSlDUM-
nCTO EP18C0F0RCM, H4BITUM SLB DIE XV KALENDAS JUNIAS, ANNO QDINTO RE6RI DOMWI
"^ HOSTRI AMALARICI REGI8, «RA DLIY.
QM.ft3ll Cum in voluntaie Domini apud Tole- A prasumant : episeopus vero qui eum sosclpere absquo
tanaiki urbcro sanclornm episcoporuro preseniia
convenissel, cl de insiiluUs Patrum canonumquo
decretis comroemorano haberelur, id nobis in imum
posiiis placuil : ut si qua in anliquis canonibus
miiiime coramemorata suni, salubri tracUlu ac dili-
geuii consiaferaiione insiiluanlur ; si qua vero in a»-
lerioi ibus coifciUis sunt decrela. sed abusione teropo-
rum hacicnus sunt neglecU, rediviva ordinalionis
crnsuram obtineant, quatenus dum in his qua ad
cuUum flJei perlineni sludiura religiosae observatio-
nis impendimus, Oei noslri niisericordiam fadlius diaconatos et supra in consoriii fdmitiariute babeat
iinpctremus, raulierem, vel ingenuam, vel libertam, aut ancillam,
L . r .• .1^..,.. ^m.in 8ed si sunt el bujoscemodi servitia, roatri vel soruri
'^ • { 1 r • ctiic mAnihiift nrAftprArint nrAnrio domino doferatur:
Oe his quos voluntas parcntum a pnmis iniantiae
annis clericalos ofllcio manciparit hoc siatuimos ob-
servandum : ut mox detonsi vel ministerio electo-
rum \BR.^ lcetorum] cum tradiil fuerint in domo
ecdesiaesub episcopali prsesentiaa prsBposlto sibi
debeant erudiri; ai ubi ocuvum dedmuro nutia
suae compleverint annum, coram tolius cleri ple-
blsque conspeciu volunias eorum de expelendo con-
jugio ab episcopo perscruielur, quibus si gratia casti-
tQiis Deo inspiranie placuerit et professionem casli-
moni» suse absque conjugali necessiuie se spopon-
derint servaturos, hi tanquam appeiitores arctissim»
vit£ « ienissimo Domini jugo subdantur, ac primum
subdiaconaluS miuisitcrium habita probatione pro-
suis manibus profecerint proprio domino deferatur;
aut si proplnquitas roeroorau deest, alia dorous ad
earum habiUculuro requiralui^ dummodo nolla occa-
sio introeundi domum clerici femin£ permitiatur»
unde aut laqueuro posslt incurrere, ant noxialis fama
innocenti forUsse pe^sit innri. Sane si deinceps post
hanc daUm admonitlonem quisquis harum consoriio
froi volueritt noverit se non solum a clericatos offi-
c.oretrabi vel ecclesiac forlbus pelli, aed etiam ab
omnium catbolicoruro clericorum vel iaieoram eera-
munione privari, nulla prorsus vel colloquii coiisola-
tlone relicta, quatenus roalas consuetudluis abrasa
rublgo in posteros radicis suae veneno serpere non
possit.
fessiunis suae a vicesitno anno susciplant; quod si G IV. Vt quidquid de jure Eeefedm cteriei tenmrint.
inculpabiliier ac inoffense viceslmum et qulntum an-
num seiatls sua^ peregerinl, ad diaconatus ofAclum^
si scienier implere posse ab episcopo comprobantur,
prorooveri. Gavendum unien est bis» ne quando suae
sponsionis immomorea ad terrenas nupiias aut ad
furlivos concubitos ultra recurrant ; quod si forto
fccer.ot, ut sacrilegii rei damnentur, et ab Ecdesla
babeanlur extranci : his autem quibus voluntas
propria interrogalionis tempore desiderium nu-
bendi persuaserit, concessam abaposiolis seoUn-
tiam auferre non possiimus, iia ut cum provectas
«Ttatis in conjugio po^iti renuniiaturos se pari con •
sensu operibus carnis spoponderint, ad sacratos gra-
diis aspirent.
poit obHum eorum ad Eccle$iam reoertatur.
Si quis sane dericoruoi agella vei vineolas tn ler*
ris ecclesiae aibi feclsse probatur ausunUndae viiaa
causa, usque ad diem obitua sui possideat ; poat
suum vero de hac luce discessum juiu priornoi ca*
nonom constitutiones jos suum Eceleai» aancue re*
siituai, nec tesuroenurio ae successorto jure csiqaani
bxrednffl prohaeredarave reUttqiiit, nisi (oraiun coi
episcopus pro servltiis ac praesuiiona fioclosiaB lar*
giri voluerit.
V. De his qui proximis suis u copulant^ ut a commu'
mune ChrisU separsntwr.
Nam et haec saiubriter prasoavenda SiMiBoa, ne
qus fldelium propinquam sauguifns sni» BSqoaqoo
diis aspireni. i^ -" r-i'— i - -„- . - ^
.... j r ...f...^.... i^/.««-« ^t nui afllultaiis lineamcnta generis successione cognoscit,
II De cterico aui ad altam ecctesiam trannt et qut ...... ...
II. i/r t»CTitv if»f «•• •• 1 , _^,,.s_,-.„^ .;i-! ^4»c;HAr«i tf^niiUri . fluoniain
eum suseepeitt
Similiier placuit custodiri, ne qui de his qut tali
educalioneimbooiitor, qualibet oocasione cogente,
propriam relinquenles ecclesiam ad aiiam transire
in matrimonio sibi desideret copulari , quoniain
scriptum est : Omnis homo sai proztmam smi§siinis
sui non accedat ut revetet turpitudinem ejus : nee
sine denunilatione sentenliae, nam paulo post infert
• /B., n.RM E- 5, *, U., G. , via.
^ Ex omnibus Godicibus , praetcr A.| in quo : ordtne.'
537
m Ai€ii :
fimm^ peribil de nudi^ popHii $ui. Si qnis tr%o laiiiui
deavii Qosiri ieiiieraior «xsiiteril ac TeMivni f iolare
prMumpaerit, iaaio ^Yiori ee milcUndumeeeien*
iiererogiiescel, qeaiiloeem propiiiquiorem eai co«
pularise iiialttit suKorigijiifl esae non enilNgii» lau-
io^ anoosioris excommunicalioois lem^re ei a
CliriaU cofforo ei frateniiiatis oooaortio floquestre*
tor, qtianio fueril >ropinqMioris aangoiMs contagio-
ue poiluiofl. fioj(U losiif u<ionifl regulam q«t fluboert-
lumufl irrefragal>ili aooioriiaie nos spondemiis mt*
vaturos : si qais auiem lam nosirum vei eorum qoi
nunc saBeiss syoodo ex hae provinda deluenmi
Jiwc lam sakiWi 3SSI oniinaii<mi obftare prm-
GONXtLIA lllSPANIiE. — TOLETANUM U*
535
(£imt de abauunMdonis i$ii$ ^md- A l^oimnii ^ diieeiiiMMHiii fnitnkui fiHiique ierriioril
Paleniim Moniattut epitcopui in Domno Deo eAet'
nam ialutem,
Cuncinnim ecclesianim Doinini polissimospr%suIe!)
per Ezecliielem propliclamlernbilisillacommoiiitorii
diciio sub speculalorisnomine conculit, dicens : Fi7i
hominis , speculatorem dedi te domui Israel : audiens
ergo 333 ^^ ^^^ "'^^ sermonem annuntiabis eis ex
me. Sf , dicenle me ad implum : Impie, morte morieris :
non annuntiaveris et, neqve iocutus fueris, ut aterlatur
a via sva hnpia et vicat ; ipse quidem in iniquitate sua
morielur^ sangmnem autem ejus de mnnu tua requiram :
ei caicra , quae bujus lectionis ordo de admoneniis
admonilique anlma exquirendu^n ostendit. Ilac ergo
voce permotus hnjus oTficii necessitudinem me
sumpserit f el solerter adimplere neglei..rii. eo«f i- .^^^ „^„ „^^^.^„3 ^^^^^^^ ^^^^^. „^ . ^^^
cios lotiufl Craternx cbariiatis aliquandiu habcatur B ...J. .^^ . „,„,. ^,, -,...„.. ,,-,
extraneus,
Sane juzta friormn eanonum decreia eoncilnim
jpnd fratrom nofllrttm llontanum episeopnm, si Do-
minus volueriiy Idimrnro prononliamns, iia ot frater
et eoepiseofns nosler Montanun, qni \n metropoli
cst, ad oompmioeiales noslros Domini flaeerdoies
liMcrasiie congrcginda synodo adfeniente lempore
drbeai desiinare. Nofic ergo in nomine Domini Onitis
liia iioae in eollaiionem fenerant , gratias agimtm
omnlpoonit fieo, deindo domino glonoso Amalarico
te$i dif inam dementiam po^lulantefl, qot hinumerifl
aniMfl rcgni <>jufl oa qom ad coUom fldei perfeniont
ptr^g^'^ ^^"^ licemiam prsstet. Amen»
perdiii animam de manu mea Cbristus requirnl
[T. 1, 2, inquirat], prscserlim cum Toletanse urhl
melropolitanum privilegium vetus consuetudo tradi-
derit, et eo magis non soliim parocbiarum, sed et
urbium cura bujus urbis sollicitet sacerdotem. Ergo,
ut Apostolus dicit : Quid horum vuUis ? in virga veniam
ad vos ? an in eharitate et fpiritu mansuetudimi? nova
namque prsesumplio praesidentiuin vobis prcsbytero-
rum nostros pulsavit aiidilus , si iamen nova laniiim
et non deiestabins dici possU, quaa ab iniito fidei
catbolicas nunqoam praeter nunc sobrepisse [l/.,
surrexisse] prubatur, ut id qiiod per manus sumini
lontificis irinx divioitatis invocatio sanctificare
consuevii,presbyier ignarus disciptinx conficere sibi
Ifoniomis, inCliristinomine episcopu<i, bis con&ti- C chrisma prassumeret. lloc m ignafiaecst, Um deiiiens
luuonlbus adquievi, relegi ei subscripsi dle et anno
ifooaiipra.
Pancarius episcopus his constilutionibus adquievi,
relegi et subscripsl dle et anno quo supra.
Canonius episcopus iiis consiiioiionibos adqoievi,
reiegi ct subscripsi die ci anno quo snpra.
Padus episcopvfl his coosiilutionitos adqiiefi,
relegi ei suiiscripsi die ei anno quo supra,
IhtffiiiiaiiHS episcofius his constitutionibns adquie-
%i, relegi et sobscripsi die et anno quo supra.
HarcianuSf * in Christi nomjne episcopiis* • b cau-
sam fidei catholicae in Toletaiui urbe ezsilio deputatus^
sanciorum frairum meorum consiiiuiionibus intcrfui,
relegi ei snb>cripsi die el anno quo supra.
NibridiuSf In Chrisii nomine episcopiis eociesie
caiboJicas Elgarensis* hanc consiUuliooera cons;Acer-
doliun meonim io Toletaua uriie iiabilam, mim post
aliquaiiliim lemporis adfenis^^em, oaiva aifciorilaie
priflcoram caoonum, relegi, iv^ibavi ei stibsciAjisi.
liMm, in Chriflii nomiiio eceleoix cntMics Urge-
laUU epfecopufl, hanc consiiiolionemconeacerdolnm
flnacnmi tn Toietaoa uri>e iiabilam, cum posl Mi-
^aantoai lemporis advenissem, «alva auctnriiaic
prasconim canoonm, relegi, prebavi ei snlisenfisi.
• i£., B.R., Marrucinus. £. S, 4, T. 1, 2, U.» Mar-
€mut.
^ Dcsunt h» epistolae in A., iC., C. %. Des«ii|U9e
sacerdos esse non debuit ; si praesomptlotiis esl, honc
Sihismaticum esse quis nesciat, qui inaudiiam rom
et religioni contrariam, senescente jam mundo, ialis
lemeraiOT indocat? ReToIvatur manibus vesiris, o
presbyteriy sacratissimus Numeri iiber, in quo vestri
officii in septuaglnta seniorum •personis auspicalus
est lionor, ei Invenialis quorum negotiorum vobis
praerogativa concessa sil. Adjotores vos Deus nostri
labtiris seeundo dignitatis gradu csse votuit, noii
temeratores sacrarum qnarumdam rernm esse pcr-
misit. SicNadab et Abind ignem ofTerentes alieoiini,
id est sui Officii non debitum,divinus ignis absumpsit.
Sic Chore , Dathan atque Atiron Hoysi Dei gratia et
divinis eloqnits peKroenii invidentibus ac diceniibus :
0 Won toti tilbi iocuius rsf Deus, quia omnis congregatio
sancia esf, novis schismaticis interitus novae perdiio-
nis adf enii, nl jejnno ore insaiiabiliter terra sorbe-
ret, quos indignatio difina dainiiassct. Qoid memo-
rem Osiam, qui non comentus regalibns fasctbus, ne
fnngfreliir et sacerdotis ofRcio ctnitra ]us rasqiie
poicsialts vclatus cotlramo oblaiioneni explationis
so^ts saoerdoiibns debltam duro olKjrre pnraret, sic
uHti^ne co?iesli lcpra peTfondttor, ut munere sacer-
dotls et regni exosus nsque ad obitom permanerct ?
Osam pariter, ^nantum ad tpsnm erat, devoto offlcio
}.ivencis calcitrantlftus ne arca Dei labcretnr sustt-
suni ex B.R., euni varianiibus cxierorum iecii<>-
oibus.
339 COLIJICTIO CANONUM S.
nere fMranleiD divinittts pcrcoftsio lllaui consucnpsit,
334 ostendere scflicei Totens, qtiia nullis omnino
causis, nec sub occasione iiumililaliapraesumenlibus,
ilivina ofncia el sacramenia coelestia ab eo, cui non
incumbit officlum , coniingi aliqualenus debenl. Ca-
Teant ergo, caveant bi qui sibi putant esse licltum
quod aliis non ignorant esse iUicilum, ne similis cos
horum, quos memoravimus, poena percellat. An forai-
lan sanctorum Patrum regulas et conslituliones sjno-
dicas ignoratis, quibus praccipiuntur ut parochien-
ses presbyieri non per viliores personas, sed aut per
semetipso.s, aui.per rectores sacrariorum annuis vi-
cibus cbrisma a praesideiiie slbi episcopo petant*? Cre-
do quod qui peiere jusseruni potestatem consecrandi
penitus absiulerunl. Proviiiebil crgo cbarilas vesira,
nc post hujus liumilitsilis nostrae intordicium , donec
et consuelus vobis a Bumiiio praeparalur aotistes ,
quisquis vetita [E. 4, vetcraj iierare prxsumat et
iiicipiatgraYiorem ecclesiasiicx districiionis sustinere
censuram. Utatur quisqtiis honoris sui concesso pri-
vilegio, quod proprium scit ordtnis presbyterii, noa
quod tummi pontificatus est improbus minister assu-
mau Quisquis post hanc admonitioiiein in hujusce-
modi rebus aliquateniiarucritdcprehensuSy anatbema-
tis iiisoliibili vinculo se noverit esse danmandum :
cui in hoc ipsum non parum humaBiiatis concediiur,
quod nunc eum transire pa'.imur impunitum. Sane si
Dominus volueril, cum lempus pascbalis restivitatis
adveiierit , si vobis ad pelendum impossibile est,
datis iitteris vestris fndicare debebitis, et nos sacri
hujus liquoiis ultro potcrinius trnnsmitlere gratiain ,
dummodo non prxsumatur illiciia. Pari raiione co-
gnovlmus quod ad consecrationem basilicarum alienoB
iortis a vobis eiiscopi invitontur, et Iicet siiit unius
ildei copula nobiscuni in Christo conneii, tamen nec
provincije privilegiis, nec rerum Domini noscitur uii-
lilatibus convenire, quia Jam ad ipsum hujusccmudi
faroa perlata est; ideoque salubri ordinatione censui-
mus, ut ai quando talis neeessiias iacubuerit, liiteris
D08 inforroare debeaiis, et aut per nos, aut per eucn
qui nobia ei fratribus et coepiscopis nostris visus
fuerit et consecratio eccleslarum, Deo auspice, pote-
rit celebrari. Praaterea perditissimam Priscillianisla-
rum sectam non lam actia * quam nomlne a vobis
prscipue novimus honorari. Rogo, qiis est ista de-
mentia In ejus amore superfliie labi , quem in opere
non vells iinitari?Nam ut paurji de ejua spurcitiis In
DOiltlam vesiri deducam , eiceplis iis que in divini-
lalnm profanus erupit e4ore sacrilego blasphemavii,
ojBBDinm vitiorum in eodem congencs veluti in sor-
diom seniina confluiii, ui sectatricum pudorem im-
puderatus 335 adulter eriperei, et ut ad scelerls
nefarii effectum facilius pervenirel , roaleficii usum
gesta ejus assignant. Quid tamen id boc religioni
congruum fidelis cujiisquam anima veneratur, qui nan
solum a sanciis sacerdotibua refutatus est, veruin
eiiam mundani principes justitia legum suarum eum
pro roemerati sceleris qualitate damnarunt? Ilunc
* C. 4. T. I. 2, seclam tam ac:h*
ISIDORO HLHPAL. ASGRIPTA. 340
A lalem fuisae plenlus discei flai beatisaimi ae religio-
aissimi viri Tliuribii episcopl ad sanclttm papaa
nrbis Romas Leonem libros editoa legit , in qulbos
hanc sordidam liaeresim explanavil , aperuli el oe-
cultam tenebris suis perfidiasque nube Telataro in
propaittlo misit. Ei ipais etenlm libris , qoaliter
cavere, quld respondere conlra sacrilegos posail ptais
leclor inveniet. Unde qifleso nt, perfidiam com ao*
clore daffinaiites alque anathematizantes, reetaa fidei
regulam leneatla« eldeomnibus supraKriptis cao-
tiores eihibere vos procuretis qno faciiius nec mifai
de taciturnitate possit esse damnatio , el vobis de
obedlentia frucium maiimum coram.Salvatore Dco
noslro providere possiiis. Pax Domini cum omnibus
vobia. Amen.
B *.
Domino eximio prtecipuoque chritliculof^ domino ei filio
• Thuribio Montanu$ epiicoput,
Alumnum te fidei caiholicae et sauctae religionis
amicuin eliam in actis mundialibua conversantem
valde et oovimus et probavimus. Cum enim adhuc
florercs in sacculo, ita claritudiais tuao vita perpaiiiit,
ut secundum sententiam Domini e^ quae sunl Caesaris
Cae^ari iion negares, et Deo quae sua suhI devota
meute persolveres. Jure etenim auctorem te divini
culius in bac praesertim provincia nominabo Puiasr.e
qiianta libi apud Deum maneat merces, cujus solcrtia
vel instinclu et idolatri» error abscessit, ct Priscil-
lianistarum dciestabilis ac pudeiida ^ secta conta-
buil? ai tamen adbuc ejus nomen honorare desistant,
^ cujus per tuam admoiiitionem coUapsa es^e operanon
Ignorant. Nam de lcrrenorum dominorum fidc quid
l0'|uar? cui ita tuum impeiidisti iaborem , ut feroces
. cohabiiantium tibi animos ad salubrem rcgulam el
iiormara regularis disciplinae pcrduceres. Praestabit
divina clenieniia quia id quod summo labore conatus
es, prerihns 336 ^^ oratione pcrficercs. Qiix tamen
ei Palentino conveiitu ad uos pervenerini cet&itudim
ve^trac indicare curavi, quo faciliiis per vcsiram in-
crepationem nefanda pracsumptio in posierum con-
qiiiescat. Quidam ut ad nos perlatum est presbyteri
aiisu temerario res sacras iion tam consecrare quam
vioiare praesuraunt, etcunctis ab inido fidei catholicjs
aa^culis inusitatum suiordinis bominibus, nisi laniiim
siunmis pontificibus debilum, jus conserationis chri-
iy smae, nescio quo lypo an dementia dicam, indubitan-
tcr assumunt, quod quam sacrilegnin sit, piissimam
censcientiam tuam latere non crcdo , et idco spero
ut pro enervanda hac ipsa superfluitate severissimi
sacerdotis aueioriiaie utaris, et tantas rei temeraio-
res distrlciioiii inerepaiione coerceas. Qul si post do-
tam admonitioiicm nefas iterare pracsumpserint, coti-
lumacia eoium senieiitia couvenienti dainnabftur.
Simili ratione cogiiovimus, eo quod necessitudtne
consecrandarum basilicarum fratres nostri aliena»
sorlis episcopi in locis istis inviiati cofiveniant; ei
licet sii in loto orbe sponsac Cbristi thalamus onus
ejusque antisiites una in eodem sint fibula chariiails
el fidei uutouc coui.eii ; quod lamcn pri^ilegium
>>£. I,T. \,%pudibunda.
341 CONCILIA lilSPANIiE.
deoessori notiro, Deenon domiiih ot frtiribos itostris A
Carpetanis ?el Celliberiae episcopis vester coepisco-
pus feeity In exemplaribas charitali ▼estrae diresi-
mns ul sdre possitis, improba peiilio qualem po«
luiaaei habere prorecium. Et certe mnnicipia, id est
Segobla , Brittablo et Cauca erdem non qiiidem r«i-
Ikinabiliter, sed pro nominls dignitate concessinnis,
ne collata benedictio, persona Tagante , vilescerei.
Qnod ipsi tantummodo, dum adjnvit, pracslitiim
fuisse cognoscile. Il( c ergo providere volumus , iit
— TOLETANUM IH. ;.;?
conauetudinem anilquam uu!la ralione prstermitlere
debeatis; quod sl hjcc nostra admonitio in «bbia*
niiiii profecerit, necesse nobia erit doniini nostri
eiinde auribus intimare, pariier et ftlionosiro Ergani
suggerero» et liujusinodi aosum prxcepta culminis
ejiis vel districlio jndicis non sine vestro deirimento
scvtrissiine vindicabunt : tanta onim , trlboento
Domino , ejus est pietas, ut niltil de boc quod jus
aniiqiium custodisse probalur, immutari permittat.
Divina vos cusiodiat Trlniias. Amen.
XLVIII
GONCILIUM TOLETANUM TEaTIUM.
SBXA61NTA DUORIJM BPISCOPORUSf , IN QUO ARIANA n^RESIS IN niSPAMA CONDBIfNATIIR.
337'338 '" nomine Domiiii nosiri Jesu Christi,
anno regnanic qtiario gloriosissimo atque plibSimo et
Deo Gdelissimo domino Recaredo rege, die viii Iduum
Mniarum, xra dcxxvii, haecsancta synodiis habiia est
in civitnte regia Toletana ab episcopis loiius His;.a-
niJp vel Callix qni iiifra scripti * suot.
Ciim pro fidei suae sinceritaie idem gloriosissimus
priiiceps omnes regiminis [BR., E, A, regni] sui
pooiifices in unum convenire mandasset, ut lam de
ejus conversione quatn de gentis Gothorum innova-
lione in Domino exsultarent, et divinae dignationi
pro lanto munere graiias agereni, sanctissimus idem
princeps sic venerandum conciiium alloquitur dicens:
c Non incognitum re«>resse vobis, reverentissimi sa-
cerdoies, qiiod propier instaurandam disciplinae ec-
clesiasiicae formam ad nostrx vos serenitaiis pras-
aentiam devocaverim : et quia decursis reiro lem-
poribiis hxresis immlnens in toia Ecclesia calliolica
agere synodica negoiia deneg^bat, Deiis cui placuit
per nos ejusdem haresis obicem depeliere aJmoiiu.t
insiiluta de more ecclesiastica reparaic. Ergo sit vo-
bis Jucundi:atis» cit gaudii quod mos canonicus pro-
spectu Dei per nosiram gloriam ad pntenms reJuci-
lur terminos ; prius tainen admoneo paritcr cl ex-
bortfirjejuniisvos et vigiliis atque orationibus Oicraiii
darer, ut ordo canonlcos qoem a sacerdotalibus sensi-
bos detraxerat loiiga ac diuturna ohlivio , quae astas
Doslra se nescire [0/t., sencscere] faietur, divino
vvCis rursusdono patefiat.»Ad haec aulem graiinsDeo
agentes et religiosissimo principi, universo concilio
iii taudibos acchimanle, triduanum e^t exinde praedi-
calum jejuniuni ; sed cum die oclava Iduum llaiariim
in unum ceetum [T. 2, agineii] Dei sacerdoles ades-
sculy et oratione praemissa unusquisqiie sacerdoluni
€ompetenli loco resedisset , ecce in niedio eoi um
9tiruit serenissimus princeps, seqiie ciim Dei sacer-
doiibus oraiioni communicans, divino deinceps fla*
niine plenus, sic ad loquendum exorsus est dicens :
< Non rredimus vestram latere sanciitatero quanlo
B lempore in errore Arianorum laoorasset nispani.iy
ei noii multos post disressus genitoris nostri dies
quibus nos vestra beatitudo fidei catholica! sanctae
cognovit esse sociatoSf^feredimus gcneraliter raagnuin
et aeternum gaudium habuisse; el idco, venerandi pa-
Irs, ad hanc vos peragendam cmgrt^gari decrevi-
miis [T. 3, jiissimusl synndiim, ut de hominibus^
nuper advenientibus ad Chrisium ipsi aeternas gra-
tias Domino dercratis : quiilqnid vero verb's apud
sacerdotinm veslrum nobis ngcndum erat de fide al-
que spe nostra quam gerimus, in hunc tonuim con-
scripla at(jue allegata nntescimus : relegaiur enim
in medio vestri, et jiidicio synodali examinata per
omne succiduum lempus gloria nostra ejusdem fidei
tcstimoiiio decoraia clarescat. »
G Susreptus est aulem ab omnibus Dei sacerdolibus
oflerente rege sacrosanctx fidei tomus, el pronun-
tiaiite nolario clara voce reccnsitus est iia : Quam-
vis Deus omnipolens pro ntilitatibus populornm re-
gni nos culmen subire tribuerii , et moderameti
gentium non paucarum regiie noslr» curae commi-
seril, meminimus tamen nos moria^ium conditiono
prae.stringi. nec posse relicitalem futuras he.itiludiiiis
aliter promercri , nisi nos cultui verae fidei depute*
musy et Conditori nostro saltem confessione qua di-
gnus ipse est placeamus ; pro qua re quanto sobilUo-
rum gloria regali extollimur, lanto providi esse de-
bemus in his quae ad Deum sunt vel nostram spem
aiigere vel gentibus a Deo nobis credilis consulere.
Caeieruin quid pro taniis bcneficiorum coUalionibus «
" oinnipotentias divinu: valenius iribuere, quando om-'
iiia ipsius sunt et bonorum nostrorum uibil egeat,
ni^ii ut in cum sic foia devotione credamus, quem.id-
rooduin pcr Scripturas sacras se ipse intelligi volnit
et crcdi prrcepit ? id est ut confiteamur esse Patrem
qui genuit ^ ex sua substantia Filluni, sibicoTqualcm'
ct coaeternum , nnn lamen ui ipse idein sil naiiis el'
genilor, sed persona 339*340 ^li**^ ^i^ l^ster qui
genuit, alius sit Filius qui fuerit gencratus, unius
• iC., B.K,, T. I, snbscripluri stint. E. 3, T. 2, ^ Kx iE., B.U., E. 4, T. f. 2. In A. ct rcliquis :
grripiuri snnf. E. 4, tubscripti tunl. CQntolatiowbtts.
k M., B.lt., E. I, T. t. 4, 0Mmi6MJ. * i*:., B.l\., E. 4, T. I, 2, U., gem$rit.
9i9 COLLECTIO CANOMUM S. ISIDORO HISPAt. A8CR1PTA. M
iMBeii ttl^rque Mbsianlias dit iniuie substtttt : PMer A tnonem desiderio avldtori compleeii. CflHerUm Meiit
ei quo ail Pilllie« ifkee vero ci nullo iil alio Filiue qui
babeal Paireni , ied »icie iiiilio ei iine diminuiione in
oa qua Pairi coequalli ei coelernui eac difiuiiale
iobiielal : Spirhoi «qiie ianeius coiiBlrndui a nobii
ei prmlicandui eil a Paire el Fillo procedere,el cuib
Paire ei Filio unius esse subiiamiae ; leriiem vero in
Trlniiaie Spiriius sancli e^se personam , qui lamen
communem babeal cum Paire el Filio diviniialia ci-
seniiam : bxc enim iaitcu Triiiiiaa onus esl Oeus Pa«
lelr et Filius el Sprilus sancius, cujus boniialc omuis
licel bona sileondita creatura, perassumplam tamen
a Fiiio bumani babilus formam a damnala progenlo
reformamur ad bealiiudiiiem prisiinam. Sed slcot
verae saiulis indiciuinesl Triniiaiem iii iiiiiute,el uni*
facilo ad. ? eniam porveniiie confido qood noieia ku-
cusque lom clariiiima erramit gens* iu grtviua
esiie non dubtlo» sl agoilam Tcrlialem dabio cordo
leneant alquoa paienii lominoi quod absit» oeuloa
iooi averunt : unde valde peroecoisarlum esse pro-
spexi veslram ia unom oonveniro beaiiiudjnem, ba-
bepsienlentiae dominicss fidem, quas diciit fJbi fueriui
duo ve/ Iret c$Uecti in nomtttf tneo , ibi ero tn oiedto
eorumn Credo onlm bealam aancUs Trinilalii divini*
Ulem huic aanclo iniereise concilio ; ei ideo tenqoam
ante conspectom Dei, iu in medio vesiri fidem meam
protuli coniciui admodom ionlentiae divln» dicentii :
Non cHmfi mkerkordiam fuom H veriiaiem tuom a
congregaiione muUa : vel apostolum Paulum Thimoteo
laum in Trlniuie sentlre, iia erii consummat^ [T. ^ discipulo praecipienlem oudivl : Certa bonum certa^
ip constimmatio] justiliae si eanidem fldem inlra uni-
versalem Cccleaiam leneamus ei apoilolica monlu in
aposiollco posiii fundamenlo servemus. Yos tamen
Uei sacerdoies meminisse oportet quanu bucusque
Ecclesia Dci caihobca per Hispanias adversae partis
molesliis laboraveilt, dum et catbolicl constantem
lldei siiaa lenerent ei defeiiderent vcriuiem, ei bttreses
perilnaciori anlmosiiate propriae * niierentur perfl-
diae : me quoque, ui re ipsa conspicitis, caloro fiJei
accensom in eo Dominus exciuvii, ui depulsa obsii-
naiione infideliutls et discordiae submoio furore po-
puium, qui sub nomlne religionis (amulabatur errori»
ad agnitionem fidei ei EcclesisB caibolicse conaorlium
men fidei^ apprehende viiam atemam in qua vocatuset^
et confe§»ut bonam confettionem cofom muUit teiti-
but : vera esi enim Redemptoris nostri ex Evangel o
senientia, qna confilentem se coram boininibus con-
fiieri dicit coram Paire, el negantem ae esse oegaiu-
rum. Expedil eoim nobis id oro conftteri ^ quod
corde credimus, secundum coelesie mandatum quo
dicilur : Corde oreditur ad juttitiam^ orit aulem coft-
fettio fit ad taluiem : proinde sicut analhemalizo
Arium cum omnibus dogmaiibus et complicibus suis,
qui ualgenitum Dei Pilium a paierna degeaerero aa*
serobat esse sobsUnlia, nec a Patre geniium, sed cot
nihilo dicebal esse crealum, vel omnia concilia mali-
revocarem. Adest enlm omnis gens Golboram inclyU q gnantiom quae adversus sanctam synodum Nicxnain
f t Tere omnlum gentium genuina viriliialo opinau,
quse lieet suorum pravltate doctorum a fide bactenui
vel imiute Ecclesiae fueril caiholicm segreta, toio
nunc lameu mecum asseosu concordans ojus Eccle-
iiffi communiotii partlcipaiur, quae diversarum gen-
tium mulliludinem maieruo sinu suscipit el charitatls
uberibus nutril, dc qua propheia canente dicitur :
DoitiiM tnea domut orationit vocabilur omnibut genti'
but» Nec enim sola Goihorum conversio ad cumulum
noitrac mercedis accessit, quinimo et Suevorum gen-
lis infinita mullitudo, quam praesidio coelesU nostro
rrgno subjeeimus; alieno enim licet lii haeresim de-
duclam vitio, nostro umen ad veritatis originem
siudio revocavlmus. Proinde, sanctissimi Paires, boi
exstiteruniriu in hoaorem el in laudem fldem san-
ctam Nicaeni observo et honoro concilii, quam con-
ira eiimdem rectaB fidei pesiem Arlum irecenioruro
decem el oclo aancu episcopalls scripsil synodus ;
amplector itaque el teneo fidem centum quinqua-
ginta episcoporom ConsUntioopoli congregaiorum ,
quae Macedonium Spirltus sancti aubiianliam mino-
rantem» el Patria el Filii unliatem et ossonliam sc*
gregnntemy jugulo vertUtis ioteremit; prlmaequoquo
Epheslnae synodl fidem, quae adveriui Nesiorium
ejusque doctrinam lau esl, credo pariter el hoooro ;
sifflililer et Cbalcedouensls concilii fidem» quam ple«
nam sanciiute el cruditione adversiii Eutychem ct
Dioscorum protulit, cum omni Ecelesia catholica re-
nobilissimas geuioi, quas luciis per nos dominleii D verenter suscipio; omoiom quoque ortbodoxorum
appliealae sunt, quasi aanctum et piaoabile sacrifi-
cium per vestras manos fleierno Deo oflero; eric enim
mlhi immarceicibiiis corona vel gaudiom in fetribo-
llone justorum, si hi populi qui oostra ad unitatem
Ecclesiae solertia transcucurrerunl, fondati io eadem
et iUbilili permaneam. Sicui enim divlno nutu no«'
•tnB curae fuit hoi poimlos od uniiaiem Christi Ec-
eleaiaa perUahere, iu sil vestras docibiliiatis catboli-
els ooi dogmaiibui Instiluere, quo io loto cognitiono
veriuiis initrucii, noverinl ex iolido errorem bsere-
iis perniciosae respuere , ei verae fidei iramitem ex
cbariuie rotinere, vel eatholicae Ecciciia&.comffio«
venerabilium sacerdulum conciiia, quae ab bis su-
praicriptis quatuor synodis Udei puriuie noo dts-
sonani, pari veneratione observo» Properel ergo re-
verentia 341 342 vesira fidem banc nostram ca-
nonlcis applicare roonumentis, ei ab episcopis vel
religiosis aut gentis noslrae prunoribui solerter fidem,
quam in Eeclesla catholica Deo crediderunl, audire,
quam rem noutam apicibus vel eorum subscriplioni-
bus r(4toraiam fuiuris oiim lemporibus in testimo-
nlum Dei atque bominum reservaie, ul 11« genles
quarum in Dei nomine regia potestaie praecellimus.
etque, deterso aniiquo errore, per uoclionomsocro-
• T. 2, propriam nitereniur vinditart perfldiam.
^ i£. B.R., E. 4, T. 'if profiterL
M5 CONCILIA HfSPANiiB. — TOLfiTANUM lil. m
iancii cliriaBUitis vel naniis imposiUoiiem Panicliittin A episcopos ei religioses vel mejores nato «i hierete
Ariana converm ejiismodi eUoeuiiooe exortm eei
inlra Dei JScclesiftro percepenini Spirilttmi quem
nnom et aBqnelem com Paire el Fiio conrneniee
ejueqoe dono in sinu Ecdeela sanclie calbolica col-
locats aunf » si eorom aliqai iMnc rectam et sanciani
coiifessionem noslram miiiime credereTOluerintJram
Del eum anathemate ttlemo percipianl» el de iote-
riiu aiio fidelihtts gaodiam ei iofidolibus sini In exom»
pluro. Iluic Tero confessioni mee sanctas Snpra-
scnptnmm concllionim consiitttliones contetai, ei
lesfimoiiio diflao toU cordis simplicitaie Sttbscrlpsi.
Fide$ a uuuA» ,NicaM eimdlM edita*
Credimus Ih oiittm Deum Patrem omnipoientem :
a * csetera. Ita perhibuil, ceo in Niescoo concUIO
cnnstituia est a sanclls episcopis, Recaredoa rei.
Fidn quam expasmirmtil cL Paire$ roniolM
iiMidrRie Niewnm lynodo.
Credimns in uoum Deum Paiiem omnipolenlem :
el ^ cxtera.
Tractatut ChalcedoHensn coneiliu
Suffecerat quidem ad plenissimam pietaiis : el
reliqua «. Itaque boc loculus esl praedictus rei :
£{0 Recaredus rei fldem banc sanctam e4 Tcram
confcssionem, qiiam ona pcr toium orbem cathol ca
codLle.or Ccdesla, corde rciinens, ore aflirniaDS,
mea deilera, Deo protegcnte, subscripsi.
Ego Daddo gloriosa regiiia haoc fiJem, quam cre-
didi elsu«eepiv mea manu da Ivlo cordesubscripsi.
Tonc acclamatttm est io laudibua Dei ei in favore
dicens : Uffieii aostri cura oi fldelisslmi atque glo'
rioaissimi priiioapis admonitiono propolltmur dill-
genier a Tcstra chariiale perquirere, toI quid
damnetis in brrese aul qoid inira Dci sanclam
caibolicam credatia Eeclesiam : nam sicttt dioenie
Psalmista didicimus, Intifnia Damina in eonfeaione ;
optimum esi Tesiraeque saluii eonTcniens palam
conflteri quod credUis, et sub audiia uniTersorum
aoiiiheroatiiare qood respuitis. Tune prorsos opil-
me poteritis eTaogellcaB aique aposiolien fldei por-
ticipes fieri, si eamdem fldem cathoiicam ei Con-
fcssione caiholica inciptatis toI proprio sobscripiione
firmetis, et siculi Deo }am do bona consensione co-
^gniti eslia conscientia, ita proiimis-T04 fidoi sancias
adsiipoloiione monstretis : oo ilaque flet^ ul el tos
Chrieti esse corporis membra significetis el noslra
eiiguitas nihil dubium, nihil iiifldum unqttam de
Toslra sttspicetur frak-rniiale, dnm palueril* vos
labem perfidia Arianai com otnnilms dogmatitws,
regulls, offieiis, communioiie, Goditibas predamna*
re, el detesundm • h»r«a(*o^ eispoliaii contagione,
iniioTaii qiiodammotlo inira Ccclesijin Dei splctidiile
babim Torm flilei elaroatis. Tuoc episeQpi omiies
ttna curo cleiicis sois priinoresqtte gentis Goibicn
pari consendone diieruni : Licet boc qiiod frai^-
niias S43 siqiie patcrniias Tcstra a nobls cupil
aiidire Tel fieri, jam ol.m cooTirsionis nosir» leio-
principis ab uniTcrso concilio : Gloria Deo Palri ci p^^e egerirous, quando seciill gloriasissimum domt-
Filio el Spiiiiui sanclo, coi cura esl pacem el uni- C ^^^^ ij^girum Recaredum regera ad D»ji Gcclesiam
lalem Ccclosise sua sanct» cathoIicaB proridere
Clorio Domino nostro Jesu Christo, qui pretio san-
guinis sui ficclesiam caibolioani ei omoibus genii'
buscongregaTil : Gloria Domino nosiro Jesu Chrisio,
4|«i uro Ulttsirem genum unitaii Toras fldei copula-
Tii, el uoum gregem, ei unum pasiorem insiituil :
Cui a Deo «lornum meritum [^.| gaudium] nlsi
Tcro calholico Kecaredo regi? Cui a Deo aeierna
corono nisi Toro orlhodoao Rt^earedo regi? Cui pras-
sens gloria el leUiriia nisi tcto «matori Dei liecaro-
do regi ? Ipse oovarom piebium in Ecclesla caibo-
ii<*a conqoistior : Ipse mereaiur veraciier apostoli-
com n^eritttm qui aposiolicttm implevii ofUcittin :
iraiisiviinos , el perfidiam Arianam cum oiniilbos
supersiitionihus suis anaiheinaiiiaviinus pariter ei
ahjecimus ; nunc vero propler charilatein oi devoiio-
nero, quam Tel Deo, tcI Ecclesiai sancix caiho!ic«
meminimus nos debere, non lanium haec oadcin
qusB peiilis promptissimo agere properamus, sed el
si qua adhuc congrua tidei esse prospiciiis iiohis do
chariiaie persuadiie ; nos eieuiin scmel recisa lidei
amor in eam devoiionem advciit, ui omne, qiiod
nobis Tcrius fraieruitas Tcsira patefecerit, leiieainus
el liberali faieamur coufessioue*
I. OiARis ergo qui fldem el commoiiiooem ab'
Arlo Tonientem, ei b«c«$qoe a nobis reienum
IpM «iDeo ei bominitm. ...bUi. qui u««ir.-p .«.ere A«ider.». «i de loU CHlto i.««. one
— - l^ glerin«t.l .« ICK.^ pnesUDC. Dom.- ^ ^,^ ^^^^^ ^,
II. Quicunque Filium Dei Doiuinum lesam diri-
sium negaTorii a paleraa subsianiia sine iiiilio geni<-
tom, oi vqualem Pairi osse toI consubsiaolialem^
anathema siu
III. QuicmM|uo Splritom SMeium non fredii aiH
non erodMeril a Paire ei fttto proeodere, euaiiqan
« Laiius exprimilur hic traeialus in ca*leris CoJi-
cibus prxter A« el M.^ in quibus h i c eihibenior a<l
m5r9inem deplcta Terba : td inugre imesHgabh m
OteMdeHemti eoneiUo,
< ^., T. S« Domino no$lro Jeeu Chrislo.
c £i i£., D.R. lu A. et reliquis : al(esraii(/arr
no Jesu Chrisio ' qui ciim Deo Pstre tiTii el regooi
fn «niuiio Spirilus sancli in s«cula Sttcttlorum.
Amen*
Frdtff cimfifssto epieceffforum , prt^^Wrtnrum vei
ffrimorum Golhieee §etUi$ ^i infra $crip$enmu
Pra>cfpieiite awem unWerso TcnerabHi eoneilio
fttque jubeole, ttnns episcoporom cniholleonim ad
■ Scribitur iategrum Nicaenuro symbolum in reli-
qiiis CodicibuH praeier A., m quo horc ad marginem
l^ililr nota : Hoc fneenies fn tynodo Sicanta.
t s Habetur fldeaC(«stafltinof>oIiUMi« synodi in om<-
itlbiis Codicibus excepio A., in quo ad roarg^nem
Bcribiiur : SiaulUer hoc reperict in ConstantinopoU"
lano condlio.
547 COLLEGTIO GlNONUU S. ISIDORI IIISPAL. ASGRIPTA. S4S
non (liserH oiM&lernuin esse Patri el Filio el cops- A omnis Ecclesia diim per toiiim mundiim teiiei callio-
tenlblenif aiiaihema sit.
IV. Quicunque tn Patre et Filio et in Sptrito
sanfto ct personas non disiinguit, ei niiius divinlta-
tis substantiam non ngnoscit, anathema sit.
V. Quicunque Filium Dei Ddminuni nostrom Je-
sum Ciirislum et Spiriium sancUiia esse Patre miiio*
rea asseruerit ei gradibus separaverit, creaturamqiic
esse diseiil, anathema sit.
VI. Qulcunquc Patrem ct Filium ct Spiriuim
sancium unius substantix, omnipotenii» et »terni-
talis esse non crediderii, anailiema sit.
VII. Qiiiconque ncfcire Filinm Dcl quas Pater
sciat dixeritf anatiiema sit.
VIII. Quicunqtie initium Filio Dci el Spiritui
•:incto depiitaTerit, aiinibcma s't.
IX. Quicunqiie Filiuiii Dei sccundum divinilatem
snam visibilem aut passibiiem ausus fuerit proUteri,
anathema sit.
X. Quicunquc Spiritum sanctum, sicut Patrem
et Filium» verum Deum et omnipoteniem esse non
credit, anatbema sit.
XI. Quicuiique alibi fidem et communionem ca-
tholicam prner Ecclesiam univeraaiem esse credit,
iilam didmus Ecclesiam quas Nicasni, et Consiaittino-
politani, ctprimi Cpbesini et Clialccdonensis concilii
decreta tenet pariler et iionorat, anatbema sit.
XII. Qoicunque Palrem, et Filium, el Spiritum
sanctum honore, et gtoria, et divinltate separat et
disjungii, anaibeina sit. q
XIII. Quicunquc Filium Dei et Spiritum 344
sanctum cum Patre non crediderit esse gloriflcan-
dos et honorandos, anathema sit.
XIV. Qoicunque non diserit : Gioria et bonor
Pairi et Filio et Spiriioi sancto, anaihcma sit.
XV. Quicunque rebaptisnndi sacrilegum opiis bo-
num esse credit aut crediderii, agit aut egerit, aiia-
tliema sit.
XVt. Quicunque libellum delestabilero duodecimo
anno Leovlgildi regis a nobis cdilutn, in quo conti-
netur Rt^manoium ad ha*rescin Arianam transJuctio,
et in quo gtoria Patri per Filium in Spirilu sancto
male a nobis iiislituta continctur: bunc iibclluni si
licain esse creditur et |.robalur : cui ba^ ades non
placei aut non placuerit, sit anathema Maran alha tn
advento Doniini nostri Jesu CHiristi.
XIX. Qui Adein spernit Nicxni concilii, anailiema
sit.
XX. Qui fidem concilii ConstantiiiopoliUui cen-
tum quinquagiiita episcoporum veraro esse non
dixerii, anathema sit.
XXI. Qui fidero Ephesin» synedi primac et Cluil-
ccdonensis non tenct ct delectatur, anathema s/t.
XXII. Qtti concilia omniom orthodoxorum episco-
poruin consona coiicilioruro Nicteni, Gonstaniinopo-
liiani, priroi EpbesinictClialcetlonensis, non recipit,
anaiberoa sit.
B XXIII. Proinde damnationero banc pcrfidis ct
communicalionis Arianae ct omnium ceocilioruiu
hxresem Arianaro fovcntioro cum anatberoaie eo-
rum propria inanu subscrlpsirous : constitiitiones
vero sanctorum concilioruro Nicxnl , Coiisiantino.
poliiani, Ephesini et Chalcedonensis, quas gratissi-
ma aure audivimus et consensione noslra veras esse
probavimus, de toto corde, et de tnta anima, et de
tota mcnte nosira siibscripstmu^, iiihil ad cognitio-
nem veritaiis Incidius arbiirantes quam quod supra-
dictorum conciliortiro coninent anctorilates. De
Trinitaie autem et unitate Patris el Filii 345 ct
Spiritus sancti nihil his verius, nihil lucidius un-
quam poicst vel poterit demonslrari : de mystcrio
incarnalionis onigeniti Filii Dei pro saluie bumani
generis, quo et vera probatur huinaox natur» sinc
peccnti coniagione susceptio et permanet iocorrupiae
in co divinitatis plenitudo, dum et natura utraque
iion deperit ct una flt ex utraque Domini iiostri Jeso
Christi persona, satis plena in liiH coociliis probatur
patefleri veritate et a nobis crediiur oroni rerooio
dubitatione. Si qui unquaro banc fidem sanciam
depravare, corrumpcrc, muiare tentaverint aut ab
eadem fide vel comrounione catbolica, quam nuper
sunius Deo miserantc adepti, egrcdi, separati vel
dissociari volnerint, sint Deo et universo niundo
crimini infidelitatis in aetcmum obnoxil. Florcat au«
tem Ccclesia sancta catholica pcr omnem munduni
pacalissimc et emineat doctrina, sai.ctitate ct po-
«pii. pro tero haboeril. a .ihcma .ii in a.ler..uni. ^,,^ . ,., . j^,^ ^^ f„,^,„, erediderin.. comn.u-
, :.°T""*'"! ""'"^"" .'?•""*"" »!«>«'!"». ht audiani ad deiieram Patri. po»ti :
Venitet betiediai Patris m<t, percipile regnum qu^
toto corde respiierit et damnaverit, anatlicma sit.
XVIIL Confitemur enim nos ex lixrcse Arlana
toto corde, tota anima, et de lola niente nostra ad
Ecclesiam catliolicam fuissc conversos : nulli du-
biuro est nos nostrosquc deccssores errasse iii hae-
rese Ariana, ei fidero evangeiic;im aique aposiolicam
nmic intra Ecclcsiam catbolicaro didicisse. Proinde
0dero sanrtam quam rraefalus religiosissiinus domi-
niia noster patcfecit in medio concilii ei manu siia
subscripsit» lianc et nos tenemus» bancconfitcmur
pariter et suscipimus, banc in populis praedicarc
ntque docere promittimus. Ilxc est vera fides quam
* JE., B.n., E. i, 7. \, praeparalns.
VBbie paralum e$t a censtilutione mundi. Si qui autem
ab ea reccsserint ejusquetieiraxeriol fidei et commu-
nionem respiierint, hi audianl ore divino in die
judicii : Diseed.te a me, maiedicti, nescio ros, ife m
ignum eBternum qui paratus ^ est d''abolo et angelis ejus.
Sinl ergo damnala in coelo et in terra quscunque
per lianc eathollcam fidero damnaniur, ct siiit accc-
pia In coelo etln terra quxcunqne in hanc fidem acci-
piuntur, regnante Domino iiostro Jesu Cliristo. cni
ciiro Patre ei Spiritu saircto est gloria in saecula sx-
culoruro. Amen.
519 CQMCiLIA iUSPANlJS. — TOLBTANUM III. 350
Fktei « umeto Niemno e$ndtiQ ccftlc. A qnm in Eccletiam caUiolicam f CBieas credidi, m«-
Credlmut iii unum Deum Patrem omnlpoteniera *.
Fidit quam exftotuenuii unium quinquaginia Paire$
comoua magms Nietenm ignodo.
Credimus in unum Deum Pairem omnipoientem ^.
Traciaiui Chalcedeneniii eoncilii,
Sufllecerat qufdem ad pienissimam «•
Damnatio ^ Arianee hmeiii.
Ugnas, in Chrlsii noroine episcopus, analliemali-
zans bxrei&is Arbnx dogmaia snperius damnala, fi-
dem sanctam banc cailiolicam, quam in Ecclesiam
catliolicaro veniens credidi, manu mea de loto corde
siiliscripsi.
Ublligiscius *,inCbristi nomine episcopus, analbe-
maiizans harresis Arianx dogmala soperius damna-
la , fidem banc sanclam caiholicani, quam in Eccle-
liain caiUolicam Ycniens credidii manu mea de loto
eorde aubscripsi«
Murila, in Cbrisii nomioeepiscopus, analiieiiializaiis
bxresis Arianae dogmaia superius daiiinaia, fidem
banc lanciam caibolicam, quam in Ecclesiam ca-
tbolicam Teniens credidi, nianu mea de loio corde
su' scripsi.
Suiinil:), in Christt nomine riviiatis Vesensisepisco-
pus, anathematiz-«ins iixresis Ariau» dogmata supe-
riusdamnala, fidem banc sanciam cailiolicam, quam
in Eoclesiam catholicam vehiens credidi, manu mea
de toto corde snbscripsi.
Gardingus, in Chrisii nomine clYilalis Tudensis,
' episcopus, analbemailxans liaeresis Arianae dogmala
superitis damiiata, fiJem haiic sanciain catholicam,
qoani in Ecclesiam caibolicam veniens credidi, manu
Diea de lolo corde subscripsi.
Bechila t, in Christi nomine civilatis Lucensis
cpiscopus, analbemaiizaiis hxrcsis Arianui dogmata
superius damnali, fidem hanc sanctam calholicam,
quam in Ecclesiain catholicani veniens credidi,
manu mea de toto corde subscripsi.
Arviius ^ in Chrisii nomino.civiiaiis rorlucalciisis
episcopus, aiiailieii aiizans liaeresis Arianae doginata
superius d.>miiaia, Udem bnnc sanctam catbolicam,
quam iu Ecclesiam calholicam veniens credidi,
roanu mea de loto corde subsrripsi * .
Fioisdus, iii Clirisii nomino civitalis Derlosanae
eplscopus, anailieniatixans haeresis Arianae dogoiuia
auperios damnala, fidem liane sanctam catiiolicain,
• Exprimilur integre Nicaenuni synih^ium in reli-
quis Codicibus prasier A. et it)., qui hanc extiiliciit
iiiarginalem notain : Hoc pleniui in concilio Nicwno
invemei,
^ Lattus acribitiir Conslantinopoliianum symbolum
in capteris Codicibus, esceptis A. et i£«, iti guibus ad
iiiarginem legilur : SimilUer invenieni hoc in Conilan-
tinopolitano concilio.
• Habetur late eipressus hic traclatus in reliquis
Codicibus, praeler A., cl A^. , in quihus haec inschbi-
lur marginaiis nota : Hoc in Chalcedonensi concilio
reperiei copioiint,
^ £x U. lii A., M.f Vbi damuatacsi Ariana hette"
nu mea de toto corde Bobscripai»
Siroililer el reliqui presbyteri et diacones ex bsc-
rese Ariana conversi subscripserunt.
Signum Gussini I viri illustris proceri.
Fonsa vir illusier anaihemalizans subscripsi.
347 Afrila vir illuster anaibemailzans subscri-
p?i k.
Aila vir illusler anathematizans subscripsi i.
Ella vir illiister anaihemaiizans subscripsi.
Simililer el omnes seniores Gothorom subscri-
pserunl.
Posl confessionem igilur et subscriplionem om-
nium episcoporum et loiius genlis Gothicae seniorum
g gloriosissimus dominus nosier Recaredus rcx, pro
reparaiidis simul et confirmandls dlsciplinae eccle-
siasticae moribus, Dei sacerdotes taliter aflatus est
dicens : Ueg'a cnra usque in eum modum protendi
debet et dirigi, quem plenara coiislet veriialis ei
scienlae capere ralionem ; ham sicui iii ribus huma-
nis gtoriosius eminet polestas rcgia, ita ei pro^pi-
ciendas commodiiaii comprovincialium major debet
esse el provideniia. At nunc, beaiissimi sacerdoies,
non in eis laniunimodo rebus diffundimus solerlinm
nostram quibus populi sub nosiro reginiine positi
pacatissime guberneniur et vivani, sed ctiam in ad-
julorio Chrisii extendimus nos ad ea quu sunl CiB*
lestia cogilare, et quae populos fideles erflciunt saia-
gimus non nescire. Cxtei nm si lotis nitendiim est
C viribus humanis inoribus modum ponere et fnsolen-
lium rabiem regia potestate refrenarc, si quieti et
paci propagandae opein det>emus impendere, mulio
magis est adhibenda solliciludo desiderare el cogi-
tare divina, inhiare sublimia ei ab errore relraciis
populis veritaiem eis serena luce oslendere: sic
eniin agit qui mullii»lici bono se a Deo remunerari
confidit ; sic enim audii qui super id quam qiiod ei
commitiitur augel, duni illi dicitur : Quidnuid iupef'
erogaoerit ego eum redicro reddam libi. Ergo quia jam
fidei nostr», et confessionis forniam pleua aerie ve-
sira beaiiludo recensuit, siinulqtie et sacerdotttm
iiosirorumque proeerum fid* s aique confeasio san-
ciitati vesirae perpataii, hoc adhuc necesaario pro
firmitate catbolicae fidei uosira Deo supplei iiisli-
^ tuere deerevit aucloritas, ut propter roborandam
gentis nostrae noveltam conversiouem omnes Hi*
spaniarum elGalliae Ecclesix lianc regulam servcnt:
ui omnes sacrificii lcmpore aute communionem ■
iii. Iii rcliquis deest hic tilulus.
* lii omnibus Codicibus, exiepto A., &Iurila prxpo-
nilur Ubiligisclo.
' Ex reliquii prster A., in quo : Tudennae.
s Blt., E. 4, T. i, 2, Becct/n, U., UadUa.
1<E. 4, T. 1,2, Ar^fomfui.
i Ex reliquis Codicibus praeter A., in quo legi»
lur : tignum feci,
\ AS,., CHtiaw. E. 4, T. 1, 2, Quiisiiit.
k B.R., T.t,2, Agila.
1E.4.T. 1,2, Eila.
^ JE.f B,R.^ E. 5, 4, U., communicaiionewu
551 a>LLEGTia GVMONUM S. iSIMmO illSPAL. ASCRIPTA. SS2
cMfofiiClirifU fai tangoinis inKia orienuliam p»r* A Cliri«ii eorvut ei tMigiiiMn pr«libaBdum peciora
pepulorutt lide purificala accedanL
tium niorem unatilmlter d<ra voce aacraliisiaium
fidei recettseanl symiiulum, ut primum populi quid
ereduliuic icneaut faieantur et sic eerda fide purift-
eaia ad Christi corpus ei sanguinem percipiendum
exhlbeant* bum cnim constiuuio hxe fucrit pcrcn*
luter conservata in Dci Ecclosia ct hdelium exso-
lido corroboratur 34S crcdulilas, ct perfidia iufi-
deliom confuiata ad id quod repetitum saspius reco-
gnoscit fatilliroe inclinatur ; nec sc quisquam jam
de ignorantia fidei eicusahit a colpa, quando unirer-
sorum ore cognoscit quid catholica teneat et credat
Ecclesia. Omnibus crgo capiiulis, qu» adhuc per
vestram sancUutcm regulis ccclesiasticis adjicienda
111. Ut ne quis extra n^icessilutem rem EccUsite
cUienet.
Ilaec sancu synodns nulii episcoporom liceniiam
triboic res alienare Eedeside» quoniam ei amiqoio-
ribus canonibus prohibeniur : si quid vero quod utl-
liutem non gravet Ecclesiae pro suffragio monacho-
rum ad suam parochtam perttnentium dederlut,
firroum roaoeai ; peregrinorum vero vel clericoniro
et egeoorum necessitaii salvo jure Ecdesi;e pras-
siare permittuntur pro tempore quo potuerint.
IV. Vt Ueeat epiicopo nnam ex paroehiU basilieam
monatttrium fecere.
5i episcopns onam de parocbttanls ecelesiis sois
sont^ boc pro fidei sancix rcvercnlia et firmiute - ... rrr ^ j.. i • t. ..
proponite % quod de profircndo symbolo nosira, Dco » '««"«s»^"»»^ ^»^^-^ [f- ; ^- • ^»^'«1 ;<>»»?^V . '"
!i^.„.. A..r..u .L..'... . ,1. .^.«.. •....«. ... M roonachorum regufanter eongregaiio vivat . Iioc
dc conscnsu condlil soi habeat licenllam beiendi ;
docenie, dccrcvit scrcuiias : de cxtcro autcm pro
iahibendis ifisoleniium morilms , inca vobis conscn-
liente ^lemcntia» scntentii? icriniiiate districtioribus,
ei finniori disciplina qux facicndaiion sunt ptohibitc,
et ea qux ficii debeot immobili constitutionc firuiaie.
CAllTOI.4 et*« 121 OCI fiOMI.^E SA^CTa SINOOUt C^a-
STITIIT.
I Vt ^wKHimmm eiatnta tt prntulwm itomwi^um
decreta CMtodiantur^
Post daoiiiaiionem toresis Arianai et iidei sanciA
ratholicx eapesiiioneiH hoc sancium prxcepit ceiici-
lium : ul quia iu ooimuilis vel haercsis vd gciitilitatis
necessiuicper Ilisp4niarum cccleiias canonicus pra:-
qui ciiam si de rebus Ecdesl» pro eonno tobsuiii-
lia aliquid qood detnmentum Eedesim oon eihibe^t
cidcin loco donaverii, sitiStabile: rei enim b««Q«
siaiucndx tanctum concilion dai astentom.
V. Vt taeerdotet et levii<e roife fom uxarihat
<:ompertum eti a saocto conciiio epiteepee, pre-
sbyicrcs ct diacones venientes ex hsrese, caruali
adiinc dettderio uxoribnt copolaii : oe ergo de cac-
ftern fiai ^ iioe praxipiiur qued ei prioribot canoni-
Inis icrmiiiaior : nt oon iiceai eb vivere libkliiiosa
tocieuie« sed maneoie ioier eos flde coi^ugali eom-
leraMtStts esiordo^ dum ct licentia abuudarct iraos- C niuiicm uiilitaiem habeant, et noo sub ooo cenclavi
gredieodi et disciplinae opiio negaremr, damque om-
•is eicessos ha^resis (ioveretur pairocinio, ut ^ abun-
daniiani mali temperei districiie discipliooe, pace
Ecclesim Christj roisericordia reparata « oronc quod
|M*iscerom caooouat aociorilat proliiba eii retur-
fdiie diteipiii» liihabiiuai, ci agaior omoequod pr«-
cc^ fieri ; oianeaoi in ^too v^ore coociiiorom om-
«kuo eootiiioio, timul ei ^ynodicae sanciorom pr^o-
oolum ilemononimepistoic; oullut deioccpt ad pro-
«ertfldot hmwrot ecdesiasticot centra vdiu cano-
twM «tpiret indigoot; nihii «a iioc fiai, qtiod sancii
Poiret opiriio Iki pleni tanienioi 4ebere oon fieri,
oi qui frtttompaerii tevcriute priorum canoiuim
iMsirinisatur»
IL l/f in onmihm eoBiesiia dit domnka wifmboium
recitetwr»
Pro rcvcrcntia tanctissimas fidd oi propter corro-
iioraudas bominom invalidas menies consuUu piis-
Eiiiii ct gloriosissimi domini Recaredi regis sancta
constituil synodus : ut per onines eeclesiat liispani»»
Gallis vel GaHxdx secundum formam orienialiuin
ecdeslaruflif coociliiGoiitUotiiiopoiiUoi hoc est cen-
iom qdnqiiaginU epitcofioruffl symbdum 348 ^^^^
redieiur, ui priusquum dnminica dicalur oratio voce
dara a populo praediceiiir [7. 1, 2, reciteiur], quo ct
fldcs vera «oaoitetom testimooium lubeat et ad
maocool , vel certc, si soiZragai vlrios. lo aliam do-
mooi suam Hiorem laciai imJbiiare , ul cattitaa ct
apud Deum ei iMminet iubeai lcsiiaBOoium bonum.
Si quis vero posi hanc eonveniiooem oiiscene cum
uxore elegent vivere, ut iector halieatur : qui vcro
semper sub caoone eedesiastico jacoenni^ si con-
ira veterum imperata io suis edioUt mulierum quc
iulamem suspidooem possooi generare coosortium
iubuerint» iUi canonice quidcm distringaniiir, mu-
lieres vcro ipsae ab episoopit veouodaiaa pretium ip-
sum pauperibus erogeiiir «•
350 Vl« ^^ ttrfof Eceletim ak rpiscope maouawsfKS
o patrocinio Eccieum nusufMom discedai , tt ul U»
berti atiorum ab epiuopo defendantur.
D De liberiis auUm id Dd pncdpiuQi saoordoiet :
ut d qui ab episcopit facii suni tecondum medum
cui cjooaes aatiqui dant iiceotiam • tint liberi > et
iameo a patrodoio Cedeslie tam ipsi quam ab eii
progeniti non recedant. Ab aliis quoque liberUti tra-
ditl et ecdcsiis commendatl» patrocinio epitcopali
regaatur, et no cuiquom donentur a priodpe boc
episcopus posiulei.
VII. Vt ad mentam eplteojn Scripiurm divince
leguniur^
Pro reverentia Dei sacerdotum id univerta tancu
eontiituii sfoodoo : ot qoia adeoii crebn> flaeiisis
■ B.R., E. 4, prwponite. ditdpiinm.
I* Ex cateris Codidbos pr«ter A. et E. 9, io qoibus c B.ft. , E. 4 , T. 1% a6 episcopii emmdaim to me-
adcst bxc lcctio : et abundantia maii teperet diitnctio natichum pueHarum terviturm dabunttur ommbut.
m CSONCILIA HISPANIiB. — T0L6TANDM IH. 3M
oUow fabulae tnterponi ; in oinni saoerdouli convi- A nitentiam ei traJai : si f ero molier roerit , noa
Tio lectio Scripianrum diYinarum misceaiiir ; per
boc e»l» el animaB aediftcantor ad bonum ei fabola
non necessari» probibentur [i£., reprobantur].
?II1. Ul Wericui de fanutia fuci a piineipt iion
aoiieittr.
jubente [F. I , innuente] autem atqne consen-
tiente doroino piissimo Recaredo rege id pr«cf pit
sacerdotale cniicilium , ut clericos ex familia flsci
nullus audeat a principe donaios eipetere, sed red-
dito capitia sui tributo Ecrleai« Dei cui sunt alliga-
[| , osi|Qe dum vivent regulariter administrenl*
iX« Vi ecHenm Arian&rum ad caiholUum epluopum
in cujus di(Bce$i tunt perlineani.
Decreio bujus .concilii hoc statuitur, ut ecclesiae
accipiat posoitentiam niai priiis rouiaverit babiium ;
ssspius enim iaicis tribuendo desidiuie pmuiteaciam ,
ad lamentanda rursum facinora poat acceptam pm*
nitentiam relabuntur.
XliL Ul ckrict ^j smilerdi judket appeimu
excommMttkenlur,
Diuturna indiscipiinatio ei llcentias inolita prs-
aumptio usque adeo illiciils ausibus aditum paie«
fecit, ut clerici concl^ricos soos, relicto poniiAco
suo, ad judicia publica pcrtrabant : proinde ataiui*
mus boc de caeiero non praesumi ; sed si quls boc
pracsumpserii facere» et causam perdat et a com-
munioiie efficiaiur exlrancus.
352 XtV. De Judais.
quae fucrtinl in baprcsiAriana nunc auiem sunt ca- b Suggerenle concilio, id glonosissiniusdomiottsno-
tholicap, a(d cos episcopos cum suis rebus pertineant»
ad qnos parochiae ipsae in quibos eccleslae sunt per-
tinere videntnr.
X. Ui tiduie pro eoitraie tioieniimn nuUut inferaif
ei ui muiier invila virum non ducai,
Pro consulto castitaiis quod roaxime iiortamenio
conciVii proficere debet , annuente gloriosissimo do-
mioo nosiro Recaredo rcge , hoc sanctum affirmat
concilium , ut viduaa quihus placuerit tenere casiila-
tem nulla vi ad nuptias iterandas veiiire coganiur;
quod si priusqusm profiteanlur coniioentlam nubere
351 ^l^^gerint , illis nubant quos propria voluntate
volocrlnt liabere mariti»8. Similis conditio et de Yir-
ginihns babeaior^ nec extra • voluntatein parentum
ster canonibus inserendum prascepit, ut Jodaeit non
liceatCbrislianas halicre uxores«velconcnhinaB, ne^
que mancipium Christianom in vsos proprios eom*
pararc : aed ei si qui filii es taii eonjugio nati suns
assumendos esse ad baptisma ; nulla officia poblicn
eos opus est agere per quae eis occaslo iriboaiur
poenam Cbristianis infcrre : si qni vero Cbristianl
ab eis Judaico ritu sunt inaculaii vel etiam circmii-
clsi , non reddito pretio, ad iibertalem et religionem
redeant Cbristianain.
XV. Ci urvi fisei qui eeeleuae conBiruuni doiem
faciani ei a principe eonfirmeiur,
Si qui ex scrvis llscalibus foriasse ecclesiiis con-
struxerint easque de sua pauperiate ditaverint , boc
vel soam coganiur maritos accipere : si quis vero C procuret epi^copus prece sua auctoriuie regia con-
propositum casiitaiis vldlue vel virginis impedieritt flrmari.
a saocia communlone et a liminibus ccclesiae ba-
beaiur exiraneus.
XI. Ui pdenitent pamiieniiam agai.
Quoniam comperirous per quasdam Hlspaniarum
ecclesias non secundum canouem sed foedissime
^ pro suis peccatis bomines agere poenitentiam • ut
quotiescunque pcccare voluerint « loties a presby*
tero se rcconciliari exposlulent , ideo pro coercenda
tam exsecrabili praesumptione, id a sancio concilio
jubctur, ut secundum formam canonicam aniiquo-
luiu deiur pceoiientia , boc esi ut prius eum quem
sui pcenitet facti a communione suspensum faciat
iiiter reliquos pauiitentes ad manus linpositionem
XVI. Ui epitconi eum judicibut idola detiruani , el «1
dominl idoiairiam tervit prohibeani,
Quoniam pene per omnem llispaniam sire Galliam
idololatriaesacriiegiuminolevit, hoc cum consensu
glorioslssiml principis sancta synodus ordinavit, ut
omnis sacerdos in loco suo una cum judice lerritorii
sacrilegium memoratum studiose perquirat, et cx*
terminari inventa non differat ; bomines vero, qui ad
talem errorem concurrunt , salvo discrimine anhn»»
qua potueriol animadversione coerceant: quod si
neglexerintt sciant ^ se utrique excommunicaiionis
pcriculum esse subitiiros. Si qui vero domini extir-
pare boc malum a possessione sua neglexerint vcl
crebro recurrere ; expleto autem satisfactionis tem- D familiae suae problbere noluerint , ab episeopo el ipsi
pore , sicuii sacerdotalis contemplatio probaverit a coinmuuione pellantur.
eum commuoioni resiituat : bi vero qui ad priora
viiia vel infra pGeuiientiae lempus vel post recoiiii-
liationem relabuniur, secundum priorum canoiium
severiiatem dainnenlur.
XJI. De hit qm pmniientiam potcunl : ti air^ priut
iondeaiur; ti femna^ priut habitum muiii,
Quicunque ab episcopo vel preshytcro saiius vel
liinrmos poeniteniiain postulat, id ante omnia epi-
scopos obscrvet et presbyter, ut si vir est, sive
snnus, slve' iofirmus , prius eum tondeat et sic poe-
• B.n., E. 4, T. I. cflre.
^ T. 9, fidittime. IJ., feedittimam.
^- in rcliquis pneter A.» tibuerit.
XV I. Ui epitcoput cum juftieibut neeatoret fitionm
aeriori diteipiina corripiai»
Dum multae querelae ad aures sancti concilii de-
ferrentur, inter caeiera tanise enidelkatla eat opns
riuntiaium quantum ferre consedeniium aures saoer*
dotum non possent , ot in quibusdam llispaniaa par-
tibtts filios auos parentes inierimant fufniGaiioois
avidi, nescii pieiatia; quibus si taedium est filios
numerosius augere *, priua se ipsoa debeoi castigare
a fornicatione : nam dum causa propagaodm prolia
<> T. 2» fcienl «(t^ire.
• In reiiquis, praeier A. et E. 5, agere*
5S5
COLLCCTIO GANONUM S. ISIDORO UISPAL. ASCftlPTA.
55G
«oriianiur conjugia , hi et parrieidio et forntcationi A sunt dencgentur, lioc est neqite in angariis pr6»by-
leuentnr obnoiii. qui fetus nccando proprios decent
»« non pro 353 filiis sed pro libidlne soclart. Pro-
inde iftiilum nefos ad cogniiionem gloriosissimi do-
nilni nostri Recaredi regis perlatum est, cujus
gloria dignnta est judicibus earomdem partium im-
perare, ut hoc horreiidum facinus diligenier cum
sacerdote requirant *, et adhibita severitate pro-
bibeant : ergn el sacerdotcs locorum haKS sancla sy-
iiodus dolentius convenit, ut idem scelus cum judice
ciiriosius quaerant ct sine cipitali vindicta acriorl
disciplina prohibeant.
XYIIf. Ut $emelmanno $ynodu$ fial et judicei et ac»
lorcs fiici prneuHiei iinL
Praecipit haec saiicta et vencrabilis ^ synodus, ut
teres aut diacones neque in aliqtiibus fatigcnl • indi-
ctionibus. ne videamur in Ecelesfa Dei ciactores po*
tius qiiain f>ei pontiflces nominari. Ili vero clericl
tam localcs quam dioecesani qui se a*) epiiicopo gra-
vari cognoverint, querelas suas ad metropolitauom
deferrc r.on dilTeraiityqul mciropolitanus non more-
lur ejusmodi praesumpiiones disiricte coercere.
XXI. Vtnonl ceat judic.bui clericoi vel servoi Eccteum
in inii aiigariis ocewpare.
Qtioniam cognorimus in inultis civiiatlbus ecclesia-
rum servos et cpiscoporum vel omnium clericorum
a judlcibus vel acioribus publicis in diversis anga-
riis faligari, omne concilium a pietaie gloriosisslmi
domini noslri poposcit, ut tales deinceps ausus inhi-
sbinie priorum aucioriiate canonum qu% bis inanno B beat, sed servi suprascripiorum ofliciorum in eonim
prxcepii congregari coocilia, consulta ilineris fongi-
tttdine ei paupertate ecclesiaruni ilispani», semel In
anno in locum quem metropolitanus elegerit episcopi
eongregeniur. Judices vero locorum vel actores fisca-
liuni paLriinoniorum ez decreto gloriosissimi domini
iiostri simul cum sacerdotali concilto autumnali tein«
pore die calendarum Novembrium in unum convc-
nianl, ut discanl quain pie ct juste cum popiilis agere
debeaiil, ne in angariis aut in opeisitionibus super-
fluis sive privatum onerent sive flscalem gravent. Sint
cien.m prospectatores « episcopi secundum regiam
adinonilionem, qualiter judices cuin populis agant,
ut aut ipsos prxmonitos corrigant aut insolentias
corain auditbus principis innotescant; quod 6i cor-
nsibus vel Ecclesi» elahorent : bi quis vero judicom,
aut actorum clericum, aut servum clerici vel Ecclesiae
in publicis ac privatis ncgoiiis occupare voluerii, a
e mmunione ecctesiasiici coi Iropedimcntnm facit
efncinlur oxlraneus.
XX-II. Vt reliyiosorum corpora psallendo tantum dedu-
cantur,
Religiosorum omnium corpora qui divina vocatlone
ab bnc vita recedunt cum psalmis tantummodo et
pNallcniium vocibus debere ad sepulcra dcferri ; nam
funebre carmen quod vulgo dcfunclis cantari solet,
vel peccatoribus se prozimos aut familias cedere,
ontnino prohibemus. Sufdciat autem quod in spe re-
surrectionis Christianorumcorporibus famulatus divi-
repios emendarc nequiverinl, et ab Ecclcsia et a coro- C n»'^"'" impendilur caniicorum ; prohlbet enlm nos
imunione suspendant : a sacerdotc vero et a senio-
ribus deliberelur, qiiod provincia ^iue suo deirimenio
praesiare debeat judicium. CouciHum autem non sol-
valur, nisi locuin prius elegerint quo succcdeuti
tempure iterum ad roncilium veiiialur, ut jam non
necesse habeat meiropolitanus cpiscopus pro con-
grcgando concilio litieras destiuarc, si iii priori con-
cilio tempus omnibus denuntietur et locos,
WlL.Vt EccUiiacum rebui ejui ad episcopiordinationem
pertineat.
Hulti conira canonum constiiuta sic occlesias quas
cdiflcaverint postulaut consecrari, ut dotem quam el
ECih^six contulerint censeant ad episcopi ordinalio*
iiem non pertinere, quod facium et in praeterito dis-
pltret et in foturum prohibetur ; seJ omnia secondum ^ saltuiionibus el turpihos invigilent canticis, non so-
Aposiolus nostros lugcre defunctos dicens: De dor-
mientibui autem noto voi contriitari sicul et eeeteri qui
ipem non habent : ei D.rminus'non flevit Lazanim mor-
tuum, scd adhujus viiae aerumnas ploravii resiisclian-
ditm : si enim potesi hoc episcopus, omnes Christia-
nos agere prohibere 355 '^O" moreior ; religiosls
lameii omnino aliter fieri non decerc censemos, sic
enim Ghristianorum per omncm mundum humari
oportet corpora dcfunctorum.
XXIII. Vt in ianctorum natalitiii baltematlee prohi"
beantur,
Ezlcrminanda omniiio est irrellgiosa consuettido
quam vulgus per sanclorum soie nnitales agere eon-
suevii, 01 populi qui debeiit officia divina attendere
constitutionem aniiqoam ad episcopi ordinationem et
potesiatem pertineani.
354 ^^- ^' ejfiicopui angarinji vel indictionei in
dimceee non imponat,
Mullorom qoerela hanceonstiioilonem ezegil, quia
eognovimos eplscopos per parochias siias non sacer-
doialildr sed et cradeliter desxvire ^, ct dom scri-
pium sit : Formu eitote§regii neque dominantei im ctero^
azacilonea dliBcesl suae vel damna infligont: ideo
e&oepto qood veleroro consiltutiones a parochiis lia-
bere jobent epiacopos, alia qox hocusque praesiimpta
" In cxterts, esceptis A. el E. S, perquirant.
^ In rcfliqois^ prasier A. el E. 3, veneranda.
• BR., proipectsrei. E. 4,T. t, proipeeioresChristi.
lom sibi nocenles sed el religiosorom officiis per-
strepentes : hoc enim ni ab omni llisiiania depellatur,
sacerdoiom el jodicloro a coiicilio sancio corac eoni-
miuitor.
Edietum regis in confirmationem coneiUi.
Gloriosissimus et piissimus doininos nuater Reca«
redos rez ; Universurom sub regni noslris poleatate
consistenlium amatores nos suosdivinafaciens veritas
nostris principallter sensibus inspiravll, ot causa in-
stanrandae fiilei ac disciplinae eccIesiasjtjcaB episcopos
omnes llispani£ nostro praesentandos colmiol jubere
^ M,,, 4, T. 1, 2, deierme. \
• bz caeieriS; praetcr A., in quo, fatiyentur.
357 CONCILIA niSPAiNliG. — TOLETANUM III. 3*8
mus. Prxcedenti aolem d.lieeuii et cauta delibera- A XX. Quod sacerdoies moderaiiier agere debeaut
tione sive quse ad AJem coiiveniunt, seu quae ad mo- per parocliias suas.
rum correciionem respiciunt,cum omni sensus maiu-
ritaie ei inteliigcntije gravitate constat esse digesta.
Noslra pruinde aucloritas id omnibus hominlbus ad
regiium nostrum periineiitibus jiibet,ut si qua definlta
suiit In hoc sancu> coucilio babito in urbe Toletana
anno regnl nostri feliciter quarto, nulli contemnere
liceat, iiullus praeterire prssuroat : capitula enim qu»
seusibus nostris placita et disciplinae congrua a prae-
senti Gonscripia sunt synodo, in omniaucioritatosive
clerlcoroin, sive laicoruoi, sive qtiorumcunque liomi-
nuOi observeniur et maiieanl : id est :
I. De observatioiie prioruin canonum.
II. De syiikbolo |iroferendu a populis in Ecclesia.
XXI. Quod servi Ecdesi» sive elericonira non
debeant a judicibus vel nostrb actoribus in aliqua an-
garia fatigari.
XXII. Quod religiosorum eorpora com liymnis et
canticis tanlum deferenda sint ad sepulcra.
XXIII. Quod ballemaiiaB et turpes cantici prohi-
bendi sunt a sanctorum solemnibus.
*
llas omnes consiitutiones ecclesiasticas quas sum-
maiim brevilerqiie pracsirinxiinus, sicul plenius in
canone coiitinentur, inaiicre perenni stabilitaie saii-
cimus : si quis ergo clericus aut laicus baruin san-
ciionum obediens esse noluerii; si episcopus, presby-
ler, diaconus autclericus fuerit; ab omni concilio ex-
III. De episcopis, ut eis non liccai reni alienare " communicationi subjaceat: si vero laicus fuerit et
Ecclesiae.
IV. Ut episcopo liceat unam de parocbiianis ecde-
siis monasterium f.icere.
. Y. Ut episcopis, prehbyieris et diaconibus ex bae-
rese conversis jam non liceat misceri uxoribus : vel
quod hi qui semper catholici fuerunt in cellulis suls
cuin mnlieribus extraneis non morenlur*
?f. Quod liberli ab cpiscopis vel ab aliis facil et
ecclesiis comniendati permanere debeanl I.beri.
VII. Quod lectio in omnibus sacerdoialibus mensis
legi debcal.
VIII. Quod clericos ex familis flari nosiri nullus
nnquam a rege pusiulcl, ei qui acceperil irriia lalis
dooaiio mancal.
356 IX. De ecclesiis ab baerese translatis, ut ad
eos episcopos in qoorum sunt parocbiis pertineanl.
X. De viduis : quod quae voluerint conlinentiam
leneant, et qua^ nubere elegerint qoibos YOluerint
nubanl: eaque ei de Yirginibus.
XI. Qood poenitenles secundum modum cauonum
aiiiiquomm debeant agere pocniteniiam.
XII. Quod qoi yoloertnt pcBniieiitiam agere prius
londcaiitor aot babiiom muient.
XIII. Qood non liceat duos clericos in forom cao-
sare publicom.
XIV. Qood Judaeis oxores vel concoblnas Chri-
siianaa habcre, sive comparare inancipia GliriAiiana,
bonestioris locl persona est, medietaiem racoliaium
siiarum amiltat fisci virlbus profuluram; si veroinfe-
rioris loci persona esl, amissione rerum suarum mul-
ctatus in exsilium depuleiur.
Flavius Recaredus rex hanc deliberationem quam
cum sancla deilnivimus synodo conflrmans subscripsi.
Ilasona in Christl nomine Ecclesix calholieae Eme-
riiensis nietropolitauus episcopus provinciae Lusi*
taniac, his consiitutionibus, quibus in urbc Tuletana
imerfui, anuuens subscripsi.
357 Enphemius in Glirisii nomine Ecclesiae ca-
Ihoiica: Toietin® iiictropolitanus ep.scopus proviu-
ci» Garpeiania^, his consiiiutionibus, quibus in urbe
^ Toletana inierfui, annuens subscripsi.
Leander in Cliristi nomine Ecclesiae catholicae
llispaleiisis nieliopol.tanus episcopus proviiiciae Die-
ticx, hisconstiiuiioiiibus.quibus in urbe Toletana in-
tetfui, annuens subscripsi.
Micctius ■ in Cliristi nomine Narbonensis Ecclesiae
metropoliianus episcopus Galliae protincix his con-
stitiitionibus , quibus in urbe Tolelana interfui , tn-
nuens subscripsi.
Panlardus ^ in Christi nomine Ecclesiae catbolicae
Bracharensis melropolitanusGallxciae provinciae,epi-
scopus, his consiilulionibus, quibus in url)e Toletana
iulerfui , annuens tam pro me quain pro fralre meo
Mitigisio, episcopo de civiiale Luci, subscripsi.
et judalzare non liceai, vel publica ofileia peragce. w^ Ugnas in Chrisii nomine Rarcinoneiisls Ecclesiae
XV. Quod inanpre debeat firmum si servi fisci iio-
siri eeclesias fecerint easque de peculio suo ditave-
rint.
XVI. Quod Idolairiae cultura a sacerdolibus vd a
indidbus exquirenda est atque exiermlnanda.
XVII. Qood qui fllios suos necaverint a saccrdoli-
bus vel a jiidicibos distringantor.
XVIII. Quod semel in annR ad concilium sarerdo-
les et judices, alqueactores pairimonii noslri debeant
eonvenire.
XIX. Quod ecclesiarutn omninm dotes ad episcopi
ordinationem debeant pertinere.
• iC;., D.R., C. 5, T. I, 2, U., G.» Jft^eliMS. E..
ii NigetiM,
episcopus, his coustitutioiiibus , quibus interfui , an-
nuens subscripsi.
Murila in Cbrisii nomine Valenlinae Eccle iae epi-
scopus, his constitiitionibus,'quibus iuterfui, annuens
subscripsi.
Andonius in Cbrisli nomine Ec:cleslae Oreianae ftpl*
scopus liis consliluiionibus, qoibus iuierfni» annnens
subscripsi.
Sedatus in Clirisii nomine Deterrensls Ecdesiae
episcopus annuens subscripsi.
Paltnatlus in Christi nomine Ecclesiac Paccnsis
episcopus subscripsi.
^ D.R., Pantardiui. E. 4, T. f , Pamrdui.
m COLLEGTIO CANONUH S. ISIDORO IIISPAL. ASCBIPTA. 300
Joanacs in Cbrisli nomine MeAimn» Ecdeaiae epi- A Julianvs Dertosanac Rcole»i£ opiscopus snbeeri^
scopus suliscrip^L Frosclus ^ episcopus 8ub$«rii si.
Iluiio Seiabiuntt Ecelesi» episeopus subscripsL Tbeodorus Ba<Uiao« ICcclesia! eiii$copus sub^cii-
Petrus Osionobensis Ecelesift episcupits subscri* psi*
psi. Petrus lliberiiana: Ecclesiaeepiicopus subscripsi«
Slepbsnus Tarraconensis •Ecclesi» episcopns sub- Ueccila L^tcensis Ecclesi» e^^iscopus iubscii|>si.
scripsi. Petrus Segovicnsis Ecclesia: episcopus subscripsi.
Gabinius Osceniis ^ Ecclesiae episeopns stibaerlpsi. Gardingus Tudensis Ecclcsiai episcopus subscri-
Neufila Tudensis EcclesiiB episcopus subicripsi. psi»
Pauius Oiyssiponensis Ecclesi» episcopus subscri- Tlgriilius Agatbensis Ecclesis episcopus subscri-
psi. psi.
Sopliroiiiiis Egarensls « Ecclesiai cpiscopus sub- Argioviius Portucalensis Ecclesiie episcopui lub-
scripsi. scripsi.
Joannes Egabrensis Ecclesia; episcopus subscripsi. Liliolus Acciianai EcclesitT episcopus subscripsi.
fienenaius Elenensis ' Ecclesia: episcopus subscri- 358 (^Uinus Yalcniin« Ecclesiae epiiCopus sub-
pfL B scripsi.
Polybins Ilerdensis Ecclesiae episcopus subscripsL Tlieodorus ^ Ca&iuionensis Ecclesix episcopus
Joannes Dumieiisis Ecclesia». * episcopus subscri- subscripsi,
psi. Vel tus Tucciianae EcclesLe episeopus subscripsi.
358 Proculus Segobriensis Eedesiis episeopits Protogcnes Ecclesla Sagontln» episoopua sub-
subscripsi. scrjpsi.
Era.arim ' UouAi^Mi* Eed««i» «piMOfm u^ ""?'" C»'^»"i«*"» EecteM» «P»«»l>>» •"»»-
scripsi.
^. ,. . ^ «... , AlictusGerondeosisEccleslaeepiscopiissobscripsi.
Simplicios Qsssrauguslanx tcde^m episcopos posijonius Eminlensis Eccleei* episcopus sub-
"*^"P*«- scripsl.
Constantius Portueaiensis Eedesia epfseopos sab- Talasius Asloricensis Ecclesi» episcopus sub-
scripsi. scripsi.
Simplieius CJrgeilitaott Ecelesi» episeopus subscri- Agripplnus civitatis Lutuvensts i provlnel» Gal-
pgi, o iiac episcofius subscripsi.
AsieriusAucensisEcctesixepiscopossubscripsl. ^"'"®'"» Pampilonensis Ecclesi» episcopus snb-
Aga|)ias Cordubensis Ecclcsla e|tiscopus subscri- '^ripsu
pgl, liyaciAlboe Caiirieosis Ecdesi» epmppnm snb-
Stephanus Itiberiian» Ecclesix episcopus subscri- "^^*
pgl, GalMSus ardiipreabyter EmpoHuos» Ecdesisi,
Peints Arcavicensis Celtiberi» Ecclesix episcopus •^®"' ^*^®"™ ^^™'"* ^ Ffuctoosi tpiaeopi. siili-
subs^ripsi. Wipsi.
Ubiligisofos Ecclesis Yateiuia s episcopus sub- Servandus diaeonus Ecdesi» AsUgilin», agens
scripsi. ^^* domifli nid Pergasi ^ episoopi, subscripsi.
Joaniies Belensts Eeclest» episcopus subscripsi. IWemirus arcliipresbytor Aurioosis Bcdesic .
Sunnila Desensis Ecdesi» episcopus subscripsi. •'***•. ^**^ ^^^ "^ ^^ •P'*^«^' » "**'
Philt|>pus Lamecensis Ecclesix episcopus snbscri- '^"P"- . . ^^
psi. Genesius in Christi nomino orchi iiacooiis Ecdesin
Aquilimis Aosonensts Bcdesis episcopus subscri- *•»««'<»«»"•. *««» •««»» i^^ "»d iloliii epi«
psL H wopi, subscripei.
Dominicos Iriensis Ecdesi» episcopas subscripsl. ^^^*"»»»» ardiidiacomis Ecdcsiv NeMasensis,
Sergius Carcasonensis Ecclesi» episconus subscri- !f •"* ^*^,**" "^^^ "*** ^*****" «piscopi, sulMoripsi.
pg|. HomiUa ^ ioneti Leandri in iaudem Eedtumobcmt'
Basilras Ifiplensis F.cdesi» episcopos subscripsi. canonum edita.
Leutherius SaUmanticensis Ecdesia episcopus Festivftatoro hanc omnlum esse solemniorem resti
***^^"?*^\ . viutum novitas fpsa signilicai, quoiiiam sicut nova
Eylalius IlalieeDSfs EedesiiB episcopus subscrirsi. est conversio Untarum plebium causa, iia et noviora
! 5j^' V^i *;. '''• ^ ' *• "'• ^' • ^^«wiieujij. Uim ibi euUua epkcopuM.
f'l T i ^r^^V?- * ifc- T. 2, TheudiricHs.
• A B R F V 1 T ?'t . . . ^' '^- ^- *' '"^••^- 'T. «, Pngoii. T. «, Pa.
i M D R F 7^t''74 ^ii^c^^vTr ' J!^^ hiec homilia in A. et E. 3. DesumpU est
-i:T^^^^^^^^ ^^'^ ••«^•^«« varianUbas rdiquoram Uo-
SCI CONCrLlA HISPANIA. - TOLETANIM IIL 5«
siint solito Ecclesiae gnudia. Nain niuUas solemnita- A minat et qux Iiamo iijcesseril non impulai <\amna.
les per aniii decursum celebrai Ccclesia, in quibus
umelsi habct gaudia consueta, nova vero sicut in
bac non babet. Aliier enim gaudet de rebus semper
possessis, allier de lucris magnls bis nnper Inveniis.
Pro qua re et nos ideo majoribus gaudiis elevamur,
quia repente novos Ccclesiam parturlsse populosin-
tuemur, et quorum asperitateni qnondam gemeba-
mus, de eorum nunc gandemus credulilale. Grgo
materia gaudli nostri triliolalionis praeteritae ociaso
Tuii. Gemebamus dum gravaremur, dum exprobMre-
mur, sed gcmitiis llli id egeruirt, ut hi qul per in(i-
delitatem 360 ^^^^^ ^^^^^ sarciua fierent nosira
per suam cunversionem corona. Iloc denique graiu-
lative prtifert in psalmts Ecclesia dlcdns : In triba-
Tu proinde jam iie fleas, ne tugens temporaliier
quosdam recessisse a le, quos cernis cum inagnis
lucris rediisse ad le. G\sulta ergo fidel coufidentia
et tul capiiis merilo fide esio 381 robusta, dum
quje recolis o'im repromissa nuiic cernis ^ fuisise
completa. Aitenim in Evange'io ipsa Ycritns : Opor-
tebat Chmtum mori pro gente et non lautum pro genie,
sed ut plioi Dei qui erani dispcrsi congregaret in
unum. Tu profecto in psalmis proclamas, odientibus
pacem dicens : Magnificate Dominum mecufn et exal'
temUB nonien ejus in unum. Et rursum : /n conve-
niendo populos in unum et regna ul tcrvianl Domino.
Quam dulcis sit charitas, quam deleciabilis uniias,
non nesciens per pr(»pheiica vaiicinia, per evange-
latione ditatasti me : ct Sara dum sxpe a regibus 6 lica oracuta, per apostolica documenta, non nibi
noiicupiscitur, nec maculam pudiciiiae sentil, et Al)-
raham causa pulchriiudinis sux divltem facit : ab
ipsis eniin regibus Abraham ditatur a quibus Sara
^concopiscitur. Gondigne ergo Ecclesia catholica geii-
tes, quas slbl aemulas senserit fldel stue derore, ad
sul eas sponsi, hoc est Chri«ti lucra iransducit, et
per ea regna suum Tirum divitem reddit per quae
66 inquieiari perseiiserit. Slc enim dum ex initlo la-
cessilur tcI inVidentium dcntibus mordelur, dum
premitur, eroditur, ei dum inscctatur, dllatatur,
qnoniaiii patientia soa xmulatores suos aut suporat
aoi lucrai. Diclt enim ad eam dlvinus sermo : Mul*
ire fiHm cengregatferunt ditfitiast tu autem supergrusa
€s unhersas. Non niirum quod haereses fllis dicun-
conneiionem gentium pr^edicas, nisi unitatem popu-
lorum suspiras, nisi pacis et charitaiis bona disse-
minas. Laetare ergo in Domino eo quod non sis frao-
data desiderio tuo, nam quos tanlo tempore gemitu
teste et oratione continua concepisli, nunc posi gla-
cies hiemis, post durliiam frigoris, post austeritatcm
nifis, Tclut jocunditaiem agrorum frugem, et Iscios
verni floros Tel arridentes Tinearum slipi abus pal-
mites.repentein gnodio peperisii. Ergo, frdires, loia
liilarliato animi cxulemus in Domino, et jubilemus
Deo Salvatori nostro. IIoc de caetero per ea quje jam
sublata sunt, ea quae adhoc exspectantur implenda
Tcra esse crcdainus. Quae enini prxfata sunt, Do-
mino dicente : Alias oves habeo qsta non sunt ex hoc
lur, sed attendendum quod loco splnaruin ponantnr : ^ ovili^ et illas oportet ad me adduci, ut sil unus grex
ftliat sunt eo qood ex semlne Ghristiano generentur;
spinae aont, eoqnod foris a Del paradiso, hoc est ex-
tra cathotlcam Ecclesiam nutrlantur; et hoc non
coojectura sensus nostrl sed Scripturaa divinae au-
ctoritate prohator, dicenie Salomone : Sicul lHium
inter spinas^ ue amica mea inter filias. Ergo iie ma«
gnom TObis Tiderelor qood iiacreses dixeriin filias,
continoo eas nominai esse spinas. Haereses, inqoaro,
aot in aliqoem angulum mundi aut in unam gentem
iDTeniuntnr Tcrsarl ; Ecclesia vero catholica, slcut
per totum mundum tenditur, ita et omniiim geniium
•odeuite constitoitor. Recte ergo haereses In csTcr-
Dis qiiibtn latent congregant ex parto divitias : Ec-
et unu^ pastor; ecce conlueniur fuisse completa.
Pro qua ro non duhltemus tolum mondum posse in
Ghrislum credere, atque ad onam Ecclesiain conTe-
nire, qooniam rursum ipso tcbtificanle didicimus in
Evangelio t Et prdSdieabitHr^ inquit, hoe Evangeiium
regni in universo orbe in tettimonium omnibus genti^
bus : et tunc, inquit, veniet consummatio. Si ergo to.-
mansei^t pars aliqua niundi Tel gens barbara quaui
fides non irradiaverit Ghristi, profecto crediluram
ak|ue in unam Ecciesiam esse venturam nulio modn
dubltemus, si ea quae Dominui diit vera esse puta
mus. Ergo, fratrcs, reposita cst loco malignitaiis bor
nltas, et errori occurrit Teritas , ut quia superhia
ciesiaaotem calholicain specola toliusmnndl loca- linguarom diTersitate ab unione gentes separavcrai,
u ■prieicrgreditor oniversas. Exsolia ergo et Ittfare, eas rursum gremio germanitatis colllgerei chariia!^,
ficelesii Del; gaodeel eonsofge, onom corpos Ghri-
sii ; iiidoere lurlitudine ei jnbila exsoitatione, qoo<^
niam loi nioerorea in gaodiuro sunt motati, et tristi-
liae b»bilttoi in amietom ketitise TerBom eai. Ecce
repente oifiita flterUiiatia ei paoperlaiis loae ono
pftno popQlos ittnoneroa genotstl Christo (uo, nam
dispeodiiB tois profieis tooque damno soberescis.
TMto» deoiqee esl sponsos tuos, cojus imperlo re-
gerit, •! dom le paiiator depraedari ad modicum,
rursun el praadm tiiam ad le reducat, el bostes
luos tibi conqoirat. Sic autem agricola, sic piscator
[^., paatorj, dom iocfi attendit fotora, qox» se-
• E. 4, T. 1 , 2, locupletata.
Patroi. LXXXIV
et queinadmodum unos possessor cst lotios mundi
Dominus, ita et possessionis ejus esset onom cor et
anlmos onus. Peie a me^ ait, et dabo tibi jeutes Ikt-
reditatem tuam et possessionem tuam terminos terras.
Propterea et ex ono homine propagatum est oinne
homlnuro genos, ol qul cx illo ono procederent
onum saperent, unitatem quxrereni ei diligerent.
Ordo ergo natoratls exposcit, ot qui ex uno liomine
trahunt originem mutuam teneant charitatein, rcc
dissentiat a fidei Teriiate qui non disjongitor natu-
rali propagine. Hsreses 362 ^®<'® ^^ divisiones e
fonte roanant Tliiornm : oiide qoisqois ad onltatrm
^ i£., repromissa, opere nunc ccrnis.
12
Mj COLLECTIO CANONl M S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. roi
ventl ex tiiio nd haiuram redilit ; quia sirut nniurx A extraneu': estab ea, licet Chrisiiano nomine nuncupe*
esi ficri ex pluribus unitateniy slc est vitii rrateruita-
tis declinare diilcedinem. Erigamur ergo tota mente
in gaudia, tit quia gentes studio decertandi perie-
rant, sibimet in amiciiiam Cbristus unam Ecclesiam
prociiraret, in qna eas rursas reducerei concordia
cbaritatis. «Be bac prorecto Ecclesia vnlicinalur pro-
phela dicens : Domus mea domus orationis vocabitur
cmnibus genlibus, Et itcruin : Erit, inquit, in nom»
iimii diebut prceparatus mons domut Domini in ver-
tiee montium , et etevabitur tuper coUes, et ftuent ad
eum omnei gentes^ et Ibunt poputi muUi et dicent : F«-
nite^ ascendamus ad montem Domini et ad domum Dei
Jacob, Mons enim Christus est : et domus Dei Jacob
uiia Ecclesia estejus, adquam et gentium concursum
liir, Chrisii tamen corporis compage non tenetur.
Jlxresis enim qune respuit caibolic» EccIesuT unita-
lem, eo quod adulterino amore diligat Christum, iioii
uxoris sed concubinae oblinet locum, quoniam re
vera duos dicit Scriptura esse in carne una, videli-
cet Christum et Eccle^iain, quo locum mereirix niil-
lum invenit tertia. Una est eiiim, ail Christus, cmica
meOt una at sponsi mea, una est genitricis suw /i/iii.
De quo item eadcin Ecclesia pionunliat dicens : Ego
dilecto meo et dilectus meus mihi, Quxrant nunc
bsreses a quo constupreniur vel eujiis sint prosli-
bulum ractx, quoiiiam ab immaculato toro recesse-
runt Christi , a quo quanto pretiosam esse i»ovimus
copulam cbaritatis, tanto Deum hac celebriiale lau-
ri populorum pronuntiat confluere conventum. De ^ deiniis, qnod gentes, pro quibus 363 sanguis fusog
qtia rursum in alio loco dicit propheta : Surge, iUu-
minaref Jerusalem, quta venit lumen tuum, et gloria Do-
mini super le orta est ; et ambulabunt^ ait, gentes in
lumlne tuo, et reges in splendore ortus tui : leva in
circuitu oculos tuos et vide : Omnes isii congrrgati
sunt ct venerunt tibi : et adificabunt^ inquit, fiUi pe^
regrinorum muros tuos, et reges eorum ministrabunt
tibi. Qui ut notesceret qu:e ventura essent genti vel
populo, qu» ab unius Ecclesiae communione reci-
dissent, seculns cst : Gens enim et regnum quod non
urvierit tibi peiibit. Alio deiiique loc.i similiter ait :
Ecee gentem quam nesciebas vocabis^ et gentes quce
non cognoverunt te adtecurrent. Uniisenim estChri-
stus Dominus, ciijus est una per totum inundum Ec
est Unigcniti sui, non passus est extra uiium ovile
diaboli dcnlibus devorari. Lugeat igitur veternostia
prsdo Buaro praedam amisisse, quia impletum vide-
musquoJ propheta vaiicinante atidivimus : Equideiu^
inquit, hac capiivitas a [orte toUitur, et quad ablatum
fuerat a robusto salvatur, Parieiero enim discordi^c
quem fabricaverat diabolus pax Christi dcstruxit, et
domus quae divisione in routuam certabat caedem,
unoJAm Christo lapide angulari conjungitur. Dica-
rous ergo omnes : Gioria in 364 ^^ccIm Deo^ et tn
terra pax hominibus bones votuntatis : nullum eDim
praemium chariiati compensatur. Ideo omni gaudto
pracponitur, quia pax et cbaritas facta esl, quae om-
niuin virtutum ob.iiiet principatum. Superest autein
clcsia sancta possessio. llle igitur caput, et isla cor- ^ tit unaiiimiler unom omiies regnum eiTecii laro pro
pus, de quibus in principio Genesis dicitur : Eruut stubilitatd regni terreni quaro felicitate regni coelcsiis
duo in carne una : quod Apostolus in Christo intelli- Deum precibus adeamus, ut regnum et geu}, quae
gitetin Ecclesia. Duni crgo ex oronibus gentibus Christum glorificavit in terris, glorificetur ' ab illo
unam vult Christus babcre Ecclesiam, quicunqiie non solum in terris sed etiain in coelis. Amcn.
^i I
XLIX
CONCILIUM TOLETANUM QUARTUM.
«BlilGINTA SEX ePISCOPORDIf U;SPANI£ ET OALLIiB, ANNO TERTIO REONANTB DOUINO NOSTRO
G10RI0SI8SIM0 PRI!IGIPB SISBNANDO, DIE NONARUai DBGEMBRIS, iERA « DCL\1I.
T)iim srudio amoris Christi ae diligpntia rcligiosis- tibus Dei humo prostratus cum lacrymis et geroiiibus
sinii SisenandiTegis Ilispanias atque Gallis sacerdo- pro se interveniendum Deo « postulavii; deinde rell-
tes apud Toletanam urbem in nomine Domini conve- giosa prosecutlone synodum ckhortatus csi ut i nter-
nissemus, ut ejus iroperiis atque jussis eommunis a
nobis agitaretur de quibusdam Ecclesiae disciplinis
iractaius, primum gratias Salvatori nostro Deo omDi-
potenti egimus, post haec anierato ministro ejus ex-
cellentissimo et glorioso regi, cujus tanta erga Deuro
devoiio exstat ut uon solum in rebtis humanis scd
etiam in caiisis divinis sollicitus maneat. Ilic qjuippe
duro in basilica beatissim» et sancts martyris ^ Leo.
cadiae emnium nosLrum pariler jam cobius adesset,
tali ppo merito fidei suap, cum magnificeniissimis et
nobiliMimis viris ingressus priioum coram sacerdo-
norum decreiorum memores ad eooservanda in nobis
jura ecclesiasiica studinm praeberemus, et illa cor-
rigere quae duro per negligentiam in usum veueruni
contra ecclesiasticos roores licentiam sibi de usurpa-
tione feceruni. Talibus igitur ejus monitis congau*
dcntes necessarium exstitit juxla ejus nostruroque vo-
turo tractare quae coropetunt, sive in sacranneniis di-
vinis quac divert>o atque illicito modo in Hispaoiaruiii
ecclesiis eelebrantur, seu quae in morlbus prave usor-
pata noscunlur : et quoniam generale concilioro agi«
mus, oportet primum nostraa vocis sermoneni de
• E. 4, T. 1, arra dclxx.
^ i£., B.R., E. i, T. 1,2, U , G. confessoris.
^ 1n rcliquis, pracier A. et E. 5, Domino,
5(;3
CONCILI.\ HlSPANIifi.
Deo e;Me» ut posl profe»6ioiiem fldei scqiieniia opcris A
Dostri vou quasi snper fundamenluni Armisslmum
UiBponantur.
I. De evldenti eathoiietB fidei veritale ■•
Secundum divinas Scripturas et doctrinam quam a
sanctis Patribus acceptmus, i^atrem ct Fitium et Spi'
ritum sanciuro unius deitatis atque substanlisB con«
fliemur : in personarum diversitate Trinitatem cre-
dentes, in diviuitate 365 unitaiem prxdicanies uec
personasconfundimus, nec substanitam separamus.
Patrem a nullo faciuin vel genitum dicimus : FiSium
a l^aire non factum sed geitttum asserimus : Spirituin
vero sanctum nec crealum ncc geniium, sed proce-
dentem ei Patre et Filio prulitemur : ipsum autem
Dominum Jesum Christum Filium Dei et Greatorem
oofnium ex substanlia Patris anie siecula genituni B
desceiidlsse uhimo tempore, proredempiioneiuundl,
a Patre ; qui nunquam desiit esse cum Paire ; incar-
ii.itus est eniin ex Spiritu sancto el sancia gloriosa
Dei genitrice virgine &la(ia et natus ex ip.a sMus;
tdem Cbri&tus Dominus Jesus uuus de sancta Trini-
taieiininia et carne pci fectum sine peccato suspicicns
homitiem, nianens qood erat, assumens quod nun
crat, aetjualis Patri secundum diviniiaiem, niinor Pa-
tri secundum humanitatem, bnbens iu una persoiia
duaruni naturarum proprietates ; naturac cnim in illo
do», Deus ei bomoy non auiem duo filii ei dii duo^
sed iilem una peraona in otraque naiura ; perfercns
passioiiero et mortem pro nosira salute, non in vir-
tute divittitatis sed in infirmitate bumanitatis, de«
•cendll ad inferos, ul sanctos qni ibidem ienebaniur ^
erueret, devictoque roortis imperio resurrexit; as-
somptus deiitde in coelos venturus est in futuro ad
{udicium vivorum et mortuorum; ctijus morle ei
saoguine mundati remissionem peccatorum coose*
cuti sumus, resuscitandi ab eo iu die novissima in ea
qua Bunc vivimus carne et in ea qua resurrexil idem
Dominos forma, percepiuri ab ipso, alii pro juslitl»
meritis vttam aeternam,* alii pro peccatis supplicii
Kterni sententiam. Hxc esi catbolic« Ecclesise fides :
hanc confessionem couser vamus atque tcnemus ,
quam quisquis firmissime costodierii perpetuain sa-
lutem babebiu
If. De uno ordine in ministeriit vel offidii in eunctii
ecclesiii celebrando, ^
Post recia: fidei confesslonem, qux in sancta Del
Ecclcsia prxdicatur, placuify ut omnes sacerdotes
qui caibolicaB fidei unitate complectimur , nibil ultra
diversum aut dissoimm in ecclesiasticis sacranientis
agamus, ne quaelibet nostra diversiias apud ignotos
seu carnales scbismatis crrorem videatur osiendere,
et multis existat in scandaiuin varietas eccleiiiaruai.
Unus igitor ordo orantii atque psallendi a nobis per
ooinem llispaniam atqne Galliam conservetur, uniis
modus in missarum solemnitatibUs, unus in vesper-
tinis matutinisque offlciis, nec diversa sii oltra in
• ExiE..B.R.,E.5,T.l,i,deprompti8uniomncs
eanonom biijos concilii titull, qul desuni in A. ci
retiqui».
- TOLETANUM IV. m
nobis ecclesiastica consuetu Jo qul Qoa fide eentine-
mor et regno; lioc enimet antiqui canones decreve-
nint, ut oiiaqoasi|oe 36S provincla ei psallendi et
roiuisirandi parem consuetudiiiem icneat.
111. De quutitttte concHiorum, velquare aut quando fianL
Nuila pciie res disciplina moresab EcclesiaGhristi
depulit quam sacerdotum negligeniia, qui, contem-
ptis canonibus, ad corrigendos ecclesiasticos mores
synodumfacere iiegligunt : o1) boc a uobis unlversa^
liter definitum est, ut quia juxta anliqoa Patrom de-
crcta bis in anno difficultas temporis fieri concilinni
non sinit, saliem vel semel a nobis celebretur ; ita
tainea ut si fidei causa est, aut qiiaQlibet aiia Eccle-
six eommonis» generalis totius llispania et Galliae
synodus convoceiur ; si vcro nec de fide nec de com-
inuni Ecclesiae utiliiate traciabitur, spcciale er;i
concilium uniusciijusque proviticia, ubi metropoli-
tanus elegerit peragcRdum. Otniies autem qui caosas
adversus eptscopos aut judices vel potcnles aut con-
ira quoslibei alios babere noscuniur ad idein conci-
lium concurrant, et quaecunque examine synodaii a
quiboslibei prave osorpaia iavenii|nto(, regii execo-
toris instautia justissime his quibus Jura suui refor-
Aieniur, iia ut pro compellendis judicibus vcl sascu-
laribus viris ad synoduin metropolitaiii studio idem
exsecutor a priiicipe postulotur. Quinio decimo au-
tem calendarum Juniai um congreganda csi in una-
quaqoe provincia syuodus propter vernale lenipos,
quando herbis terra vestitur ei pabula germiuum
inveniuntur.
lY. Foritiu/o tectim^iim (fuam debeat iuneta iynodui in
Dei nottune fieri.
Hora itaque diei prlma ante solis ortum ejlcianiur
omnes ab ecclesia, obseratj^que foribus cunciis ad
onam Januam per quam sacerdotes ingredi oporici
ostiarii stent : ei conveuientes omoes episedpi pari-
ter iniroeant et secundum ordinaiionis sa« tempus
resideant. Posi ingressum omniom episcoporom air
que concessum vocentur deinde prcsbyteres quos
causa probaverit introire, nolius se inier eos inge-
rai diaconoruni; post bos ingrediantur diacones
probabiles qoos orJo poposcerit interesse, ct corona
facta de sedibus episcoporuni presbyieres a tergo
eorum restdeant, diacones in conspeclu episcoporum
stent; deinde ingrediantur laici qui electione concilii
interesse meruerint; ingrediantur quoque et notarii
qoos ad recilandum vel exclpiendum ordo requirii
et obserentur janoae ; sedentesqoe In diotorno silen-
tio sacerdotes et cor totum liabentes ad Deom ,
dlcai archidiaconos : Orate : stitimqoe nmnes in
terra prostrabontor, et orantes ^ diotius 307 taciie
cum fletibus aique gemitibus, unus ox episcopis se»
nioribos sorgens orationem palam fundat ad Domi*^
num, cunciis adbuc in terra jacentibus. Fiiiiu anlem
oratione et responso ab omnibus : Ameit, rursos di-
cai diacooos : Erigite vos ; et coBfesiim omnes sor«
t> Rccte acriptom foisset eedentibui,,,,, ursrdhti^
bui, . ... habentikui oramtbue ,
5(n COLLECTIO CANUNUM S, ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. 5C8
i;»ni,e; cnm omni limore Dci eidisciplina um epi- A returreetio triduani temporis exprimadir : 4|Hod si
scupi quam presbyteres sedeant, sicque omnibus in
suis locis in silentio consedeiitibus diaconus aiba
induius Codicem canonum in medlum proferens, ca-
picula de concitiis agemJis pronuniiet, finiiisque litu-
lls melropolitafiiis episcopus coneilium alloquatur
OiGens : Ecee, sanciissiini sacerdotes, recitaiae sunt
ei canonitus priscorum Patrum sententi» de conci-
ilo eelebrando ; si qua igitur qiiempiam veslruin actio
eommovet, coram siiis rralrii/us proponat. Tunc si
aliquis quamcunque querelam quaa coiitra canones
dgit in audioniiam sac rdolalein proliilerit, non priiis
ad aliud transcatiir capiiuluiii, niKi primuin qiias pra»-
posita est aciio terminetur; nam et si prcsb^ler
aliquis aut diaeonus, elcricus sive laicus, de bis qui
quis forte etiam pro summx Triniiaiis veneratione
existimet fieri.nequead bocaliquid obsiatit baptisyn-
dum semel in aqiiis mcrgere, quia dum in tribus sub-
sistentiis una subsianlia est, roprebensibile essc
uullatenus poiest infauidm in bapiismate vel ter vel
semel mergere, quando et in iribus mcrsionibus per-
sonarom Trinitas et in una potest diviniiatis singu-
laritas designari. Sed si nunc usque ab bxrelicis in«»
fansin liaptisinate tertio mergebalur, fiendum rpud
vns esse non censeo 9 ne duni mersiones numenmt
divhutaiem dividant,dumque quod faciebant faciunt,
morem vestrum se vicisse gloricntur. Quapropter
qutii de utroque sacramenio quod fit in sancto ba-
ptismo a tanu viro reddila est ralio quod utrumque
foris stelerint concilium pro qualibet re crediderii ^ recium , uirumque Irreprehensibile in sancta Doi
Ecclesia babeatur, propterviiandumauiemscbisma-
tisscandaluin vel bTretici dogmatis usum simplam
teneamus baptisini mersionem, ne Tideantur apud
1108 qui tertio mergunt baereticorum approbare as-
senionem, dum sequuntur et morcin, et ne forte
cuiquam sit dubium bujus simpii mysterium sacra-
meiiti, videat in eo moriem et resttrrectionem Cliri-
sti significari ; nam in aquis mersio quasi lo iiifernom
descensio est, et rursus ab aquis emersio resurreciio
est. liem videant in eo unitatem diviniutis et Trini-
tatem personarum ostendi , unitatem dura semel
inergimus , Trinilatem dum in noinine Patris ct
Filii et Spiritus sancti baptiaamus. Pandiiur biijus
singularis baptlsmatis mysterium etiaio sanctarum
Scripturarum exemplis, Paulo apostoio attesiante :
Noh 90» ignorare^ ftatra , quoniam patres nottri om-
nes sub nube fuerunt, et omnet mare 'trmwe.unt et
omnei in Moy$e bapiiMti sunt in nnbe et in mari :
mare quip) e llubrum significat biptismum Ciiristl
sanguine consecratum, per quem populus Dci seiiiel
trjiiisiii, ubi tamen tota erat Triniiai, 369 prxce-
dente populum eoiumma ignis et nubis; in igi^e
quippe significabatur Pater,* in columna Pilios, in
nobe Spiritus sanetus. Jordanls quoi)tie fluenta cuin
area populus Dei semel transiit» per quod signifieatur
simpla roersio baptismatis, cujus sacramento Ecele*
sia abluitur, et de saeculi bujus laboribuo per bapti-
ftinum quasi per Jordanem ad terrara coelestis repro*
appeliandum, Ecclesi.c roetropolitnnac arcbidincono
eausam suam iniimet, et illeconciliodeniintiet : totic
illi et iniroeundi et proponcndi licentia concedaiur.
Nullus autem cpiscoporum a co&tu cominuni seccdat
antequam bora generalis secessionis adveniat : con-
cllium qiioque nullus solvere audeat nisi fueritit con-
ota determinata , ita ut quxcunque deliberaiione
eommuni finiuniur episcoporum singulorum manibus
subscribantur : tunc enlm Deus suorum sacerdotuin
inieresse credendus est, si, tuinullu omnl abjeclOy
sollicite atque iranquille ecclesiastica negotia tcrmi-
itentur.
Y. De annuniiatione Patchce an!e Eptphaniam inter
epiicopos exquirenda,
Solei io llispaniis de solemnitate pascbali varietas
existere praedicationi^ , diversa enim observantia
laierculorum pascbalts festiviutls inierdum errorem
parturit : proinde placui^ ut ante tres mensea Epi-
pbaniorum inetropolitani sacerdotes lilteris se iuvi-
cem inquirant, ut communi scieotia edoeti diem re^
surrectionia Cbristi et comproviocialibus auia insi-
nuent et uno tempore celebrandom annuntieni.
VI. De trina etsimpla in baptismo mersione»
De baptismi autein sacramento propter quod in
Ilispaniis quidam saeerdotes trinam , quidam sim*
plam mersionem faciunt, a nonnullis scbisroa esse
conspicitor et unitas Qdei scindir videlur ; iiam duin
paries diverso et 368 <iu*^^ contrario modo agunt,
alii alios non bapiizatos esse contendunt : proinde d missionis ingreditur
quid a nobis in bac sacramenti diversitate fiendoni
[J9/t., finiendum] sit apostolic» sedis informemur
prasceptis, non nostram sed paternam institutionem
sequeiitea. Beaiaa igitur roemoris Gregorius Romana
£cclesiaB pontifex, qui non solum partes Italia illu*
atravit sed et longe existenies ecelesias sua dociriiia
perdocuit» effliigitanie sanctlsaimo Leandro episcopo
de bac Hispanis diveraitate quid potius esaet se-
queAdum, inter co^tera rescribens ei sie ait : De trina
vero menioiie baplismatis nibil respondi verius po«
teai quam Ipsi sensisiis, quia In uita Ade nihil officit
sanctse Ecclesiae consaetudo diversa. Nos auteni
qood tertio mergfmus triduanae sepulturae sacramenta
aignamus, ut dum tertio ab aquis infans educilur»
Yll. De celebrando officio in feria sexla Pauhm.
Gompeiimus quod per nonnulias ecdesias in die
se&u feria passlonis Domini clausis basillcarum fo*
ribua nec eelebretur officium, nec passio Domini po-
pulis praedicetur, dum idem Salvator nosier aposto*
lis suis prascipiftt dicens : Pawonem et mortem et
resurreetionem meam omnibus pfmdiaae : ideoque
oportet eodem die mysteriuiB crucis» quod ipse Do-
minus eunctis annuntiandun volult, prsdicare, ai-
que indulgentiam criminum elara voce oainero po«
pulum postulare, ut poenitentisn compunciione roun-
dati vencrahilem diem dominiex resurrectlonis re-
missis iniquiiatibussuseiperemereamur, corporis^ie
SG9 CONCILIA HISPANIiC:. - TOLETANUM IV. 570
ejiis el sanguints sacramentum mundi a peccaio su- A Piitor noster, qui es in ceelis ; qui jatn Datre lali re-
generati sunt ex aqua ei Spiritii sancto : deiet Igitiir
niT^mos.
V]ll..Be non iolvendi$ jejunih in feria iex:a Pa$ch<s.
Quidam in die ejusdcni doniiiiic» passionis ab
bora nona jcjunium solvuut, conviviis abuliintur, et
dum sol ipse eadem die ten<'bris pallcatus lumen
subdnxeriit ipsaque elemcnta turbata moestitiani
totiusmnndi ostenderint, illi jejnnium lanti diei poU
luunt, epuiisqiie Inserviunt : et qoia totum eumdein
diem universalis Ecclciia propter passionem Domini
i» moerore et abstiaentia peragit, quicunqne iii eo
jejMiiium prabier parvulos, sencs ei languidos, anie
peractas indtflgcntia! preces resolverii, a pasciiali
gaudio depelletor [i£., K. 4, repellalur]« nec in eo
saeramentum corporia et sanguinis Domini pereipial,
hxc quotidiana oratio mininia quoiidima peccata,
delet et illa a qtiibus viM fiJelium etiam sceleraia
gesta poenitendo in m«;ltus miitata discedlt. Ergn
sicut Cbristus prsccepit, sieut Apostolus .idmonnit,
et quemadmodum doctores cccfesiastici institueruni,
qiiia quotidie vel cogitatione vel vf rbo vel operc dc-
linquimns, qnotldie banc orationcin efrundere in con-
speciu Dei debemus : quisquis ergo sacerdotum ^el
8ubj'centium clericoram banc oraiionem daminicain
qtiotldie aui in publico aut in ptivato onicio pr.Tter-
ierit propter soperbiam» jodieatus ordinis sui lio-
nore mniclctur.
XI. De non cantando in Quadragetima Allcluia.
qaia diem passionis ipslos per abslinentiam non ho- B item c<!gnovtmus qoosdam llispanije sacenlotcs
quod io qnadrage^imae diebus AUeluia decantent
pra>ter in uliima hebdomada puscbjn, quod deiticcps
lieri interdtcimus, slaiuentcs ut in omnlbus ^T.udi-
Ctisquadr»geslmx371 diebos, quia tcmpus est non
gaudii sed mceroris, Attelula ideo non decaiitetur ;
tone enim opos est fletibus ac Jfjunils insistere, cor-
pus cilteio et cinere intuere, anlmum moeroribus
dejicere, gaudium in trislitiam veriere, quousque
▼enlat tempus resurrectioni*; Gbristi, quando opur-
teat AUiluia in laetiiia canere et moerorem in gau-
dium eommotare. Hoe erim Eeclesi» universalis
consensio [7. 2, consuetndo] in cunctis provincia-
rum " pai ifbus roboravit, quod ci a nobts omnibus
ui conserveiur per Hispanias Galliasque provincias
oportebit : in ^ temporibus quoque reliquoruin ca-
lendis Janoariis, qu» prnpter errorem Gentilium
aguniur, omnino AUfiuia non decaniabltur, in quibus
eiiam praeter piscem et olus, 8'cut in illis quadra •
ginta diebus, caeteris carnibus absiineiur et a qui-
busdam etlam nec vinum bibitur. Si quis igiior epi-
scopus, aut presbyter, aut diaconos, ani quilibet ex
ordine clericorum fnerit repertns, qui arbitriuro
suum bnic constitulioni atsiimat pra^ferendum, ordi-
nis sui oflicio carere cogatur et communione ejiis-
dcm pascbui privetur.
XII. Quod laudet non mox poil Apos(o/uni ted poU
Evangetium ttnt dicendm.
In quibusdam qnoque Hispaniarum ecclesiis lau-
norai.
IX. De benediceftdo eereo ei lucemain pervi^jilHi
Loecrna el cereus in pervi^iliia Pascliae apud qtiaso
dain ecclesias non benedicuntor, ei cor a nobia be-
nedicaniur ioquiruat : propter gloriosom euim noelis
ipsius sacramenturo solemniter b«c benedicimus, oi
sacr» resurrectionis Cbristi mysterium, quod tem-
pore huJHS votiv» noctis advenit^ in l>enedictioue
sanctiGcaii luminis soseipiamos ; et qoia haec obser-
?atio per multarom loca leprarom regionesqoe Hi-
spanise in ecclesiis commendatur, 370 dignum est
01 proptcr oniiatem paeis in Galiicanls ecclesiis con-
servetur : nolli aoiem imitunc erii qui hxc siatuta
coniempscrit, sed patemorum regulis subjacebit.
X. De dominica eratione quotidie patenler pronun-
tiandu
NonnuHi saeerdotutn per llispanii^s reperiuniur
qni dominicam orationcm quam 8alvnt«r noster do-
cuii et praeeepii, non qiiotidie sed lantum die Domi-
niea dieont, et qnia ut sine inlermissione oremus
Apostolos doeoit \ qualiler autem orenios Christos
praecepit dicens : Cum autem oratit, dieite : Paler no'
U€r^ qui es in eetlii : quomodo ergo qnotidie non dici-
tor qood sine iiilerniishione dici jubetur? nam. in
liniom qootidie bsec oraiio dicenda est, quantom et
ipaoiitolo otiior dum vocatur oraiio qiiotidiana ; sic
enim eain sancii Patres nuncupaveruni, qnod etiam
apod docttires quorum itlusiris doctrina est inveni- n des post Apostolumdecantantur priusqnam Cvange-
lium praedicetur, dtim canones praecipiant post Apo-
s«o!om non laudes, sed Cvangelium « pronontiaro,
prxsumpiio est enim ut anteponaniur ea qu» seqoi
deVent ; nam laudes ideo Evangelium sequuntur pro-
pter gloriam Cbrisli quae per idem Cvangelloro prae-
dlcalor; circa omnes igiior sacerdoies bic ordo
deinceps retineatur : excommonicationis pcenain su-
scepfori qui hunc ordinero pertorbaverint.
Xill. Be kymnorum cantu non renwendo,
De hymnls eiiam eanendis et S»lvaloris ei aposto-
lorom babemos exemplum. nam ei ipse Dominos
b)muomdixiss6perhibctor, Matihxo erangolisu l«-
Hir. Sanctus quippe Cyprianus dlcit : Iia.|ue rn ora-
tioue dominica panero nosiruin, id est Chrisiom dari
nobis quoiidie peiimu^, oi qni in Chrlsto manemus
et vrvtmos a sanctiflcatione et eorpore ejus oon re-
cedamus. Sancios Hilarios dicit : Panem nosfrom
qnotidiaaum da nobis hodie : quid enim tam virit
Deos quam nt qootidie Chrisius babitet in nobis, qiri
est panis vitac ei panis e ceelo? et quia qooiidiana
oratio est, qootidie qooque ot deiur oraiur. Sanctus
Augnslinus dicti : De qoolidiaitis aotem brevibnsqoe
ieccaiis,sineqtiibus vita bsee non dueitur, qirotidiana
ot^tto fldeliom s^iisfacii : eorum esi enim diccre :
• n. R., K. 4, T. I, % U., G., terrarum.
^ lu*iB , D. li., E. «i, U., G., dcsuBl omiiia ab bis
vocibiis : in temporibui^ usque ad illas : Si quii igitur.
c iE., B. U., C. i^T. t, i, U.» G., annmaiare.
371
COLLEGTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCmPTA.
m
»tante : Et^ hiftnno didOt exierunt in monlem OUveli : A 373 ^Vi. De diierelioue Glotioi in fine reip»H'
ei Pnulus apostolus ad Ephesios scripsit dicens : /m-
plefnini Spirilu loquentet voi m psalmii el hymnis el
canticii ipiritualibui. El quia nonnulli tiymni bu-
mano sludio in laudem Dei alque apostolorum et
martjrum triumphos compositi esse noscuntur, siciit
hi (|U08 bealissimi doclores Hilarius atque Amiiro-
sius edidcrunt, quos lamen quidam specialiter re-
probant pro eo qtiod dc Scripturls sanciorum cano-
num \el apostolica iradiiione non exisiunt ; re-
8pnant372 ^tS® ^^ >'lu"^ hymnum ab hominibus
coiAposiium, quem quoiidie publico privatoque oIA-
cio in fine omnium psalmorum diclmus : Gloria el
honor Patri et Filio et Spiritui eancto in iigeula icscu-
iorum. Amen, Naiii et ille bymnus quem nato in
forioricni.
Sunt quidamqui in Ane responsorlornm Ghriam non
dicant propter qiiod interdum inconvenienier reso-
nat; sed hxc est discreiio, ut in Isctis sequatur G/o-
ria^ in trislioribus repetalur principium.
XVIi. De Apocalypiii libro in omnibui mipiendo.
Apocalypsis librum multoruiii eoncilioruin aiicto-
rilas el synodica sanciorum prssulum liomanorum
decreta Joannls evaniselisiie essc praescribunt, ei in«
ter divinos libros rec'piendum consiiiuerunt : et quia
pltirimi sunt qni ejus aiictoriiatem non reripiunt at-
que in Ecclesia Dei prsedicare ccntemnunt, si quit
euin deinceps aut non receperil aut a Pasclta usque
ad Peniecosten mis«arum tempore in teclesia m.y
carne Christo angeli cecinerunt : Gloria in exceltii ^ prasdicaverit , excumn.unicationis senientiam ba*
Deo, et in terra pax hominibui bonas voluutatii : et re- bebil.
Iit|ua quse ibi sequuntur ecclesiastici doclores com-
posuerunt. Ergo nec idem in ecelesiis canendus est
quia in sanclarum Scripturarum libiis non est«?
Componuntur er^o hymiii, sicut componuntur missae
sive preces vel oraiioues sive commendaiiones seu
manus imposiiiones cx quibus si nulla dicantir In
rcclesia, vacant omcia omnia ecclesia&iica. Admonet
hxc fleri atque bortatur Tirnoibeum Aposiolus di-
cens : Obiecro igitur primo omninm fieri obiecratiO'
ncif orationei^ poUulationeif gratiarum actionu pro
omnibm hominibuif pro regibui et pro omnibui qui in
sublimitate iunt, Sicut igitur oraliones ita et hymnoa
iii laudem Dei compoMtos nulliis nostrum ullerius
XYIU. Quod poit benedietionem populo datam com*
municare debeant iacerdotei,
Nonnulli saccrdotes post diciam oraiioncm domi-
nicam statim communicant, et postea benediciiouem
populo dant, qund deineeps iuterdiclniiis; sed po C
oraiionem dominicam et conjunctionem pans et ea-
licis benedictio in populum sequaiur, et tunc demum
corporis et sanguini» Domini sacramentum sttm.ttur»
eo videlicet ordiiie ui sacerdos et levita anie aliar»
communicent, in choro clerus, estra cbonim po-
pulus.
XIX. De ordinatione epiuoporum,
Perniciosa consuetudo neqnaquam est reiieenda.
improbet, scd pari modo Gallia Hispaniaque cele- qux niajorum 8iatuta praeterieiis omiiero Ecclesi»
l)rel: excommunicatione plectendi qui hymnos rcji-
cere luerint ausi.
MV. De hymno trium puerorum in cunctis mi^sarum
iolenmiis decantando.
Ilymnum qunqne Irium puerorum, in quo universa
fceli terrx*qiie creatura Deum collaodat et quem Ec-
rlesia Ciitbolica pcr totum orbcm difTnsa celebrat,
quidam sacerdoies in missa dominicorum dierum et
iii solemnitatibits marlyriim canere negligunt : pro*
inde boc sanclum concilium instituit, ut per omnes
crclesias Uispaniae vel Gallise in omnium missarum
s<«lemnitate idem bymnus in pulpiio decantetur :
commuoionem amissuri qui et antiquam bujus liy-
iniii consueludinem nosiramque deflnitionem exccs-
BiTini.
XV. Utittfine psalmorum: Gloria et bonor Deo sit
dicendum»
Ib flne |)8almorum non sicui a quibusdam hucus-
qiie Gioria Potri^ 8' d Cioria et lionor Patri dicatur,
David propheta dicente : Afferte Domino giofiam et
lionorem : et Joannes evangelisla in Apocalypsi au-
tli?it vocem caelestis exercitus dicentium : Bonor et
Cloria Deo nostro sedenti in throno : ac pcr hoc ha^c
(luo sic oportet in terris dici, sicut in coelis resonant.
Univerais igitur ecclesiasiicls hanc observantiam da-
IIIU8, quam qnisquis prxterierii communionis^artu-
ram habebit.
ordinem perturbavit, duin alii per anibituin sacerdo*
lia appeiunl, alii oblaiis muiieribus ppntiflcaium as-
sumunt, nonnulli etiam sceleribus implicatl vel 8se*
cialari militiae dediti indigni ad houorem snmmi ae
sacri ordinis pervenerunt ; de qiioruin scilicet casu
atque remoiione oportuer.it qniJem statuenduin, sed
perturbatio quamplurima Ecclesijc oriretor. Praeier*
iiis omissiSy deinceps qui non promoveantur ad sa-
cerdotium ex regulis canonum nccessario crudiuius
inserenduni : id e^t qui in aliquo crimine detectt
sunt, qui inrami.e nota aspersi suul, qui scelera ali-
qua per publicam poenileutiam admisisse confessi
sunt, qui in baeresim lapsi suni, qui in h.Tre8i bapli-
«. zati aut rebapiizati esse noacuntur, qul seroeiipsos
abscideruniy aui naturali defectu mcmbrorum aut de*
cissione aliquid minus habere noscuntur, qui 374
secundffi uxoris conjnnctionem sortiti sunt aut nuuie-
rosa conjugia Irequentarunt, qui viduani vel roarilo
relictam duxerunt aui corruptarum mariti fueruni,
qui concubinas ad fornicaliones habuerunt , qui ser*
vili condilioni obnoxii sunt, qui ignoti 8unl, qui
neopbyti vel laici sont, qui sxculari militije dediti
suni, qui ojiriae nexibus obligaii sunt, qui inscii litie-
rarum sunl, qui nondum ad triginta aunos pervcnc"
runt, qui per gradiis ecclesiasticos non accesserunt,
qui ambitu bonorem qusrunt, qui muneribus lioiio-
rcin obtinere moliuuiur, qui a d> cessoribus tn saccr-
* >E., Ergo nec ipei in ecciesiis canatdi sunt, qma in sauctanm Scriplurarum libris nan inveniuntur^
ir> CONCILIA HISPANI^. - TOLETAiNlJM IV. 5T4
dotium eligui.tur; sed nec Hle deinceps saccrdos A s»iione vHac non bunae fam.ne exislunl. Ul igiiurcx-
cludatur deinceps omnis neranda susplcio aot casus,
erit, quem oec clenis, nec populus propriae civilaiis
elegit, nee autoriias metropoliiani vel comprovincia-
lium ■ sacerdotum asscnsio exquisivit. Quicunque
igitur deinceps ad ordincm sacerdoti: postulatur, ct
in bis quae pr.Tdicta ^ sunt , exquisilus in nullo bo-
rum deprebensus ruerit aique examinalus probabilis
vtia aique docirina exstiierii, tuuc secundum syno-
dalia vel decrctalia consiiiula cum omnium clerico-
rum vel ciTium voluiitaie ab univer&is comprovin-
cialibus episcopis au: Cf>rte a tribus in sacerdotium
die dominira consecrabitur, conniventibus caeteris,
qui absentes fuerint, Jitleris suls, et magis auclori-
tate vel praesentia ejus, qui est in melropoli consti-
tutus. Episcopus autem comprovincialis ibi couse-
craodus est ubi inetropoliianus elegeril : nielropoli-
lanus autem non nisi in clvilate metropoli, conipro-
viiiciaiibus ibidcm convenientibus. Si quis autem
deinceps conira pracdicta vctita canonum ad gradum
sacerdoiii indignus aspirare conienderil, cum ordina-
toribus suis adepti bonoris periculo subjacebil.
XX. De numero annorum quo $aeerdote$ ei levilas
ordinentur,
In veteri lego ab aono vicesimo et quinto leviue
biberrtaeulo servire mandanlary cujus auctoriiatem in
canooibtts et sancti Patres secuti sunt. Nos et divinas
legis et coitciliorom praecepti immemorcs, infantes et
poeros leviias facimus ante legitimam aetatem» ante
experientiam viiae : ideoque ne ollerius flat a nobis
et divinae legis et canonicis admonemus senlentiis.
et ne dctur uhra saecularibus obtrcctandi locus, opor-
let episcopos tesiimonium prob.ibilium personarum
iii conclavi siio babere, ul ei Deo placeant ler con-
scicntiam puram c el Ecclesiac pcr optimam famam.
XXI II. Ut pretbyter vel diaeonui vitte tua habeani
teilimonium,
Non aliier placuii, ut quemadmodum antistites i<a
presbyteres alque lcvitx quos forie innrmiias aui
aeiaii<i gravita.s in conclavi episcopi manere ron
sinit, ut et iidem in celiulis suis lestes vitae babeani.
vitamque suam sicut ooniine ita et nierilis teneanr.
XXIV. De convertione elericorum : ut in uuo con^
clavi tint,
Prona est omnis aetas ab adolesceniia in maluin»
iiiiiil enim incertius quam vila adolcscenlium; ob boc
constituendum oportuit, ut si qui in clero puberes
aui adolescentes exisiunt, omncs in uno conclavi
atrii conimorentur, ot liibricae xlatis aimos noo in
luxuria sed in disciplinis ecclesiaslieis agant dcpuiati
probalissimo seniori, qucm et magisirum docirinae et
testein viix babcani : quod si aliqui ex his pupllli
existoni, sacerdotali toieln foveaniur, ut et viia eo-
rum a criminibus intacia sit, et res ab injuria impro-
borom. Qui aotem bis praereplis reluctaverint, mona-
sleriis deputeniur, ut vagantcs 376 aiiimi et superbi
severiori regula disiiingantur.
XXV. Ut tacerdotet Scripturarum tanctarum et ca.o*
num cognitionem habeanf.
sed a viginii quinqoe annis asiaiis leviiaa consecren- ^ tenoMntia maier conctorom errorom maxime in
tor, et a trigliila presbyieres ordinentor, ita ot se-
eundoiD aposto'icum prasceptum probentor primum,
et sic niuisirent nullum crimen babenies.
XXI. De cattitate tacerdotum,
Quicuiiqoe in sacerdulio Dei positi sunt 375 »^'
reprebensibiles esse debent, Pnulo apostoio atle-
siante : Oportet epitcopnm irreprehentibiiem ette :
inoffensos igitur ei immaculatos decet Dei existere
sacerdoiei,nec ullo eos fi rnicaiionis coniagio pollul,
sed caste vivenies mondos semeiipsos celebrandis
exhibeant sacramenlis. Absiineamus ergo nos ab
omoi opere malo, et ab omni inquinamento earnis
Iiberi maneamus, ot mondi corpore, purgnti mcnie,
sacerdotibus Dei viiandaest, qui docendl officium in
populis sysceperunt : sacerdotes eiiim legere sancta
Scripiura admonei, Paulo aposlolo dicenle ad Timo-
theum : Intende lectioni, exftorlationi^ doctrince, temper
permane in /i.'f. Sciant igitur sacerdotes Scripluras
sauctas ct canones, ut omne opos eorom in pra.'dica-
tione ct doctrina consistat , aique aedificent conctis
t:uu fidei scicntia qo.im operom disciptina.
XXVI. Deofficiali libelto paruchitanitpretbyteritdando.
Quando presbyieres in parocliias ordinanior, !{•
bcllom offlciale a saccrdoie soo accipianl, ot ad ec'
cleslas ailii depotaias instrocti soccedaiit , ne per
i^noraniiam etiam ipsis divinis sacrameniis oCfcii-
dnnt, ita ot quando ad llianias vel ad concilium VC'
possimus ad sacrificium Christi digui accederc ci D . ' .. ... ...
J' . . . .' nennt, raiionem episcopo ^oo reddant qualiter su-
Deom pro deliciis omniom deprecari.
XXII. Ul episcoput in conelavi tuo idoneum testimonium
habeat.
Qoamvis conscientiam poram apod Denm nos ha-
bere oporteai, tamen et apod liomines famam opti-
mam costodire conv*fnit, ut juxla praeceptum aposto-
licumKion taiitum coram Duo, sed eiiam coram homi-
nibns vitae sancL-c tesiimonlum babeamus; quidam
enini hucosqoe sacerdotum non modicom scandalum
jreaverunl, dum in accnsaiione loxoriac, in conver-
• Ex rsteris Codicibos, praeter A., in quo : pro-
vineiatidm.
»» Ex rcliqnis prxler A. et E. 3, in quibos : pnr-
dicatu.
sceptum officium cclebraut, vel baptizant.
XXVII. De profestione paroehitanorum presbyterorum,
Quandb presbyteres aot dincones per parocI.lAS
constituuntiir, oportet eos professionem episcopo soo
facere, ol caste et pore ^ vivant sob timore Dei, ul
dom eos talis profcssio alligat «*, viix saiictx discl-
plina reiineat.
XXVIII. De ordine quo depoM iterum ordinantur.
EpUcopus, presbyter, aot diaconos, si a gradu soo
« iE., B.R., E. i, T. 1,U., G., per ccfnvertatiomem
botam.
^ T. 2, catti et puri,
' B. R . E. 4, T. \, U., C, oblifjat. T. 2, rerigat.
^5 COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HiSP^L. ASCRIFTA. S7C
ij|}ii8U (leJQClus in 8^unda synodo innocens repe- A Xm est a prxsenii eoncilio episcopos ita dioecetea
rialur, non potest esse qnod fuerat nisi gradus amis-
$os recipiat, ui si episcopus fuerit recipial corain al-
tariodemanu episcoporum orarium, annulum etba^r
cuium;8i phesbyter, orarium et plauciam;8i diaco-
nus» orariimi ci albam ; si stibdiacnus, palenam ct
calidem ; sic et leliqui gradus ea in reparaiionem sui
recipiant, qux cum orJLiiareiktur perceperaht.
XiXIX. De clercj mago$ aut wuspices conmUntibus,
Siepi»copus quis, aul presbyter, sive diaconus, vcl
qullibet ez ordine clericorum, magos aut aruspiees
au\ ariolos aut ceric augnres vel sortilegos ve) eos
qui proflieniur artem aliquam, aut aliquos eorum 81*
aiiUa exercentes, 377 eoosulere (uerii depreliensus,
ab honore digiiilatis su» depositus monasterii poB- ^ Q„icuiiqtie episcopos allerius episcopi dicecesim
suas regere, ut niliil ei earum jure pr»sumanl
auferre, sed jiata prioruin auctoritatem couciliorttm
tam de 378 oblaiionibus quam de tributis ac fru-
gibtis teriiam eonseqiiantur : quod si amplius quid«
piam ab eis prxsuinptum exstiterii , per coucilium
resiaureiur, appellantibus aut ipsis conditoribtts, aut
cerie propinquis eorum si jam illi a sx^culo deces*
seruoi. Nuverinl autem condiiores basilicarum ia
rebus quas eisdem ecclesiis conferunl nullaiq poie'*
9tatem babere, sed,juxia canunum coQstituia, sicut
Ecclesiam iia et doiem ejus ad ordiuationem epi-
scopi periiiiere.
XXMV. De tricennii tempore et propler provincioi
causarum discrelione.
nam ezcipiat , ibique perpetu e pcenitentiae deditus
scelua admissum sacrilegiijoat.
XXX. De sacerdolibus ad gentem extraneam nuntios
mittentibus,
Conflnilimi hostium sacerdotes, prxter eos qut
a regia poteslate liceniiam acceperunt , quodtibet
maudatum ad gemem extraneam occulte accipere
vel dirigere non iirissumant : qui autem deprehen-*
ditur atque convincitur, denuniiatus principi apud
concilium condigna animadversione mulctabilur.
XXXI. De discretione causarum,
Sxpe prlncipes contra quosllbet majestatis obno-
xios sacerdotibus negotia sua commiilunt; sed quia
sacerdotes a Cliri^io ad ministerlum salutis electi
»unl, ibi conseniiant rcgibus fleri ludices, ubi )ure- G
inrando aiipplicii iiidutgeotia promittitor, noo ubi
discriminis sententia praeparatur. Si quis ergo sa-
cerdoinm ooutra lioc coinmuue consultiundiscuasor
in allenis periculis eisliierit, sil reus elTusi bangui-
nis apud Cliristum, et apud (lcdesiao^ perdat pro-
priotn gradum.
XXXU. De cura populorum [T. 2, pHpillorum]
et pauperum,
EpiscopL io proiegendis popoHs [f. 2, pupillis] ac
defoodendii imposiiam a Deo aibi curam non ambi-
gant^ ideoqute dum coospiciunt jndices ac potenles
pauperuna oppressores exisiere, prius eos sacerdo«
tali adinoniiione redarguant; et si cooteinpserint
per triginla annos sine aliqua inlerpeliatione posse-
derit, quia secundum jus legis ejus jam videlur esse
dioecesis, admittenda non est coiiira eum actio re-
poscendi, sed hoc inira unam provinciam, extra vero
nullo modo» ne dum dioecesis defendilur proviiicia-
rum terinini confundantur.
XXXV. De baMcis noviter eonstructis ad quem
gpiscopum pertmeont,
Sicut dioBCCsim alienam tricennalis possessio toI«
lit, iia territorii conventum non adiinit, ideoqne ba-
siiic» qo3e novsc conditae hierint ad eum procul du-
bio episcopum pertiuebunt, cujos conventus essc
constlierit.
XXXVf. De requisitione ab episeeplg per singuiot
annos t/i parockiis peragenda»
EpUcopum per cuncias diceceses parocbiasqiie
8H38 per singolos annos ire oportet, ul exquimi
quid unaquJBque liasilica in reparationen siii indt*
geat; quod f^i ipse ant languoiti detenlvs, ant aliis
occnpationibus Implicatus id explere nequiverii«
presbyteros probabiles aut diaconos inittat, qiii et
rediius basilicarum et reparationes et ministrantiuro
Tilam inquiraat.
XXXVII. Depromissi solutione ex rebus EccleM,
Quicunque episcopi sufilragio cujuslibet aliquid
eceleaiasticaa tttltitati providerint ei pro eo quodcun«
que modicum iu remunoratione promiserinl, pro-
oiiBs^ solutionem eos exsoivere oportebit, ita ut id ad
^«^ ^. : «^ I .• 1 . .• conciliom comproviuciale deductum eorum conni*
cinejidari, eonim msoJ^itias regua aunbus mtiraeni, n « . . . t^ . . i -.
». „„^ a...rA^.u. .j^...;.;. -.. n...:. «^ ;....: ^ ^entia confirmetur. quia sicut Paulus aposloliis aii:
Dignus est operanus mercedem. suam accipere.
ut quo8 sacerdotalis admonitio non fleclit ad justi-
liam, regalis potesias ab improbitato coerceat. Si quis
autem e|. iscoporum id ueglcxerit, concilio reus erit.
XXXilJi. iV^ de facuUatibus ecc^esiarum^ exrcpla tertia
obtationu,m, episcopus ajiquid auferat,
AvariUa radix cui\ctorum Hialoruoi, cujus siiis
Gtiaoi 8:)ecrdk)tuin menies obiiuei; multi enim flde-
lium in ainorem Chrisii et maiiyrum in parochiis
episcoporuiu basilicas con&truuui, oMatioues con-
scribttMl, s^crdoies lf»c :iuferunl atqiie in usus
suos convertnnl : inde esi quotl cultores sacrorum
deficiunt dnni stipendia suo perdiint, inde labenlium
b.isilicaniin ruiua! non rop;jFaiiliir , quia avariila
saeoVdolaK omnia aufeiuniur. Pro qua re consiiiu-
XXXVlll. De suffragio fundatoribus ecctesiarum vcl
(iliis eorum impertiendo.
Praebendum cst a sacenlotibns vilx SMlatium
^79.tndigenlibuset maximc his quibns restituenda
vicissitudo est : quicunque ergo fiiielium. de Hieulta-
tibus suis Ccclesias aliquid devotione propria con-
tulerini, si forie ipsi aiit fiiii eorum redacti fuerint
ad iuopiam, ab eadem Ecclesia sufl^iagium viue pro
lemporis. usu percipiani. Si enim clt'ric's vel moiia-
cbis seu peregrinis aut quainlibet nccessltatem au-
stineniibiis pro solo religionis intuilu fn usimi res
C(clesia&tira largitintur, qtianio mig<s iiia ooiisu-*
lcndum Cbl quibus reiribuiionc jtuta debetur?
CONCiLIA lllSPANl^. — TOLETANUM IV. 579
XLYI. De elericU upulcra demaHentiku$,
Si quis clerictts in demolieudis sepulcris fuerii
deprebensus, quia facinus hoc pro sacrtlegio Itfgibiis
publicis sanguiiie viDdicatur» oporlei cauonibus iii
lali scelere prodiiuin a clericaius ordine subiQoveii
el pcenilenlia) uienoio depuiari*
XLVII. De abMitilione a laboribus tel iwiiclionibus
clericoram ingenuorum.
Prxcipienle doniiuo uosiro aique exeellenussiina
Sisenaudo rege» id consiiluii sancluni concilium, ul
onines ingenui clerici pro oflicio rdigionis ab omiii
publica indiciioHe alque labore h»beautur iininuncs^
ut liberi Deo serviant nullaque prvpediii necesHiale
ab ecclesiasticis (iriiciis rclrabautur.
XLYlil. De iniliiw.ione osconomorum.
Eos quo3 oecononios Graici vocant^ hoc est qu»
vice episcoporum rcs eccle&ictfticas iraciani, sicut
sancta synodus Chalcedonensis instituit, omnes epi»
seopos de proprio clero adVegendas ecclesias ha-
bere oporiet ; qui auiein deinceps coiiteuipscnl, ob*
nuxius eidem uiagno concilio erii.
XLiX. De professione monachorunu
Monachum aui paierna devotio aui propria
381 P^^^^^i^^ faeil; quidquul horum fueril, alli-
gatum teuebil : pruiiMJe eis ad muitduin reverti in-
tercludimus adiluro, et omueoi ad sacuium interdi-
ciinus regressuro.
L. De cleridn qui monaehorum proposilum appetunL
Clerici qui monachoriun pruposituin appetuni,
«,. .. ^, . , ,. qiiia ineliorem viiam sequl cupiunt, libcros ei& ab
«I aaiem hQCiKm cuslodienl uaei catholsco! r* ^»- .^ ^ • .. , . :
Mwv «« ^ epuscopo in munasieriis largin oporiet ingressu^,
ncc iinerdici propositum eorum qui ad contempU"
m
XXXIX. De diserelione preebylfrorum et diaeonorum^ A
«1 in utro^ue choro consistant,
Nonnulli diacooes in tantam erumpunt superbiam,
ul scse preshyieris aDiep<inant atque in primo cboro
ipsi priores stare praesumant, presbyteris in secundo
choro consiitutis : ergo ul subiijniores sibi presby*
lonis agnoscaui, lam hi quau llli in utro<Eue choio
cmsistant.
Xli* D* uno orari^ a diacenibus utendo^ nec ornato
sed puro.
Orariis duobus nec episcopo quidero licel nec
presbytero uii , qnanto magis diacono qui miui-
ster eoram est? Dnum igiiur orarium oporlel levi-
lam gestare in siiiistro humero, propter quod oral,
id est prsdicat, dexteram autem parietn oportet
hahere liberam, ul expediius ad mini.sierium sacer- n
dotale discurral : caveanl igiliir amodo levitae ge-
mino uti orario, sed uno tantum el puro nec ullis
coloribus aut auro ornato.
XLI. De qualilate tonsurcB a cunctis clericis vel
iecloribus habenda,
Oiiines cleriei Yel lectores slcut levitae el sacerdo-
les, detottao soperius toto captte, inrertiis solam cir«
culi coronam rvlinquaiit , noii sicnl hucusque in
Gallxciae pariibos facere tectores videntiir, qui pro-
lisis ut laici comis in solo capitis apice mod cum
ciiculum londuiit, rilus enim isie in llispaniis haere'
licoruai fuil; unde oportel ut pro amputaudo Ecclo-
rse scandaio hoe slgnum dedecoris auferatur, et una
sit toBSura lei habitus sieut totius llispaniaQ ei^t
reos ertt.
XLII. De ttmoiiQne mnHerum a cQnsMrtio clericorum^
Cum oierieis extraneas (emin» Huiiaieiuis halM-
leut, nisi laBiuin maler et soroir, fllia vei amita, in
<|ttibus persouis iiiliii sceieris isstiiiiari fQedus nalurs
perauttit : id 380 ^"^ ^^ coasiilutio antiquorum
Paiffuin decrevit.
XLItl. De vendiiione muHerum tfiut cUricis conjunclm
nosciMUa.
Quiilan elerici legitimum non liabenles conjugium
eitranearum mulierum Tei aneillarum suarum in-
letdicla sibl consortia appetuttt, ideoque quaecunqiie
clertcis taiiter adjmicle ^ suiii, »b episcupo aufe-
ranUir et venundeiUur, illis . pro tempore reiigatis ^
lionis desideriuin iransire nituntur.
LL De discretione potestatis epiecepomm qwm iu
monasleriii hakere pouunt,
Nuntialum est prarscnti coacilio quod roonachi
episcopali imperio servill opere roaucipcntur ei jnra
ninnasierionim conlra instituia canonum illicita
pittSttmpiiune usurpentur, ilaut pene ei coenobio
p«i>sessio fiat atque iilustris porlio Ghristi ad ignomi-
ttiam servilulemque perveniat; qoapropler mooemns
eos qui ecelcsiis pnesunt, ut uitra talia non pracstt*
niant, aed hoe tanium sibi in mofiasicriis vindiccnt
sacerdotes qood praecipiunt canoncs ; i^ est mona-
chos ad conversationem sanctam pnpmoaere, sIh
ad pomiu-iiiiam (|W)8 sua libidiae infmruHt [A\ 4, ^ baies aliaque ofncia insliiuere, atque exlra regulam
inierfeeeruni].
XLIV. De pereome mulierHm quas non conveml
eterieis, eopulari.
Gli*nei qcii stne consulto episcopi sot oxnres dit-
xerini , aut vidnam vei repudiatara vel mereirtcem
tti eoDjugiiim acceperuiii» separari eos a proprio epi-
scopo oporlehil.
XLV. De cLericie qui arma stnnpemiia»
Cleaici <|a> m quacunque seditione arma volentes
fiiifopaeriat mi sumpscrunl, reperti amisso ordinis
st«i gradu» in aoQastaruuii pcBniteiitiae contradantur.
• A., B. R-, E. 4, T. f, conjuncta*.
^ ifi., B.R., e. 4, tigatis. T. i, U., G., relejutis.
acta corrigere. Quod si aliquid in monachls canonl-
bus intcrdictum prxsumpseriut aut usurpare ipiid-
piaiu de monasierii rebus lentaverint, non deerii ab
illis sententia excommunic^Uionis qui se deinceps ne-
quaquam substnlerint ab illicitis.
Lll. De monachie vag!s.
Nounulli mooacborum egredientes a monasterio
non solum ad soHrulum revertuntur , sed ettam et
uxores accipiuat : bi igitur revocati in idem mona-
fcteriuni a quo exieruot pceniteniias deputeiitur, ibi-
que « deflcant crimiua sua unde decesserunt.
c Ab hoc voce : ilhqae usffiue ad finem eanoais de-
sunt omnia iu A.
^79
COLLFXTIO CANONUN S. ISIDORO UISPAL. ASCIilPTA. 588
LLi. De relfgioiis vagis, A biirii facullato ut converlanlur suadcndi sunt, noii
Rengiosi viri proprix regionis qui nec inler cleri-
cos nec inicr monachos habentur, sive lii qui per
iViversa loca vagi reruiitur [jE.^ vagiiantur], ab epi-
scopii inquorum coiivcntucommanere noscuntur li-
centia eorum coercealur , in clero aul in monasieriis
deputaii, prxicr bos qui ab episcopo suo aut p:opier
aeiaiem, aut propier languorem Tuerint absolutl.
LIV. Di discretione pcmiientum.
Hi qui in discrimine constiluti poenitentiam 382
nccipiunl nulla manifesta scelera confitentes, sed
tnntum peccatores se prxdicantes , liujusmodi si re-
valucrint possunt etiani pro morum probitate ad
gradus ecclcsiasticos pervenire ; qui vero ita poeni-
potius impellendi. Qui autem jam pridein ad Cbri-
siiaiiitatein venire coartt sunt, sicui raclum csl tem-
poribus rtligio^issimi principis Sisebuii , quia jam
consiat eos sacramentis divinis associatus el bapti-
snii gratiam suscepisse et chrismnte uiictos esse ct
corporis Domini et sanguinis exstitisse participc«,
oporiel ut fldem etiam quam vi vel necessitate sus-
ceperunl teuere cogantur» ne nomen Domini bla-
sphemetor , et fides quam susceperunt vilis ac cod-
ti mpiibilis babeatur.
LVllL De his qui conlra fidem Christi Judteis munus
et favorem prassiant.
Tanta est quorumdam cupiJilas , ut quidam eara
teniiam acdpiunl ut ali(iuod inortale pcccatum pcr- ^ apputenies juita quod* ait Apostolus etiam a fide
erraverint ^; mulli quippe hucusque ei sacerdotibu^
petrnsse publice raleanlur, ad cleruin vel bonorcs ^
eccleBiasticos pervenire nullatenus possur.t, quia se
confcsslone propria notaverunt.
LY« De poenitenlibus viris ac vidais sive virginibus,
Quicunque ei sscularibus accipienies poeniten-
tiain se totonderunt, et rursus pr.-cvaricantcs laici
eflecii sunl, comprehensi ab episcopo suo ad pceni-
tentiam ex qua recesserant revocentur ; quod si ali-
qui per pcenitentiam ■ irrevocabiles sunt nec admo-
1 iti revertuntur , vere ul apostatns coram Ecclcsia
anathematis sententia condemnenlur. Non aliler et
hi qui detonsi a parentibus fuerinlautsponie su.i,
amissis parentibos, se ipsos rcligiont voverunt, el
postca babitus saeculares sunipsenint, et idem a
aique laicls accipicntes a Judasis munera perGdiani
eofum patrocinio suo fovebant, qui non immerito
ei corpore Anticbrisii csse noscun:ur , quia coittra
Christum faciunt. Uuicunque igitur deinceps epi-
scopus sive clericus vel sseculari» illis contra fidem
Ctiristianam sulTraginm vel munere vel favore prx-
stiterit, vere ut profanus el sacrilegus anaihema ef'*
fectus ab Ecclesia catholica et regno Dei efficiaiur
evlrancus, quia dignum est ut a corpore Chrisii se«
paretur qui iuimicis Christi patronus efficitur.
LIX. De Judasis dudum ChriiitQnis^ et postea m prio-
rem ritum conversis*
Plerique qui ei Judasis dudum ad Chrisiiannm fi-
sacerdote compreheDSi ad cullum religioni» act. ^ ^^^ ^^ ^^^ bl.sphem.ntes in Cbrisiu...
piius poenitentia revocentur; quod si reverti non
possont , vere ut apostatae anathcmatis sententix
subjtciantur. Qua) forma scrvabiiur etiam in viduis
virginibusque sacris ac poeniteniibus femiuis quas
sanctimonialem habitum inducrunt, et postea aut
vestem mutaverunt aut ad nuptias transieruut.
LVI. De discrelione viduarum sacularium et sancli-
nwnialium,
Duo sunt genera viduarum , saRCulares et sancti-
inoniales : saeculares viduae sunt quJC adbuc dispo-
nentes niibere laicalem hibitum non deposueruni;
sanctimoniales suut quae, jam mutato habitu sxcu-
lari, sob reiigioso cultu in conspectu sacerdolis vel
ecclesix apparuerunt. Hjk si ad nuptias transierint,
juita Apostolum non sine damnatione erunt, quia Judaeonim filios vel filias , ne parentum oltra iii-
. : n^^ . .^_ ^^..i.^.: f volvanturerrore «, ab eoruin consortio separari de-
non solum Judaicos ritus perpeirasse noscuntur, sed
ettam et abominandas circumcislones exercere prae-
sumpserunt : de quibus consulto piisslmi ac rcligio-
sissinJ principis domini nosiri Sisenaiidi regis hoc
sanctuin decrevit Cdncilium, ul hujusinodi trans-
grcasores poniificali auctorilale correcti ad cultum
Chrisiiani doginatis revocenlur , ut quos voliinias
prc pria non emendat aniinadversio sacerdotalib
coerceat. Eus autem quos circuinciderunt, si filii eo-
rum sunty a parenium consortiu separeniur; si scrvi»
pro injuria corporis sui hbertaii tradaniur.
LX. De filiis Judworum, nl a pareuttbus separaH
Christiunis debeant depuiari.
se primum Deo voventes postea castitatis proposi-
tum abjecerunt.
LVII. De diseretione Judasorum : qui non , vel qui
crcdere vi coganlur,
De Judaeis autem hoc prxcepit sancia synodus
neniini deinceps ad credendum vim inferre, Cui
enim vult Deus miseretur et quem vult iudural ; non
enim lales iiiviti salvandi sunt sed volentes, ut inle-
gra sit forma justitia; : sicut enim horoo proprii ar-
bitrii volunlaie scrpenti obedieus periil, sic vocante
gratia Dei propriic iiientis convcrsione liorno quisque
credendo salvatur. Ergo non vi sed 383 liberi ar-
* iCS., B. R., E. 4, per potentiam.
^ M', n. R., E. f, crraverunt.
cernimus depuiaios aut monasleriis aul Christianis
^iris ac mulieribus 384 I^eum timentibus , ut sub
e<Tum conversatione cultum fldei discant atque in
meliut instituti tain in moribus quam in flde pru-
ficiant.
LXI. De filHs fidelibus Judasorum^ ne parentum pror-
varicatione a bonis suis exsules fiant.
Judaei baptizati si poslea praevaricantes in Chri-
sium qualibet poena damnati cistiterint, a rebus
eorum fideles fillos eicludi non oportebit , quia ut
scriptum est : Filius non portabit iniquitatem patris,
• ifi., B. R., £. 4. T. 1, 2, U., errorlbus.
581
COiNCILI.\ HISPANIiC. — TOLETANUM 1?.
38i
LXn. De Judais baptizaih , qui inlidelibui Judais se A quod non dederunt ? Qiiapropier episcopi qui niliil
sociant,
Sxpe mailorum consoriia etinm bonos corrqm-
punl; quanto magis eos qui ad viiia proni sunt?
Nnlla igitur ultra communio sit Hcbrxis ad (iden
Ciiristianam translalis cum bis qui adhoc in vetcri
ritu consistnnt , ne forlc eorum participio subTer-
lanmr. Quicnnqne igitur amodo ex bis qui Imptizali
suut infidelium consortia non vilaverlnt, et bi Cbri-
stianis doneiiinr, et illi publicts caedibtis deputenlor.
LXIIL De Christianorum Judfvorumque conjugiis,
Judsi qui Cbristianas mnlieres in conjugio ba>
benl admoneantur ab episcopo civilaiis ipsius , ut si
curo eis permanere citpiunt, Cbristlanl erOciantur ;
quod si admoniij noluerint, separentur, quia non
ex prnprio suo Ecclesix Clirisli compensaverunt bane
divinam senteQtiam meiuant, et liberos ex ramiiiis
Ecclesiae ad condcninationem suani facere non prac-
sumant ; implufii est eniin ut qui res suas ecclcsiis
Chrisii non contulit damniim inferat et jus Ecclesi»
alienare iiitendat : tales igitiir liberios successor
episcopus absqiie aliqu.i oppo<i ionc :id jus EccIesiaB
revocabiiy quia eos nou acquitas sed iaiprobitas ab-
solvil.
LXVIII. De discietione manumissorum Ecclesias»
Episcnpus qut mancipium juris Ecclesise non re-
tenio eccIesi.isiico palrocinio inanumiili dcsiiterai,
diio meriii ejusdem et peculii coram concilio Eccle*
sijT, cui prxeminet, per comniutationcm subsciiben-
potest inQJelis in ejus permanere conjunctionc qiiai B (ibus saccrdoiibus offeral, ut raia et justa invenialur
definiiio commutantis; lunc eniui liberam manu-
missioncm sine pairocinio Ecclcsiae concedere pote-
rii, qui ^ eum quem liberiati Iradeie di^ponitjam
juri proprio acqui>Jvii. IlnjusmoJi auiem liberio
adversus Ecclesiam cnjus juris exslilit accusandi
vcl testificandi denegciur licenli:i ; quod si pr;rsum-
pserii, placet ut siaiiie eouimuiationo in serviliitcm
proprix ecclesix revocetur, quam nocere conatur.
386 LX1X. Quod tiberti ex famitia Ecdesias pro com^
pensationeacquisit(B rei possinl pmasacerdotibus,
Consensus totius concilii defiiiivit» ut sacerdotes
qui aut res suas Ecclesiu! relinquunt, aul nihil ba-
bentes aliqua lamen prxdia aut famiiias ccclesiis suia
mano dubii babentur. Infirmari ergo oportet eorum conquirunt » licebit illis aliquos dc fainiliis ejusdem
jain.in Cbrisiianam translata est fideni; filii auteni
qui ex talibus nati exisiunt, fldem alque condilionem
matrisfequanlur :similiier et hi quiprocreati sunt de
infidelibus mulieribus ct fidelibns viris Cbristianaro
seqUantur religtonem, non Judaicam superslitionem.
LXIV. De Judais conversis cl post pran>aricantibus^
ut ad testimonium non admittantur.
Non poicst crga bomines esse fidelis qui Dco ex-
stilerii infidus * : Judsi ergo, qui dudum Cbristiani
effecti sunt et nunc in Cbristi fidem pr»varicati suul,
ad teslimonium dicendum admliii non debent,
qoamvis sese Cbristianos annuntienl , quia sicut in
fide Cbristi suspecii sunt » ita et in testimonio bu-
lesiirooniuro qui in fide falsi doccntur , nec eis esse
credendum qui veritatis a se fidem abjiciunl.
LXV. tie Jud(vi officia publica agant,
Prscipiente domiuo atque excellentissimo 385
Sisenando rege, id constiluit sanctum coi.cilium, ut
ludxi^aut hi qui ex Judxis sunt, officia puUlca nnl«
laienus appetant, quia sub bac occasione Cbrislianis
injuriam faciunt : ideoqne judices provinciarum cum
sacerdoiibua eorum subreptioncs frauduleiiler elici-
tas ^ suspendant, et offlcia publica eos agere non
pemittant. Si quis autem judicum boc permiserit,
velat in sacrilegum excoinmunicatio proferalur, et is
qui subrepserit publicis ocdibus depuietur.
LXVI. Ne Judcn mancipium Christianum habeanl.
Ecclosias manumittere juxla rei collalae modum,
qucin aniiqui canones decreverunt, iia ut cum pecu*
lio el posteriiaie sua ingenui sub pairocinio EccIosub
maiieant, utilitatcs injuncias sibi juxla quod polue-
rint prosequentes.
LXX. te profesiione liherlorum EcclesiiB»
Liberti Ecclesix , quia nunquaro moriiur eoruni
patrona , a palrocinio ejusdem nunquam discedanl,
iiec posteriias quidem eoium , sicut priorcs canones
dccreverunt ; ac ne forle libertas eorum in futura
prole non paient ipsaque posieritas naturali ingenui-
taie obnitens sesc ab Ecclesix* patrocinio subtralial,
m cesse est ut tam idem liberii quam ab eis proge-
nili prufes>ionem episcopo suo faciaul, per quain se
Ex decre.0 eloriosis.imi principis hoc s.nclum » « <■»"•»!» E~'.«*/* ''•>«"« «'^««'"* ««« !»'"•"'.''•
elegii coneiliu.n. oi JudxU non liceat Chris:i.nos *i''«1"« I«'ro«""r """ rel.muant sed jux a j.r-
tutem suam obsequioin ei vel obedientiam prxbeant.
LXXf. De libertis Ecclesias ejusdem patrocinium re-
linquentibus.
Liberti Ecclesiac qui a patrocisiio ejus discedcntes
quibuslibet personis adbxserunt , si admoniti redirc
lervos babere, nec Cbristiana niancipia emcre, nec
eitjufqiiam ccnsequi largiiate: nefas e>t enim ut
membra Cbrisli serviant Anlichristi minislris. Quod
si denceps servos Cbrisiianos vel ancillas Judxi ba-
bere praesuropserinl, subiaii ab eoruro doniinatu li-
bertaiem a principc consequantur.
LXVII. De libertis Ecclesia.
Et si qui nnlla ^ ex rebiis suis pauperibus Cbristi
dUiribunnt actcrni Judicis voce in biiururo condemna-
iNintur, qiianto magis bi qui auferunt pauperibus
• ifi., B. R.. E. i, T. I, 5. infidelis.
^ £x reliquis, praeicr A., in quo : relictas»
coniempserint, manumissio eorum irrita sti, quia pir
inobedientiae contemptum ingrati actione tenentur.
LXXII. De libertls patrocinio Ecclesite commendatis,
Lilerti qui a quibuscunqiie roanoroissi sunt atqie
Ecclcsi» patrocinio commendati existunt , sicut rc«
c T. i, Etsi hi qui nuila. T. 2, Si 7111* nttUa.
* iE.,B. U., E, 4. T. \,quia.
o^o
COLLECTIO CANjNUM S. ISIDOUO Hi:SPAL. ASCWPTA.
58 i
cubj aiiiiflHorum JPatruni congliiuenmt, saccrdoiali A riosus esl qui capul suum roanu propria dese ei ?
dereiisioue a ci<|usiibet iitsolenlia profeganlur sive
iii tiuiv libertati^» coniin seu in pecuiio quoJ liabere
noscuiilur.
LXXIH. Di dufreiione Uberlorum qui ad ecdeJasli'
co$ honores pervenire pouunt,
Quicunque liberlalem a dominis suis ita perci-
piunt, ut nulUim s biinet in e's obscquium pntronus
relftntft, isti si sinc criinine sunta clericatus ordi-
uem libcre suscipiunlur, quia directa manumissione
absoluti fioscuntur. Qui vero rctento obsequio ma-
numi&si sunt, pro eo quod adliuc a pairono scrvitu:i
3S7 teQeniur obnoxii, nullatenus sunt aJ ecclesii-
sticuin ordinem promovendi * ne quando voluerini
eoriim dwmini fiant ex ( lericis servi.
Illi ut notum est immemores saiutis su» propria ma*
nu se ipsos interiinunl , in semeiipsos suosque reges
proprias convertendo vires, et dum Dominus dicat :
Notite tangert ehristo»meo$ ; et David : Qui$^ inqnit,
exteudet manum $%am in chri$tutn Domini et liino-
€en$ eritl lilis nec vitare metus est periurium nec
rcgibtta suis inferre exilium : hostibus quippe fidcs
pacti datur nec violatur ; quod si iu bello fldes va-
ict, qiianto magis io suis servanda est? SacrilegiufA
quippe esi , ai violetur a gentibua regum suonim
proiniasa fides, quia non aolum in eis fit pacti trans-
gresi>io, sed et in Deum quidem in cujus nomine
pollicelur ipsa proniiisio. Inde Cit quod mulia regna
terraram coBlestis iracundla Ita permutavii , ut per
LXXIV. De libertis Ecclesite qui ad $acerdotlum pro- B impiclatem fldeiet morum alterum ab altero solve-
moceanlur,
De familiis Ecclcsiae consiiluere presbyteres et
dincones per pnrocbias liceat , qiios tamen viia! re-
ciiitido et probilas nioruin comniendaly ea tamcn
ralione ut «intea inanumissi liberlatem status sui pcr«
cipiant et dcnuo ad rcclesiasiicos bonores siiccedaiit :
irreligiosum est enim obligalos exislere servilute,
qui sacri ordinis suscipiunt dignilatcm. Quidquid
autem talibus aut per libertalem concessum autsuc-
c ssione cxsiilerit debitiim, aut a qiioltbet quoquo-
niodo collaiuin, non licebiteis quidnam iiide in ex-
iraneas personns transmittere, sed omi.ia ad jus Ec-
ilcsix, a qua manumissi sunt, post corum obilum
perlincrc : liis quoque sicut et caeleris Ecclesiac li-
retiir : uude et nos cavere oporiet casum bnJusmtHli
geniium , ne similiter plaga feriainur praeciptti et
pcena puniamur crudeli : si eniro Deus angelis iii se
priDvarleaoiibus non pepercit qui per inobedientiani
€aele»ie babiiaculum perdlderunt, unde per Esaiam
dicii : Inebtiatu$ e$t qladiu$ meu$ in r«/o; quauto
niagis nos uosirae salutis interitum limere dehemus,
ne per Infldelitatem eodem saevientis Dei gladiu pe-
reamua? Quod si divinam iracundiam Titare volu*
inus el severitateni ejus ad clementiam provocare
cupiinua , servemiis erga Deum retigionis culloiii ai-
qiie limfTeni ei usi{tto in roortem cusiodtamus erga
principes nosiros pollicltam fi leni atque &pon8ionem:
iion sii in nobis sicut In qoibusiiam gentibus infide-
beriis accusandi vel lesiificandi adversus Ecclesiam C ^^^^ gubtiUtas impia . nou aubdola meotis perGdia,
aditus intcrcludiiur; qnod si aspiraverint, non so
hun fibertatis bcnefieio cariant, sed etiam etbono-
MS grailu quem iion digniinte naturae &ed lemporis
iiecessilate * promeruerunt.
LXXY. De commonitione plebie ne in prineipe$ delin»
quatar : de eleciione prtnciptim : de eommonitione
principum qualiter judiceul : utque de ex$eeratione
Swntiiani$ et coiijttgi^ ac proli$ eju$ : simililer et de
Ceilane germano ejus, ac rebu$ eorum,
Post instituta quxdam ecclcsiastici ordinis vel de-
creta quae ad quoruindam pertinent disciplinam, po-
strcma nobis cunciis sacerdotibus sententia est pro
robore nostrorum regum et stabilitaie genlis Go-
Iborum ponlificale uliimum sub Deo judice ferre de-
non pei jurii nefas , nec coiijurationum nefaiida mo*
limina; nullus apud iios prxsiimptiooe regiium ar-
lipial ; nullus excitet mutuas seditiones civium ; oe-
uio mcditetor interitus regum, sed defuncto in pace
principe primatua totius genlis cum sacerdotibos
SHCcessorem regni consilio comruuni constituaiil , ut
duiu uniiatis concordia a nobis retinetur, nulluni
patrix gentisque disciditim per viin alque ambituui
oriatur. Quod si b»c admonitio mentes nostras non
corrigit et ad salutem communcm cor nostrum ne-
quaquain perducit, audite .«^enteiitiam noaram : Qui-
cuiique igilur a iiobis vel totius llispaniae populis
qualibet conjuratione vel studio sacramentum flJei
creium : niultarum quippe gentium , ut fama est. ^ suae, quod pro patriac gcnlisque Goiborum sutu vet
laula eistat perfidia animorum, ut fidem sacramento
piomissam regibus suis observare conteinnant, et
ore simulcnt jiiramenti professionein dum reti*)eant
nienie perfidio: impieiaiem , juiant enim regibussuis
el fidem quam poll.cenlur prjcvaricant ; nec meluuul
volumen illud judicii Dei , per quod inducitur male-
dieiio multaque pcenarum coniminatio super eos qui
jtiranl in nomine Dei roendai iter. Quae igitur spcs
l.ilibus populis contra hosies laborantibus erit? quje
fldes ulira cum aliis genlibusin pace credenda? quod
lioedus non violandum? quae fn bostibus jurata spoo-
tio permaoebit , quando nec ipsis propriis regibiii
Juraiam fidern 388 conservani? Qnis cnim adeo fu-
" iC!., U. U., tcwpore neceHiuitis,
conservatione rcgix salatis potlicitus est, temera-
Tcrit aut regem nece attreciaverit, aut potestate re-
gni exueril, aut prxsumptione tyrannica rf*gni fasti-
giuiii n»-urpavcrit , anaiheraa sii in conspectn Dei
Patris ei angelorum , atque ab Ecclesia catholico
quain perjurio profanaveric efllciaiur extraiieus et
ab omni coedi Christianoroin 389 >Iienos' cuifi
omnibus imiielaiiasuae sociis, quia oportet ut una
liccnt lcneal obnoxios quos similis eiror invenerii
iinplicatos. Qood iterum secuiido replicamus dicen-
les : Quicunque amodo ex nobis vei conciis ilispa-
niae populis qoolibet traciaiu vel siodio >acr»iDeii*
lum tidei soae » quod pro palriae geniisqne Goiliuruoi
*m GONCIDA UlSPANIif:.
suitt vd) ronservalione regi» salulis poMiettus est, A
violaveiil aui regem nece atlrecUverii,aul potestatc
regfii exuerii, aut praesumpUone tyrannica regnl fa-
atigiom uiurpaverii , an ilhema in conspeciu Christi
et a|>osiulormn ejus sit, at(|ue ab Ecclesia caibolica
quam pcrjurio profanavcrii eflicialur eitranetts et
abom'i consortio Gbrisliauorum allenua, el damna<
tus*in futuro Dei judicio babeatur cum participibns «
suis, quia digoum est qui talibua sociantur ipsi etiam
damnaiionis eonim parlicipationi obnoxii leneanlur.
Iloc eiiam teilio acclaiDamua dicentes : Quicunque
amodo ez ncbis vel cunclis llisfianix populis quali-
bet roediiatione vel siudio Kaciamenturo Gdei suae
quod pro patriae saluie geniisque Goiborum statu
\el incolumitaie regia: potedlatis pollicitus eat , vio-
laTcrit aut regem necc aiiiectaverii, aul poiestate ^
rcgni eiuerii» aut pr9esuni|iiit>iie tyrannica :egni fa-
siigium Uburpaverii, analbcmasii iu conspcctu Spi.
riius sancli et mariyroui Cliristi, atque ab Ecclosia
Ghristi catbolica quam perjurio profanaverit cfficia«
lur extrancus et ab omui coiniuunione Ghrihtia-'
noruiii alieuus, neque partem justorum lial>eat sed
cuoi diabolo et aiigeltj» <>jus aeternis sui pliciis cun-
denmetur una cuui eis qui eadem conjuratlone ni*
liiiitury utpar poena perdilionis cou iringat qiios in
pernicie prava socielas copulal : et ideo si placet
omiiibus qui adestis boie teriio reiterata sentenlia,
veslrae vocis eain consensu lirmate. Ab universo clero
vel i>opuio dictum est ; Qui coRira bauc vestram de-
finitioi.em prxsumpscrit, anaibema Maran atba, hoc ^
est r.erditio iu adventu Domini sil , ei cum Juda
Isiarioie panem babeal ct ipse et socii eorum.
Aineu.
Qua|tro)>ler nos ipsi saccrdotesomnem Ecclesiam
Cbrisii ac populuin adiiionenius, ui bxe iremendu
et loiies reiteralasentcntia nulluin ex nobis pra^scnii
aiqoe a:terno coiidemnet judicio, sed fidem promis-
sam erga gloriosissimum dominuui nostrum Sisenau-
dttm regem custodienles ac sincera illi devoiiona f <-
mulanies, non soluin divinae pietaiis clcmeniiam in
iiobis provocemua, sed eiiam graiiam autefaii prln-
cipis percipere mereamur. Te quoque praesentem re-
g*m fttturosque aeialum sequentium principes bumi-
liiale qtia debemus dcposcimus, ui modeiati ei mltcs
erga subjecios ciis!entes Cttm390 jusiitia el pieiaie D
popiilos a Deo vobis ereilitos regatis, bonamqiie vicis-
ftiUsdiuem qttt voi constituit largiiori Gbristo respon-
dealis, regnantes in bumilitate cordis cuni studio bo-
n» aciionis , nec quiaquam vestrum solue io caiisis
capiium aut rerum senieiitiamferai,8edcoiisen»o pu-
blico cum recioribus ei jttdicto manlfeslo delinquen-
tiiiin colpa patescat, servau vobis inoffensis mansue*
ludine, m non aeveriiaie magis in iliis quam indul-
geiiiia pollcatis; ul dum omnia bxc auctore Deo pio
a vubis nioderamine conservanlttr, et reges in popu-
• In reliqtiis, praefer A., comnarticipibui.
^ B.K.,E. 4, infiaius.
• jhi reliqttis, prabter A. el E. 5, Iho nertro,
T. 2, jnro prmenUi regni ghria.
— TOLETANUM IV. 33G
lis, et populi in regibus, ci Deus in ttlrisqtte laelciur.
Sane de foluris regibns banc senieniiam pronuilga*
nitts : lit si quis ex els eontra reverentinm legiim
superba domiiiationc el f.isla rcgio in ^ fiagiiJ^ ci
ficinore sive cupidilate crudelissimam potcstatem
in populis esercuerit, anaihcmatis sentCitia a Gbri-
sio Domino condenmetur, et babrat a Deo separaiio*
n*^m atque judiciiim proptcr quod prxsumpseiii
prnva agHre ei in pcrnicitim regniim convcrtere.
De Suintilane vcro qui scclei a propria rnettiens so
ipsuiu regno privavit et poiesiatis facbusesuii id
ciiin gcntisconuitu decrevimus : Ut neque cuindem
vel Qxorcm ejos propier mala qiix comniiiirruni, ne-
que niios eorum.unitaii nostrx^unquam consociemu.s
nec eos ad honores a qtiibus ob iniqnitatein dejecii
suiit aliquando promoveamus, quiqiie elram sicut fn*
ftigio regni babeniur exlranci, iia et a possessione
rerum quasde miserorum sumpiibus hauserant nia-
neant alieni, prxter in id quod pictaie piissimi prin-
cipis noi»tri ftterini consecuii. Non aliicr et Gclla-
nem memorati Suintilanis ctsanguine et scelere frn-
irem. qui nee in germaniiaiis foedere stabills exstit.i
nec lidem gloriosissimo doinino nostro pollicitam
conservavit , bunc igiiur cum conjoge sua, sl( ut et
antefatos , a socictaie geniis atqiie consortio nostrt»
placuit separari , nec io amissis facuttatibus in qui«
bus per iniquitaiem creverant reduces rierf , pra:tcr
in id qiiod ci n^ecuti foerlnt pietate c!emeiitissiini
1 rincipis iiostri, cujus gralia et boiios donorum pra?-
iniis dilai et malos a beneficenlia sna non scparai.
Gloria antem ei honor oronipoienti Deo « in ctijus
nomine congregati sumus; post baecpax, salus et
diuturnitas piissimo et amatori Gbrisii domino no-
siro Siscnando regi, cojus devoiio nos ad b( c decrc-
lum salutifcrum convocavii, corroboret Ghri&ti glo*
ria regnum illius genUsqiie Goibomm in fide cailio-
lica , annis ei mcritis proiegat illum usque ad ulti-
inaui seneclutem sunimi Dei gratia, et posl<i prxseoti.i
regni glorinm ad aeternum reguum transeat, ut sin&
fine regnei 391 nui inira saeeulum fideliier « impc-
ral , ipso pra^slaiite qui esl rex rcgum et dominns
dominorum ' cum Paire et Spiritu aancto iii sxciila
saeculorum. Ainen.
Defioitis itaque bis qnae snperios comprdiensa
sunt, annuente reli^iosiSiimo principe^ placu!td.in-
de nulla re impedienUs a quoiibet nostmin ea qua*.
consiituta suol tcmerari » sed CBiicia salubrl eonsilio
conscrvare : qus quia profeciibus Eccleiix el aniiiia*
nostrae conveniunt, etiam propria subserlplione ut
permaneant roboramus s.
I. Ego Isidorus lii Gbrlsii nomioe Ecclesi» tlispa-
lcnsis meiropolitanus episcopiis haec siatuta sub'
scripsi.
II. Fgo Sciua ^ in Gbrisii nomine Ccclesije Nar-'
bonensis meiropolitanus episcopus subscripsi.
• iB., B. R., E. 4. T. I, 2, G., felteiter.
' JIL^dominantium,
B In A. et E. 5 additnr : el sii^acnps^riuil omnrj,
^ Ex cxteris, prxter A., in qtio : liclua.
387 COLLECTIO CANONUM S. ISinORO HISPAL. ASCRfPTA. 5S8
ilL Ego Siephnnus in Clirisii nomine Ecclesis A Concordlus EcclesidS Asturicensis episcopas sub«
Einentensis metropoiilanus episcopus subscripsi. scripsi.
IV. Ego Justus in Chrisii nomine Ecclesi» Tule- liaoarius Ecclesias Urgeliiun® cpiscopus sub-
lan» nietropoliianus episcopus subscripsi. scripsi.
y. Ego Julianus in Cl.risli nomine Ecctesia Bra- ^"i^'^"' ^»*^'**'» *^»"«""» «P'"»P"« «""»-
carensis metropolitanus episcopus subscripsi. scnpsi.
Fiorentius Ecclesiac Seiabilanas episcopus sob-
VI. Ego Audax in Cliristi nomine Ecclesiae Tar- gcriosi
raconengisinelropoliUnuscpiscopus.8ubscripsi. The^oigius Ecclesi» Abilensis episcopus sub-
Siephanus Ausonensis Ecclesix episcopus sub- scnuii
^^"'^^'* Abeiilius ' Ecclesix Astigitanx episcopos sub*
Petrus Ecclesias Beterrensis episcopu^ suhscripsi. scripsi.
Acoiulus Ecclesije Elenensis episcopus subscripsi. Pimenius Ecclesiae Asidonensis epicopus sub-
Nunnitns Ecclesias Gerundensis episcopus sub- scripsi.
scripsL i£iherius Ecclesix Elibcritanae episcopus sub-
Conantius '^ EcclesisD Palenlin» episcopus sub- B scripsi.
scripsi. Anatliolius Ecclesias Lutipbensis * episcopos sub-
Clarentlus Ecclesix Accitanae episcopus sub- scripsi.
scripsi, Fructuosus Ecclesi» Ilerdensis episcopus suli-
Sisuldus Ecclesiae Emporitan» eplscopus sub- scripsi.
scrip^L Perseveraniius Ecclesiae Castuloneosis episcopus
Vigitinus Ecclcsiai Vigastrensis episcopus sub- subscripsi.
scripsi. Miisiucius Ecclesiae Valentinse episcopos sub*-
noiiii^a Ecclesise Cauriensis episcopus snbscripsL scripsL
llilarius ^ Ecclesias Complutensis episcopus sub- Wiaricus Ecclesiae Olyssiponensis episcopus sub-
scripsi. scripsL
Eusebius Ecclesiae Bastitanae episcopos subscripsL Antonius ' Segobriensis s Ecclesias episcopus sul^
Gabinius Ecclesiae Calagurritanae episcopiis sub- scripsi.
Acripsi. Aiisiulphus Ecclesi;e Portucalensis episcopus sub-
Joannes Ecclesiae Eleplensis episcopus subscripsL ^ scripsi.
Sisisclus Ecc!esiae Elborensis episcopus subscripsi. Serpentinus Ecclesiae Ilicitanas eplscopus sub-
392 Harcellus Ecclesiae Urcitanae episcopus sub- scnpsi.
icripsi. 3B3 Suabila [7*. i, Suabia] Eccleslx Oreunensis
Dcodatus Ecclesiae Egabrensis e eptscopus sub- episcopus subscripsL
)erip4. Metopius Ecclesia) Brittaniensls episcopus sob-
• ■
Joannes Ecclesiae Dertosanae episcopus sub- scripsi.
^cripsi^ Anastasius Ecclesiae Tudensis episcopus subscripst.
Eusebius Ecclesiae Valeriensis episcopus sub- Elpidius Eclesije Tirasonensis episcopus sub-
scripsL scripsi.
Leudefredus Ecclesix Cordubensis epUcopus sub- OsJulfus Eccleslae Oscensis episcopus subicripsi.
g^rjpgi^ Braulio Ecclesix Cxsaraugusunae episcopus sub-
• •
Jjcobus Ecclesiae Mentesanae episcopus sub- scnpsi.
gg^jpgi Ansericus Ecclcsi» Segobiensis epi&copns sob*
Germanus Ecclesiai roonasterii Dumiensis epi^co- scripsi.
pus subscripsi. D l^^^^BcIu^ Ecclesiae Segonliensis episcopus sub-
Sainuel Ecclcsis Iriensis episcopus subscripsi. scripsL
Profuturus Ecclesiae Lamicensis episcopus sub- Eparchius Ecclesiae lialicensU episcopus «ub-
scrlpsi. scripsL
Scrvusdei Ecclesi» Calabrieiisis episcopus sub* Lausus Ecclesias Veseissis episcopus subscripsi.
scripsi. Modarios Ecclesiae Pacensis episcopus tfiibscripiL
Montensis Ecclcsiae Egilaniensis episcopus sub- Uiccila Ecclesi» Salamanticensis episcopus aub^
scripsL scripsL
Remesarius Ecclesiae Nemausensis episcopus sub- 394 Vasconius Ecclesiae Lucensts episeopos sub^
scripsi. scripsi.
« U., G.» Ca/aff(i'tft. <i B. R., Habenliui.
^ Dosuinpta hujtis episeopi sobscriptioex B.R., • B. R., Lutnenii$. E. ^, T. I, 2, iMtueuni,
E. 4, T. 1, 2, G., cura desit in reliquis. < Desumpia hiijns eplscopi subscriptio ex B« R..
e Ex B. R., G. In A., E. KGabrientii. E. 4, T. 1, E. 4, T. 1, 2, 15., G., cum desit in reliquls.
% Segabremii. IJ., AgabrensU. Deest in i£. s U., G., Egobrieaiis.
589 CONCILIA HISPANL€. — TOLETANIM V. m
Kgila Ecclesiae Oxomensis episcopua subscripsi. A vicem domini rofi Severi [^C, Eusebii] fpiscopi, sub-
Ceiilaurus * Ecclesiae Tucciianae presbyier, agens scrip^i*
rlcem domini mei Fidentii episcopi, subscripsi.
Renaiut Ecclesiae Copirobriensis archipresbytcr»
agens Tjcem domini mei Ermulfl episcopi, subscripsi.
Uarcus Ecclesiae Auriensis presbyler, agens viceni
domini roei David episcopi, suhscripsi.
Joannes Ecdesiae Barcinonensis presbylori ogen;
Domarius Eccleslje Arcavicensis archidiaconus ,
agens vicem domiui mei Carierii episcopl, subscripsi.
Stephanus Ecclesiae Magalonensis archidiaconus ,
agens \icem domini mei Genesii episcopl, subscrips:.
Domnellus Ecclesix Carcasonen^is archidiaconus «
agens vicem domini mei Sollcmnii cpiscopi , sub-
scripsi.
• B. ft., E. 4, T. 1 , 2, G., CeiUaurus preibyler vkarius Fidentli Tucciiani episcopi subseripsi; hacquo
rormnla u unlur bi Codiccs in reliquis suhscripiionibus.
GONCILIUM TOLETANUM QUINTUM.
^IGIMTI QUATUOR r.PISGOPORUII, BAB1TUU £RA ^ DGLXIV, ANNO PRIUO DOtfllfl NOSTRI
CQINTILANI RK6:8.
Apud urbem Toleianam diversis ex provinciis Hi- B crebro invenilur transgressum. Sed ne succedeuCea
spaniae sacerdotes Domini in uno pacis collegio in ba-
silica sanclx mariyris^ Lcocadiae qui conscdlmue
graiiarum actiones omnipotenli Domino pers Ivimus
propter snam magnam misericordiam, cujus nutu in
hanc coiivenhnus eoncordiam, et gloriosi principis
Doslri Cbiniilani « regis iniiia, ob ciijus saluii§ et fe-
licitaiis constantiam supernam Imploramus clemen-
tiam, qui In medium nosiri coetus ingressus cum op«
timatibas et senioribus palatii sui supplex se omniuro
oralionibus coromendafit, suosque fldeles ila Tacere
sancta exhortatione [C/., 6'. , oraiiune] coegit, atque
baiic insiiiutionein, quam ex praicepio ejus et de-
creto Dostro sancimua, diviua inspiratione praemisit.
395 1* De insiitulione novarum litaniarum.
praccedentibus ac deinde sequenies inviJeant ante-
noribus, ui cuncta quieta et paca:a perinaneant, hsBc
nostri concilii cororouniter considerata deferiur
seutenlia : Ut servaiis quaecunque iii universali et
magna synodo provisa conscripiaque circa pritici-
pum salutem et utilitatein sunt, ba!C quoque adjccta
custodianlur : videlicet, ut omni benignitate omni-
qne flrmitate circa omnein posteritatem principis
nostrl Chiniilani regis teneatur dilectio et pr.i beatur
ralionabiie dofensionis adminiculum, ne rebus jtiste
provisis aut eiiara parentum digna provisione pro-
curalis vel juris proprieiate injuste fraudeniur , iie
a quoqoam causx illicitae et exquisit» Isdendi eos
praebeantor, ne quocunque modo qoibuslibet rebiit
Scilicet ut in cuncio regno a Deo sibl concesso G spreta dilectione moleslentur ; bxc eiilm licenlia et-
specialis et propria barc religiosa omni lempore te-
neatur observaniia, ut a die htuimi Decembrium
litani» triduo ubique annua successione pcrngantur
el indulgentia delicloriim lacrymis impetretur; quod
si dies dominica intercesserit, iii sequenii hebdo*
mada celebremur, ut quoniam abundante ioiquitate
et deficiente cbaritate eo usque prolelaiur malitia ut
nova exerccantur facinora, nova quoque baec ipsa
snrgat consuetudo quae possit ante omnipotentis
oculos nostra esse purgatio.
II. De custodia salutis regum 0t defensione proUs pm-
sentium principum,
Samina aulem nobis vigilantia et grandi religionis
ficit et prliicipes in subjectis auspcctoa et subjecios
in bonls principum cupidos. Quoeirca ne ba^e prae-
missa lemereninr et ut cupidtlas radix omnium ma-
lorum auferaiur, 396 contestamur omnes prx«
senies et abscntiS vel ctiam futuris temporibus
subsequenles cnram Deo et angelis ejus, quod si
quisquam nostrje contestaiionis tenieraior exstiterit
aique contemptor el quacunque argumeiilaiione
odiose eos molestare aut in aliquo fuerit conatus
laedere, rtit anatheroa in Christianorum omnium coeiu
atque superno condemnetur judicio, sit exprobra*
bilis omnibus catbolicis et abominabilia saiictis an-
gelis in minisierio Dei constitutis, sit in hoc saeculo
cura providendum eu, nt mala qux assidue prohi- perditus et in fuiuro condemnatus, quia um rectaB
biia per])elrantur circumiuspecia disciplina eccle- D provisioni noluit prxbere consensum.
ausiica exiirpeniur, non enim incassum scriptum cst:
Pestilefiti flagellato stuUus sapiemior erit, Quamobrem
quoniam praepoiiderante onere delctorum experien-
ila pcne sctnper ac saepe fieri discimus quod inagno-
^re viure debemns, quodque etiam custodituros
Dos cum divinis sacramentis spondimus teroeriute
violamos , ideo rrequenter est compescendum quod
• Ex B. R., E. 4, T. t, 2. In A. ct rcliquis , (rra
iCLXXlV.
k B. R., E. 4, T. 1. 2, confatorls.
III. De reprobalione personarum qua prohibeutur
adipisci regnum,
Iiiexpertis ctnovis morbis novam decei invenirQ
medelam : quapropter quoniam inconsideraie quo-
rumdaro mentes ei se minime capienies, quos nec
origo ornat nec virius decorat , passim puUnt liceii*
ter ad regiae potesutis ^ perveiiire fasiigia , hujus
c B.R., E.,4, T. 1 , 2, CAmli/a?.
' In reliquis, prxter A. el E. ^. majectatis.
r,9i ceLLECiio canonum s. isiDOrto nisrAL. Ascuim. r.t>2
rei causa nosUa omnlum cum invocaiicnc divina A VIII. De fndutgentia principum noxiii retenm.
pruf<!riur sciileuiia : Ut quisquis talia medilatus
ruerit, quem nec eleclio omnium provehit, nec Go-
tbic» geniis nobilius ad hunc honoris apicem irahit,
sii a consortio catholicorum privatos et divino ana-
ibemate condenmatus.
IV. De A.f ^ui M regnum blnndiuntur tpe rege tu-
pernite.
Ergo quia et rcligioni inimicum et omnibus * con-
siat esse superstitinsum fulura illiciie cogilare et
casus principum exquirere ac sibi in posterum pro-
videre,cum scripturasit : Non ett vettrum notse tem-
pora vel momenta qua Pater in tua potuit polettate :
hoc decrelo ceasemus, ut qoisquis inveutus fucrit
lalia per.|uisisse d »itenie prindpe in .lium allen- B^^^mJn^^erdeintaicisuiamphumeldebeaUl»^^^^
disse pro fuiura regni spc, aut alios in se propter lo
attraxisse, a convenlu cathulicorum excommuuica-
lionis scnieniia expellatur ^.
y. De hit qui prtncipet maledicere pra!tumunt,
Sed et boc pro pestileniiosis homiDum rooribus
salubri deliberatione < censemus» ne quis in prin-
clpem maledicia congerat, scriptum est cnim a le-
gii>lalore : Pnneipem populi tui ne maledix*rit : qiiod
si quls fecerit , excommuuicatione ecclesiasiica
pleciaiar, nam 397 ^^ maledici regnam Dei non
possidebunt, quanto magis talis ab Ecclesia Bcces-
sario pellitur qui divioae violator senientiae invfr-
nitur !
VI. Vt regum pdelet a tucce$torihm regni a rerum
jure non fraudentur pro tervitutit mercede^
Simili providentia pro fidelibas regoin ^ noatra da*
Ittf senteiilia : Ut quisqnis supersles principttm ex*
Btiierlt jusle In rebus profligatis aat largiUite • princi-
pia acquisitis nullam debeal habere Jactaram ; nam
si licenler et injuste fldelinm perlurbeiur merilum ,
ncmo oplabit promplum ac fldele praebere obsequium
dum cuncta nuiant in Incertum et in futaro discrl-*
minis formidatur causa : sed salaii el rcbus eorum
priocipalis pietas debeal praebere sulTragia ; exem-
plis enim caeleri provocantiir ad fiuem , cum fide!es
tum fraudantar mercede.
VIL Quod tfi celehrilaia cunciorum condUorumty''
nodut Toletana temporihut Sitenandi hahita per
pronuntiationem vocit clare ob cuttodiam tui cun^
etit deheat innoletcere.
Propter malarom mentium faciliiatem et memoriae
oblivionem hoc sacratissima statult synodus : Ut in
oinni concilio episcoporam nispanis universaiis C(in<*
cilii decretum qttod propter principum nostrorum cst
salutem constttutum» peractis omnibus in synodo pii-
blica voce debeal pronuntiari , quatenus saepe rcpli-
calo auribus vel assiduitate iniquorum mens terriia
corrigatur , quae ad prKvaricandum et oblivionc et
facilitate pcrduciiiur.
In his omnihus qiiae pra^misimus potestaiem m-
du'genti2 In culpisdelin(|uentium prindpi reservamiis
ut juxto boniutis et pieiAtis ause moderamen n
cmendationem perspexerii mentiam , venlam tribuM
colparom.
W, De (avore prindpit conciiii acclamatione coneetto,
liis vero omnibus ftnem el robur sabscriptione
iiostra facientes gloriam et laudem omnipotenii Do-
niino, in qqantun monalium valeiudo sinit, reddimus ;
post hx'C graiias excellentiiDsimo et g-orioso princt|*>
nostro 398 ^^**''^'^^'*^ ^^i^ peragimus, cojas ar
dor fidei el studium l)onae intcntionis ct unanimitaii
Goiicordiain nobis Iribuii el fiduciam chariiaiis. Donc
nt
gaudiom : casiodial eam protectloae assidoo et nui
niat bonae voluntatis suae circuminspeciione tiitis
sima, ciijtis regnum maneai in aaccula Kecolorani
Amen.
Ego Eugenius ^ Dei miseratione Toletanae Cccle-
sias provinciae Carthaginis roetropolitanas eplscopus
bis commonibus decreils annuens subscripsi.
Ego CoDaniias Ecclesiae Palenltnae episoopos aob-
acripsi.
Ego Braallo Eccleslae Gaesaravgnsiaiiaa epiieoptts
sobscripsi.
Ego Oya • Barcinooenaia epiacopua CoctoaiaB s«b»
serlpsi.
Ego Clareotina Ecclesias Acciuna eplaeopai sab-
C scripsi.
Ego Vigiiious Vigaslrensls episcopas sai>scripal.
Ego Eusebius Ecclesiac Bastiunae oi»iscc|itta sub*
scripsi.
Ego llilarioa E€cle«i«Gomp1atensis episcopos sttb-
acripsi.
Ego Marcellos Ecclesiae Urcitanae eplscopus sub-
scripsi.
Ego Florentius Ccclesls Setahiianao episcopus sub«
scripsi.
Ego Elpidius Ccclesi» Tirasonen:iia eptscopus Siib*
icrlpsi.
Ego Muitacius Ecrlesiae Valeniinae episcopns aab-
scrlpsi.
|v Ego Wiariciii Ecclesia! Olyssiponensis episropus
• if)., B. n., C. 4, U.,G., Aomtnj^tcf.
^ iC., B. R., C. 4, G», repeltalur.
^ Hr., C. i» T. ^^^/ordinatione.
' ifi., regum ew contufto reUgiotittimi prinripis
noiira.
subscripsi.
Cgo Jacobns Ecclesiac Hcntesanae eptscopus sub-
scripsi.
Ego Cuseliius Ecctesias Valeriensis eplscopus saL-
scripsi.
Ego Serpentinus Ecclesiae lllcicanae eplscopus sui)i>
scripi.
Ego Suavila Ccclesige Oretan» episcopns taZi
scripsi.
• iE., B. R., E. 4, T. i, 2, e/ juxta largftatm.
' Episcoporum nomina non eumdem in omnibas
Godicibus ordinem aut locuin servant.
s ^., Bola permiltente Deo Eccletiee DarcinOHinsU
episcopns. T. f , 3, H. Ula.
m CONCILIA lllSPANliE. — TOLETANIM VI. 894
Ego Amanlius • Ecdesue Aucensis cpisc^pus aub- A Ktaniac per ooines regni nosiri provincias omni de-
)cri|isi.
Ego Egila Ecclesitfs UxomeB6is 6|>iscof>os sub-
icripsi.
Ego AnsericHS Ecdesix Segolifensifiepisoopnssob-
scripsi.
Ego lldisclus Eccle&iac SegoiiiieRsis eiascopus
suUscripsi.
Egb Anionios Ecclebix VianseiMis episcopus sub-
S€ri|)si.
Ego Asflalins preshyter , agens vicem donitni niei
Pers ^enintii episcopi, subscripsi.
Fgo Petms diaconus, agens viceni domini mei
Aolonii episcopi subscripsi.
399 ^'1 fMmine Domini Fladius ChlntHa rex ^.
Ciim boni principis cura omni niiatur vigilaniia
providere pairiae gentisque suse commoda , tunc po-
tissimom non existii inrructuosa, si eiiatn sua indu*
siria plaeatur divina ciementia ; ideoque nostr» man-
suetudinis collectis in orbe Toleiana ex proviiiciis
diversls rpiscopis adhortaiionis exstitil instanlia» ut
tempore congruo hxc religionis per eoruin senien-
lia^n instiiueretur observantin, ot a die iduum De-
feoibrinm, secundum qnod eorum decrevit saneiitas,
• B. R., E. 3, T. i, 3, U. G., Amanungus,
^ llaec coneilli per CbintilaiQ coniirmatio de
beant celebrari dfvorionis cura. Qufteirea tain saera-
tissimic eleetioni et omni desiderio amplectend»
regali aoetorltaie ravontes et quaeeunqoc In eadem
synodo deflnita sunt confirmanies decernimos : Ut In
tridno conseripto juxta qiiod reverentissimorom vU
rorura coniin/t decri^tum ab omni 400 anima Ghri-
atiaiia ca&lorom Domino hoinilitaiis 8ati.>ractio depen-
daiur, et pro facinoriluis atque flngiiiis qulbus qiioti-
die grassaate diabolo irretimur, lacrymis jejunilsquot
digna obsequia rependarous. Verumiameii, ot vobis
ceritua prsratorum Pairom simtentia innotescat, eani
f ubter connecti prapcipimos : oraculis autem nostrts
sancimus, ai hi quorum in qnibuslibei rebus pAVru»
DOstrs invigliai cura, id est, lani opiimaium qiiam
B comitum judiciiim etiain cxterorumqoe erdiiium
prxci(*oa sollicitudo exisLil, ut bis diebos ab omni
ooHtino Inquieiudiiie vel qualibet Regoiiorum actione
omnia condiiio, aetas et sexus debeat vacaie, ut oiio
sancto maocjputi potiores erga Diom reddi posslnt
GOdlestem implorando misericordlam consequi : ergo
ut omnes boc prapcepio nostro pnemoneantur sacer-
dotttiR induslrifle delegamus. Daium sub die priitio
ealendas Julias anno fclicitiT priino rcgni nosH-i
Toleto.
desumpta eu ex /E. cum dcsit in reliquis.
Ll.
COTSCILIUM TOLETAWUM SEXTUM
QUADHAGIKTA KT OCTO RPISCOPORUM ».
Convenientibus nobis Ilispanlarum Gnlliarnmque C et Spiritum sanctum, unmii Deum soliim non so^lta-
poniilicibus suiiimi orthodoxi et gloriosissiini Cbintl-
(ani regis salniaribos horiamentis, atqoe in pr.< lorio
Toleiano in eci lesia sanctx Leocadise martyiis ^ de-
biiis sedibos collocaiis, sub die quinlo idus ianuarias
anno praefati principis el triuinphnloris in Chrislo
aecuiido, arra sexcenieslma septuagesima sexta «^,
hoc decretuin fldei prius snncimus.
I. De pienitudine fidei eathoiim*
Cnm primum omnipotenli Domino pro corona
frairum lam numerosse gmiiac a nobis foisser.t
peraci2e, nlhil melius nMiilque salubrios omnium
iiisedit animis, qiiam more synodi universalls poit
aoleninla perfunctx orationis qiiod meole rumi<-
nabamos lingua mamremus, et qiioil corde crcde-
rium, unius esscoliae, virtuiis, poie&taiis, majeslalis
uniusqoe nalune, discrctam inseparabiliier personis,
indiscretam essenluiljter suhsiantia deitatis, creutri^
cem omnium creaturarum ; Patrem iiigenitiKn , in-
creafum, fonlem el originem loiiusy^], diviniiatis ;
Filium a Patre Intemporaliier ante oninem creaiuraiii
sine iulii» geiiitum, non [G., nec] creatinn, nam nee
Pater onquam sine FUio iiec Fiiius exsUllt aine Pa-
tre, sed lamen Filius Deus de Patre Deo, non Paler
Deus de Filio De<) , Pater Fili>, non Deus de Fiilo ;
ille autem Filiiis Pairis et Deos de Patre , per omnia
coxqualis Patri, Deus verus dc Deo vero ; Spiriiuiii
vero sanctum neque geniium neque creatum, sed de
Patre Ftlioque i.rocedcnlem utrius<|oe esse Spiritum ;
bamos ore ruciaremus , supernx favenies sen- D ac pcr hoc substantialiter nnum sunl . quia el unns
lentiae : Erueiavit cor meum virbum bonxm , quod
justa prophetam fecil Dominus abbreviatum super
terram : qoamobrem ex abundantin noslri cordis sil
confesslo vocis, ut fldem quam omnium mens intrin-
aecus gestat in confessione inlerpres lingoa forns ef-'
fundat. Itaque credimus etconflteinur sacratissimam
ct omnipotentissimain Triuilaicm, Paircm et Fiiium
* ^., B. R.« E. 4, T. I, % episcopornm univenale
kalnium in nomine Uomiui Je$u Chrisli (eticiter,
Patrol. LXXXIV,
ab utroque procedit. In hac autem Triniiate tanta
04 unit»s stibstantiaD, ui pluralitate careat et aequa*
liiatem leneat; nec minor in Mngnlis quam in omni-
bus, nec majnr in omnibus quam in singulis maneat
personis. Ex his igifur Iribiis divlniiatis personis so-
lum Filiom fatemnr ad redemptionem humani genc-
ris propter colparum debila qox per innbedientiain
b B. R., confessoris, E. 4, T. I, 2, virginis.
c D. K., K. 4, T. 1,2; ffra dclxvi.
13
COLLECTiO CANONDH S. ISIDORO HISPAL. ASUfilPTA.
stm
Aila origiaalier vi noMro tibero arbitrio conlraie* A ki siinl inslilaii , eodem in lempore qao jiissi siint
rsipus resolveiida, a secroto Psiris arcanoque pro-
diisse , et hominem »liie peccaio de sancla semper
virgine Maria assumpsisse, ut Idem Pilius I>ei Patris
es<et Fitius ttominis. Deus perrectus et homo per-
feclus, ot bomo et Dcus cssel unus Christus naturis
in duabus, in persona unns, ne qnatemitas Triniiati
accetleret, si in Christo persona geminata esset. Ergo
a Paire et Sfiiiitn sancto inseparabiliter discretus est
persona, ab hoiniiie auiein assumpto natura ; iiem
cuin eotlem hnmine unus eistat persona, cum Patre
cl SpiHtu sancto iiaiun, ac sicut diximus ex duabus
noiuris et una persona uiius esl Dominus noster Jesus
Cliristus, in forma diviniiatis a^qualis Patri, in forma
excoli annno recursu omni oliservatione habeaniiir
celeberrimi, ut pro iltis quibas nuue asque slmnl
Impticati somus delictis sit nosira cxpiaiio aiiie
ocutos Dei omDipotentis.
III. Be cuMto^ia fidd Judecrum.
Inflexibi is Jiidxoriiro perfldla dcflexa landem viile-
tur I ietate ei poteniia supern:i ; binceninitiqiieiqnod
de spirainitie sumuii Dei eKC«;llentUsimHS ei clTistia-
nissimus priiiceps ardore fidei iiiflanimaltis cuin regni
sul sacerdoltbus praevaricaiiones elstiperstitiones eri-
rum eradicare elcgit fuiiditus, ncc siiiii degere iu re-
gno suoeum quinon sii calbolicus :obcujusrervoreni
fid<^igratins omnipotenti Deocoelorum regi, eoquod
servi minor Patre : hinc enim est fox ejusin p8:ilmo: , ^ •n . _ ™— :. •. :.«•... «• «..« ^^.^i .«-
. n M • D cjus lam lilustrem crea?erit animain cl sua replcve*
De vMre maim mete Deus meus e$ /u. Nams itaqiie B : . . . . • .• : ^- .
.:«.. n«.-* .^1... "^ sapientia , donet ci prssentis a'vi diulurnaui ti-
lam el io futuro gtoriam xternaiii. Itiud aulcin pro-
a Dcosine maire, nalus a virgine sine Patre solus
(>£., cujusl Verbum caro facturo est et babitavlt in
nobis; ei cuin tota co0|)eraia sit Trinitas forroatio-
iiem susccpti hoinjnis , quoiiiani inseparabitia sunt
opera Triuitatls « solus tamen accepit hoininem in
siiigularitate personx, non in uiiiiate divinae natura;,
in id quod est proprium Filii non quod coniniune
Trinitaii : nam si uatnram boininis Deique altcram
In altera confudisset, toia Trinitas corpos a«=suii>psis-
sei, qiioniiuii constat iialurain Trinitaiisesse unam ,
non taincn personain. Ilic igiiur Dominus Jesus
Cbristus missus a Patre suscipiens quod non erat ,
nec amittens quod erat, Inviolabiiis de suo, roorlalis
vida iiobis cura et vatde cat decernendum vigilanii
solertia, ne ejus calor et nostcr labor quanduque in
posleris tepefaclus liquescat; quorirca consonani
cum eo corde el ore promulgauius Deo piaciluram
sententiani , slmul ciiam cuiu suorum optiHiaium
iltiistriumque virorum consensu es dctiber'lion6
£a::cimus : Ut quisquis snccedenlium tem|M>ruro re«
gtii sortierit apicero non ante conscendat rcgiaro se-
dem 9 quaro iuter retiqua condiiionnra sacrainenta
403 potiiclius fueril banc se catliolicain lion per*
missurum eos Tiulare fidem ; sed ei niillateniis eo-
. , , ^ . rum perfidis favens vel quotibet neglectu aut copi«
de nostro venii in hunc mundum peccaiores satvos j.. . .„ . . j ., . ....«....-
- ^^.^ ^, ^ . . . . ,.„ f r . . M. C "•*•*« illecius tendenubus ad praecipitia infideliiatis
facere et credentes justificare , (acieiisque mirab a ^ .. . • • • i a
Iradilus esl propier delicta noslra, mortuus est pro-
pier expiatioDem nosiram , resurrexii propter Jusii-
flcationem nostramy cujus livoie sanatl, cujus morie
Deo Patri rcconciliaii , 408 ^"j"* resurrectione
sumus resuscitati : quero etiam ?enturum in fine
exspectamus sxculororo et curo resurrectione oro*
nium a^qiilsslmo suo jndicio reddltururo Justls prje-
inla et impiis pcenas. Eccteslam quoque caiholicam
credimos sine uiacula iu opere et absque ruga in fide
corpus ejus esse, regnumque habiiurum rum capiie
Stto oronipotenii Christo Jesu , poslquam hoc corru-
piibile induerit iiicorrupiionem et mortate iinmoria-
lilaiein, ut sii Deus oronia in omnibus.llac fidc corda
adiluro prxbett praevaricalionis , sed quod roagnO'
pere nostro est lempore conquisitum, debeat illiba-
tum perseverare In futurum ; nam incassom bonum
agiiur, si non ejos perseverantia videtur «• Ergo ^
postqoam ordine praemisso ad giiLernacula acocsse-
rit regni, si ipse lemeralor cxsiilerit htijus promissi,
sit anaihema Haran ath.i in conspectu sempii^ni
Del et piibuluin erficiatur ignis aeteroi , simul cum
eo damnatiune percutsi qulcunque sacerdtiiuin vel
quilibct Cbristianoruro ejus implicati fucrinl errore ;
nos enim ita praesentia decernirous « ut pra:lerita
qux in universali syuodo de Judaeis conscripia sunl
confiruieiuus , quuuiam quaM]ue necessaria pro eo-
•A . . u ^ I ^ . .• . . L rum saivaiione scribi poiiierunt lu eadea« esse cau*
purifii-antur, hac hsrreses exstirpantiir , in hac oro- tv . ^
L:. tt>«^i».:» ...ii^^... :...- :.. ™--. ™i^ .: ^. j^ ^ 1""* sciiiius, quaproptcr quas tunc decreta suot va-
litura censenius.
nis Ecctesia coltocata jain in regno coeteati , el de-
gens in saecuto pracsenli gloriatur : et iion cst in atia
fide satus , nec eniiu uomen atind est sub coeto da-
lum horoiiiilius in quo oporieat nos salvos fieri.
V. Oe obtervatione lilaniarum,
Ueligiosis^imi principis nostri devotionero et no-
siroruro consacerdoturo primo aniio regni sui constl-
tut'onemcuin magna revereniia el veneratione sus-
cipicntes, quaro jain conslat in omui regno suo annua
vice celebrari , placuit eiiaro nosira asseusione fir-
niari : proinde universalis auctoriiate censemus
concilii, ut bi dies litantaruin qul in syuodo praeniis-
• ifi., T, I, 2y prmoidetur. G.y fnovidetur.
i\. De damnaiione clericorum per pecuniam eccUiia*'
iicoi gradus aseequenlium,
SaetiC putluianiia pravitatum germioa licei saepis-
sime Patrum jnsta noverimus severilate damaiia ,
lamen quia crebris conspicionlur deouo vigeie radi*
cibus , jusiiti» acriori vigore radlcitusea ampotaro
sancimus juxia qtiod in praeteritis canonibu^ scrip-
tuin esi auathema danti el acciptcnli. PrDinde qui-
cunque Simonis imiiator siinuniacae quoque haeresis
exstiterit auctor, ut ecclesiastlcorum ordinuni gra-
dus non dignitaie niorum obltneat , sed rouaeram
^ B. R., E. I, T. 1, 3, leio.
\
S91 GONCILIA IHSPANI^.. •- TOmTANUM VI.
impensione eoninirat ct pcr nblata munera capiat , A quem poiestatis vigorem ditDcile fuerit , lunc sicut
rriscorum canouum statuerunl decreta , quousque
quibus liunc nec rationis ordo nec dignitas mfirum
ulia commendat , talis inventus sncrorum ordinum
apices peniius adipisci nuilo modo permiitatur ; sed
si et adeptos fuerltv commnoioiie priTtios curo or-
dlnatoribus suis propriorum bonorum [AS,^ gra-
duum] amissione damnetur, quia " non pro amore
Dei, sed pro anibilione honoris tonsuram snscepisse
nnsnintur» ^**
V. De ttipendni cUrieorum ne a jwe alienentur
Ecclente.
S.vpe fli nt proprieiati originis obsistat longinqui-
las tewporis ; qnapropter provideutes decernimtis ,
ui quisquis clericomm vel ali^iruro quarumlibet per-
sonaruni stipendiom de rebus Ccclesiae ctijuscunque
ad dimissum orainem revertaniur excommunicati
babeantur , sed et bi qni post conimonitionem ?el
iuterdictum cum ipsis communicaveriot. Sacerdos
autem ad quem pertlnere noscuntur, si eos quolibet
rounere vel Tavore 405 ^u^ negligentia admonere
nolueril, ut aut rcvertentes susci|tiat aut contemnen-
tes de Ccclesia rejiciat , simili senteiiiia pleciaiur,
quousque eniendaiionis eorum ab co seiitentia pro-
mulgetur. -
Ylil. Quod quibusdam pcenitentibus prittina reJdantur
canjugia.
Antiqui et sanctissimi est Patris sentemia papaa
episcopi percipiat largitaie, sub proczrlx mnnne ^^'^'^'^''^''^'l^^
del>eat professionem scril>ere, ut nec per 404 ^*''
tionero diuturoam prsjudicium aflTerat Ecclesiae, et
qu^TCunque in usum perceperit debeal uilliter labo-
rare , ut nec res divini juris videantur aliqiia occa-
sione negligi , et subsidium ab ecclesia cui deser-
viunt percipere possiut ciei ici : quod si qnis eorum
conti ropserit facere, ipsc se stipendio suo videbitur
privare.
VI. Da vjrts ac fenunis tactis propoiitum trantgre^
dien:ibut taerum»
Proclivis cursns est ad volupuiero et imilatrix na-
tnrj vitiornm ; quamobrero quiqni virorum vel mu -
lieruin habitum seinel i: duerint vel induenint spou-
lanee rel(gi«»8um , aut si vir deditus ecc'esia! choro
mortis formidat casum, pcrTcnerii ad pocniientia
remedium, si conjugatns et forte fuerit inconiinens,
ne postea aduiterii incurrat lapsum, redeat ad pri-
stluum coiijugium quoosque possit adipisci temporii
maiuritate coutinentiae siatom : qood nos sicut de
viris, ita et de feroinis aeqoo roodo censerous non
quidero generaliter et legitiroe prxcepturo, sed con-
stat a noiiis pro boroana fragiliute indoltiiro, ea
dontaxat ratione, ut si is qui pcenitentiae iion est
legibus deditus ante ab hac vita dlscesserit qiiam ex
cousensu ad contineuliaro eororo fuerit regressua,
superstiii non iiceat deuuo ad n&orios transire ain-
piexus : sin aulem illius viu eistiierit superstes, qui
non accepit benedictionem poenilentis nobat, si se
vel fe:iiina fuerit aut fuit deligaia pueliaruro mona- C contincre non potest, et aiterlus cunsoriio fruainr
sterio, in utroque aeiu pravaricator ad proposilum
invitos reverii cog.iiur, ot vir detondeatur, et puella
roonaaterio redintegreior. Si autem qiiolibet patro-
clnio desertores permanere voluerint, sacerdotaii
sententta Ita de Christianonim CGBtu liabeauiur ex-
lorres, nt nec locotio cum e\% olla sit coromonis.
Yidos qonqiie , sicot univers lis jain dudiim slnluit
sjnodos, professionis vel habitus sui dcsertrices su-
periori sentenlia condeinnentur.
VII. De pcenitentibut tran grettoribut.
Quamvis priora nunquim siluei int de tantis faci-
nortbus ^ concilia, ratio tamcn poscit ul ea quae fre-
qoenti prasvaricatione iier.initir frequeuli senlentia
con«lefflnentur : et ideo qnoniain tanta eiistit pcr
versiUs horainum , ut hi quns sub religioso habitu
peeuiientix professio pro iteccatorum vcnia ad mn-
num sacerJotis deducit vcl adduiit, iterum rediviva
nialiila ad vitae pristin» sordes revocct, hujus rci
caosa saticta synodus decernit : Ut si qui ingenuo-
roin otriosque seios sub nomine poenileniiae iii lia-
btto religioso suni ronversati, post hffc aulem co-
iBJini notrientes vel ve^ituicnta saecularia su.-iientes,
■d id qood reliqtierant redieruiit aut redierint , ab
episcopn civiiatis, in cujiis territorio suni conversl,
oomprehenai , rursos legibos pcenitcniis in mona-
iteriis sobdantur inviti : quod si facere propter ali-
■ Ab hac voce ^oia usqne ad flnem canonis de-
siuit oiniiia in reliquis Codicibus prcter A.
uxoris : qond de otroque sezo pari modo a oobis
manifestum est dccrevisse, iu videlicet ui in his
omnibus sacerdotis ordinatio eispccteiur, ut juxia
quod aeutem acmm prospexerit, continentiae, abso-
lutionis vel districtionis tribuat legero*
IX. De profeuiombMt et obetUentia HbertoruM
Eecletlce.
Longinqniiate saepe Ht lemporis , nt noo paleat
coiidiiio originis ; umle j.ifn decretum est in antc-
rinri universalisconcilii canone, ot professlonem soam
liberti Kcciesiae debeani facere, qoa proBteauiur so
ct de f.imlliis Ecclesiae inanumisaos et ^lesiae ob-
sequium nunquam relicturos. Undc bi« qooqtie nos
^ adjirinios, ut qnoiies ciirsum vitae sacerdos imple-
verii et de Iiac viu niigraverit, roox snccessor ejnii
advenerit, oinnes liberti ejus ecclesise vel ab eis
progcniii carthulaa suas in conspeclu omnium de-
bcant ipsi substiiuto pon:ifici publicare et profes-
sioncs suas in conspeciu Ecclesiae renovare» quaienus
status sui vlgorem et illi obtineant, et obedieniia
eorom Ccclesia non careat. Si aiitem aot scripiuras
libertatis snae inira annuni ordinationis novi pontifl-
cis maiiifestare contenipserini ant professiones soa!i
renovare noloerini, vacoae et iiianes carthulae ips:e
reroatieaut, et illi originl suae reddili sint perpetot)
acrvi*
^ In cxtcris , prxtcr A. ct E. 5, tanto facinofre.
m
COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA.
40O
^ilfi H, De prornie libemrum Eecles^w , ne m A principis modorcniur discreiiono, sicul cos prcwpe.
xerii neccssarios esse pairini; eX sic illis impcrii:Uur
bcnignius , ul in cactcris maneat grati» polestas :
quatcnus itn oninia in rebos juste conquisita lucren-
tur, ut posleris relinqucndi vel quibus voluiitas eo-
rum decrcverU confrrendi sptmtaneo fruautur aibi-
Irio. Caetcrum si iiifidelis quisquaro in capUe r^io
aul inuiills in rebus commissis praesenti piissimo
domino nostro Cbiniilano regi exsiitcrii, in demen-
tiae ejus mann et in poiesiatis nuiu consiei bnjus-
modi modcralio ; ncras est cnim in dnbinm inducere
• ejus p< lestatem, ciii omnium guliernaiio superna
constat deiegau juiiicio. Quod si post ejtis disces«
sum quisplam repertus raeril e^us viLT fuisse inlide-
lls, quidquid largilale ipsius in rebus babuit conqui-
vel pro vuirilione ab eccleiia liceat evagare
Eienim dccei, ut bi quorum parenles titulun
lUicriais de fnmiliis Ecclesi» perccperunt , iiilra
Ecclesiam cui obsequium debent causa cruditionis
enniriantur : conieinplus qnippe esl pitronornin si
ipsis neglcciis aliis ad educandum dq|ur progenies
manuinissorum. Iiaque censemus, ut sine sui siaius
pr» judicio ab episcopis babeantur in doctrinai ob-
sequium, quaienus ei illi debitum rcddant famula-
lum ct nullum paiiantur ingenuiiaiis suse delrlnicn-
lum : eos vero, qui aliter qoam scnientia nostra
dccrcvit agere teniaverjnt, inviios jubemos ab cpi-
fC(»piS ad boc ipsuin rcduci. Quod si forle parenics
corum eos pontificibus suis dare conlempserint et ^ ^ ^ ^
alios sibi patronos adoptaverlnl, ingratorum ferlan- g ^|,{^ careat coiiliscandum ci fidelibus largieiidum.
tur lege libertoruni.
XI. Ne iine accttsatare legUimo quispiani condem-
neiur.
DigDum eai ul vita iimocenium non maculctur
pernicie accusantum : ideo qnisquis a quolibei cri-
miiiaiur non antca accusatus supplicio dedicctur,
qiiani accusator prasentetar, aique legum cl cano-
nuni sentenli» e.%quiraniur, ui si iudigna ad accu-
sanduin persoaa invenitur, ad cjus accusatioiieio
non iudicotur, nisi ubi pro capito regi» majestalis
causa versatur.
XII. De confttgienlibus ad hosles.
Pravarum siudacii meniium sicpe aui mali.i:i co-
gitaiionum aul causa culparum nfugium appeiii
XV. De collalis rebus ecclesit vt ia earum jure
pcrdurent,
Qiiia bis qui principibus digne deserviunt atque
dcferenttbus fidele illis obsequium constat nos opti-
mom ralnistrasse suflTragium, duin jiisiea principi*
bus adquisiia In eorum jure persistere sancimus
iiidivulsa, «quum est ei maximc tU rebus ecdcsia-
rum Dei adliibeaiur a nobis providentia opporlnna.
Adco (;ua?cunque rernm erclesiis Dei a priiicipibus
jusie coneessa suni vel fncrint vel ciijuscunque aite-
rius pcrsonoR qu libet tilulo illis non injus c collata
sunt vel exsiiierint, ita in eorum jure persititcre
firma jul)emus, ut evelli quorunque rasu vel lem-
. j - •« ..••»«1^,. i«iiicariim pvfiiiip r» porc null.itenus possint ; opportunum cst enim ui
hostium : undc quisqiiis pairator causarum exsiiic c I «j ,. . . ...
ril taliam, virtuies enilens dcfendere adversario-
rum, el pairia vel genli sn» deirimenta iniulerit re-
rum, in potcstatc principis ac gcntis reducius, ex-
communlcatus ei retrusus longinquioris pcenitentiae
legibus subdatur. Qiiod si ipse mali sui prius renii-
niscens ad ecclcsiam fccerii confugium, intcrccssu
sacerdoium et reverciilia loci rrgia iii eis pietas re-
servc.ur comitante justitia.
XIII. De honore primntum palalii.
Qui primalnm diguiiatc atque reverenti» vel gra-
tix ob meritum in palatio honorabiles habcntur, bis
a junioribus modestus bonor pcr omnia deferatur,
qiii eiiam minores a senioribus ci dilectionis am-
plcctantur alTeclu et utililatis imbuaniur exeuiplo.
sicui fidclia boininum servitia non cxi^tcreceniui-
mus ingrata, ita ecclesiis collaia quae propric suni
pauperum alimenta eorum jore pro mercede oflTe-
renium maneant inconvulsa.
XYl. De incolumitaU et adhibenda dHectioue reQim
prolis,
Sicut iiisoleni.i maloriim regum odiosi scmper
cl exccrabilis existit suljecis, ita bonorum provida
utilitas am;ibilis c>ficiiur popiilis. 408 Quocirca
qois ferat aut quis tolcranter CUristiaiias videat re-
gis foboles aut posieritatem exspoliari rebus »ui prl-
vari dignitatibus? qiiod ne fiat cum genoralis pro-
matiir dc filiis pihcipis senientia oostra, id eiO., de
prxscnti excelienlissimi ri gloriosissimi principig
XIY. De remuneraiione coUala fidelibus regum. D Chiniilani regis posleritate daiitur aperta a pobis
Prxmium fraudare fidclibus non selum 407 '^^'
bumanum, seil etiani cxislit injustum : ideoque cum
fidci lueritum tam in rebus divinis quam iu bumaois
non babeatur ingratum, diguum videtur ut saccrdo-
iali feoteoiia consulamus fidelibus regis. Proiude,
ul anno primo serenissiini principis nostri decrevit
concilium sanctura, omnes qui fideli obscquio ci
sincero serviiio volunUiibus vel jussis paruerini
principis toUque inleniione saluiis ^us custod am
vel vigilantiam habuerini, a regni successoribus ncc
a dlgnitate ncc a rebus pristinis causa re)icllanlur
Injusta; sed et nunc ita pro uniuscujusque uiilita e
• iE., B. R. R., E. A, T. i, 2, U., deduccre.
decreta : ut ea qux synodiis pra>tfrito anno in Uac
ccclesia babiia consiituit circa omnero posteritatem
ejus, universiMs regni sui conservet, hoc esi ul
prrbealur filiis rjus dilectio bcHigna et firroa^ ei
tribuantur ubi loci opponuniias exbibucrit dcfen-
sionis adminicula justa; nc de n^bus jusle profligatis
aui parentum digniiate procuratis vel largiiale princi-
pis aut alicujus impensis autetiam proprielaledebiiis
fraudeolur qualibci insidia callidititis ; nequeaquo-
quam lasdendi eos prxbeaniur argumenta machina-
tionis, quia dignum csi ut cujus reglmiiie babtnius
sccurilatem, ejus posteritati decrcto concilii im^ier-
m CCmCILIA UISPANIiE. — TOLETANIIIl VI. m
liaiiius quielem. Deniqne Uiite erga nos noslri prln- A Quod si in qiiidpiani horum qaisqiiam nostroruni te-
ci|»is exsiani benefieia ut longiun sii sif illaiim ea
pn>mere lingua ; ipso enim auclore Deo nobis pacem,
il'Se quasi capiivam reduiit charitalem; ipsius ope
imieii, ipsius sumus largiilone dilatl, i|t8e medica-
iuiiie boniiaiis suae el reis pcpercil et reclos snbll-
n*avii, cui si dignis voluerimus respondere benefl-
d^s, iion taniis cislamus copiis virtuiis quanto voto
sftfiieimiis voiuniatis.
XYII. De hls qui rege gvpertiiie aut sibi aut atiis ad
fiiiurum provident regnum^ el de personis qnce pro-
fiib. ntar ad regnum accedere,
Quaiiquam iii concilio antcriori quod aimo priiiio
gloriosi principis nosiri babituin est do hiijusniodi re
riierii proniulgaia senteniia, taroen placet ilerare
inerario aiisu prttsumpior eistiterit, anatbemale di-
vino pereulsus absquenlloremedii locohabeatiir con*
demnatus aelemo judleio : is aoiem qui ejus sedein
fuf rit as^eentos, si vult tanto eipiari piaeulo, quasi
propril patris ejus ulciseainr Inlerlium, In cujus ile-
fensiotiis auiiliom universl regni Cothorum eonsen*
liat rorliludo; si autem desidi curaci ininori zelo lam
riinestum noluerint vindicare scelus, sint omnes ex
nostra sentcntiu opprobrium cxteris genlilius.
XIX. De graiiarum aclionibus in eonfirmatione coneHH
Deo et principi daiis,
His omnibus riie disposilis et djuturna eollatione
dcliberatis, benedictionem, gloriam cl bonorem in-
visibili omnium auciori rependimiis luiniuum Pairi,
quod con\cnil cusiodlre. Itaque regis vita constanle B et iu hisconseivandisejusimplopainusopemsuffragii.
nuHus sibi aliquo opere vel deliberaii >ne seu cnjus-
cunque dignitniis laicus , seu gradn episcopjtus ,
presbyierii aui diaconii consecraius costerisque cleri-
cains officiis dedlius regem provideat conlra vivenlis
regis utiliiatem et procul dubio voluiitatem, nuilo
blaiidimCMio vel suasioiie pru radem spe aut alios in
Ms irahai aol ipse in aliuin acquiescat ; iiiiquum enini
et valde execrabile Cbristianis debct habeii futuiis
leniporJbiis illicita prospicere et viua suae ignarus
Tentiira disponere. Quod si quisquam jam taiia ini-
qiiii deliberatioiie cum ({uocun(\ue esi meditatus, hoc
sirii noverii esse sacerdotali nioderaiione conce>sum,
ui venlabiliter possit hoc sine mora prapseiitis prin-
cipis auribus publicare : si autcm obsiinaia delibera-
nt conslitutionibas nosiris roborem tribuat suas vir-
tuiis fragilitatemque humanain ita huic dispositioni
rcddat enicacein« ut non judicctprxvaricairicem. Nos
i^itnr omnia supra scripta, salvaauetoritate priseo-
rum canonum, subscriptione noslra firiiiamus, et
gratias agimus Cbrislianissiino et glorlosissimo 410
Cbintilano ^ regi principi i ostro ciijus s'udio advoca*
ti et instantia sumus cullecii,cujus VDluntas probata «
et ordinatio eistitit religiosa : donet ei Domlnus ut
optimo principi diuiurnum in saeculo pr£»enti irium-
phum ei in parte justorum perpeluum regnum relices-
que annos : felix ipse longa felicitate fruatur eidivins
deitera! prolectioiie ubiqoe muniaiur»
E^o ^ Sclua ® Ecclesis Narbonensis eplscopos
lione sua mai hinamenta noloerit dicere, pessimo C subscripsi.
plectatur analbemate. Rege vero defuncto nullus ly-
raiinica 409 prx»uiiipiione regnum assuroat, nullus
si«b reiigionis habiiii detonsus aut turpiter decalva-
iits aut servilem origliicm trahens vel eitranex gen-
tis bomo, nisi genere Gotiius et moribus dignus pro-
vchatur * ad apicem regni : tcmerator autem hujus
prapceptioni:» sanctissiime feriatur perpeluo anathe-
ni"te.
XYIII. Dc euslodia vilm principum et defmsione pros-
eedeniium regum a sequentibus adhibenda,
Jani quidem in .'«ntecedenti universali synodo pro
sdftite no>trorum princlpom constat csse consultum»
sed libei iterare bene sancita et dlgna aucloriiate
tiiiinire satubriier ordinata; ideoque coiitestamur co-
Julianus Ecclesix Bracarensisepiacopu^subseripsl.
Eugenius ' EcclesisTeletanaeepiscopus subscripsl.
Ilonoratus Ecctesiae llispalensis episcopns sub-
scripsi.
Protasius s Ecclesiae Tarraconensis(/£., T. 2, Va-
leiitinae) Ciiscopus subscripsi.
Conantius (T. 2, Canantius) Eeclesiae Palentin»
eptscopus subscripsl.
Leudefrcdus Ecclesije Cordubensis episcopns sub-
scripsi.
Vigitinus Eccleaim Vigastrensis episcopus sub-
acripsi.
Acuiulus Ecclesiae Elenensis episcopus subscripsi.
^«laniies Ecclesiae lliplensis episcQpus subscripsi.
ram Deo et oinni ordiue angelorum, c ram prophc- ^ Bonifa Ecclesiae Cauriensis episcopus subscripsi^
lamm atqoe ap'»sloIoniin vel omniurn martyrum cho-
ns eoram omni Eccfesia cafholica et Christianoruin
eoetn, ut nemo inlendat in inierilum rcgis, ncmo %i-
laiffi principisncce.ittrcctet, nemoregiii eum guber-
oaculis privet, ncmo tyraniiica pnesuiiiptione apicem
regni sibl usurpct, nemo quolibet macliinainenlo in
ejusadversitatemsibi conjuraloruin niunum associel.
* Ei reJiqiiig, pra-ter A. el E. 5, in qttiims : pro-
betur,
** T. 1,2, Chiulilano principi nostro,
e A., pronn. «. K., E. 4. T. 1 , 2, U., G., pro6a.
«« In /E.. B. K., E. 4. T. I, 2, prasponilur uomini-
bus cpiscoporuni pronomcn e^o,
• /E., B. H., E. 4, T. 1 , Sclwa etsi indiqnus Eccleiia:
fiarbmeusis episcopus his cmsiitutionibus a nobis edi"
Eugenius (£., 7. 9, Eusebius) Ecclesiae Yastitaiiaa
episcopus subscripsi.
Ililarius Ecclcsi^e Complutensis episcopus sub-
scripsi.
Jacobus Ecclesiae Mentesanae episeopus subscripsi.
Joaiines Ecclesim Deriosanas epiaoopossabscripsi.
Sisisclus Ecclesiae Elborcnsis episcopus subscripsi,
tis subscripsi: hacqiie forma utntHur hi Coillcesln qui-
bustlain posierioribiis SHbscriplionibiis.
' B. H., E. 4, T. i, Ego Eugenius Dei miseratione ec*
ctesi(e Toletnnm metrovoliianus subscripsi,
■ B. R., E.-4, T. I, in nomine Dom ni ego Protasius
$nnct(B primcB sedis Tarraconensis immerito episcopue
subscrip i. Dcsunl rcIi'|U£ subscriptiones iu bis Co-
dicibus.
403 COLL£CTIO CANONDII S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. m
Divid Eeelestae Aorensin» epUcopu« subscripsl. A Anasusius Efcletue Tadensis episcopttssabscripsi.
eipidtut Ecclesi» TiraHSonensis episoopus snb-
sciipsi.
Osdttlfus Ecclesiie Oscensis episcopus sobscripsi.
Fructuosus Ecclesi» llerdensis episeopussubscripst.
Deodaius Ecclesi» Egabren&is episcopu8Subscri|isi.
Proruturus Ecclesi» Laniicensis episcopus sub»
scripsi.
Ser?osdei CaUbriensis Ecclesiae episcopus sub-
scripsi.
411 Pimenius Ecclesi» Asidonensis episcopus
subscripsl.
Aitatboiius Eociesis Lutebensis episcopus sub-
scripsi.
Suabila Ecclesix Oretati» episcopus subscripsi.
Egila Ecclesiae Oionensis episcopos subscripsi.
lldisclus Ecclesiae Segonliensis episcopus sab-
scripsl.
412 Vascoiiius EccPai» Lucensis episcopus sub-
acripsi.
Amanoncus Ecclesias Causensis episcoptis sui)-
scripsL
Eparchios Ecclesiae Italicensisepiscopus subscripsi.
Renatus Ecclesiae Conifflbriceusis episcopos sub-
seripsi.
Tuiiila Ecclesiae Malacitanac eplscopus subscripsi.
Oscandus Ecclesiae Asturicensis episcupus sub-
scripsl.
Justus Ecclesiae Accitanx episcopus subscripsi.
M oniensis Ecclesiae Egidiianae eplscopus subscri psi. B Donininus Ecclesiae Ausonensls eplscoptis siibscripsi.
Ilcila Eeclesi» Salamauticeiisia episcopus sub-
scripsi.
AiisluirusEcclesiae Pottuealensis episcopus sub-
scrip i.
Scrpentinus Ecclesiae lllcltaiiac episcopus sub-
scripsi.
Rraulio Ecclcslae Caesaraugustanje episcopus sub-
srripsi.
Oya Ecclesiae Barcinonensls episcopus subscripsi*
Anserlcus Ecclesix' Segobiensi^episcopus subscriiisi.
Ifiaricus Ecclesiae Olyssiponensis episcopus suIh
srripsi.
Guda Ecclesiae Tuccitanae episcopits snbscripsi.
" i£., T. i, U., G., diacouuB, qui et Petrui, agcns. C
Gottomarui Ecclesfae Iriensis episcopus subscripsi.
Farmus Ecclesiae Vasensis episcopos subscripsi.
Gutisclus presbyter, agens vicem Orootii episcopi
Emerttensis Ecclesiae, subscripsi.
Domarius presbyier, agensTicem Carierii epis(-Oi;i
Arcavicensis Ecclesix, subscripsi.
Wauiba diaconus, agens <^ vicem Antonii episcopi
Segobriensis(J?. Segobricetisis) Ecclesiae, subscripsi.
Citronius presbyler, agens vicem Gavini episcopi
Cal igurrltaaae Ecclesiae, subscripsi.
Severinus diaconus, agens viceui llusitacii episco-
pi Valentiiiae Ecclesiae, subscripsi.
hn
COISCILIUM TOLETANUM SEPTIMUM
TRIGIKTA EPISGOPORUU, GBSTUM All?rO QUIKTO, CLBMEffTISSIMO DOHINO NOSTRO CDIRDASV NDO
REGB RBGNANTB, DIB XV KALENDARUM NOyEMBRIUMf iERA DGLIXXIV.
L De refugis atque per/idis clericis sive laicis,
Cum in ssnctae nomine Trinitatis pro quibusdam
disciplints ecclesiasticls tain nostra dcvotione quam
siudio screnissimi ei amatoris Christi Cliindasvindi
regis nosier apud Tolrtaiiam urbem conventus ad-
tcnus per tyrannos ct refugas transfercndn se in ex-
ternas partes illiciie perpetrata, et qiiam ncranda
eorum superbia jugiter rreqiieniata, qua; el patris
diininuiionem afTerrent et exerciiui Goiborum inde-
sinentem laborein imponerent? Quod quidem laico-
esset, compei(*nter 413 ^'*sum est mntna collatione «^ rum insania facium tolcrandnm nobis forditan ali-
qtioties videretur : illud tamen est vehementius
siupcndiim, quia quod pejus est tanii ex religionia
proposito in hac interdum prxsumpiione prscipiies
cfferunlur, ut non ad levem conlusidnem no.<train
pertine:it si res ullaienus inulta rem:>ncat, qiiam ei
iniindana lege et ecclesiasiica convenit insianier di*
sciplina corrigere. Ideoque placiiii nunc Cfmtordt
senteiitia definire : Ut quisquis in ordine clerieatiis
a maximo gradu usque ad minimum con^titutiis in
alieiiffi gentia regionem se qnaciinque occasione
traiisduxerit, ut cxinde superbiendo vel rcdituni
siium vel qnodlibet aliud videatur expeterei siTe
etiam qiiod genirm Gothorum vcl patriam aut rrgera
specialiter siib han nccasione possit nocere vel fieri
disposueiit ^el aliqnaieuus fcccrit, sed etqui cuin
decernere quod sollirite conservalum ct praesentibus
et futuris commodis nimlum ut confidiinus prodesse
constabit magis ; qula semper est niagnopere provi-
dendum quidquid vel ecclesiasticis moribus vel uti-
litati publicT, sine qua qnleti non vivimus, opportu-
uum esse perpenditur. Nani licet tanise constitutiones
canonum exstent, qu« ad omnem possint correctio-
nem sufficere si quis eas dignetur libenter attendere,
tamen quia luminls claritas tanto amplius emicat
«luanto fuerit studiosius saepissime contrectata, non
parum proficit ad emendalionem moltorum si dum
«a qux conslituta sunt per fratcrnam collationem ad
itiemoriam reducuntnr, illa magis adjiciantur quae aut
il»>esse videntur aut omnino constituenda competen-
icr exiitiiuantnr. Quis enitn ncsciai qnanta siiit bac-
409 CONCILIA HISPANLE. -
|iiila qvod ejiisdiim ponliOcis admonitionero a^ cepe- A
rini, singulis per annooi mensibas in eadem urbe
dcbeani conimorari, messivis tamen ac vinderoiali-
bas feriis relazaiis. NAs autem immorlali Dco el
glorloso Chiiidjsvindo prlncipi, ob ciijiis Ttitam in
liac urbe sancla devolione conTenimus, graiias una-
nimiier tererenies •piabili adniiu deposcimus , ui
Bancis Ecclesi» catbolicx fidei semper ac pacis cu*
miiletar afleclu, ei memorato principi cam prosperi-
tiie pra^seHiis regiii (uiuri eiiain largiantur praimia
gaudii, i|iso pnpstaiue (|uid in Trinrtate unus Deus
T.vil et glorialur * in svcula sscalorum. Aroen.
Orontius in Cbristi nomine sanctae Ecclesix Eme-
itieiisis metropoliianus episcopui bxc staiula deii-
niens subscripsi*
Antooius Dei misericordia aancts Hispaleiisis Ec- ^
rlesi» metropoiiiainiscpiscoiMis b;BCSiaiuiadctiniens
subsiripsi.
Eugeoius sanctaa Ecclesia Toletaoas episcopus
ba*c siaiata definicns snbscripsi,
Proliisibs Ecclesiae Tarraconeiisis metropo!itaous
episeopos bcc slatuia definiens snbscripsi.
UUarius gralia Cbrisli ei^iscopus Ecclcsiae Complu-
lensis basc siaUita definiens sultscripsi.
Deodaios io Cbrisii nomioe Ecclesis Egabreosis
cpifteopvs bace staiuta defiiiiens subscripei.
Eparcbius Dei iniscricordia Ecclesiae Laliceosis
cpiseopusbaec siaiuu defluiens subscripsL
Stepbanub Dei misericordia EcclesiaB Asiigitanae
episcopus baec sialoia definlena subscripsi* p
419 Tagootitts Deo iui:»eranio Eecleftie Va!erien*
sis episcopus hsc siaiuia definiens sulMcripsi.
Egila io Cbrisii nomioe Ecciesias Oibomeusis epi-
seopus baec statota dcfiiiieos subscripsl.
R ebiillims saoelae Ecclesias Duiuieiisis episcopus
biix sutota deioiens subscripsi.
Sisieclus in Cbristi Domine Eeclesis Elboreosls
cfNScopos babC siatou definieos subscrip^i«
Anserfcus io Cbristl nomine Ecclesi» saiictae Se-
giiliiensis episcopns batc statuu defiuiens subsciifwi.
Widericus sanciae Eoclesiae Segoniiensis episcopus
ba!e statota defliiiens sabseripsi.
Wiotbal Dei mlseratione sancur Eccleiiiae 111 ci-
lannp, qni et EjoUiise , episcopus basc sutuu deti-
uiena subscripsi. D
ll.iurasios in Chrit*ti nomine Ecelesi« OrUn®
eplscopos baec sUtuu deflntens subscripsi.
Eiistocbtus ni Cbrisii nomine Eccle»i:e Abilensis
episcopiis bxc statuU definens subscripsi.
Joannes Dci graila Ecclesi» Cauriciisis episcopus
hxc suiutii defiiiiens subscHpsi.
Egerediis Ecclesix sancta) Satanianilcensts etirscti-
piis haec sUtuia definiens bubsct ipsi.
ScrTus-Dci sanclx Ecclesiae CrJubricnsis episco-
« B. R., gtoriatur per infittHa semper twculn iwculO'
fum, Amen,
f 1}. R., E. I, T. I, 2, litmnut.
- TOLBTANUll VIIL l'«0
pus bxe sutiiia defiuiens subscripsi.
Vasconitts ctsi indignus Ecclcsiae Lucensis r pisco-
pus ltx»c staiuu definiens 8ubs<:ripsi.
Guliomarus sanciae Ecdesiae Iricnsis etsfi iiidigiius
ffpiscopus baFC statuta definien< subscripsi.
Farmus saociae Ecclesiae Vesensis eisi tndis;nus
episcopos baMS sutuu dcfinicns subscripsi.
Sonna sancta* Ecclesiae Hriilanlrosls eisi indignas
episcopus bsec staluU definiens subscripsi.
Godesleas sanctic Ecrlcsi:c AurienNls rpiscopns
b;i c >taiiua definiens subscripsi.
420 Wilericus sancix Ecclesiae Lamcccnsis epi-
sroptis ha*c statuta definiens subscripsi.
Arinenius sancias Ecclcsiae Egidiianac Ciiscopus
bsec sialuu dcfiiiiens subscripsi.
Aileiuirus sanclae Ecclesix Tudcn^is cpiscopus liaec
sUluia defiuiens suhscripsi.
Anesus ^ sandx Ecclcsix V:ilcntitiac Dci misera-
tioiie Ci iscopus baec siamta definieiis suitsc ipi>i.
Donum-Dei sanciac Ecclesias Eiiipuritanus episco-
pus baec btatuU dcfiniens subscripsi.
Valentinianus arcbipresbyicr, ageiis vicein domini
niei LeudeCredi Cordubensis Ccclcsioi episcopi , ba:c
siatuu definiens subscii|)si.
Crispinus abbas, agens vicem doinini mei Neu-
fredi c episcopi Olyssifionciisis Ccclesias baic sutuia
defiiiiens sabscripsi.
Wiliensus presbyter, ageos viccni doniini niei Pi-
meni Asid< oensis Ecclesiae episcopi, baec staiuia de-
finiens sul>scripsi.
PaiiiUS prcbbyter, agens vlccm domini mei Candi-
d;iii Asluricrnsis Eccleslos episcopi, toc staiuia dc*
finiens siibscrip^i.
Magnus presbytert agens vicem doiuini mei Marci
episcopi Casittlonensis Ecclesiaa , bzc sUiuta dcfi-
iiient subscripsi.
Consianiitts presbyier, agens vicem doniini niel
Teuderedi episcopi PaceiMis Ecclesix, liaec statuia
definicos suhscripsi.
Reparalns presbyter, agens virem domini uiei
^lierii episc0|it Cliberitanae Ec€lesi.v, baec biaiuia
dcfiniens subserip^i.
Clemens diaeooos, agena viccm domni mei Joaii •
nis episeopl llipleosis Ccclesise, ba:c sUioia dcU*
niens snb^cripsi.
Amlirosius dtoconos, agens vicem domini mei Gi-
v<-r ci episcopi Heoiesonae Ccclebix, bxc siatuu de^
finiens sid>seripdL
EgiU diaronus, sgene vieem dontlui mei Vigitin»
cplscopi Vigattreiisis Ecciesi», hsec siaiota dcfinieiis
subKripst.
Matilkacelliis diaeoniis, agcns vicciu domioi mei
Diitlilani ^ episcopi MalaciUoae Ecctesi», hicc suiota
i\tXi niens 'sobseripsi.
e B. R., Nebridiu E. 4, T. 1, 2, iVefnJii,
••::. tt., C. -i, T. 1 , 2, iJu/t /tmi.
4tt
COLLECTia CANONiy S. ISODORO aiSPAL. ASCRIPTA.
AVi
LIII
CONCILIUM TOLETANUM OCTAVUM
Qim^UAGlffTA DUORUIl PONTIFIGUM Ilf URRE REOIA CELEBRATUM , DIB IVII KALBNDARUIff J\-
>(UARII7M, iERA DGICI , ANNO QUINTO ORTHODOXI ATQUB GUlRIOSI ET rERA CLBMRNTIill
D.GN TATB PRJSCIPUI • RBCCBSYINTBI RBQ18.
431*422 ^u*" n^ omnes divinae ordinaiio vo* A cepto debliic oblalo noUis lomo ageitles Domino
luninlis ejusdem principis serenissiino jussu in basi-
liram sanctorimi aposloloroiu Pelri el Pauii ad sacruro
synodi coegissel aggregari conventum, dies tandem
ta!iiii«k appeiilu dinlissime prxnptatus et gratiis ad-
fiiit et juciinJus, tanto nostri pectoris avidiori voto
siiscppius, qiianlo ad remedium salulis ei^literat aii-
lielaiifium prarcordiis exquiNitus : cuiiique ex niore
niiusiinisque nosirorum «rdiue suo sedes debitas oc-
ciipasst^t et eventiim rei iranquillie intcntionis ex-
Rpeciatio sustincrct, adest serenissimus princeps pia
rdigione plenis inius et summo laudum tituloglo-
riosns, qui sese nostro coetui reddens accliiiis nt
b«nc omnipotenli Domino pn^cibus commendaremus,
aitiMiiis dulcifluis cohoruitus est verbis, graies refe-
graiias aeclamavimus : Gluria in excelsis Deo ei in
lerra pax bominihos bonas voliintatis. Post hiijus ex-
sultationis beatae gaudtum et coelcsiis gloriae bymnum
ei cm sacro priiicipi benediiinius, reseratoq<!e dein
volumine lomi ^ Iwc inibi conteKta reperimus.
In nomiiie Dnmini Flavius Ueecesvinthns res re-
vereutissimis P^tribus in liac sancta synodo residen-
tibus: Sancti Spiritus admirabili dono regulain lldei
nie» solidam tenens 423 ct instructam agnoscens
alque in bonorem ejus diadema gloriae cuni cordis
bumilitate prosternens, illo laeius auditu qu<»d orones
reges terrs serviunt et obediunt Deo, cn, reverenJi
Pattes excelsiori inihi vcncrationis bonore sublimes»
coram vobis advenio, in graiiam mansuetudiiiis meao
reiis Deo virtutum quod su;k jussionis implentrs ^ veslrai beaiitudinis testimnnium convocans et ad te-
siiiBonium visionis vesiras memet coram omnipotentis
Dei nuiibusiremendisaccliHans,rcreren8 II li eorde laeto
gratias opulentas, qood vos (lonientia volumatis
i)>sius ex nostrte celsitudinis |ussu ad liujus sanci»
coiigregaiionis votivum dignatus est dcducere coeluro,
coiifidcns tara nilbi qoam vobis et in prsesentiuiii
serie lemporuro et in futnrorum longiludiiie ssculo-
rum ejus adesse gratiae praemiiiro, quoniam ei veslrae
concordi» in conveniendo unaniineni ac religiosiini
deinonstratis alTectumct dispositionis meas in regeiidis
populis qu;im piuni sit properastis patenier agooscere
votiim. Nunc igitur quia iiiomeiiti locutio longae di«
ctioiiis non capit excessuin, quid de sancta fide no-
verim quam coelitus illapsam mihi per sanctorun
decretum in nniiui fuissemus adunaii concilium. Sed
cuin lam pie hutniletn cognovissemns ejus sanctat
animae voluntatem et tam sublimis gloriae ce!si:udi-
nem subliniius vl leremus acclinem , lanta sumus in
Dei gloriam exsuii.iUone siiccensi, ui grates illi debi-
ia< et hoiioiem et la;ti humiles redderemns et cer-
niii ; sed quanlo extulcrat principein humilitaiis
ordo , subl.iiiius lanto ad exercllia summe virtutis
iiisiruebani exempla sacratisslmi priiicipis forniam
iKistrae religi<*nis. Tunc relniis Dco laudibiis de
nniiatis al enix* proventu mngna noscum tranquilli-
taiisgratia all<»culus est dicens : Elsi summus auctor
rerum me divae memorix domini et genttorls mei
lemporibus iu regni sedcm ^nbvcxit aique ipsius
glorix participem fecit, nunc lamen cum ipse re- ^ apnslnlorum sequentiuinque Palrum ora cognovi ,
qiii(*m aeternaruni adeptiis esi inansi inuin, ea quae in
me lolius reginiiuis transrusa jura reliquit ex luto
divina niibi pttenlia sutijugavit. Unde quia regeinlo-
rum membrorum causa saitis esl capitis, et felicitas
lopulorum non nisi mansue u<lo est priucipum, votive
decrevi vobis corain positis et vutoruro meorum de-
lilicrationeifi sanciione patula reserare et studiorum
lica sincer^ exhtbiiione deferre. At vero quia anlie-
liim pectus seso tn promissorum compleineuta dif-
fnndic nec pigredine fessom retardaiionis onerib^is
sese suroniiitity longam prosecuiionem compendio
brevitatis adslrinxi » et qnldquid productionibus
liH|uelarom iu eoncione diffundere poiui, loturo in
seu quid de secuturis negotiis pro quibus bunc cun-
ventum vestrae congri^ationis coadunare percensui
iiitiinarc decreverim , in hujus tomi serie conscripia
tenele ac relecta prasnoscile , etcunctis quc tenori
ejus nosiraB aiuplitudinis potestas impressit vesiraa
beaiitudinis graviias effecluin Uim proinpie ac roise-
ranter iinpendai, qtiain nostraa inansuetudinis sere-
nitas hacc vobis implenda commendat. Exordium
itaque allocutionis meae ex dcflnitione sanctae fidei
incboans, c:etera qiiae fnluris suiit prosecutionibus
ii.timanda velui supra soliditatem petrac constructn-
rus anncctain, ut operis mei sdilicium congressuriis
eo seq icntia validius poiiam qiio decentius Iinni6<-
loini hojtts roropiicaniento respersum calaino vesiras |^ sima praetulerim priina. Itaqoe coram se reverenlia
.>f< . 1*_. nr -I _! :.l ^_..^ ^_^— .i^a.. J..I! mmt^rttmA l«nl«jk&l #.b*ajI nAffflA nAn «kAvtviaa.l .*kA ab|I..a
s:inctitudini (»fferre decrevi , id niagiio precatu deli-
b^rationis exhortans, ut qiixcnnque illic detinentur
a«lseripu vatido uitendatis iiituiiu« sagaci pracscruie-
ii.|iii sludin, ac de his qua^cunque exhliierint placita
l)oo vcstri aris ad ii(>s s:K*ru rc'erautur orariilo. Ac—
vestra habeat quod nosse non anibigit, me ortho-
dox» fidei veram, sanctam et sinceram regulain dc
corde piiro et conscientia bona plenissime babere ,
veraciicr scire , et firmissime retinere t aique eani
iia complccti , vencrari atque diligere , sicut caiu
* T., II ,1»., pirrxpiVMi.
^ J^., 1. 1, U., vmtuto ibmo. B. P.., L. 4, 2, involucro.
4t5 CONCILIA IIISPANLfi. — TOLETANUM VIIL 4f|
9f»ti$toliea iraditio dedit , sicst etm Mocti STnodus A piif ei regnum ejot quo glorificandi suiit Mncti « m
quTCunque negoiia de qiionimlibet querela Testria
auditibiia ezstiterint patefacu , cum juatiiiae Tigore
miaericorditer et com lemperamenio 425 miseratio-
Nic«na eonsiitnit , aicul Conatantinopoli taticlorum
Pairum cengregatio deflnifil , sicut Ephesini priroi
ccetuaurtitas sfarmaTil, aicul CiialcedonenMS coiieilii
definilia protulii, haiic cum fidelihos servans, ad
hanc salTandot infidelea advitant [B. A., inviiansj, in
hac suhjeclot populoa regens, banc propriis geniibua
tenendam insinuans» hanc populia alienis aniiun-
liana, ut in illa glorificadli Deum et in lempore mor-
ttlinm me anmmae divinilaiis fellcilas asseitoatur, ei
ia lefra vivenlium 424 haereditas a me gloriae ca-
piamr. Eti, rererentissimi Paires, quantum ad veri-
utem fldei sanci» pertinuit ex loto animam meam
Boae coiifesaionia tiiulos explicuisse bonorificentia
Testra pensaTil. Jam nunc magnopere arbiiror esse
iiia juslissime cum noslra connlTeiiiia terminetis;
in legum sententiis qiue aut depraTata consistunt ,
autdx superfluo tcI indebito roiijecia Tideniur, no«
Btrae sercniiaiiB accominodante Cdnspnsu , liaec sola
quae ad sincerani Jitsliliam et negoliorum sufKcieii-
tiam eonTcniunl ordiiielis : canimum ob&cora qoaa*
dam el iu dobium Tcrsa in meridiem lucidae inleUi«
gentiae reducatis « omiiiuinqiie ncgoii irtim conTentoa
ordinumque slaltis qui in Tcslrai» esstiteriut deToluli
prxseiiiiam ita majorum regulis coiicord:intes jtistia-
sim<*« pie ac lemperanter constitnere studea!i<i, ut el
mihi opportunius enitendum socieiati ejusdem Tcrae mihi quia atodiorom froctum bnnorum anlielo para
fidei stodia aanrtae opcratioiiis innectore» ne hanc
aui sine opcrlbos mortoam habeamiis aut non pleni»
ludinissoae dignitote perspicoa decidai inhetiesla,
dom Scrtptora non silenle de quibusdam iiirerlur qiil
dicunt se nosse Deum, faciis auiem negant. Utergo
fa.inc fldem supra lapidem illum soliiiaiam qiiem re-
probaTernni quiilem aedificauies, idein lamen a Do-
mino factos est in capot angoll, et est admirabile in
cculis nostris, pleniut babenmus ejitsqtie insignibus
d«^enttus exornemur, attendiie cujus o. eris frm tiim
cajiisqi.e operaiionis augmenlum stodii^ hitjits san-
rlae fidei ronsorbre velimus et innectere r|U;in'ocius
iKsatorum adTcnial, et vos quoniam implentes toIoii*
Utein Dei me non speTuitis imprecaniem regio bea*
liiudinis aelernae suscipiat, et Tisio delecutiouis Dei
sibi perenniter inbacrere concedat.Vua eiiani illusir»?8
Tiroa , quos ex officio palatino hiiic sanctae synodo
intere^se mos primaeTiia oiitinuii ac nobilius ex-
speciabills bonoraTit et experiiMiUa apquiuiis plebium
rectores exegit, qoos in regiminft socios, iu adverai-
late A Jos ci in proaperis amp!ector atrenoos , per
qiios justitia leges implet, miseraiio lcges iiiflectilt
ei contra jusiiliam legum moderatio aei|uiutis lem-
perantiam logia exiorqucl , adjurans obtesior per
otiine itlud admirabile et solofti onios sacrae fidei sa-
praeoptemus. Itaqne reTolulis reiro trmpotibits ita
Toa omnemque popultiin jurasse recotimus, oi cnjus- r» cratnentum, qoo Tenerabilero omnium sanctorum
eunqiiei rd nts Tel bonoris persona iii nocem reaiain Palrum sum obtestatus couTetitum, ul ad taniae •
persima in nocem regtain
fxciditimque Goihorum gentii ac pairi» dciecia
fiitssel Tcl logiiasse noxia tcI egisse, irreTocabilis
sententiae mulctaius atrociiaie niisqiiam merereiur
Tcniae renicdium tcI aliciijus temperantiae pen ipcrct
qnalecunjue subsiJtum. At nunc quia griTe onero-
siimqoe ceiiselur, dum iiietatis actibns gravi contra-
dictione ha^c scnieniia resnltnre perpendiiur et sic
funditot dnmnationfsastipulaiii) reliiie:nr, n<> pieiati
qtiae Apo^lolo prxcineiile ad omnia utilts esi qiio-
ninque adilus reserelur, Tcstris hxccommitto fiJciiti
animo sacris perlractanJa jtidiciis ac dirimenJa sen-
tentiia. lUide jam Teslrum cr l inspirnnte vobis ini-
s<*ratione divina iu ulriiisqne discriminis lempca-e
vcritatis ac dlcretionis juttissimae forniolam iu ani-
nioa diiigatis, ol nihil a consenso praraeniiom Pa«
irum sanctorumque virorum aliorsum mentis docen-
les obtniiim quidquid innoceniiae Ticinuro , quidquid
jiistitiae proximum» qoidqoid a pieUte non alienom
tkI soli Deo cognoTeritls existere placilum , inatan*
ter, rooJesie et com omni digncmini inleniiono
complere, scienies qiiia in eo qood h»c mea salubria
Toia compleiis, tos Deo amabiles assignatis, et in eo
qtiod de^reiorum Te.slrorom edicia f.ivoris exbibi-
lioiie corroboro, me Tobiscnm simul Deo placiurum
ass*gno. In commune jam Tobit cunciit cl ex divino
cultu miniotrit idoneis et ex aula rcgia rccloriboa
niensoram , ne aut jnmmenti conditio toncal reos aut D d«c<*nter elcctis, divini nominis adjuraiione conslrl-
impielatis uhio hnbpat iiihiimano8,.slcque Testri nos
instrual forina judicii , ui snhjectos populos n<»c in
profanationibus halieam subditos, uec iinpietatis vin*
culis doleam comminoloa : posl liojus conTeniionis
alloqoiom seqnenliom neciens cao«as itegotiornm
similique subjongimos tos inteiidere atteniione. De-
cemimos altestanies onlTersilaiem veslram per
anmmae diviniiatit coaequalemy et coaeternain, et in-
teparabilcm Trinitatem , atque illiut mysieria sacra-
nienti, quod liicarnatum Dei Filiom de Spiritu tancto
ei Maria Tirgine pro taJote mondi Tera fides in toio
oriie deniintiaiy atqoe ejiisdem adTcniom Jesu Chri*
aii, lilii Dei, Dumini nostri, quo perimeiidi suni im-
* In rcliquis, practcr A. et £. 5, cunclis.
ctis, adjtcio consentionis meai Teriim piirumquc |Hro«
niistum, ut quodcunqiie jiistitiae aul piclali taluUH-
que ditcretioni Ticinom decernere teu adtmplcre
aim nosiro consenso elegeriiis, omnia faTente Dee
perficlam el advertut omnimodam coiitrovertiarum
querelam principaii aucloriute muniamac dt feitdam.
Pra*mitsis illit qiiae ad domesiicos fitlei regula veri-
laiis pertinoiste probavli , adboc aliod a bealiludinls
426 vestrae eonTentn ejosdem fidei avidi at sancU
deposcit , connectente me iii seqiteslrationis confinio
eaiisam qnae a nostro dogmale probalor exlranea ,
qiiaro lit cl pcr roc lucrari Cbrisios exopiei, iniroicain
sibi laiiieii esse non ambigit, donec qood ardenief
415 COLLECTIO CANONIM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. m
opiai evidenier obUnejit : Judcorum seilicei et vtUm A raciorem c^eii et lerraB» visibUium omnium et iiivi.<>i*
inoresqiie denuntio» qunrum Untiraimotlo novi ti^r*
ram rcftmims mei polliitiim esee peste eootagii;
nam eurn Deus omnipolene omiei ez hac regione
r»irK'itus exsiirpeverii hsreses» lioe solum sacrilegii
dedecus remansisse dignosciur, quod aut nostrac
devoitoiiis iiistanCia corrignt aut ul ionis suae vindte
cta (lisperdal. Ea his enim quosdam tradiiiouis er-
rore vetnsUis vldeo retinere jura perfidia:, qunsdam
viTO saeri haptismaiis expiatos alilutione iia in apo*
siaAl.e dtileo lelapsos errortmi, ut delesiabllior iuve-
niatur in eis proranalio blaspbemia!, quam in illii
quos nondum consial purificatos esse regenerationis
sacrae liquore. Pro qno hotix inteiiiionia « agone el
lucro lidei vene obsecro revereniiam beatitudiiiis
biliuro conditorem : rt in unum Dominum lesuin
CUrislum Firmm Dei unigenilum , ex Patre iialuin
anie omnia sscula» Deum ex Deo« lunien ez luuiiii<*,
Dcom vertjm ei Deo vere, naium, noii faciuiu, ho*
mousion Pairi , hoc est ejusdem cum Paire sub-
siaiitix, per quem omuia facta suni qiiae in cmlo
ei quio in terra, qui pru|>ter nos el propier iio-
sir^m saluiem desscentlit efincarnatus est dc Spiritu
stmcto, ex Maria virgine liomo facius, passus sub
Poiiliii P.latOi sepullus tertia dic resurrezU, a«^cen<-
dit in coBOs, sedct ad dexteram Patris, liide [B^ /1.,
ilcruui] vciiturus in gloria jiidicare vivos et noriuoit,
ciijus regui iion erit finis : credimus ei in Stiiriium
sancium doimuuiu el vivtficaiorem, ez Palreet Fiiio
vestrae atque per supra laxatQin eentestor tremend« ' procedeiiiem, cum Palre et Filio adorandum ei glo
conjurationis tenorem, ul abOf|ne oimii favore, abs*
que omni personarum parus ipsorum acoepkione
quidqiiid ad Domini et Redemptoris mel iesu Chri-
sii veraiii fi lem veruiuque pertinei ad bonorem t>, de
bis jubeat s ardenter et verlssimc Dco ac fiJei mex
flariiam senieiiti:tm dnre, iit sicul niitii diviiia pietas
regimen fidelium deilit cum quibus se a me glorificari
ci^oxcii, iia qunque infideliura assequi trtboat ln^
«rum, in quiJius et voluntJlis sux fieri bonuin et ejus
«dveiiiHse congaudeam venerabUe regiium. Datum
«ub die XVII cakudarum Januarium anno feliciter
^) into gloriae regni nosiri.
In noreine Domini t^iavius Reeccsvinthna rcz bane
rificatidum, qui loculus est per propheias : iii imam
catholicani aique aposiolicam Ecclesiam : coufiiemur
miiim bapiisiua in remissionem peccaioruin, exspecta-
nius resunectionem mortuormn et vitam futuri sa:-
culi. Anieu.
Ilujui sanctjc fidei regula idcirco nur.c tractatuum
uou rccipil aperluram, quia et a sacris ducloribus
abuiide coiisialexpusitain, et immiueniium causarum
negoiia nos ad aiia perirahunt pcragenda.
n. Secundx* dispulaiiouis occur»u adfiiil negoiium
Uim difficile quain ei grave, in quo de reTugis atque
peifiUis dispulatione commola, uirumne posseleo-
ruiiidem leinperari seuteotia damnatorum , magno
iidei ct bon» voliinialia niea deliberaiioiiem manu n saiis cooatu est exquisiuiui. Sed cum illarum scrit-s
fuea snhscripsi.
I. Releeta « tomi ^ paf|ina vel fintta, cum glorifi-
caasemua Deum de fideiprincipalisauditu et de liouae
voluiitatis ejua alTeriu, ad peragendiim causarum
negotium caHeranim stitim vertimus animnm ai^
mulqiie sumtis exorsi jiidicinm. Tuuc primte narra-
tiimis exoitu en veroe fidfi nolus Iracialus occurriu
iit incipientes de illa primitus loi|ui, iude solidilalis
•ii<(picemur exonVmm^ unile sacra; suiupsluius nati-
vitaiis initium , quatenus asserli> num nr»strarum
Ibril praemissa sententia qHidqiHd aubsequenter ad-
venerii de actls negoiiorum foriiuri sobsisteri* valoat
ftoiie decrctorum. Itaiue unius sacrac fidci venim
prof^ssioncm veramque reguiam lenere nos tota
conditionum, ad quas decursis non longe lemporibus
pro corum peniiria hosiiliiatis vasiiias iios jurare
coeg<'raty noslris esset audiiibus recensiia , nntarfi
reperimus obligaiitmis illic iiiesse lexioram, m ma-
cularum suarum nodositas uon lantum videretur
proliibilioncm dcdisse transgressionum , qiianluin
conclusisse visccra pleiaiiim. Aderat enim quod in
utroque pavor agebat, ei ne snnctl iiominis profana-
lio fierei et ne miserrfiionis operatio interiret, quia
ei ex Dei uomiiiis profanaiione non aberat qiiod
lei rehat ct ex pr4>hibitioiie pi<*Uilis aderat quod ta&-
dehat, duin'tue altcrno periculonim ohjeclu 428
se piolata! seiiteniiae conipiignareni, |)ericlltabamur
aucipiies in hifido pariium dissideuiimn calle, quo
¥inuteaiMmi et profitemur et acciamamus, ciuiciis- D diremptionis iraniiiejudicium properarci; sed cum
4ue penipiemlain ac 427 retinendam plena delihe^
raiione incessanler praedicamas et pandimiis, aiciii
• saneiis a|Mi&tolis oatensa doeetur, sicut a sequen-
iibos Patribus orthodoze diaserta pnibator , sicui
etiam iii sanctis illia synodaltbus gestls verissime
ctmftrmau digniscilur , in quibua Arii, Uacedonii ,
Resiorii vel Euvycbetis insanissiimis error et dilucide
proditur et r;.diciiiis ezstirpatur, slcut denir|ue in
saeris missarum solemnitatibus coiicordi voce proflte-
uur ac diciuiiis :
CrediHiM iu uiiwn Deum Patrem orouipolentdm.
gressibus diiipulaiionis nostrx sese diflicultaiis coii-
i:ressio devia objecisset, properaudi tandem relicto
discrimiiie, cum fragoresiogttltiiBm et imbribua la-
crymarum ad Deuiii qui pietaiiti foiia cst verba simul
et corda converlimus.
Aspira, saucte Spiritus, et duCtto nos in porttim
voluniatis tuae, sedatis fluctibus ignoraiiliae nostra* :
ecce etiim pericuiorum syrles in Irttore eursus im>-
S'ri pervenimus atque binc de «ibviantihiis oaufra-
gionini obicihus quo dispo^^itioiiis nostrae veia panda-
nius attenlionis conskl^raiioiie non cerninius. Sed
* Fx reliqiiis, pr.-vler A., inqiio, actionh.
I» lu icliqois, prajtcr A. el E. 3, auionuu
<• K. 4, ndata.
•'Ez relit,
data.
[|uis, praeicr A. ct C. 3, iu quibits :
omnL
4 «5 CONCILI.i IIISP.\Nh£. — TOLETANUM VIIL 4f4
91»tisioIi€a iraditio <Mlt , siciil etm sancu sjnodiis A piit ei regnttm ejot qoo § lorificandi sanl sancli , m
Nicxttt eonsiiluii , sicQl ConsUnlinopoll saiiciorum
Pairam congregatio definlTit « sicui Ephesini priml
ccelus ttfiius snirmafil» sicul Cbaieedoneni^is coiictlil
deflniilo protullt» liane cttm fidellhtts servans, ad
haucsaWandos infidelea adtlUns [B. A., inviuns], In
hac subjeclos populos regens, hanc proprlis gcntlbus
lenendam insinuans» bane populis alienis annun-
lianSy ul lo illa gloriflcadii Deum et in lempore mor-
ulittm me SQmmae divinilaiis feticilas asse*|uatur, ei
\m lerra Yiventium 424 haertditas a me glori» ca-
pbiiir. Cii, reTerenlissimi Falres, qiianlum ad veri-
uicm fidei sanciae perlinuil ex lolo animam meain
ius conressionia liinlos explicuisse bonorificeniia
Teslra pensavit. Jam nunc magnopere arbilror esse
quarcunque negotla de qiiorumlibel querela Testi ia
attdiiibus exsiiurini paufacu , cum juaiillae Tigore
misericordiler el com temperamenio 425 miseraiio-
nia jusiissime cum noslra conniTenlia termineiis;
In legum senlenliis qiue aui depravata consisiunl »
auldx superfluo vel indebilo coiijecu videnior, no-
sirs scrcnliaiis accomiiiodante cohspnsu , lisc sola
qu» ad sincerani JiisiiUam el negoUorum sufiicieii*
liam eonveniunl ordineiis : canonuro obficnra qttm-
dain el lu dttbiuffl versa in meridiem lucid» inUlli-
gentiae reducatis , omuittinqne ncgotitrum conveoltts
ordinumque staius qul in Testraiu essUurinl devolQli
prxseniiam ita majorum regulis coiici>rdanies Jusits-
sim^", pie ac leihperanier consUtuere siudeath, ui el
mihi opporiunius eniiendum sodeuU eJQsdem verae '^ mibi quia atttdiornm rruciuro bf^norum anlieio para
bcatorum adveniat, et vos quoniam Implentes volon-
Uicin Dei me non apeniiUs imprecantem rcgio bea-
Uiudinis sternae suscipial, ei visio delecuiioiiis Oel
slbi perenniUr inhsrere concedai.Vi>s eiiaiii illustr«*a
viros , quos ex ofllclo palalino huic ranctae sjnodo
Iniere^se mos primaevna obiinuii ac nobiliua ex-
spectabilis honoravit et experi4*nUa «quiuiis plebittm
reciores exegit, qoos in regiroino socios, in adverai-
tate fiJos cl in prosperis amp^ector atrenoos, per
qiios jusUtia leges implelt mlseraiio lcges infieciilt
ei conlra jusiiUam legum moderaUo ae<|ttiuiis Uin-
peranUam legia exiorquct* adjnrans obiesior per
«iiine illud admlrabile ei solofti nnius aacr» fidei sa-
jurnssc recolimui), uicnjus- p ^cAxtcii^om, qno venerabiiem omnium sanciorum
is persona in nocem regiam Patrum sum oblesiaios conveutum , ul ad lanitt •
TcritaUs ac dl.creUonis justlssimae forniulam iu anl-
nios dirigatis, ot nibil a consensu prapsenlittm Pa«
Irum sanclorumque Tirorum aliorsum meniis dttceii-
tes obliiliim quldquid innocenliae vicinnm , quidqnid
jiisiitiae proximum» quidquid a pieUte non alienttm
vel soli Oeo cognoveriUs existcre placilum , insian-
ler, modoste ei cum omni digncroini liiienilotto
complerc, sclenies qiila iii eo quod basc mea salnbrla
voia complelis, vos Deo amabiles assigtiaiis, ct in eo
qnod de^-reiorum veAtromm edicla favoris exbibi-
lione corroboro, me vobiscnm slmul Deo piaciurum
ass'gno. In commone Jam vobis cuiictia cl ex divino
culiu mini^lris idoneis el ex aiila rcgia recioribua
fidel sludia aanciae operalioiiis innecurey ne hane
aui sine operibus morluam habeamus aul non pleni-
indinissuae digniuu perspicaa decldal inhenesia,
dum Scriplura non silenledequibusdam Inrerlur qni
dtcuni se nosse Deum, faeiis auiem negani. Ut ergo
hanc fidem supra iapidem tllum solitlaiam qiiem re«
lirobavernni qnllcm aedlficaiiies, idein lamen a Do-
mino fnctus esl in capul anguli, ei est admirabite in
«tculb noslris, plenius habeamus ejiisqne insignibus
di^ccnlttts exornemur, atiendiie cujus o, eris frui luin
cajtisqt.e operaUonis augmenlum studii^ hiijiis san-
rt£ fldei oonsocbre velimus et innectere qu;in'ocius
praeoptemus. Itaqne revolutis reiro irmpo:ihiis iu
▼oa omnemqoe populuin
cunqiie > rd nis vel honoris persona ni nocem regtam
exctdiiimqne Goihorum geniii ac pairiae detecia
fuisset vel «ogiiasse nnxia vel egisse , irrevocabilis
sentenUae miilcUiiis atiocilate ntisqnam merereiur
venbs remcdium vel aliciijus temperanliae pen iporet
qnaleciin-;ue subsidium. At nunc quia grnve onero-
snmque censelur, dum pieiaiis acUbiis gravl conira-
dicUone bapc srnteniia restiUare perpendiiur ei sic
Ainditus dr.mnationfs astlpulaiio reliiie:ur, ne ptelaU
qnae ApoMolo prxcinenie ad omnia uUlis esi qtio-
cnnf|ue aJilus reserelur, vestris bxcconimlito fldenti
animo sacris pertractanda judiciis ac diriinenda sen-
tenliis. Unde ]am vesinim crl inspirnnte vobis mi-
s^^ratione diviiia ita ulrinsqiie (liscrtminis lempca^e
niensuram , ne aut {uramenU coitdiiio loncal reos aut D decrnier elcctis, divini noininis adjuraiione constri-
impietalis uliio babpal ihhnmanos.sicque vt*alri nos
inslrual forina judicii , ui suhjeclos populos m^c in
profanaiionibus halieam subditos, iiec impieiiiiis vln*
colia doleam commlnuloa : posl bujus c<>nveniionis
alloqatum sequentium nectens cau«as iiegotiornm
aimilique snbjunglmus vos Intendere atUniione. De-
cemiratts altestantes anlversllaiem vesiram per
snmmae divinitatis coaequalemy et coaeurnain, ei in-
aeparabilem Trinitalem , alque iltius mysieria sacra-
DienU, quod incarnatttm Dei Pilium de Spirilu uncio
ei Maria virgine pro saJuie mundi vera fides in toto
orlie dennnliaiy aique ejusdem adventum Jesu Chri-
aii, fllii Dei, Domini nostri, quo perimeiidi suni im-
* lu rcliqiiis, prxlcr A. et E. 5, cunctw.
ctis, adjicio consenaionls meae venim purttinqiie |»ro-
mhsum, uiquodcunqne JiisiiU» aui pictaU saluUri-
que discretioni vicinum decernere seu adimplcre
aim nosiro consenso elegerilis, omnia favenie Deo
perflciam el adversua omnimodam coniroveraiarom
querelam principali aueloriuu montam ac d< feodam.
Prrmissis lllis qnae ad demesiicos fidei regula veri-
Utis peninttlsae probavit, adhuc a:ind a beaUludinif
426 vestne eonvenui ejosdem fldei avidi aa aancU
deposcii , connectente me in seqiiestraUoniaconflnio
cauaam quae a nosiro dogmau probatur extranea,
qiiam lit el per mc lucrari Chrlsiua exopiel« inimicaiQ
sibi taiiieu esse non ambigU, donec quod ardenUf
4f9 CCLLECTIO CANONUU S. rSlDORO HISPAL. ASCHIPTA. m
adslra^it cxecrabililer vioUndaf Stabunl ergo sacrse A teinpensse sufDeiai. CaBieruin quaecanque juramen'a
auctorilatis Tivida juaaa nec Tatia proranaiione erunt
aliquaienua teineranda;Yenim nejnranientaqMsdaia
snnt Tideantur in nos ila peniius miseralionum con«
cliisisse praccordia, nt nullam de pietatia alfeciu
aniinae Yiscera concipiant indulgenitam parituram,
slc stabilitis coiitractibus juranienii sinuin niiseri-
cordiae aperiraus, aique ita cutictifi Deo placita de-
voitone misereri cetisemust ut nos nec jnramenti
ieite.it cautio reos« nec iuhumaniias facial exst*cran-
dos. Occurrere certc luiserorum ruiiiis debet subsidio
anosquisiiue quovalet, et relevaiione aliens vin-
difeiaB a se Dei removtTe viiitliciam : libat eulm Do-
miiio prospera qui ab afnicUs peilit adversa. Inde
Job aiite |)as>iouis experieniiam impendens patienti-
pro regiae porestatis salute vel contutationo geniis el
patris vel bactenus snnt exacia vel deinceps exsii-
leriiit exigendat omni custodia omnique vigilamia
insolubiliier decertiimus observanda , a niembroruin
Iriinratione morlisque sentenlia religione * peniiiis
absoliita. Sed ne } ravarum mentium versula nequilia
nosmet ad perjurii quandoque devocet culpam, ncc
•1 sanctx fldei regula haiic asserat venire aeiiienliam,
lam diviiiae aiicioriiaiis oracula, qnam prarcedentium
Patrumasoeria huic iiarratiotii curaviinus innectenfla*
Kieiiiin incoinuiuiabilts idemquc semper existens
Dei sunimi natnra pra:cellens sua i^acpe io sac.is lii-
leris legitur mulasse promissa, et pro miscricordia
leniperasse sententiam : unde quamlibet sit iinpas-
lius quod in passionis suae pallentia memorabat, sua- B sibills alque immutabi is idem quidcin deitate fir-
rum virtutum caialogiim texeos inter caeiei a sic con-
nectil : Benedicth perituri mper me venebat^ el ccr
vidiue eonsolalM $vm : ei paolo prsi : Fiebam quon'
dam iupereumqui afj^ctm erat^el compatiebaturamma
mea pnttperi. Ilinc et Saloinon : Erue eot qui ducun"
iur ad mortem^ el qui trahuntur ad in^eritum liberare
non eeuet. Quibua sanci» auctorilatis instrucii de-
creiis, nec liauctum iioroen profanasse nos cotistat,
quod nullalenns profanandum vox nos>lrds 431
praedic^tioiiis in^inuat» et indulgenlias visceribus
adapenis, licet ori ^ sui pro'essione danmati difficile
mererciilur absolvi juxla quod scriplum csl : San"
quii ti tti luper caput tuum^ o$ enim tuum locutum
niiisima, crebro lamenejuset jnranienta leguntor et
poenitentia, qux sacris exstant mysieiiis adoperta.
432 Jurare namque Dei est a se ipso uullatenus
ordinata convellere, pceniler.e vero eadem ordinatn
cum volucrii immutare. Sic enim per Jeremiatn
dicil : Repente loquar advereum gentem et advertum
regnum, ut eradicem et destruam et disperdam ittud :
ii pnbnitentiam egerit gens ilta a malo tuo quod tocn^
ini ium advenum eatn, agam ei ego paniteniiam iuper
mah quod eogitavi ut facerem ei. Ct per Czechielem :
Si dixero jutto qut d viia vivat et confiiui in juitilia
iurt fecerit iniqnitatem^ omn i juititUe ejus obtiviomi
tradentnr^ et iniquitate iua quam operaJus esi in ipsa
est adver^um le : et iierum : Ex ore tuo jnstificaberii, ^ morietur : Si autem dixero impio : Mnrte morieris,
ei ex ore tuo condemnaberii ; lainen pieuiis in!ui:u ^ etefjerit ptBnitetaiam a peccalo iuo^ lita vitet et noa
morietur, Si ergo no^tra converslo sic divinam mu-
tai senientiam, cur miseronim tantae lacrymae vel
pressura tam crudam non lemperet ex misera-
tione vindictam ? Hinc etiam populo Israeliilco sa^pe
ultio proinissa stispendilur, et NiuiviUrum perdiiio
divitiae seuientia: permulaiione sedatur.
At vero illuiirl laiidum titulo praeclariis anrtor
Ambrosius in libro de OfQciis primo hujuscemodi rei
catisa sic loquiiur : £ t etkim contra officium^ noniiifn-
quam promianm lo/rere, iacramentum cuitodire^ nt
llerodes qui juravit quoniam qnidquid petitus esset
daret fitiw Herodiadis, et necem Joannis prmstUii ne
promissum negaret. Nam de Jepliie quid dicam gui
ei parcendi viam pindimiis et miseri<*ord am proro-
gaiiius; hiijus sane promissionis incauie crudam
crueniamquc leinpcrare senienilam illa quam maxi-
me compelliiDur cauiA, quod hxc diio mala licet sitit
ouinino cautissime pracaveoda, lamen si periculi ne-
cessitaa ex his unuin lemerare compulerit, id delie-
miie resolvere qnod niinorl iiexu nosciiur obligare.
Quld aulem ex bis levius, qiiidve sil gravius pio
rationls acamine vestigeniu<i ; etenim dutn perjurare
compellimiir, rreatorem quidem oflrendiniiiii, sed nos
tontutnmodo maculamns ; cum vero noxia promissa
fompleinus, ei Del jussa fupcrlie conteninimns et
proximis iinpia crudeliiate noeemu«, el nos ijsos
cntdeliori mortis gladio Irucidamus : illic enim du- ^ immolavit fitiam quas sibi vietori primum occurrerai^
plici culparnm lelo percaiimar, hic Iripiiciter jiigu-
lamur. liestat ergo ul eo nostra pergnt senl^^ntia quo
roiseMConliae paiiierit via , quae iia Dtimino probatur
aceepla, ul plus eain copiai quani sacrificia veiieran-
da, dicente ipso : Miuricordiam votui et non sacrifi*
cium, Hac iiidulgeniiie concessa licenlla miseratio-
nis ipsius opus in gl<rlosi principis polestatem redi-
gimus, nt qoia Deus iili roiserendi aditum patefecit,
renif dia pietalis ipse qiioque non denegei, quae iia
principali discreiione modcrjiU persisl:int, ut et illis
sii aliquaienus misericordia contribuu el nusquam
gens aut |iatria per eosdoin aul periculum quodctin-
qiie perferat aut jactaratn, lixc iniseraiionis obtenlu
• Ci rcliquis, praetcr A., in quo : ntigatione.
quo votum impteret quod spopo derat ui quidquid $ihi
primum occurrishct o/ferret Deo? iletitu fuerai mkii
tale promitlere qwim promiisum sotvere parricidio,
lt«m in libro tertio : Piirum igitur ac nncerum eportei
ei^te affeetum^ut nnu$quutque eimpticem $ermonem pio*
ferai, va$ suum in sanctitate possideai^ nec frairejn
eircumseriptione verborum inducat^ nihil promitiai
itihonestum,acsi prom'iserii,toleraiilius est promissnm
non facerequam facerequod turpent. Saspepterique con-
stringunt $ejuri$jurandi sacramentOf et cum ipsi coynove^
rint promittendumnon fwsu^ saeramenti tamen contem"
platione faciunt quod epoponderint ; $icut de Herode
snpra $cripiimu$, qui $altatrici pr<m'um turpiter prO'*
\
131 CQNGILIA IIISPAMiC:. — TOLETANUM VlIL m
mtsil, crudeiiter sofvif, turpe quod regnwn pro BttUa' A sntiianl Gum niltore 8i'enliuifi, qufa opUmns ut vas
eloeitonis anallienia esse Clirisio pro fratrlbus iio-
aome promitiltnr^ crudele quod morg prophetes pro JU'
riijurandi retigione donalur, Quanto tolerabHiue tale
fmsset perjurium tacramento? Ki p«>B( pauca de Jeplile
disserrns : Miterahiiit^ inquil, neceuitag quw sotvitur
parrieidio. Meiiut e$t non vovere quam uoftere id qued
sibi it cui promittitur nolit exsolti. Cl posl paululum :
Aoii temper igiiur promitta tolvenda omnia tunt.
Deni\ue ipte Dominut, ticut Seriptura indicat , fre"
guenter tuam mntat tenlentiam» Yir quoque aanciiSBt-
nius Augiisiiniis ▼eaiignlionls acuniine cautus, inve*
iiiendi 433 *r^ pra;cipuu8 , asserendl copia pro*
fluos, eloi|ueniix flore venusius, sapienliae fructu
fecmidiis, bxc in suis narrai aflTaiibus : Duo tunt
ffmnino genera mendaciorum in qnibiit non magna
siris, qiiam perdurare crudelibus in delictis.
III. Tcrli«ratiocin:i(ionisal!oquiodoluimu« coiKra
prioram monita Patruin vota 434 perniciosissima
pos(erorum,nam quanto fiequentius illi noxia vetue-
runt , tanto studlosius isti perpeirare veiita non
qniescunt; sicque per coiitrarium qiiod peiiitus oc-
cnmbere deboii insultare non desinil, et res quae tot
excis^a decrctis arescere poiuit , ad viccm lern.i!i
^ capitis 01 reruiit fabula* trnncaia vlrescit. Deiiiqiie,
qnod iion sine magno dolore dicendum esi, reperiiin-
lur qiiaiiiplurimi negotio muneris perituri mi»rcari
velle gra:iam Spiriius sancti, diim vite prxmium do-
nant ut pontificalisordinissubl.meculmenaccipjani.
cnlpa ett; ted tamen non tunt tine culpa cum aut jo- B oblitl verborum Petri, qn» dixit ad Siinonem :
raiNMr aut quod promitimttt mentimur ". Itlud primum
in jocando idto non ett perniriosittimum quia non
fatlV^ no9it enim ilie eui diciturjoci Cttusa ette dietum,
Secundum autem ideo mitiut ett , i^iita retinet nonnul-
iam beuevoletttiam. Idem ipse : Non auferat^ inqnit,
teritat miterieordiam, nec mitericordla impediat reri •
Vttem ; st enim pro veritate aut quati rigida veritate
cbtitut fuerit mitericordiam , uon ambutabit in via
Dominit in qua misericordia et veritat obviaverun: sibi.
Beatus etlam pspa Gregorius ct tibris et n^eritis bo-
horandus, atque in eibicis assertionibus penecunctis
inerilo pneferendus, sic in libris iiifert moralibiis :
Quia ergo behemotli itteita iiiexpUcabiibut nodit ligat^
Peeuma tua tecum tit in perditionem^ quoniam donum
Dei exittimatti per peeuniam pottidere. Proinde qiiii
et usitalum est lale nialuro, et ni^joruni freqiient(*r
exsiat niucrone siiciisum, nos quoque liuic vulneri
eanccroso iguitum qnod superest adliuc injicimns
rerrnm, decernentes omnimodo, nt quicunque dein-
ceps pro percipienda sacerdotii digniiite quodlibet
pr»mium fueril detectus obtuiisse, ex codem tem-
pore se noverii atia(bem»tisopprobriocoiidcmnatuin
atqne a pcrceptione Cbrisd corporis et siingiiiMis
alichum, qiio lllum coiistat boe exsecrabile Cbrisio
perpelrasse flagitioro. Quod si ali.}uis essiiterit qiil
acriisel, llle qoi bunc ordinem muneroin fuerat nc-
4U plerumque mens in dubio adducta unde te a cuipa ceptione lucratns et suscepti bonoris gradu priveiur
toitere nititur inde in culpa arctiut adstrii gatur^ recte
dieitur : Nervi tetticulorum ejut perplexi tunU Argu»
meuta namque machiuationum iUiut quuhi coltaxautur
«1 reiinquant^ eo magit implicantur ut teneant. Ett ta-
men quod ad dettruendat ejut versutiat utiiiter fiat^ ut
€um ment inter minora et maiima peccata conttringi^
4ur^ u omnino nuitut tine peecato evadendi aditut pa-
ietf minora temper eligantur^ quia et qui murorum vji-
4i'pie ambitu ne (ugiat ciauditur^ t i te in fugam pras*
cipitat ubi brttior murut invenitur, Nostii quoqiie
s:eculi doctor egregius, Ecclesis catbolicae novissi-
iiittin decus , prscedentibus xtate postremus » doe-
4riu« comparaiione tion inflmus, et quod roajus esl
iD sa^culorum fine doctissimus, atque cum reveren-
l\u m minandus IsTdorus Jn libro Sententianim se-
cuinIo Iixc pro lali narral ncgotio : iVott ett conter-
vmtdum tncramentum quo malum incau:e promittitur,
meiuti $i quitpiam aduitera perpetuam cum ea perma-
uendi (idem poliiceatur : tolerab.tius est enim non im-
ptere tacramentum, quafu permanere in stupri flagitio,
Siniiliier in Synnnymi« : In malit liromiuit retcinde
fi.lem^ III turpi voto muta decretuin quod incaute vo-
vitti non faciat. Impia est promis^io qnee scelere adim"
pfeiur. Wxe de sacris paginis aucioribiisquepraecipuis
brevissime suffl. iat pnelibasse, nam plurima coUi-
gere po:erit qui baec atientius legeiid«> quxsierlt :
c^-terum quibus bxc nequaquam burficiunty vel biiic
• iO., n. R., T. 1 , 2 , attl proximis mentimur. (J., G«,
etui iuod promnsimus proximo mentimur.
et in monasterio sub perenni poeniteniia rellgetur :
llli vero qui pro bac caiisa niunerum acccptores ex-
silterini, si clerici fuertnl, bonoris amiKsiotie mnl-
ctentur, sl vero laicl, anatbemate perpetiio coiidem-
nentur.
IV. QuarUe congressionis eventu obviiis se^^e no-
bis intulit pontiflcalis culniinis lapsiis. quem anie
flere quam disponcre compulsi es ordlno sumiis ;
uam cum secundum carnis assumpta: luyMerium Ec-
ciesix sue fuerit dignaius caput existere Chrislus,
merito in mcmbris ejus iuientio episcoporum officia
pcragere cemitur oculorum. Ipsi enim de snblimiorl
celsitudine ordinum reguut et di*ponnnt sudjecias
multiiiidines plebium. 1'iide qiianto ip>i Aunt seinen-
tium ductores, lanto meriiorum lutuine debenl esse
fulgenies. Quapropter oroncs episeopi intcr caiiera-
runi oniamenta virtotuni niiore carnis debeni pro*
pciisius eniii, iii ex hoc autiieniei mumUiiam appe*
lant ex quo doclores iiumuiidiiia non deturp.ii. Adeo
si deinceps eiiscopi de.ccti fiiciini exsccrabilibus
fl»gitiis cuin quibiislibet (eiiiinis pollui ac faiiiiiiart
peculiaritate ver5ari, noveiint se irrevocabili seii*
tentia Patrum ulcisci, id est et loci et ordiiiis sui di*
gniiaieprivari.
V. Quintai artioiiis impulso per.enit ad toiiiig
concilii sacrum aiidiium quosilam sacerdotet el
ministros , obliviscentes majoruro 435 ^etcrt
^ Ex reliquis, prxter A., in quo : fiydrw.
j
ii^ GOLCECTIO CANONUII S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. m
coii«lituUi«»ul Hxorum aut qunriimcuniiiia remiurnm A ciionein, sacrornmque ordinum iusiilulloncni , qu;c
$e iminuQtJa sof ieiate f( exsrcralMU contagione itir-
pari, pessimi cordis ob tiuaiione Um sarris Ulteris
quam Patruin regulis obviantcs, nec levi quideni re-
S|>iramine meniori^e c«imuiendan(es qnod scriptm
esl : SMcli estole, quouiam el ego sanctus sum^ dieit
Doininus : et illud apnsloJicum : MorU/Uaie mem^a
vestra qute sunt eujter terram^ id eet fornieaiionem el
immundUiam, coaaip'$centiam nuUam et aearitiam :
quibus qujinlo osi peiiinaeior [B. A., periiiciosior]
usus in malis» lanlo austerifiribiis convenii obviare
decreiis. rr«'pier qiiod flagitii dedecus apeciaUier
boc a suQcto concilio definiiur/ u4 onines episcopi id
ipsum io suis quaerere sollicile curent, et cnm boc
verissitiie reperire poliieritti« omnes placili cauiione
tandiu valeoter ^ orditiata persisuint quam eirelierf
tissime conferQntur« qui et lanto ab eis suigularlier
inipenduntur« qnanio eidem summo ciilminl per-
i^enda aenrantur. Qnomodo ergo qai ea in se ncipit
a se rejieere poierit» cum baic a nullo aliero conferri
quam a solis poaliflcibus novii, a quilms iiec ligaia
soivi nec soKiu poterunt ab aliquo religari ? Sic
eniin ad Petrum VeriUs ait : Qaoi^aiii^iie /i^oaerta
fiiper terram erit ligatum ei m cfieh^ et qundcumque
$etueri$ eupa lerram erii solutum et in reelo, fiequa-
qnaiQ ergo aliquando poicrit profanari quod diviiue
* jiissionis aiiuulque aposiolicffi iraditionis auctoriuie
sacrum uosciiur exbliisse : verum sieut sanctuin
cbrisiiia collaium et aluris bonor evelli non queuniv
Uli eonslringant *« ut nusquam ullerius tam abemi* ^ iu quoque sacrorum decus bonorum quod*his cora-
par liabetur ei socium» qualibet fuerii occasioue
perceplum, roanebit omnismodis iQConvuisum. Ad
exstirpandum vero radiciius higtis cailids luacliina-
tioiiis iHutile argumeiijUim» id sibi rationabiliier dari
noverint in objectn, quod sacrosancii baptisniaHs
ini^pretiabile donum el semper ei saepe non soluin
nolenlibus, Tcrum eliam, quud majus est, nescienii-
bus iroperiitur ; sed hoc a nullo peniius prufanari
penniliitur. Quod si ei bic opponiiur necdum rationis
capaces existere qui boc probaiitur accipere, bine
oiniiimodo conticescaut, quia si majores impune non
deserunt qood parvuli vel nesciendo v«l nolendo
pf rcipiunl, quanio magis non coiiveiiit violari quml
nanda cominiiianL Uulieres vero seu fiberai sint seu
ancillx « hac illia lurpitudiHC sociaiae, ita oinnisroodis
separeittur aiit cerle vendautur, ui ulleriiis ad con-
SGios [B« A., consocios] sui criminis revfrlendi omnem
habeant adilum dencgatum : illi vero sl omnimodo
coerceri neqoiverint, usqiie ad exiium viia: sua mo-
iiasteriis depuiati pccnileniiae discipllnis maneanl
oroniiio subjecli. .
\ I. Sextai discuasionis objectQ quorumdam male
sibi consciorum paiuil denoiaium elogiam : aam re-
lainm est nobis quosdam subdiacones, poslqnam ad
sacri hujiis ordinis |Hirvenerint gradum, non soluin
carbis iniiiinnditia Kordidari, cum scriplutn sit :
Umdamini qui fertis vata Bomim : sed etiam, quod ^ pro mortis aiit pceoarum evadeniia pernicie occuiu
■ • A —^ M • *s* i*AM ^' B\ *J*A •* J* •• 1 * %as % m
diciu qutque neCss esi, novis iixoiibus copulari, as-
serentes hoc ideo sihi licere, qnia beiicdictionein a
pontifice se nesciuni percepisse. Froinde omiii ex-
cusalioiinm discisso vclsinine id praecipiaius obscr-
vari, ul cum iidem siibdiacones ordinanlur, cum vaais
niinisierii benedittio eis ab episcopo deiur, sicui in
quibusdam ecclesiis vetusias iradit antiqua, et sacra
dignoscitor consueiudo sobsUre prolaia, omni peiiitna
ab illis sorde mulieruni ae fainiliariute remoia. Qitod
si hoo vulnere deinceps fuerint sanciati, mox erunt
aub poenitenti» oneribus usaue ad eitremum ▼il»
uionasteriis religandi.
VII. Scptimae asseriionis accessv adiil coBtiim no-
sirQin Um inverecunda progressio quam ignobilis ac
Dei dispensatioiie dignosciiur obvenisse? Kecedant
crgo UUum desiderlorum impudcrati fantores, ei
licet iuv li perceperint qaod nou merebantur halere,
liben*er tamen ob boc coeleste reiineant prHrolntM,
qood nolendo pro terrenae consecuti sunt neccssiu-
lis eventu, ut landem invitl appeuni bona diligerc
quae sponie vldentur desides Inipugnare. Quod si
qtiis post hoc perennis disposiiionis edictum non
siriceriter sacris inbaeserit cultibus, et abjiciens a ae
graitam quam accepit relabi ad conjugia mores<tue
sseculi atteniavcrii vel eum redire constiterit, mox
oinni ecclesiaslici ordinis d^gniiate privatus vere
ut aposuu a sanci» Eccleiiae limuiibQS et socieiate
437 fldeliQin habeatur prorsiis excin us » nio-
delesuiida praesumptlo : qu<isdam enim aut eieNtu ^ nasierii claustris doiiec advixerit sub padiillenlia
iiccessluium anl metu lericuloruro adeptts fuisse rctrndendns.
novimus eccleslasticarum ofllcia digniutum, et quo-
filam cum lllis imponerentur id sibi fieri noliiisse le-
stanltir, idcirco hcec spcrn(*re aique ad pristhia piT-
lcniant ronjugia niorcsque 436 redire, um nequiicr
coelestla jora solventes q^iam prompte saecularibus
essUnt illeeebris Inliiantes. Qna de re nosse nus
convenit qiiod episcopalis eroincniiae cubnen non
immerito sacris omnibus esse summa pcroensuit,
qoae caeieris sncerdotibos eiercenda prohibnlt : hcili*
cet lemplorum Dei sacraiionem, chrismatis bencdi-
" In reliquis, pra»ter A., dhtringnnt,
b B. U., E. *, T. I^ 2, separcntur^ et monastcrio
tyadamur, ui utlcrius.
VIII. Octav» discepUtit»uis afTectu reperimns
qtiosdam divinis oniciis maneipalos tanta nescientije
socordia pletics, ui ncc illis prubeutnr iusiiucii
compelenter ordinibus, quj quolidianQS versaniur in
UNUS. Proinde suilicite Cdnstittjilur alquc decerniiQr,
ui nullus ciijnscunqtie digniutis ecclesiasticae dein-
ceps percipial gradum, qui non loium psalleriQm
yel caiiiiceruni u^u:tlium et hyninorum sive bapli-
zaiidi perfecie noverit ^uppleiiieiiiiim. Illi saiie qiii
jam ht norum digniiate funguolur, htijusce Unicn
c Ri E. 4, T. 1, 2. !n A. ct rdiqtiis : a'i7^r.
^ i£., li. R , E. 4, T. I, 2, divina jussione.
195 CONCILIA liiSPANIitf. — TOLF.TANUM. VIIL 4%6
fgnorsntisc caecUalc Texanlur, aui sponte sumanl A qux Imminel Juda^orum p «rfidia et a runrtarum
lift^resum injuria defendentes ; erunt aclibus, judiclis
inieBtioncm necessaria perdiscendi aut a majoribus
ad lectionia eierriiia cogantar inTiti.
IX. Non» intentionis admonito detecla est inglu-
%ie8 horrenda voracium» qus dum fra^no parcimo-
niae non aslringitur religioni conlraire censeiury
nam diccnte Scriptura : Qui ipernit mnima ffauiatim
decidet in maxtma; illl tanto edacitatis improbae
soropiu grassantur, nt caelestia et pene summa con-
temnere Tidean'ur. Etenim cum quadragesima dies
anni loiios decirose depntentur, quae in oblaitonem
iejonii Domini consvtcrantur, quibua etiam salubcr»
riroe conditio bumani generis espfatur, duro a qna-
tuor mundi parlibus ad banc liomo religionem cre-
diioius adducitur, et quatuor clementis formatus
et viia modesti ; ernnt in provisionibus rerum tam
parci amplius quam extonti, nt nulla vi aut factlone
Sffiplurarum vel deOnitionuro qualiumeunque con*
tractus a subdiiis vel ezigant vel exigendos inten-
dant ; crunt in conquisitis oblatiunis gralissimaR
rebus non prospeciantes propril Jura comroodi, sed
consnlentea patriae afque genti ; de rcbua eongreg a-
lis ab eis illis tantom sibi vindiceot partes quas
dicaterlt anctoritas principalis ; venim qna^cnnqoe
fnordinaia rellquerint ba3redit»bunt gloriam succcs-
sorcs, propria eorum « et ante regnuro jtistisslino
conqiiiftita aut filii aut lisredes capiant jnre prosi-
miiaiis. De afnnium succesaione vel munere qtiam-
propter ^ transgrrssionem decalogi quater decics ^ vis inordinala relicia, aut primuin tantum lilils aut
lixredibus sequenier proflciant vel propinqols,
atqiie ita in eorum conciis actlbus, rooribos aique
rebus prxfala; legis erit auctoritas valitnra, ut et
perennlier roaneat incnnvulsa. Ei non prius apiceui
regni quisque perctpiar, quam se itlam per omnia
suppletururo juriiijurandi lazatione definiat : cui
etiaro legi vel decreto episcopaii non aolom in futn-
ro sed eiiam in praescoti reverentiaro appoiientes
dccernimiis, iit quicunquc deiractor ct non poiius
venerator decreti ejusdem atquo legis csse maloerit,
aive religiosus llle ait, sive laicos , non solam ecclo*
siastica excomrounicationo plectatur, veroro et sni
ordinis dignitate privetur.
XI. Undecima! occasionis articulo decretoraHi
universalium percnne dedimus firmamenium , scien-
10:1 quod roultimoda semper Deos oppoaitione jodi-
ciorom aerumnaro relevet oppressorum, et sicot ma-
lis exigentibus liominnm permittit exereeri pcnuriis
ultionnm, ita, cumvoluerit, gravedines relevat t»rea-
surarum. llinc ei decreta prapcedentiim 439 I^a-
iruro ad conientionis jurgium radicitus evellenduiu
rite 6ynodaIi)m fleri censuere conventum, ut iilic
diversitate judictorum protensae liies habcant tcr-
minum ubl sancius Spiritus nniversalem condnnave-
rit coetum. Ab boc ergo Spiritn sancio succensi nc
qnilibet in posterom aut impune valeant commoveri
aut generalia statuta f:onvellere ptena deceraimu.<
unaniroiiate connexi, ut quaecunque pro fldei cansis
convenienter aflligitur, illi ausn lemerario haec otn-
uia contemnenies nec vr.raciiaiis ingluviem fracnant,
et, qnod pejus esl, pascbalia fesla illicitonim esnnm
percepiione profanant : quibus ex hoc adeo acerri-
me Inteidicitur, ut quisquis absque itieTitabill ne-
eessiiate aique fragiiitatis evidenil languore, scu
eUani aetalis impostiibilitate, diebus quadragesim»
esum caraium praesunipserit attentare, non solum
rens erit resurrectionis dominicae, verum etiam
alienus ab ejusdem diei sancta commonionc, et hoc
illi curouleturad poeiiaQi, utipsiusanni teropore ab
omni esu carninm absiiieat gulam, quia sacris die-
bos abstinentide obliius est discipllnam. Illl vero
quoa aut aetas incurval, aut languor exteniiat, aut p
necessitas arctat, non ante probibita violare praesu-
mant qoam a saccrdote permissom Accipiant.
X. Decimae collocutionis assensu moieslis actibus,
qiioa sagax iodagaiio pietati obviare detexit, el non
beiie regendi licenliae quam se mansuetudo impu-
gnoose \ rubavit, satis, ut opinamor, et lege glorlosi
principis et decreto sanctae syiiodi bujus contra-
dicloro esse conspeximus. lia eniro sanclus Spiritus
per nirasque deflniiiones niortaliom corda perflavir,
ut ▼itali flatu verboriiro in posterum 438 oninem
exureret male concupisceniluro rablem animorum.
Aciaro nnmque est in deflnitionlbus ipsis, ut quia
pietatis divinae incoroprehensibilis et ignota natura
sese condiiioni mortalium in unione person» con-
junsit mysterio redemptlonis huroana>, nos quoque 0 ecclesiasiiciiqoe negotiis atit in praeteritis gesitfi, aut
a meinbris capitis liujus et perfldiae maloro et con-
cupiscentiaro quae radix malorum est omuium, et
avaritlam qux invenitur servitus idolororo , pari
simul igne ac roucrone loloque artiflcio radicitus
evellamus ac desecemus. Abhincergoet deinccpi
iia ernnt in regni gloriam praeficiendi recli;res, ul
aut in urbe regia aut in loco ubi princeps decessorit
cum poniificum majorumque palatii omnimodo t>li-
gantur assenso, non forinsecos aui conspiratinne
paacorum aut rusiicarani plebinro seditioso tumultu;
erunl catliolicic fidei assortores eamque et ab bac
** Ex omnibut , prartcr A. et E. 5, in quibus :
$§icec$'.9res projjmi earum,
Patiioi. Lxxxrv.
in praeseniibus constitnls, aut fuiuris etiatn in de-
crctis, vel {^uni vel fuerinl dffinitione conscripta unl-
versalis auctoritatis, nullus his deinceps coniradlcere
audeai, nullus ea reverberare praesumat, noiloa non
implere coniendat. Nam si quis ex religione eontrj
faaec intibediens aut sosurrans aut eene laceraior aui
invidus, ac non potius eorumdero fautor exsliterit
gratiosua, et bonoris sui et commonionis aanets
lugeat amissione inulctatus. Cuni vero quxlibet
saocta synodos agitor aol pacifice inter eptscopoa ^
qoidpiam definiiur, ai p locioros per neKientiam vel
b iC., R. n., E. 4, T. f , 12, ponlifieei, U., C, pon*
lificet ac laicos»
ik
427 COLLECTIO CANONUM S. ISIMRO XilSPAL. ASCRIPTA. 4;«
•ODteinpiionem > forte Uiisenlhnt, aut commoniii A tlae foriiiudine velvalore tiecretinosii-isciioni, qiMtu
•ptorimorum sentenli» cedant, ant ab eorum cceui
cum dcdecore confusionis abscedant et excommu-
iiicaiioiiis annuse sententiam luant.
XU. Duoilecima qoac est fiiialis et ultima sa-
craiissiml principis obsecratione piiasima pro Judxo-
riim abominabiii ae nefAnda perfldia exsecranda
nostro eeeiui perpatuit causa, quam idcirco in fine
sentenliarum eensuimus ease ponendam; quoniam
eanidem gentem ilclicti sai meriio retroductam per
ditiux sanctionts oraciila a eapite positam deflemus
in candnm. Sod quia Christus utpro nobis ila quo-
que pro illis est mortuus justa quod ipse ait : ^on
tum mmu$ nw ad ove$ qua perieumt domut hrael^
nccessarium duximus sniiimam pro eis impcndere
iii serenissinii domini nosiri Reccesviiillii regis etii-
dimus nomne, pro rcbtts a div» mcmoriae patre
suu quolibet tilule conquisitis dcccrnimiis omnino
constnre. Legem deniqi^e, quam pro coercenda prin-
cipum liorrendacupiditate idero clemenlisstinus clidit
princrps, siniili robore firmanius, atque ut in futuris
reiro temporibus inodis omiiib-js observetnr pa i
senientla definimus. Quae etiam ne taciiuriia teinpo-
rum Ycl obliviosa vetu»late depereant huic nosir»
constituiioni ulraque dccrevimus innectenda , ita
cunctorum memorix cominendanda, ul a cunciis
regulis atiperius ordinatis nusquam roaneanl segre-
gaia. Cxtera quoqtie decrdotom iiosirorum judicia
qux ab bac sancta synodo noscHnlur esse conrecta
«curam pro quibus suam Christus ponrre non dedi- » gi qui« convellere forsitnn decreverit aot lemeran-
gnalus est animam ; ideoque principali clemeniioc
devotissime pnefaventes, quos ob boc sui regni api-
cem a Doinino solidari prxopiat , sl cathoUcae fidei
pereuntium turnias acqulrat, indignura repul^ins
orthodoxae fidei principcin sacrilegis iuiperare, fiilc*
liumque plebem infidelium aocieiate polluere, niliil
aliud pro his ex nosira sentenlia definitur, quam ut
decrcia conciiii Toletatii, quod divae memoriae Sise-
nandi regis aggregatum est tempnre, a nobis ac
po&teris omniinoda suppleantur intenlione : quisquis
autem ab ejusdem synodi voluerit sententia dissen-
lire^ ut vere sacrilegum se noverit cotideinnari.
Divin» Trinitatis iiiseparabile nomen sicut inspi-
ratione mirabli nostrorum tractatuum primordia p
lineavit, ita consuinmatione 440 sublimi eadem
jani perficiendo concludit, ut in illo sit nostrum
cxpllcuisse a qno uubis adfuit inchoasse. Damns
ergo gloriam et honorem eidem sanclae atque indi-
viaibili Trinitati, quae nobis et ex se dieere contulit
ct in se dirla compUsvit, quae reformavit in extrcmi-
lale sxculot um rcmedia pietalom et resolvit ligami-
na vinculorum collaiionibus gratiarum. Salus et
lienedictio ab exercituum Domino super screnis-
fimum Reccesvinthum princlpem gloriosissimum :
gratiarum actio ei reverentiae pleniiudo a nobis oin-
nibiis in con^mune ipsi clementissimo principi bo-
norum gratifico largitori, cujus voiorum instantia
-benigna Deus attulit complemcnta, cojus |> di^positio
piissiina pressuraruin removil exitia, cujus tempo- «^
ribua conferat vigere justitiam etexuberare miseri-
cordiam opulentam, cui post prxsentis xvi tcmpora
diuiarnam cum sanctis omnibus iribuat in remune-
ratione coronam. Nos auleni omncs lianc dccrctonim
nosiroram seriem ex rectae fidei vel pietatis ac justi-
lix fonte mananiem coram Ueo et sanctis angdis
ejns, ortbodoxis omnibus et nunc et in futurum im-
pensissime commendaniu«, obsecrantcs enixius ut
hanc et reverenter adimpleant et ab aemulis benigne
[iJ?., enixe] defendant; et contemnentibus earo divi-
nae severiiatis ultfo pavenda proveniat, observantibus
autem misericordia profluens » pax perpeiua et
gloria Bempiterna coniingit. IInjus quoque senteti-
* C. 4, T. 1, contenilonenu
ler implere neglexerii vcl infringere qnandoqiie vn*
luerit, pcr judicitiin Dei omnipoientis anathetua sil.So-
li autem Deo nosiro gloria in saecula saccitloniai . An:cii.
Inierfucrunt huic sancto concilio Poniiflces :
Orontitts Eineritensis metropolitanus cpiscopus.
441 Anionius Ilispa^ensis mclropolitanus epi-
scopus.
Gugeiiius regix urbis metropolilanus ppiscopiis.
Puiamiiis Bracarensis meiropolitanua cpiscopiis.
Gabiititis Calagurritanus episcopiis.
Eparchius lialicensis episcopus.
Dunila Malacitanus cpiscopus.
Siephanus Astigitanus episcopiis.
Donumdci Ampuritanus episcopus.
Joannes Cauriensis episcopus.
Egeredus Salamanticensis episcopua.
Georgius Agathensis episcopus.
Sclua Egitanicnsis episcopus.
Candidatus Astui icensis episcopiis.
Athanasius Seiabitanus episcopus.
Maurusius Orelanus episcopus.
Filiniirus Lamecensis episcopus.
Aya Eliheriianus cpiscopus.
Atnanutigus Abilcnsis episcopus.
Froila Mentesanns episcopus.
Ansericus Scgobiensis episcopus.
Tayo Geruiidensis episCitpus.
Tagontius Valeriensis episcopus.
VVinibal Elicitanus episcopus.
Floridius Segobricensis episcopus.
Marcus Casiulonensis episcopus.
Vinceniius Tucciianus episcopus.
Witericus Segontinus cpiscopus.
Dadila Complulensis episcopus.
Gosericus Ausonensis episcopus.
Abientius Elborensis episcopua.
Sylvcsler Carcasonensis cpiscopua.
Wadila Vesensis cpiscopus.
Afrila Dertobanus episcopus.
Bacauda Egabriensis episcopos.
Felix Valentinus episcopus.
Ascaricus Palominus episcopus.
^ iC., B. R., E. 4, T. i, diiposUione»
B
iO CONCILIA lllSPANIiC:. -
Sonna Auriensis cpiscopus. A
Tayo Cxsaraugnslanus episcopus.
Fosforus Cordubensis episcopus.
Ermenrredus Luccnsis episcopns.
Jnlianus Accitanus episcopus.
YaldYigius Arcabicensis cpiscopus.
Maurellus Urgeliianns episcnpus.
Litorins Aucensis episcnpus.
Siseberius Conimbriensis episcopus.
Adeodaius Paccnsis episcopus.
Ciberius Bigaslrensis cpiscopus.
Celedonius Calabriensis episcnpus.
SerYudei Vasiilanus episcopus.
Euscbius Osccnsis c piscopns.
Abbates.
Euincrius ablas.
Fogiiivus abbas.
Eusycbius abbas.
Semprunius abbjs.
Cyriacus abbas.
Joannes abbas,
442 Marcellinus archipresbyier [i^. /{., 7. 1, ab-
bas] Toleianus.
Siliculus primicerius [B. R., T. i. abbas].
Ildephonsus abbas.
Anaiolius abbas.
Eomcrtus abbas.
Horarins abbas.
SecundJnus abbas.
Vicarn §piuoporum. ^
Absalius archipresbyier.
Gnterius diaconos.
Osdulgus abbas Riccimiri episcopi Ecclesi» Du-
miensis.
5er?andu8 ardiipresbyter Vincentii eptscopi Ec-
desix Egarensis.
Conantius diaconus Maurelli episcopi Ecclesix
Dianiensis.
Gode^calcus presbyter Egllanis episcopi Ecctesiae
Oxomensis.
Daniel diaconos Haroelli episcopi Ecclesiae Urci-
tanensis.
Sindigis diaconus Vincibilis episcopi Ecclesia!
Iriensis*
Sagarellus diaconus Saturnini episcopi Ecclesix |^
OssoaoTcnsis.
Mactericus presbyier Sosaiii • episcopi Ecclesiae
Uritanniensis.
Victoriaus presbytcr beaii episcopi Ecclesia! Tu-
dcnsis.
Es virii iUuslribus officii polatini.
Ilodoagrus comes Cubiculariorum et dux.
Offllocomes Gubiculariorum et dux.
Adulfus coroes Scanciarum et dux.
Babilo comes et procer.
Astaldos comcs ct procer.
Aiaulfus comes.
Ellacomesetdux.
*B. R.,E. i| Sonani. U., Sosanis.
- TOLETANUM VIII. m
PaiilBs comes Notarioruro.
Evaniiuscomes Scanciarum.
Eurcdos comes et procer.
Riquira comes Palrimoniorum.
Afrila coroes Scanciarum.
Wenedarius comes Scanciarum et dux.
Fandila coroes Scanciarum ct dux.
Cun^efrendus corocs Spaiariorum.
Froila comes et procer.
Riccila comes Patrimoniorum.
Decrelum judicii universalis edilum in nombu
princifiis.
Solidilalem reddidisse fracinrs nlque fecisse con-
surgerequod exsiilcratconcidisse et iucrementum est
nsitalae mercedis el pleniludo consummatcT perfectio-
nis : ponderi etenim collideniis ruinae bi a qualiuni
pro.viirioruin curam convenit cbviare, quanto gran-
dioris erit culpae praelatos incuriae discrimen incur-
rere, si non quo valeot excommunicationis onere
commissos procorent populos sublevare ? Properan-
dum crgo est inier 443 ruinas collisionum catervas
eripere coIlisorum« ot ex hoc jugiter et ulira nec
vigorcm nocendi habeat exsecranda pressnra, et om-
nis compressus noverit sanctae, sanctionis esse sacr.*
sibi coliata remedia. Cum decursis ergo temporibu»
durae dominaiionis sese potestas gravis atiollerei» e«
in subjectis populis iinpeiium dominantis non for-
marc: jura regimiuis sed excidia ultionis, aspeximnt
subdiiorum siaiam non ez ordlne vegetari rectoris, scc
dejici ex gravedine potestaiis : contrazeranl enint
leges elata fastigia in bifrontl dlscidio motlon.s, ei
aut in culpls lex ardua saevieb:it aut in spoliis favo-
rem lex voluniariacommodabat : inde mcestos animos
non spcs fovebat ex monere, scd tolerantia vexabai
Infuncre. Unde jam in reparationis occnrsu non
taiitum nos abire sola ratio cogit, verum et ipsa com-
rootio rcrum impellit, ut ex omnium anirooruin de-
liberatione concordi iila eroanet sententia dicii, qii»
cl llnem ausibns riie ponat illicitis el consultum $al-
vandis jure ferat in populis. Qunsdam namque con-
spcximus reges postqoam fuerint regni gIori.im as^e-
queotcs extenoatis viribos populorum rei propriae
congerere lucruro, et oblili quod regcre sunt vocati
defensionem in vasialionem convertunt qui vastatio-
nem defensione pellere debueranl, illiid gravius in*
iiectenles quod ca qus videntur acqulrerc non regni
deputant honori vel gloriae, sed ita matunt in sno
jure coiifundi, ot veluti ex debilo decernant hxc in
liberorum posteritatem transraitti ; qcam itaqoe ob
rem in proprietatis illa conantor rcdigere sino qu»
pro solo constat illos imperiali percepi^sc fastigio ?
aot qoo libito in juris proprii coilocant antro quod
publicae ulilitatis acquisitum esse constat obteniu :
Nam nunquid ad illos aut populorum adventus aot
rerom poierat concorrere sensos, nlsi exstitisseni
gloriae sublimati culminibos? aot ab aeqoalibos ill'
potuet unl rcrum coacervatione ditari, nisi subjectis
glorioso apice potuissent attolli ? Oninia certe | /£..
«t COLLECTIO CANOiNU^i S. ISIDORO HlSPAL. ASCUIPTA. 4$!?
T. I, 2, Umen] loiios plebis ineinbra siibjecla dum A serenissimi aique cletiieaiissimi doiiiini tiosiri Recees-
vinihi principls itereniii iranseani poleslaie ct per-
aul principale capul relevant atienium debiuc ▼istonls
obtuium» ab illo negotiorum prospectant remedium
eai modo gratum modo debitum irrogant censum.
Regalis proinde ordo ex hoc cuncta sibi dcberi coii-
vliicii ci qiio se regere cuncia cognoscit, et inde
conquisiia non alleri qiiam sibi Jusie derendit ; uiide
non person» sed poienti» sux haec deberi noR am-
btgit. Regem elenim jura raciunt , non persona, quia
nec con.>lat sui mediocritate sed sublimiiatis honore :
qune ergo honori debeni boiiori descrviant , et quac
rcges accumulaut regno relinquani, ut quia eos gloria
regni decorni, i|isl quoque gloriam regiii non exte-
nuentsed exornent. llabeant dcinceis jure 444
toudili rCgos in rcgenJo corda sollicita, in operando
peiuo deputeniur in jnre, non habenda parenlalt
successione, sed possidenda regali congressione, iia
ut jusle sibi debita quisque percipiat, et de reliqiiis
ad remedia subjeciorum quxcunque elegerit princi-
pis volunias exerceal, illis lanlumdem excepiis qux
memoraius445 ^i^^ ntemoris Cbindasvi:i(bus prin-
eeps ante regniim aul ex propriis aul ex jusiissime con-
qiiisilis visus est babuisse; in quibus cunctis fitiis
cjus una cum glorioso domino nostro Ueecesvioiho
rege permancat et divisio libera ei possessio pice
plenissima : sed ct illae res quas praediclus princeps
dejuslis provenlibus filiis suis vel quibuslibet justis-
sime visus est coniulisse vel reliqjiisse, omnes in eo-
facta modesu, in decernendo jndicia jusia, in par- B rum jure maneanl inconvulse, illa negoiii hujus ve-
eendo peciora prompta, in coaquirendu siudia parca,
]■ cinservaiido vota sincera, ui tanto gloriam regtii
cum feficiiaie reienleui quanto jura reglmlois et
inaiisueludiiie couaervaverint et aequitate direierint
ph>missx pra^miiim dictionis [T, 2, dilectionis|. Ne
iiou prodisse puletur ex foinite ratiouis, reve(^re
convenite^ideiitissimamspeciem operis, ut ex illo
nos idoneos aascriorea babeat probltas veriialis ex
quo se per scmeiipsam reservaverii qnaliias aciio-
nis. Eccc etenim ila ex geniis nosirae niediocribus
majoribusqne petsonis niulios bactcnus corruis^e
reporiinus et deflemus, ui, corum agnitis ruinis» non
aliud posiiimus quam diviuac judicia consideraie piT-
niissioiiis, qiiorum quidom domorum spolia ei poten-
ritate servata, ut quia gra:a voluntas gloriosi domini
nostri Reccesvinthi regis reddere decernit unicuique
^ustissime debiia, nemo invasionis calumniam mo-
veat aut damna requirai, projrier qiiod gloriosae roe»
moriae geniioiem ejus quaedam iudebile absiulisse
coiistitorat.
Le» ediia in eodem eonciho m Reccemniho priRdpr
glorioto,
In nomine Domini Flavius Reccesvintbos rex.
Emineniiae celsiiudo terrenae luiic salubrius sublimia
probaiur appeiere, cum aaloti proximorum pia cer-
niiur compassioue prodesse ; unde solet coniiDgere
01 plus commodi de aliena salule eonquirat quam de
tlarnm diviiias simul ac praedia iia conspicinius C propria uiilitate quisque percipiai. lu muliis eniii»
pror^us exinanila, et ncc lisci usibus commoda nec
palatiuis officiis repcrianiur in reinedium salulare
collala. Cujus rei ex utroqiie cencurrente defeciUy
dum ct adjudicaios senieiitia Judiciornm elisit et
corum bonis ad ifisorum vicem munificalus nemo
surnxii, peiie non res ista disciprtnam in ordine sed
defcciuin i^osiiisse pensaiur in geiiie, illo inajorl
salulis dispcndio cumulalo, quod lam b;ec quac
adjudicaiis vigor judiciorum abslraxerat , quam
illa quae qualiscunque proventus ordinc pro-
fligalionis congi>Sberal, loia proprielatis principum
.tmpliiudo in sinum suac receptionis incluscrat;
sicque solo principali veiilre suppleio cuncta totius
geniis membra vacuala Ungucscerenl qx defoctu ;
quia multorum salus attenditur majoris lucri ftumnia
percipitur : in se auiem quia privati commodi fruciu»
appeiitnr, non satis est si unius beiieflcii praeroia
Gonquirantur. Iliiic et illa regendarum tanturodcm
salus est plebium quae non suos flnes prtvata voiun*
late concludit, sed quae universitatis lintites com*
rouiii prospcriiaiis lege defendit. Quapropler ne %ii^
luiarls ordo imperialibu« videatur verbis potius obti*
neii qiiam faclis, de sublimitatis obtenlu reclinainus
ad vota supi licum tranquillx visionis aspectum, ut
inde saluiaris compassio iiabeat c»mmodum unde
lnrmae plebium adeplae fuerintsupplicatioiiiseffeclum.
Cum igiiur praecedentium serietemporuro immodera-
lior aviditas prlncipum sese prona diflunderet in spo-
unde evenit ut nec sub^idium mcdiocres.nec digni- ^ I is populorum, et augerei rei propriae censum acrnmna
laieni vuleant obiincre majores , quia duin solius
polcsUi is vigor maxiina occupavit , tolius ple-
bis siaius ntc minima jure defendiu Adeo cum
mnui palafuio offlcio simulque cum majnrum mino-
rtiinqnc conveniu bos omnes tnm poniiOces quam
etiam sacerdoies et universi sacris ordinibus famu-
lanies eoncordi defluilione deceruimus et optamu^,
itt omnis conquisitionis proftigaiio in omnium reruro
f ivenlium ac nen vivenlium, imin(bilium quoque et
ntoveri valentium corpore vel spccie, forma vel ge-
iiere, quoe a gloriosac memoi iac Chiudasviniho rege a
die quo in regnuro dignoscitur conscen'disse reper-
ins, quolibet moilo exsliterit augroentasse» omnia in
flebitis subjectorum, landein supernae rospeciionis
afTlaiu nobis est diviniius ihspiralum, ut qtita sub-
jectis leges reverenllae dederamus , principum quo-
queexceisibusretinaculum temperanliae poneremus.
I^roinde sincera mansueiudinis deliberatione tam no-
bis quam cunctis nostrae gloriae successoribus adfu«
luris, Deo mediante, legem ponimus decretumque
divalis obiiervantiai promulgamus, ut nullus regum
iinpulsiouis suae quibuscunque molibus aut factioni-
bus scripturas de quibusliliet rebos alteri debiiis iia
exlorqueat vel extorquendas iDslituaiy quatenus in«
jtisie ac nolenler debiiarum sibi quisque privari pos-
sii domiRio rrum. Quod siiilicujnsgratissiiiia vo!ud-
435 CONCILIA illSPANIif:.
lato quidpiam de rebus a quocunque perceperit vel A
pro evidt^nti prsstalioDe lucratus aliquid fuerit, in
eadem 446 scriptura patens voluiitatis ac praesilti
condiiio annotetur, per qnaro aul impressio principis
aut conferentis fraus evidentissime detegatur : et sl
paiiierU a nolenie fulsse scripturam exaclam, aut
re^ipiscat improbttas prliicipis ei evacuet quod male
contra<, aut certe post ejas mortem ad eum cul
exacla «st sorlptura, vel ad haeredes ejus, res ipsae
sine cunctaiione debeant revocarl. Illae autem res
quse seeltisa omni compressionis argumentatione di-
recio moJo transierint in principis potesiaiem, iu
(Jiis perenniter jure perdurent; et quidquid ex rcbus
ipsis idem princeps ordinare voluerii, sum potcsialis
arbitrio sulijact^bit. Verum ut omne hujus negoiium
actionis roboret sincerilas verilatis« cum qoaratn- ^
ciinqoe renim seriplurae in principls nomine exsti-
terint factse, mox tesies qui in eadem scriptura sub-
scriptores accesserint ab his quos elegerit princeps
d ligcniissime perquirantur, si non aliquod indicium
aut de impressione princlpis aut de fraude scripla-
rani facientis modo quocunque cognovcrint, ut slc
aiit rlte facta series scrlpturae permaneat, aut irriie
eonfecta vanescat. Similis quoque ordo de lerris, vi-
oeis Mque famiUis observeiur, si sine scripturaetextu
ianiummodo coram iesiibus qaa:libet foeta fuerit de-
fiiittio. De rebus aulem omnibus a tenpore Suinti-
luni regis hucusque a principibus acquisiiis aut dein-
ccps si provcnerit acquirendis qiuecunque forslian
prjoceps iiiordinata sive reliquil seu reliquerii, quo-
iiUm pro regni apice probantur aequisila fuisse, ad ^
snccessorem taniumdem regnl decernimus periinere,
ita faabiia potestate ut qu:dqu'd ex bis elegerit facere
libenim habeat velle. In illis auiem rebus qu» ipsi
smi de bonis parentum aut de quoromcunque pro-
venerint •uecessionibos proximorum, ita eidem prin-
dpi ejttsqoe (illls aiit si filii defuerint haercdibus quo-
- TOLETAiNUH IX. I5i
que legitiinis hxredltatis jura patebunt, sicut etiain
ei caeteris lege vel successiono patere noscuntur.
Quod si aliquid ex rebus de quorumcunque pareutum
aut proxiinorum non solum successionc sed ciiani
qualibet collalione aot quocunque contraclu nd jus
ipsius perveiiisse patuerit, si coniingat li»c inordi-
naia relinqui, non ad successorem regni sed ad fi-
llos vel hxredes ejus qui conqoisivit specialiier 001-
nis eadein conquisitio perlinebit. Nam el de illis re-
bus qus tdem prinf^eps ante regnum aui ex proprio
aui cx justissime conquisito digooscitur habuiss6«
irrevocabili crdine aut faciendi quod voluerit pote-
siaiem habebit, aui ccrte filiis ejus successio plena
patebit ; quod si filii defuerint, legiiimis baeredibiis
ex his quae inordinaia reliquerit haeredilatem adire
licebit. Hujus sane legis senientia in soKs erit princW
pum negotiis observanda, atqueili perpetim valitura,
ut non ante qui piamsolium regaleconscendat, qoaro
juramenti 447 fcedere hanc legein Ke inomuibus iai-
plerepromitiai. Queincunque vero aut per tumultuosas
plebes, aut per absconsa digniiati publics macliina*
menta adeplum esse eoiislitertt regni fastigia, raox
idem cum omnibus tain nefarie sibi eoasentlentibos
et anaiheina fiat, et Christianorom communionem
amiitai, tam dirae percussionis ullione collisus, ut
omnis divinl ordinis cullor, qui llli communieare
praesumpserit, simili cum ipso damnatione dispereat
ei poena tabeseai.Nam et 448 ^l Q^is legis hujusse-
riem ex officio palatino malevole deirahendo iace-
rare voluerit, autevacuandam quandoque vel silenter
musitans vel aperte resultans proloqui deiecius exsti-
terii, cunclis palaiinae digniiatis et consoriiis et offi-
ciis mox nudatus omnium rerum suarum dlmidtam
partem amitiat, et in depulato sibi loco redacius a
tutius palaiii maneat socieiate seclu us : religiosus
eiiam qui se in eadem culpa devolverit, simili re*
rum proprieiaiis suae dispendio subjacebii.
■■ <
LIV
CONCILIUM TOLETANUM NONUM
SBXDEGIlf EPISGOPORUM, ATVNO FELIGIT8R VII BEGNI SBRBNISSItfl ATQOB GLEMENTISS!MI DOHINl
N08TRI REGGESVINTHI BKGIB» iBRA DCEGIII.
Dum canonicx definiiionis edicto in Toletana urbe 0
pro^ peragendo concilio post diem Kalendaruni No-
vembrium anno feepiiino Reccesvinihi principis glo-
riosi&siini in basilicam sanctae Mariae semper virgtnis
in unum fuissemus, Domino faveute, coilecti, id com-
muiii definitione decrevimus, ot capiiula quae iii
priscis canonibus minime habebantur inserta paii
premulgarenlor sententia, et anilqois jungerentur
regolis perenni Jugiiate mansura et oinoi reverentla
cnnservanda* Sed quia ncquaquam recte subditos ju<
dieat qui non seipsuni prius justiti» censiira castigat,
apiom nobis et expedibile visom est ante nosiris
excessibos impouere modum et sic erraia corrigere
iubditorom.Toncnamque meliusjudiciorum exordia
diriguntur, eum vita jiidicum anie disponiiur, eoque
potius )iidieii forma complctur quo negotiorum priu-
cipiis aequitas judieantium antefertur: adeo exor-
dium apquitaiis inchoari a judieibus debet, ut perfe*
ctio juris causarum limitcm aptius formct.
I. 171 de rebui EcdetiiB nihU epiicofi miferani, et
qualiter proximi fundaiorii eecleiiarum ioUicitudineni
gerant,
Oninis itaque rei ecclesiasiicje quaniitas sicut re-
mediom veniae tribuit cnnferenli, ita damaum riie
prxparat fraudatori : et idto nullus aacerdoium vel
miiiistrorum ex rebus Ccclesiae, quae in quibiiscun-
que locis a fidelilius largiuntur, aliquid auferat vel
juri suo aot catbedrae propri« oniiati conocciau
1-5 COLLECTIO CANONUII S. ISIDORO IllSPxVL. ASCKIPTA. 45tt
DcToilo ciiim uniuscujusque. sicul graianler volom A vero pro liojus negolii causa deiuceps scriplura con.
ccntulil Deo, iia deQfiivil quod plenitudo voiorum ferla non valeal.
ronscrvarelur in loco, in quo vel ul si colfaia lenen-
lOr niancai graiia oflTerehlis, ila si fruslraniur imrainei
pcrnicies dcfraudanlis. Verom ul rei hujiis polior so-
lidilas babeatur, condignis filiis vel nepolibus honc-
sUoribusque propinquis ejus qui conslruxil ve! dilavil
ecclesiam licilum sit hanc bonae inientionis baberc
solertiara, ut si sacerdotem seu ministrum aliquod
cx collaiis rebiis prxviderit defraudare, aul commo-
uitionls bonesta conventione compescant, aut^epi-
scopo vel judici corrigenda denuntient: quod si taliai
episcopus agere tentet, raetropolitaiio ejus hsBC insi-
nuare prccitrenl : si autem mctropolitanus talia ge-
rat, regis hxc auditibus Intimare non differant. Ip-
IV. fiufl? de eonqwiitii rebus inter ecelesiatn et iacer'
dotit liiBredee divisie fiat.
Sacerdotes vel quicunquc illi sunt quibus ecele-
siasticarum rerun^ cura commissa est , quxcunque
admiuslratinnis su» tempore emerini , si de rebus
propriis vel vile 450 ^«^ P*'»«'""» babuerint, ad ec-
cle^i» nomen cui prassunt chariaruin conOcere iii-
strumenta procurent ; non eoim convcnlt ut ecclesia
qujB suscepit exiernum eriicial in alieno divitem ci
in suo retineat fraudatorem. Hi vero qui suarum re-
rum noscunliir habere comiendium, ex oiiini re
qtiain posl ortliiiationis su» diem visi sunl conqiii-
sisse, slve nulla iive aliqua sint in&iruincnta confecta.
rat, regis hdPC auditibus intimare non diBerani. ip- ^^^^3^3^ ^^ jurig sui quam ecclesia.iicarum re-
sis tamen 449 haredibus in eisdem rebus non li- ambiiione. si se ulriusque rei quantiias exKqua-
ceat quasi juris proprii potestatem pncrerre, non ra-
pinam et fraudem ingerere, no:i \loIentiam quam-
cunque praesumere, sed hoc solum in salutarem sol-
liciiudinem adbibere.quod aui in nullam noxam ope*
ratio nocens attingataut vel in mulctam vel in aliquam
partem salutaris merces assumal. Si quis vero dein-
ceps hx'C nioniia teroerare volucrii, el male rapia cum
conftisione restituet ct excommuiiicationis annu» seii<
tontiam sustiuebit.
11. C/l (undatoree eecUiiarum quousque advixerint ea-
\um habeanl curam, ipsique illic ministros eligant
gervituroi.
Cuin saepe sit solitum eiiam illa qoae non debenlur
prcce supplicaiioiiis et vi quodammodo exiorqiieri q
doloris, quanto jam sine obstaculo concedi debenl
exquisiu simul et ordine juris et dolore coropassio-
nia? Quia ergo fieri plerumque cognosciiur ut eccle-
siaB parocbiales vel sacra monasteria ita quorumdam
episcoporum vel insolentia vel incuria horrendam
decidant in ruinam, ut gravior ex hoc oriatur xdifi-
caDilbus moeror qoam in construendo gaudii exsiite-
rat la^bor, adeo pia compassione decernimus, ut quan-
diu earumdem fundatores ecclesiarum in hac vita
Biipcrstites exstiterint pro eisdem locis curam per-
milianiur Iiabere soUicitam , el sollicitudiiiem ferrc
prxcipuam, alque rectores idoneos in eisdem basilicis
i(!em ipsi offerant episcopis ordinandos. Qtiod si ta-
les forsan non inveniautur ab eis, tunc quos episco-
rum ambiiione, si se ulriusque rei quantitas exjcqua-
verit, inier ecclesiam et decedenlis baeredei aiuo
}ure conqiiisilio periinebit : si autem q^iaelibet pars
majori camulo sui juris excreverit , nwlorem etiam
portionem in divisione percipiel. Quicunqiie vcro de
prxdiclis sacerdotibus vel minislris pro sui utiliuia
alque amicitia vel pr«si aione aut quocunque roodo
aut per scriplurae seriem meruerit a quolibet collaia
percipere, in rebus ecclesiasticis non poterunl ikurof-
rari, sed quod exinde voluerinl facere ipsorum vo-
luntatisarbilrio subjacebit. Quod si" boc post eoruin
mortem iiiordinalum foriasse remanserit, ecclesia
hoc sibi cui praeluit vel minister exsiiiii in perpetuo
vindicabll.
V. Si episcopui monaiterium facial vel paroehitanam
ecclesiam aitet ^ (iuantam partem de rebus ecclewg
conferat,
Donas rei dare consi^llutn et praeseniis h ibelur vii»
subsidium el xternae reinuneraiionis cxspeciari cer-
nitur praemium. Quisquis ilaque episcoporuiu in pi-
rochia sua monasterium consiruere forte voluerii, el
hoc ex rebus eccleslae cui praesidet ditare decreverii,
non amplius ibideni quam quiiiquagcsimam partem
dare debebit, ut hac temperamenti aequiiate servaU
ct cui tiibuit compelens siibsidium conferal, et cui
toliii damna gravia non infligat. Ecclesiam vero qu»
monasticis non iuformabitur regtilis aul quam pro
suis rounificare voluerii sepuliuris, nou amplius quam
centesimam partem census ecclesias , cui praesidet ,
iva wivai* ■•w.. ...,«.......<». -.- — ~, .....w ^ , CClllcailliaiu |iait&iu v*.i««»* «^«.^— — , w
pus loci probaverit Dco placitos sacris cuiiibus in- 0 ii^idem conferre licebit, ea tamen cautela scrvau, ut
siituat cum eorum coiiniventia serviturus. Quod si
spretis eisilem fundatoribus reclores ibidem pra^sum-
pserit episcopus ordinarc, et ordinatioiiem suam ir-
riiam noverit esse, el ad verecimdiam sui aiios in
eorum loco qiios idem ipsi fundaiores condignos ele-
gerini ordinari.
III. Si de rebtts ecctesiee pro prcestatione aliquid dari
dicatwr^ cama praHiii cagnoseatur,
Si sacerdos vel minister de rebiis ecclesix suae
quidpiam alicui siib praesiationis obtentu concedal,
in serie tnstrumeuii catisam praestitl evidenter expo-
nal, ut ex hoc aut juste confecu iraiisaciio innote*
5cat, aut fraus incompctcns quas latel appareal. Aliter
unain lanlummodo qu» placuerit ex his duabos re-
munerandam assumal.
VI. Vt episeopui tertiam eccteiiastiearum reritm sibi
debitam cui elegerii eonferat.
Curn praeteritis sanctionibus notissimum babealur,
quae dc rebus parochalium ecclesiarum pars episcopo
cof.feralur, opporiune duximus decernendum, ul si
episcopus tertiam, quam de rebus eisdem saiictiouft
paterna sibi dcbitam novit, aul ipsi ecclesi» cujus
res esse patescit aut afieri ecclesiae: cui elegcrli coa-
ferrc decreveril, et liciium mancat, et irrevocabile
robur ejus senteniia fcrat.
437
CaXCiLIA UlSPANIiE. — TOLIlTAMJM 11.
m
451 ^^'* ^^ ^'^^^ conslUvtHm ordioem marleniis Jiconum deinceps vel ex ancillo! velcx ingcniix de«
$aeerdQti9 htprede$ rem ejw adire preteumanL
Propinqni roorientis episcopi niliil de rebus ejiis
absqiie metropoliiaiii cogniiione usurpare pracsu-
ipanl; qood si is qui reeessil meiropoliiauus fuerit,
bsres ejus aut successorem ill us aut conciliuro su-
siinebit, ne pas^iro bnrredilalis adeundae data licen-
tia, de rebus ecctesiae aul non re<1Jatur ratio plena
aiit fraos non [/n A. deett non] inveniatur illata :
quod si presbjter aut diaconus ruerit quos obiisse
eonsliteriti non sine cognilione sui episcopi rem ejus
tere^bus adire licebil. Quisquis sane post baec
transgressor invenlos exstiierit« pro bis qus non ex-
speciato boc ordine adierit invasioni^ darono legis
sententiae subjacd)il.
testando coniiubio in bonoreconslitoii iilios procrea*
verint, illi quidero ex quibus geniti probabuniur
canonica censura damnentur ; proles autero tali naia
polluiione non solum parenluro h:rrediiaiero nun**
qiiaro accipiet, sed etiam in serviiute ejus ecolesiae
de cujus sacerdoiis vel roinistr» ignominia nati sunt
jitre perenni manebunt.
XI. Quod iervilibtts elericis dare debeani episeojn
libertaiem.
Qui ex familiis Ecclesiae servituri devocantur iii
cieruro ab eplscopis suis libertatis necesse est per-
cipiant donuro, et si bonestae vilae claruerint mcritis,
tunc demuro majoribiis fangantur officiis : qu^s vero
flagitii sordidaverit incorrigibilis noxa, perpetua scr-
Ylll. Vi seripiuree ^uas saeerdoies vel ministri injusle B ^i^QS condiliouis religet in catenam.
(eeerinit post monem eorum habeani anru>rum nU'
merum compuiatum,
Si sacerdos vel roinisier, dum gubernacula eccle-
siarum adroinistrare vldentur, contra fatrum saii-
ctis-imas sanGiioues de rebus ecclesiae dcOnisiie ali-
qua dignoscatur, non ex die quo talia scribendo
decrevity sed ex quo talla moriendo Uefinita reliquit
soppoiatlonis ordo substabit. Nunquam etcniin pote-
rit ad tricenuium temporis pertinere vila iiriie jndi-
cantis, quia siaius contractuum initla non assumpsitab
origine aequitalis.
IX. Quanium comrrsodum sibi episeopus tollai de Ec^
ciesia cujus tumvlaverii sacerdoiem,
Plerique , dum rapinis inbiant ut nun debcnt , aut
XII. Quod posi mortem sacerdoiis m Ubertde servis
coUaia annorum tempus debeai computari.
Si sacerdos libertatero servis Ecclesiae conferre
voluerii, non a die confectionis suae scriptura tempus
annoruro computatum lenebit, sed ex qtio eum qui
scripiurain confecit verius obiisse constiierll.
XIII. Vi ex tiberiis Eeclesias e^ fx personis ingenuis
geniii ab obsequiis ecclesia uon recedant,
Excessibus liberiorum Ecclesiae plerumque palro-
nam vidirous Eccle.siaro convexari, et bicipiti coacti
sumus laedio condolcre, uno dum per snperbiaro re-
luciautis auctor contemniior libertaits, alteio duin
libertas superbientis in conditioncm relabi cogitur
servitutis; adeo cum xam praeteriiis Patrnm reguiis
iniseraiionis opus couJignc non imp!ent aut indebita muliae super hoc diversac constilut onis emanaverint
tn«S miaAmliAiii ilAmnA nArniie/>Anf MuA/inA nA am- ^ ««.^^*!^.^. m ij -j .i. *. ji» .•
ipai mlserationi damna permiscenl. Ideoque ne am
plius misericordiae opus exsecrabile dilabatur in sce<
Iu8, id communi decreto sancimus, ut cum pontincom
mori contigerit, episcopus qui ad humandum corpus
ejiis advenerit discriptis tbcsauris atque domorum
interiiis.si lucuples dcccdentis Ecclesia fuerit, non
amplius quani libram auri in rebus quibus ei pLcue-
rii 9 exceptis ornamentis ccclesias , cum gralia ofie-
reiitum auferrc perientei. Si vcro minor rebus ex-
stileril, dimidiam libram sibi liccnler usurpct : nam
et bxc ipsa usurpare ratio nulla permitteret, nisi ejus
qui convenit sacerdolis injariae conlemplatione anti-
qiiitas boc nsu acta scrvasset. Porro brevem descri-
piarum reruro sub fiJeli relalione idero qui descripslt
dirigere metropolitano curabit : roetropolitanus autem
sanctiones, lamen quoddara ad plenitudinero rei
aptum conspeximus adhiic innectere complementum.
Igitur sicut leguro reverenJa sanctio censuit, iia ser-
vari totius generis nobilitas debet, ut in nullo aliena
commistio maculet quod pcr totum 453 generosiias
propria decoravit : unde cunctis ecclesiarum Ul)eriis
tam viris quaro feminis eorumque propngini interdi-
cilur judicio generali, ne dtinceps causa ^ connubii
aul Romanis ingenuis copulentur aut Gothis. Qiiod
si hoc faclum quandoque paiuerit , permisilone lait
gcnita proles nunquam merebilur jus indebitx* digni-
tulis nec Ecclesiae unquam carebit obscquiis , cujiis
bencficio donum meruisse noscitur libertatis.
XtV. Quod ti liberii Ecclesia; ad eam reverti non
velintf omnis eorum resculajuri appiiceiur Kcciesiw.
ex eadem morientis Ecciesia nihil prorsus auferre ^ Si conlingat quemcunque de liberlis Ecclesitt
praesuroat, sed solam quae ad cum pertiuet salvatio-
nis curaro impendat.
452 ^- ^^ damnalione /iliorum qui ex sacerdoiibus
et mittistris geniti comprobantur,
Curo multae snper inconiinentiam ordinis clerico-
rum hactenus * emanaverint senleniiae Patrum el
ciullalenus ipsorum formari quiverit correctio mo-
ruro, usque adeo sententiam jiidicantum protraiere
commissa culparum, ul i.on tantuni ferre.ur uliio in
actoribus sceierum, verum et in progenie daronato-
mm. Ideoque quiltbet ab cpiscopo usque ad subdia-
* In reliqnis, praeter A, utqne hactenus.
^ Mjf B. R., E. 4, T. 1 , 2, U. causa conjvnciionis
eoruroque prosapia conira primaevas modernasque
Palruro regulas aut Gothis aut Roroanis ingenuis
copulari «, taro IUis quaro eorum stirpi non licebit
ab Ecclesiae patrocinio evagarl, sed aut ad debita
obsequia reverti cogendi sunt,aulsi redire noluerint,
quBecunque vel parenies eoruro vel ipsi ab Eccle^ia
sunt adepti vel in ejus patrocinio vlsi aunt conquisisse
insistenie pontiflce in ditionero propriae rei^ucaniur
Ecclesiae.
XV. Deobsequio el discipliHalibertorumEcctetiff.
Ecclesiae liberli eorumque progenies eidem basiticae
quibustibei copulentur personis ingenuis.
' i£.|ll. R., quibuslibei persouis ingenuis copuiari»
i:;5
COLLECnO CANONUtf S. ISIDORO (IISPAL. ASCRLPTA.
I3tf
Dcvotio ciiim uniuscujusque, sicot gratanter voluin A vero pro liujus negolii causa deiuceps scriptura coii-
contulil Deo, ita deQnivit quod plenitudo votorum ferta non vafeat.
ronservaretur in loco, in quo vel ul si collata tenen-
(ur niancat graiia ofrerentis, ila si frostranlur imminet
pcrnicies dcfraudantis. Verom ut rei tiujiis potior so-
lidilas babeatur, condignis flliis vel nepotibus honc-
stioribusque propinquis ejus qui conslruxit vel ditavit
ecclesiam licitum sit hanc bon» inientionis baberc
solertiaro, ut si sacerdotem seu ministrum aliquod
ex collalis rebus prxviderit defraudare, aut commo-
ultionis honesla conventione coinpescant, au^epi-
scepo vel Jodici corrigenda denuntient: quod si talia
episcopus agere tentei, melropolitatio ejus ha*c insi-
nuare prccnrent : si autem ractropolitanus talia ge-
rat, regis hjDC auditibus intimare non differant. Ip-
lY. Quce de eonqmsiiis rebuB inter eeelesiam ei eacer'
dolit hoirede* divitie fiat.
Sacerdotes vel quicunque illi sunt quibus eccle-
siasticarum rerum- cura commissa est , quxcunque
adminstratinnis su» tempore emerinl , si de rebus
propriis vel vile 450 ^^^ p»rum babuerint, ad ec*
cle>i» nomen cui prassunt cbartaruin conflcere iii-
strumenta procurent ; non eoim convcnit ut ecclesia
quae suscepit exiernum efnciat in alieno divitem el
in suo retineat fraudatorem. tli vero qui suarum re-
rum noscuntur habere coini<endium, ex onini re
quam post orJinationis siix diem visi sunt conqiii*
sisse, sive nulla ^ive aliqua sint ins.iruinenta confecta.
sis taroen 449 bxredibus in eisdero rebus non li- B compensala taro Juris sui quaro ecclesia.iicarum
ceat quasi juris proprii potestaiem praererre, non ra-
pinam et fraudero ingerere, no:i uoleniiaro . quam-
cunque praesumere, sed hoc solum in salutarem sol-
liciiudinem .idbihere, quod aut in nullam noxamope-
ratio nocens attingataut vel in mulctam vel inatiquam
partein salutaris merces assumai. Si quis vero dein-
ceps hx*c nioniia teroerare volucrit, et luale rapia curo
confusioiie restituet ct excommuuicationis annus sen«
tontiaro sustinebit.
II. Vt fundaloret ecele$iarum quousque advixerinl ea-
rum habeant curam, ipeique illic mininros eliyant
servituroi,
Cuin saepe sit solitum eiiam illa qux non debentur
prece supplicaiionis et vi quodammodo extorqiierl r
doloris, quanlo jam sine obstaculo conccdi debent
exquisita simui et ordine juris el dolore compassio-
iiia? Quia ergo Geri plerumque cognosciiur ut eccle-
$ix parocbiales vel s»cra monasteria ita quorumdam
cpiscoporum vel insolentia vel incuria hurrendam
decidant in ruinam, ut gravior ex hoc orialur xdifi-
caniibus moeror quam in construendo gaudii exsiite-
rat la^bor, adeo pia compassione decernimus, ut quan-
diu earumdem fundatores ecclesiarum in hac vita
siipcrstiles cxstiterint pro eisdcm locis curaro per-
mitlaniur habere sollicitam, ei sollicitudinem ferrc
proccipuam, atque rectores idoneos in eisdero basilicis
i(!em ipsi oflerant episcopis ordinandos. Quod si ta-
ies forsan non inveniauiur ab eis, lunc quos episco-
ruro ambiiione, si se ulriusque rei quantiias exxqua-
verit, inter ecclesiam et dccedenlis bxrede^ ae|uo
Jure conquisilio perlinebit : si autem quarlibet pars
in.ijori curoulo sui Juris excreverii, iDaJorem eiiani
portionem in divisione percipiet. Qiiicunque vero de
praedictis sacerdulibus vel minislris pro sui utilitale
atque amicilia vel praestuiione aut quocunque modo
aut per scriplune seriem meruerii a quolibet collaia
percipere, in rebus ecclesiastieis non poterunt nume-
rari, sed quod exinde vulueriiit faeere ipsorum vo-
luntatisarbitrio subjacebil. Quod si' hoc post eoruro
mortero inordinaluro foriasse remanserit, ecclesia
hoc sibi cui praefuit vel miuisier exsiiiii in perpetuo
vindicabil.
V. Si episcoput monasierium faeial vel paroehitanam
ecclesiam dilet^ quantam partem de rebus eccleutg
conferat,
Donae rei dare consu!tttm el praeseniis b ibelur viiae
subsidinra et aelernae reinuiieraiionis exspeciari cer-
nitur praemium. Quisquis ilaque episcoporuin in pa-
rochia sua monasieriuro construere forte voluerit, ei
hoc ex rcbus ecclesiae cui praesidet diiare decreverii,
non amptius ibideni quaro quiitquagcsiroam partero
dare debcbily ut hac temperaroenti aequitate servata
€t cui tribuit coinpetcns subsidiuro conferat, et cui
lollii darnna gravia non infligat. Ecclesiam vero qua^
monasticis non iurormabitur regulis aut qnam pro
suis munificare voluerii sepuliuris, non amplius quani
centesimam partem census ecclesi» , cui praesidet ,
pus lod probaverk Dco placilos 8acrh cuhibus in- D iudem conrerre licebit, ea lamea cauiela wrtato. ui
siituat cum eorum conniventia servituros. Quod si
spreiis eisdem fundatoribus reclores ibidem prxsum-
p&erit episcopus ordinaro, et ordinaiionem suam ir-
riiam noverlt esse, ei ad verecuiidiaro sui alios in
eorum loco qiios idero ipsi fundaiores condignos ele-
gerint ordinari.
III. Si de rebus ecclesia pro prceslatione aliquid dari
dicatuff causa prastiti eognoicatur.
Si saeerdos vel minister de rebiis ecclesiae suae
qnidpiaro alicui snb praesiatiouis obtentu concedal,
in serie instrunieuii causain praestiii evidenter expo-
nat, ut ex hoc aut juste confecta iransaciio innote-
«icat, aiit fraos incoinpctcns qu» latet appareat. Aliter
unain lanlummodo qux piacuerlt ex his duabus re-
munerandam assumat.
\l. Ut episeopus tertiam ecclesiastiearum rerum sibi
debitam cui etegeril eanferat.
Curn praeteritis sanclionibus notissirooro babeaturt
quae dc rebus paroch!aliuro ecclesiaruro pars eplscopo
coiifcratur, opporiune duxiinus decernendum, ut si
episcopus tertiam, quam de rebus eisdem sanclione
paterna sibi debitam uovit, aut ipsi ecclesiae cujus
res esse patescil aut atieri ecclesiae cui elegerit con-
ferrc decreverit, et licitum mancat, ei irrevocabiie
robur ejus seiitentia fcrat.
437
CaNGlLIA HiSPANIiE. — TOLETANUM IX.
m
451 ^^'* ^^ ^^^^ cmuUuium ordwem morieniis A conutn deiiiceps tcI ex ancilla! vel cx ingGnno! de«
saeerdoii$ literede$ rem ejw adire pretiumaniu
Propinqni morieniis episcopi niliii de rebus ejiis
absque metropoiUani cognilione usiirpare prscsu-
iranl; quod si is qui recessil nieiropoliiauus fuerit,
baeres ejus aut successorem iil us aut conciliuro su-
siinebit, ne past^im hnrredilatis adeundae data licen-
tia, de rebus ecclesiae aul non reddatur ratio plena
aut fraus non [In A. dee$t non] inveniatur illata :
quod 61 presbyter aut diaconus fuerit quos obiisse
coiisliterit, non sine cognilione sui episcopi rem ejus
bteredilfus adire licebit. Quisquis sane post bxc
Iransgressor inventus exsiiterit, pro his qus non ex-
spectato hoc ordine adierit inYasionii damno legis
sententix subjacefbil.
testandoconnublo inbonoreconslituii filiof procrea*
verint , illi quidem cx quibus geniti probai^untur
cinonica censura damnentur; proles auiem tali nata
poliuiione non solum parcnlum h:i-reditatem nun-
qnam accipiet, sed etiam in servituie ejus ecolesiae
de cujus sacerdoiis vel ministris ignominia nati sunt
jiire perenni manebunt.
\!. Quod servilibus clericis dare debeani epi$eofn -
libertaiem.
Qui ex familiis Ecclesiae servituri devocantur in
clerum ab episcopis suis libertatis necesse est per«
cipiant donum, et si bonest» vitae claruerint mcritis»
tunc demum majoribus fungantur officiis : quos vero
flagilii sordidaverit incorrlgtbilis noxa» perpetua ser-
Yill. Vi $cripturtB tiuas $acerdote$ vel minUtri inju$te B ^ii^s condiiiouis religet in catenaro.
fecerint, po$t morieni eorum habeant annorum nU'
merum computaium.
Si sacerdos vel minisier, dum gubemacula eccle-
siarum admiuistrare videiiiur, conira fatrum san-
ctis-imas sanciioues de rebus ecclesiae dcUnis^e ali-
qua dignoscatur, nou ex die quo lalia scribendo
decrevity sed ex quo talia moriendo defiuiia reliquii
SQPpuiationis ordo subsiabit. Nunquam eteniui pote-
rit ad tricennium temporis pertinere vila itriie judi-
cantis, quia staius eonlractuuui inilia non assumpsitab
origine aequitatis.
IX. Qwtnlum cemiMdum sibi epUcopus tollat de Ec-
cleeia cujue tumvlaverit $acerdotem»
Plerique , dum rapinis inbiant ut nun debcnt , aut
XIL 0«od po$t mortem $acerdoti$ in Ubertite $ervi$
coUaia annprum lempue debeat computari,
Si sacerdos iiberlatem servis Ecclesiae conrerre
voluerii, non a die confectionis suae scrlpiura lenipus
annornro compuiatom lenebit , sed ex qiio eum qui
scriplurain confecit verius obiisse consiiierit.
XllL Ut ex liberii$ EeclesicB et ex personi$ ingenuie
geniti ab obsequiis ecclesia iion recedant.
Excessibus iiberlorum Ecclesiae plerumque patro-
nam vidimus EccIeAinm convexari, et bicipili coacli
sumus taedio condolere, uno dum per snperbiam re-
luciautis auctor contemniiur liberiaiis, alteio duin
liberlas superbientis in condiiioncm relabi cogiiur
servitutis; a^ieo cum x^m praeteritis Patrum regulis
miserationis opus condigne non implent aui indebiia jnultae super boc diversac consiilut'oiiis emanaverint
ipii miseratioui damna permiscent. ideoque ne am
plius miseiicordiae opus exsecrabiie dilabatur in sce-
lus, id communi decrelo sancimus, ut cum pontificcm
mori contigerit, episcopus qui ad humandum corpus
ejits adveneiit dtscripiis ihcsauris atque domorum
)Dternis,si locuples dcccdenlis Ecclesia fuerit, non
amplius qua:n librain auri in rebus quibus ei pLcue-
rit, exceptis ornainentis ccclesise, cum graiia ofle-
reiiium auferrc perieniet. Si vcro minor rebus ex<
siiteril, diinidiani iibram sibi liccnler uiurpci : nam
et haec ipsa usurpare raiio nulla permitleret, nisi ejus
qui convenit sacerdotis injuriae conlemplatione anli-
qniias hoc nsu acta scrvasset. Porro brevem descri-
piarum rerum sub fiJeli relatione idem qui descripsit
dirigere melropolilano curabit : metropolitanus autem
sanctiones, tamen quoddam ad plenitudinem rei
aptum coiispeximus adhuc inneciere complementuro.
Igitor sicut legum reverenJa sanciio censuit, lia ser-
vari toiius generis nobiliias debet, ut in nullo aliena
commistio maculet quod pcr totum 453 gcnerosiitas
propria decoravit : unde cun(;tis ecclesiarum iiberiis
tam viris quam femiois eorumque propngini interdi-
ciiur judicio gencrali, ne dt- inceps causa ^ connubii
aut Romanis ingenuis copulentur aut Gotliis. Qiiod
si hoc facium quandoque patuerit , permistione fali
gcnila proles nunquam merebitur jus indebiia: digni-
iBiis nec Ecclesiae unquam carebit obscquiis , cujus
l)encncio donutn meruisse noscitur tibertatfs.
XtV. Quod ii liberti Ecctesics ad eam reverti non
velint^ omnis eorum reecutajuri appiicetur Eccte$iig.
ex eadem morientis Ecdesia nihii prorsus auferre ^ Si conlingat quemcunque de libertis Ecclesia
praesumat, sed soiam qux ad cum pertinet salvatio-
itis curam impendat.
452 ^* ^^ damuatione fHiorum qui ex $acerdotibu$
et ministris geniti comprobantur.
Cum multae super inconiineuiiam ordinis clerico-
runi haclenus * emanaverint sententiae Palrum et
eiullalenus ipsorum formari quiverit correctio mo-
rum, usque adeo seiiteiitiam jiidicantum protraiere
Gommissa culparum, ut i.on lantuin ferre.ur uliio in
actoribus scelerum, verum et in progenie damnaio-
rym. Ideoque quilibei ab episcopo usque ad subdia-
* In reliquis, praeter A, usque hactenus.
^ JE,.^ B. R., E. 4, T. i , ^, U. causa conjvnclioni$
eorumque prosapia conira primaevas modernasque
Pairum regulas aut Gotbis aut Romanis ingenuis
copulari e, tam illis quam eorum stirpi nou licebit
ab Ecclesiae patrocinio evagari, sed aut ad debita
obsequia reverti cogendi sunt, aut si redire noluerint,
quaecuDque vel parentes eorum vel ipsi ab Eccie^a
suot adepti vel in ejus patrocinio visl sunt conquisis^ie
insistenfe ponlidce in ditionem propriae reJucaniur
Ecc!esiae.
X V. Df obeequio et disciptina libertorum Ecclesiee.
Ecclesiae liberti eorumque progenies eidem basilicae
quibtutibet copulentur personis ingenuis.
^ i£.|B. R., quibustibet persouis ingenuii copular,i.
430
COLLECTIO CANOiNUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
m
ile qualiberlalisgnriaminerueruntyOtoequiaproinpla a vcslra cognovit» DOTcrit se anno Tenluro die kalen
ainceraque parabunt , qni sicut lioc in obsequiuin pro
poisibiliiaie sui quod utiles ingenui dabunl, iu quo-
que in emcndatione culparuni quod inuliles ingenui
sostinebunt^
XVI. Quod Ubnth Ecdeiia mhil de rebm $nii in
aHenutn Uc-eai lran$[erre dominium.
Libertis Ecclesi» eorumque propagini ex omnibus
reboa, quae de jure Eccles*» noscuntur habere, nibil
licebit in eitraneum dominium Iransactione qnacun-
qoe dcducere ; acd sl ei his quselibet venderefortasse
Toluerinf, sacerdoti ejusdem Ecclest» offerant con-
Tenienler emenda, earamque rerum pretia ut eis
ptacuerit aut dispenseni aut habeant : nam in domi-
nium partis alieriut rei suae censum nullomodo (rans-
ire pcrmittimus. Suis.autem flliis vei propinquis
eldem Ecclesiae \el servliio vel patrocinio subjugatis B
quaecunque Yendere rt\ donare ▼oluerlot aditus om-
nlno patebit.
XVIL Vl baptlzati Judcei eum epis^opts celebrent
diet feilos.
Daptizaii Judaei, quocunque loco cxiero 454 1®"^*
pore converseniur, feslis lamcn prxcipuis Novi
Testamenti serie consecratis ac diebus illis, quos
oliro sanciione Veieris legis stbiniet a*nsebant esse
solemnes, in c vllatibus publicisque conventibus cum
sumniis Dtl sacerdotibus celebrare praecipimus, ut
corurn conversaiionem ac Gdem (9t pontifex approbet
cl veritos servel. Hujus vero temerator edicii proul
xlas permiscril aut Oagris aut abstinenli» subjacebil.
Expletis omuibus quae ad lioiiebtatis regulam in
collationem venero fraiernam, graies exsolviinus C
immorUli Dominu soli , cujus dispnsitione mirabili
ad bunc sanciae congregatlonis coetuni meruimus ad-
unari, ut et communis visio prospcritatem noslram
ostenderet et par definltio concordiam assignaret ;
obaecranies ejiis mise icurdiam largam, ut sercnis-
simo '^ domiiio et amabili Christo Reccesvinlho prin-
cipi glorioso ita praDseniis vit» feliciutem iinpendat,
ut angelicae beaiitudinis gloriam pnst lempora iongxva
concedati aique ita nos ejusdem feliciiate Ixlos seinper
eriiciat, ut in terram viventium remuneraluros at-
lollai; antiquitaiis dehlnc ordinem saiubcrrimc reti-
uentes, posiquam rationem festi i^aschalis fraieri>iias
darum Novenibrium caosa pcragendi coneiiii in hac
urbe faventc Dominocongregari, ul siinili diseepiaui
.nut quae prospexerimus cougrua decernamus, aut
solius pacis convenlo laetemur. Consummaium est
hoc sanctum eoncilium die viii Kalendarum Di-cem«
brium anno feliciter septimo regni serenissimi aique
ciementissimi domini nostri Reccesvinlhi regis, ara
DCXCIII.
Iiiierfuemnt ^ hoic sancto coneilio Pontifices :
Eugenius regi» urbls metropoliianns cpiscopus.
Tayo Cansaraugusianus episeopus.
Marcus Gablulonenais episcopus.
Winibal llicilanus episcopus.
Witericus [V.^ Guiderieus] Segontinus eiiseopiis.
Maurusius Oretaniis episcopus.
Dadila Compluieiisis episcopiis.
Felix Valeniinus episcopu^.
ValJingius Arcavicensis episcopus.
Maurellus Urgclitanus episcopus.
Eupsychius Segobricensis episcnpus.
Aihanasius Selabitanus episcopus.
Giberius[<7., G., Guiberius] Bigaslrcnsis episcopus.
Waidefredus Menicsanus episcopus.
Magiiarius Arcitmus episcopus.
Siephanos Yaleriensis episcopus.
455 AbbaUi.
Fugitivus abbas.
Ildephonsus abbas.
Emerius abbas.
Blorarius abbas.
Joannes abbas.
Iiem Joannes abbas.
Marcellinus abbas ^.
Silicolus abbas ^.
456 yicarii ifnseoporum.
Danieldiaconus Marcelliepiscopiecclesiae UrciiaAX»
Ftrt illmtrei officii palatini,
Paulus comes Nolariorum.
Eiberius * comes Cubiculariorum.
Eila comes et dux.
Riccila comes Pairimoniorum.
* E. 4, T. i, reverentiniino.
^ Desunt subscriptioiies in A. Desomptte sunt ex d
B. R, com varianiibus csterorum leciionibus.
« E. i, U., G., tirehipre$bijter Toietanut,
^ T.I, Primiceriw. T. % U., G., Primicienut,
• E. 4, T. 1,2, Hemet€riu$.
LV
COMaLIUM TOLETANUM DEGIMUM
VIUINTI BPtSCOPORDH, HABITUII DIE KALBNDARUM DECBMBRIUM , ANNO Vlll GLORIOSI DOMINI
RBLIOIOSISSIMI RBGCBSVINTHI PRINGIPIS, iERA DGXCIT.
Gralulationem nobis splritualem divina contulit
pratia, quando tribuit utl nos et salutaris disciplinae
frequentia et convenire ad pacilicorum votorom stu-
dia prxopiata. Congrcgaiis ergo nobis ctm concor-
diam animl et in conventum loci, rererentes graiias
invisibili Deo et glorioso rerum domino Reccesvinthc
regi, cujus sacratissiaio volo retenta paternitaiis
sancia! tradiiione ad sacrum quivirous aduuari coii*
Ul
CONCILU IIISPANIiE. — TOLETANUM X.
413
Taniam, has subCer annexas regulas concordi» deO- A 11. De non vtQlandit jurameniit in talutnn regiam
iiiiione prolaias sQicrna siaiuiinus roaiiere lege
prxfixas.
L De celebriiate feitivitatis dominiea matrit,
Cum nih I liJci sincerilas per diversiiatem adver-
sum incurrai et unilalem calholica! regulas varielas
nulla decerpat, esi lamen quod nisi lemporum uhilaie
servelur el discidiiim indiscissx onitati parluriat et
sacranientorum uniiate conslare non valeal. Hincesl
qucd paschale festum nisi nno die celehremns et
tempore In Jndaicum decldamus errorcm : hinc ud-
Teuium sancli Spirilus posl resurrectionem Dei nisi
eispeciemus lemporc deHnito dierum simul et nu-
n^^ero, non possiiiDus impleri ejusdcm Spiriius dono,
i]uoniam si carel plenitudinis numero, c Tcre pote^t B voluntale profana, mox propria digniiaie privntus et
datit,
Frequenilum molesiiarum nocens impolsus con -
lcmni quidem mngniludine decentis poteral graviia-
lis; sed quia levitas labens facile ad prnrcipitia vana
corda reclinai, bene honesta soUiciludo cohibere pro-
prral quod rrequenlaia usiuiio vilare nou curat.
Adco cum et quorumdam paiernnruin sanciionibus
decretorum ei insiilutionibus sil legalibus caulum, ne
conlra salulem principum geniisque aut patrix quis-
quam mediiari conetur adversum, hoc unum specia-
liter nunc depromiiur observandum, ul si qiiis relio
giosorum ab episcopo usque ad extremi ordiiiis deri-
com sive monachum generalia juramenla in saluiein
regiam gentisque aut patrls dala reperiatur violassc
et inysicrii sacramenlo: hinc nativiiatis dominicas
^atrum, quo evidenler de ulero virginali Verbum
prodiitcaro facluin, absqucdublo servat ei lemporis
cursum, rcprxsentat specialis diei ct momcnlum.
Si ergo Naiivitaiis el moriis incarnati hnjus Verbi
6\ti absqneimmutatione ila cmm habetur, ut absqoe
divcrsitatt! in orbe toto terrarnm ab omni concorditer
Ecelesia ce!ebrelur, cur non festivitas gloriosx
Mairis ejus eadeni observanlia uno siinul ubique die
stroiliiiue habeatur honore ? Invenitur eienim in muliis
Hispaniae partibus hujus sanctae Virginis festum non
iino die per omi:es annorum circulos agi, qnoniam
Iransducti homincs diversiiale temporum, 457 ^^^
varictatem seqiittiitnr, unitalemcelebritatisnonhaberc
loco et honore labeatur exclusus, eo miserationis
obienlu lantommodo servalo, ut an locum an hono-
rem an utraque possidcal cdncedendi jus liceoliati que
principalis potestas obtineat.
458 ^^1' ^^" p^rmi/l^ndiim laicit imperare retigiotit*
Reverenli» toiius audilum, quia res adiit dura,
non fruslra cogimur Iiaiic durioii exstirparc censura :
a^novimus enim quosdam ponliflces pneccpti princi-
pis aposlolorurn, qui ait : Patcite qui in vobit ett gre"
gem, non coacte ted tpontaneey neque dominantet in
etero ted forma facti gregit , ila esse immeinores ut
qUibosdam monasleriis parocliialibusquc ecclesiis aut
su» consanguiniiaiis persouas aut sui favoris parti*
r-ipes iniquum sxpe sialiiant in prxlatum , ita illis
probaiitur. Qoa de rc quoniain d'e qua invenilur an- G provldenles commoda inhonesta ut eisdem defcran-
gelus Vlrgini Verbi conceptum et nuniiasse verbis
et hididisse miraculis eadcm festtvitas non potest
celebrari condigne, euin interdum quadragesimx dics
▼el Paschale feslnm videiur incumbere in quibus
mhil de sanctorum soleninitai.bus, sicut ex antiqoi-
tate regolari caulum est, conrenit celebrari ; cum
eiiam et ipsam incariiaiioiieni Vcrld non conveniat
tnnc celebriiatibus prvdicari, qnanilo conslat idip-
luro Verbum post morleni carnis gloria resnrrectionls
allolli; adeo speciali constiiniione sancilur, ut ante
octaTum diem quo natus e>t Dominus, genitricis
quoqne ejns dies habeaiur celeberrimus el praeclarus.
Ex pari enlm honore constai ut sirul Naiivilaieni
lur aut qtis proprio episcopo dare justus ordo p<i
poscerit aut qii» rapere deputati exactoris violeniia
poiuerit. Proinde decenler omnibu* placei et in prae-
senii tale rescindere faeium et non esse de cxtero fa-*
ciendum : nam qoisquis pontiflcum deinceps aut san*
guine propinquis aul favore sibi pcrsonis quibuscuii-
que deviDCtis talia commodare lucra tentaverit ausu
nefandae pnesumplionis, et qood jussuin fuerii devo*
Cftur in irrilum, et qui ordinavit aunuoe excominu-
nicalionis ferai excidium. Qiis vero ablata forlasse
fiierint, ab eo qoi tuiit reddantur In dupluni.
IV. De profettione ae vetie religiotarum viduarum,
Bene per Spiriium Dei possumus CQro sancio apo*
FiKi seqnentium dierom inseqnitur dignilas,iia fesii- . stolo dieere non ignorarc nos aslutias Salan», quia
viialem roatristoldierumsequatursacra solomnilas;
namqaid restum est malris nisiincarnalio Verbi ?cujus
utique ita debet " esse solemne, sicut esl et ejusdem
nallritAfl Verbi. Quod tamen nec sino exemplo de^
eentis inoris, qui per diversas mundi partcs digno-
scitur observari, videtur institui ; in mullis namquc
Eoclesiis a nolds et spaiio remotis et terris hie mos
agnoseiiur retineri. Proinde ut de cxiero quidquid
esi dubiuni sit remoium, solemnitas dominics malris
in die xt Kalendarum Januariarum omnimodo cole-
bre:iir et nativiias Filii ejus Salvaloris noslri dic
ociavo Kalondarum earumdem, sicut mos cst,solem-
nis in omnibus habealur.
* Ex ^.,T. i, %• In A. et rcliquis : utiqne dcbet.
impellimur zeli domus Dei ardorc cremari. Videmiis
enini ad lania fraudum studia convalescentem excre*
vlsse pemiciem, ul et pritnsva Patrum consiitutio a
quibosdam aesiimelur illudi et nova jiidicum putelur
iiitenlio falli : nam inveniuntur nonnullx vidux di-
versis ezcusationibus se adeo conlegpnles ut blandiant
[Heetiutf blandianlur] sibi, non se Patrum plena re-
ligionis ailigatas inslilutione leneri. Unde antiquis
inconcusse permanentibtis regulis hnc adjicitur novo
oraculo sanclionis, ut vidua qiix sancte religionls
obtinero propositum voluerii, saccrdoti vcl ministro
ad qnem aul ipsa vcncrit aut quem ad se venire con*
ligeritf scripUs profcssioiiem faciat a sc aul signo
413 COLLECTiO CANO.NUM S. ISIDOAO KiSPAL. ASCIilPTA. Ui
atil subsci iplione nolaiain, cootinentem se et religio- A se\ii filiis aul unus aut ambo parentes ded«iint ,
nis propositum velie et hoc pereuniier iiiviolaie ser^
v:ire, ac tunc accepia a sacerdote vcl miitisiro apta
ri ligionis usui vcsie seu lectuJo <|uiescens sive quo-
cunque loco cotisisleiis inciinclaulcr uiatur; nec di-
v^rsi eoloris aut diversx pariis eadem sit notabilis
Vrstls, nisi religiusa et non suspccta qux careat ct
varietaiibus cotorum et diversiiaiibus panium, adeo
ut ibssiue ulla &HSpicijne Ir.msgressionis mancat usui
tanCum apta sanctje. 459 religioiiis; et sui sexus
campeiens ad tesiimoniunt probitatis. Utauiem dcin-
ceps nibH devocctur in dubium, palieo purpctrei vet
nigri coloris caput conte,;at ab iiillio susceptae retigio-
ni<t, ut dum illic intuleril signuro probabilis sonctita-
lis ubi nullius folli peierit vislo inlueniis, nusquam
aiienietur ausus deiestandae praesumptiunis.
V. De remstii excusaiionibtti vtduarum tramgresnonem
religionii tequentum.
Omnes reminae qu» jam in praeterito retigionis
Visic fuisse probaiKur indutae, nih I ad excusaiionem
valeat oppositioiium quaelibet objectio, quamvis di-
vcr^is aut caltidis adumbrare se velint faltacix ar-
gumonlis, sed ad sacraiissimas sanciiones disciptiiia
sanctior eas teneat religaias aique subnixas : com-
nionenntur sane sacerdotis auctorilaie ul sponte rc-
dcant ; quae si redire nolucrint iniputsu saceidotis ad
rcligionis babilum rcducaniur, et in monasteriis re-
dactx exconimunicationis condignae senienlia ferian-
lur. Ilic idcm qtioque ordo in illarum condemnalione
uianebit, qu:c quauilibet a sacerdole vel mini^tro
ccite aut nolentibus vel nescientibus susceplam non
mox visuiu in flliis abdicaTerint, sed vel corain so
vel coram ecclesia palamque in conventu eosdem
/llios talia babere peiroiserint, ad sxcularem reverli
habituni ipsis filiis qiiandoque peniius non licebit,
sed convicti quod tonsuram aut religiosam vesiem
aliquando habuerinl, mox ad retigionis et cultum
habitumque revocentur, et sub aeierna districiione
hujiiscemodi observantiae inservire coganiur. Paren-
tibus sane filios suos religioni contradere non am-
plius quam iisque ad dccimum aetalis eorum annum
licentia poteril esse , posiea vero an cum voluntate
parentum an suae deyotionis sit solitarium voluin»
erit filiis licitum religionis assumere cultum. Quis-
^ quis autem vet abolitione tonsura vel sxcularis ve-
stis dssumptione detecius fuerit attigisse tran^gres-
sionem, et excommunicationis censuram accipiat et
religioDi sempcr inbaereat.
VIL ■ Ot nullui ex sacerdotibus, levitii vW ex eatho*
licorum cmtu audeat mancipia Christiana Jtidarii veL
Centitibus venuudare.
Septimae collaiionis objectu immane satis et infan»
duin operalionis studium nunc 8<inclum noaruin adiit
concilium» quod plerique ex sacerdoiibus el levitis,
qui pro sacris ministeriis et pietaiis studio guberna-
tionisque augmento sanclae Ecclesiae depulali sunt
onicio, malunt imitari turbam maloium poiius quitui
saiictorum Putrum insistere mandatis : ui ipsi eiiain
sanciimoniae vcstem non accepissent. ipsK tamen aut C ^*" rediraere deliuerant, vendJiiones facere inlen-
iiidutae sunt aut itlo indui habiiu consenserunt qui
rcligionis esse cultus ab iiiiucnilbos crederelur, sic-
que corani ecclesia vei saccrdote aut etiam cempe-
tentibus leslrbus quandoque iiulutae visae certis indi-
liis aut lestiinoniis aiiprobantur. Omnes has tamen
leu venienles ad primam religioneiis seu post trans-
gressum resumentes iteraiam conversionem , sicut
praeniissum esl, et paileo capita contegant et con-
scriplam roboralamque professionis faciatit scriptu-
ram, per quam ulterius non sinantur relabi ad prac-
varicaiionis audaciam : quae vero ex oinnlbus bis
fuerint reperl» animum aut vestem in transgressione
dedisse, et escommunicationis sententiam feraot, et
rursum mutato habiiu in monasteriis donec diem
dant, quos Chrisii sanguiue prxsciuiu esse redeni
pios, iia duntaxat» uteorum duminio qu:) suotempti
iii ritu Judaismi cunvertantur opprcs^i, elfit evsccni-
bile comniercium ubi niteitte Deo jussum est sau-
ctum adesse convcnlum : quia niajorum canones vc-
tuerint, ui niillus Jud.-corum coujugia vet servitia ha-
bere praesumat de Cbristiaiiorum coetu , sod sacra
fidei sibi coliaerenlia tam conjugia quam servitia, fa-
vente Dco, unice adliaereani, dicente propheta : Qui
habiiare facit unanimes in domo, Nam reveia noe ad-
verlunt primum, quid Dominus praeceperit per Moy-
sen dicens : Si quis furaverit [Rectius, furatus fuerit\
kominem el vendiderit , conclctusque morte moriatur.
Et iterum : Si fratrem tuum Hebraum redemeris^ eer^
uliimum claudant sub aerumnis arduae poeuitentiae D w'^* 'tW septem annis, et Itberum abire permitte : qnod
sine dubio ab eis praescimus impleri. Quid enin) dete-
rius, quidve in praeceps, dum ipsi quos noviinus Oei
inseciatores ita malunt sibi concessa implere praecepta
461 ut nutla prorsus raiione mancatit evitaia»
quaiito magis nos , qui redemptos nos congaudemus
preiio siiiguinis sacri , convenit custodire omnia
praecepta? Quid igitur sacerdus ille veltevita, seu
ctiam omncs atbleta Christi sibi vindicare vetii, dum
Dominum et Redemptorem nosirum non vult imitari,
secundum quod ipse valicinantibus prophetis alt :
Vos sacerdotes et levita afferte, aram Domini Dci
maneant religatae.
VI. De his qui in parim cetale coram parentibus reli»
gionis habitum tenuerintm
Quoniam hucusque dissolutae operationis eiTectus
iuterdum muurc fecit hAneslae constitutionis edi-
cium, dum incondite resolvi putatur quod indissotu-
bile sanctionis aucioritate tenetur, adeo quidquid
obvium ex inccrto concurrit evidenter abjici decet ut
dc cantero nihil supersit quod in dubium nutet : ideo-
quii il in qualibet minori aeiate vel retigionis tonsu-
ratn vel religioni debitam vesiem 460 ^^ utroque
" Deest septimus hic canon in A., i£., |j). 3, U., G.
Desuinpios e»t ex B. R. cum varianiibus ceterorum
ieciioiiibui», in quibus bxc canoni animadversio pr»-
ponitur : Septima: igiur agfressionis jura in obihio-
nem redacta hic subter curavimus inserenda, qacs omfta-
bus patet esse custodienda.
445 CONCILIA IlISPANIiE. — TOLETANUM X- 4t8
hrael ad locutn tiui ei parains est : iit tiinor Domini A taior prodiloris, ut post hujiis nef^nda comini^sa
tobiteum et cutn diUgentia cuncta fatiie : levate tacrifi'
cium et venite in contpeetn ejut , et adorate Dominum
in decore tancto ? El alibi : Perfeetio tua et doetrina
tua riro sancto Itto, Domine, ut ponat thymiama in
furore tuo^ et holocautta tuper altare tuum, Et iliud :
Labia tacerdotis cuttodiunt tcientiam^ et iegem de ore
ejut exquirvntf quia angelut Domini est, Lex veritatit
in ore ejta et iniquitat non est inventa in labiis ejut :
in pace dirigent ambulavit, et muUot convertit ab inJ-
tjfuitate, Nec non et Davitl : Sacerdotet tui , DomtJi^,
iu^iuantur juititiam , et saneti tui tcetentur. Viduam
tjut benedicent benedicam^ et pauperet ejnt taturabo
panibut. Sacerdotet ejus indgant salutari , et tahcti
ejut exsultotione exsultabunt, Quod et Ipsc Dominus
Doroinu Deo praesumat oflerre libamina aul perre-
ptionis suscipiat sacra mysieria, qux Dobis est con-
cessum in abliilione pcccatorum nosirorum , dinii
dicil : Non licet eot mittere in corbonam , quoniam
prelium tanguinit esl? Gorbona [T. i, 2, Corban]
enim nosirorum est arcana pcctorum [T. 1 , pecca^
torum] , in quo sanclum suscipimus corpns; et ma*
xiiiie nobis esl cuslodiendum de talibus cummer-
riis, ne inquinemur menlibus nostris, ct prorunmur
cum Juda negotlalore cordii)ns cxcis, secundum
qiiod Domiiius diclt : Ycb homini ilti per quem Filiut
hcminit tradelur in manibut peccatorum : bonum erat
t7/t\ ti natut non fuitset homo itle. Quod non tnntum
))ro Jud.i, sed pro omnibus, sciiicelqui hujust roer-
ei Salvator apostolis suis praccepit diccns : Euntet " ciinoiiiis deservlunt, et ipsi illl in diero judicii eruut
per unirertum mundum pradicate Evangelium regni^
appropinquavit enim regnum coelorum, Damonia
ejieite^ elaudot curate, leprotot mundate, mortuot sus^
citate. Et iterum : Quis, puias, est fidelis servut et prtt-
dentf quem eonttituit Dominut super familiam tuam
ui det iltit cibum in tempore opportuno ? Beatus Hle
tormt , quem cum venerit dominut ejus invenerit sic
fatientem, Amen dico vobis, quoniam super omnia
bona tua constituet eum. Nain et Petro dixil : Simon
Petre^ si diligis me, pasce oves meas. Unde et apo-
sioli iii unum commoranles possessiones proprias et
substaiilias vendebaiii, et non quideui credentium
animas everiebant , sed niagis unicuique proui opus
condemnati , per queni venundali in baTescm
ccciderunt Judaice , aut etiain prxsenti sxculo
inaie snscipiant secundum propbeiicum sermonem :
Ecce furor Domini egrediens, procella ruens in capite
impiorum conquiescet, Et Iterum : Propheta namque
et saeerdot poUutitunl, et in domo mea inveni malum
eurum , ait Domiiius : Idcirco via eorum erit quati
lubiicum in tenebrit , impeilentur enim et corrucnt in
ea : afferam enim tuper ect ma/a, annum visitutionit
eorum , ait Dominus. Et per haiam : Dedi pepulum
meum in manu tua : non posuisti eit mitericordiam :
aggravasti juyum luum valde : descende in pulvere :
tede^ tace , et intra in tenebrat : veniet tuper te malum
erat lldelium dividebant. Quod et bcaius adinonct ^ et nescies , et irruet super te repente catamitas quam
Petrus direns : Pascite qui in robis est yrcgem Dei;
non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque tur^
pit tuc i gratia , sed voluntarie^ ut cum princeps pa-
ttorum apparuerit, percipiatit immarcetcibilem gioriee
coronam. Nam et Pauliis ita ad Tituin ait : Exemplo
etto fidelium in verbo, in convsrtaiione ^ in fide^ in
charitate et cattitate , ut profectut tuut manifettut tit
cmnibut, Quia tive Judasi, tive Grceci , tive tervi , sive
iiberi^ unum spiritum in Christo potati sumut , et se^
metipsum pro nobit tradidit factus pro nobis maledi'
etut^ ut in nobis benedictio Abrahce fieret, Jacobus igi-
tur iia ioquitur : Retigio munda et immaculata apud
Deum et Patrem hwc est : visitare pupiilos et viduat
tn tribulatione eorum^ et immaculatum 462 ^ cuttO'
non poierit expiarc, Et i.eruin in Evangelio Doininus
dicit : Altendite a faltit prophetit , qui veniunt ad
vot in vettimentit ovium , intrintecus autem sunt lupi
rapaces. £t illud : Cavete ab his, qui devorant domut
viduarum, timulantet longam orationem : hi accipient
damnationem majorem. Et llerum : Neminem concu-
tatit neque calumniam faciatit , et contenti estote tti-
pendiis vestris. Quia si quis scandalizaverit 463 Hnum
de pusitlis istit, qui in me credunt , expedit ei uf ligetur
€> tlo ejut mola asinaria et projiciatur in mare. Unde
et iu Actibus apostulorum ita Don^inum legimus
dixisse : SauUy Saule, quid me pjrsequeris ? nuuquid
in coe'uin asccnJcrat Sauiiis , ut ibidem perseci.tio-
nem ejus sustineret Dominus T sed in servis suis ba-
dire ab hoe sceculo, Dicat nunc quisquis ille est se- n biians banc prolalus est sententiam, sieut ipse dicit :
ctator intermiuabilis vertlgo testaiionis, qui ex apo-
stolis sanctis vel ex omni turba credentium , quos
advocavit Domlnus, quemquam veudidisse aliqua-
tenus hominum, dum ipse Dominus in Evangelio
dlcit : Venitenim Filius hominis quarere et saivum fa»
eete quod perierat? Audi nanique Zacbaeum Domiiio
dicenlem : Eecedimidium bonorum meorum^ Domine^
do pauperihut^ et ti quid atiquem defraudavi , rtddo
qnadruplum. Qouruin exeinpla aposieli et omnis
loga sanctonim mariyium et confessorum impleve>
runt, et nobls implenda Insinuaverunt, dicenie apo-
Stolo Paulo : Imilatoret mei estote, sicut et ege per
omnia Christi \i Tim. iv, 12]. Nam qua froutei qua
etiaui Gonscieutia qui:>quis ille es( prioris illius imi-
Qui vos spernit , me spernlt : et qtu me spermt , eum
tpernlt qui me mitit. Et illud : Qui nou esl mecum
contra me est » et qui non congregat mecum spargit.
Qiiod etiaro dudum per propbetam dixit : Populut
hic labiit me honorat , cor autem eorum longe ett a
me, Sine cauta autem colunt me, docentet doctiinat et
mandata hominum, Et iii Evangelio : Quid enim pro-
dett homini si mundum universum iueretur , animm
vero sua: detrimentum patiaiur? Ecce iiaterfaniilias
planuvit \iueam, id est, Ecclesiam , et locavit eam
agricolis, id esi, sacerdotibus. Cuui ergovenerii do-
miuus vinea;, quid faciei agricoliii iilis? Malos
malc perdet, et viiieain locabit aliis agricolis , qui
rcddant ei fructus temporibus suis. Nain dicit ipsc :
417
COLLEGTIO CANONUM S.
Vgiluu et orale ne inhetis in lentationem, quia ne-
tcititqua hora Bominui vesler venturut til. Si aulem
ilixerU inalus servus H!e in corde suo : Moram racit
douiinas mcus venirc, et ceeperil percutcre couser-
V08 suos el ancillas , n.anduccl autcin et bibat cum
ebriis, veniet dominus servi illius in die qua nou
sperat, et hora qua nescit ^, et inutilem scrvum mil-
tet iu icnebras exieriores : ibi erii fletus et stridor
licntium. Si quis enim post lianc deiinilionem lalia
Agere lentavcrit, noverit se cxtra Etclesiam fleri, et
praesenti et futuro judicio cum Juda siaiili pcena
percelli « dummodo Dominum deoao proditionis
prciio malaitad iracundiam provocari.
Opiiulante miseratione diVina et gloriosissiuii
R« cccsviiithi principis iiihxrcnle voluniaie religiosa,
his gesii decentissime alligatis ct in pace connexis ,
ex totis praxordiorum abdilis damus gloriain et ho-
iiorcm soli xtcrno et immortali Deo Palri et Filio
ct Spiritoi saiicto , cujus dono collaium nobis agno-
scimus pro c jus Ecclcsio! slatu et prompte gerere
curam et [osse sacii rej;iminis competentia dispo-
nere jura, a quo petimus et optamus» ut porrecta in
longitudinem relicium dietum sacralissimi principis
vita et omni gluriaruin decore perpetim pollente sa-
lute , nobis quoqiie Iribuat susceptam Ecclesiae suae
reglmen inaequitate disponere, in sollicitudine gn-
liernare ct lo pace teiiere, ut post mundi bujas sus-
cepta pericula pervenire possimus ad coelcstia re-
gna. Amen.
464 Interfuerunt huic sanclo concilio :
Eugenius indignus Tolcianx sedis metropolilanui
episcopos.
Fugilivus indigous llispalensis sedis nieiropoUla-
nus episcopus.
Fruciuosos inlignus sedis Bracarens»is metrop*.li-
iaiias episcopiis.
M^ircos Ecciefti» Gastulonensis cpiscopu<.
Wiiericus Segoniiensis Ecclesiae episcopus.
filaarusius Ecclesix Oreianas episcopus.
Wiitariciis Ecclesije E^enensis episcopus.
Dudila EcclesiaB Gomplutensls episcopus.
Egeredos Salamanticensis Ecclesix episcopus.
Cyricus Ecclesiae Barcinoneiisis episcopus.
Capsarius Ecclesix Olysslpoiienbis episcopus.
Aihaiiasias Setabitan» Ecclesix episropus.
fialduigius Arcavicensis Ecclesias episcopus.
Eiisychius Ecclesix Segobriccnsis episcopus.
Ilermerredns Lticensis Ecclesiae episcopus.
Magnarius Accitaii» Ecclesiae episcopus.
Elpidius Astoricensis Ecclesiae episcopiis.
Zosimus Eccleaise Elborensis episcopus.
Stephanus Ecclesi» Valeriensis episcopus.
Flavius Ecclesiae Poriocalensis episcopus.
Vicarii epiuoporunu
Argerrtdiis a)>bas, agcns vicem Egilani episcopi
Oxomensis Ecclesiae.
• E. 4, T. 1, 2, iqnorat,
^ M., Evgita. Blt.. E. 4, Egifa.
« Uecst hvcdccrciuin iu B. ii.» E. 4, T. 1, 2,
B
ISlbORO niSl'AL. ASCBIPTA. 4IS
A Martinus abb:is , agens vicem Waldefrcdi epibCO|ii
Ecclesix Mcniesanae.
Fugila ^ presbyter, agens vicem Gibcrici cpiscopi
Bigastrcnsis Ecclcsix.
Agricius diaconus, agens viccm Winibalis episcopi
llicitan.'£ licclesiae.
D. niel diaconus , .')gens viccm Marci lli episeopi
Ecclesias Urciian.t*.
Deeretum c fjro Polamio episcopo in eodem eoncilio»
Assumere polerainus canorani in caiitu fraterna!
■
IsciitiaB tibiam , quia divina pieias coiiveiitum no-
siriim ad concordisconvocaveratstudia.elconvene-
rat ahnuere moBstiliam vitae, qaoni:im usitationc di-
8< iplinac videbamiir pa^rnas rcgiias iiinovns&e ; srd
gravius collisi tbrenom pro cimbalo suuiimus et rii-
nus (.ro carmine decantamus, gcmcntcsquc ciim
Jeremijc quesiibus dicimus : Disioluttmi est gau^
dium cordis noslri, versus est in tiictum chcrns
noster. Unde et vce coram nobis ej»se cousplci-
nius , quoniam cccidissc coronam cai iiis noslri
viJeinus, dum tam nobile in innmuni corruit
quod i» tam sublime sanciiiaiis optiinom stetit.
Eccc etenim iractantibus nobis \n pace Dei de cc-
< lesiaslicis 465 regulis, deiatum esl coovc; tui no-
stro episioliuni coiiftisx confessionis et abuleidae
subscripiionis, quod Poiamius Bracjrensis Ecc!csiiB
ep scopus dc faciis propriis suis verbisque annotarat
articulis. Qiio rescralo qoid ohiiieranda pagina ct
abo!enda litterarum pandereiii elemcnta flciibus po-
#« tius quam sermonibus lacryroanda cogniiio receu-
suit. Tune solitarie lantiim secretimque adunaiis
ponlificibus Dei praedictum episcopoin ndessc feci-
miis coram nobi$, quem singullibus aggredienies am*
plius quam loquelis reseralanri ilii suac dcformitaiis et
noslrac confiisionis protulimus scripturam, quam ac-
cipiens ac recurrens sciscltanlibus nobia, utium siii
operis suaeque aiinotationis intimaiio esset, illico
suum actum suique oris cioquium sooriimque digito-
rum csse robur asscruit quod illic lelegendo praBvi-
dit. Rursuiu siib divini pominis eontesttttioiie honc
adjurantes obtestati suuius, ut si non aiit de fo
spontc n;endiiciuin diceret aiit aliciijus violiniiae pro-
veofu perlerriius lalia enarraret, vcraciier iuJicaret*
Uui inox flebili voce luminibusque ploiatu madenli-
D Itus cl fragore singulluuoi cum unius Dei nominis
j.iramento clamavii se et vera ea<lem maJa de se
ccnnteri ct •'>d haec confilenda nulia se violentia
praegravari : onde eiiam et ferine per novcm menses
spoiiie deseruisse regimen Ecclesix sua; ot ergastuio
quodam ob admissum fltigitium aclurus p<9niien(iam
se conclusisse prxdixit* Tunc per fidelem confessio *
iiem ejus agiiito qood tanto femineo si»rduisset stu-
pro, ct licet bunc antiquitas patfrna sacris regulis
dejiccre ab lionore decerneret, nos taineii luiseri-
tionis jura servaiites npo abstiilimus nomeo boiioris,
quod ipse sibi sui criminis confessione jam tulcraif
U. , G. Ast in i£. non Iioc loeo sed ad calcem coo-
cilii Tolctani decimi*teriii inscribitur.
119 CoffCILlA lllSl>ANiiC:.
i;ed valitla aiictoritale (Jecrevimus perpetu» pceitiioii- A
ti;e liunc inservire orflciis et aDrumnis, pcuYiJentes
niclius illuui per asiieram ei dumosam poeniteniia:
suliiudiiiem quaudoque pervenire ad refrigerii niau-
sionem, qiiai» rcliclum in volupiaiis sux latitudine
ad |TJ*cipi(iuin drjici xterna damiialione. Tiinc ve-
nertliilem Fruciuo.uni Ecclesiae Duinicnsis episco-
pum coniinuni oniniuni n isirorum elcciione consti-
liiinius Eccles ae Bracareiisis gubcrnacula continere,
ila III omnein metropoliin prov^ncisc Galiacciae ciiii-
ctosque episcopoi populosque conventus i|isius oni-
oeicque curam aniniarum el reruni Bracarensis Ec-
clesiae gubernauda suscipiens ita componat atque
conservel, ui ei Dominum uostrum de rectitudine
opeHs sui glorilicet, el nobis de incolumitate cjus
Eccicsiae gaudium prxstet. Quia vero ad futurum B
prospicero conveiii:, ne exoriri in statu pacis possil
i(ii»dain cuinfnotio litis, Patrum sententiam quu; jam
dictuin Puiamium episcopum 466 reclitudine da-
mnai, liuic decreio connectere vigiiaulia nosira pro«
curat.
Nec illud, fratres, scribcre alienum ab Ecclesix
ulitiiate censuimus, ul sciretis quicunque sub ordi-
naiione vel diaconatus vel presbyterii vel episcopa-
lus uioriali crimine dixerint se esse poliutos, a su-
pradictis ordtnationibus submovendo!, rcos scili< et
vel veri confessione vel mendacio falsitatis : neque
euim a'b8(ilvi potest in his ^i in se ipsos edixeiint
quud dictum in alios puniretur, cum omnls qui sibi
rueril mortis causa roajor boinicida sit. Multae qui-
dein et aiix sententise huic poierant iiinecti decrelo, ^
quai prxdictum Potamium episcopuni saivissima au-
steritate abj cere jubent, sed ei oiniiib;is banc con-
scriptam ponere sententiam maluinius, ne si tota
coodemnaiiunis edicta replicassemus , gravissiuiae
aliionis auciores existere videremur.
Faciuin decretum sub die Kalendatum Deccm-
brium , anuo feliciter uctavo regni gloriosissiuit do-
uiint nustri Reccsvinthi regis. Onines sacerdutes
praedicti concilii hoc stabiliter sancivimus.
Aliud dceretum *.
Yividis traciatibus inveuire quod justum est, et
experientia esse judicantium comprobatur, et justi
sunma judicii pleuior inTeuitur* Adeo mentis inten-
lioneBi orisqoe simul studia deducentes agnilione j)
audieiidi nrgoiii delatum eat ad nos in .conventu
sancti coociiii ex directo gloriosi domini nostri Ktc-
ce^vinthi regis per illustrera virom Wambaiicm le-
stauieiitum gloriosae memoriae sancti Martioi Eccle-
sias bricarensis episcopi, qul et Dumiense moiiabte-
Huni visus est consiruxisse, ut reserato eo quid illic
jnemoratus bearissiinns vir decrevisset uostrx co-
gniiioui paieret : quo testamento io omnium coii-
vrenlu relecto comperlmus buiic ex ordine a meiito*
ralo principe ad nos esse directuro, quoniaro idem
Sloriosas mcmoris sanctissimus vir ita decreverat,
•it siiceedentibus per ordinem regibns ad couiple-
• Deest hoc decreiora in B R., E. 4, T. I, 2, U.,
u\ inscribitur.
- TOLETANUM X. 450
inentum ejus ipsius testamcnti constitutio commcn*
daia maneret. Tonc deinde illatum est nobis testa-
menium Ricchtiniri meinoratas Dumicnsls Ecclesi»
episcopi, quod de rebus suis In eadem Ecclesia do-
crCverat examiiialione veridica dirimendum : quo
relaio cognoviuius enindem aticiorem suuni illic di-
vers:e constitutionis cdidisse conditiones, inter quas
uuaib validam conatus est religatione constringere,
deputans ct illuiiones tribuiorum et pretia fruguui
abs;ue aliqua dinuiiulione anniia vice paupcrihus
crogare, niliilque esse absque (leliberatione rclicluni
qiiod u^ibus Ecciesiae posset quadam liberalitate
467 servire. Tuiic ex voce partis Ecclesi» Du-
niiensis astrucium e&t quod universae specici, geno-
neris et corporis rein qiix in ejusdcin Ecclcsiae donno
intrin^eius ad nsus doinesticos et tempore su» or-
d.nationis idem episcopus Ricchimirus invenit, el
quae ipse aut de opere utriusque scxus artiUcum fa-
miliarum Ecclesiae potuit baberc confecia atque il-
lata aut qus sua pruvisione habuisse visus est con»
qui:iiia, uinnia inoriens jussisse pauperlbus erogare ,
quxdaiu vero ita viliori prciio vendere ordinasse, ut
iiegoiiatio earum rerum pcrdiiio poiius quaro mer*
catio ceiiseretur ; edidtsse quoque quosdam libertos
ex ejusdem Ecclesiai familiis, quibus etiam cum ahis
ad se pertincntibus amplius quam quingenla reperi-
lur utrius |ue sexus dedi^semancipij. Qiiibus daiunis
ita cogiiiiis, quia et cuncta remedia intriiisecus do*
nius tam indiscrete largita fuerani, ne qu.d ad di*
giiiiatem Ecci.:bia» reli.iuum esset, cuin nulla iinnii-
uens causa parp' ruin necessiiatis existeret, quo: in
hoc snncta lex tain exaniussim erogarc deprehens»
cii, Hique pro liberiis illis nihil secundum canoni-
caiii sanctionem datum in commutationem pateret,.
scd nec pro mancipils et reiiquis rebiis eisdem li-
liertis collatis aliqufd in repensatione relicium Ec-
clcsiae innotescerct, veruin ct rem suain ita in no«
iiiine pauperum relegasset, ne aliiioid remedii e%
hoc ecclesiasticus usus aitingeret, ducti sumus tano
ratioiiis intuitu 468 n^^"> paternaruin sanciionunK
cdicio ipsiiis testameuii seriem, etsi non usquequa-
que, in irritum rationabili teiiiperainento d^dueere :
scilicet ut quia Uutorum dispendiorum damnis »
nieinorato liicchiniiio episcopo factis ros ecclesia-
stica dignoscitor subj:iceie, omnis res ejus, quam
alligatam reliquit pauperum nomini, tandiu Dii^
tuiensi Ecclesiae plena deserviai faeultate dunec
omne hoc damnuin quod in utensilibus domus su-
slinuit valeat evideutius rcparari, ac tuiic cempleia
resiitutione damni observetur sicut decreia est se-
ries testamenti. Libertos vero qoi ex familiis Eccle-
siae facti sunt, seu res universa quai in roanciKiis
aliisque corporibui vel illis vcl suis hominibus col-
lata esse dignoscitur, cuncia in discretione venera-
biiis fratiis nostri Fructuosi episcupi disponenda re-
llnquimus, ut quia haec evidens ordo Patruro in irri-
luro devocat, illios temperamenium boc ad misera-
G. Ast in JR. ad calcero conciiii Toleiani decimi ter-
451 COLLiiiGTIO CANONUM S. ISIDORO HISrAL. ASCIUPTA* :$;
lionem addncnt , qualicr nec rcguUm paternain A briuin, anno feliciler oclavo rcgni gloriosi domin
modus excedat, et miseraUonem seTeritas non ex- nostri Reccesvimlii ti^gis.
slii>guai, ui secundum meritum servieniiom et liber- Eugenios iudignus Toletanae scdis Ecclesije nie-
tatis proimia et rerum donaria vel sublrahat vel eon» tropoiiianus episcopus el cacieri sacerdoles memo*
cidit. Edilum decretum sub die Kalendarum Decem- rnti boc judicii nostri decretum scribimus.
LVI
CONCILIUM TOLETANUM UNDECIMUM
TlEGEM BT SBPTEM EPISGOPORCM, HADITOM ATINO QUARTO REG!!! OLORIOSI PRIXCIPIS WAMBAIflSi
8LB DXB 8EPTIM0 IDUl M NOVBMBRIUM, uERA DCGXXJI!.
In noininc sanctx Tiinitatis collectis in imum
Cartliaginis provlnciae sactTdolibus in Toleiaiia urbe
in bealoi malris Domini Man» virginis sede, anno
4]uaiao encellcntissimi et religiosi Wambanis prin-
cipis, sub die septimo Idus Novembris, res voiiva
gaudii et dies nimium optatae gratulaiionis occurrii,
in quo nobts datum esl conspicere pariter ei de-
flere quid lacrymarum de praeteritis Domino debere-
muB. Eramus cnim hucusque pfolahcBtis saeeuli
40B— 470 colluvione instabilcs, quia annosa
series temporum subtracta luce conciliorum non
lam vitia auierat quam matrem omnium errornm
ignorantiam otiosis menlibus ingerebat. Cerneba-
mus enim quomodo Babylonicae confusionis olia
siiccensa nunc lempora conciliorum averteret, nonc
sacerdoles Domini de resolutis moribus irreiirct ;
purpuraiae enim meretricis sequebantur invic^menta,
quia ecclesiastici conventus non aderat disciplind,
nec erat qui erranlium corrigeret partes cum sermo
divinos haberetur extorrii, et quia non erat adonan-
dorum pontificum ulla praecepiio, crescebat in ma«
jus viia deteri >r. Cum tandem divina nos clemeniia
ei alto respiciens et tempori aetatis nosirse se occur-
iuram praebuit et saluli, prxparans nostris sxculis
rcligioai prinripis mentem devotam pariter et in-
siruciam, cujus fervidae sollicitudinis voto et lux
conciliorum renovata resplenduit et alterna chaiitas
se mutuo in corrigondis vel instruendis moribus
excitavit, dum et aggregandi nobis hortatu principis
rcligiosi facullas est data et opportuna corrigendis
prxparata est disciplina, ut qui decursis longe anie
tcmporibus post .decem et oclo scilicet labentium
aiinorum excursum in unum meruimus aggregari
conventum, mederi possemus speciali gratia sani-
laium. Neque enim numerus isle alienus est a
snlule : sic quippe mulier illa in Evangelio terseuis
annorum excursibus curva, quae figuram totiusgene-
ris hiimani gcdlabat, sub sacramento hujus numeri
saluti prislinx a Salvatore donatur. Nos igitur per
tot annos curvo nosiri ordinis persistente statu in
eo quod nulla nos conciliorum definitio jungeret,
nullus etiain conventus ecclesiastici ordinis aduna*
rei, tandem divin» volontatis imperio et reiigiosi
priocipisjiissu evocaii in Toletanaro urbem convenir
mus. Qni cum in occlesia beatae virginis Mariae
dehitis in sedibus locaremur, inter caetera quae
subierius discrcto capiiulorum ordinae sunt digosra
non aliunde primnm coeplmus liabere sermoren*
quam de nostrae fidel puriiate, ut quia initiand «
R ad beatam vitam hominibus hnec prima iemper
est via salutis, praevi.i quoque nostris fierel ct
instilutis pariter et pr.Tceptis. Uiide de sacro biijus
instructionis arcano sanctorum patrtim Nicaeni sci-
licet et Constantiiiopolitani , Ephesini aiqoe Chalce-
doiiensis conciliorum monita amplecienios per qux
el radieiiai baereticorum falsa concinnabula [Forief
concliabula] destrnunior et fidei catholicae limpor
evidcns declaralur, aut communi altcrnoqne ani-
morum jodicio definivimus ut hanc ipsam nostre
fidei reguhm verbis simplicibus niteremur alter-
natim nobis singulariierque referre : iia ut quid-
qud per triduum de hujusmodi quaeslionibus uni-
cuique nostrorum leclionis memoria miBistrassel ,
prout animii vel memoriae occurrissei, omni so-
C brietatis compendio simplicl notaretur stilo, relaiio
tiimen ipsius sacramenii pnra et evidens a cipite
primum inctperet, ct sic ad roembra filiqua perve-
niret, nullaa obscuritatis in se lineas habens, nullas
etiam inusiiatae locutionis regulas coniincns, sed
puritas iola esset clara sermonum, qoae posset
evidentiam exprimere icniuum , quo exercitatiores
nos ad intelligendum reddcret verborum siroplex
collatio, quam relnU condensae leciionii initru-
clio ; quia ct re vera tantae rci myatcrium ita ia-
ccrdotes Dei convenit nosse, ut ncn superficic
verborum efleranlur incogniii, sed sensibui iano
intelligentiae reperiantur instrucli, ut in disserendo
praecipue bujus sanctae Trinitatis arcano plus evi-
deutia qtiam eloqiienti.i eos efficiat aaporaios. Sic
D eniin et divini muneris dono est actum, ut juxu to-
twn dcfinitionis alteroae promissio monsiraretur in
cpere : unde quod primo die praesidenlis mctropoli-
lani lingua profudii, die tertia omnium nosirorum
vox singillatini collative repetiii. Iste ergo est leoor
fidei nostrae qni et a capite copiose profluxit et^ a
membris prolaius gloriosc emicuit :
Confitemur et credimus sanctam atqne ineffabilem
Tnniiaiom Patrem et Filium et Spiritum sanciuin
unum Deum naturaliter esse unius iubitantisD, uniu^
naiurae, uniui quoque majestatis atque virtuiii ; el
Patrem quidem non genitum, non crcatum, seil
ingcnitiim profitemor; ipse enim a nnllo origlrkein
ducit, ex quo et Filini nativitatem et Spiritui saneiue
processionem accepii ; fons ergo ipse ct ortgo ei
455 CONCILIA HISPANLE.
loiius diviiiita is : ipse quoqiie Paler est esseniix A
sitae, qai de ineflfabili subsumia Filiam inefTabiUtcT
geniiiunec inmen aliud qiiain quod ipse eslgenuil,
Deus Doum, lux lucem; ab ipso ergo esi omnis
paleniilas in coelo et in terra. Filiuiii quoque de
sulistaiitia Patiis sine inilio ante sxcula natum
[i£., T, 2, getiilum], nec tamcn Tactum esse fate-
mur, quia nec Pater sine Filio, nec Filius ali-
quando eisiitit slne Patre; et tamen non sicut
Filius de Patre, iia Paler de Filio, quia non
Paier a Filio sed Filius a Patre generationem
iiccepii; Filius ergo Deus de Palre, Pater au*
icm Deus sed non de Filfo, Paler quidem Filii,
non Deus de Filio; ille auiera Filius Patris et
Deus de Patre, irqualis tainen per oronia Filius
Deo Patri, quia nec nasci coepit aliquando nec de- B
siit; Filc eliam unius cum Paire substantiae cre-
ditur, propler qtiod et homousion Patri dicitur, boc
est ejusdcm cum Patre substaniiae ; liomos enim
Gneco unum, ousia Ycro subslantia dieiuir, quod
iitriimque conjunctum sonat una subslanlia ; iicque
eniin dc nihilo neque de aliqua a|ia substaniia , seJ
de Patris utero, id 471 ^^^ ^^ subsianlia cjus
idem Filius genitus vel natus esse credendus est :
seinpiternus ergo Paier, sempitcrnns ct Filius; quod
si semper Pater fnii semper habuit Filium cui Paler
esset : et ob hoc Fitiuni de Patre natum sine iniiio
confitcmur, nec enim eumdem Filium Dei pro eo
qiiod dc Patre sit geniius disecUe naiurx portiui-
culam nominamus ; sed perfcctam Patrem, perfectum
Filium sine diminutione, siiie dissectlone genuisse ^
asscriinus, quia S(»llu8 divinilalis esl inaequalem
Filium non habere ; hic etiam Filius Dei naiura est
Filius, non adoptione, quem Deus Pater ncc voluniaie
nec necessitate genuisse crcdendus e>t, quia ncc ulla
in Deo necessitas capit nec voluntas sap.ienti^im
liraevenit. Spirltum quoque sanctum, qui est tertia in
Triiiiiate persona , unum atque xqnalem cum Dco
Paire et Filio credimus esse Deum unius substaniijB,
uiiitis quoque esse naturx, non tamen genitum vcl
credtum sed ab utrisque procedentem amborum
e^se Spiritum ; hic eiiam Spiritus sanctns nec in-
genitus iiec genilus creditur, ne aut si ingenitum
dixerimus duos patres dicamus, aut si genitum
duos filios prsdicare monstremur ; qui lamen nec
Patris tnntum nec Filii tanlum scd simul Patris
ei Filii Spiritus dicitur, nec eiiiro de Patre pro-
cedit in Filium vel dd Filio procedit ad sanciifi-
c;indam creaiuram, sed simul ab utrisque proces^isse
roooslratur, quia charilas sive sanctitas amborum
esse agnoscilur : hic igilur Spiritus sanctus missus
ab utrisque sicut Filius credilur, sed minor a Paire
et Filio non habetur,* sicut Filius propter assuinpiam
carnem minorem se Patre et Spiriiu sancto esse
tcstatur. Ilaec est sanrlae Trinitatis relata narratin,
qiiae non triplex sed Trinitas et dici et credi debet :
nec recte dici potest ut in uno Deo sit Triniias sed
iinus Dcus Triniias : in relativis vero personaruni
Bominibus Pater ad Filiurn, Filius ad Palrem, Spi-
D
— TOLETAXUM Xi. 45»
ritus sanclus ad utrosque rererlur : qux cnm relativc
tres person.TS dicantur, una lanien naiura vel sub-
stnnlia creditur; nec sicut tres personas ita ires
substantias prxdicamns, scd unam substantinm, tres
autem personas; quod enim Palcr est non ad to
sed ad Fiiium est, et quod Filius est non ad se
sed ad Patrem cst, smiililer et Spiritus sanctus non
ad se sed ad Patrem et Filium re'aiivc rereriur
in eo quod Spiriius Patris et Fi ii prxdicattir. Iteni
cum dicimus Deus non ad a!iqu!d dicilur, sicut
Paicr ad Filium vel Filius ad Patrem vel Spiritus
sancius ad Patrem et Filium, sed ad se spccialiter
diciiiir Deus, nam etsi de singulis personis intern.^
gcmur Deum necesse esi fateamur. Deus ergo Pater,
Dcus Filius, Deus Spiritus sanctus singulariter dici-
tur, nec tanien ires Dii sed unus cst Deiis. Item et
Paier omnipniens, el Filius omnipotons et Spiritus
sanclus omnipotens singu^ariler 472 dicilur, nec
lamen trcs omnipotentes sed unus omnipotens, sicut
et unum lumen unumque principium prxdicatur :
singulariier ergo ct unaqiixque persona plenus Deus
et totjc tres personae unus Dojis confiteiur ct cre*
diiur, una illis vel indivisa atque xqualis deitas,
majestas sive potestas, nec niinoratur in singulis oec
augeturin iribus, quia nec minus aliquid babet, cuni
uiiaquxque persona Deus singulariter diciiur, nec
amplius cum totx tres personsc unus Beus enuniia-
tur. li^c ergo sancta Triniias, quse unus et verus est
Deiis, nec rcccdii a numcre nec capiiur numero : in
relaiioiie enim personarum numerus cernitur, in
diviuitatis vcro substantia quid iiumeratum sit non
coinprehenditur : ergo hoc solum numerum insi-
nuant quod'ad invicem sunt, et in hoc numcro careni
quodad se sunt, nam ita huic snnciae Trinitati unum
naturale convenit nomco , ut in tribus personis noti
possit esse pluralc ; ob boc ergo credimtis illud
in sacris lilteris diciuro : Majnus Dominus nosler,
€t magna virttt$ ejus, el iapiMlte ejus non e$t numerue.
Nec quia tres has personas esse diximus unum Deum,
eufndem esse Patrem quem Filium vel esse Filinm
eum qui est Pater, aut eum qui Spiritua saiictu!; est
vel Patrem vcl Filiom dicere poterimus ; ncn enim
ipse esl Paier qui Fiiius, nec Filiiis ipse qui Pater,
nec Spiritus sanctus ipse qui est vel Pater vd Filius,
cuiu tamen ipsum sit Pater quod Filius, ipsum Filius
quod Pater, ipsiim Patcr et Filius quod Spiritos
sanctus,id est natura unus Deus^um enim dicimus
non ipsum esse Patrem quem Filiaro,ad personarom
distinctionem referlur; cum autem dicimus ipsum
esse Patrem quod Filium, ipsum Filiuin quod Pa-
trem , ipsum Spiritum sanctum quod Pairem et
Filium, ad naturam qua Deus est vel substantiani
perlinere monstratnr, quia substaniia unum su ;t ;
personas enim dlstinguimus , non deitatcm separa-
rous : trinitatem igitur in personarum distinctione
agnoscimus, unitatcm propter naturam vel substan-
tiam profitemur. Tria ergo ista unum sunty natura
scilicet, non personj : nec*tamen tres btx personae
scparabiles aestimandae sunt, cum nulla ante aliam.
4n5 COLLECTIO CANONUM S. 1SID0R0 IIISPAL. ASCRIPTA. 456
DU.la post nliam, nulla sine alia toI exsiliisse vel A a dlviniiate po»sil aliquaiido sejutigi : utide perfe-
<|uitlpiam opmsse aliquanilocredaiur; inseparnbiles
«Miim infeniuiitur cl iii co quod sunl et in eo qu >d
fAciuni, qaia inter generanlem Paircm ct generaium
Fiiiiim vel procedentpm Spiriium sanctum nultuui
fuisse credimus icmporis inicrvallum, quo aut geiii-
tor geniiuin aliquando pra^cederet aul geniius geui«
toil deesset aut procedeiis Spirilus Patri vel Filio
posierior appareret : ub hoo ergo inseparabilis et
inconrusa haec Triniias a nobis el prxdicalur ct
creUiiur. Tres igilur personx ista; dicunlur juxta quud
473 mnjores deliniunt [T. 1, dcllnierunt] ut agno-
tcanlur non ut separentur ; nam si aliendamus illud
qu«ril Scriptura saucta diiit de sapientia : Splendor
e$i latit teiimte^ sicut splendorem luci videmus In-
cius Deus, perfeeiiis et horoo in unitale personae aniia
est Christus. Nec tamen quia duas diiimos in 474
Fiiio esse naturas, duas causabimus In eo esse per-
soiias, ne Triiiiiati , quod absit, accidere Tldeatur
quaternilas; Deusenlm Verbnm non accept perso*
nam hominis sed naturam, et in aeternam personam
divinitaiis temporalem accepit subsianliam carnis.
Ilcm cnm unius substanti;c crodamus esse Patrein et
Filinm et Spiritum sanctuni, non lamen dicimus ut
biijus Trinitatis unitatem Blaria virgo genuerit, sed
tantummodo Filium, qui solus naturam nostram in
uoliate personae sux assumpsii. inctrnationem quo-
que bujus Filii Dei tota Trinitas opcrasse credeuda
est, quia Inseparabilia sunt opera Trlnitatii : soliis
f^eparabfiiter inbaTere, sic confitemur Filiuin a Patre B tainen Filius formam servi accepit in singularitate
separarinon posse : tres crgo illas unius atque in-
separaliilis naturse personas sicut non confundimus
ita separabilesnullatenusprxdicamus, qiiandoquidem
ita nobis hoc dignata est ipsa Trinitas evidenter ds-
tendere, ut etiam in his nominibus [id^., B. ii.^ 7. 2,
oinnibus], quibus voKiit singlllaiim personas agnosci,
unam sine altera non permittat iutelligi ; neque enim
Pater absque Filio coguosciturnec siue Paire Filiusiii-
veiiiiur. iielaiio quippe ipsa vocabuliperaonalisperso-
nas separan veiai, quas cli^m dum iion simul nominat
fciinul iusinuai ; nemo aotein audire potest unumquod-
queistorum noniinom, inquo non inielligerecogalur
et alterum. Cuin igltur ha:c tria siot unum, et unum
tria, est tameo unicuique personae roanens sua pro-
prietas : Pater enim aeternitafemliabetsinenativitate, ^
Filius xternitaiem cum naiivitate, Spiriius vero san-
ctus processionem sine nativiiate. De his Iribus per-
sonls solam Fiiii personain pro liberatione humani
geiieris hotninem verum sine pecc:Uo de saiicta et
iinniaculata llaria virgine crediinus assunipsisse, de
qua novo ordine nova<|ue nativiiaie estgenitus : novo
ordine, quia invisibilis diviniiaie visibilis nioiistratur
lucauie; nova auiem nativitate est geniius, quia
intacia virginiias et virilem coitum nescivit et fecun-
data per Spirltum sanctum carnis niateriam mini-
dtravit : qui partus virginis nec ratione colligitur nec
exeroplo monstratur : quod si rationc colligitur, non
est mirabile; si exemplo, non erit singuiare. Nec ta-
perdOnx non in uniiate divinae naturac, in id quod
est proprium Filii non quod coniinuiie Trinitati ; quae
forma illi ad unitaiem person» coaptata est, id eat
utFilius Dei et filius bominis u :us sit Cbristus. Itcro
idem Christus In his duabus naiuris tribus exsiat
substantiis : Verbi, r)Uod ad solius Dei essentiam re-
ferendum est ; corporis et animae, quod ad verum
bominem-pertinet. Ilabet igilur iu se gcminam sub^
slantiam, diviniiatis sux et bumauitatis no$tr.r. Ilic
tamen per boc quod de Deo Palre sine luitio i rodilt
natus tanium, ncque fadus, neque prxdestiiiaius ac-
cipitur; per hoc lainen, quod de llaria vlrginenaius
cst et naius et factus et praedcstinatus essc crede .-
dus est. Anibae tamen in illo generati* nes mirabile«,
quia et de Patre anie saecula siue maire cst genltiis
et In Oue saeculorum de Maire siiie Pjtre est genera-
tus. Qui tamcn secundum quod Deus est creavit Ma -
riam, secundum quod homo creatus est a Maria: ipso
et paler Marije ii atris ct filius. Item per boc quod
Deus est, et lequalis Pairi, per hoc quod bomo, mi-
nor est Patre : ilem ct major et minor se ipso esse
credendus est, in forma enim Dei ctiam ipse Filius
se ipso major cst propter humanilatem assumptam,
qua divinitas major est ; in forma autein servi se ip-
so minor est, 11 est, humaultate, quae minor divini-
tate accipitnr ; nam sicut per assumpiam carnem non
tanium a Patre sed et a se ipso minor accipitur, iia
^ . . ^ . . secundum divinitatem qiiae aequalis est Patri et ipse
inen Spintus sancius Pater essc credendus est Fiiii ^ ^. ■> . t < ■ • ■ e-i-
, ^^ , . r. . . . . D c^ ^^^^^ major est honiine quem sola Filii persoua
assumpsit. Item in eo quod quxritur utruin posset
pro eo quod Maria eOiiein Spiritu sancto obumbrante
conceplt, ne duos Patres Filii videamur asserere,
quod uili|ue neras est dici. In quo mirabili concepiu,
aediflcaute sibi Sapieniia domuin, Verbum caro fa-
ctum est et habitavit innobis; ncc tanicn Verbum ip-
aum ita in carne conversuin atque mntaium est, ut
desisteret Deus essc qui homo esse volulsset, sed i:a
Verbum caro factuiu est, ut non lantum ibi slt Ver-
bum Dei ei hominis caro, sed eiiain raiionalis homi-
nis anlma, atque hoc totuin et Dcus dicaiur propter
Deom, et homo propter hominem : in quo Dei Filio
duas credimus esse naiuras, unam divlnitatis, alte-
lam bumanitatiSy quas ita In se una Gbristi persona
unYit ut nee diviniias ab humanitale nec bumanius
Filius sic aequalis et niinor esse Spiritu sancto, sicui
Patri nunc aequalis nunc miiior creditur esse, respon-
dcmus : secunduin formam Dei acqualls est Patri et
sancto Spiriiul, secundum forinam servi inliior est
ei a Patre et ab Spiritu sancto ; qua neo S^ Iritus
sanctus nec Deus Pater, sed solat Filil persona siisce-
pit carnem, per quam minor ease creditur illis pcr-
sonis duabus. licm liic Filius a Deo Patre < i Spiriiu
475 sancto inseparabiliter discretus creditur esse
persona ab homine auteni assoropta natura, Item cum
homine unus exstat persona, cum Patre vero ei Spi-
ritu sancto natura divinitaiis aive subsuntla. Mlsstts
umen Fillus non solum a Patre* sed ab Spiritu
43!
CONCILIA illSPANIiE. — TOLETANtM XI.
4r.f
^ncio missus esse credi^nJiis esi ia eo quod ipse per A turba confundii, dlceme prophela : Erit cniius jut-
proplielam dicil : Kt nntu Di»minu$ mi$U me et Spiri-
tus eju$ : a se ipso quoque niissus accipitiir pro eo
qiiod inseparabilis non solum volunlas,ted ei opera-
lio loiros Trinitalis agnoscilur. II ic enim qui ante
sscula unigeniliis est Tocatua, temporaliier prlmoge-
nil>ia Cactus est : nnigenitus propter deitalis siibstan-
lif m, primogeiiilus propter assumpt^B carais naturam,
in qua siiscepta hominis forma jnila evangelijcam
veriialeni sine peccaio coiiceptits, sine peccalo mor-
iiius creditiir qai solus pro nobts peeraium e*«t fiictus,
id est facrificium pro peccatis nostris, et lamen pas-
sionem ipsr.m salva divinitate sua pro delictis no-
stris SQStinuii, mortiqne adjudicatus et cruci veran^
cariiis mortein excepil, tertio quoqtie dte viriuie pro^
pria snscitatns e sepulchro surrexit. Hoc ergo execn- B
|4o^ capitis nostri confitemur veram fleri resurrectio-
nem eariiis omiri^u inorinorum nec iii aerea vel qoa«
libet alta carne, tit quiiiain delirant, re^urrccturos
nos erediniiis, sed in isia qua vivimus, consisiimus,
ci n;ovemor. Peracto biijus sancix resurrectionis
exeiiiplo, ideui Dominus nosier atque Salvator pater*
nani asccndei;do sedem repetiit de qua nunqunm per
diviiiiiaiem discessit; iflic ad dexieram Pairis sedens
eispeciatnr in flne sieeulorom judex oinnium vivo-
rum et inortuorum, inde cuni sanciis omnibos ve-
liiet ad faciendnm. jiidicium reddere unicuiqoe roer*
cedis propris debiium, proni quisqoegesserit in cor-
pore positos sive bonum sive msljom. Ecdesiam sane
coibolicam pretio sui faiiguiiiis comparaiam cum eo
tiiiet iiientium, Debet ergo quidquid aot eonsedenlium
cullationibos agitur aui accosatilium parte proponiiiir
sic mitissima veiboruin relniione proferri, ut ii^
conientiosis vocibus audieniiam lurben|« nec judi-
caniium vigorem de tumullu enervent. Qutcunqua
ergo in convenio eoncilii ba&c quae praemissa sont
violanda crediderit et conira baee interdicia aullo-
multii aut contumcliis vel risibus concilium perturr
baverit, juxia divin» legis ediciom qoo praecipitor :
Ejice dcri$orem el exibit cum eo jurgium; ei cum oro-
ni coiifosionis dedecore abstracios, a coinmuni coeiu
secedat et irium dierum excotnmuiiicatlonis senten-
iiam perferat.
II. Non 4ebere metropoHtanum a confiniUmorum Mr
$lrucfioue eestare.
Quantum quis pr^celsf culminis obtlnet lociim,
lantnm necesse est pra^cedat caeteros gratia merito-
nim, otin eoqood praesidet singulis singulariter or-
netnr eminentta sanctitatis, habens semper et in ore
gladium veritatis et in opere efRcientiam luminis, ol
juxia Paultim potens sit exhortari in doctrlna sana el
coniradicentes revincere. Nos proinde iipstri ordinis
gMdum vel suscepti regtminis rooduro magnopere
co^iiare debemus, ot qui offlcium praedicaiionis sus-
cepimus nullis corls a divjna lectlone privemor. Nam
qooromdam mentes ponlificom ita torporls oiio a le«
etionis gratia seclodonlor, ot qoid doctrinae subdilif
exhibeat gregibos nnq inveniai praeco motos. Insi-
stendum ergo semper erii majoribus, ut qiios sub
crediiuiis io perpetoum regnatoram , intra cujiis gre- C «jn^w»» ««« C'"^ iMcniur fame Del veibf perire noii
inium coiisiiiMii onum baptisnia credlmus et confiie-
niur in remisslonem omniitm peccatorum ; $ub qua
fiile ei reiSiirieciioiiem mortuorum veraciler credimtis
et futuri saecirii gaodia speciamu*:. Hoc lantiim oran-
dfim iiobis est ei petendum, ut cuni peracto finitoqne
jndicio tradiderit Filins regnuin Beo Pairi, partlci-
pKs noselficiai regni sui, oi per hainc fidem qua llit
iiihaesimns ciim illo sine flne regnemns.
Haec est confessionis nostne fitles exposita, per
qiiam oninium haereiicorum dognia perimitur, per
qnaiii fldelium corda mundantur, per qiiam eiiam ad
Deofn glortose acceditur, cujus sacrosanctum sapo-
rem sub iri^biano dierum Jejunio continoa relaiionom
siiianl. Sic metropotitanis In confiniiimos caeterosque
ecdesiastlcis ordinibus ^edilos, sic conflnltimis in
commsso sive relij^iosornm niimero vigil.indom esf,
qualiter nescienlia talium divinae legis iraditionibos
imbii^tur, ita ut iudesinenti solllcitudine praelatus
qnlsque subditos qoaerensaot profectom coruin 477
l^iabundns agnosicat, aot nescientiam sine arrogan-
tia instniat. Placuii ergo de talibos joxia institota
Toletaniconcilii hoe spedaliier definire, ot aoi Sf»onie
somant inleniionem necessariam perdiscendi, lUt a
majoribus ad leetionis exercitia cogantor inviti.
HI. Ul in una provineia div$r$ita$ offieiorun^mn tenButw.
De his qoi Ci ntra Apostoli vpluntatem cireumfe-
ci4laiione rodames :id ee quae subnixa sunt sequentl -. '«"1"^ omni yento docirinae, placuit huic g.anclo coii-
^ cilio iit metropoliianae sedls auctoritaie coacti unius-
dte docernenda transivlmus.
476 !• '^^ ^ eoncHii damnatione derieorum vel pror-
sirepMitMm.
In loco benedictioois consedentes Dominl sacerdo-
irs finllis debent aui indiseretis voeibus praesirepl
aui quiboslibet lumnliibus prmurbari , noMis eiiam
vaAis labulis vel risibos agi, ei, qood esi delertns,
«ilMlinalJs ronceriaiionibus toinuUuosas voce<( eflun-
dere. Si qui$ emim^ ut Apostolus ait, putat u religia^
$um €$%e non refrenmi$ linguam anom, $ed $educen$
eor saiiim, kuju$ vana e$t reiipo : cultuin enini suom
lAlislilia perdit, i|uando siientia judicii obslrepentinm
* Ab nis verbis : Hoe orgo exemplo^ deest folium in
p. 5.
fATnou Lxx:^iy,
ciiiusqueproviuciae pontificesreciores<|ue eccle^iaruni
ujiuip eumdemque in psallentlo teneant modum^ queni
in metropolilana sede cognoverint institutum , nec
aliqua diversitate cujusque ordlnis vel pfflcii a me-
troporitana se patiantur sede disjungi- Sic enim
justiim esi ut inde unusquisque Kuinat regulas ma-
gisterii oiide bonoris consecrationem accepit« til
juxta majorum d.ecreu sedes quae onicuiqoe sacer-
doialis mater esi dignitatis sii et ecclesiastieae ma-
gistra rationis. Abbalibos saiie indoliis oniciis« qaifl»
joxu volonlatem soi epiaeopi regnlariler iljis Implen-
• In reliquis, prxter A. et E. 5, Ne tumulta cm-
eilium agitetur,
>5
t.iO COLLEC riO CANOXUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRJPTA. •'• >
da Miirt , ceicra ofncia publica , id est ?csperam , A cMe arca jdttilix ipsi efOciamor leininarium liii«
uMiuUiiiim sife miSMm aliier qiiain in princi^U
P( cleftta celebrare non liceai. Quisquis autein boruin
dccretorum vioUtor exsiiterit, sex mensibiit com-
nHinione privatus apitd metropolitanum sub pcani-
leiitidD GCHaura perinaneat eorrigendus, qoaliter apod
illaim ei praelerit» trangressionis culpam lacrymis
diluai, ei ueceBsariam of(icioruin docirinam studiose
addiscii. Sub ista ergo regula disciplinae non soluin
iDriro|,olitanns lotius su» provineia pontiflces vel
sKCcrdotes astrtngai, se<l etlam csteri episeopi sub-
jccios sibi ecclesiarum reciores bis obteiDperare
iiistltutloaibus co|sant.
l\, De diteordia taeerdotum.
atqiie rapina^. Quaodo ergo bnjuamodi juxta Apo-
siolum irrepreheiisibiles erunt, qui non solum re-
prebensibilia Ciaciuui, sed mortirera potius et e&se-
cranda committonl? Relati enim nobia sunt quidaiu
ei sacerdotibos , quod oram gravitate sacerdotalis
ordiuis pra'termis!ia audientiam judicii furore prae*
vcBiant, et exccssa solius inbonest» moiionis adire
pro quibus eos oporiuerat asquitaiis judicia sustioe**
re. Dum euim de bonoris sibi culuiioe blandiutitur
p»tieutlam babere fugiunt, et qul inconcusse dc-
bueraot veriiatis conservare statum, subito religio-
nis rouiant proposilum et pnecipiti furore judiciiiui
aiiteceduni, sicque in quo decuerat eos judicii soa-
linere conventum pra:vaslone aguitt, uude praesoiu-
Sicui oiunis qui diligit fratrem suom oi Deo, iu j piiooibus conluodauiur. Qui tamen am damuo parilec
ouiuis qui odit proximum ez diabolo est : dilectione
oiiim sola discerniiur quis ez quo geuitus approbe-
tur, dicente Joanne : /n hoc mam(eiii sunt (Uii bei
et filii diaboU; omnii qui non faeit ju$tiliam non est
de Deo^ nondUi(fit fratrem iuum^ quomamhaeeU
aimuntiaiio quam audinii ab initio ut diligamui alter-
mrum : et post paululum : Omnii qui odU [ratrem
iuum homicida eit ; et icitii ^tiontam omnii homicida
non habet vitam aternam in ee manentem. Ccce bomi-
uda csse probabiliter declaralur qui a fraterna so-
cieuie dividitur; iiain elsi manus non nioveat ad
occidenUuin, pro eo lameo quia immiiis est ad igno-
scenduiu jam a Deo bomicida teneiur : vivit iile , et
iste jam interfector esse 478 convinciiur. Cum
et ezcommunicatione plecieodi sunl, aut omia<is <
positionibus rerum sola satisfaeilune poenileniiae cura-
bunlur : illi eiiini qui rei propriai facultale suSuLii
sunl, aut qui rem suam jaui antea iu nomine eecle-
siae cui prxsmit tran&fnd sse [i£.,T.S, traostult8se|
noscunlur, si aut per se aut per subditos seu 478
per quemlibct aliena diripiiint vel praBsuroptioiiis
seu csedls quid(4am agunt lam in rebus Ascj*
libus quum etiam in quorumlibet domiiiio consi:-
tutis, et pracvasa vel praesunjpia de rebus pro-
priia juxia leges excellentissirai priucipis »rci:>iit,
et pru excessu religioni contrario, quo inbouesU
ante judicioin parueruut duarum bebdomadarum
... .ini. ^ cxcommiinicatione plecteudi sunt. Illi aoiem qui el
igiiur liis praccepiis beatusapostolus Paulns consona Q • . ^. . . i •■ • .-
* .. / A . A' nj 'j > I buiusmodi excessibus serviunt et nilul propiie'.a>tis
praedicaiioue concordet dicens : ^on occidal so/ su-
per iracundiam vef/iani, et noiite bcum dare diabolo;
relatae suni nobis quorumdam sacerdotum person»
in taniam obsiiuationis eflervuisse discordiam , ut
non soluni illos ab ira occasus solis non revocet, sed
ue annosa quidem transactio leoiporum ad bonum
ibaritaiis recliuet, quippe in quoruin cordibus ita
sul jusiitiae Cbriilus occubuit ut ad lumen cliariialis
rcvlire vix possint. Uurum igiiur et similium discor-
d'intium Iratrum oblaiiones juzta antiqui canonis de-
iiiiiiionem iiuUo modo recipiendas esse censeiuus :
de personis lamen discordantium id speciali deflni-
liuiic praecipimus, ul aniequam eos reconciliatio vera
babere videntur magna discretionis arte medendi
suiit, quo iiecaosus UUcitos ecclesiarum facultatibus
rediinaiii, nec ipsi penilus eziorres a pcena perai-
$iaiit: iiec enim justuro esi ut pro prafisacUbus sa-
cerdolum ecdesiaB quibus praeemineut susiineaui
damnum, ut pro ex;.essibus taUuro saiisfactioab ec-
desiis ezigaiur, cuin Ecciesia cultores suos nou ad
liiem, std ad honestatem inforroet. De talibns ergo
placuit deOnire, qui iiul is habitis rebos propriis aut
iii quocunque pervasores eisUterint aut quibuslibi-l
I ersouis caedeh vel quodcunqne praesumpiiouis iniu-
lerint , nulla eos incurvjitiune siatua aui serviluti
boroinum debere addlci, sedjuxta quod praesnmptia»
iimccut, nullus eorum accedere ad aliare Domini ^.,„ . ... .. .. . . ..... .t
, . . • . . n svs quisquis ille ezstiterii , ila et poeniteotue legibus
audeat vel gratiani comrouniunis sanctas perapiat » «1 ..,...,... , ,. .
sed gemin.ito tempore per pQeniientitm coropensa-
buiii quo discordiae servierunl. Quod si unus eorum
aiio coiiieiiinenie ad satisfactioiiem cbariiaiis cucur-
rerii, ex eo tempore ut pacificus iiitra ecdediam re-
cipiatur '^ ex quo ad concordiam fesUnasse convin«
ciiur, seuteniia tameu superiori servata , ul tempus
quod quisque in iram expendit geminalum iu poeni-
ittiitiae saiisiacUone peisolvat.
V. De compeicendii exeeuibui iacerdotum.
NuHis vita prarsulum penurbari debet ezoessibus
motionuin, quia valde indignum est ui qui tbrouus
1) Dei vocantur levi inotione torbentur, et qui debent
^" j&., K. I\., E. 4, T. I, 2, U., G., reuBtelur.
sulijacebii ; id cst si iii decein solidorom sumroam
prxsumptor esse convinciiur» viginli dicrimi poaoi-
lenti i; satisfactione purgetor, iu ut sive miuoris aiva
nijoris soromae excessum peregertl , tiaiiiier ge-
minaia boc semper salisfactioiie pMtieiiti» reeom«
penset. SerTos tamen ecelesiariun qui bi^osmodi
excesaiis opiHraase iioscunuir ad leges saDCulares au-
diendos lemitUuius. Et baee quidem de geBerali ez«
cessu dicta sufficianl. CiDleruin spt^ciaiilaUsonUnem
persequeiilee , si qtiis episcoporum utagumis eojM-»
quam uxoreni, filiam, nepleui seu qoelibel ilU gradi»
altero perliiienteffl quacunque frntide val stibiililoteL
adulierina pollutione faedavcrit , ei honoris proprit
^ In rcliqiiis, pr<Eler A., throni.
m
CONCIUA mSPANIiB. ^ TOLETANLM XI. ^f^
^rtdum mmt el tQb essiiil relt^gaiionc perpetiiain a penitus non debelur. dieeote Domino : Qn^d grMii^
^'"" — -^ •-- - aeccfnitii^ ^ath dale. Et idco qnieaiiqiie deinceps iii
cxcororounieaiionis senteiitiain perrerat, qui tainen
rirca liiiem Tiue cominnnio.iis reineJio adjuvandus
esi. Hanc $un» ei illi «eptentiain nierebuniur qui aut
fulenles hoaiicidiuai fecerint ^ut prirRatibus p^tiaiii
[i^uerosisque p^rsonis seu nobilionbus quibusque
iiiulieribtts vel puellis illud aut per caedem aui per
ifuafficunque irrogaum injuritim visi fueriot intulisse ;
iinde eoijuita legum sseculafium Inslituta auttalio-
fieai recipere, aut iradiiioDeiii do eis fleri vel pio-
teripilonem oporteai.
Vi« Non licer$ taetfdatibut quatUbet in eedenm fami"
lii$ iruneaiianei membrorum facert^ nec aliqMid
quod morte pleetendum est judicare*
His a qoibus Domini sacramenia tractanda sunl
eccleslastico ordine constitutus aut pro bapti^ndts
consignandisque fidelibus aui pro collaiipne cbri-
smatfs Tel promoiionibus graduum praemia quirtlbf l
vel pretia volunlarie oblau pro hiijusmodi ambilio-
ne snscepetlt, eqiiidem ^i, sclente loci episcopo, lale
quidquam 4gl a subdills perpetratur, Ideni epi-
scopusduobus nienslbusexeommunl-alioni subjaceai,
pro eo quia ei scita mala conie&it , el correeiioneni
necessariam non adhibuit ; sin autem soorum qiils*
piam eodeni nescieme quodcunque pro supndiells
capliiilis aceipiendum sibi esse crediderit : sl pres-
byter esi, irium meiisiam e^iommtinicatione plecu-
. ,. . ... .. .^^.. itir, si diafconus qualuor ; subdlaconus vero vel cle-
)ud.c.om sangum s agiure non l^et 480 W60 ma- || ricushiscupid.Utibus serviens et competenii wbere
gnoper^ ulium eicessibus prohibendum esi . ne in- «l debiu eicommupicaiioiM^ pleclcDdus est.
iliscreis praes«(i)p(loBis uuDiibug agluii aut qnod
morie plectendum est senlentia propria judicare
prapsomai.l, aut irunraiiones quaslibet membrornm
in quibuslibet personis aut per se inferani aut infe-
renda praxipiani, Quod si quisquam borom immis-
mor praeceptorum aul in fscclesix su9 fomiliis aut
10 quibuslibei personis ule altquid feceriiy el cou-
eessi orJinis honone privatus ei loco sub perpeiuo
damoaiioiiis lenejiturreligatus ergaslulo^ cui umen
commnnio exennti ex hac viu non negaiida esl pro-
ptter Domii'1 misericordiam, qui noo yuIi peccat4irts
inortem, sed oi converUtur et Tlval.
Vll. Quee debeat diseretio eccledarujn rectoribui eue^
IX. Qufd cuit0diri debeal ne per preemium 911» i-ptVo-
puifiai^vel qua $enienlia ferialur qui pou kanorem
acfeptum per prmmium ordinatui futae deiegilur.
Ifultffi super hoc capiiulum Patruro senteniue ma-
naverunt , seilicei ne InappnaiiabiLem sanicti Spirilos
gratiam donis vel muneribus qiiis sstiinei comparan-
dam. Sed, qnod non sine gravi dolore .dioeodiuu esi,
quanlo bxc m frequenii decreMirum est prsmpiionis
prohibiia, Ufito novis fraudibus cogposcilur iUraU »
dum bi qui tali pretio mercari niiuniur gratiam Spi*
ritus sancti au| ordlnaiioois su« lempora praBveuiun^
muQere, aui post accepmm bonorem promisi^ufn snip
iiofm.
Com jttxu antiqttas instiUitionis ediclum plos efga
corrig(*ndos agere dobeat benevolentia quaip saveri-
las, plus cohoruiio quaro c^mmoiin , ptus charilaa
qi<am pote^us , relalBin nobis est quod quidam ex
rralril»«4 plos livore odii quam correctioDis sludiQ
sabdiios iosequenles, diim se simulant spirllttalem
eis adhibere correciioneni , indiscretaro subilo affe»
ront moiiem , eum ioaudiios a se projiciuot ei oc-*
culiis eoB jadlcils sub poBiiiUniia puniuia. Non ergo
A^. csetero perversis volttniatibus sil libarum sinia-
lare quod finguni , sed quotiescunque quilibet ex
subditis corrigendus esl ani pujilica a sacerdoie de*
iieidiiciplinajcurari, aji^ist aliier recioribus pUeet
uthorttm et similiuip argumeniorum deincepg amppi-
Uiurocc^siOy hoc sancU syupdus definiviiy ut cuui
quisfioe ponlificale culmen ante Domiui aliare p^r-
cepiurus aceesseril , sacramenii se taxaitone adstrin-
gjSt, quod pro confereuda sibi consiscratiooe honoijs
oolli personae cujusiibet prsmii collaiionem vel jai^
dedissei vel aliquaiido ad futururo dare procurel,
sicque aut mundus ab lifc conugio praelaiionis con-
aecratioiiem accipial, atnt jmpliciius bulc sceleri ma-
nifosle denoiatiis coram ^'clesia ad honorcpi queoi
mercari volult non apccdat. Illos lamcff qnos deitir
ceps post praclsiionem per praemium ordinatos fuisae
pattterit sub definitis pflenluntise legibms .ut vens 8l«
muniacof ab Ecclesia separandos es>e censeBius, id
djaornm vel trlum fratruin spfriiMalium testiinpn o ]) ^^ "I dttorum aunorum i|iaiio ejtsillo relegi.|i et
p^uliariier aiihibllo et modus crinunis agnoscatur
e\ roodtts posuiunli» irrogeior; ita Umjcn ui si ex-
^ilio vel retrusione djgnum eum esse qui deliquit ]ur
i^lciuoi peculiare decreverit , modus pceniUnli^e ^
f|uejD corain Iribos fralribus sa.cerdos iraosgi^ssori
iiulixerii, speciali debeat pjus qui seuientiam protttiit
2iianiii propriflP aubscripiione notari, sicqiie fietui
pec traosgressores sine l^timonio excidia vii« su«
incttrraui, iiec i^acl^res accusaios se de qttorumlihei
ifiierempliooibus erubescanu
¥l)l, Jff fuidfiuMi priemti pro diviHii sacromeiitff
aeeijnaiur,
Qiiiilquid invisibilis graliae coftailone Iribuilur
i;iignmonomf ixslu vel quibjaslibel prxipiis venun^ari
digna satisfactionis vel excommunicaiiotiis sienteoiia
coerciii honoris gradoin, quep prsmiis emei^ui ,
lacrymia contioirere et r/sparare inleodaui : nnde iti
dtgna eos saiisfaciio peNiileiiitas /comnieiidaf eril »
per|icto iodicMe pce.iit^niiai tempore Qon Uuiuro
commuoioiii, scd ei ioco oi lolius ordinis officiis, a
quibtts st*parili fuerani, resuuraodl suui.
X. Vi pmnee poniificfii reeioreique eceieeiarum iem*
pore quo ordinandi iuni iub eautiana promitiant
qunm ju$t$iume vivere dtbeant.
Quauquaiu omnis qui sacris mancipatur 488 or-
diniluis eaiionicls regulis lenealur adstricitts« expc-
d.bile tamen esi ui promissionis suai vou s^b cau-
lionje spoudcant i|oos 9d promotioBis grados f^fQci^
m
COLLECTK) CANONIJM 5. IS1D0R0 lUSPAL. ASeRlPTA.
m
ftiuslica provehii disciplina ; solei eiilni plus limeri A XIL Ne in confinw mml$ pantlen» a recontUMMt
qiiod singulariler poUiceiur quain quod generali^iii-
neiione coneludiiur. VX ideu placuil liuic sanclci
concilio, ul unusquisqne qui ad ecciesiiisticos gradiis
est aceessurus non ante honoris consecraiionem ac-
cipiat, qtiam placiii sui innodatione [£• ^* T. t, in-
noUiioneJ promiitat, ut fidem c^tholieaiii sinccra
cordis devoiioiie cusiodiens juste et pie vivere de-
beat, et ut in uullis operibus suis canonicis regulis
roniradicat , atque ut debiium per oronia hoiiorem
alque obsequii reverentiam prxeminenti sibi unicui-
que depenilat jiixia illud bcati papx Leonis cdiGlnro:
V}ui scit se quibusdam es^e pr.i*posilum non molestc
fcrat aliquem sibi esse praelaium , sed obedienliam
diHtine suspcndalur, el ut efflaiie ejus qui pmnitens^
nec lamen rfconciliaiui de hac vila exiinl^ ak Eccle^
&ta receptetur,
Qui poeniientiam in mortis agit periculo Bon di«-
line a reconciliaiionis gr.tia differendus esl, sed
si pro certo nroriis urget lericuluin , iioanitenlia per
manos impoaitionem accepia statira et reconcdiatio
adhibcuda est, ne prius ab bumauis rebtts a>ger
ab«cedat quam donuin reconciliationis pereipial,
sicqtie superstitibus quodammodo didoris videalur
csse perpetui , si praecisum [ y£. , prarscissum ) ab
Ecclesix raembris eura, qui ulique rocouciliari aoo
meruit , raptim a prxsenti fita mors maturata
subduxeriL Unde juxta papae Leonis edictiim liia.
quam exigii etiam ipse dependat. Poena tamen juxta q„| |„ tcmpore neccssitatis et in pe iculi urgeniia
occlesiasiic» consuetudinis moreui et placitis talium ^ instnntia prxsidium poenitenii^ et iiiox recoucilia-
iiiserenda et ab bis qni iransgressores fuerint persol-
veiida est.
XI. De lucidalione anliqui canonit quo prcccipiinr «I
si quis aeceptam u tacerdoie euchariitiam non ^um"
pierit , velut sacrileau» propellatur,
Cnm nihil in diviiio canoiie debeat esse confu^um,
nlhil dublum, nibil ettam indiscreti.im, in collaiio^
neni nostri ccetus relatus est caiion Ttdelani coiicilii
primi in quo prascepium est , ul si quis acceplain a
sacerdo'.e eucbaristiam non sumpserit, nt sacrilegus
|iro]:ellatiir ; ncc adjccia est ibi discrctlo Tolnntaium,
rum et infidelis hac talia inadeliier agat , et fldelis
lliletiter accipiat quod naturalis illum necessiias de-
tionis implorant, nec satisractio interdieenda est
nec reconciliatio deiieganda, quia nilsericordix Dei
nec mensuras possumus ponere isec tempora defini-
re. Be his autem qui accepta poeuitetitia antequam
reconcilientur ab hac vita rccesserint, quanquara
diTcrsitas praeceptorum de hoc capitulo habeatur,
illorum tamcn nos senteniiam placuit sequi, qnl
muUiplices numero de hujusmodi humanius decre^
verunt, ut et meraorla talium in eccle&iis commeD-
detur et oblatio pro eorum dedicata spiritibus acci-
piatur.
XllL De tacerdotibui qui vexantet cadere vldentur.
Bene siquidem majoruin regulis definitum est , ul
giiiiiro iton sinat. Solet enlm humanx naturae iiiOr- C daemoniis aliisque siinilibus passionibus irretitis aii-
miias in ipso mortis exitu prxgravata tanto siccita-
tis pondere deprimi , ut nulls ciborum illationibus
rcdci scd vix lanlumdero illati deleclelur poculi gra-
tia sustentari : quod eliam in muUoruin exitu \idi-
ihus, qui oplatum suis voiis sacrae communionis
rx|'«etcntes viaticum collaiam sibi a sacerdoie eu-
charistiam rejeccrunt , non qood inildelitate hoc
agereiit, sed quod prjeter Dominlci calicis haustuin
traditam sibi non |iOSBlnt eiicharisiiam deglutire:
tion ergo liiiju modi a corpore Eccle>i» separandi
sinil qiii talia non infldelitate sed neoessiutc fecc-
runt, prjTseriim hi de quibus nihil fldei s!nistrae scii-
liinr. Pl •ciiit ergo deflnire quod nec fldeli orficiat
ncc tnfideti inuttum existat : qiiicuiique ergo fidelis
iiievitab<Ii qualibet infiriiiilate coactus cucbaristian D
tierceptam rejecerit , iii nuilo ecclesiasticae damna-
tioni hubjaceal ; sirailiter nec illos cujiisquam puni-
lioiiis censura redarguet, qui talia aut tempore in-
fnnti» faciunt i^gS ^"^ ^" quallbet mentis aliena-
lione positi quid f.cerint ignorarc videntur. Jam
voro quicunquo aiil de fidelium aui de infidelium
iiumeio corpiis Doinini absque inevttabili , ut dic^uin
est, Inflrroiiale projecerit. si fidelis est, perpeiua
coiiiiiitinioiie privelur, si infldclis, el vcrberiiius
subdatur et perpetuo exsilio relegclur. Quod si ho-
rum qiilslibot hiiiusinodi excessus digna pocnittMitiae
satisfactione deOeverit , post quinquetinium licituin
e;it iilum cornmunioni pristin» reformare.
nisieria sacra tracUre noii liceit : cui prxcepto eon-
sensu rationis adhiliito id comrouniter deflnivimus,
ut nullus de his qni aut in terram arrepti a da^iiio-
nibus eliduntur aul quolibel roodo vexaUonis incarf
sibus efferuntur, vel sacris audeant ministrare aita»
riis vel indiscuaso se divinis ingerant sacramentis ,
eicepis illis qui variis corporum incommoditotibus
dediii sine hujusmodi passionibus in lerrara appro-
baniitr elisi , 4S4 <)"> ^^^^^ ^^ '^^^ ^'^^^^ ^^^^^
ab officii sui ordine ct loco suspcnsi quoiisqae aniiit
anni spatio per discretionera episcopi inveoiaiitur
ab incursu daetnonum alieni.
XiV. Ut hi qui Domino eanunt atque tacrificaul poti h
temper habeant adjutoria conttUuta.
Ut illud divini oraculi morocntis singulia pr»-
caventes qoo scribitur : Vcp toli^ quia eum eiddgrit
non habet sublevantem^ siimmopere curandom est
nobis el cavendum , ne horis illis atque temporlbui
quibtis Doinino psaUitur vel sacr.ficatur otilcuique
divinis singulariter officiis in isienli pernlciosa pas-
sio vel corporis quaBlibet valctudo occurrat , qutp aul
corims subiio subrui faciat aut mentein aiteitalioiie
vel lerrorc confundat. Pro biijusmodi ergo caalbns
praecavendis neccssarium duxirous Institoere, wl iilri
lemporis vel loci sive clcri copia auffragaiur liabeai
i;emper qulsMuis ille canens Deo aique sacriftcaiis
posi se vicini solaminis adjutorcm , ut si aliqoo casu
ille qui offit ia implclurus accedit turbalus fiicril vcl
M8
CDNCILIA IHSrANl^. -- TOLETANUll XI.
m
ad lerram elisas , a lergo scmper habeal qui ejus A Ego Aibanasius Setabilanx Ecc1e&i;t episcdpui
vicem exsequalnr inlrepidos.
XV. De iniHiulione ctrti iempori$ ^mo coHcilium
agilur,
Peraetia omnibus quae ad correctionem nosiri or-
dinis in hoc concilio prdroulgata sunt, placuit deH-
nire « ut patcrnis instilotionibus obsequentes omni
antio ad peragendam celebrilatem concilii in mrtro*
poliiana sede, tempore quo principis vel ineiropoli-
lanl electio definlerit, deTolis semper animorum
itudils corifluamUSy nec quibuslibet requisitis. occa-
siofiibas absentemory sed in prsfato diequo indictum
fueril adum^is m metropoliiana sede omnibus pn>-
viRci» pontifidbus, concilium Deo praesule celebre»
t«r. Qttisqois autem episcoporum excepla inevitabili
bxcgesta synodica a nohis definita subscrijtsi.
Ego Argeroundus Oretanse Ecclesiae episcopus hace
gesla synodica a nobis definit.i subscripsi.
Ego Jonnnes Bigastrensls Ecclesiae episcopus hxc
gesta synodica a nobls defiuita siibscrlpsi.
Ego Godiscalcus Oiomensis Ecclesiu; cpisc«»pus
baec gesta synodica a nohis deftniia subscripsi.
Ego Leander Ecclesi:e llicitauae» qui et Eloiau<e
episcopus, haec gesta «ynodicii a nobis definita sub-
scripsi.
Ego Paluiacius Urcitiuas Ecclesix CiJscopus baec
gt^sia synodica a nobis definita subscripsi.
Ego Concordius Palentinae EcJesi» episcopus haec
gesta synodica a nobis definita suhscripsi.
eausa vel neceisitate de peragendo se concilio ab- B Ego .Etberius Vastitauae Ecclesi.r episcopus 486
84'iitaverit nnius anui excommunicaiione ploctendus
esi. Quod sl deinceps absque celebratione concilii
anni nniiis meta transierit, omnes in commune
poniiflces Carthagiuii provineiae superioris censurae
senlentia obnoiios retinehil , id esl si nulla sibi
impedieme priucipis potesiate solius propriae vo*
luniatis libitu sese ad celebrandum coitcilium uon
collegerint.
XVI. De relalione graliarum firo contummalhne
concilii.
His igllur conslilulionibus nostrls f|uae necessario
decemendas credimus fiualem manns 485 nostrs
subscriptionem adjecimus, iromortali Deo nosiro et
Domino gloriam et honorero reddentes, qiii nos de
conventu aliernae visionis laetos efl^ecit , qui os no- C
sirum in confessione laudis suae aperail, qui etiam
decreta biijus nosiri concilii honeslo fine coniplevit.
Pof.i haec religioso domino et amabili principi no-
siro Wauibani regl gratiarum actioncs persolvimus»
t:ujiis ordinatione collecti , cujus etiam studio nggre-
gati sunius ; qui ecclesiasticae disciplinae Iiis nosiris
Kaecolis novus reparator occurrens uinissos conci-
lioruiii ordines non solum restaurare intcndil, setl
eliam anniih recursibus celebrandos instltuit, ut
ad aliernam moruin correctionem aiinuo tempore
alacriter concurrenles, juita propbetae vaticiuium,
quod in nobis defracium est alligetur, et qiiod abje-
rtum eat redueatur. Det ergo eidem princlpi Domi-
haec gesta syuodica a nobib defiuiu subscripsi.
Ego AiisclusConiplutensis Ecclesiae episcopus lia^e
gesta synodica a nobis defiuita subscripsi.
tgo Felii Diaiiiensis Ecclesi» episcopus haec gesta
synodica a nobis definita subscripsi.
Ego Riccila Accitanae Ecclesiae episcopus liaec gcsla
synodica a nobis defiuila suhscripsi.
Ego Rugatus Vialiensis Kcclesiae eplscopus h.i*c
gesla synodica a nobis definita subscripsi.
£go Suintericus Ecclesiae Valentinae episcopus ha^c
gesta aynodica a nobis deUnita subscri si.
£go Memorius Segobricensis Ecclesiai episcopus^
baec gesta synodica a nobis deflitiia subseripsi.
Ego Egica Segonliensis Ecclesiae episcopus h;v«!
gesta synodica a nohi< deHnita suliscripst.
Ego Gaiidentitis Valeriensis Ecciesiae episcoius
lioic gesta synodica a uebis definiia stib&cripsi.
Abbate$ ^.
iuliauHS indignus abbas baec geita syaotli&i a
iiobis definiia subscHpsi.
Involatus [(/•, G., Inviolatos] Dei uuiu abbas st-
militer.
Annila Deo miseranle abbas similiter.
Yiearii efnseoporum f,
Liboratus diaconus, agens vicew doininl uiei Sin-
duitti Ecclesiar Segobiensis episeopi, hsec gcsia eou-
sentieos subscripsi*
Egila diaconos, agens vtcem dominl mei Munuli
uua pro hiijus sacr» sollicitudinis voto el cursuin _ ....
pr^uniis vite in pace Iransigere, ^^ ^,i ^m^;, h ^^^^^!^*'^^ ^f»'''^»' ^«^ ^'^ "''''^
cem|»ora ad se in pace remissis iniquitatibus pervc-
nire , qiialiter et hic felicia tempora ducat ei relii
coui omnibus quibus priucipatur ad Christuni sine
cunrusioue pcrvcniat , ut quia per eum coruna nostri
ordinis in melius resiauralur, coronam futtiri regni
capidl e« hoc in regione vivorum regnans cum Chri-
sto iii sapcula saeculorum. Amen.
Pontifices,
Ego Quiricus urbls '^ regiae metropolitanus cpisco-
pus hapc gesta synodica a iiobis defiiiita subscripsi.
• iE., T, "2, iirjbis r*'eiias eccleiia inncto! Motkv^
^ Aoitaltiiu siiscriptio desum|ita esl ci U. H , E. i,
T. I, U., G., deest m reliquis.
« Vicariuruffl subscrlpiioncs dfprotn|»t.r sunl ci
lieiis subscripsi.
Julianus ^ eeclesiae monasierii saucii Micliai^lis
abbas haec gesla synodica a oobis definita susbcrip>i«
Valderedus ecclesiae monaslerii sanetae l.eoc:idi;u
abbas baec gcsia sytiodica a nobis defliiiia aushcripi*i.
Gratinidus ecclesiae monasterii saactorum Cosniu)
et Damiani abbas baee gesta synodalia a nobis cdila
sobscripsi.
Absalio ecdesiae monasterii sanclx Cnicis abbus
har^c gesta synodica a nobis dellnila subseripsi.
it:., r . I, 2, cum dosiul iii c^lcris.
<< liic el scqueiites qui subscribuut ad abb.-iles
pcrtineui; buc lainen loco scripii sunl, quia isio
ordin^ iii Cudicibub rei>eriiiutur.
4t COLLfectlO €Al$iO(itUM 8. 1S2D0R0 HIS^Al. ASCttli>tA. log
iriorentas ecclcsia nonasterii Mncts Ealali» A Gudila EedeM» ToletanaB airchidiacomit baBCgtsia
irbl>aa bce geata synodica a nobiB deUnila subscripai. synodica a nobis definiia subscripsi.
tvii
CONCILiUM TOLETANUM DUOtJEClMUlMi
GBLBBRAtUM SUB DIE QUINTO IDtUM JANUAlilAiiGH » MKJL DGCXIX, ANNO PBIIIO OBTHOtJOli
ATQUE SBBBNisSIIil i>Olil!ll IfOSTBI EBlTIGil BB^IS.
4S7~48fli ^^ «X glortoso praMiicti princlpis
|assu in unum tuissemus siggregati conventum et in
basilica sanctorum Aposlolorum debitis in sedibus
locaremur , adfblt coram nobis idem clarissimas •
t»riiiceps liumilitaiis gralia ptenus ki claro |>ielatii
fcuitii conspicuus, qiii nostro se coMul reclinem
exhtbens ac dcvotum in primls ojftnitim sacerdoium
se commiiiil precilnis ad}uvaodum ; deinde grates
multipiices omnipnienti Domlno agii de couventu
loiius concilii . qnia et gloriosae jussionis soas ut in
iinom idessent ImpteYeririt vouim et alteraib visionis
Innovaiione se reflkerifit gaudlbrnm ; detnde adji-*
eienl sicomne e^t coticilhitfi atlocntus : Non dubioni,
i^iitctissimi Paires, qnod optima conclliorom adjQ-
toria ruenti miindo snbveniunt, si onieiosis quoi
corrigenda suiit studiis peragantar, et idedqvibus
ibalis tfrra prematur qiiibusque plagis proventu
tii^ram succedeniitim teriatiir , paiemitati ▼estrae
bon reor esse incognitnm. Obinde quia eertum apiid
hos gerimus qood prd coittemptu ditinorum piaece*
tlforum lerra pernictl^ siisiineat prcssuranim, di-
cienie Domtno per prophetam : P¥opUr kbt lugebk
tef ra el In/!rtna6{lttr otnnii qui kabilat fii ea; ideo
bportet ttt quia ore Salvaloris nostri et Domini sal
kerrae esse probamini , ^ tos Salvaiionis obtineat
lucram per qaos regeneratlonis percipit sacrameil-
kumi ut diligentia definitionis vesihe ab omnl emon-
dau ooiitagio et ab ittarmilatis pesie sit libera >» et
bonoram omniuita sit prbvehUboS gratibsa. JAm
nunc quia qnidquid mft adbUc dlcere opportuna ratio
sibtit, quidquid btiam nah*andam viestris auribus
convenit, aut meniorige eararum iniercapedo subdu^
cit, attt fastidiiim l^ollxae oralionis Intereipil, ecee
in brevi complexa vel exarata devotionis meainegoiia
inhttjas tonii cDmplicatione agnoscenda perlegite,
fierte^u didcatlte, diacalsa eHmaiis ae deerecis tiiu-
lorum semeniiis deflnite , ut pura e't piacens Deo
ve&trarum dellnitioiiiim ▼alliura discreilo et regnl
nostri primordia decoret exnndatione jusUliae » et
enrorel pAebiaim dlgna oohift»eat severtiate ccnsurae ;
scriptam fitenim : JuMdiia Uffat ^nlem, mtMraf fa»
rrt populoi peeeatum'^ Tabe suseepio a glorioso priu-
cipe tomo, }pro um satulMri inTitameiiio et eopiosas
grates re:ullmos Dnmiiio Jesu iChrisid, et ttem bene-
^iikimiis prbicipl glbrioso. Post egreaSam i«^itur ejus-
dclil iil^renlsfiittii principis haec in Jam dii-t'i totflib
scHp'a Veperimul ^ proliiiatis :
I* tn rfliquil, prasicl' A. et iJ., c/e^fflfufmvl.
1" 1*:. 4, T. f ^ 2., Ibtrma,
In nooiJf/e Domini Ftamui Ervigiui rex tanetissimis
Patribui in hde ioncta sifnodo riBiidektibus,
Gti, revereiitlssimi Patres et honorabiles mlniste-
rioriim ccelesilum sacerdoies, solidiiatem sanctae fidel
veraciter tencins et sinCera cordis devoiione ample^
jn ctens tesUmonium paterniiaiis vesirae forUssimom iit
saluils nostrae adtoco adjumentum , ilt, quia regnani
faotore Deo ad salvationem terrae et sublevaUonem
plebium suscepisse nos credimas, sancutudinis ve-
sirae consiliis adjuvemur, Unde licet sublimationi!»
nostrae priinordia paternitaii vestne opinabili rela-
Uone non lateant, qnibos clara dlrinorum Jijdicionini
dispositlone prsveblul et ^egriandl cririscendeHirt
sedem et sacrosanctam regni perceperim unciionem.
nanctamen meliusid poteriUset scriptoruin reiaUoni^
eognoscere et promutgailonis festrae senteuUis pubh-
eare ; ut sicut eadem regiii nostri primordia conventns
vesiirae sanctiludinis compererit divinilus ordiiiaia, iu
ei bis oraUonum solameu iiripendat et salubrium coit-^
siliorum nulrimenta imperllai, quosdsceplum reguuiu
Q sicut 489 J^i" vesiris assensionibus teneo gratum,
iia vestrarum benedictionum perfniatur defiiiiUonibus
consecrandum , ot innovaiio quodammudo nostri vi*
deatur imp^rii haee nuuierositas vestri ordinis aggre*
gaU. Et ideo quia Domlous in Evangelio prxcipit di-
cens : Amen dico tobis : ii duo ex vo^i eomenierint
iuper terram^ dt omni re quamcuuqike petierint fiet illit
a Patn meo qui in cmlii eit; ob boc veiietabilenl
paterikiiaUs vesir^e cdsiain cuin lacr jrmaruni etfusiooil
tonvenio, ut aeio vestri regiminis purgetur terra a
contagio praviiatis* Exsurgite, quapso , exsurgiie^
Cutpaioruin solvite nodos, transgressorum niores cor-
rigite inbonesios, exeriie x<;ii disciplinam in perfidos^
superborum mordaciutes exsiiuguite, oppressorum
ponderibus subvenite, ct, quod plus his omnibus est,
D Judxorum pesiem qux in notram semper recrudescit
inSaiiiain radiciiiisexsUrpaie : teges i|uoque quae in
eortimdein Juda?orum perfidiaio a iiobtia gloria novi-
ler promutgatx' sonl oinni exaniinalinnis probiu e
perCurriir, et iam eisdein legibiis tenOrem iiiconvul-
sutn adjiciie, ((uam pro eorumdem perfid>irum exces-
sibus complexas in unum seiikeniias promutgate. Ei-
enim valde n<'bii eavendttm est Ae lot aniiquoruui
canoniim rcgttlae» qune pro eorum erroribus suni eliam
cum aiiatheroaie promulgaiae, nos illorum icaipis ob-
noxios reddant , si iioslri regni temporibus eorumdem
dinonum construciio dissoluta perirans^at : praeaer"
tim si legls illiuB , qiiod absit , sereniiatis noalrae iB
e B. R.^ E., ItT. )» ^^comperims.
m GONCILIA BlSPANIiE. - TOLETANUN 10. 470
lempora illa clarae fiJei intiilulio cessei, ubi divs A Idauni Janoariarum, nnno rcliciter primo regni acre-
nieiBorw doninua alque prcceasor noaier Siseburaa
m iNDiiea aaocesaorea auoa aiibperpeiua malediciio»
nis eeoaiira obatrtnsit qoicnmiue refvm mandfiaaa
Chriaiianum Jndco serrire Yel famulari permiaerH.
?Mi bM illud qooqne Teairfa Deo IkladUf iiiTeroaen*
sibua corrigendtim, qootl deceasoria noalri prasceplio
proiDuffaia lege aancivit, ui onmia anl iif eipeditioiie
eierciios non pro^^n-diens aui de eierdin fugiena
tesliroonio dignitatis sn» sil irrevocabiliier cnrens ,
cnjos j^eTentatis injtiiiutio, dum per lotos Bispaoi»
tnes orilinita d currit, dimidiam fere panem popoli
ignoliin ati perpeiu» subjugavit; ila ot qitia in qni*
biiadam villulls vel lerritoriis aive vicis peste bnjus
infomationis habitatores ipsonim ioconim siint dege-
neres reddlti, qula testiflcandi nullam liabent licen-
liato , veritatis ei toio videator interiisse censitra :
stcqne gemlno malo terra atteritur, dom ei tnfimi'
plebioiit nolatur elogio et rcperieflidae veriialis desii*
lutur adjumento. Unde ficet eamdem legem noatr»
glorix mansuetodo lemperare dispcmiit ; vestr» la-
iRien |>aternftatia sententia hoa quii per illam tituliim
dignitalisamiserant 490 re^Bsttri iterum claro pri»
aiin^e generositatis testimonio devotissime optal,
fluaYiter nec nostra gloria roiniaterinm crodelitati
adhibeat, nec tam sasva praeceptio terram sub diotino
infjimationis jiigolo premai. Nam et hoc generaliter
olmecro, vt quidquid in nostrae glora legitius absnr-
dum, qntdquid jnstitiae vtdetur esse contrarium una^
nimiutis vestnc judicio corrigatur. De caeteris aatem ^
cassis atqoe negotiis , qiia novella competont insti-
lotlofie llrmari *, evideniiuin sententlaram litulls ei-
ar^ntla conscriblte, at qaia prssto sunt religiosi pro*
vinciamm rectores et clarissimorttm ordioiim toiius
llispanix doccs, promolgationis vestr» sententlas
coram fosili pr»noscentes eo illas In commissas si-
ti lerramm laiitiidinea inoffensibili eieraiit judicio-
Tum instantia, qiio pra aentaliier assisieules perapicua
oria vestri conceperlol Instiiota, Omnea taroeo iir
rommunecouvenio,et voa Patres sanctlaaimos, et vos
tllosires aula regix viros, quos interesse buic sancto
cimriiio delegil nostra soblimltas , per divini noml-
uia attesiatlonem et terribilem cunctis futuri judicH
-diem, qoia aine personarom acceptione aliqn» vet fis-
oitaiia pI iranquillitatis nostrae sedis Toleto.
iii itonuiie Domhn Flavius glorio$u$ Ervigiui rex ^.
Magna aalus p<ipulis gentisque nustrae reguo coii*
qoirilur, ai harc syuoUalium decreta gesiorum sicui
pio devolioots noatrai studio acta suur, iia inconval-
slbilta iM»air» legia valido oraculo confirmeiiiur , ui
quod »ereoissiroo nosir^ celsiiudinis jussu a vene-
raniKs Patribus ei clarissimis palaili noatri aenio*
ribus discreta iituiornm eiaratione esiediiuni , pr«-
seniia hujua legis nosirae edicto ab «mulis defeuda-
tnr. Esi enim baec ipsa ilefiniiio canooumsub ist^
notala ordine tituloruro :
481 1* ^^ nfpAa H tomfitmttta colUittone $anetm Tri-
niHUii cl ftrtBeleciione (aitigii prittctpo/ts.
B In noroine gloriosi doroini iiosiri Crvigli regis pri-
mi (iiei syuodali eiord!o coasedeniibus episcopis at-
que seniorlbua palatii univeni a , habiia primum e»t
de aaiicia Triniiate cnllatio, non qu« novello eiara»
llonia stilo deftniia patescerci, sed qu» verlus aiio^
pliciorihus aese pigrls sensibus paieracta mooslrarei,
ttbi praemiiaa seroper leciio prxcederei qood aeqiieus
espoaiiio aperirei. Credentes pariter ei d'»centes de
eadeiu sanct® fidei puiitaie quidquid evaiigeiica et
aposiolica iradiiio saniit, quidqaid aaocia syiiodua
Nicaena consiiiiiii» quid^^uid Constaniinopoliiaiia Pa-
irum aggregaia^lleciio promulgavii, qHldffuid Ephe*
si cmtus dellnitio docuii , (|ttid<|uid etiam Cbaicedo-.
nensis concilii proroulgaiio deflnivii, sicui muliorum
aliorum caiholicoruro Palrum documeniis id sacra*
mcnium oiposiium iraditumque nobis accepimus, sj-
cui eii:im in oiissarnm aolemiiiis paiulis confes«»io-
flum vocibos proclamainus :
Credimua in unum Deum Patrem oomipoieiitem,
factorera cceli ei ierras» visibilium omnium ei invisi -
bilium conditorem « ci io uuum Doroinum Jcsuui
Cbrisium fiiium Dei unigenitam» ei Patre njiuio aii^
ie oronia saecula , Deum ei Deo , lunieu ei Iumi«e»
Deum verum ei Deo vero, natum, non ioctum, ho*
niOttsion Palrip boc eaiejusdem cum Paire subsianliae,
per qacm omnia facia sunt quJB in C(»lo ei qu» iii
terra; qiii propier nos et propier nostr.im salutem d«!-
acendii et incarnatus est de Spiritu sancto ei Mari.i
vii^ine homo factus, pasaua sob Poniio P4Iaio, et se-
^ore, >ine aliqoo quoqne aui malignae contemptionis 0 puliu* ^t^ia <llo resurreiii, ascendii io ceelos^ sedci
scrii ulo .lui Siibveriendas veritaiis studio, qfisqne se
vcsiris senstbus audienda ingesserinl sana verborum
t^iamitiatione discotite, saniori quoque jndicio com-
probate, oi collatarom habita prius delibtTailone
raiiaarom discreia vestri ordinis condalur probitas ti-
toloram , qualiter cum vos amor xqoitatis in neg«>«
liorum acceleralione reddiderll ferv.dos, efficieHlia
qooqiie jiistorum opernm connectai Deo perenniter
Miciandoa, ul bfHiorinn vestrorum aciibus lastabundus
«t pneacniis vii« capiam lucrum oi JBlemarum per>*
£ra:<r vobircum gaadiis mansionum* Datam sob die v
ad desteram Pairis, iterum venturus -iu gloria judi
care vivos et mortuoa, cujus regni non ei it finis :
credimus ei in Spbrliuni baucium Dominuro ei vivifi-
catorem, ei Paire ei Filio procedeniem,cum P;iirc ei
Filio adorandum ei gloriAcaadum,qui locutus est per
prophetaa:in uiiam caibolicam alque apo^iolicjiui
Ceclesiam : oonfltemur unum lapii^nia in reuiissio-
neni peccatorum : eiapeclamus resurrectioncm n>or-
tttorimi eiviiam foiuri aaculi. Aroen.
Posi paciflca igiior hujua aattcts fidei conclama*
tionom c stttdia illa ae primom nosiris sensibas aalu*
" B. U., E. 4, U., formari.
^Mxc coiici ii confirmatiu iiou Ihk Ioco, sed ud cal
cen) concilii ropf>.ritur in D. R, G. i, T. I, ^, r.,(i.
« B. li., E.4, T. I, % U.,co//o/io./«ia.
ili GOLLCCtk) CANuAUU S. ISlDOriO HlSt^AL. ASCHlCTA. <7f
Uris cognilio agnoscendam invexit» qns (anto eorda A 493 'L De Ai« ^t p^UeMiain non tentieHiet
niiinittm ardore charitatis ad«trinxit, qoanto se eadem
•l*8a cognitio in conventa gen^ralis concilii praen&-
atendnm exbibnit; Btenim aub qna pace vel ordine
i^renisaimoa Errigias princeps r<ignl cbniceoderlt
cttlineft, regnandique (ler aacroaanctam unclionem
aiiaceperit poteautem, 48S ostensa nos Scrlptnnl-
him etMeiitia doCet : in quibils et pRecedentls Wam-
banb principls poonltcntiae sasceptio noscitur, ei
translatos regni bonor in liujns nostri pridcipis no^
mine deritaibr. Idem enim Wamba princeps dom
Inevliabllls necessiindinii tener^tur dYcnto, suscepto
rfligionis debito ciilio et Tonerabili toiitfurae s^crae
signacolo^ mox per scrtpturam definitionis suae bonc
inclytam doininum nostrum Ervi|[iutfi post <e praeele
acckptunu
Pleroroqae lii, quibus miseraiio Domiiii eiiftm
nolentibus subvenit, beneflciis Dei videniur esse
ingr.iti et abuii graiia iargitoris qoa bene usi imte-
rant coiisequl abolitiuaem facinoriSy iinpiignani sasfie
quod bunorare debuerant, et profanis qua^siibtf&irt^
dullaB gratiae munus a se rejiciiint quod suminis
voiis ainpleeii debueront. Etenim mulios saepd
conspeximus et in salute poslios ullimum deslderan-
tes pceiiilentiae rructom, et rur.<>us niraielate aegriiu-
dinis iia loqoendi et sentiendi perdidisse iiaiurale
o^^ficiora, iil nulla illis cura salulis siue vtderetur
inesse, nullo etiam pristinae devoiionis iioscereiilor
desiderio anbelare : quoruin lameu casibus rraterni-
git r^gnKturum et sacerdoiali benedictlone ungen- • ^» cr»iidoleiis iia laliimi necessiutes iu fide sua
duih. Vidimiis eniin et pariier paiulo altcirn» \isioni8
intuitii praeluCentil perspeiiimtts btijus praemissi orJi-
Mis sdrl}itttras , id esi noliiiam nianu senorhim pal^lil
robora!lim , coram quibus anleredens ptinceps et re*
ligtonis cttllttin et tonsur» sacrae adeptus est venera-
blle signum ; scripturam qiioque definliionis ab eo-
flem editam ubl gloriosum doyiinum nostrum Ervl-
gilim polt 80 fierl regem exoptsit; aliam quoque in-
fbrmation^m Jam dicii viri in nomine honorabilis et
aiinciissirai fratris nostri Juliani Toletanae sedis epi-
it:b|ii , ttbi eum speratit pariter et instruxit , ui sub
ifmiii diligentiaeordiuejamdictutti d<imlnum nosirum
Krvigium in regtio ongere debdret, et sub otniii diii"
g^niia ttnctionis ipsitti celebritas fierei; ih quibus
suscepil, ut nliimttm iilis Iribiiatur viaticum, qnoi
scilieel sino fructu po^mtentiae non viileautur Iraos-
Ire e saeculo : si rorsitan respiciente Doo sailttti
pristluas reforfflentur, aguni cau ionibiis vanis el
oppositionibus exseerandia qualiter ai se lonsurae ve-
nerabile signum expellant atque habituin religionis
abjiciani , iinpudeniissime assercntes ideo se iiullia
regulis ecelesiaslicae disciplinae sub boc voio leneri,
quia paeniienilam nec ipsi petierint nec seniieiiies
acceperini. Qaorum impudentia procax et obstinaia
procacilas nequaquam lalia diceret, st qiialiter aJ
viiam per sacrosancii lavacri gra^iam vrnerit me-
minisset. Etenim parvulorum infaiitium viia origi^
nali peccato obiioxia , quae nullo per aetatem disccr-
Seripturis ei subscriptio nobis Ojusdem Wainbani ^ "«"<"* '«* expelendi sensn aptior jiidicatnr nisi
priucipia clarttii , et Omnis evideniia confirmationis
earttmdem Scriptttrarttm sese manifcste monslravit.
tiiiibtts omnibtts approbatla aiqiie perlectis dignum
saiis nostro coettti visum est, ut praediciis delinitioni-
btts Scriptttrarutti nbsiirorbm omniutn conflrmaiio
ap|)onatur; ni qttiante tempira in occultis Dei judi-
ciis praescikus est regnaturus, nunc maniresto in tem-
p<»re generaliter omnium sacerdotum babeatur defi-
iiiiionibtts coiisecrattts. Et ideo soluia itaanos populi
ab olnni vinculo juramdnli, qiiae pra;dictd viro Wam-
bae dum regnttnl adhuc tenieret alligaia permansit,
bunc solom serenissimuni Ervigium principem obse-
qnendnm gfato servitii famulatu sequatur et libera ,
spoosione fidulium, baptismi accipiat sacrameuiura,
nullo sensu, nulla etiain discretionis indusltia id
appetere possuiii. i}iide sicut bapiisraam quod ue-
scieniibus parvuiis siue ulla conteraptioiie iu fide
lautum proximorum accipitur, ita et poeniieniiae
donuni qiiod nescieiitibus illabliur. absque ulb re-»
pttgnaniia inviolabilitcr bi qui illud excepcribt ob-
servabunt. Si quis autem qiiolibet modo poeniten-
tiam aecipiens hoc violaveril synodale tnstituiiini,
ut vere transgressor paiernis regulis feri^tur, n#«
enim isia instituentes sacerdoles quosque, ut paasiia
et licenter donUin pcBuiieutiuc non peteniibiis au-
deani prorogare, absolvimus, sed bos qui qa:ilib(>t
tttem ei divinttm judiciom in regno praeelegii et dc- j^ ^^^^ poenilenliam susceperint ne ttlteriu^ ad miliur<|
cOssor princeps siiccessurum sibi instituit, et quoil
siiperest quera toiius populi amabilitas esquisivit.
Unde, his prtf^cognltis aique prxscitis, ^Orvlendum est
sttb Deo cdili prMirto principi noslro Crviglo rrgi
(^um pin devotiwrte, obsequendom eiiain prompiissi-
ma voluntate , agenduni et eniieiidum quidquid ejus
saluti proliciai, qttidqliid genii vel utilitiiilius pairiae
(U:e consulat : untle non erit jani deinceps aut ab
9ti.tthematis senieniia alienUs, aut ii divinaeanimad-
versionls ullione secunn , qni<iqnis superbe cnnlra
saluiem ejns de^nceps aui crcxerit vocem aul com-
tnoverit ca^dem aui qiiaincunque exqiiisierit Lrdendi
bvtaiiuiiein«
cingulttra redeant relegamus, Sacerdos tamen qui
noii sentienii nei|tte petenti ausu teraerario pceoiteii-
iiam dederil, neqoe se exbortaiuin ejusqui poeniteii-
liara accf pit manttuin indiciis vel quibttslibet aiiis evi-
dentibus significationibus inviutum fui:»se probaverii,
uiiiiis anni exconimunicaiionis senientiac subjacebiip
494 ^'L De tulpalorum recepiione vel eommunione
apud Ecclesiamk
Vidimus quosd tni ei fleviinits ex numero rulpatoruni
receptos in gratiain principiim ci extorres exbtilis-c
a cbllegio sacerdoiunt : qiiod denotabile raalum illa
tes agii qua licentia principalis in quo se solvi
licenlius curat ibi aiios illigat, ei quos in suanl
communioneni videtur susciperc a coiunluniono t't
pace Eeclesiae eligii sefMirare, ul qui cuin ilfo eon- A imittuo, ut dioeceses quae nunqtoani episoopos ha-
Tescuni soia saeerdoium communione priveniur. El
ideo quia remiiBsio talium qui conira regem, getiiem
Tel patriam agonl, per deflnitiones canonuin anti-
quorum in potestate solum regia apponilur cui el
peccasse noscuntnr, adeo nulla se deinceps a talilnis
abslinebit stfeerdolum cominunio, sed qoos regia
potestas aul in gratiam benignitatis receperit aul
parliclpes tnensae sua^ effecerit, hos etiam sacerdo-
tum et populorum confcntus suscipere in ecclesias-
lica coiomilnione debebii, ul quod jain principalis
pietas b^bei aoceplum nec a saeerdoiibus Dei habca-
tnr exlraneum.
IV* I^f in lotU uM ijmcopus non fuU nunquam epitco-
pus orttinefttr.
buerunl non habeant, tcI ilta didscesis quae atiquan-
do babuit liabeat proprium : secundum auteni hane
prosecutionem sanciitaiis Tcstrae dst aesiimare quM
fieri debeau Genectius eptscopos dixit : Sl placel
insinuatio rralris et coepiscopi noslri Feticis, ab oni-
nibus conflrmeiur. Ab unifersis episcopls didttm
est : Placet, placet. Itein ex concillo Afric» III, ca-
piiulo XLH, ubi dicit : Ut non acdpal allnm cpiM*
fum picbi qwB in dicec^tim $emper smbjacuit, Epigo-
iiius enim episcopus inter cattera sic dixii : Hoc dict»
non debere rectorem accipere eam plebem quie in
ditecesi semper subjacuit nec unquam propriiim
ttpiscopum liabuit; quapropter si uniTerso sancUssi-
mo ccetui placet hoc quod prosecutus sum coiifirnid-
)orum institutionibus contraire et sanctorum B tur. Aurelius episcopus dixit : Fratris el consacer-
dolis nostri prosecntionem non obsislo, sed hoc me
et fecisse et facturUm esse profileor. Iiem ec conritio
Sardicensi ubi iiiter caeiera praecipitur : Licemia
danda non esl passim, si enim sobito aut tIcus ali-
quis aut modica ciTitas, cui satis est unus presbyter,
Tolueril sibi episcopum ordinari ad hoc ut Titescat
nomen episcopi et auctoritas, non debent illi ex atia
provinciA iOviiati facere episcopuin. Iiem de s-nteiH
tia eorUm qui hujusmodi ordinaiioiies faciuiit vet «lc
his qui conira b.Tc instituta canonutn ordinatitiir,
ex tioiiCilio Tauritano, titulo ii, ubi dieit : GesUiruiii
quoqiie serie Conscrtbi ptacuit ad perpetem dscipli-
nain quod circa OciaTium , Ursiuneinv Remigiimi ac
Treferlum episcopos synodus sancla decrevit, qui in
feioDlbos parens noTAiu et tnjuslam illtc pontiflcalis C gsurpationis quamdam de ordinatione sacerdoiuih
Palrum decreta conTellere quid aliud est quam tiu-
culum sol^etatis Cbristi abrumpere, et usurpatae
)>raesumplionis liceiuia btatum totios EctSlesix dissi-
par^? Prosequenie igitur Tenerabili et sancilsslmo
Tiro fratre noslro Stepbano Emeriteiisis scdis epi-
acopo, res nobis noTellae praesumptionis usurpatione
ieee intulit pertMClanda, lanio cominunionis no-
Urm judicio CTetlenda, quanto et privatis noscltur
aosibns perpetrata. Dixit enim Tlolentia principali se
Inpttlsutn fnlsse, nt iii nionasterio Titliila^ Aquis,
ubl Tenerabile corj^us sanctissimi Pimenii confesso-
Hs debiio quiescit honore , noTam episcopaiis ho-
noris ordinalionem efliceret. Et ideo quia indiscreto
ei facillimo a»sen u inj istis Wamba^ principis ju>-
aedis prxeteclionem induxit, ubi canonica instituiio
M fieri omnimoda ratione refeilii, praediclus idem
Vir proslraius humo medicamine nostri pr;ecepti el
•ibl dari Toniam petiit, et quid potissinium fieri
oporleret de persona ejus qui iltic ordinatus fueral
nosiri oris senientia decernendum poposcit. Sed
quin reracUer imo colnmuniter noTcramus prae-
dicliim principem consitio lcTiiatis agentem non
coium praccepisse, ut in praedicto toco Aquis ept*
acopus fleret, sed etiam iia euro consiieiis obstina-
CionilHis definisse, ut bic in suburbio T«}leiaiio in
Kcclesia )>raetoriensi sanctorum Petri et Paiili epi-
feeopom ontinaret, necnoiv495 ®t i>^ ^il^^ ^i^i' ^ci
villoiis similiter fuceret ; ideo pro tam insolenti
Inijusmodl disturpaiionis licentia quid de bac re
bnberent canonum instiiuia in medio prorerri pras-
repimos. Tunt liasc in ordlnem constitiita perlecta
sufit : in primis ex eptstola Pauli ubi Tiio discipulo,
ot episcopos per ciTiutes consiituere debeat, prxci-
p:i : ilem ex concilio Nlcaeno, titnlo tiii, ubi inter
caeiera praecipitur ot in civitsite non Videantur duo
episcopi esse : ilem ex concitio LaoJiceno, tiiulo
Lti « iibi dicit : Non oportet in vicis ei villulis epiico-
P0S ordinarif el cu tera : iiein ex cnncilio Africx II,
liliilo T, iibi dicit : Vt dicscnis qucc episcopu*n nun-
qnnm hubuit non habeat, Fetix episcopus Sctcmsila-
nu^ '-■ dixit : Etiain si hoc placct sanciitati Tesir;£
invidiam Tocabantur, quud ealenus his TiJetur in-
dutiuro, ut de castero bac alictoritate commoniti
nibit usurpare coneniur« siquidem ea s^ ab hac causa
excusAtione defenderint qua dicerent prius se nob
esse convemos. Proinde judicavit syiiodus, ul si
quis ex hoc fecerit contra instituta majonim, sciat ts
qui ordinatus fuerit 496 sacerJuiii se bonore
priTanJum, et itlequi orJinaTerit auctoriiatem se in
ordinationibus vel in conc iliis niinime retenturuin*
Nnn solum aulem circa niemoratos episcopos haec
Sententia pr^Talebit, seJ et circa oinnes qui siinili
errore deCepii orJinatioiies hujusmoJi pcrpetraruui.
His igilur fortissimis regulis cffeclum pii operis ap-
ponenies id coininuni Jclinitione elegimus, ut in
ioco vitlulas snpraJicta* Aquis deinceps seJes episco-
palis non maneat, ncque episcopus illlc nltra con-
siituendus existat. Ilic lamen Guniutdus, qui contra
majorum decreia iltic viJctur institulus fuisse episco*
ptis, nullis canonum erii aJ condemnalionem sui
sententils ulciscendus, qtiia non ambitionei sed priu-
cipis impulstone illic constitil ordinatus : el ideo
hoc itli remedium bumaniialis concediinus, ut in se-
dem aliam decedentis ciijustibet episcopi transduca-
lur, ei praeJictus locus sub inonasiica deinceps iti-
siitutioiie mansurus non episcopali ullra privilegio
fretus, sed sub abbails regimine, sicut hucusque
fuit, erit niodis oninibus mancipandus. iam Tcro de
Lft.» E. i, Seltmsditanut. T. 1, Sceiemsditanus. T. 2. S^L^nulanus.
47« COLlJBCnO CAliUNUM S. tSIDOAt) IUSPAL. ASGRlPtA. 47G
iffiero geoerate poaeiiM editiiim^ si ^ttis contra A praesiiloi, eideeodenUbiu e^sco|NS oligere lacccMo.
Iiffo aiKMiolica joasa, ai «tiiis eonira tuoc eaeooiiai
iiilerdicia ?enire cooaverii , oi io l«J«is illis e|Msco-
pum eligai fieri obi episcofnii oumioam foii, alt
aoolbeioa in oon«>peao omnipoieolU ]>ei, el InsofMf
Uin ordioaoi qoam ordinaltti gradom iui ordtois
fierdai, (|uia non solum antiqttorum Pairum decrela
aed ei apoauiliCA aosus <si convellere iiisiiiiita.
V. De foaramifttm eQntnelvdwe uieeriotum flBdiin-
mot 901 o^/flfii l>«o per u taerifidU tton eommuHh'
eanU
Relalum iiobis est quosdam de sacerdoiibu^ non
lot vicibus communioni8 sanctae giaiiam sumere
qi:ot sacrificia iii uno die videotur offerre, sed iu
uiio die si pluriiua per se Deo ofieranl sacrificia in
oiiiiiibus se oblatiouibus a cominunicando SHspeo- B eeniiam perdiderunt
m; iia lameo» ol qoisquis tite fuerii ordtnalua» ^mi
ordinaticmia aua lempui iofra iriom mensium spa-
Ihim proprii metropoiilani prssomiam visurus acce-
dat, qualiler cjus auclorilaie vol disciplina instru-
ctus condigne auscepiB sedis gubernacula leneai.
Quod si pOr desidiam aut negleclo quolibet ronsiiluti
lcmpiiris meUs eioessoril, quibus melropolilaiii sui
nequeat obtuiibus praeaeouri , eicomniunieatum se
peroninia aoverlt, eiceplo si regia jussiouo impe^Ji'
Itim 00 esse probaverit. Hanc qooi|ue d«a(iitioias
formulam» aicrn de episcopis, iu eide caHeri8ecdf>
sianim reciorilios plucuit observandain.
VII. De receplo leitimomo penonarum qm per iegfm
quce de promotione exereiUu faeta etl teeiilicandi ii-
d iit, et in sola tantum cilremi sacrificU obla-
tione communionis sancix gratiam sumanly quasi
iion sil toties reus illiua veri el iingularis sa-
crificii, quoties participator corporis et aanguinis
boinini nostri Jesu Cbristi esse destiterit. Nam
xt:ce Apostolus dicii : Nonne qui edwU koeiias
participee tunt altarief Si ergo qui eduut bostias
paiticipes sunt aluris, cerium est quod bi qui
sacrificantes nou edunt rei sunt Dominici sacra-
nienii. Quicuiique ergo sacerdotuiu deinceps divino
aliario sacrificium oblaturus accesserit et se a
communione suspenderit, ab ipsa qua se indecenter
privavll grafta communionis anno uno repolsum se
tooverit : iiam quale crit illud sacrificium cui nec
Oinnis discipliiia sic subjectoi debet argtiere tit
spem veniae non videatur auftTre, ncc fundiius cur-
vationis inducere jugum, sed lemperaniiae aeinppr
adbibere consultum. El ideo qiiia le«'em illam a do-
mino Wambane principe editam , qo» de progre^-
iiooe est esercitus annotata^ bujiis principis iiosiri
et 48g doraini Ervigii mansueludo temperare dis-
posuil, adeo anniienie nobis glofioso et religiosissimo
Ervigio priocipe nostro necessarium hoc sanrtum
concilinm definivil, ut hi qui per supradictam legiiu
testificandi dignitatem perdiderunt, recepto tesiimo-
nio pristinas digiiitatis causas essequi possint debtise
aciionis, qoaliier nobiliiaiis solits tiiolum reporiao-
les el qa« de praeterttis legillme tesiificare volucrinl
ipse sacrlficana participasse cognoscitur ? Ergo hoc^ licentiae obtineanl votum, ei a judidbua oulHs proltt-
modb 497 omnibus esi lenendumi ut quotiescun*
qiie sacriflcans corpus et sanguinem Jesu Christi
Domini nosiri in alurio immoiat, loties perceptioni
Torporis et sanguinis Cbristi se participem prae-
l)eat.
Vl. De eoncesea Tolelano pontifici ^nm/is lynedt
potettate^ ut epiecopi alieriui provinciw eum conni^
tentia principum in urbe regia ordineniur,
lllud quoqiie collatione mutua deccrneiidum iiobis
occurrit, quod in qulbusdam civitatibus decedentibus
epi^copis propriis, duin difleriur diu ordinatio suc-
xessoris, iion miiiima creatur et officioruin divino-
tiim oflensio, et ecclesiasticarum rerum nocitura
^rditio. Nam dum longe lateque diffuso tractu ter-
Yarum commeamum impediiur celeriias nuotiorom,
^uo autnon que.>t regiis auditibus decedentis praesu-
lis transiius Innoiesci aul desucceisore moiieutis
*episcopi libera princi,is electio praesiolari, nasciiur
saDpe ei nostro ordini dc relaiione taliiim difficultas
el regias potesUti, dum conMillum noiirum pro iub-
rogandli pontificiboi iostinei injurioia necessiUi^
Vnde placuil omnibua poniificibui Hispaoiae alque
G^lliae *• ut salvo privilegio unioscujusque protinciae
licitum raaneai deinceps ToleUno ponlifici quoscun*
que regalis poieaias elegerii el jam dicti Toieuni
cpiscopi judicium dignos esse prolMverU, in quibus-
llbet provinciis in prji cedentium sediuni praeficere
bitionibos arceanlur, boc videlicel adj cieutes, ui si
quid in prieteritis teatificare voluerutit, si pro sola
btqiis rei infamatioDO rqeeii sont, lesiiuuinio suo no*-
per conqutrant qood in praeteritis conquirere pole-
rani, lanUim si illo tempore qoo in prapteritis ad
testimonium dicendom vocati sunl el iupradiclae legii
ioitittttiooibui reprebati aol aliam criminli oolam
eoi tuoe non babuiiie patoerit, aul tricennium luiie
effnuiiiie eum ad leniimonium fiierant prolati lii qui
eoa reprobaverant manifesie convicerint.
¥111. De hii aui uxorei iuai divorlh inUreedonH r«-
linquum»
Praeceptom Domini eat ut, escepu causa foriuca^
tionis, uior a viro dimitti non debeat. Et ideo quicuo-
^ que cilra cuipam criminis supradicii usorem suam
quacunqoe occasione reliquprit, quiaquod Deus juiiiit
ille separare disposuii, undiu ab ecclesiastica com»
uiuniooe privaius et ceetu omnium Cliristiatiorwo
maneai alienus , quandiu el ad socieuiem relicls
coAJugis redeal, et pariem soi ciirporis houesu lego
conjugii sinceriur amplecuiur et foveat. lli lamen
qui iam admooiti a aaoerdote semel et bis lerque lA
corrigantnr ad charum suae coajiigis noluerint rediro
consortiom, ipsi se suis ineritis ei a |»alatin» dlgul-
tatis officio sepsrabunt, et insuper generosae digui-
Utis lestimoiiium» quandiu iu culpa fuerint, amiasiiri
sunt, quia carnem suam discidii Jogulo tradidenuii.
• lii £. 4, T. I, 2, desunt vcrba : ffifiie GuHia,
ifl
COftClLlA lltSt^AN1i& -^ TULETANllM Xtk
4tS
imm prommig^im rani, jujUt mrumdem U§um frm"
fixnm ofdinem tUulorum, qui in eodem eanone aH
nmmeranlur.
tlL.Deemtimuihkel^pimqnmiHJufmot^ de damtit Meardoilifli Hel |Mfeiin q«l hi
JvdiMM iDttiiiiia legiim adimplere distiilerfet. item
ne Jodicee i|iiid<|Oftm de pertldorttm excessibiw etira
sacerdoiom conniveniHim Judicire ptroaioani. fiem
lii epiaeopi tonc immanes babeantor t danniis,
cikm (ftnram prcsbyteres et ^x ipti noo oorreierlnt
td 500 ^ ^^ remiteHnt eorHgendt. Item de tcr>
▼tu * principibut misCrendi poCesttie in his qiii coti-
terti td fldem Chrlsti veracitcr ruerinl. Ite^n ut epi^
tcopi omnct Judaeit td se pertinentibot libellotn bmic
de suis editnm erroribus tradtnl, et nt prorcssioncs
eorum vel conditionet in scriiiiis Ecctcslat condtni.
Qtitrum omniain legiim pronlutgttlo gravlda ticul
tynodtli Jiidicio comprotMiit, ilt gcnertll omnium
nostroram dennltlone in eorum erit dclnccps exeed-
t>e Jodaeorum tuiem exsecrandt perfidia di»creiit
tttuloram tenteiitiit edlttt noviter t glorioso principe
iegcs vigilanti sensuOm inteiitiode perlegimus, diil«
creto etiim graviiaiiS pond^Te earum insliiuta pro-
baTitnus. £i quia debiiae ralionis Jiidicio edils syno-'
darli indagatione probtise suiit, irrevocabili dcinccps
JiAliciorom ordiiie pi^i corum excessibus tenebuiftur,
id eit : Lex ile commemortiione prlscarum legum
qiiae In Judaiorum 489 IransgressiOnlbus pk^omiil-
gais tnut, tique de novellt confirmatione earum.
Item de blatphcmatoribus sanctas triniiaiis. Item he
Judaei aut te tut Rlios suos vel famulos suos t ba- ^ ibM eiercendt
piisiiii graiit tubirabant. Item ne Judaei more tuo
celebrbnt Patcba vel cariiis crtumcislonem excN
ceant , ac ne Cbristlanum qiiemqnam a fide Christi
dimoveanu Itein ne Judri sabbata caetcrasque festi-
vilatcs ritus sui celebrarls praesnmant. Iiem ut oronls
Judaeus die^s doininicls et in praenotaiis dicbus ab
opere cessei. Itero ne Judsei more suo dijodiceni
lescaa. Item ne Judaei cx propinquitate sbi sangulntt
bonnllbit ducant, et ut tine benedictione tacerdotit
nobere non audeaiit. liem ne Judxi religioni hostrat
Insullantes scctam suam derendere audeant» ac iie a
Ide refogleniet tlibi te trtnsdacani, et ne quislibet
fuglcntes eos suscipiat. Itein ne Cbrlstianus a Judaeo
quodcunque muneris contra fidem Cbristl aecipiat.
1. De htn qui ad eccleilam eonfugium fadunt,
Pro liis qai quoiibct ineiu vel terrore ecclesiam
appetant, consenliente paiiier et Jubente gloriosis-
simo doroino nosiro Ervigio re ge, lioc sanctum con-
cilium definiVit, ut nullus audeal confiigieoies ad ec*
clesiam vel residentes inde absirahere^ aut qiiodcun-
que nocibilitalis Vel damni scu spolii residentibus in
loco sancto lnferre, tfcd esse potios UU Ipsls qiii ec-
clesiam petoiil pcr oinnia licitimi In iriginta passibus
ab ecclesiae januis progredi, ia quibus triginia passi-
bus uniusciijusque ccclesiie in totocircuitu rcvei-eniia
defendetur; sic tamen ut hi qtil ad eam conftigiunt in
exiraneis vel longe separaiis ab ecclesia domibus
llein ne Judai libros iilos legere aiideant qnos Cbri- G "Qllo modo obceleniiir, sed in hoc triginia passtitim
Mlana fides repodiat, Item nc Judcis mancipia de*
&erviaai vel adbaereant Cbri8t'ana. Itetn si se Juda^us
Cliristiamim ess« testatnr et ob hoc non velit a se re^
Jiecre mancipium Chrisiianum. Iiem professio Ju-
Uaeorom quomodo unusquisque ad fldem veniens lo*
dicqluro professionis suft conscribcre debeaL Iiem
condiiionei Judaeorum ad qoas jurare debcanl his
qui ex eit ad fidem venienteS professiones saas de*
derint. Item deCbrislianis maiicipiis Judaeorum qiiae
f-e non prodiderhtt Cbristiana, slve de pubiieaiori-
bus eorum. Itero ne Judaei a quolibet potesiate ac-
cepta exira regiam ordinationem Cbristianum quem-
qu€ imperare, pleciere vel distringere audeant. Item
iH Judseorum servi necdum adhuc coiivefsi si ad
€hritii gratiam convolavcrmt libertati donentur. ttem
iie Jodaei adniinislratorio nso sub Ordiiie villicorum
atqae actotum Cbrisiianam familiam regere audeani,
et de damiut eormn qoi bis lalia ordinanila injnnxe-
riut. iiero nt Judsus ex aliis provincils >el lerrito*
Tilsad regni imstrl dKionem pertinentlbos vcniens
«piscopo loci vel saeerdoii se praesenUl^ iion diffe-
ral, vel qnid buic m toio observari conveniat. Item
qiialiter eonconos Jiiddternm dlebus instiiniis ad
eplscopam fleri debcat. Iiem ut qniciin(|oe Judxum
seeum obseqaentem haboeHl, expetente sacerdote,
eum apod se retinere non audeai. Itcm ut cura omnis
ditiriogeodi Judaeos solis taccrdolibus dcbeatur.
■ il. R., Ei 4, T. I, t, rticmala.
nnmero ab>que doinorum extranearuin reccptaciillt
progrediendi adiluni oblinebunt , qualiier et rcqui-
sit.'e naturx usum debitis expleant locis et nnlln tc*
neantur evenlu necessitudinis, qui dominicis se de^
fendendos commiserunt claustris. Si quis autciri boe
decretum violare tentaverit et erclesiasticae excoin-
mnnieailoni snbjaccat^ et severitatis regix ferietuir
senientia. Ipsos tamen qoi ad ecelesiain coiifugium
fecerlnty si Juxta prlscorum canonum instituta his quf
eos compelunt sacramenia reddiderini, ei sacerdos
ecclesia ipsius ab ccclesiae foribus non abstraxeriu
aot fuga talium ti venerit tacerdoti qusretida esii
aut damnorum sententia secnnduro eleclionein princi^
pis iiiijusmodi sicerdotibus irroganda.
XI. De euitoribne idolorum.
Prstcepta Domioi siint dicemls : Son faciee ecui^
piite tietfue omnem ^mititudinem qua eet in ealo de-
super et qute in terra deortum, neque korum qu« $unt
in aqutt eub terra : non adofabi$ ea neque eotee. Itein-
que : fiat immolat dii$ oceidctur praster Domino $oii,
liem : Vir aut mulier qui facii malum in cott$pectit
Domini Bei tui ei trantgrediuniur pactum iUiue ut va*^
dant et $erviant dii$ atienie , et adoreni eo$f $olem ei
lunam ei omnem militiam ceeli qutt non priecepr, et hoe
tibi [uerit im/iria/um, uttdien$que inquhierie ditigenter
et verum 501 ^''^ repcreris^ et abeminaiio faeta e$t in
Israelf ei duee$ virum ut muiierem qui rem ecekratis^
|79 COLLECTIO CANONUIl S ISIDOUO IIISPAL. ASCHIPTA. 480
•iififlm p€ri»etrarunt §d poria$ cwtaiii tum et iapidibui A *iia cuni iois oniuibus coroiunJiti perYeniai, pr«.
obraeHimr, Pra!cepta lixc Doniini nou in iiUioiie sed
In lerrore delinqtteiUiuin apponentes non inorlis per
lianc sentenliam promuigamus 9 led culiores iJolo-
rum, veneralores lapidum, accen«ores facularum et
excolentes sacra roiitium vel arboruin aduionenius,
ut agnoscant quod ipsi se spoulanex nmrii sulijiciunt
qui diabolo sacrificare videutor. Monis eniiu noiuefl
diabolus appellatur s cut de eo scripluin esl : Ei erat
ilU Mtnen mcrs : ac proiiidc omne sacrilegium ido-
lairiae vel quid»|uid ilUid esl coutra saiiciam tidem In
quo insipientes homiiies captivilati dlaboticis cuUii-
ris inserviani, sacerdotis vel jndicis iiisiautla, in-
v<>nta liacc samhegia eraJauiur et exteruiinata irun-
stiinle^ Deoet salvalore Jesu Cliristo Oofuino nosiro
qiii ciim Deo Patre et saiicio Spirilu uiius iu Tri-
iiitate vivit el glorialur Deus in sxcula sa'Ciiloruii).
Amen.
(iOnsummatum cst lioc sanclum conciliuin die
octavo Kalentlarum Febroarlarum anno regni fe!i-
citer primo serenissimi atque clcmentissimi domini
nostii Ervigii regis, dera dccxiz.
t^onlifieei^
Ego Julianus indignus urbis regiae Toleians sedis
epiicopus bxc synodica insiiluta a nobit ediu sub-
srripsi.
Julianus Dei graiia Hispalensis [B. li. Spalitana*]
centur; eos vero qui ail ulein borrorem coucurrunl Ecclesiae sedis episcopus hasc synodica institiita a
ct verbeiibus ooerce.int et onnstos ferro suis dominis ^ ^^^^^ ^^.^^ subscripsi.
iradanl, si umen doinini eorum per Juri<ijuraodi at-
lesUtionem proiuittant se eos Um solliciie custodire,
ut Ulira illis non liceat tate Lefas cOLnmUlcrc. Qtiod
ai doiuini eoruiu nolinl hujusmodi reos in fide soa
suscipere, tiiuc ab eis a quibus cocrciti suni, Vegiis
con<peclibiis prasscnteiitur, ut priucipalis auctoritas
libcraro de lalibus donaiidi potesUiem oblineal : do-
niliii Uiiieu eorum , qui nuntiatos sibi laliitni servo-
mm errores ulcisci d siulerint, et exconimuuicatio-
nia sentenliam perferant, ei jura servi illius quem
coercere nolunt se amislsse cogiioscant. Quod si iii-
genuorum persouas bis erroribiis fuerint implicaiae»
et perpetua excoinmunicat<onis sententia ferieniur
iei arctinri exsilio ulciscentur.
XH, i)e interdicto tewporii coMtituti quo debeat con-
cHium celebrari.
Placttit buic venerando coiicilio, ul jiixta prio-
ruin canonum instituta episcopi singularum proviii-
fiarum annis singulis in quacuiique provincia Ka-
leiidis Noveiubribus concilium ci*lebraturi conve-
iiiant. Qiiisquis auteni in praediclis Kalcndis Novein-
bribiis pro celebratione syiioJi venire dislulcrit,
cxcommunicaiioni debitx subj»ccbit
^Llll. Concluiio defimtionum in qui et Deo gralice
referunlur et pro principe exoralur.
Pra misais his omnibus synoitalibus gestis qnx ho-
we-io decreiorum fine compl^ivimus, pf>rpetuum his
fubur per manuuro nostrarum subscriptionem an-
nectimtts, dantes In his gloriam et honorem immor-
£go Liuva iiidignus &racaren8is se lis cpiscopus
bxc synodica instituU a nobis edita subscripsi
Ego Slepbanus Emerilensis Rcclesiae euiscopus
stibscripsi.
Asplulius b Abilensis [7. 2, Elensis] Ercle&iae epi-
scopus subscripsi.
Leaiider lliciunae Eic^esiai episcopiis subscripsi.
Patmacius Urciianae Ecclesiae episcopus siib-
scripsi.
Coucordius Palentiiiae Ecclesiae episcopus siib-
scripsi.
I^iccila Acciunae Ecdesiae episcopus i»ubscripfti.
Sempronius Arcavicensis Ecclesiae episcopus sub*
Q scripsi.
Memorius Segobricensls Ecclesiae episcopus sub-
scripsi.
Speraindeo lulicensis Ecclesiae episcopiis suli-
scripsi.
Geta lliplensis Ecclesias episcopus subscripsl.
Tructemundus Elborensis Eccieaiae episcopus sub-
scripsi.
Isidorus Setaliiensis Ecclesiae episcopiis suh-
Kcripsi.
503 Gaudeulius Valerlensis Ecclesiae episcopos
giibacripsi.
Deod.au8 Segobieiisis Ecclesiae eptscopus 8ub-
scripsi.
Geaitivus Tudensis Ecclesiae epUcopus subscripsi.
lali Deo et 502 »«niii»o nostro, quo inspirante et D Froaricus Porlucalensis Ecclesiae cpiacopus sub
determinationis nostr» senientia viguit ct probiias scripsi
caiisarum honesio se fine complevit, cujus sancias
Trinitaiis poscimus ineuarrabile nomen et gloriosam
inefTabilis potcntix inajostatem, ut det amaiori Ciiri-
sti serenissimo domino nostro atque autantissiuio
£rviglo principi , cujus jussu ad huiic meruimus
advocari ronveutuui, iinperare clemenler, regiiare
feliclter, faabere de clemenlia fructum. obiinere de
jusiitia praemittm, de pieute irnplia:uin, quo et hic
liivicttts vicior ho»tiuui seinper .ippareat , ct post
diuturna hnjua a-vi cnrricula ad rcgtium xtcrii»
• B li., E, i, T. I, 2, te puvstaiue Deo vivis et
gforiariM,
k iii B. R., L. 4^ omulum epi^oporum nomitta
Fclix Irienis EcclesuB episcopos subscrip^i.
Autoiiius c Bastitanae Ecciesiai epiacopus sub-
scripsi.
Proculus Biga8irensi8 Ecclcsi.e episcopus suli-
scripsi.
Aitila Cauriensis Ecclesiae episcopus subscripsi.
Reparatus Besensia [B. R. Vasensisj Ecclesiae epi*
scupus subscripsi.
Providcntius Salamanticensis Ecclcsix episcnttus
sub^ciipsi.
pncreJU proiiomen eg>; at.iuc scribitur «ce/i |it.
\me Eccle$i(e.
<^ B. R., E. 4, T. I, 2, U., G. , AnloiimiiMi.
^«' CONCILIA HISPAWif:. ^ TOLETANl M XII. 4g,
SiscbaJo Tucdiaiiae Ecdestae cpiscopus suIh A nemo earuindem con.iiiuiiunuin audebit jura ooii-
veJlere, nuilus lcnieraior haRc (lecreta snbveriei,
•iTipsi
ArgibaJo Cliberitan» Ecclcsix episcopus sub-
sciipsi.
Ella Segoniiensis Ecclesiae episcopus subscripsi.
Severianus * Oxomcnsls Ecclesix episcop s sub-
scripsi.
ioanu^'»^ Pacensis Eccleaiae episcopus subacrlpsi.
Theodulfus Asiigiianae Ecclesiae episcopus sub-
scrip^i.
Sainuel MalaciUn» Ecdeslae episcopus siibscripsi.
GundttKus Laineceiisis Ecciesiae episcopus sub-
scripsi*
Eupbrasias Lucensis Ecclesiae episcopiis sub-
scripsl.
neino illieilaior vel contcniplor vigorem his insliiti*
tionibus sublrahet ; sed generaliier per cuiiclas regni
itosiri proTincias liacc canonuin inslilula iiostrae glo-
riae leinporibus acta el auciorilalis debilOB fasligio
prae|K)liebuni, ei irrevocabili jiuliciorum exereitio,
proui cunstiiuias suiii, in oinnibus regni iiostri pro-
viiiciis celebres babebuaiur. Si quis autem haee in-
siiiuta coni«*mi<al, contemptorum fe noverit dam-
nari scnieniia, id esi ut juxla voluniateiii iiosir»
gloriae el ex( omniunicatus a roeiu nostro resiliat , et
Insuper decimam partem rei saae fisci panibus ao-
ciandam aniiiiat : quod si nibil habuerit facultaiis
unde prapdictam compositionem exsolvere possit.
Tlieoderacius Asaidonensis Ecclesi» episcopus B ^bsque aliquo inramio sui quinqoaginta eom •porie-
subicripsi.
Abbatet.
Ualderedus [C/., G. Baldefredus] abbas subscrH»si.
Flureotius abbas subscripsi.
Graiimos ^ abbas subaeripsi.
Faustinus abbas subscripsi.
Vfcartt epiuoporum.
Anuibonius presbyter, lenena vlcem doniini niei
Cildenilri Coinpiutensis Ecclesias episcopi » bub-
scripsi.
¥ineeniiu8 presbyter, agens vicem doiniiA mei
Feticis episcopi Diaoiensis Ecclesiap» subscripsi.
Astorios diaconus, agens vicein domini mei llo-
sp.taiii episcopi Yaleniinae Ecclesiae, subscripsl.
504 ^"'* iUu$tre$ offieii palatini,
Sesuldas * bsc instiiuia qulbus inlerfui anniietis
subacripsi.
Hecaredus similiter subscripsi.
Witiza similiier snbscripsi.
Wiuiar similiter subscripsi.
Teudila siroiliier subscripsi.
(Islruirus siniiliter sobscripsi,
Saamirus similiter sobscripsi.
TbeudefreUus similiter subscripsi.
lidigisus siiniliter subscripsi.
Severianus simiiilar subscripsi,
Tlieudulfus similiter sobscri|isi.
Viialos iiiuiliter subscripsi.
Kgila similitcr subscrip^i.
Adeliuvui similiicr »obscripsi»
Alauiphos simililer subscripsi.
Quibus oninibos syoodalibus gestis decreti» atqtie
peractis et debiiam reverentiam honoris impendimus
ei patuiuro aoetorilatis nostrae vigorem bis inneciere
proruramos, ideoque praemissas bas constitutioues
syiiodicas a praesenti die vei tenpore, id est ab
octavo Kalendas Febroarias anno prioio regiii iioslri
liurus audeat conlemnere, uullus eiiam pr»terire,
• E. 4, T. 1. ^ Siberitanut.
^ B. R., GralJanas. T. 4, 2, Gratinius,
« In B. B., E. 4, D., G., viroruin illnstrium nomi-
nibiis praeponilur : ego,
^ Deficit hoc decreium in B. R., E. 4, T. 1 , 2. U, G.
Qiianain vcro ratioiie boc loco iuscribitury si con-
l>il ictibos verberari. Edila lex in confirmatione con-
cilii Toleto sub die octavo Kalendas Februiiriai
anno feliciier primo regni glorix noitrse.
In noinine Domioi Flavius Ervigius rex lioc legis
nostrae ediclum in confirnialione biijas concilii pro«
rouigatum subscripsi.
Decrelum ' pittiimt af^ii^ gMotittimi priiieipit not(pi
Gundemari regit*
Flavius Gundemaru» rex venerabilibos Pair bos
505 no»tris Carihaginensibns sacerdolibos. Liccl
regni nosiri cnra In diiponendii aique gubernandii
hotiiatii gciieris rebus prompiissima esse videatur,
tiinc taroen majesias nostra maxime glorfosiori de-
^ coratur fama viriulum, cum ea qoae ad Diviiiliaiii
et reiigionis ordiuem pertinent aequilate rectissimi
Iramilis disponuniur; Kcitntes ob boc pietaiein n»-
sirain non solum diuturnom temporalii iinperii con*
icqui titulum, sed eiiam aelernorom adipisci glo-
riani meritorom. Nonnoilain enim in discipiinii ec-
cle^iasticis contra canonum auctoriiatero per roorai
prxccdcntium lemporuin liceutiam iibi da niorpa*
lioiie prxteriti principei feceruni, ita ot quidam
episcoporum Carihagioensiom provtociae non reve-
reantur contra canonicie aucioiilatis sententiam poi*
sim ac liberte conlra nietropoiitanae Ecciesiae pote-
itatem per quaadam fiatriai et c nipirationes iiias-
ptoraiae vitae omnes epiicopali orficio pruvehi, alqMO
l^ hanc ipiani prairatae Eccleii« diguiiatem iiuperii
noitri solio snbiiniatam contemnere, perlurbauiai
eccleiiaiiici ordinii veriiaiein ejusque sedis aocto-
riiate, quam prisca canonam declarat senteniia, ab-
otentes. Qood noi olira niodo uaqtie in peri>eiuiini
lieri nequaquam permitiimus, sed honorem prinia-
lus Juxta aniiquam synodaiis concilii aiictoritatem
per omnes Caribagincnsis provineias ecclesias Tola-
lanaB Ecclesiae sedis episcopum babere ostendinius,
aoniqoe inier saos coepiscopos lara bonorls prat-
Jeclari ras est, nulla alia foriasse, n'si qnia ejus
roaieria alque docirina ad sextom praecedeotis coh-
cilii nnmerum aoi caaooem pertinere vidator; quod
et de seqoenii Cartbiginensiam lacerdouiro coniiiiii>
tione dicendum.
183 COLLGCTIO CANONUM S. ISIDORO IIISPAL ASCRIPTA. 4K4
vttWem digiiitate quam nominis, juxu quod de me- A Tulciaiiam pro oecunu regto adveRi»aem , agniiia
tropoliunia per singniaa provineias aoliqDa cano«
num traditio aanxit et auctoritas Yetiia p^rmisit.
Nequo eamdem Carthaginonaem provinciam in an-
cipiti duoram metropoliunnnim regimine contra
Palniro decreia permittimiia divideudam, per quod
oriatur varieias acblsmatitm quibus subverutur fides
4*t UDitaa scindatur ; sed hacc ipsa sedes sicut pr9-
diu est UDtiqua noipiuis sui ac nosiri cultu iiopeni,
ila el in lotius provincix pulleat Ecclesiae digniuie
et prascellat poiesute. Illud autem quod jam pridem
iu generali syiiodo coucilii ToleUni a venerabili Eu-
plieniio episcopo manus subscriptione noiaturo est,
CarpeUns provlncis ToleUftam esse sedem melro«
polim, not ejusdem IguorauiiaB senUntiam corrigi-
bis ciinstiliitionibus assensum prae^ui s:qiie sub-
scripsi.
Ego Eusebius Ttrraconensls Ecclesiae eplscopus
subscrip«i.
Ego Sergius N.4rboneiists Eecleslae episcopus sub-
scripsi.
Ego loannes Gerundensis EccloMaB opiscopos
subscripsi.
Ego llergius Ecclesiae Egarensis episcopos suh-
scripsi.
Ego Licerios Ecclesiae EgidiUnae eplscopus sub-
scripsi.
EgoMaiimus Ecclestae Caesaraugusunae episcopiis
subscripsi.
mus , seieDles procul dubio CarpeianiflB rogioaem B Ego llumius Eccleslae Calagurriunae opiscopus
non esse provinciam sed partem Cartbaginensis pro- sobscripsi.
vlneiar, juiia quod et aiitiqua rerum gesUnim roo-
nuinenu dcclaraoi. Ob hoc qoia uoa eademque pro-
vincia t-st, deceroimus ul sicut Baeiica, L"siunia
vel Tarracooensis provincia vel reliquae ad regni
nosiri regimina perliiientes socundum autiqua Pa-
trum decreta singulos noscuntur habere ineiropoli-
lanos, iia et Carthagtnensis provincia unum eum-
deinque, quem prisca synodalis declarat auctoriias,
ft veneretur prlmatem et tnter omnea eomprovln-
dales 506 aoromum honoret antisiilom : noqne
quldquam contempio eodem ultra fiat» qualla baae-
nns arrogantiom saeerdolum auperba lentavit prae-
aomptio. Sano per hoc auctoriutis nostrae odictum
Ego Floridius Eccleslae Tirasonensls episcopos sub-
acripslr
Ego Elias Eccleslae Caoriensls eplscopos sub-
scripsi.
Ego Goma Ecclesiae Olyuipcnensts episcopus sub-
scripsi.
Ego Pulgentlns Eccleslae Astlgitanae episeopus
fifflodo 01 vtveodi damns tcnorem et religioais vel ^ gubscripsi.
907 ^^ Emila Ecclpsiae Rardnoneiisis episeo-
pos sobscripsl.
Ego Theodorus Ecclestae Aurislnae episcopns sub-
scrlpsii.
Ego Joannes Pampilonensis Ecclesls eplseopus
innoerniiae legom« neiB ulira postmodom inordinau
llcoiiiia ab eplsc«'pis stmilia Aeri patimur, sed per
nosiram clementiam prmieritae negligontiaB pieUlis
intuilu et veiiiam damiis el indulgentiae openi C(m-
redimus; ei dom sil magoa ciilpa baeienua deliquisae,
|D»Joris tatiien ac iueipiabilis cen^ura lenebit ob-
lioiioa qui hoc nostrom decreUim ei auctoriiaie
priseorum Pairum vepiena lemeMrio ausu violare
leDioverity nec ultra venia delicii adepti, si dehiuc
Imnorem ojnsdem Ecclosiae quilibel Canbaginensium
pacerdotoin conloinpsortl, subilurus procul dubio
inobediens um degradaiioDls vol oicommunicatioois
iBOclesiaslieaB senteiitiaoi» qnam oiiam nosirae seve-
Ego Ilenjamin Becleslae Pomlensis eiAscopuasubr
scripsi.
Ego Agapius Tuceiunae Ecclesiie ephcopus aubr
scripsi.
Ego Gundemarus Ecdosiae Besensis episcopiis aub-
aoripsl.
Ego Argebertus Porlucaleosis Ecclesiae eplscopus
aubscripsi.
Ego Tbeucoristus Salamanllcensis Ecclesiae epi-
scopos subscripsi*
Ego Yitulacltts EcdeslaB LalNMrrleensis qplseopos
subscripai.
Kgo Leoodanus Ecclesiae Lolebensis epfscopos
HUlis eensoram. Nos onim talia in divinia ecclesiis sobscripsi.
di«nnniiinUi« rriMli»uft fi.l«lillip r#ffnnm inMMrii IMI. P gg^ PisJnnUS EcelfMlaB EllberiUn« CplSCopus SUb-
disponentea credimus Qdeliier regnnm imperii no
atri iu divino guberoaculo regf, sicul et nos ooltui
ordinia lelo juaiiiiae accenai et eorrigere aindemos et
IH perpetuum persoverare diaponimus.
Flaviua Guodomarua rei bttjus odicil oon^litoUo-
nero pro conHimallone honoria aanciae Ecdoslm To-
tetanae proprit mano subticripsl.
Pgo isidoros Hispaleiisis Ecdesiae proviodaB Baa-
lica metropoliUiHis episcop«a, dum \n urbom Tolo-
i.inam pro occorau regio «veniasemy agnltia btaoou-
aliinilonlbus osscnaum |ir»bui atquo aubscripsi.
Ego innoeeoiios Em<*rilenaia Eedosim proviDciae
Lusiiani9 meiropolliaiHis epiaoopos, dom in orbcm
• Pcesl haec constituiio io B. R.^ E* ^» T. 1,9, U, G.
scripsl.
Ego lustlolaDoa Eceloslas Abileosis eptscopof
aubseripsl.
Ego VeDcrlus EocloslaB Castulononsis eptscopna
anbscripsi.
Coiutituiio • Cttrlhaginenpum Mttrdotum in Totetttna
wbiopnd 9mi€tiuimum ijmd$m Eecinim nmtiai'
,tm,
Convenientibus nobis in onnm pro reltgioiie et
fide quim Clirisio debemos, placm*(, uo quiJ ulir^
in nobis absurdum vd illiciiuin oriaUir, alleroo col-
lailone decretum Jiisiissims promolgare senleaiiy,
m CONCILIA illSPANIiC. ^ TOLSTANUII XII. 4^6
quo per<p1rtte clareaC ioter oo8 ordo ac diseiplina A Vinceniius sanciae Ecclesiae Bigastrensls episco^
eccti-siasiica! dignittlis. et agnoseatur (ratems con- pus subscripsi.
rortlia pncis. Tali ergo dispositione necessariam con-
tMeiitPS ob siiidiuiB Dostrl ordiois eooiniuni electione
dccreviioiis » congruum esse profida dispositione
judicium, raientes hujus sacrosanctsToIetanaEccle*
sias t-iedero oielropolilani nominis habere auctorita-
lera, eami|ue nostris ecdesiis et honoris anteire
polestaie et inerltis ; cujus quidem principaius ne-
quai|uani collationis nostrx conniveiuia nupereligt-
lur, sed jain dudum eiistere antiquorum Patrum sy-
nodali senteiida deelaratur, ea duntaxat concilii
forma» qu.-e a|hiU sanctiim Monlanum episcopum in
eadem url:e legltur babita. Proinde ergo disposilio-
oem iios ram instructae collationis deOnitione cele-
iGiheritis sanctas Ecclesi» BastiUnae episeopas
aobecripsL
Gregorius sanoUe Ecclesiae Oiomensis episcopus
sub&cripsi.
Prae^iidius saiiciae Ecclesiae Complutensis episco-
pus subscripsi.
Sanabilis sam tae Ecclesiae Elotanae episcopus sub-
scripsi.
Suggeitto urvi veitri Seiuldu
Meam exlremiiatem ad sanctiiaiis vesirae deduco
roemoriam et ut saepe pro extremitate servi toi orare
jubeas instanter soggero ; de caetero aotein ad rela*
tom sanctiiatis vesirae deduco, quod convenientia
brantes eleglmus, ne qnis ullra comprovincialium B servorum vestrorum fuit per humilem vestrum do-
saeerdotum inani ac perversa contemplatione obnl-
i^iiur biijus sacrosanciae tcclesiae Toletaiiae priina-
tum contemnere, neque pervicaci scbisinatum studio
ad sutumos sacerdutalium infularuai ordines remota
bujus sedis potrstate a nobis queinpla>ny sicui bacie-
iitt;» factum est, provehere.Talem itaque specialiter a
nobis ac successonbus 508 Qosiris deferre digni-
laiis honoriflcentiain buic kicclesiae polliceinur, qua-
lem in decretis sanctorum c«nciliorum beatissimi
Patres metropolitanis ecclesiis decreveruni; hujiis
eiigo et nos reverentiae observaiiouem fideli custodia
pollicemur, hujus bonoriliccniiam conservare dili-
geoii prispecttt a successoribus nostris per metas
se<)oentiiiro aeiatam volumus. Sane qoiconque ex
minum Emilanem ot per voluntatero Dei et %estram
in Ecclesia vestra sacerdotio fongatur ; et quta in
ipsa dioecesi talis nec melior invenitur, pro eo do-
mino siias suggestiones miserunt, iit si Deus domiiio
adilum dedf rit 509 ju^^^^is venire, ut per nianu^
veetras et illud perflciatnr et a:iud quod adhnc iu
suspeosum est et desiderantes do.iiino de vultu ve-
stro laeti efficiamor. Si vero aliier est vestra prae^
visio» coi vultis ordinaiionem vestram dirigile, qui
causam vestram perllciai, et ordo vester incolumia
persisiat.
Alia propni vemuli veitri Sunilani iuggeaio,
Ad relatum sanctitaiis vesirae deducinius, quod per
Dei electioiiem omnes sacerdoles vestri et cnncti filii
nobis vel successoribus noslris haec statuta irans- Ecdesiae io unum conven'eutes requisieruot a me
cenderit, an:ithema sit Domino nostro Jeso Christo
otqiie a colmine sacerdotali dejectus perpetoae en-
commonicationis sententia prxdamnetor. Facta con-
ftiitoilo sacerdolum in urbe Toletana sub dle decimo
Kalendarum Novembrium anoo regni primo piissimi
fttqoe gloriosissiini Gundfmari regis, «ra DCXiviii,
Protogenes sauctae Ecclesiae Segontiensis episco-
pus hanc dccreti nostrl proressionem pro firroiiaie
subscrlpsi.
Tbeodorus f^anctae Ecclesia Castulonensis episco-
pos suhscripsL
Minicianus sanctae Ecclesiis Segobiensis episcopos
subecripsi.
per huuiilero vestrom dominom Em.Linein, ol per
Dei et vestram ordinationem in Ecclesiam Mente^
aan» civitatis poi.tift x ordinetur ; et qoia eoni bo-
militas cum sanciiiale adoinat et origo generis reddil
illusirem, suggero clientulus luus, ot si Deos beati-
todinis vestne aditum dederit ob restauracidas ecdet
sias vesiras, ad vestrns osqoe liiimillimos non dedi«
gnemini accedeie, quatenus famulorom vestronim
510 electio vestris sacris oianibus compleatur. Si
tamen caius gaeculi in aliqiiid excelieoti^e vestras ob«
viaverit, ordinate cui jusseritis e^ fratribos ve:>trii
scribere, qui vestra compleat jussa, el amplios Ec^y
clesia vestra in desolatione non periuaoeai. Siq
Steplianos sanctae Ecclesis Oretanaa episcopus ^. Chiibti gratiam eximietas vestp sioe fioe percfi
sobscripsi. piat.
Jacobos MentesanaeEcclesi» episeopos sobscripsi.
Magneolios saoctae Ecclesiae Valeriensis episcopos
aobscripsi,
Tbeodotios saoctae Eccleslae Arcaviceosis episco-
pus Mbscripei.
Marinosaanctae Ecc'e:iiae Valentinae eplscopos sob*
acripsi.
Conantins sanctae Ecclesiic Palentinae episcopos
subscripsl.
Poscarios sanctaB Ecclesiae Segobricensis eptsco-
PMS aobscripai*
Aliaiugg$iiio drmegUdiJoanm el i$rni e/Mt.
Per Sesolduffl filium veatrae beatilodiiU noioit pra
homili vestro domioo Eroilane, ol si Deo el doroino
placitom (berii, in ecdesiarom ordioe ponttfex ordit
netor ; iia et noe s^i vestri soggerlnos, ot si Deoa
aditoro domino dederit, jubeaiis usqoe hie faaiigioin
pati» ol per roanoa vesiraa slt oooipletoro. Si varo,
qood absit, aliqoa occasio sseeoli domino obviaverii,
suggerinms ot eui volt sanctitas vestra domiiio vaslro
notescai, qoia persona veslra eleciionem vesiroruta
Impleatt sic vitae aeternaB prtemioro accipiatis.
JV Ki
LVJII
CONCILIUM TOLETANUM DECIMUM TERTIUM.
^RA DCCSXI, ANNO REGNI B^^GELLENTISSIMl ERVIGII PKINCIPtS QUARTO.
Illibal» cliarilatis itis iiiclii aUeriiis visiotiiiro ob- A amisso leslifnunio rebiisqiie propriis caruefuiit^ tun-
luMbus reddili cl in unuin cceuim fautore Deo pari-
lor apgregati, in Ecc!esia videlicel sancioiuin apo-
sioloriim Petri et Pauli, aiino regni quarlo serenis-
fiiini Ervigii principis» subdie pridieNonasNovenibres,
apra iCGx^ii, cum unus^iiiisque nostrum debilis loca-
retur in sedibus, adruit idein princeps pleno fldei
ardore ^ubnixus et liiiniililalis gr:itia d^coratus, qui
svniidiro crirtui delilx^raiionis suae vota commendans
ct ut pro se Domino insiaiitissiine deprecarentur ex-
postulans , boc prjcseriim est allocutus suffii ienli
exbortalione conciliutn ui ecclesiasticae disciplinae
quo* congruunt et corrigendis moribos quae conve-
pi uni tractatus nostri evideniia sancirentur. Deinde
religio.ca voia sn» clementiae quibiis subveniendum
cia Iiaec ytslr^ sanctitndini nota SMUt, qi|08 lawen
el in collegio societaiis nostrae recipere et reb<|s
quibus fas fuerit ^evovimas revestire; nanj f-i de
accusatis modum vo!umus ponere jusMssimae iiiqui-
sitionis >», quod sive de religiosis sive lip laicis
quisque accusalionis ciijusquam studio propulsatiis
non occultis fraudibus vel violentiis comprimatur,
nec ad dandam professionem violenter arcteiur sed
in communi omnium examine jndicetur, qiii seciin'-
dum publicac professioiiis stiae lenorem au| offensibi*
bilis debiias damnalionis poeiias excipiat aut innocens
ex jndicio omnium comprobatus clarescat. Nam qutd
j;im de tributorum fiscalium exaciionibus re^er^Qi,
quorum redliibiliunes tantis debilornin cuaiulis in«
Miiseris definivit synodali conveniui confirmanda ^ crevefunt, ut si exigi penilus jubeanUir et mti|$
coromisil, offerens videlicet sacris ponti(lcibus io-
iiium, obsecrans pariter cl obiiisians, ui quidquid
illic veniistioris esset calami respersione congestum
synqdalis potentiae cond^ietur ordjne titulorum.
1 iioc nos pro suscepio a principe topno gloriam de-
diinns Deo, et eidem principi benediximus glorioso.
Idcin lanien priiiceps poslquam yoiornm suorutn In-
yiniiationpm peregit, a convenlu concilii gratiosus
jt'Ki\il. Tunc posi prsscntiae principaliB absce^sum
boc in lomi ipsius alligatione invenimus exaraium.
511 '" nominf Domini ffaviui [lrvigiu$ rex «an-
iiiiiimii Patribui in hae iancia iyuodo reiiden-
1'ibui,
Ccce. sanctissirni reli^iosa pietate exco'endi pon-
subrtiat funditus populorum et fragmine collisioiiis
eorum ultimum terra seniiat propriae prolapaionia
excidium? Unde bis et talibus privatisseuctaoi fisca-
libus servis remfsdia pietatis praeoptans nostru gloria
affluenter impendere, orones irjbutorum exaciione^,
quae apiid illos de retroactls temporibos rejacen^
usque ad primuni annun celsitudinis nostrap, roan-
siietndo nostra illis oroittendas lasavit ei aiylo pror
priae auctoritaiis remittendas instiiuit, qoas eiiam
auctoritaies 512 sacrosancto coetui vestro relegenr
das elegit. lilud quoque adjiciens loquar, qood votis
nosiris horribile ei animis exsecrabile seroper est,
cuin iiobilitaie conditio libertorum vel servoroin
etiam ada^quaia ^entis iiosirae statuii) de^eneral : o|)
lifices et divini cultus instaniissimi seclatores, corani quani rem id nosifae ([loriae an|mis placet, ot exce-
CGP.tus vestri rcveientia bnmilis devoiusque proster-
nor, reclinis assisto, promptus astipulor, primum de
conventus vestri aggregatione Patri luminum gra-
liarum copiam solvens, deinde yotorum meorum
siudia vestris judiciis difimcnda commlttens. Neque
epiin fas e&t quemquam, eiiamsi bonum sil opus,
sine con«iIio agere, cum tamen mulium prosit bona
rum consitio bonomm egisse. Unde ul bievi exlior-
laiione perorem vola mea, quibus remedia pietatuiq
exerceri deleclor, sensibus palernitatis vestras ogno-
acenda iiisinuo, quae lamen ne oblitu quodain memo-
riam fngiant et relationi propriae curarnm ea inler-
enpedo subdocat, in bujus tonii cpmplicatione acci-
piis servis flscalibus vel liberlis, abrasa deince|>s hur
jus malqp prxsumpiionis licentia, nollus ex Ferutu^e
quorumjibet, servos sit vel libertos, ad palaiina
olficia tranaeat ; quod si fecerii, illi servitorom pr« -
cul dubio redncendum se noverit, ex quo aut condi-
lionis propriae originem sumpsil aot libertalis litu-
lum reportavit. His votorum meoriim insinuatioui|>us
allegali<4, qu»so ut fortia palernitatis veslrae ^djnto-
ria piorogetis. Luce enim clfirius constal quod aggre-
gatio sacrosancta pontificom quidquid censiierii ob-
aervandnm per sancii Spiritus donom omni maneai
aelierniiate prxfixum. El ideo oniversiiatem paierni-
tatis ve^lrae aique sublimium virorum nobilitatem^
piie rpnotata. lllud primum volenii mibi miseris t^ qui i^x aulae regalis offipio in hac aancla synodo vo-
parcec convenil intimarc^ qued divul^ani per lyran-
itjidem no-iri corporis partem in societaiis nnsirae
greniio conamur leducere : rtenim reiroactis divae
niemoriae praecessoris nostri Wambae regis tempori-
bjs qoae In profanaloribos pairiae, qui ciim Paolo
quodain tyrannldem assunipserunt, illata sit senlen-
lia uhionuro, quo per Judlcii nniversaiia edictom
*• l>eesl lioc conct'inm in A. et F. 3. Desiimpdim
9SI ex Codice tt. R. cum variantibus ca^tcroriim lecliO'
biscum consessuri praeelecti sunt, obtestpr pariier el
conjuto alque per inelfable illiid sanctae Triull^tis
sacramentum conveniu, ot quidquid in medio vesiri
se judieandum vcl reiractandum invexerit, laro qiiae
per nos dicta qiiam etiam caetera qnae vei^iris aucfiti--
bus se ingesserint audienda, cn.m omni yigore Jnsti-
ti» et temperamento misericordiae dirim.ere prociy-
nibus.
^ M., E. i, T. f , 2, perquiiitionii.
m 60NCIUA BSPAM/E. - TOf.ETANUM Xm. 4M
relis, qoocaBomni revereniia Patnim praecedentium A deinceps illis ob hoc caieu jndieiaiis obtitiat, aeo
regulis sabdiu totius unanimitatis vesir» aonientia
non aliunde quam ex veritaiis fonte proccdat, sicque
et bis qu» praemissa sunt solidum deliberationis
stylum prompiissime apponatis, et reliqua adbuc qn»
necessar*ta snnt io peragendis ecclesiasiicae reguls
disciplinis et dirimenda traclelis, et dircmptii reli-
giosiori sub diligentia conscribatis , qualiler diira
docirinam respergilfs salutarem in populis, Cbristuni
dominum in emoluroento juslitis capiatis; ui et yo«
bis praedicanlibus et nobis implentibos quae divlnis
oculis complacent, sit utrisque parlibus et io boc
sseculo de locro animarum incflabile gaudiom, et in
futuro de perveniiojie [T. 1, 2, proTentione] «terni-
tatis pr.Tmium lncon?olsum. Daiura sub die pridie
ornnes iia generosae siirpisac nobUifatls iHPopriaestib-
eant decus ut praeterii» inlldelitatis aatlum perfe-
rant dedecus. Quod etiam et de Aliis eorum deeerni-
mu8 observandum , qui post admissoin parenium
prasmeraoraUB proCinationis scelus naiis esse pro-
duHtur, sJYe de CAierls omnibus qoi ex hoe tcmpore
diTsmemoriseQiintiiani regis simili bucusqoeinnima-
lionis nota respersl smit. Et quia incassum a serritutf)
ewiitur qui spollis preraiuir, hoc etiam adjidettdam
praecelsi principis Doslri elementia jossii , ut aggre-
gati CQBius nosin senientia deflniret quo cura reeepto
tesiimonlo dignilatis congruis alerentar sabsiaiitiis.
Undc consonam votis ejos senteniiam praerormameB
eleglmus, ut ca qnae do rebus eoram nultt donata ne-
• - • ...
"^ ""• .«wv..,u.^u.«. ^a^uuM 9UVUIC F>^>u*« «^K"HU9» u& ca qnae 00 reous eoram nulJi donata ne-
Nonas NoveiDbres anno feliciter qoarto regni gloris ^ que in stipendils daia, sed Untom tlsci sont turiliHii
nAsfra» «n t\A\ nAminA TaIaIa <k.«.«i:^>«- • '
nostrse in Dei nomine Tolelo.
Perlecto igitor praeeuniis tomi necessario insiitu-
tjonum exorsu prius de fide sanctae TriniuUs sermo-
cinationis nostne coeplt es$e principiom : proQtentes
pariter et credentes ea quae de liac sancla Trinltate
et Evangelia tradunt et apostolorura sanctioiies in-
siiiuunt, stcut Nicasna synodus boc pieiatis sacra-
mentum exposuit, sicut Constantinopolitana definiiio
sanxit vel primi Epbesini 513 c<jetus aique Cbai-
ee^lonensis evidens docirina constiiuit, juxla quod
etiam sacrosancti symboli elucubrata proressio cla-
ret, quae in missarum solemnitatibus paiula cuncto*-
rum acclamaiur fidelium voce.
Symbolum Nicwni eoneHii. ^
Credlmus lo unum Deum Patrem omnipoten-
Uem, etc.
Post bujus sanctae fidei disposilam siructuram
quasi super solidissimam petram cxterorum nego-
tionim sequeniium construximus fAbricam, ut eo
firioilate inconvulsibili durent quo siiper riindameu-
tuni verae fidei fuerint consirucla pcrcnne. lIiHe et
has in cominutie sententias, quas principis borkitu
constroendas accepimus, communi voio edidimiis,
qoas eliam a!terno revereniise vigore obscrvaitdas
rore eensemos.
i. De reddito te$timomo dignttatis eorum quot profa-
naiio infideiitatit cum Paulo traiU m tocietuiem
iyrannidis.
applicau , uoasquisqae quod euiqae propriuro ftierli
Incuncianier 514 per aucaoriuioa regias possidon*
dum recipiat , et reeepium proprii arbitrii llberuu
disponai. Illa vero quae de eorum bonio largitiene
principali cuilibet dooau vel iu stipendio data sont,
in eorum jure quibus coneeaaa sunt porpeirra teno-
buntur. Bujus ergo pieutis sententiam qoam onfi*
Daole.praedicio glorioso principe nostro fonnavimas
si quis imnmundam degerii , et lanlx misericoMii»
fabrlcam subrucre Uouverit, per judidun onMlpo*
teniis Dei aoatbema stt.
II. I>e Meicialia tacerdotibmt teu etiam ojHimati^u»
palatu atffue gardingU, eub foa ees iutiiUa eauteiu
examtnari conveniat,
Sccundx coilatioois objeclu res nostro coeiui la-
crymanda occurril, quoe lanio est synodalls judieii
pondere ablgeuda , quaaio inuBensara siragem po*
pulis afierat pariter ei ruinara : eienim decursis rc*
tro temporibus vidimos mulloa et (levinHis ex pala-
tini ordinis officio oecidiaae, qnos et violeou profes-
sio ab boiiore dejjicit ei trabaie regom faetlone
judicium aut raorU aoi tgtterainiaa perpetus^ subjn-
gavit. Quod imporiabiie molom el impieiaUs fadmis
exliorrciidum religiosi principls nostri aniinus abd-
lore intendens geoeraU omniam poniiflcam arbiirio
retracundum invexit.el duid synodalis poiemi-e
aucioritaie cobibendu» inslitiiH. Unde congrnam
devotloni ejus sentenlian 4eoeraentes iioc in com-
f>.^^.»i.:t.. -• . .!•- *..w..wM. »|H9 •cHftfsniMai wKBrnenios iioc m com-
esse , qn« et a pieute incipiunt ct per pielaUs vi-
sccra Umperantur. Pietas enim , ul ait Apo&lolus, ad
omnia oUlis est : cujus viriuUs admirabili dono cor
gloriosi ataue religiosissimi priucipis nostri divino
igne saccensnm decrevif^pariter cl elegit , ut lo unmn
eGeiuni omnes ilispanix aggregaU pontifines illa de-
cernerent, quae ct gravcdincs pressurarum removeant
el sUbievationis opem dejeciis opulenier impendant.
Primo igitur negotiorom cxoisu , horUnte pariler et
iuiienu retigiosissimo dontino nosiro Erviglo rege ,
deceraendum nobis occurrit, ui omnes quos scelerau
qtM»iidam conlra gentem el patriam conjiiratio Pauii
itf perfidUra traiit et Utulo tesiimonii lionestioris
Tit, ad sutum digniiatis pri.<tUnae rcdcani ci liulla
Patbol. LXXXIV.
ordinis gradu, vei rdigionis saiietae convctitu, regiae
SttbUUuiis aslu vd proUnae potesiatis instinctu sive
qiiorumlibet homioum raalitiosae voluntiiis obnixu
dtra manifesiara et evidens culpae suas indicium ab
bonore sui or dinis vd aervitio domiis regis arccatur,
Ron aitua vinculoram nexibus itligetur, 1109 quas^
sUoui subdator, noo quibuslibet lormeulorum vei
flagellorum generibus macereuir, non rebos prive*
lur, non eiiam carceralibus custodiis mancipetar,
neqoe adbibiUs bine Inde injusiis occasionibus abdi-
cetor. per qood iili vieieuia , occolia vd fraudulenu
professio exlrabatur : sed is qal acctisatur graduni
ordinis sui Uncns et nibil anU de supradicioruiti
caplittlorum nodbiliuu persenUens, in publica s^--
IG
i<M COLLECTIO CANONUM S. ISlDORO HISPAL. ASCRIPTA. J»
rerdoCum» seniorom atque etiam gardingorum dis- h debel snnctione prxstriogi.Etideoreliglosi principis
cttf sione deductus et justissime perquisitus aut ob-
itoMus reaiui deieclae culp;e legum po^mis excipist,
aut inaoxius judicio omnium comprobatus appareat.
lllos lamen quos in locis talibus manere ^*onsiherit
unde nocil/ilis perfcgii suspicio sit, auleos qiios pro
couturbatione ierrae diiigentlus oporteat custodiri ,
fios sine alique vinculorum vel injuriffi damno snb
iibora custodia conslstere oportebit ; sic iamen re-
pulso omni tarrore sub circumspeeia ei diligenli cu*
siodia babeanlor, ui tempus qtio judicarl eos 515
uporteat nulio modo sub ftaudulentia dliatetnr, quo
ab utoribus vel propinquis atque eiiam rebus sois
diuiiisime separati professionem suani videanittr
dedisse inviti : qwe lamen si [/E.^ E. 4, 7. 1, 2, el
si] daia foerlt» modis omnibus non valebit, sed juxia B
superiorem ordinem lliud tameu pro vero accipietur
quod ex ore ejus genitum generali fuerit judicio
comprobatum. Nam et de caeterorum ingenuorum
persoois, qui palailnls ofOciis non hsseruni et tamen
ingeno» dignilatis litulum reporiare videntur, simi-
lis ordo servabitor; qoi etiamsi procolpis niinimis»
u4 assolet, Qageiiorum icilbos a principe verberen«
lur, DOii iamen es boc aut iestlmonium amissurl
•unt aut rebus sibl debitis privabuuiur. Quod si de
iiifideliiaiis crimine quidquam eis ohjiciiur, simni
ut superius prxmissum est ordine judicandi sunt.
Quod synodale decretum , divlno ut conftdimus Spi-
riiu promulgatum, si quis regom deinoeps aut teme«
ranter custodire neg*exerit aut malitiose praeterlre
prselegerit , qoo quisquis de personis taxntis aliier ^
^am pramissum est praedamnetur, aul aslo conge-
siaa maiiiiae periinalor vel dejeetos soi ordinis loco
privetur, sit cum omnibos qui ei ex deleciaiione
consenseriol In conspecio aiilsslmi Del Pairls et uni-
genlti Filii cjt^s a^ique Spirilos sancli perenni anathe-
inaie oltus, el divinis vei aeternis addieelur ardoribus
coneremaftdos : et insuper quidquid contra hanc re-
golam senleuliaB nosir» aul iii persona cnjuscunque
ftteril sclum aot de rebos accosat» personac exsi.te-
rit Jiulicaiam nolio vigore subiisui, quo persoua ipsa
aiiier qoam decemimos iodicaia aot lesiimonii sui
digniiatem aroitial aot qoMUi rei proprl» careat.
Nec enim bacc et lalia promeoles, princlpibcs dome-
ilicsecorrectionis polesias adimttor : iiam specialiter
Dostri Ervigii regis affectus in iolo geniis soae ain-
bitu usquequa(|ue porrectus de virtute in virtuiein
qiiodammodo gradiens etquasi 516 quibosdam pas-
sibus ad meliora conscendens, huc per siybim regiae
aucioritatis decrevii, ui omne tribuium prae(cri:oiuiii
annorum usque in annum primum regni sui, quod
in privaiis sive In fiscalibus populis rejacet , absolu^
tionis perpetuae debeai sanciione laxari » ea lanium
de ipsis tributis praecipiens thesauris publicis exbi-
beri , iiuae exacia et non illata fuisse constiierint.
Quod pietatis bcneficium admiranles non solum vi-
gore>ii gloriosae definiiloni ejus apponimus, sed ei
perpetuae excouimuntcationi eum qui conira baec ve-
nerit subjiciendum esse sancimus. .
lY. De muniiione proU$ regit,
Pridianae diei exercitia gloriosa , quibus per trium
capitulorum annotaiionem pietas principalis se mon-
stravit cximia, cogunt eoelus nosiri reverentiam ali-
quid promulgare, quo valeat et pieiati regise viceiu
bcneficenliae reddere el principali soboli ad fulurum
prodesse. Providentia enim saluiaris semper est uti-
lis, Imo ^seroper esi utile quod ad veram pertineai
Balutem. Et ideo piae soUiciludiuis cura extenti de-
fensionis decretum promulgare praeelegimus In re-
gl m prolein , et tuilionis in futurum obiendcre pie-
tatem qoi paiernis beneficiis nequiviuius reJdera
vicem. De hoc saiie principe nostro Ervigio rege id
nos deflnisse conveniet, cujus provide pacaio imperto
regimur, alTectu fovemur, prxmiis fruimur, qui pro-
fanatoribus perdiium libertaiis decus restituit, qui
de accusatis roodum quo justissime examinentur de-
crev.it, qui terram gentis propriae et illaesam ab lioste
servavit et multiplici tribuiorom relaxaiione erexil ;
et ideo qui tot erga geniis suas popuios ejus beneft-
cla perseutimus, dignum est ut saltem ejus flliis for-
lia luUionls ad fuiurum adminicula prorogemos.
Contestamur ergo omnes praesentes et abseutes seu
etlam futuris temporibus subsequentes sacerdotes vei
principes seu cujuseuiique honoris aut ordiiiii ho-
mlnes coram Deo et sanctis angelis ejus, ut nullus
ad futurum posieritaii ejus vel glorlosae conjugi suae
Liuvigoioni reginae , atque his qoi gloriae suae fiiiis
vel filiabus conjuncti esse noscuoiur, seo etiam qul
adbuc conjuncti non sunt sed proiiuus conjongendi
d4i iaicis iilis qoos non culpa infideiiiatis astringit ^ soni , injustas laedendi occasiones exquirat; uiillus
lad aut servitil soi officio torpentes aut In commissis
Kbi aciibus reperiuntor esse mordaces [B. 4, men-
dtces] vel poilus negligenles , eril principi liciiom
liujusmodi personas absque aliqiio eorum infainio
\el rei propriae damno ot serviiil mulailone corri-
gere el Ju comiuissos talium aliot qui placeani trans*
inolare.
m. 1>< lrt^tfrorii}ii principali relaxalione in plebe.
Teriii ordinis gloriosae iosiniMilionis occurso ilbe*
ralitaa principalis ionge ialeqoe diffosa nostro se In-
vexit coetui afnosceoda, qoae sieui ex poro fonte
rcgiaeprovitsioiiisproccssii, ita syiKHlalis conrenlas
occolte vel publice per quae abdiceutur maliiiae sua»
conira eos vola exteRdat, non eos gladio vel qualibet
perniciosa faciione interimut; nullus cuiisilium vei
opus qulbus Injoste dejiciantur vel nudcntur rebus
exbibeai ; nullus his injusie viulenium tunsurffi si*
gnaLuluro Imprimat; nullus vestero couira ordioem
gloriosx conjugis ejus vel filiabus suis alque ouris
mutare praesumai ; nullus etiam extra evideiiiis cul-
pae 517 Indlciuro aut exsiJlis eos relegandos iodo-
cat , aut eorum corporibus quarumlil>ei detruncalio-
num vel flagellorum inferai detrimcnia, quo cum
praeniemoratis omnibus oainis ejus In toia ad fuiu*
rum gloriosa posieritas laeslonls injusiam uou p^rfc-
4»5 GONCILIA IIISPANr.i:. -- tOLRTANUM Xllf. 4^4
rat notam » nec rcrum 8eRii.ii detrimcnta. Si quis A bencflcfo potiuntur ipsi qooque donilnts suis regto
aiitem hominum » Gujuslibet 8it ordinis aut lionoris
Imic nostrae 8enteniis non acquiescens (ilios filiasve
f loriae suse una cum serenissinia conjiige soa Liuvi-
gotone reghia vel ftiipradtctis omnibus amodo vel
4)uaiidoque sine justo partls susb negotio aot laden-
do8 impetierit aut deiiciendos elegerii, vei ex 'pro-
pria deiiboratione oonsenserit quo aut de rebas sibi
debitis injiiste expoliaii nudentur, aut dolo vel ma-
chinainento quolibet dejiciantnr. sit aeterno anathe-
niate ultus et futuri examinis jiidido condemnatus.
V. iVe defmeto principe reticiam eju$ eonjugem aui
in conjugio sitn qui$que aut in aduUerio audeal co-
ptf/are.
Exsecrabile facinus el assaetae admoduni ioiquitaiis
jussn tortores existunt. Nam qiiid jam si praecedea-
tium et antiquorum htstorica narratione ineniorefnus
excidia, in qua obscena servitutiscotidilio domiuorom
8«pe soorumcasum operiOMset regnura panier labe«
factare fecit et doiiiinost Ac prointle liortante pariter
ac jubente praedicto gloriosissimo priiictpe lioc nosiri
coetns aggregatio observandom instituit, ut exceptis
serviB vei libertis fii»calibns nulins servorum atqne
etiam libertorum quorumlibet deinceps ad pnlatinuni
quaiidoque transire perinittatur offidum, nec etiam
locorum fiscaUum atque etiam proprietatis regi» ad-
miniculalores vel aclores fleri quoHbet teinporc ad-
mttlautur, sed conditionis su£ usum deinceps uiras-
quisque servorum vei lihertorum veraciter remini
€St opus, dcruiicils regibus, superstitis ejus conjugis b gcens ita sibiab ordine palaUno extorris proficiat, ut
regale tornm appetere, et horrendis poUutionuni
iTjacolis sordidare. Quis enim Cliristianorum xqua-
nimiter Terat defuncti regis conjugem alieno poslmo-
dum connubio uti aut seculuri principis libitiini sub-
jngari, ut qus fuit domina gentis sit in postmodum
prostibulum fcBditalis, et quae torii exstitit regalibus
hunoris regii subliniitati conjuncta stupris corom
Tcl conjugiis, quibus pridem doniinata est, altdicctur
iit reproba? Quid ergo si moriunliir principes? uun*
qiiid inhonorandas relinquunt sui corporis partes?
aut quia ad gaudia coelestia Cht istiani transeunt re-
ges, proplerea aJ contumeliam in sxculo eorum de-
vocandaesunt con]nges?Nusquam ergo inhonorum
esse oporiei quod lionorandum convenit opportune
h.il>eri. Nu li ergo licebit superstitem reginam
conjngio ducere, non sordidis contraciibus maculare :
non hoc secuturis regibus licitum» non cuiquam ho*
minom licebit esse permissum. Quod si facere lale
aliqoid quisquam praesumpserit, quo aut superstitcm
reginani post decedenlis principis morlcm sibi in
connubio c^pulet aut adulicrina polluliune contami*
net, sive sit rex, slve quislihet liominum qui bujus
nostrae sanctionis senientiam violare prxsumpserit^
sit ab omni Chrisiianorum commnnione seclusus et
sulphureis cum diabolo contradaiur ignibus exurcn-
dus. Uuicunque igilur hiijus insiitutionis nostrae
praesuropseril convellere vel abradere sanctionem, sit
nomen ejus abrasum et dcletum de libro vitae, ut iar«
dominis suis vel dominorum suorum posteritati iicc
noccat nec aequalis exislat. Quod ai deioceps quo •
rumcunque sit libertus seu etiam servus vel omtii«
eorum adfutura progenies, qui post hujus sanctioiiis
nostrae seiitentiam ad officia prsemissa accedat, illic
quolibet tempore aut servitturus aut obsequeiidoi
modis omnibus eontradatur , ex quo aut servituiis
originero duxit aut iibertatis decus subire promeroit.
VIL De hi$ qui proacddentia fttrgiorum attaria nudare
pra?$umunt vel luminaria eccle$ia! $ubtraliunt,
Ym hii$ qui faeiunt dpu$ Domini fraudulenier tt ded-
dioBBt propheiicus aermo annuntiat ; et si illi vm in-
corrunt qui negligenter opus Bomiui faciunf, qnod
*[*^"^ P 8up|ilieium merebuntur qui divinae servitutis cultoih
siDi 10 mamia intercedente ab altariis Cliristl subducuiiCY
ilios dicimus qui ob5tittaU& mentis dolositate coufual,
cum aliqua eos moles^tia fraternorum jurgiorum pu«-
pugerit, iiisana iilico temeriiate 519 ''^''^P^^ altaria
nudantes sacratis vestibus exuuut, iumtnaria subtra-
hunt, ac divinorum sacrificiomm cottum malitia in-
tercedente subducimt, et quod iu tiominihus se vin-
dicaronon possunt» injuriam Deo, quod pejtis est.
inferunt. Unde si hujosmodi pro fraterno odio homi"
cidae reatu adstringltor, pro contemptu divino quid
poenaB merebitur? etenim juxta quod divinus sermo
increpitat : Si peccment vir in vtriim, placari ei po*
IMI D£U$; ai qui$ autem pueaverit in Deum, qm$ pro
eorogaturu$ e$t ? Factle ergo lalium saceniotum excos*
tareas judicii prnnas cxcipiat qui hxc dccrcla hone- ^ ^^^^^^ i„j^ oomini 8ententia coaptabitur, qua maliiia
siatis devoveril violanda. percuUtur sacerdolum. Dicit enim : Honorificante$
518 ^I- ^texceptis $ervi$ vet liberti$ /iuatibus nut»
7ii< de$ervUute quorumlibel deincepi aut tibertie ad
ptttalinum oficium quocunqut tempore trameai,
Sa^pe offoscat nobilium genus suberectum servitu-
tia iiuportabile dedecus^ quod et generosos adaequa*
uim iufamat ei dominis plerumque notam proditio-
iiis importat. Ilultoa enim ex servis vel iibertis pluri-
niaoi ex regio jusso novimus ad palatinum fuisse
periractos onicium, qut tamen affectare cupientes
»ttbiimiiatem honoris qoam illis subtrahebat natio
offuacatae origiuisx, dum aiquales dominis per susce-
(Aam palatinuui officium facti sunt, in iieceiu domi-
norum suoruni vehemeniins grassaveruut, ct quod
oefas est dicere» etiam hi qui a domiuis auio libertaiia
me honorificabo, qui autem coniemnunt me erunt igno-
bHe$. Quicunque ergo sacerdotum vel minisiroruin
detnceps causa cujuslibet doloris vel amaritudinis
permotus aut altare diviuum vesiibus sacratis exucre
prassumpserit, aut qualibet alia iugubri veste acciii-
xerit, seu eiiam si consueia lumlnariorum sacroruin
obseqola de templo Dei sublraxerit vel extlngui prsc*
ceperii aut quodcunque lugubriiatis in teinplo Dei
induxerit, atque, quod pejus est, occasioiiem uutric-
rit unde de templis Domiiii aut officia consucla de-
shit aut ublatio singularis sacrificii videalur in aliqiio
defraiidari, si eum antca verae poenitudinis coram
mctropuliiano satislactio non pnrgaverit, ignobiHtati
l
m
COLLECTIO CANMIUM S. ISIIMmO IHSPAL, ASOUIPTA.
perpeiaae mancipaias jusia •uperiorem MiilaRiiMi A prtnctpaJis in noiniDe
4Sn
rfMnlni noslri Brffgii
Doinini ei loci sui iligniuie se noverit el booore pri-
vaci ; illift procul dubio persooie eb bae oliionain
scmenila separaiia, qu« aui eonf aminaUonem saero-
rum ordinam Tel SDbversionem sanct» fidei meiuea*
tea aet ho&tiltiatem vel obsidionem perferentea, aen
eilam divinorum judiciorum senteBtiam metneniei
lalia recisfte coniigerit, in quorum laeto plus homHi-
las qua Deus piacecur quam interni laboria doloaius
declaratur,
VIII. Ne admonenie metropolitano qHisquam ex eonfi-
nitimii ad loeum ubi invliaiur venire contemnai.
Si generaliter obediendum omni fralri io tanlum
a Cbristo prxeipltor, ut non snlum si angariali fue-
regis. Itcm : I>a bls qui peenitentiam noti « aeniien-
les aceipiant. Itom : De calpatorum reeeptione Tel
commonione apad Eoclesiam. Item : Ot In loeis ubi
episeopus non luii nanquam episeopos ordineior.
liem : De quorumdam consueiudine sacerdotom fe»-
dissima* qai oblaiis Deo per se saerlfletis non eom-
mauioaoi. ilem : Be eoncessa Toleiano poutiiel go*
neralis &ynodi poiesiato, ot episeopi alterioa provin-
ci» eam connlvoatia prineipum In arbe regla ordtttcn-
tur. Ilem s De reoeiito teslimonio personanim <|iii
per legem qam do proraotione eiereitas faeia m
lestifleaodi liceoiiara perdideruni. Item : De bis qul
uxores suas divorlio iniercedenie relinqunnU Iteoi :
De connrmatione legum qiias in Judxorum nequiilam
rimus passtbus mitle obedienti» voia paremus, sed g , j, ^^^,^1^02 earumdem legum prsfiium or-
etiaro gemiifo id cbaritatis officio peragamos, jam
quoinodo obediendum est pneeniinentiT Quibns Apo-
stolus ila obedire prjrccpit ne de inobedientia fra-
tris videantur ullo modo centrlstarl. Accidit enlm
multoiles ui caitsa salutis alicujus vel collationis ne-
eessariae evocali a principe vel metroroiitano confl-
niiimt sacerdotes Tenire diflferant, et diversls eicn-
aationibas sgant, quibus implere qitae jnbentur omit-
tanl. Hac dcr re nascitur ei difficultas ordinibus
S20^^ conteniptos majoribus : et ideo si quis epl-
scoporum a principe vel roelropolltano aao admoni-
Itts designato sibi dierum ratioiiablil ad veniendum
spalio sive pro fe^ivitatibus sommls, Pascha scilicet,
Petiteeosie eiNatlvlute Domini celebrandis, sive pio
dinem 521 titolorumy quiin eodem canoneannumo-
rantur. Item : De bis qoi ad ecclesiam confugium £1-
eiant. Item : De eultoribus idolorum. Item : De inter-
dtcto temporis constituii quo debeat concilinm ceSe*
brari. Ilem tConclusio deftnitionumin qua et Deo gra*
ii» referuniur et pro principe eioratur : siatuenies vi-
delicet, ut qul conlra supradictorum eapituloraui
decreta venh*e prapsompserit, et ecclesiastir^a^ ei-
communicallonissenientla feriatur etad legem illaro
glorlosi prlncipif>9 qu» in confirmailone ejosdem
eoncilii facla esi, teneator obnoiius.
X. UlrHm audeani minittrare At ^ai pomtlenUm aeeh
piuntin $acerdoiio eonuiiuti.
Teritl diel necessario collationis eventu risiuii
caourum negotits seu pro poniificibus consecrandts r» . . . .. 1« . . ^ j
.. ,.|^ . j. .. .. ... ^ . *• w>bi8 est antiquorum Patrum indagare de pccniien»
Tol pro qaibuslibet ordtnaiionibus principis, eicepta . ... .^.... . . • j* J-
^ ^ r r > I miy^ regulis insiitutum : elentm digno nobis vene*
iBeviiabill neeessiiaie infirmitatis qum lesiibos possii
eoniprobarl idoneis, ad consiiiatom dlem venire
diaiulerit, coBiemptorum se noTcrit eicommunica-
Uone muldarl : sl tamen eiceptis supra taiatis capl-
lolis aot fluminam aut aerum procellosa immensilas
ml pr«ftiilium diem adltom ei snbduieritproperaitdi,
qood tamen et boc ipsum eonviiiei Idoneis testibus
oporlebit. Ilane etiam et ilil ei pontiftctbus senlcn«
liam merebuBtur aceipere qui eiorlos conira se cla-
OBOres negotiorum admonlii a metropolifano distole-
rini emendare aiqoo compeseere, aut sl admoniti ot
od Judicitttn prlmfls scdis aceedani aul per se nolue-
rint properare aut vades suos negleierint legaliier
fcftforinatos dlrigere.
IX. De confirmalione ednciUi Toletani duod^cimi ^uod
(aeium eel anno primo gtoriosissimi Ervi§ii regts,
Licet unanimi consensionis nostras iudicio gesln
synodalia Toleiani concilii duodecimi acla sunt alqoe
disposita, quse anno pr.mo glorio>i principis Ervigii
In bac uibe reg^a celcbraia sunt, nunc tamen iteraio
hicouvulslbilis noslroi deflnitionis assensu ea ipsa
gesta, proui gesta sunt vel 6onscripta, omni teropo-
rum attemltate valiiura deceroimus et omniinodas
solidiiaiis vlgore finnamus jitita ordinem capitulo-
ruBi, qui In cisdem gestis couscriptus ea&e probaiur,
id est : De agnita et confirmata procelectione fasiigii
* £• i, T. !• Boii €OHuniieniee.
randus lionore saBCtissimus frater noster Gaudentiuo
\aleriensis sedis epscopus per vicarium persoox
siue ad concilium destinatum congressus esi oostri
reverentiam coeius, insniuans sacri sancto sjnodali
conventoi quod ioeommodas vaietudinis nimielaie
prseventus per manus imposiiionem subaclus fuisael
pcenlientiae legibus. Sed utrum accepta paeniteBlio
liceret sibi praecepta sui ordinis contreciare mysie-
ria vel niissaroro solita eiplere officia, per syBodalla
iBstructioiiis se roaluit certifiearl responst. Taiie
collatis bi unum de bujusmodi canonicis iostnuDeB*
lis boc sancu synodus definivit , ut reooneiliaiione
praemissa soliti ordinis retentet officia. Si enlm re*
^ gulae praecedentium eatrum eos qui pemiteBiiam ia
diseriroine roortis acclpiunt ei nulla de ae maaifesu
seelera coDfitentur, si adsii tamen io bis oi talijbas
probitas moram, ad ecclesiastieos grados perreiilre
pcrmiuimt, quanto magis ot bi qui in Ipeo aaeehlo*
tio consiituii pceoitentiam aecipiant asui ordlBie ofli*
cio * reirabantur, taniam ai se Ipsi BioruliaB erini-
num professione propria oob Botaraat? Cum eiilai
oim lis^acerdos tunc sibi licitom sacrifleare Miai,
do a roalis actibos vaeai, qua raiiooe qol
rerocdiam suscipii qaod daiur ia ramtsaiOBem poccan
a sacrificiis diviBia se abigit? PcBniteaiiB oniai ad
hoc suscipitur» at ei peccauim dibiat et peceail aor-
^HIeBegaiivapanicaladesideratar.Bi Atllor. Eorr.
41.7
CONQUA HBPANIifi. - TOLeTANUli XIU.
198
des nomiiiem iterare Mn ftinai • : qtii ergo iSonndii A jntta eoafcientie snae fidueiam, iitriim aude»! aot
per ausceptani pcaiiiteiitiam dimiasa sibi ^eeal»,
cur eoiiOdenter ad altare Domini non aeoedat, tel
car ordinis aui non aitdeat retentare offieia, cum lioc
alieri nou liceat nlsi ei qul se a peeeatia absfiiiieat?
etenini cuin poenitentiam aecipimus, ad similttlidhiem
cofidiioris nos reformasse conareiir : reformatio
if itnr Ipsa medleamentom esl qao deientor 522
piaciila. Si enim medicamenium istud assvmttur,
Tcxt^ creatori soa anlma reformatitr, refie e*iam
S!ierifleandiI>eoeoli«8a89umitur, quia in «o slmlli-
ludo conditorls agnosciivr : sl aoiem peetiiteiiliae
medicamenlum snbtrahHor quod in remlsslonem
peoratoruin am{Htiir, ad similiiadmem factOrift us-
piaiii non venliur. Eteoiin poBnltenila, ot dieuim esr,
in reniedium peccatl aeeipliur» saeerdotium vero ^ <1<^>'>b^l clericuni seu eiiain inonaclium fugieniem
propter rounditiam reientatur, ot boe sacerdoijs et
^ita ila frucla boiiorum operum floreat, quo et In
se delicti passiones exstinguat et prxdicamento 'auo
in aliis peccatl regnum poteiitialiter destruat. lioic
igilur talller, ui praemisimus, sacerdoii viventi qui I
oberlt si poai aecepfas po^iMienilm leges divinls alta-
ribiis propltiatioiiis [B, 4» propooitiools] offerat pa-
iios? Aut nauquid peeniteniias donum, quod in remc-
dium fit peccati, in probibltloiiem devocandum est
aaeramentl? Nosqoam ergo pceniieniiae prseepta
priTabuntjuracca^^tia : poenileas eiiim abstiiiere a
peccatispariter ei negotloruMi ssealariu» tuffluHlbus
debet, noii ab Hs qoae sancla videiilar el snmma scse
000 aadeai sacrlficare Deo ex sui poitus
poiestatequam ex nosiri judicU permisslone proeedni.
XI. N$ ^i aimum etericnm vel manac/^um iuuipial
fu^iantem*
Moltaesaper hoc capituluni Painim prxcedentiiim
senienii» manaverunt, quo muliipllcl probibitione
sancitum est, ut altcriiis clericum nenio sollicitare,
hemo fugieniem recipere, nemo etiam aut obcelare
aut ordiiiare audcret. Sed qoia abundane inlquitale
et refrigescente cbarii.ite nee honesias attenditur
nec cupidiias inbibetur,agcndum esl iit quos impunis
admonitio non emendat evidens senteniia daninatio*
nis coerceat. Placuit ergo, ut nuflns alleuum pres-
byterum, abbatem, ministrum sive subdiaconum vel
vagumque susclpiai, non ad fugani suadeal, non fngse
lattbolom pnelieat, non apud se babito vei retenta
bumanitatem impendar, non occasiones quibus quasi
se nesclente alibi lateat lurpi opposiiione contingnt ;
nam horum oinnium casibas non solura turpatur ho-
nesias sed et freqoenti dolorum acerbitate confoditur
^ fraternitas. Eteitmi si dicat quis simpnel animo at*
terios clerlcom susceptsse nec nosse eutn fugitivum
existere,tunc evidens iniiocemiae suac puritJs appr<>
banda est, qoando eom qitem susccplt et infra orio
dies juxta legnm sanctlonem judict prae«entaverit el
infra lempus legHms eansiitotnm llirc fugiiivum rc-
d.ixerit uiide pcr fugam V9gabuudu!i exivii. Qnicun-
abstraliere, qox oporaniem plasexpiani quam com- ^ qne ergo ex pofrtificibus sea aacerdotibus vel niiitr-
loaeulando detarpant. Seriplum esi enim : Saeerdo»
9d omMem moriuum non aceedat; Id eat morlalbim
criminum se implieatione non pollual. II jn enim dixil
Doua, ut 8 oerdot ad saneta quaeque non aoderet ac-
eedere, de quiboa pncceporal ul noHo modo saeer-
dos de saneiis exiret, sed ol mortts opera non aude-
ret eootingere : ergo abigenda sunt ah omni saccr-
doie quae maciiloitt, exereeiida qnsa muiidant. ilis
m%o raiionabiH aaneiiime [i£.,sermodfiaiione] prse-
niissla boe Miiieto synodas definivit, iit siante prisco*
mm canoiiam sanctiono qutcunqae ponlifiruni vel
saeerdotom deiiiceps per manos impositionem pceni«
teiiiiae donam exeoperlni, noe se morialiom crimt>-
nttm professione «otaverinl^ lenorem relentandl re-
stris cxterisque religiosis hujus insiitulionls nosir»
vlulavcrit sauLtionem, si liujusmodi siisceptor episco*
pos est, el eum quem suscepift ciun bis quae habrru
potuit et ei a quo evagatus est sine dilatione rcsti-
tuet, et insuper ut vere sacrilegus el trani^gressor
instituiionispaiernae tanto lempore excommunicatum
el remolum se a suis officiis noverit esse» quanto
eum qui fugiit subsua potestaie comigeritremorasse.
Si autem hujos institutionis nostrae praevaricaior
presbyter, diaconus vel qoilibet ex religiosls videatur
baberi,reddiu> eo cum rebus sibi debitis quem susce*
pii, Ipse solus apud eum anno iniegro.sub pceniien-
tiae censura depulaUis tenebitur, cujus fugitivum
suscepisse monsiratur. Quictinque tamcn talibus
gimiiiis non omittant, sed per metropoliianum re- j^ liumanltatem impeuderint, eadem et simili censura
coneiliatione poenlteniium more suscepta solita ex-
pleant ordinls sul officia vel cxlera mysteriorum
aibi rredlta sacramenla. Hoc tiintum estobservandum,
ut si aot ante acceptionem pceniientioi adjudicatus
oee reconciliatus reperiiur pro culpis aut si iii ipsa
perceptione (KBnitentiae implicatum se dixeril mor-
uiibaa factis » juxta aestimationem metroponiani
•iMtinere bojusmodi oportet a praemtssis officiis :
caeicrom sl, ul dictum est, sub pomitenilae pert ep*
lioiie consisiens nihil mortalls criminis se admrsis«e
praedixerit, tamen quod fateri bomlnibua erubescit
obseonsam intra elaiiatra soi peetoris deVteaelt, iio-
«reril ipse sibi de se potestatem ease coficeasam, ot
• iE., omnino iierari uon »inaU
legiim exquirendos et obstringendos se noverint,
qua ansceptores fugitivorum lcgis sanctione prxiiio-
nentur adstringi. tlli tainen qui praedecessorum auo-
rum id actum esse temerltate contendunt, tunc
immunes ab hujus ultionis sententia habebuntur, sl
a tempore ordinalionis ^(suae infra duorom men-
sium spaiium,ejus qui apud se est el latebram publi-
raverlnl et personam doinino fugitivi reduxerint,
llis sane, qui de coufinitimis episcopis caeterisquo
eccleaiarum rectoribus ad meiroporitanom suum pro
causarum auarum necessitate confugiuni, sicat tlcen*
lia lalibus perfngii datar, ita hi qpii eos auseeperint
damnafi ulpote reeeplores fbgHivorum non poiennit,
^ Ex rdtquii, praiter B. R., ia 9110 : canfundaur.
m
COLLECTIO CANOnyM S. ISIDORO HI9PAL. ASGMPTA.
^
pracsertim si et puLIite illos apud se Iialieaot et eos A
cnm qiiibos aciiones babueriiit ad reposcenfis vocem
conventuros adcnoueant.
XII. De non exeemmunicandh q proprio epiicopo per^
ionii illit quas ad ntetropolilauum $uum negotia sua
. suggetturi accetterinl.
Qiiicunque ex cleiicis vel monachis causam coiitra
proprium episcopum babeus ad nietrnpolitanum
suuni causaturus accessoril, non anledebeta proprio
cpiscopo excomniunicallonis senteiilia praedanmnri ,
quam perjudicium metropolitani sui, iitrum dignus
excomrounicatione babealur, possit agnosci. Quod si
anle iudicium quis episcoporum in lalium personas
excommuriicalionis sentenliam prorapserit >, illis
penilus qnos ligaverint absoluiis, in se iilam nove-
rit rctorqueri sentenliam : quod euani et intcr me- ^
tropoliianos convenit obscrvari , si pra^gravatus quis
a metropolitano proprio ad alterins provinci.^ metro-
polttanum inolestiam pressurx suac* agnosccndam
iniulerit [iC, 7. 2, deiulerit], aut si inaudiius a
duobus metropolitanis ad rcgios auditus oegotia sua
pcrlaiurus aceesserit» et ob hoc eicommuoicalionis
jugulum a proprio episcopo illi videatur inflgi, boc
lantom est observandum, ut si prius imumquemque
excommunicationem coniigerit siiscepisse antequam
a proprio episcopo ad alium perlransirety tandiu ex-
coiitmunicatus apod eiim cujus judicium petiit habea-
lur, quaudiu excommonicatoris sui objectibus, uiniin
juste aa injuste alligatus sil, agnoscattir.
XIII. De retatione gratiarum quoe pott peractionem
concilii Deo el prindpi pertolvunfur. r*
FTis ergo omnibus syiiodicis institutis subscriptio-
018 nosirae robur apponimus et sub terrore divino
perenni ea quae decrevimus memorix consecramos,
dan!esimmortali Deonostro gloriam pariier et ho-
norcm, cujus inspiratione agiintur omnra qu» satu-
briter exercentur : inviclfssimo quoque atque reli-
giosissimo princlpi Ervigio reg! multiplicein graiia-
Tum exbibitionem persolvimus, cujus clementissimo
jussu in unum coetum 525 aggregandi conveiiinins.
S)lt illi pnx optabills et beala : ducat quoque tempora
procursu longioris sevi felicia, ef post impcrialia tcr-
reni regni seeptra coronandus pervenial ad coelestia
rcgna, praestante Jesu Christo Domino Oeo et Salva-
lore nostro, qui cum Deo Patre et sancto Splriiu
iinos in Trinfiate vivit et gloriaiur Deus in saectila D
saecolorum. Amen.
Pontificet,
Ego Julianus indignus sanctae Ecclesis Toleianae
metropoTiunus episcopus instituta a nobis defiiiita
subseripsi.
EgoXiuva Bracarensis et Dumlensis episcopus.
Ego Stephanus Emeritensis episeopus.
Ego Floresindus Hispalensis episcopus.
Ego Leander llicilanus episcopus.
Ego Palmatius Urdtanus episcopus.
■ M.^ 4, E. T. f , 2, promiffmi.
^ iE., T. % Tkeuderaciui. E. *, T. H Titeude^
fOCttt.
<" iE., T. 2, Hilarins. E, 4, T. 1, U., G., Ahriut.
Ego Cottcordius Palentinus episeopiis,
Ego Mtimiitulns Cordubensis episcoptis.
Ego Antonianus Bastitanus episcopus«
E%o Tlieudericus ^ AssiJoiiensis episcopus»
Ego Siercoriys Aucensis episcopus»
Ego Geta lliplcnsis episcopn».
Ego Monefonsua Egidiianus episcopus.
Ego Froaricus [jE., Fodarieusj Portucalensi»
eptscoptis.
Ego Gregoritts Oretanus episcopira.
Ego Agricius Complutentis episcopos.^
Ego Procutus Bigastrensis episcopos.
Ego Hiro Conimbrieneis episcopos.
E^ Crescitarus Biterrensis episcopos.
Ego Cecilins Dertosanus episcopus.
Ego Etla Segonliensis episcopus.
Ego Sonna Oxomensls episcopus.
Ego Sempronius Arcavicensis episcopoSr
Ego Reparatus Vesensis episcopus.
Ego Coniuldus ItaKcencis episcoptis.
Ego Alaricui c Auriensis episcopus*
Ego Gondulfos Lamecenste episcopiis.^
EgoFelix Iriensisepiscopus.
Ego Atiila ^ Cauriensis episcopus.
Ego Beilitus Ossonovensis episcopns*
Ego Euphrasins Loceiisis episcopus.
Ego Joannes Pacensis episcopus.
Ego Oppa Todensis episcopus.
Ego Asturius Setabiianus episcopus.
Ego Deedaius Segoviensis episeopus.
Ego Tructemundus Elborensis epiaeopns.
Ego Sisebado [jE.^ 7. 2 , Sisebaldo] Tocdtamif
episcopus.
Ego Vincentius Magaionensis episcopns»
Ego Onegisis « Avilensia eplseopos.
Ego Tbeoduipbns Astigitanns episcopus*
Ego Gratinns Egabreiisls episcopus.
Ego Sarmata Valentlnus episcopos.
526 ^^ Onemandtis ' Satamantinns episeopofte
l£g(i Brandila Laniobrensis episcopus.
Ego Florus Mentesanns eplscopus.
Ego Olipa Segobricensis episcopns.
' Ego Euredtis llerdensis episcopn«.
Ego Ara Oiyssiponensis eplscopos»
Abbatet*
Absalius abbas.
Fausiinus abbas.
Gerontius abbas.
Castorius abbas.
Gabriel abbas.
Siseberlus abbas.
Felii abbas [jE.^ T. 2, arcbipresbyter].
Wisandus abbas [>£., 7. 2, archidiaconusj.
Viuceutius abbas [jE.^ 7. 2, primideriusl. ,
^ jB., T.«, E/*, T, I, «• Aiah.
« iE., T. 2, Vnigiut. E. 4, Onitit.
f i£., HoUmttndut SaiamantictHUt*
m
C(KNCiLIA (IISPANIiE. — TOLETAINUM Xm.
Vicarii epscopomm, A . ViriUlvHres offim palatith.
m
B
Paeilus indignos abbas» agens viceni Snniefredi
Narbonensls sedis episeopif baec instiluta synodalia
itbi interfui subscripsi.
Spasandus ardiidiaconus agens virero Cypriani
Tarraconensis episcopi.
Laulfos diaconus agens Ticem Idaiii Borcino-
ffiensis episcopi.
Gisebertas diacoRus agens vicem Ausemundi
episcopi de Loteba.
Fredebadus abbas agens vicem Valderedi Cae*
B&rangHstani episeopi.
Yeremundus abbas agens vieem Clari Elenensis
episcopt.
Gratianus [jE,^ T.. 2, Gratinos] presbyter agens
ticem Joaunis » Egarensis episcopi.
SiMildns abbas agens vicem Stepbani C.)rca8$ensi8
epi^copi.
Audericus presbyier agens vic^m Rog^ti Bea-
ticnsis episcopt.
Secorins [E. A, Sedecortns] abbas agens Ticem
Caudilani Emporilani episcopi.
Siabitius abbas «ngens vlcem Jacobi Gcrundensis
cpiscopi.
naroncellus diaconus agcns vicem Anlberii Tiras-
sonen<^isepiscopi.
Caluronio^us diacouus agens viccm Samueiis lia-
lacilani episcopi.
Ciiila presbyteragensVicem Wisifredi Ausonensis q
cpiscopi.
Joannes abbas agens vicem Reginci Auceasis
episcopL
FeUx abbas agens vicem Ergabadi Elibcritani
«piscopi.
Samoel prcsbyter agens vicem Felicis Diaiiiensis
c|iiscopi.
527 Citrunius abbas agens vicein Eupbrasii Ga*
lagurritani episcopi.
Desler diacoDus agens vicera Priml AgatLensls
«pi^copi.
Vincolamas diacoBUS agens vicem Atlilani Pam-
pilonensis episcopi.
Ostruifus cooies b«c institota ubi interbil anmieBt
siibscripsi.
Wadamirus comes Scanciarum et dtt:i similiter.
Reccaredus comes Scaiiciaruin ei dus siiniliter.
Argemftrus comes Gubiculi et dux similitor.
Egica comes Scanciarum ei dux similiier.
Isidorus coines Tiiesaurorum et dux similiter*
Sisebutos comes Scanciaruni et dux Kimiliter.
Valderioas comes civitatis Tolcoan» bimiliter»
Viiulvs comes Patrimonii siiniiier.
Cixila comes Nolariurum similiier.
Sunirredus ^ coroes Scanciariim et du\ similiier*
Gisclamundus comcs Stabuli similiier.
Gtiiliangus ^ Spatarlus ei comes similiter.
Aldericus ' Spatarius et comcs Miniiiier.
Adeliubus comes Scanciarum similiter.
Tboudila procer similiter.
Salamirus comes Scanciamm similKer.
Ataoirns comes Cubicolariorum similiter.
Niiacus Spatarius et comes similiier.
Severinos comes Spatariorum slmiliter.
, Trasericus Spatarios ei comes similiter.
Audemnndus prncer similiter.
Sisimirus Spatarius coines et dux siniiliter*
Trasimirus procer similiier.
Torrosarius * comes Spatarius simiiiter.
Recautrus procer similiter.
ift nomine Domim Flavius Ervigiuk re% omnihw
pmatis Kve (iicalibus populis»
Magnum pietatis est prxmium quo removcntur
gravedines pressurarum, quia illud semper ante Dei
oculos perfectx miserationis 528^^i^'^<^*u'° appro-
baiur, quo fit relevatio miserorum et ex hoc salvaiio
indociiur terras per quod pressurs subveniiur hu*
maiiae. Judicium est quippe saluure in populis quaii«
do sic commissa reguniur, ut nec incauta cxaciio
populos gravel, nec indiscreia remlssio staium geniin
fadal deperire. Tempora ergo nostras gloriae miseri-
cordiai i^eneficiis condieada sont^ ut parcente nobii
C^o ipsi quoque populis parccre videnmur. Vutivura
igitur oroDipolenti Deo meo cordis sacrificium dc-
iibare praeoptans» ia nomine divino omuibus populis
regni nostri kim privatis qoam eliam fiscaiibus ser-
Avdebertus abl>as ageiis vicem Gudiseli Osccnsls ^ vis, viris scu etiam feminis sub tribulali cxaciloDO
in prof iiiciam Gallix vel Gallxci» atqiie in omnes
provincias Hispani» consisleniibus boc decretiim
beneficium in Dei nomine prorogamus, ut quidquid
10 praeteritis annis de ralione tribuil usque ad pri-
mnm nostrae clemeniiae annum tbcsauris publicis
rcdbibere videmini, tottim vobis ex iniegro noveriis
esse concessum, qualiter usque ad prxdictum pri-
mom nostrse gloriae annum quidquid de ratiune iri-
botorum apod vos rejacet, sic totum donatum vobis
a serenitate nostra babeatis, ut nullam ex hoc abin*
ceps de prxtcriiis annis exaclionem publicaui pec-
episcopi.
L.copardu8 abbas agens vicem Aurelii Asiuriceusis
«pisccpi.
Ilabiius diaconus agens vicem Poientioi Verecen-
sis episcopi.
Tueiitius prosbyter agens vicem Riccilani Acci-
tani episcopi.
Florcniins presbyter agens vicem Leoberici Urge-
Ikani episcopL
Vinceniaus abbas agens vieem Gaudeniii Vale*
Heiisis episcopi.
^* JE.^ T. 2, Argibadonii episcopi Eliberitani,
h Ml, E. 4, T. I, % Snniefredus.
<• j£., T. 2, Wtliangus.
^ JE.,1. 2, Audericus. £• 4, AUericuu
« i£L, E« 4, TorreMrtiii.
m COLLECHO CANONUai S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. im
Uipwatis ; ea umdii ratione serfata , al ea quae in A et tcstiinooio nobtlitailt pristinaB all et rebus q«as
prscterftlseiaota simt et fisco noscro illata non snnt
ab bls qtii ea exegertiiit in publico iurerantttr* Quod
si <!t8tulerint et boc conrestim infcrro neg(exerinl« in
qnadruplum una eum satisfaeclone dtsclpKBae jutta
qnod nostra mansuetudo decreverit id Ipsum ihesau-
ris pnbircis pcrsolreni. Certe si quisquis ilie dux
eomcs, tiupbardos, nomerariusy villicus aut qiiieun-
qnc eurani pnblicam agens trlbuta eiaeio sibi
commlsso annts singulis plenario numero non exe-
gerit aut exacta apud se retinnerit, et ea statim
tbesaurls publicts inferre neglexeriti duplata tri-
bota ipsa de proprtis rebos suis modis omnibus
in pulilico Inscribet. Hoc tamen speciaH et evi-
denii serenitalts nostras sententia definlmusy ut nul-
)u8 de snpradictis oomitibus , tiuphadis « vicariis,
numerariiSy seu qnlbnscunqne eurara publicam
ageniibus quascunque exactiones pro boe negoiio
pieiatis cuUtbet ex ?ubis, qnibos et rekxatio man-
sueiudinis nostr» coneeditur, quodconque exigere
prxsumpseritf aut quispiam eorum t^ia pro tali
causa aliqutd abstolerit aut ab alik oblata sibi aoee«
perit, et pro bis causis quibUNlibet modis aliquid inu-
tilare prvsiimpserit , in quadrnplum de quidquid
accepcrlt cui nostra clementia elegerli oniversa resti-
tuai. De terris vero vel Yineis , qoas pro eodein
iribiito qnkunque sopradictoriNn curam poblicam
ageiiiium 5S9 ^o^** privatls vel fiscalibus popalis
abstnlit irel acc^ity fruges aridas etliquidas exlnde
per auctoritatls nostre vigorem perceperint decernl-
mus revesilrL llem secundus est tiiulus : De aecusails
sacerdotibus, sed etiam optiroatibus palatii atqiie gar
dingis, sub qna eos justiti® cautela examinari eon-
venkt, quos gloriae noslrae mansuetudo jnxta ipaius
eanonis insUtiita nullis tormeniorum generibua ante
publicam discussionem subjici censuit, sed onnm
qui deinceps fuerint aocusati juxta sanciionem pnn-
dicli capituli erunt procul dubio judicandL Unde id
apecialiter observandum fore censemus, ot quidqiitd
conlra banc regulam sententiae nostras vel prxdieli
canonis insiituiionem aul in personam cojusquam
fuerit acluni, aut de rebus accusaue person» exstitertt
jttdicatumi juxta prsedieti canonis instliuta nuUe tI-
^ gore subsisiat quo persona ipsa aliter quam decernl-
rous judicata aut tesiimonii iui digoiutem amlliat aui
quttstu rei propriae careat. Tertius quoque rauon
est : De trlbutorum priucipali relaxatione 530 1»
plebe, ubi nostr» glorix auctoritate siuiul et exbor-
tatione sancitum est ut omne tribuium prxieritoruin
annorum usquc in annum prlmum regni nostri, quoJ
in privatk sive in fiscalibus populis rejacei, absoIu«
tionis perpeiuoe debeat sanciione laxari : ea laii lum
praecipiens tbesauris pubiicis exbiberi, qiiae eiacia et
non illata faisse consUterit. Quartus post baec sequi*
tur canon : De muniUone prolis quem prompio volun-
lotk adnisn omnis conventus sacerdoiom atqueetlam
seniorum condere praeelegeruut. Quintus canon se*
inpraeieriUs annlsunnsquisqueexactorcollegitin ra- q quitiir: Nedefoncio prlncipe relictam ejtis conjugem
lionem ipslnstribuU, bocsibi iniptitetetterrasipsas vel
vineas vobis deqtiorum jnre ablata aont restituerenon
dUrerat. Sie cuhn dlgnum est ui quod hujns pieiaiis
nostrae slnceritite depromitor ita a cunetis sine cu-
}iisqiiam exactionis sUmulo peragator. Datum subdie
Kaleiidas Novembris anno feticiter quarlo regni noatrl
Tolelo.
Lex ftt tonfifnuuimu smuitii ediia^
In noinine Domlni Fk vius Ervigius rex. Exlmia syn«
odafisauctoritas et Teneranda eat pariier et treraenda,
quae in lantum per domim sancU Spirttns agltnr nt
ex dlversitale muhomm arnmorttm ei cordlom nnuffl
eorunamque anttnam f^se monslretnr, d«m nu«
merositas aggregata ponUficum non per senienlkra
qukquam sibi aut in conjogio aut in adullerio audeat
copulare. Seitus deinde sequitur canon : Ut eicepUs
servis vel libertis fiscalibus nullus de servhute quo-
rumlibet aui libertis deinoeps ad palaiinum officium
iranseat : qnod sl fecerint, prxsenils lt*gis noslrae
edicto ad propriae servitulls jugum modis oumibus
reducendi sunt, qualiter aut duminls suk, si super-
siites sunt auteorum proplnquk, quibus decedenUuio
snecessio ex lege debetur, serviiuri iradantur. P«isi
bunc sepiimus est canon : De his qui pro accidaiUai
Jorgtoruffl altaria nudare pr&sumunt vel luminaria
ecclesias subtrabuni. Octavus quoqne canon sequitur :
Ne admonenie nieiropolitano qnisquam ex eonfiniti-
mis ad locum ubi invitatur veniro contemnat. Nouiis
discrepar, non per stlmulom diversa objectai, nee D qtioque canon subsequitur : De coiifirmatione conci-
per judicrum alind unus quam nniverslias formaL Et
ideo reverendun roibi eonvenlum synodalis coneilii»
In cujus medio praesentk saneii Spiritos se babiure
promisit, devote Tenerans instanterqoe honorsins« ea
quae lllorum ore nostraeqne gloriae bortatn digesla
sunt in noUtiani dednciinus singulorom : Hla dicimus
synodalis coneilii gesta, quae aniio quarto regni nos*
irl in Toleiana urbe nosconiur esse conlecia, qoarom
MisUtutionum evidenUa sine cuneiaUone omnibus in-
noiescat, bic ea praeelegimus specialiter renotanda.
Cst Igitur prlmus canon : De reddito teslimoiHo di«
giiilatk eoram quos profanatio intideKtatia eum
Pauk trailt in socktatein lyranoidk, qooa cekiludo
iioatra uua ctim filiis per bu|us uostrie lcgis cdicium
lii Toletani duodecimi quod faetum est anno primo
glorl» noatrae. Decimus boie canon adjungitur, ubi
speciali sententk definitur: Uirum audeant niinis»
tntre bl qul poenltenikm in saeerdosio eonsUtuU acil*
piunt. Undecimus quoque canon babeiur: Ne quis
aKenum elerieum vel monacbum soscipki fugienleia.
Duodecimus post hacc canon scribitur : De noN ck*
communicandis a proprio episcopo personk iilia qua»
ad ineiropolltanum suiim negotia sua suggesturi acce»-
seriuL Ullimus et lorUos deciinus post boiie catKm
subsequitur: De relatione gratiarum <|uaB posl per-^
aciionem concilii Deo et principi persolvuniur. Qtia&
oninia prxnilssa synodalia InsUlutionom decreia a
praesenti die vel lempore omai cura omnique vigika*
B05 COi^^CILIA HlSFANIiC.
iia per ennctasregn! nostriproviftciasd^scemimnd ob- A.
servanda, qttaliier el perspicaum auciorliaiis validJ*.
rasfig^um subcaiit ei perpeiuo vigoris Ordine solidau
|)ersisiant. Quamobrem sacrae linjus legts oraculo
omntbus generaliter religiosis atque etiam laicis sub
regni nostri ditione manentibus interdicimus pa-*
riier et jubemus, ut praedicta synodalia gesta nullus
coniemnat, nullus eiiam pneterire aut convellere an-
deat,nemo notus barumcoosiitutionum jura resolvat»
iiemo lncogni'u$ nescientiae Buae objectibus excusare
conjifiiai ; nam a praememorato superius dic et tem-*
pore et aactoritatis debita vigore poUebunt 531
et mstiiutionum soarum regulis cunciorum nniversi*
Uis adstringetor. Si quis autem bujus nosir» legis
- mfiTlNUM XIV.
808
vlohtor exstitorit at non ^MHius ei qutt prsmissa
suitl costodierit, et diutiiiam occiesiastieae di^eipli-
R» excommunicatiouem aceipiat, et decimam partem
rei so» fi^i partibHs sdctandam aroillal. Quod si ni*
bil babuerii facullatis dnde pnedicUimcomposiiionem
penolvere possit, absque aliquo inramio sui quinqua-
ginta 532 ^u™ oportebit iclibns verberari. Oigus
igitor legis noatras deeretum, qood io coniirwaiioiig»
bujaa sacri conclUi noscitur promulgatum, gloriosa
maiius nostrae exaratione subscripsimus et ad peren-
nem memdriam vaiorem ei perpeiuum innodarous.
Edita lex in eondrraatione eonciiii Toleiosub die Idua
Novembris «ra tccxxi anno quoqne Ceiiciter ^iuarlo
regni gloriae noslrae In Dei nomine.
!»
LIX
CONCILIUM TOLETATfUM XIV a
DECBM BT flBPTBtf EPI8G0P0RUllf| HABITUM ARNO QUINTO EB7IGII PRlHOIPiS.
L Db prmmoToitont ttggr§gaii ernidHi el uMone
prineipalit edUti, quod junum eil aynoduiti a^ilarf.
Cum serenisaimus et perapicuus prinoeps Ervigiiis
gloriosuB amator veraa fldei, imoamabilis (ilioa Eocle*
siae Cbristi, promissionis suft noa immemer, ob con-
luiandom Apollinaris dogma pesliferum, de qoo sibi
a Romano prxsole fuerat nuntiaiom, strenuo et iD«
vieto au« celsitudinis jussu uos omnes praBciperet
aggregari in unum, boc dedit speeiale ediclum« ul quia
aieai oportebat pro Untae rei negofio pertraetando
f eaerale cenctiium fleri varia adversilatam incursio
DO» sinerel, saltem adunaia per provincias eoBcHia
ierail; el siquidem bic primum a nobls in nrbe re^
f ia STnodus ageretur, deinde In singulia quibusquB
provinciis singulare baberetiir conciliiim» quod quid*
quid bic actum per Tolctanain synodum reliqui pri-
marum aedium praesuies soorom vicarioraBi relati-
bds comperissent, id etiam in postmodum Ipsi per
dlscreta provinciarum suarum concilia observarcnt,
sieque baec noslrl concilii gesu esseai lllia omniboa
in lolo commttnb, uipoie ab ipsifl odiu ati|ve i|«ifl
eoram positis roborau quae utique per legauw auofl
conflrmanda decreverant, quo ex boe unum et Indi-
visibile fieret canctorum Hispanorum praesulum per
loiani Hispanlam vel Galliam synodale edictum, ex
qao omniam melropoUunorum fuisset et aflsensibos
promulgatum. Nos proIndeCarthaginis provincraB prae*
flulefl anno quo sopra, sub die decimo octavo Kalen-
das Decembris in praememoraU Ecclesia debiiis ordi-
Dibufl consedentes causae bujus ordinem et totius rel
oegotia rctexentes, quibus Romanac sedis fueramus
litterifl inviutl, sic patuta et communi sumus voce
exorsi.
n. De inHio relationit quo eoneilmm empit qettornm
Mnodtintm et epiitoleB Romrnii pontifieii fueere men»
Clara Minb ootio popHlos Uispaniae implet quod
« DeeflthoccoucHium in A., iG.^E.5. Desumptum
cat ei B.H. cum variantibus caiterorum lcctionibus
B decurreniis evoluti temporis serie per Romani preQ-
flBlis bajttlumgesta synodalia socieuti Boairae advecu
flunt, quibus Consuniiiiopolim Constanlino pio el
religioso principe mediante magna et subllmi copia
aggregata pontificum Apollinaris dogma coniperiinufl
fuisse defltructum : cuni quibufl etiam gestis Leonis
quoque antiquae Komae pontificis inviUioria episto-
larifl gratiae consulu suflcepimus, per quae oiniiifl
ordo geslorum gesuque ordinum diliM^ide ut acta suni
nofllrls sensibus patuerunU In cujus etiam glorioso ^
epistolae tractu ad hoc omoes praesulofl 533 Hispa-
iiiaB inviuti suut, ut praedicU synodalia instituta qua
miserat nostri eiiam vigoris manerent aucloritaie suf-
fnlU« omnibnsque per nos sub regno llispaniae cub-
sifltentibus patescerent divulganda*
■
llh De odvmiMo dupHci qua nmt polwi goneraU
concUium fieru
Et bme siqoidem tolius allcgationifl illatio eihibiU
nobifl est temporifl infeflti urgente pressara, quo Hoa
flokim lellas omnis hyemali slricu gelu glaciali ni-
vi«m immensiiaie duruerat« sed et tunc qiiaii Jo e vi-
cino ex generali concilio nos absolulos jam esse con-
subat. Quo gemino obflistentis caosae obice praepc-
diti generaliter iteralo tunc non quivimus aggregari,
quos et vicinaconcilii absoluiio propriis sedibus redr
diderat Imminutos et procellosi temporls adversitaa
non sinebat iterum adonari dispersos. Sed licet in
unum generaliler colligi per idem tempus Hispano-
rum omnium praesulum socieias nequivissei, sparsia
D Umen sedibns atque locis praxfaUs gestorum regnlafl
perlractandas susceplmus, suscepus perlegimus, ap-
probanies in his de ntrarumque Jesu Cliristi fiHi Dei
differentia nalurarum, quo gemina in eo volunUfl el
operaiio prxdicatur, recll dogmaiis senflum , iiicul-
pandas dispuutionis cdictum , apOfltdic» traditionlfl
stylum.
bE. 4.T. !,«, U.,G., frflliow.
807
COLLECTIO CAN(>?eU1t S. ISIDORO HISPAL. ASCR7PTA.
BQiSr
IV. De rHpon$i» pariU fiosirm.
A VIIL AUQcutio ad tothis compagem Eccleaie de dua^
bu% Qhriui naturit imeparabilibus ei perfeeiis.
Ki nunc nos, quibus loqui ad eor Jerusale n divina
voce praccipilur, id nobis deputatum gregem CbriHti
monemus, id eliam omnibns ad acternae viia; portum
festinantibus praedicamus, brevi admodum definitione
coliecta I Qt in una Cbristi filii Dei persona duaruni
naturarum individuas proprietates agnoscant . sictit
indivisas aique inseparabiles , ita inconfusas et in-
converiibileft 535 pcrmanere, unam deitatis, alte-
ram hominis, unam qua ex Deo Paire est genifus»
alterani qua ex Maria virgine generatur. Ulraqiic ergo
ei gencralio plena, utraque perfccla, niliil iniHUS ex
deilate babens, nihil impcrreciuin ex liumaiiiiaie
suscipiens, non naturarum geminatione divisus, noti
Ptacuii proinde illo tunc tempore apologetica: de-
fonsioiiis nostrae rc^por.sis satisfacienles Romano
ponlifici ea ipsa gesta firmare nosirseque fidei scn-
stim purissima verborum enodatioDe depromere. Et
quia illic de b:fc gemrna volontate et operailone Jesu
Cliristl 01ii Dei copiose el dilucide insignioniur qiia»
vif a sunt , quas jam ufique Romanis parlibus per le-
gaus Uispaniae destinata sanl; nunc nrobis id operls
reskit, ut juxta canoniim speciale decretumy quo
concillum generale pro fidei cansis aggr^gari praBci*
pitur , «iraique opernm gesta ei synodico dirimantur
exomiiile ei discreta conciliorom fulcianiur auclori-
lale, quo juxta edtclum praememorati principis glo*
riosi adunato per singulas quasque provincias regni
ejus cortciliorum cenventu , synodica itcrum cxami- ^ P^»*^^"^ geminatus, sed pleniis Deus plenusque Imino
natione decocta vel c^mmuivi omnium conctlioruni^
judicib comprobata per singula llispaniae provincia-
roro concilia prapmemoraia synodi gcsta , seu etiani
eadem partis nosirae responsa omnium nolionem at-
tingnnt, salubri etiam divulgatione in agnitionem ple-
blum transeant.
534 ^* ^^ iterata discnuione pramiemorati eoncilii,
Communi proinde ]am omnium judicio placet, ut
quia generaliter in unum omncs Hispaniae praesulrs
aggregari non quiviraus, saliem s| ecialiter discrelis
provinciis concilia celebremiis , quo prxdicta synodi
gesia vel nostrae partis rcsponsa et digno probit ais
demum decoquantur Judicio et synodico laudabili il-
iustreniur stylo. Adeo nos primum omnes Cartbitginis
absque oroni peccato in singolariiate personae uiius
est Chrihius. Unus Igiiur in utraque natura coiisi-
slens et divinitatis signis efliilg'*t et bomanilatis
passionibus subjacet. Nec enini alter ex Patre, alier
ex Matre est genitus, cum tamen aliler dc Patre,
alitT de Matre sit natus : ipse tanien in utroqii&
natumram genere non divisus scd unus idemque et
Dei et hominis filius, ipse vivit moriens, ipse mori-
turvivens, ipse iinpassibilis patiens, ipse passioni
noii subjaccns, ncc deilafe succumbcns ncc humaiii»
taie passioni se subtrahens, liabens ex deitalis riatnra
noii possc mori, babens ex hunianitatis substanlia et
no.le et posse mori, ex una immorialis habeiur, ex
aliera niortalium conditione resolvitur, babcns in
provinciae pontifices pari animorum judicio praedicia ^ «icrna divinitaiis voluntaie quod susceptum houii-
gesta cum aiitiquis conciliis confercntes , assistenti-
bns qooque nobis vicariis reverendissimorum sublt-
miuroque primarum sediom episcoporum, id est, Tar-
raconensls provinciae Cypriani , Narbonensis Suni-
fredi, Emeriteusis Stephani, Bracarensis Juliani,
iltspalensis Floresindi, Iterato ea ipsa gesta probavl-
mus decreiis quidem illis synodalibus ei praecipuis in
omnibus consona et Nicacnae quldem Constantinopo-
tiianae vel Cphesiuae lldei concordantia , Ghalcedo-
nensi vero tam unita, utpote Ipsis verbis edita vel
libatiy quippe quibus sumpta videtur pene omnis
ipsius styli praecnrrentis maieria.
VL De prtBmemoraii concilii honore cotiato.
nem sumcret, habens in suscepti hominis voluuiate
ut humana volnntas Dco subdita esset. Unde et ipse
dicit ad Patrein : Pater, non niea toluntas sed lua
fiat ; alleram videlicet ostendens volunt:i(em divjiita-
tis qua susceptus est liomo, altcrain houiinis qiia
obediendum est Deo.
IX. De duarum naturarum Christi votuntaiibus et
operibus.
Et ideo sccundum barum duanim differentiam na-
lurarum, duarom quoque inseparabilium proprieta-
tes pra&dlcanda sunt voinntatum et operum.
X. De hosreiicorum conteutiombus evitandis : el-ut non
discutiantur qum summa suni, sed credanlur.
Scientes igitur banc solam esse fidei coufessioueni
Et ideo sopradicli acta concilii in lantum a nobis D qoae viiicai iufernum, quae exsuperei tartaruro , de
vcueranda sunl et recipienda constabunt, in quantom
a prxmissis conciliis non disciscunt ■, iino in quan-
tum cum illis concordare videntur. Ilabcbunt ergo
sui ordinis locum quae sublimationis babent et merl-
tura. Unde bis conciiiis ea ipsa stibnectenda decer-
nimus quorum et auctorilate fulta probamus.
VII. De Uco vel ordine quo jam dicium concilium
coUocari oporieaU
Post Chakedonense igitur concilium baic debito
lionorey loco et ordine collocanda sunt, ut cujus
glorioso iliemate fulgent ei et loci ei ordinis coapteji-
tur honore.
hac enim fide a Domino dicium est : Portas infemi
non pra^alebunt adversus eam; ideo omnlbus didinus,
oranibus inclamamus, ut caveamus haercticorum mu-
scipulas , elTugiamus dogmatis cancerosi veneoa ,
verbis illis quibus dispensatio humanitatis Cbristi
addtruilur non nobis Inanium quaestionum tendicula
prxparemus , quibus inanis gloriae cupidi discutere
audeamus quae summa sunt. Neque enim quac suat
divina discutienda sunt» sed credenda : non enim se
Deus discuiere jubet sed credere, Credamos ergo
non sensibus nostris sed indubitaiis conciliorora pri*
scorum dogmaiibas jaro pncinissia. Si quis igilor
« £. i., T. I, %, U., discoduni.
S09 GOLLECTIO HISPANIA
Jesii Cbiisto Dei Filio ex utero MarU virginis iiato A
afiquid 536 >ut divinilAtis intminuit, aut de sus-
eepia liumanitate subdiieit, exccpta sola lege peccati,
et non euin verum Denm hominemque perfectum lit
una persona subsistentem siRcerissime credit, ana-
tliema sit.
XI. Be eommtm omnium judkio qno reepotm pwlis
notira pnnala mnu
llla igitur apologetica derensionis nostra^ responsa»
qnac 6b istorum confirmaiioncm sunt edila pro inul-
torum instructione et uiilitaie ecclesiastic» discipli-
A», simili honoris et revcrenli» vigore firmamus
atque ad vicem decretalium epistolarum ea perma-
nenda sancimus»
XU. De relalioM §raliarum ad Deum pro peraeto
coneilie, q
Danlcs in his gloriam soli Deo omnipotenli viv6 et
Tcro, in Triiiitale regnanii, Patri et Filio et Spiritul
sancto , cujus dono mutuis praeseniiae reprxsentati
aspcclibus et fraternis visibus hilares et voiormu
spiritnalium eflectibus sumus opuleutios efKicaces, cu-
|u8 gloriae immensitatem eiposcimns, ut glorioso
priiicipi nosiro Ervigio regi, sub cujus pace pax ser-
vatur Ecclcsia, ilorenlis regni diuturnitate lemporis
spalia prxbeat, quo post haec praesentla ad regnum
futurae gloriae nobiscum conregnandus acccdat, pras-
stantc Deo nosiro cujus regnum manet in saecula sae-
culorum. Amen.
Peractum concilium die domlnico sub dle xii Ka*
leiidas Decembris anno quo supra.
Pontifices. C
Jnlianus nrbis regise metropolitanns episcopus.
Leander Illicitanae sedts episcopus.
Palmatiiis Urcitanae sedis cpiscopua.
Riccila Accitanff! scdls episcopus.
Gaodentius V»leriensis sedis episcopus.
Rogatus Bealiensis sedis episcopus.
Deodatus Segobiensis seJis episcopus.
Antonianus Basiitatiffi sedis episcopus*
Sempronius Arcavicensis sedis episcopus.
• E. i, T. 1, 2, U., G., Argebadui.
-* TOLETANUU IV.
m
Eiia Scgontiensis sedis episcopus.
Gregorius OreianaB scdis cpiscopus.
Agi icius Complutensis sedis episcopiis.
Proculus Bigastrensis sedis episcopiis.
Florus Hentesanae sedis episcopus.
Sonna Oxomcnsis sedis episcopus. l
Marcianus Dianiensis sedis episcopus.
Olipa Segobricensis sedis episcopus.
Abbales.
Asfalius Dei nutii abbas haec gesta synodica a 00-^^
)»i<i dcfinita subscripsi.
Felix archiprcsbyler simililer.
Geronlius abbas similiter.
Gabriel abbas similiter.
537 Castorius abbas simillter.
Siseberlus abbas simlliter.
Vtrartt episcoporum.
Vitalianus prcsbyter, agcns vicem domini mei Cjr-
priani episcopi Ecclesi.c Tarraconensis , hacc gesla
synodica a nobis definita snbscripsi.
Argebado • abba«, agens viccm domini me! Cy-
priani episcopi Ecclesi;cTarraconen8i<,simililw.
Joannes abbas, agcns viccm domini mci Suiiirredf
episcopi Narbonensis Ecclesiae, simillter.
W;ildemaru8 diaconus , vicem agens domlni mei
Sunlfredi episcopi Narbonensis Ecclesia^,simil1ier,
538 MaximiM abbas, agens vicem domini md
Stephani episcopi Emeritensis Ecclesiae, siiniliier.
Boniba abbas, agens vicem domini mei Stcphan!
eplscopi Emeritensis Ecclesix, similiter.
Reccesindus abbas, agens vicem domini mei Liu-
Tani episcopi Bracarensis Ecclesiac, similiter.
Gaudcntius abbas, agens vicein domini mei Flo-
resindi episcopi llispalcnsis Ecclesiae, similiter.
Gravidius dinconus, agens vicem domini mei Con-
cordii episcopi Palentinae Ecclesiae, similiter.
Joannes diaconus , cognomenlo Inviolatus , agens
viccm domini mei Sarmalani episcopi Valentinac Ec-
clesiae, siiuiliier.
LX
CONGILIUM TOLETANUM XV
PRIMClPlSy 8UB BIB V IDnUBI MAIARCM, ^RA u*.i-**.^.
Apnd urbcm Tdeianam. tn ccdesia praeloricnal D
sanctonim aposlolornm Petri ct Pauli, orones Hispa-
niae Galliaique pontifices aggregati, dum cmociis re-
sidentibus in aspectu slngulomm sesc in alterotrum
charius diffusa monslraret alicrnisque vocibus re-
latio gratiarum Bco reddiu soouissct, adfoit idcm
serenissimus Egica princcps placida dcvotionis arco
sublimis et ccrnua culminis rcclinailone laudabilis,
qQique in mcdio pontificum posilus humoquc pro-
stratos sacerdotnm Dei sc commendat orationibus ;
dein [E.4, T. I, «.deinde] surgens et surficienti
eihorutione [E. 4, cf oraUoneJ concilium alloquens
innexa tomo sui culminis vou Dci sacerdotibas tra-
didit relegcnda : Ecce, inquicns, beatissimi Patrcs,
omne quod loqui roe ▼obis aut circumlocutio one-
rosa cohibuit, aut communis icrmo forsilan cxplf-
care non sinit. hic brevi siylo compllcui, hic liquida
renoutionis insinuatione conjeci ; his quaeso atten-
ditc, his pcrtractate, his deliberationis ferU incon-
vulsibilcm sanctioncm. Tuac nos oblalum a rcge
811 COLLECTlO CANOMUII S. l^OOliO HISPAL. ASCRIPTA. Sti
toaium suflcepiiniu, el ddntes ikrrliim Deo eidem Jk moniam TetHt, qnod omiiem potnrfiim reKni sui ob
principi benedhinios , 4^io discedenie hcc hijani
dicli tomi complicatiooe reperimos.
^i^n namme Domini Flavtvu Egicarexreverentit'
iinds Paltibus in hae tancla syito^o retideniibui.
£cce, sobiimissimi Palres et coelesii jnre hono-
nindi milii ponriflces , speciosum Teslri ordinis
siUleivi cceium illa plus efferor poteniia gaudiorum»
guo in vesiri roedio posiium hon ambigo Dominum
Jesum Chrislum, ejus quippe sermonibus Gdein sc^
eommddans quibus ait : Vbieunque fuerini duo vel
tre$ in nomine meo edllecti^ ubi ero in medio eorum^
tania spei hujus flducia feror, ul quidquid veslra
fueritsenientia caulum non nisi eo diclante credam
tttitionem Aliorum suoniM jiirare eompiilerit et ex
hoc eunctifl foasi tditnm rerlamandi obstrvxerit.
His omnibos preasurarum Tocibus tabido anxielaiio
fltrepttu oceopatus, cupiens pericKtationis bujos ela«
qiieari periculo, (iducia illa qua Yobis vicinum «isso
Deom non ambigo vestris faacc iractanda sensibis
teslrisque jiidicrls dirimenda cortimilto. Nam ec
cxicras tansarum voces rcfiquasqae jurgfliriium
aciiones, quae tesiro se coetui dlrimendde ifigesse-
rini, Tesirls opto judiciis consopiri» contesfsnfl ge^
neraliter omnes et tos sacrosnnctos coelcsti juro
pontiflees et tos regalis anl^ tiros nobiles et tllu-
Slres per ineffabile illud sanclae TrinHatis et indiTi-
B
exorsom. Non ergo pudebil me iUic cordis mci pan- ^ <luum sacramenium , et pnr Domrni iioslri iesu
Christi sanguineni preti ;suin ac diem ruiuri judicit
periremendum, ul in his omnibus commeinoratis
negoiiorum capitiilis, repula emni acccpiione niii-
neris vvl favori^, fideli conscienii.D oculo intOitdatt^,
qiio in eluciibraiidis t clb s et negoliis utiiTerMis 'ta
operani delis , ne a jnsiiiix tramile u!To modo dece-
dalis, ut dum inflexibili xquitalis culmine jtidicla
Tcslra sese in conspectn Doinini p\iciuira direxcrini,
ei mihi de admonilione lacriim (*t vobis pro ocinula-
tione jiistoruni judiclorum proTenial gaudium exop-
tatum. Datum sub die t Iduum Maiaruin.
Agniia igilur hujus lomi serie tcI porleeia primiitu
nobis illfld ordino conflequenti occttrrii, q'io p.'iitii-
tias nosiri spiritus Domine consecranles cj!latiouifl
dere Sinlim ex quo ubenim manant rivuli saniiatum.
Anendite jam jamqne unde cor sereniiatis nostra
ex«Sloel« Tcl quibtis ex causis moesti pecloris angii-
stelor dolore. lllud mihi primo in loco dicendnm oc«
cmrrit, qood diTi pairis nosiri et soceri regale sor-
tientes fastigium gemino me seniio jurameoii rele
implicitum, ita ut si unum ex bis obsenrantiaB cau-»
tela conserrem, ex alio niliilomioos in perjurii cri-
nen Tidear recidisse. Egil enim idem divus socer
[0.A., £.4, T. i» 2, praeressor] nosier Ervigius
prineeps inter c;stera, quibus me incauto et inevi-
tabili conditionum sacramento adstrinxit ciim adhoc
mihi gloriosam flliam suam conjungendam eligeret,
iit omnimoda sacramenii me taxatione conslringerel,
4110 pro omni negotio liliorom suorum ita me ipsum c „ostra primordia a sanci» flJei soiidilale inciperenC
«pponendo soUicitus essem, qualiier eorum caus»
ad Tietoriam pervenireni, et quidquid me pro qui-
buslibet causis imperasset in omnibus jussa ejos im-
plerem. U«c inquam jam diclo princit>l Siib jura*
menti cauiione promitieos aliud e contra me tein-
pore morlis suae impegit, aliudqiie agere iinpulit :
flcilicet ut non ante regnum adirem, nisi primum
sirictis roe juramentorum vinculis alligarem, ut Ju-
otitiam commissis populis non negarem. Acla sonl
iflla et specialibus conditionum probantor uexibus
illigata. Qoarum etiam doarum conditionom inoTi-
labilem et sibi contrarlam flerlemt et iilamm qoss ob
If oieciionero filiorum suorum mihi exegit, ei ista*
rum quas ob prseleclionem regni milii exigendas
orditiMla. Sanctam igilur et deftnium a Patribos fi-
dem pia confessione fatentes, sicut eam Mic«na syn-
odui sanxit, flfcot Constantinopolilana Palrum ag-
gregatio edidit, vel Ephesioi eoetus Cyrillo prrnsi-
dente traditio protolil, atqoe eiiam Clmleedoneoso
concilium declaraTit, sic eitam eom tenendam em-
nibus praedicmmis sicut et periradititm a Pairibas
flymbolum pr«fttemiir ac dicimus ;
Credimus jn unum Deum Pairem omnipdieniefm,
factorem coeli et terr», TisibiKiHn onrmiom ei iuTi-
fllbHimn eondftorem : et in mom Domioum Jesiim
Chrifltum Filium Dei unigenilum, ex Palre naiom
ante omnia sxcula, Deum ex Deo, lumen ex luminet
iiistituit, patemitatis Testrs pertraelandam eoBSolli*' 0 Deum Temm ex DeoTero^ natum, non factum, ho«
btts destinavi, petens «t et benediclionibus Tcsiris
reffno eonflrmatus inhftream el sattct^onia vestRe
reguiis viam qua disCfMO caHe perjorii grailiar In-
foroviias agnoscam. Non enim potero perjurii efiu-
gcre notam si aut Jflm dicti prfnelpit contra josli*
liam defendendo protem mm reddideto popolis ve-
ritatem, aot propter Teritatem popolorvm xelaiis
ucgotla, erga fllios ejos promiflsionis mem non im-
plevero Tota« Addfiiir super boc ul fertar preseura^
mm ejus in plerosqne 540 iKerbifas» ffooa rndebite
rebas et bonore privaTic, f(tros &t nobHi siata lu
flerTiiuiem flai Juris ImplTcalt , (|Oos tommlifl
flubegit, quos etiam vlotentis fodiciis presoit; pro
qvibus omnibns hxe aitbac insuper voi i» qoori-
moubion Patri, lioc est ejusdem cum Patre substan-
tiffi, fitr quem omnia facla sunt qme in coelo ct qua
in terra, fui propter iios et propter nostran salutem
descendii, et incarnatus est de Spiritu flaneto ex
Maiia virgine 541 l>omo factust passus sub Pontio
Pilald, septtltufl lertia dia resurrexit» ascenJit in
coeloOy aedetad dexloram Patrls, iterum Teniarus
io gloria |udicare \iTOS et mortoos, cojus Fegni noo
erit flKfS : crodimoset in Spiritum sanctiim Dominum
ei Tiviftcalorem , e\ Patre et FUio procedeiuem,
OHn Patre et Filio adoraadum et glorificandum, qui
locutufl oflt per prophetas : ia onam caiholicam at«
^ie aposiolicam Ecdesiam : confitemur unum ba-
ptiMna in remissioaem peccatorum ; exspcclamos
hS GONClLfA IIISPANlif;. — TOLETANUM XV. Stf
remrrcctkmem nortuomm , vitam futuri sxculi. A sentia, sictit natnra de natara, non du» uninnt sed
una naiura, sic et foluiitas de Toluntate, non du»
Araen.
Posl hujos igUiir pi» eonfessionls prolstam dero-
lis voelbuft regulam ad illa nos iliico convertimos
coiitueBda capitola, pro quibus munieodis ante hoe
bfenaium beatae memoris Romanus papa Benedicius
nos liiterarom suarum signlficatione raonuerai, quao
famen non in scriptis suis annotare curaTit, sed Im-
mini nostre Terbo renoianda iiijonxlt, ad quod ilfl
jara eodem anno sufficienier congrueque respon*
sum est; nos tamen nunc eamdem renotationem ho-
mlnis nostri studiosius relegcntes invenimus quod
in libro lllo responsionis fidei nostrae, qnem pcr
Petrum regionarium Romanse Eccleslx iniseramn»,
Id primum capitulum jam dicto paps Incaute visiim
Tolnniaies sed una Toluntas ; qnla non est aliud Dei
Toluiiias, aliud ejus natura, qnod jani superius Athn-
nasio duciore firtnatum esi. Ac proinde quidquid dis
Deo secundiim esseDtiam dicitur communiter in sin-
gulis personis conTonire Tidctur, siciit sapientl ei
rortiiudo Tel csclera, qnia et Pater sapienlia et Fi-
lifis sapienlia poiest dici; fonitiido quoque el Pater
potest el Filliis appelKiri : quod secundum illam
comparaiioneni. Iiuinaiias mentis nullo modo pote^t
dici, quia, verbi gratia, mens si in persona Patrla
ponatur, Terfoum jam qiiasi ex mente prodiens Fl-
lius intelltgilur, ei voluntas procedens ex nieiite el
Tcrbo Spiritos sanctiis significaior, iiec tamen re-
fnisset a nobis posiium, ubi nos secundum divinam ^ ciirrit ut possii dicl, ut aut mens quae in sigiilfica*
essentiam diximus : Yoluntas genuit voluntaiem s'c-
nt et sapientia saplentiam. Quod vlr ille incuriosa
leeiionis transcursione praeterlens existimavit hxc
Ipsa nominai id est Toltintaiem et snpientiam non
aecuoduni essentiam, sed aulsecundum relatiTum
aut secunduni comparationem liumanae mentis nos
posnisse : et ideo in ipsa renolalione sua iia nos ad-
roonere Tisus est dicens : Naturali ordine cognoscl-
mus quia Terbum ex roente originem duclt, sicul
ritio et Tohintas : et couTerti nun possunt ul dica-
lur, qnia sicut Terbum ei Toluntas de mente proce»
dii, ita ei meiis de Terbo aot voluntate. Et ex ista
comparatioue' Tisum est Romano pontlflci Tolonia-
tiune Patris est poslta Filio vel Spirilui sanclo
conTcniai, aut verbnin qnod solum Filius intelligitur
Patri vel Spiritni saneto comparetnr, aut voiuntas
qiiae in persona Spirilus sancti accipitur aut Palris
aiit Filii perftonx convenire dicatur; sed stc stngula
^iiigiilis secundum ciunparationeiu human» meniis
convcniunl, ut unumquodque quod ex hls unus dici-
tur, allus penilus non dicalur, sicut el rclalivo vo-
cabulo Pater nominatus non esi ipse qiil Filius, vcl
Filiiis cum dicitur non est ipse qui Spiritiis sanclus,
nec Spiritus sanctus Ipse est qui Paler tcI Pilius. Ae
per hoe illa nomina qux comparatiTe ex hoiiiine as.
sumuntur Ideo secundum comparationem bumanae
tem ex Toluntate non posse dici : nos auiem non se- ^ roentis dleuntur, ol qnoquomodo aU coniuenduni il-
eundom hanc comparationem bomanaB mentls ne-
qiie secundum relativnm » sed secundum essenliam
dhimus : Voluntas ex Toluntaie sicnl el sapientia ex
sapienlla. Hoc enim est Deo esse quod TellOy boc
Telle quod sapere, quod lamen- de homine dici non
poiest. Aliud qoippe esi bomlni id quod est sine
Telle, ei aliud Telle etiam sine sapere. lo Deo autem
Bon ila esly qola simplex ibi natora esty el ideo boc
esl iili esse quod Tolle, qaod sapere. Qoapropter qui
potesl capere Toluntaiem ex \oIuntate secundum
esseniiam nos dixlsse, non de hujusmodl laboraTil
proposita qnaestione. Quod etiam In jam dicio re«
sponsionis et fldei nostrae opusculo sollicite legenti-
bus ei lotelllgentibus claret, obi ei apposita illic
lud diTinae Trinltalis inefTabile sacramenium huinaua
inflrmltas exciteior. Secundum haiic igitur compa-
rationem putati sumus dixisse : Voluntas ex Tolun-
tate, quod utique dici tcI sentlri absnrdlssimum est :
ac proinde longe aiiud est regula qua de Deo all-
quid secundum essentiam diciiur, aliud cum secun-
dum comparationem bumanae mentis allquid de II lo
pronuntiatur. Nos proinde consentientes et seqiien-
les doctoris egregii Augustini sententiam diximns
secundum diTlnx Trinitaiis essentiam : Voluntas de
TOlunlaie 543» ^^^^^ ^^ 'P^^ ^^ quinto decimo libro
Trinitatis Dei pronunilat ila dlcens : Metlus quantum
existimo dicitur consiKum deconsilio et Toluntas^i
Toluntate, sicut substantia de substantia, sapientia
lieati Athanasii sentenlia Id ipsum nos debere 542 D ^® Mpicntia. Hlc Jam qulsqnls cst sapfens maniibste
seiitire pronuntiat dicens : Hanc di Deo rellgiom
opinMlonii eententlam retinemui^ ut non aliuU ejuB
toluntalem^ allud eredamui eise naturam, Si ergo se-
condom quod hic doclor dicil, id debemus seniire ul
non aliud Dei Toluntatem» altud credamus ejus esse
naturam, boc ergo est ejus Tolnntas quod et natura,
hiic natura quod substantia vel essentla. Filius igi-
tur Dei de essontia Patris nalus esl essentia de es-
I seiitia, sicol natura de natura et subsiantia de sub-
I staiitla, et lameii nec duae esseniiae, nec du» natu-
rae, nec duae substantiai possunt dici, sed una essen-
lia, natura atqoe sobstantia, slcul el lumen de
lumine* non duo lomloa sed onom lumenj sicut el
ciseoiia de esacniia, non duo esseniix sed una es-
inielligil non nos hic errasse , sed illos forsan in-
curiosae lectlonis intuitu ferellisse , quia quod a
nobis esl vcondum cssentiam dictotn ini secundum
comparattonem huroanae mentis positum poiaverunt.
De trlbui iubstantVn m Chrlsto manenlibui domini
JuHanfhuertio manifesta,
Ad secundum quoque retractandum capitolum
Ironsientes , quod Idem papa incaute nos dtxisae
poiavity tres substantias in Cliristo Del Filio proQ-
teri, sicot nos non pudcbit quae snnl Tera de-
fendere, hinc forsan [£. 4, T. i, S, iti (brsitan)
quosdam pudebil quae rera sunt ignorare. Qols enhn
nescial uiiumqoeroque bomincm duabos consiaro
sobstaiitiis, animse scHicet et corporis 1 De qoibut
M3 COLLECTIO CANONCM S. ISIDORO mSPAL. ASCRIPTA. SI6
Aposiolus speciaiUier loquilur diccns : E( si extmor A '^gyplo muscas, locusUs ei bruchos, pluralem nu^
htimB nobter corruwpltUTf ted interior renovatur de die
in diem. Sicul cl iHe sitiens DeuiD clamabat in psal-
iito : Silit /e, inquit, unima mfa, quam mullipliciter el
caro mea, Mec non et alia miilta quae bominem dua-
biift subHianilis constare pronunliant. Contra qiiam
regulaui invenimus iiem inScripturis aulcarne ple-
rumque sola nominata totum hominem posse intel-
ligi, aut iiuima soia iulerdum nominala totius ho-
niiiiis perTcctionem agnoscL Quapropier natura di-
vlna human» sociata nalur» possuut el tres pro-
priai et dujs tropice appellari substaotiac. Sed aliud
est curo per proprietatem totus homo exprim.lur,
aliud cum a parte totus inleiiigiiur : estenim quidam
inodus iocuiionis qui frequenter in Scripturis diYl-
nierum profcrens quod et utique verum esl , nun«
quid in parte isia quse pluralitatem confitetur polest
calumnia cadere, iit dicatur non esse verum quod
utiqiie verum esl de multiiudine locustarum qu» re-
pleverunl iEgyptum? Tale qutppe et illud est ubi po-
pulus ad Mi>ysem Glamavit dicens : Ora ad Domi»
num ut au(eral a nobi$ serpentenu cum non uniiis
serpentis sed muUorum serpentium molestias ille po-
pulus paterelur. IIoc etiam more et Apostolus loqui*
tur in loco i!Io ubi ait : Quoniam ex operibus legi$ non
justificabitur omnis caro : ac si diccret omnis homo, a
pfirte carnis toium hominem inielligi volens. Sic
ergo et de Domino noslro Jesu Chrislo cum scriptuni
sit de illo in Evangelio : Verbum caro facum es/, et
nis posiius inveiiitur, quo significatura partetolum : ^ habilavit in nobis, caro sola est nominata ut illic ta-
cite intelllgereturet anima secundum supradictuni lo>
cuUouis roodum quo homo a parte totus accipiiur :
qua; locutionis regula plerumque et Patribus est ser-
vata. Sic enim ex hoc beatus Cyrillus in libro qui
vocatur Scholia dicii : Quomodo igitur Yerbum caro
sit Tactum videre necesse est : primum quidem di-
vina 545 Scripiura carnem plcrumque nominai et
quasi ex parte animalis totlus signiGLaiionem facit,
necnon etiam a sola anima interdum lanlumdem agit ;
scriptum est enim quod videbit omnis caro salutare
Dei. Ct ipse divinus Paulus : Non consensi^ inquit«
carni et sanguini, Allocutus est auiem eos qui sunl ex
Israel ponlirex Moyses : In s.p:uaginta guinque ani-
mabus descenderunl patres tui ia ^gyptum; sed non
hic eiiain tropus apud grammaiicos synecdoche dici-
tur. Scribitur enim in libro Cenesis seiundum
isiam iropicam locutionem significanlem a parle lo-
lum : Factus est homo in animam vivcntem , cum
homo non solum ex anima sed et carne consieu
Ilem siniiliier a parte toiuni, ubi oinissa substantia
animae sola carnis subslaiiiia nominaiur, sicut in
psalmo scribitur : Ad te omnis caro venietf cum om-
nis lioino non solum ex carne sed et aniina constet,
ct tanien sola carne nominata totus homo intelligt-
lur, sicut ei sola aniina noniinaia toius homo accipi-
iiir. N;im et in Cxodo volens similitcr Scriptura ho-
niincs a parte totuin inteliigi sic dicit : Septuaginta
anim(s ingressce sunt cum Jacob in jEgypto^ cuia
ipsae sepuiaginia 544 ^Mmx non sine suis corpori- ^ idcirco dixeris quod uud» et sine carne aiiiin» iu
bus illic ingressae fuissent. £x carnis quoque nomine
Lolum homiiiein inletligi voluit qui dixit : Et in earne
mea v.debo Deum, cum nou sine auimabus suis resur^
fiuiia sint corpora. Ccce per consuetuditiem Scri-
pturae sacrae probaviinus et proprie honiinem ipsis
quibus con&tat substantiis appellnri, et tropice a
parie toiuin homiiiem posse iuteitigi. Si quaeras cul-
pain, oec ille errasse dicendus est qui lotum homi'*
nein carne et anima nominata expressit ; quia utrum-
que inculpabiliter dioi Scriptura divina cenvincit. Ct
tainen cuin jam priibatum teneamus nec lllam iiec
i^ain partom esse culpandain^ quxrendum est, qiiae
pars plus possit e^se ad totum hominem inielligen-
^gypto desceuderunt, nec porro quod in animabus,
corporibus et solis carnibus salutare suum Deus iit-
dulserit. Quoiies igitur auJiiuus carnem rac^im esse
Ycrbum , hoininem ijilelligainus ex anima et corpore
factum : el ca:tera. Iiem sancius Augustinus in li.bro
Quxstionum conlra Apoliinartstas sic dicit : Si ubi-
cunqite caro fuerit nomiuata et anima lacita, sic in-
tclligendum est ut anima ibi non essc credatur, nec
illi habebant auimara de quibus dictum cst : Et vide»
bit omnis caro salutare Dei : et illud in psalino : Exaudi
preees, ad te omnis caro veniet : et illnd in Cvangeiio :
Sicut dedisti et potcstatem omnis carnis ut omne quod
dedisti ei non pereat^ sed habeat vitam a^ternam^ Uiide
ilum facilior atque etiam repulsa omni obscuriiaie |\ intelligitur solere homines per nominationem solius
I.. ! i:^^ ..._ .— _— — _ I • - • • «i» • . j t . _ I «....• _ _._ _.: ...
lucidior, utrum ea qux sobm carnem noininans et
animain laciteibi vuU iiilelligi, an eaquae aniinam et
Cirnem exprimens totum dicit? Quod ut manifcstius
iiiiiotfscat, quacdam exeinpla ponenda sunt. Ecce
jiixta superiorem tropicx locutiouis modum, quod
synecdoche dicitur, quo aut p^s a toto aut a loio
pars intciligitur, scriptum invenimus de flagellatione
Algypti io psalrois : Immiut in eis muscam caitinam :
nec non et illud : Dixit et venit iocusta et bruchus : vo-
lensScriptura isto genere locutiouis non singularita-
tem sed pluralitatem muscarum et locustjrum intcl-
ligi ; non euim una muscavel locusta, sed rouliiiudo
muscarum et locusurum replevorunt iEgyptuin. At
iiuiic si aliqute nostrorum JQodo dicat, Misit Deus in
carnis signiflcari, ut secundum hanc luculionein eiiam
iilud pos^it inielligi ut quod diclum est : Verbum earo
factum estf nihil dicium sit, nist Verbum homo facium
est : sicut eniiu a parte totum plenimqiie noniinaia
sola aniina hoiuo intelligilur sicut est illud : Tot animce
descenderunt in jEgyplum, sic rursus a p.trte totura
etiam nominaia sola carne homo inteiligitur. Item
ipse in libro Cnchiridion dicit : Yerbum caro factuin
est, a diviniiaie carne suscepia,non in carnem divini-
tate inuiata. Carnem quippe hic hominem debcmus
accipere, a parte totum signiflcante locutiono, sicut
diciuni est : Quoniam ex operibus legis non justificabi*
tur omnis caro, id est oiunis homo. Quapropter Lxc
e^t Pairum plena ex Scripturarum roore libata seu-
u
W GONCILIA IllSPANIiE. *
feniid, lU tnm a pflirte lotnm unaqiiaelibel iiomiuis A
assumpii w Cbristo siibslaniia nominninr, iltic siaiim
et altera inteliigniur. Nam etsi una sccuiidum hunc
tropum lacetur et alia diciiur, diise lamen nihilomi*
nus iiftelliguntur. Nemo crgo jam dicat, cum aud i
toium horainem a parti^ posse intcliigit non del)ere
ires in Christo snbstantias prontert cuni isto genere
loeutionis aliud ex altero cogatur intelligi. Nihil ergo
dtTersitatis est siYC tropice una sive proprie gemina
bominis nominata substantia, cum otraqiie locutio
hominem a Deo assumptum non nisi in duabus sub**
itaoiiis nos intell gere et conflieri permitiat : ac per
hoc tres in Chris>o suhstantias profileri ille non du-
bitabit qui hanc rationein plena cognitione didicerit.
Caeterura obi non tropice sed proprie hi Patres ho-
minem toiom 546 ^ Christo susceptum esse faten- "
tur, sic in suii tractaiibus posuerunt. Beatus enim
Cyrillus in superiori libro qui vocatur Scliolia sic di-
cit, iibi feritatcm trium substantlarum Christi fignra
TCteris teatiroonii apcrle convincit : sic eiiiin ait, qnod
ado<iaio Verbo Deo vcrsc humanitati inconfusac tarocn
subsiantiae permanserunt. Ercctum est secuiidum Det
▼oluniatem sanctum tabcrnaculum per desertum , et
in co muliis modis formabatur Emroanuel. Ait igitur
Deus omnipotens ad divinum Moysein : £( fadei ar*
eam tetllmonii ex lignis imputribiitbui^ duorum cubUo*
rum ei dimidii longitudinem, et eubiti et dimidii atiitU"
dinem : cl inaurabii eam auro puro; extra et inira
inaurabis eanu St*d lignum quidem impuiribile sit
figura corporis iocorrupti, impulribilis enim cedrus :
aunifn vero quasi niaieries aliis pretiosior divin»
nobis indicat substantix m.ijestatem. Atiendc igiiur
rum arca toia inauraia sit auro puro eitra et intra,
adunatum quidem fuerat snnctx carni Deus Verbum,
ci id est ot opinoF arcam fuisse extra inauralam : qood
Tero et animam rationabilem qnx corpori inerat pro-
priani fecerit ex hoc apparet quod ei inira arcam
praeceperit inaurari. Quod autem naturas sive Bub*
stnntiae inconfusae manserunt hinc scimus : aurom
enim soperpositum ligno mansit id quod erat, et or-
nabatnr quidero lignuin auri decore, tamen lignum
esse non desiit. liem sanctus Aogustiniis in libro
rrinitatis Dei id ipsum eiprimens dicit : Sic Deo
conjungi potuit humana natura ut ex duabus sub-
siantiis fieret una perfiona, ac per lioc jam ex tribus, n
Deo, anima et carne. Hsec igitur sanclis Palribus nos
docentibus et utramque locutionis regulam nobis in-
sinuantibiis, videant jam tandem et seniiant qui sine
ravore partium Judicant, quae pars plus potest esse
tutissima, licet in neutram partero possit cadere
culpa, utrumne illa qux in Cbristo Dei Fiiio unam
Verbi, aKeram honllnis a parte toitim substantiam
profiietur, an ista quae proprie totum hominem in
dtiabus sttbslantiis Vcrbo Dei adunatom fuisse fute-
tur. fn ilia enim parte quae a parle totum liominem
iriielligi volet potesi hxreiicorum dolus latere, ut
iHiatnqnamlibet ex his substantiam nominans aliaiu
Supprimat, sicque qiiod oro non profltetur uec corde
• D.R.^E. i, T. i, 2,/lrma««r.
- TOLBTANUM Xt. gfji
confitenttir, siout Apollioaris qui ncgat Douiinum JfK
sum bumanam animam habuisse, vel Maiiichxus ne-
gans in Christo assumpti corporis verilatcui. In hae
vero nostra professione ubi prspmissn verM subsiantia
specialiier duas bominis in uiia Christi persona sub«
stantias profitemur, uullus potest acciUere vel snspi*
cari frauduientiae dolus, quando evidenier in Dco aa-
sumptus prsdicelur bomo toius. Tutior ergo pars est
qiiac totum dicit quam quae aliquid supprimit, et plus
claret qiiod proprie dicUur qiiam quod arcta tropice
locutioiie 547 formatur «. Sed forte uos soli hoe
dicimus quod inajorum sentenlia tion probamus ; ju*
dicem jam ergo Augustinuin si coinplacet advoceinuSy
et quain partem coutra hsrelicos munitiorem esse
pronuiitiet audiainns. Sic enim in traclatu Symboli
dicit : Teroporall dispensationi doniinicae multis mo*
dis insidiantur hairetici : sed quisquis tenuerit catho-
licam fldein , ut totuin hominem eredat a Verbo l^^t
esse susceptoffl, Jd est corpus, animam et spirituni,
satis contra iUos munilus est. Ecce spiritalis spirita*
liter uiraque considerans judiciuro protulit, seiiten-
tiaro flxii, muniliorem et tutiorem partem illam esse
pronuntians, quae contra haerelicos totom honiinem
a Verbo Dei susceptum in duabus substanliis carnis
aniinaeque defenderit. Sed forte aliqiils dicat j.im bic
tria quxdam hominis norainata, id cst eorpus, aai-
mam et spiritum : Iria quidera dicunlur sed duo sont,
sicut ab eodero doclore in praedicto Syinboli iract itu
convincitiir. Tria sunt, ail, quihus hoino cousiat, spi-
rilus, nnima et corpus, quae rursus duo diciintur, quia
saepe anima siinul cum spiriiu nominalur : pors cniiii
qu;rdam ejiisdein rationalis qua carcnt bestia: spiritus
dicitur. Quod etiam in epis!ola ad Petrum dtlucida
manifestatione ezsequiiur, qiiod spiritos et aniina
utrumque sini unum et unius esse substantiae seniiaa-
tur. Dicit enim doo quacdam esse animaro et spiritum,
secundum id quod scripium est : Abiotviui ab ipirilm
meo ammam meam; et utrumque ad naturam homtiii»
pertinere, ut totus homo sit spiritus, anlma et corpus,
sed aliquaiido dno ista slmul nomioe animae nuncu-
pbri, quale est illud : Et faelui eet homo m aNfniam
tivam; ibi quippe et spiritus intelligitur : itemqoe
aliqoando utrumque nomine spiritns dici, sicoti est ;
Et indinato eapile tradidii ipiritum : ubi et aDinia ne»
cesse est intelligator, et utrumqoe unom et unius
essd substanliae. Ac per hoc noii anima et spiritoa
sed animam et corpus duae speciales hoiuiuis sub*
atantiae sunt, quae et diversae dieootur. Nos proiode
In jam dicto fidei nostrae optisculo ApoUina: istaruni
hxreal respondentes trea in Chrlsto substantiaa di«i-
mus, quod et majores nostros docutsse monstramns,
honorantes Tidelicet et seqoentes aententiam docte*
ris egregil fli8palens:s sedis episcopi , quam in Ilbisis
suis deDiffercntia natorae Cliristi vcl nostra disseniit,
ubi ait : Nos ex duabus subsisiimns substanais, cor*
poris videlicet atque auimae; iile ex trtlNM, Verbi»
corporis atqiie animas : inde est quod perfecius bomu»
pTfecttts prjidicalur et Deus. ILic igttur praeparva
m G0LLECT10 GANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
<|6 Ftlribus exenpki libavioius ul in-breri ea qii« A que difiscnLiufit, n(m jom cum fliis est amplius eon-
compelunt mon&trsremus : caBterom qiii bxt adbue
inlensius legendo quapsieritf plurima colligere polerit.
3am 548 ^^^^ si iinpuderata quis frome nec bis Pa-
tribiis oedat, ei undc ista libaverint insolens scruiator
eiquirat, cvangelicis saltem vocibus credai, quibus
bas tres sul>8Untias sibi inesse Gbristus ipse pronun-
tiat. Iiilerrogatus enim a Judasis : Tu qwi <sf respon-
dir : Prineipitm qui et lequor vobit, Ecce babes uriam
substamiam deitatis, ei restanl dua snbsiantiao ho*
minis. Ut ciiim veram camem homlnis se suscepisse
monsiraret, palpandum se discipulis prxbuii dicens :
Palpate ei videte quia spirilut earnem et oim iion ka*
bei^ iicut me videii» habere : ecce expressa est sub-
stanlia caniis bumanae. Item ut anims bumanae sub-
tendendum; sed majorum directo caSle inhsreiites
vesiigiis, ertt per diviiium judicium amatoribus vcri-
taiis responsio nostra sublimis, eiiam si ab ignorau-
tibus asmulis censeatur indocUis.
Uis itaquesuper sanctae fldel profi^slonemexpllcitis
ad contuendam illanim seriem conditionum oos ver«
iimusy quarum nexibus seilligatum prasdictus prla-
ceps fuerat proiestBtus. Etenim tempore quo diva
memori» Ervigius princeps bunc praBsentcm domi"
num nostrum Egicanem regem ad copulam fili^ suaa
sub&iituity liis euni primum llgaininibua implicavil.
Glara igitur pronuniiaiiies voce , earumdem condi-
tionum nobis textu pracoogiiiio invenimus illic iam
impossi^iilia \incula quaedam juramcAii iniiexa, ut
•Uiiliam se su^ceplsse mon^traret, dixli : Poietiatem B difficulter mens juraniis ab earum illigatione sli li^
kabeo ponendi animam meam^ et poteetatem iterum 1«-
mendi eam. Ecce tres in unn Ghristl persona sub-
•lantias Inconfuse ei inscparabiliter adonatas, deitaiis
vitlelicet atque humaniiatls, evangelicis ornculis ap-
probanies omnes uno ore fstemur et pncflxa seiitenth
pncdicamus, confitentes videlieet seeundum Ghalce-
donense concillum eumdem Domlnum nosirum Jesum
Ghristum perfectum in divinitate, perfecium eumdem
10 bumantiate, Deum verum ct bomlnem vcrum, eum*
dem ex anima raiionali et corpore, secundum divini*
taiera unius cum Patre naturae, secundum humaniia-
icm eumdem onius naturae nobiscum, per omnia
similem nobis absqiie peccato, ante sxcula quldem
ox Patre naium secundum diviniiatem, in novissiims
bera, etiam si ossei a regni curis ei sollicitudinibus
allena : quarum texirinii eviiiens ligatura inier cae-
tera connexionum capitula bis verbls habebatur ex-
pressa. Girca cognatos meos filios vestros quos de
gloriosa eonjuge vesira domina mea Liuvigotoiu re-
gina progeiiiios habere videmint , iam charum mo
amlcum In siiicera mentis dilectione sino fraudulenta
eallldibiie exhibere et esse polliceor, et ita cum eis
in aflSectu duicedinis et charitalis omnibus dicbus
vitffimcae vivere spondeo, ut nec ipsos nec pariem
eorum pro quibusltbet capiiulis aut ordinibus vel oc-
easionibus quoqnolibei teinporo inquieiare aui sti-
mulare debeam, nec uilum dolorem nollamque ma-
Uiiani in corde vel anituo meo contra cos amiKio ci
vero dittbus euindem propter nos et propier nostram ^ deinceps quaudoque retioebo aut excogitabo, oeitue
saluiem ex Maria virgine Dei geniirice secundum hu-
maniutem, nnum eumdemque Chrislum filium Dei
imigeiiitum in doas naturas incoiifuse, immuubilttory
iadivisev inseparabiliter cognoscendum : in nulio na«
tvrarum diflerentias propter uniutem perimendas,
nagls autem salva oirlusfiuo naturae proprieuie, ei
» una coeimie persona moque sutu concurrente ;
Don in doobos personis. parlieodum vel dividendumy
sed unum eomdemque Pilium nnigenitum DeomYer-
bum DomiiMim itsum Ghristum. Jam vero si qula
eontra baec ulierius non insiruendom sed conirarium
se bule redditse rstioiM praebuorit, damnailonem prae-
fati eoneilil sustinebti.
aliquam occaaionem aut argumentum enutriebo (pro
enutriam], per quodaut praefaia ancilla vesira t^ponsa
mea sive jam nominati fllii vesiri, qui de toiies dicu clc-
mentissima conjuge vesira domina mea Liuvigotona
regina progeniii suntaot in maximum aut in modicum
coiiturbentur vel stimulentur, excepto propter j^istis*
aimas causas unde l(*galis mibi veritas patuerit, quas
tti eum ehariutis afleotu ad oosdem cognaios meos
quaerere debeam mihi iicontiam reservo. Et umen
de promptisbima dileetione et chariiate eorum nun-
quam-recedebo [pro reoedam] : nam ei pro causis
eorum qiias aut Ipsi conira quaslibot persooao ha*
boerint aot si quicunque eoatra cos pro quiboBilam
Tortiimi aane qiiartumque capitulom conlucfites n rebus intenderint, tu usquequo advixero in eorom*
n soliun sdiHa sed iosa oene verba cx libris he»io* dem filiorum vestrorum adiutorio cum omni mentia
Bon soliun «011^0 sed Ipsa pene verba ex llbris beaio*
nim Ambrosii atque Fulgentii noa praelibasse mon-
•travimusy quibns ea pra«dictos vtros dogmatixasse
|dmiis, qoos quia celebres in toto orbe doctores fe-
riau ecdesiarom Dei voia peroenseant, uoii i:iis ea
SiicceiMendum sed potius succttmbeo4uin, quia omno
quod eoBiro iiios sapiiur a reciae fhlei regula abhoN
rere sentitur. Ac sane qoainor speeialiiates capUukH
rum quae ui a nobis solida effieereniur horuti 549
•unt, quid a quo ftierh doctore prolatnm^ congeato to
uno responsionis R06trm libro caiholicorum dogmaio
Patnim, ante hoe blenniom parti iili porreximus
itignoseendom, Jam vero si post baee et ab ipais deg-
matibus Patrom quibus bsc prolau sunt in qnociin-
dem filiorum vestrorum adjutorio cum omni mentia
550 ^^ Inuntione, io quantum valoero et Deus
mibi dederit posse, exsurgebo et intendebo [pro ex«
surgam ei iiitendam], veluti si pro causa proprla mea,
iii nec illi damnum aut perdittonem quamcunqne su-
stineani, et iiegotia eorom cum Dei auxilio me iDteo*
dente, agente et prosequenie celere ad eflectom per-
veniant : etcaetera. Periectis Igitur bis condiiiooibits,
qua divae memorlae Ervigius prioceps praeseoti prin-
cipi nostro ob suorum tantum filiorum viadicaiionem
extorserat , aliae iterom conditiones ox communi
voto sese nobis retracundae objiciuni» ad quas prae«>
fatus prtuceps Egica io regnom adscliua juraoieoto-
ruin suorum vou Deo reddiditi cum se jusiiiiam
8ti COMCiUA BISPANUE. - TOUlTANqil X¥.
popuiis rdMilamm prmnitil ac ne qneinquam eon- A Hs cognatisqne serretar, nnom qnld ex doolnis nni-
ira justitiam laederet jnsjurandi attestaiione devovit.
Prim* igitnr conditionnm iJlarum series ■ periraGlaia
nnllom hia secundia condiliontbus vhJeiur esse
coAiraria. Quomodo enim pro cognalis causaiurus
exsorgens deoerlaniibus contra eos dabii jusliliae
palniam » si ipse * conlra eos senienliam suam de*
fendat, ant si ipse, sicul juravil, negotiisil objeclor?
tfnis exspectabitur judicii terminatort anl quomodo
data m populis juramenta servabit, ul nnllum siciil
esi pollicitus conlra justitiam gravel , si in lantum
cognatis protectionis adminicula prassiet, quandiu
negofia eorum se proseqiiente ad effectuin videaniur
perlingere? Sic eiiim, sicut jam superius dictum ,
Jnrasse se pra^fatum principem consial ul negntia
tatis gratiam redolens neutrum dividai, sed compo-
nal. Non enim possunt ulraque sejuncta aeqtia obser-
vaniiae lance servari, qula si promissa cogoatis fides
servetiir» popuiis quae promissa sunt deperibunl : ai
iterum si data in populis iotemeraia Deo sacramenta
serventur« cognalis procul dubio promissa beneficia
negabiintor : nec unius partis praestatio sine alterios
pariis potesl esse dispendio. Quid ergo? nunquid ob
lioc iitrar|ue jurainentoriim promissa solvenda suai,
quia singula Invicem sine culpa agi non possunl?
Absit. Transfundendum ergo est unum in alterum el
ad onam reguUm redigendum, lla ut miiioris partis
vota potioribossinl eoi^oncta, eiaffectos protectionis«
qui privatim socero promissos est et cognaiis, traiis-
forum se iniepdenle et prosequente ad effectom per- ^ fusus generaliler servetur in populis ; non quo aui
veiiiaiU. llligatom itaqoe priocipem otriosque panis
vinculis conluentes perpendiuius quia uiraqiie pro-
missio simol ab eodem iiiculpabiliier impleri iion
possil, quanqoam si bene res considerata Iractetnr»
tonc ab illis primis conditlonibos absololus 0:»tensos
esi, qoando ad secondas bas condillones p0|>olorum
jurare coaclos est, qoia ono eodemque coiiipulsio-
nis auciore uirumque coiifectum est. Quapropter per-
pensis utraruniqiie condilionum aregaiiouibus atqiie
commooi omuiuin collalioiie traciatis iiiveiiimus in
lllis condiiionibus, ad quas priinuin bic princeps no«
ster socero jurasse dignoscilor, sola illic proprii ju-
ris commoda Ci»g!uia; io bis aoiem cooditloitibos
binc aot inde promissa fides patiaiur dispendiom ,
sed quo jnncta »tque in alterutnun transfusa coin-
muiie defensionis senliat lucrum. Dicirous ergo per
spiriium Dei et prxfixam seiitentiam poiiimus, eo
In nobis loquenie qul se in suo nomine aggregatis
mediuin adi sse promisit. Sic ergo ab illis vinculis
juramenli, quibus socero ante juravii, princi|)eui
iiostrom Egicanem regem sancla synodus absolven-
duiii elegit, iit aut cognaios ad populuruiu regulain
dirigai, aut popu!os in cognatorum ju^tam defensio*
nem assumat, ut quasi uuius patris germinisque filios
utnimque uiio devocans in affectu nec in cognatorum
justis negotiis favurem populorum obtendat, nec rur-
h«iiiesti juris vula (lonict^a - iHic ante regnom onius ^ ^us in popoiorum questibus cpgnuiis favere perientet;
toend^ domos fldes exacta ; bic posi regnum inof-
fensa regendarnmplebiom vota pcdlicita : illic privalos
amor ob defensiotiem filiorum proiendiiur ; bic ge-
neralis patriae ei geiitis affectio pollicetor : joratio
illa offensis foraan plurlmis oui taiitom domiii porla-
bit ellectmn ; basc vero generale cqoiuiis servans
10 slngulls conipromissom nulll parti dabil veritaMi
esciJiom. Quid igttur ex ulroque justo disputatiunis
fiae conficitur? nunquid p:iucorum 551 ^^'us eril
exstinclio piurimorom ? aui nunquid tanium valere
dehel privalae rei commodum quain generalis rele-
vailo popuiorum ? Absit. Quia crgo in illa juralione
acceptio privatarum cogitaia esi personarum, in bac
aoteni gencralis proteciio plebium, quae ex his dua-
01 tain lu populorum quain in cugnaturiim negotiia
una eademque itlis fides servanda sit» nec alio affecio
Iractandos eligat cognaios qiiain populos, quo iiide-
ptuin 552^®''^"^ regnum directo aequitatis gradieus
calle nec profanatiouis in ulrumque subeal notam ,
nec pietaiis claudat ulrisque partibus viscera.
Seconda posl haac nostro coslui retraclanda se
collatio intolit, pro coodiiiooibus scilicel illis quas
jam dicius priuceps £rvigius ob luilionem fiiionim
soorum lotios regni sui popolos jiirare eoegit. Qaibui
inspeclis eidiotissimeretractaUsnihJ illic iuveuimos
quod aequitati sii obvium, nihil qiiod pietati adver*
smu. Occasiooes laiitom iliic malitiu) ampoiantur»
nam juslorum negotioriifn adilus oon exeloditar:
hos sit potius observanda, divina nobis pandat aeo- p hoc eiiim singubriter illic servandom pronilltilor«
leiilio» Scrlptom est euim in Proverbiis Salomonis :
C^noicere penonam in jiuUcio uon e»l bonum : Chri-
aiua qooqoe in Evangelio : NolUe judicare $aund¥im
fademj $ed jutium judicium jwiAcaU : Paolo praeser-
lifls apeaiolo pro his specialiier praesiroeiile : Vi non
q%od nokii ulile eil, ied quod muUit^ ui
4 fUmi. Jam ergo iii (iromptu esl qoid ex his doo*
hua aalobri pielale praeponderet ; et ideo iiiteiiiera-
la pkis eronl quae patriae sunl salubri pollicitaiiooe
jttraia, quam illa quae ob unius tanium doinus sunl
ttitlitatem pollicila. Nec lioc quidem sic dlcimos, oi
illa qo9e pridem pro cogoalis jurata soni peiiilos de-
ainiMilory sed poiiua oi onos idemque affSeetos popo-
• Es reUquia^ praeter A., in quo : periracianda.
Pat&ol. LXXXiV,
quod generaliler a Domiuo omoi Christiaoo juheiury.
scilicel 01 maliiia caveaior, uiooceotia ilhiiaia ser*
velur, frostretor iiocendi proposiium» adNiiilaliir
iiegoiiosoin Jufttumqoe iodiciom, Hoc enim ai ceoi-
muni omiiium lege servelor» ei illmsom aemeo ro*
giom a nocibililaie servahiiiir «l veriias popolia sioe
perjiirll prodanaiiooe reddeior. fieqoe enim illic ju-
raiom esi ol aol caosaoies eoolra liiioa aoos neoM»
jttvarel aot nullos soper eos asqoilsilis jodiciom pro-
roerei » ohi jaiu dictos prioeeps ooo scUom aingotia
negotia soa jodicialiter proponendi adiiom irihoii»
sed ei sceiera filiorom soorom , si qoa aeeidi^^senit
legibos olciscenda permisll. Qood ergo illic noii esi
IT
55
COLLk:CTld CAT40NU» S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
5U
luraium el ftmen juraium nrisse impudenter asseri- A tegem Chrhti. Ilac igilur ratione prabmisaa, absoluiif
lur, non devocavil pbpulos in pcr)urii crinicn , qnia
nec alligainm cerniiur conditionum in serie : neque
eiiim nobis est colilbendum quod in illis conditio-
nibQS non inyeDimus esse cobibitum ; recedenduin
tamen est a maHiia, et eisequenda suntnegotia op-
portuna, nec enim quonimdam incauia illa dicncius
attenrdetur qoae impudentcr asiruere nititur illos tan-
tuni innoxios esse a perjurii crimine qui negotia sua
tanium visi fuerint objecisse, illos auiem qui vel talia
ncginia judicanda snsceperlnt, vel bujusmodi pro
«quiiate adjuverint, inexpiabili profanationis ci imiiie
irreilri. Ha>c quippe dicunt contentioso magis qnam
rationabili strepitu obstrepenies , nescienles videli-
cet, qula si ncgatus fuisset illic aditus judicandi , iie-
ct dlscretis personis atquo vodbus singuloruui ncg»-
lia ipsa quae contra pariem Jain dicti piae niemoriae
Enrigii principis vcl filiorum ejus liabebaniur propo-
neiida, admisimus, dennientes ut legibus canonibus-
que deslgnata jnstitia inter oppoaenies et respon-
dentes a jiidicibus inconcussa servetur. His liaque
excursis quae placido dispositioni^ fine conclusa sunt«
damus soli Deo gloriam et hoiiorem, poscentes ejus
profnsissimam pieiatem, ut ejus virtus atque poten-
lia et nostrariim ^otvat mentium li^aiuram, et glo-
rioso amatori Ghristi Egicani principi nostro aitri-
buat feiicem [ pro teVix ] rcgui reientare sceptrum»
felicioris vltae ducere cursum, ac dluturnum cum
pace in populis tenere imperium, eo praeslante qui
garelur et proponendi ; sed qui admisit justac propo- B est rex omnium rogum ct ciijus regnum manet iu
fiitionis negoiium, noo voluit prolatae aequitalis ampu- saecula saeculorum. Anien.
tare judicium, nec qui proponentem admisii poiesta-
teni jiiste judicandi judicibus abstulit. Magna ergo
stultitiae vox est haec sentire vel loqui, nam e contra
ecce pene per toum divin» seriem Scripturae plus ju-
diribus prTcipitur jodlcare justitiam qunm populis sua
«bjcciare negotia. Dicirenim Scriptura: Juite judi'
cafe, filii homnum : nec addidit : Juste proponite cau-
sas fesiras, filii liominum. Nunquid quia judicesjuste
judicare admonuU, idco populis proponendi sua ne-
gotia interdixit , idco quod de negoliis proponcndis
nihi! 553 protulit ? Nunquid super eo judicii forroii-
la lexitur, qui mutus et absque propositione senil«
tur T Non ergo aut judicia sine objectis aut objeda
siiie judicibus esse possunt, quo aut judex desit cau-
sanli aut causans desit ullo modo jndici. Quapropler
conditiones Ipsp, in quibus nec veritas est prapcisa
nec pietatis ampuiata sunt viscera, n )n tenehunt aut
Jusie proponentes ad perjirii saeillegiiim, aut juste
iudicantes ad profanaliouis reatom. Hac igitur red-
diu ratione conficitur, ut ad prxdiciarnm scriem
conditlonum nullus teneatur obnosius, quisqu s re^
pulsa malitia contra ]am dicti principls partem aut
negotia sibi debiu iudierbus judicanda ol^ecerit, aut
qni ulium mandaia susceperint, aut iesiis iudei qui
adrocattts lesiimonlum dixerit, aut judiees Ipsf qui
bttjusmodi juste negotia lerminaTerint, vel hi etlam
qui parti jusiltlam habenti simpliciter fautores exsii-
Lex in confirmatinne eoncUii generalis tub anno primo
regni gtoriosi Egieanii princiftii notiri»
Discretis eximits temporis nostri gesiis 554 sj~
nodalibus praefavenie<, quibus et doririnae sacro-i
sanctae Adei haUrivimus copiam et imlissolubilis ju-
ramenli novimus confracuro esse cateuam, iJ lege
promulgata decernimus, ut ea ipsa, qux incoovulso
canonum vigore decreu suut, ab oninibus cauiissima
ei diligenll observatione serventur. Si quis auiero
his ipsis dennitioiiibus contraire voluerit, decinia
suaruffl reruiii parte inulciabitur et cxcoroniunica-
tlonis insupcr sententia fcrietur.
Ego Juliantis urbis regiae uiciropoIiUnus episcopus
haec canonum statuta subscripsi.
Suniefredus Narbnnensis sedis ^ episcopns hacc ca-
honum statutn subscripsi.
Floresindus Ilispalensis sedis episcopus haec ca-
nonum siatuta subscripsi.
Faustinus Bracareiisis sedis episcopus hacc cano-
num staiuu subscripsi.
Maxtmus Emeritensis sedis episcopos haec cano-
nom stauia subscripsi.
IJalius Barcinonensls sedn episcopus iu subscripsi.
Muiuulus Cordabeosis sedis episcopus iu sub-
scripsi.
Concordhis Pulentinae sedis epi&copos ica sub-
scripsi.
teriiit ad relevationem potius miserorum currentes, ^^ Riccila Accitanae sedis episcopos iu subscripal
qnam partl emi|uam delecuntes esse nociblles.
Scriptum est enlm : Ptetet a^ omw^ utilie eU ; ne-
qne eniin ccssandom esi a mlsericordifi opere quod
Hto non kiterdlciom esi foadere. Quia ergo Hiic Jn-
sltii» adiius iten ncgatur, eensequeiis esi ui nec pie-
iAS abnegelur : non enim plene Jiistitlam dillgit qul
pieUiero proximo non impendlt. Sie ergo « incoii-
cvasc pieiaiis ser? anies affeetum, lUed apnsielicum
yrmlegimoa obiervatidom quo manifesie praeeipi-
i«r : Invkem onere ttara porkite, et Ue adimptekiiie
•B. R.,<nfm : aique ab hac voce deesi folittm, quae
supersuut ad hoc concilium pertineniia aique se-
V|ueutis iultinm comprehendens.
>» E. 4, T. I, 2, iedis melropotitanui epiicopui;
Gaudeniius Valerlensis sedis episcopus ita sub-
scripsi.
Cecilius Dertosanae sedis episcopiis lU subscri|)si.
Deodatus Segobiensls sedis episcopus iia sub-
scripsi.
Ervigius Calabriensis sedls episcopos iia sub-
scripsi.
Honcfonsus Egiditsnae sedis episcopos lia sub-
scri|.si.
Gregorius Oretanae sedis episcopus ita subscripsi.
atque quaiuor eilam seqnentlbns e^scopis metrope-
litani dignitas in iisdem Codtdbtts ascribiiur. Oliscr>
vandum quoqiie non eumdcni orJinem in omnibus
Codicibus scrvare episcoporum subscripiionea.
5:
COiNCILIA HISPANIiE. — TOLGTANUIf XV.
5i6
Procuttts Bij^strengis sedis episcopos iu sub-
scripsi.
Sonna Oxomensis sedis episcopus iia subseripsi.
Sarmata Valentinae sedis episeopus ila siibscripsi.
Mareianus Dianlensis sedis epiacopos subscripsi.
Joannes Avilensis sedis episcopos ita subscrlpsi.
Gabinius Arcavicensis sedis episcopus ita sub-
scnpsi.
Samuel Malagilanae sedis episcopus itn sub«
tcripsi.
Fmaricns Portucalensls sedis episcoptis lu sub-
scripsi.
555 Wiserrcdus [U., Guifredus., C, Wifredusl
Ausoneii«is sedis episeopus ita stibscripsi.
Emmila lliciians sedis cplscopus ila subscripsl. ..
Fefii Iriensisscdis episcopus iia snbscripsi.
Enpbrnslos Lucensis sedis episcopus iia subscripsi.
Theoderacis AsiJonensis sedis episcopos iia sub-
scripsi.
Willedeiis Calagurritan» scdis episcopns iia sub-
scripsi.
Nepotianos Tirassonensis sedis eplscopns iia
siibrcripsi.
Cunluldus Italicensis sedis episcopusiiasubsrnpsL
Geia lliplensis sedis episcopus Ita subscripsi.
Stercorius Aucensls sedis episcopas iia suliscripsi.
Dastlius Basticensis sedis episcopus ita subscripsi.
Gaudila Emporiianae sedis epist opos ita subscripsL
Euredas llcrdensis £edis episcopus iia subscrtpsl.
Piicntus Biicrrcnsls sedis episcopus ita subscripsi. n
Auieiius Asluricensis sedisepiscopusitasubscripsi.
Oncmundus Salamanticcnsis sedis episeepus iia
subscripsi.
Spassandns Complutensis sedis episcopus ita «ub-
ecripsi.
Gundcricus Segoniiensis sedis epiacopus iia sub-
acripsi.
Joannes Eliberitanx sedis eplscopos ita tubscripsi.
Atltus Urcensls sedis cpiscopiis ita subscripsl.
Willepbonsns Vesensis sedis episcopos Ita sub-
tcripsL
Sabaricus Gerundensis scdis cpbcopas ita sub^
ScripsL
Frucliiosus Auriensis sedis episcopus iu sub-
scripsf. j^
Aiiierius Segobricensis sedis episcopus ita sub-
scripsi.
Valderediis Caesaraugusiar)» sedis episeopus ita
subscripsj.
Adclphus Todensis sedls episcopus lia siibscripsi.
Trucieraundus Elborensis bcdls episcopus iia sub-
scripsi.
Sisebado Toccitan» sedis eplscopus iia subscripsi.
Aiala Caorieiisis sedis episcopus ica subscpit^si.
Joannes Egarensis sedls epl^copus ita subscripsl.
556 li^idorus Seiabiensls sedis episcopus iia suIh
scripsi.
Landericus Olyssiponeosis sedis epbeopus ita sub-
scrip^i.
Miro Coniiiibricnsis sedls episcopus ita subscripsL
Vincentius Dumieiisis sedis episcopiis ita siib-
scrlpsl.
Piotiiiiis Lamecensis scdisepiscopus lla subscrlpsi.
Joannes Pacensis sedis episeopiis iia Subscripsi.
Constanliuns Egabrensls sedis eplscopos ita sub-
seripsi*
Rogattts Beatiensis sedis episcopus ita subscrips'.
Sesuldus Arcbipresbyter, agens ?icera douiini
mel Cypri.'\ni Tarracoiiensis sedis episcopi , ita sub-
scripsi.
Suiiiuiros abbas, agens vicem dumini mel Fk>ri
Meotesanae sedis episcopi, ita subscripsL
Floreotius presbyier, agens vicem domioi mei
Leiiberici Urgelliiane scdis episcopi, ita 8obscr>pfii«
Gundila [£. 4, T. J, 2, Daniel] abbas, agens ?!-
cem domini mei Agripii Ossonobensis sedis episcopt,
ita subscripsi.
Deslderifis presbyier, agens vicem domlni mei
Nandarbi Astigiiaoae sedis episcopi^ ita subscripsL
Absralius abbas iu subscripsi.
Felix arcblpresbyter ita subscripsi.
Wisandus archidiaconus. iia subscripsL
Vincentius [E. 4, T. I, 2, Massadus] primicla^
rius iia subscrlpsi.
Gerontlus abbas ita subscripsi.
Castorius abbas ita subscripsL
Cabriel abbas ita subscripsi.
Sisebertus abbas ita subscripsi.
Eulaiius abbas i(a subscripsi.
Involalos abbas iia subscripsL
Adeodatus ablMS iia subscripsi.
Hostrulfos comes ita subscripsi.
Wimar cooies iu subFcripsL
Vitultts comes iu subscripsL
TrasefflundttS comes iu subscripsL
Valdericus comes iu subseripsL
Teudila cooies lu snbscripsL
Nausti comes ita subsciipsl.
Cisilla comes iu subseripsL
Gisdamundus comes iu subseripsL
Sisuldtts eonies Ita sulMcripsi.
Severinos comes ita aobscripsi.
Soiina comes ita subseripsL
Ara comes ita subKTipsl.
Trasericos comes lu subscripsL
Ega comes ita subscripsi.
Suuiemirus coines iia subscripsi.
AudeiuuDdus eomes ita sabscripsi.
MB
LXI
CONGILIUM TOLETANUM DECIMUM-SEXTUM.
SBIAGIHTA UVtUS BPISGOPORUM, iBRA BGGXXXI.
557-598 ^^^ ^ono ^c^to indyti et •nliodoii A in uomme Domni Flmius EgieA tem $aneiimm$
di»iiiiiii el principis nostri Egicanis sub die ti Nonas
Maias, aera dccxxxi» unanlmiiaiis nostrae con?entiis
m pra^loricnsi basilica , sanciorum videlicet Petri et
Pauli aggregatus consisierei aique unusquisque no-
sirorum ex more secundnm ordinaiionis su» tem-
pos in locis debitis resideret » reruro prius omniiMn
Domino devolissime graliarum jura persolvimos
pro eo qood nos et alierutr» visionis conluiiu solari
permisit, et alteniae pacis oscolo confovendo statuit,
diffusis cordibus simulque et vocibus ei preeiim
ronrmura eflbndentes, ol sicut nos alternorum osco-
lorum impenslone laetificos effecit, ila serenissimnm
ac religiosissimom prsdictom Egicanem principem
cd}us jusso fraterDiiatis nosiRe costDS est adonatos,
Patribui in hae ioneui i^nodo r€$idenHbu$^
Novit, beatissiml Patres, sereniuiis Dosirasgio-
riosa soblimitas synodicas advocationis stDdia dd*
tantis sjecuii obsiare ruiiiaiu, et tdelibas popDlis
Gongruam salutaris vitse Impeiidere disetpliDiai.
Quaprnpter orthodoiae iidej religione pernioCDs,
vestrique opiabili conventu jocoDdior reddiiD^, Cflelo-
rom regi grates laodomqae vota persolvo , quoDiaio
prxstolata aggregaiionis vesirae concorsio pnBoe-
ptionis noslRc oraculis devoUssime paroit, el alierns
visioiiis exopiata gaudia coniroodavit. Igiiur vobis
coram positus vestris precibus sopen^am mibi cle-
menliam suiTragari efHagiians universilaicm Siincti-
todinis vestrae Chrisiiaua meniis devoliooe eunve-
fldei suae coDversatione slabillat, prorogatione josii- ^ nio, ut quia Ecclesiae sauctae cathMiicae digna specD-
liae muDiat, pacem tocupleiem reddat, impensione
misericordiae fulciat, viriom rortitodioe roboret«
qoo longaevitaiis moniis cloens cominissa sibi regni
gobernacola discreto moderamine teneat , et com-
inissos sibi popo!os benigne regat, aequedispon.it et
{osso pietatis modificet. His devotione promptissima
Sciis, coepit onionis nostrae numerosiias de rcbus
spiriiualibos mntna collailonc inter se orsa diffun-
dere ; atqoe eventom rei spectatione mansueiisSima
praestotari.
igiior cum ea atientios agerentor, sic idem excel-
lentissimns princeps sanctae Intentionis munlmiDe
fretus» religione plenissimus el eliieubrationis sum-
latione persiatis [7. 1, 2, praestatis], voUs meta
fautores sitis vcsiriqoe pontificatos meriUs iii legen*
dis i^opulis praestanUora mihi sobsidia pr:rpa.retis, et
consiliorom uutrimenta salobria afferatis ; qiio va-
leam sancUmoniae vestrae admlnicolo fuliDS el re-
gnandi gressus in pace perficere , et geDtem milu
sulHiitam pio ac discrelo mbderamine regere. Nam
el tales vos in hoe sancto conciiio adesse pneoplo «
qoo gratia 559 Spiritos sancU corda veslm irra*
dians in medio sii vestroriim« ot ipse doceote id te*
neatis atqoe serveiis, onde el mibi, qoi prae omnibDf
multis sum crimioibos dedilos, ei cddcIo popolo re-
giminis mei respecUo divioa semper opiioleior.
mae liiolo inclylos nostro sese coeiot iotoUl, ac glo- p Qoantis deuiqoe maiis iodiguaiile Deo terra qDuUdio
riosi capiiis verUcem cernuo voto r^clinans , oostris
scse Domino precaUbos comDiendari perceDSoit»
propriis manibos lomam Dobis defereos reserao-
doin , in quo soae devoUonis vota el deliberalionis
pi.« desideria si^tcbant siylo gratissime exarata.
Umnes in comnioiie stii oris dolciflois esborlans
oraculis ait : En , divini collos revereDUssimi sacer-
dotes. quid«|uid proprii oris effaMHDC vestris sacris
sen.«ibus deliui iniimare , qoidqoid enormis poterai
diffusae eiocoUonis affalus exprimere, sicDl hic bre-
viter ^mmaiimqoe caiamo corronte digessi , oode
vos ea soilicititts praelibaDles gliseenUbas aDimis
pcriractaie, ei um ea qoae hic sodI iositay qoam
eiiam alla qoaeque se reverenUssimo vesirocoHoi
vapulel qoaolisqoe plagis vei perfidorum sceieribos
contabescai » paterniuU veslr» non reor esse iueo-
gniu. Sed qoia indobie eredimos qood irausgres-
siooe mandatorom Dei digoa facUs recipimas» di-
cente Domino per proplieum : Propter koe lugibii
Utra y et infirmabitur onm$ qui habitat in ea; oppor*
lunum satis esl, ol per vos, qui diviiiae vocis pra^co*
nio sal lerras estis» salvationis obtiueat opem. Uod^
venerabilem sancUuUs vestrae oDiverslutem exhor*
lor» Dilmprimis almae fidei recUludo» quae perve*
ram creduUutem io omni lerrarom orbe diffusa ex-
pandiior, vesirae coilatioois eloqoiis praecoiieur,
praedicata veraciter teoealor» releoU io aroaDO vesiii
pectoris Uiibau servetor. Deiodeqoia comperimitt
iogesseriui aadieoda, aeqoissimis jadidoram voslro- iv qood muitae Dei basilicae io dispersis locis paro-
___-._ _ _ _ ^^^ _ _ a « a ■ M
rom defiuiUonibus termiiiate, ei firinissioio aenlen-
iiarnm vesirarom stylo esse permansora deeeroite.
Qoeoi tomum ab eo unanimius nostra suscipieos ei-
dero principi bciiediximos, eoqoe e ooslri medio
discedente , ejosdem torai serieui reseravimos cujos
dietorom Usios sobier aunexa serie declarator.
ebiarom vestrarom eonsUlotae dom ad anlos rasfi*
ciaot ordinaUooem presbyurlt oec aasidoa io cit
Domioo sacrificia delibaDlor, et desiiiDCm renaoMi
aiqoe sioe tecUs vel semirotae fore DoscDDiart spe*
cialiter io caoonibos aDuoieUs, ot onaqnjEipie eoele-
sia, qoamvis paoperrima, qoaeveldecem maDfijitg
■ Onsconqne in hoc coocilio pRCcedunt canones
de^uiii iu A. et iCl. l>esompu sant ex B. R. Gudice
jcom Tariaptibos caeterorom lecUonibos. Id E. S de-
sidoraiur iniegrom hocce coocilium.
m CmCILIA HISPANlii;. — TOLETAmni XVI. ^
babere pofest , rai liebeat euni gubeniarl ciilioris : A coi i»o$ i^bescebam f Ex qoibus igiiur Ilebraeis vel
cciertiin si miiiiis babnerit, ad alierius ecelesia
p^esbyiemm pertinebil. Naa dum eiomnibes pl»-
rima besilicae, at praemisimus, UDins sollielliidini
redgiittliir, solum est qnia ei vlduaUc persrstunt, et
dilicile saerls cuIiUnis ordo del>ltus eihibetor. Quod
non tanium saeerdotibus Dei in colpa est, terom
ctiofli et infldelibus Jnd&^s ritficnlnm affert, qni
Jicniit riibil pnBstitlsse inierdicus sibi ac dcairucus
Iniase synagngas, enm cemant pejores Cbrisllsno*
nun efllectaa esse baslKcas. Pr*» quarnm eiiaro re-
pnratione a vestra nniversltate censendum est , nt
ea» ttonsqnlsque episeopns de leritis parociiialium
' boailicarum caiioniee resiaorandas invigitel : qni si
terliaa ipsaa eonseqni noluerii» cura sui gerendiim
nxoribns ac filiis enrum si quis deinceps ad calho-
liea? fldt*i regulam fnttfgerriin i devollone conversua
etstlerit, abnegans cx loio genuinue prxvaricalioHis
erroresvelcaerimonias oniuesque parenlalium riiuum-
aectas, ab omni exutus jugo maneai fuuciiouis,
qnaro prideni in errore praesliiutus pubticis uiililaii*
bns exsolvere consoevli : sic quoque ul In csieris
iiicredulis ejus redundeinr runclio pensioiiis , quos
adhuc nefanda reiinnerll obsikiatio parentalis. Iiiier
ctetera lamen obscoenum crimeu illud de concubito-
ribus mascttlorum exstlrpandum decernile » quorum
borrenda aclio et honestae vil» graliam maoulai , et
iram coBlitus superni vindicis provocai. Cl quia plcri-
que perfldoruin coibarno superbi» dediii non ex
est, oi presbyier dtfstructas ecdesiae exinde commis- B d^ regate fastigium sed solo )aclantise lumore ap-
aam slbi basillcam reparet : evidantem eensurse mo-
d«« apponehtesineanone, qnaliter debet ineuriosns
^aiaqiie episcopas condemnari, si praescriptum pro
reuevandn Dei templia ordinem neglexerit adim-
pleve* Nam et boc bonorlflcentia tesira promol^
f«ri Cttrabil, nt neroo episcoporum pro regiis
io^iiiaitionibos exhibendis parochialinm ecclesiarum
j«n CMitingat, oec qoasconqne exinde Inqnisitiones
am efeeliooes ex^ere audeat , sed 560 ^^ pra:dils
•■onun sedJnm regio enlmini solita perqnisitionum
oltoeqoia deferat , nibilqnede rebiis earuradem paro«
diialliHn eccleslamm cansa stipendii cujuspiam dnre
jpnBSttSMH : quod si fecerii, doornm mensium spaiio
pelere dignoscuntur, quicunque amodo ex patatinis^
561 cujuslibet sil ordinis vel honoris persona , in-
necem regiam vel excidium gentis ac painae Go-
tboruin fuerit conatus iniendere, aut quodeunque
conlurbium intra fines Ilispaniae lenlaverit excitare»
tam ipse quam omnis ejus posteritas ab omni pala-
tino expuba ofiicio sub iribuuti iinpensione Asco
debeant perpeiiro inservire, amissis insnper cuiictis
faenllatibus propriis, qoas cui voluerii licenter eon*
ferat clemeniia principalis. Guncta vero qiKe iu ca-
nonibus vel legnm edictis depnvata cousisinut aiit
ex superfluo vel indebito conjecia fore paiescunt ,
accommodanle serenilaiis nostrac couen^n, in
eseoinnBanicari se noverii. Int* rea id prsecipue a vo- p meridiem lucidae veritaiis reducite , illis procul
bfa procorandam est, nt ubicnnqne idololatriam, vel
iKverooa diabf>Kc» snperstitionis errores rcpereriiis
aut qttalibel relatioBe cognoveritis , ad destruendum
lele fadoos nl veri Gbrisii enltores cum Jndicibus
^eoDieeios iosurgatis» et qnaeque ad eadem idola a
raoticis fd qaibttsque persoois deferri invenerili8«
loie viclols conferenda Inibi ecelesiis conferitls. Pro
^ita eliam eastirpaodo scelere edietnm tale in regulis
oppeoofls, ttt qnlcanqtte aniistes hnjusniodi nefas
ogi permlaerit vel peraetam in sua dioecesi protinas
eteiere disiiderit, a toci soi ofOdo putsns unius anni
ememnn aob poBnSientiae maneat rellgalns lameoto »
oKo lameo prinelpali elecitone ibidem consiitulo, qnl
fMweii liojos institntionis ordinem servare, el populo
dublo legum senteniiis reservatis , qux ex lem-
pore divae memoriae praecessoris nosiri domiiii
Chindasvintl regis usque ad lempus dominl Wam-
banis principis ex ratione depromplae, ad sinceram
juslillam vel negotiorum sufficientiam periinere no-
scuntur. Yaria quoque populorum negoiia, cacteraque
sceteraiorum hominuro gesu fidei sanetae coatraria
lu veslri examinalione judicii canonice ac legaliter
flalantur, .ut nec justiiia prxlereal nec severitas le-
gnm ex omnibus inlercurrat, qiialiier dum in bis
omnlbus vos amor Chrlsii reddideril fervidos, et
sequiutis calena constrinxerit nexos, non soluin in
boc saeculo sanctitaiis done perspicui manealis, scd
el aMernls praemiis in perpetuum florealis : quia Uinc
Glirledooo bonae conversationis tramitero pandere, 0 me a Domino cum plebe mihi crediu a peccaiiselui
credo, cnm discussio jndicii vestrl in examiitandis
eausis talis praecesseril , quae in nnllo Iramite veri-
laiis aberrct. Boc soluni vos, honorabiles Dei sacer-
doies, cunctosque iliustres aulae regiae seniores,
qoos in hoe concilio nostrxc serenitati& praeceptio vcl
opporlnna Inleresse fecii occasio, per inseparabilem
omnipotentis Dei poienliam adjuramus, quia in prae-
fails dirimendls negotils quae se vestro coeiui au-
dienda emerserint, nulla personarum vel muneris
acceptio intereurrat, nullus se favor iiiterserat, iiui-
linsque tepidilntis inciu*ia«proniulgare justitiam quaa
i>eusest, obstrepnt; seJ puro exaininationis libramino
cansarnm jurgla terminantes et justa Itei judicia vo-
his prx ociilis apponenles, unicuique paai. ae/iuiioi
poeiniodam ad saae sedis ordlnem reversurns. Sed
es 4|iiod hia polios est , zelo Del zelanies abrogan-
fleaB 'lodaeorum atrfnsque sexus perfidiam radiclios
ttt et iegnm nosirarum scnteniiiis quae ob
im eornm ei in praeteritls editae et bodierno
f^wmt tempore eonditaey omni valeant robore snb-
Hisae ; ei ezcessas [E. 4, 7. 1» S, accessus] nequi-
istto ifMorttm earomdein legnm dispereanl sanctione :
»te <|«soqae ut juxu nnveflae legis nostrse ediclum
ex iisdem lodseis in perffdfa durantibus ad ca^
pro qnlboallbet negoiils peragendis accedai,
qttodcunqoe cumChristtaniscommcrcium agere
audcma» qao merito cam propheta dicaiist Nome
0mi ^ 'e4$ratH, Dcmme^ oderam Ut<n^ et svper mimi^
m COLLECf 10 CAMONUM S. ISlDOftO IIISPAL. ASG&IPTA. 812
ieuipandereprocureli8,qaatenuseibociKMi(raniaii« A liuBv sed nec Spiriuis sanctua Pater all Filhisrifia,
aiietudlnl praesiolata a Deo mercedis prapmia conqui-
ratis, et rectitudini vestri judicii eoram nebls bonora*
bites sills, atqiie ante Deum semper bonorum operom
gratla polleatis. Datum snb die vii Kalebdas Maias*
anno feliciter ?i regni mansneludinis nostrae Toleto.
Rcserato i^ilur iomo« et qua*que ejus series reten-
tabat diligenti indagine pcrlnstrantesy iinmensi mole
gaudii cordium noslrorum 562 arcana esaestiiant»
Proinde ferveniioribus animis in laudem Dei nostrj
bjmnornm libet camica robnrare» quod religiosis-
simi et oriboioxi priucipis nosiri intimum igne sul
amoris iKi reddiilcrit rervidum, ut toiius nosine
adonationis collcgiuin priidentissimis ao aalutaribus
sui oris afnatibiis crecliderit exhortandum, perbeoi*
gne nos admonens, ut dignorum spcculatorum more B qnamvis io hoe qood ad se sont nulla possit separa-
Ecclesiae Dei nnvem, qnam dispensalione soperiia
in vasti hbjus salis gurgitibus gabernandam suscepi-
mus, s:)luiarium reinigiorum gnbernaculis ad con-
summaise salutis portum iiicolnmem perducamus, et
in defensione ejus quoiidianis liicubraiionibus ope-
ram denius, vigilantes et cusiodieiites vigilias noctis
auper nobis creditos greges : ita nempe, ut verbo-
rnm spiritu.ilinm concrepantibus lubis et sanis
membrornm compaginibus [T. I, 2, coropagibus] ne
secorititis torpore depressa diversornm lapsuum in-
currat decipula, salutaria sine intermissione mini-
frtremus munimina ; et infirmis artubus diversis ut-
pole a^grimoniorum vulneribus sauciatis congrua
niedlcamina apponamus, quo facUios queant et ve-
sed lanium Patris Filiique Spirllus eidem Pa-
tri et Filio etiam ipse covquaHs. I<iequaqii.im in hae
aancta Trinibite quitlqoam creatom, servum famu-
bimqoe coBvenit credi, nec adventitium vel sobta-
Irodoclom lanquam el aKquando aociderit, quod
constet eam aliqiiando niinime babmsse, condeeet
auiumari. Undo calbnlice conOleronr Palrem Deom
esse omnlpoientem, Filium simiUter Doom onuiipo-
leoiem, necnon et Spuitom sanctum Deom omoipo-
tentcin ; iion tamen ires Deos credimos aot Ires
omnipoienie'*, sed oniim tanlom Deiim somns in-
concussa fidei veriiaie credenles, uniHS nalonei
nnius essentiae, umus omnipotenliae, oniua najeatah'
ils, oniusque virtutis. Quamm lamen personamm,
bilitas inveniri, in hoc vero quod ad disziocllin
aitinet sont quasdam quai specialins Hnicntque poa-
sinl pertinere personx : scilicel, quoil P.aer a nollo
originem sumpsit, Filius Patrc gener.inte eilsiily
Spiritus quoque sanclus ei Patris Filiique unioM
procedit. Sed nunquid qoia Ftlius es Patris esl
omnipoleniia generatus, aul Splritos sanctiis ex Pa-
tre Filioque procedeos « pnlandos esi aliquaodo Pa-
tcr fuisse sine Filio aut genilor genitusqtto aine san-
cti Spiritus exslitisse subsianiia ? Absit. Sed sicut
Pater sine initio erediiur, iia Filius veoeralor, iia
eiiam sanctus Spiritiis veridice profiietiir : nec ta-
men sicnt Pater credilur a quolibel n^^quaquaOi esl-
slendi originem docere, ita Filios aul SpiriUis san-
lernosa ulcera radicitus evelli et remedia exoptatac ^ ctus autumandi sunt ex semelipsis exlslcre; sed Fi-
sabitis nancisci. Al nunc quoniam ad baec iinplenda
nullum nrstrorum sine adjumenlo omnipolentissimac
Trinitatis cernimus esse idoneum, ideo conspicuum
satls et necessariom perpendlmus, ut quia corde cre-
ditur ad justitiam, oris aniem coo^^essio fit ad salur
tem, ipsius sanctas Trinitatis myslerium, qui est
unus Deus, a quo nos expetere convenii ot digoi
Ecclesiae suae pa^tores existere mereamor, proprii
oris confessione promamos, et uipole mortali ore,
quanlam ipse jusserit, praelargiFl laudum insignia
praecinamust quatenus universae deflnitioneSy quae
nostro alTectu exstiterinl edii», superposilx fonda-
roenlo firinissimo inconvulsae persislanl et justiiiae
robore aubnixae saeculis infinitis perdurent.
Credimus ei eonfiiemnr emnlum CMalnrarum,
qiiae trinls rerum machinis centinenlur, aoclricero
aique conservatricem iiidividnam Trlniutem ; id esl,
Palrem, qui est lotius fons el origo divinitalis; FIt
tinm, qoi est plena imago Dei propter expressam in
se paiemae elaritodinis unionem, ante omnium sai-
coloram evenimn ex Patris intlmo inefiablliier geni-
lus ; Spiritum vero sanduni ex Patre Filioque abs*
qne aliqiio initie procedentem. Qui trest qoaoquam
aecernantor personarom distinciione, nunquam ta-
men separanlur polentiae majesiate : inseparabilis
nempe apqiialiiatis eorum' insinoatur divioitas : oi
lameti qiiamvia Pater goimerii Filium, nec ideo Fi- * 'vs mcti, Relativum etenim dicitur qeod oat otl
lios sit idem qiii Patcr, neqnc Paior sit i|ise qui Vi- ^^i^"» persooa rcferatury nam qoando didlttr Palttr,
lius Deus de Patre Deo, non Deus Pater a Fiiio Dee,
nec Pater ant Filios a Spiriio saneto absqoe noxa
sumpsisse putabunlur origiuem, eun ipse a Palre
et Fi:io sine cujuaquam Infidelilalia naevo ciedalar
sine initio processisse« Et ideo In bojos sandm Tri-
nitatis sacramento nibil anterins posleriuave ere-
dendum est, quia oonqoam fuil lempos qoande Pa-
ler sine Filio antSpiritu sanclo sufaelsterel, neqoe
Filiiis sioe sancto Spiritu cum Patre aliqiuodo ro-
gnaret. Gt ista dicenles non persooaram eonfimdinos
proprietaies , nec onionem substaniiae aepamnNB;
iiiliil in eadem sancta Triniute majoa ani mioos
credere oporiett nihil eliam imperfeclom ah|«e mi-
|. tal ile. Nam perfectos Pater, perfecios Filioa, per-
fectnsqoe Spiriiiis sancius : immuUbtlis Paler, ia-
muiabilis Filius, immuUbilis Spiritus sandaap nam
de immutabili d perfecio Patre mutabilem iroper-
feclumque Filium nec decuil oosci nec GOiiveml
crcdera. Idcirco sool qaasdam qoas in liac aoneio
Trioiute indlscrete oportoat eonfiieri. In hoe ei-
enim qood ad se aonl Paler et Fllioa ei Spiriiaa aao-
cios , indiscrete onas Deos credendaa esl PaSer
cuin Filio et Spirita sancio* Qood vero ad rolarti-
vuiii atlioet» discrete 564 personarom Irlaro eei
|ir.iedicanda proprieus, ovangeliala praedicanle : iu^
docete omnes genlei in nomin$ Pairi$f <l FiUit ei Sptri*
m CiK^IUA HISPAWie. —TOLKTilrNUM XVH ^ 554
Filii nibilomiiiiis penoRa sigoatur, ei ciim dieiUir A dignui ui $9tvam corrfgiam calceameMt Ao si dieerct z
Corrigiam calceamenti divinilaiis cafi:iala&, qa» e»(
Filius» Pater ei 8ine dublo inesse monslratnr. Ai nunc
quoiiiam Splritus saneii vocabulum, quo non toia
Trinitiis significalur, sed lertia qu» est in Triiiiiate
persona» quomodo secundum reiatiTum ad Patris
Filiique refaratur personam* nequaquam aperttssime
pateat pro eo scilicet, qula sicut dicimus Spiritom
saoctum Patrb, non eonsequenter dicimus Pairem
S|>iritas saoeti, ne Filius Spirltus ssneius inlelHga-
lur; in aliis lamen vocabuiis, qnibus ejosdem.saneU
Spiritus signator persona, ad relalivum periinere
dignoscitur. igitur donum speeialiter Spiritum san-
ctura accipimus, qux iu sancta pnenoscitur Trinitale
tertia esse persona, pro eo quod a Patre Fiiloqtie
cam quiims uniiis essentiae per omnia creditor fldeli-
ligAtura mysierii, neqiieo solvere', qnia quoinodu in
▼irgiiiali utero corporaturo est Verboro, quotnoJo
etiam ideni Verbuin caro factum animaturo existat,
neqnaiiuam luvesifgare snfficio. Pro qua* re prxcef-
lemissimus fatus est Augustinus : Hic sl ratio quseri-
Itir, non est mirabite; si exeioplum poscilur, non erit
siiigulare. Ipse vcro Dei Filius ab ingeiiilo Patre ge-
nitus, a vero verus, a perfecto pcrfectus, ab uuo
oous, a toto toius, Deus sine Initio perfectuni homi-
nem de sancta et Inviolata Msria semper vlrgine as^
sumpsisse est msnlfesius. Cul etiam slcut hominis
perfectionem ascrihimus, ita duas ei volontates ines-
scy nnam diviniiatis suae, aliam bamanitatls nostra
bos coiidoDetor : qoapropier cum dicitur donum do- ^ nibilominus credimus : quod eiiam per quaiuor evan-
natoris, el donator doni, relaiivom haud dubie de-
elaralur : quod etiam de ipso vocabulo Spiritos san-
eii inculpabiiiter est oredendum. Denique quia san-
cise Trinitaiis, elsi non ut debuit, tamen quanlum
ipse donavit bucusqiie inysterlum confltendo digesr
simus, esinde qu» de ipsa Trinitaie peisona sosce-
perit carnem, pie et orthodoxe subsequiva serie
pandimQS. Unde licet inseparabilia sint opera Tri-
iiiiaiis, tamen fideliter prGAtemor non lantum fide
eordis» sed ett>ris professione, quod non tota uniias
sasceperit carnem, s.'d solus Filius Dei, qui est
ante saecula ei Dei Patris subsiantia genitus, in fine
saecuiorum de virgine Maria Evangelio est tcsie eni-
xos ; qni ait : Verbum earo facluni est ei habilatrit in
gelisiarum oracula ejusdero Redempioris nostri affatu
evidentissime declaratur; sicenim faius esi diccns :
Paier mi^ ti pouibiie eii^ iranseai a me calix i$ie : vjb-
fumiamem uon sicui ego toio eed tkcui iu vi$ ; et i(e*
rum : tlon veni voiuntaicm meam faeere^ $ed toiunta''
iem eju$ qui mis/f me ; et rcliqua qu» si de omnibns
sanctarum Scripturariim Codicibus mahierirous colli-
gere, enormis voiuminis tehoi noslri oris videbimur
compaginare teitrlno. Quibus etiam allocutionlbus
demonstrat stiaro votoniatem ad lioniinem retolissc
assumptum, Palris ad divinitatem in qua est idem
nnus et equalis curo Patre : qtiippe quantum ad di-
vinitatis attinet unitatcm, non est alia voluntas Pa-
tris, alia Filii ; una enim est voluntas ubi una persi-
' , , — r —
UQbio. Naro Gabriel arcbangelus ad Mariam virginem ^ stit diviniias. Quantnm autcro ad bominis natnrain
c«lilas missiis ait: Are, graiia plena, Dominus te*
eumt botoa iu inier mutieree. Ecce in utero eoncipiee
el pariae FHium ei voealne nomen eju$ Emmanueli
Cui ciim Ifaria, ut sanctus ait Ambrosins, non fidem
renueas, non ofhcium recosans, sed potios aecom-
roodaiia ailBclnro, spondens obsequiutn, neque de
eHbielii dobiians, sed qualiiatem ipsius qoaerens elTe-
ctiis« diiisset : Quomodo fiei ieiud^ qnoniam virum
t$o» eogncnnf ab angelo ilii responsum est : Spiritue
msieim tupervoniH in /e, ei vktu$ Atti$$imi obum»
brani iiki. Propima quod na$ceiur ex te eanetum
vocMiur Ft/ms Dd. Gnjos nempe angeli oracnlum»
dnm SpiriUHD sanctmn superventurum in ea dicil,
ei vir4nl6iii Aitissimi , qui est Dei Patris Filius,
obumiMatorura earo prxroonoit, ejusdem Fiiii carni
lotani TriDilatem cooperairicem esse monstravlt.
Quaa acilicel Virgo sicut ante eonceptionem obti-
iwii S6B ▼ifgimUlis pudorero, ita post partom
DuIIam sensit Jntegrltatis corrnptionero, nam virgo
GMcepit, virgo peperlt, et post parlum inoorrupiel®
padoren sine interceptione obrmnit. Coju^ videlicel
CMcepiioBis» aut partiis mysterlom, quia secundum
pr«»iilieiaie vaticiBhim'novnm creatum est siiper ter-
Ql femina iUa siiigolariter absque virili coitu
vjmmy nnlla potest ratione comprehen*
di» Aiiilioaoria affacltt valetennnliari. Ob lioe etenim
Joaitnes Baplisla ceruue proflieiur : Ecce post me
4n$i9eru$ e$i^ gui ante me factu$ e$i, cm/ui non $um
assumpti alia est voluntas deilaiis suae, alia etiaiu
hainanitatis nostrae. Proinde in hoc quod ait : Noh
$icui ego voio^ $ed $icui tu, patofe ostendit nnn velle
id fieri quod voluntate hiimani loqoebatur affectuS|
sed propter quod ad terras paterna voluntate descea-
derat, cujus tamen Patris voluntas neqiiaqnara con-
traria FiUi voluotati existit, quia quibus est diviniias
uaa non potest esse voluoias diversa ; et ubi in na-
tnra nlbil potest diversitatis accidere, 565 ii>i ni'
biloniinus enumerantur generaliter aliqua nnmcrosa.
Igiiur hujus voloBiaiis sanclae vocabulum, quamvis
per comparaiivam similitudinero Trinitatis, qua dici*
tur roemorta, inielligentia et volnnias ad personam
saucli referatur Spiritos, secQodum hoc auiem, quod
ad se dicitur, substantialiter prsdicatvr. Nam volun-
las Pater» volunus Filius, volantas Spirilus sanctus^
quemadinodum Deos est Pater, Dena est Fiiius, Deiis
est Spiritus sanctus, et molta aiia similia qu» se«
cuncium sttbstaniiam dici ab his qui catholicas fidei
veridici cullores eiisUinlv nuila rallone ambigilttr»
Et sicul esl catholicum dici Dettm de Deo, lumen de
iumine, lucem de inee, ita vens fldei esl proba as-
sertio votanutem dici devolunuie, sieut sapiemiara
de sapioiftia, essenliam de esseniia : el veluii Deus
Pai«r genuii Filium Dwmj ita volttBUs Paterge«*.
nuit Fii:vm voiunutem. Itaqtte quanquam seeondura
essentiam Pater voiuiiUs, Fiiius voluntas, Spiritos
sanctus voluataSi^ non tamen secundum. relativBnk^
*•
ns CX)LLeCT10 CAHONUM S« ISIDORO H18PAL. A9CRIPTA.
nnus esse credenduft esi, qooiiiain ar.i» esi Pater qei A peccma in ea relaiari dHIMeMiae malo negaTerint
rererlor ad Filiainy alius Filius qui refertnr ad Pa-
ircro, alius Spiritus aanrctus qui pro eo quod de Patre
Filioqae procedit ad Patrem Filiumque refertnr, non
alittd sed alioa; quia quibus est uuuro esse in deita-
tis naiura his est in personaruin distinctione specia-
lis proprieus. Qtiodrca idetn Dei Filins, qiii dooi
esset dires semetipsuni exinaniTtt formam serri acci-
piens, in impassibiiiiate deitatis eonsistenie natnra,
apoiitanee in boniinb susoepti est passns subst.)ntia,
ae pro nobis primsB mortis sustinuit dura exitia; el
qui niiUius peccati nox» obnoxius niansit, pro no*
airis peceaiis crucis paiibulum sponle nioritums
ascendit; quiqiie carnis et sanguiiiis nullum conla-
gluin liabiiit, in carne sua flagra pro nobis, colaphos.
nisi peenitndinia ope ad eam redierint et qu«que Ni-^
eana synodns servanda decreTlt, Constaniinopolfta
nna oonventus tenerari instftuiti Bpfreshii prlmi coih
diii ampleeti anciorius aanxit, atqoe Cbalcedone
aanctoraiD unanimiiaa Tel reflqaorum eoncilionim,
sire eilam onMiiam ▼enerablllam Patmm in flde aana
reete Tifentiam edleta eostodiri praecipiunt, absque
aliqao dubieiatis iMefO non ereifiderini, perpetuas
damnatioai« aenientia uleisceDtar atqoe in fine s»en!i
eum diabolo ejosqae sodii IgniTomis ^>gis crema-
bnntnr. Saaetae elenim fidd myslerium orfs nostrae
eonlesslone pandenles, ad eapiinla qo» «b disdpli-
nam eeeledasiicam moresqae male errantlom com-
poneodiis aeeessaria snnt unanimHatis nostras ariicu-
spntamenta coronamqtie splneam susiulii, etefl^usione B lum flectamus, et qa« opportuna sunt decretis capi-
soi cruoris totuni mundnm a pffidoribusabluii, ae ne tolis definimus.
poiestaiem mors secunda in Dei liabcret deelis, eam
ttsqueqoaqne impassibilis diviniiatis soae jacalo per-
ciilit ac peremii, dioente proplieta : 0 mor»^ ero mon
lua^ tartara penetravit in anim», et sanctoram ani-
nias» quas l!iic bobti^» Tlncias teneiiary morsii poten-
liae sua exemii, iit propbeiale vaticiniam inqait :
0 iHlemej ero mor»us tuu$; qui etiain leriii diei di-
lueiilo ^usdem carnis qua occubuerat Terilate re-
sam)ita, discipulorum obftttibas daruit, eornnqoe
corda nimio pavore eoneussa pmsentia! sn» exhiiH*
tione solavit [ffro solaius efti], et eoram angelorom
credeniiuinque froiiaentia sedein patriam repetivit,
in qoa nunc, sicnl in Teritate aurrexit a mortttis, ad
L De Judworum perfidia ;
Lieet io eondemiiaiione perfidia ladaeoram nnme*
rosrn antiquornm Patrum sententi» ac teges promnl-
gatae niteseanl, tamen qnia, ut prophetale Tatidiiiam
inropter eorum duritiam narrat, peccatom Jiids scri-
piom est siylo ferreo In ungne ad^manf ino, snper pe-
tram doriores eiTecd in obsilnationi*; 50g sa» caecf-
tate perdurant. Satis est eonsplcaam at cathollca
Ecclesite marus machinis inOdeliuiis eonim crebrius
proieratur, qiio aut tandem corriganfnr inTitl auC
Talide ^ sie atterantor ex Domiiii in seternum Judido
peiitnri. Nam periioruin medicorum est con^uetudo
landabilis, ut aegris diversarum «grimonianiiu in-
ejus dexleram sedeus, sic ciiiide in flnem aaeenii C commodis laboranilbtu stodioslns medendf arte oo-
vcnturus est, jiidiciarijc potestatis dlremptione 987
a |)eccaloribus Justos secerner<^y sanetis restitnens
|iro bene gestis corfinam, iniquis Tero infinitae dam-
nalionis ignivomam pcanam, exemplum nobis sim
resurrectione impendens , sicut ille vivifleans nos
post doos dies die teriio viTus resurrexil a mortoiSi
sic nos etiam in bujus sxculi fine resurrecturos ns-
queqnaqne eredamos : non in aerea Td in pbantasti-
cx Tislonis unibra, ut quorumdam Improbanda opi«
nio prffislrutt, scd fn Teridica^ camis sabstantUi in
qua nnnc samus et TiTimos, ac tempore jndidi eo-
ram Gbristo ei sanciis angdis ejos asianies uoosquia-
que referet corporis sui propria, prout gessil, sIto
eurrant qooadusqiie saluiia medekim redpiani. Qulo-
imo qooniam gloriosissiml et amatoris CbrisH Egi«
caiiis prindpls nostri ferTons loienllo el |HtNnpia
deTolio bujus admlrabtlls niedelm periilam hia adbi-
bere eonte ndit, qnaienns aai eonvertantur ad idem
aut in perfidia perdurantes acrioribtfi aednlemttieien*
tur stlmofis, proinde, eo hortante pariter et Jtihente,
delegtt nosirae nbanimliaiis conTenins, ul qttid«|aid
eorum senlenti» Tel leges qni nos m fide eatlMlica
praeeessernnt ad obterendam eornm perfidiam eonti-
nere noscuntur, ab omnibns senlortbus « canciisqae
Jadidariam cnram babentibus stadlosfaa fn eia nihfl-
ominus compleanlar, et ea qoae nane a nobia inati*
Imiinm, sive m.tfum, rece|Haruft ah e'> aui pro pro- ^ tuuntur votis ferTentioribus conserTenlur; ita nenipe.
priis aclibns Interminabiiis beatitndinis regnom, aal
pro sttis scderilHis perpetu» damnationis inierilum.
Uujus eteniin fidd Ecdesia sancta cathdiea bapt»-
smaiii» a(|ua abluta , Cfaristi sangidne prttlioso re-
dempta, qow neqne in fide habet rngam, neqiio ma-
culosi parferi operis nolam, insignibas pttllet, Tinu-
libtts cittit [r. 2, daraii], sanciiqno Spiriios donis
relerta oornscat : qua eiiam Cttiii Jestt Chrisio Do-
mino ttoairo ca|iiie sno, cujns corpiis esse neqna*
qnam ambigiior, est perenniter regnaiora, aiqna
ottmea qni iNme in ea mioiiiie consistnni aiTO con-
silierim, atti ab ea feeaaserunt sire reeeaserint, ant
* Ah fioe tiiiilo seribunl Codices A. et ^.
^ E. 4, wHde $tyh oikrentur. T. 1,3, jmHde fn
01 quicunque eorum ad Chrisiam plena mentia inten-
tione conTerteriul el fidem catholicam absqoe diqno
hifidelitatis fuco servaverint , ab Cfmiii fanciione,
quam saerati«imo fisoo persolTere conaueli sani,
cnm liis qufls habere potiierlni seenri exiorre-qao
persistant; eamdemque imtenslottem hiqtti In infi*
deliuie sua perstiterint pnbHds otlliiailbas in iute-
gritaie persolTani. Ipsi vero qoi ab efTore mm eo»-
%enii exstiieriol, suis laninm* niiliiaiilNis ttt caeaeri
ingeniii Tacent, ei negoiiaatta agentesqnidqiiid pro
fioblids Indiciionibtts a prindpe eia fnerti imperttcima
ttt Tcri Cbt isticofm expedhinl. Nam kl «q«Httlitt •rd#
silfto oUerantur.
< ift:., B. R., e. 4, T. i, 9, C, G., UKerduiihue.
m GOMOILU HMPAMIiB. •-
depesdt. ■! qul Ade Cbritii 4eooniiitur corim on- A
oilHm * boInIos atqiio hononbilet habeoniar. Legem
line ilUoi* qim de [B. A., in] pr^reiie eapitiilie ob
foruoMleai protereodani dariliani a domino neetro
Egicane priiicipe noper esi edlia, ftnnamna et per
b^ioscoBilitttiionis noeir» decretttin infolsibile ^ ro**
bur eam obtinere censemns*
Haniiestlssimo iiqaei quod bosils bumanl g enerU»
ot Apostoitts narrat» per mundom rogiefts carrat
qnmrons qttom devoret • nsm diferso tergiversa-
ttonls so» asia qiiamplorimos Insiplentiom d«ci-
pioos sois eos dccipolls irretiro non cessat : ct
eum Oominos prsBcipiai : JVen fMe$ tibi icuipiUe »«•
9M oouwm itMNltfkdiiiM* qitm tH m cmio Jewper et
HQB 9*' "^ ^^ deenum^ el reliqua ; et iterum : B
Non fmMe idekm et emdpHle^ nee tituhe erigetie nee
MfiMm iapidem ponetit in terra «mfra nt ndereiie
enm ; rursumqne : Itoiniaum ll«iim luirm odorMt sf
tptt toU tereiee; iili diversis susdelis decepti culiores
idolorom erilciontor« feueraiores lapidam, accenso-
r«s Ibcularum, eicolenles sscra foniiam toI arborum»
aogiiratores qooque seu prapcantaiores « muliaque
aiia qiias perloiigora esi cAsrrare. Et quis ille oec
conditor coroni esi, nec Dominus ac redempior, sum*
nioiNire rectoribtts Ecclesiarum M coofcoit sio-
dere, ut quos maligna persuasione per dlTersa sacri-
Mgia siia bosils idem subderat «, de ejus jure tollen-
tes Stto cos resliiuaiit creatori. De quibus videlicel
sacrilegiis eistirpandis quonism multlmoda sanclo-
nim Fairom in diversis coiiciliis clareni edicUt ea ^
vigibici sensuum indagationo perlasiravlmus ac di-
scrdo gravitatis pondere eorum insiitata pcrpendi-
mos; el qnia deliiim mtiones pleoiiadine uiienl,
eonseosu ae lerventittimo juMU religtosisslrol
litti mistri Egieanis rcgis instituemes decemiroust
ni oanos episeopi seu presbyteri« vel bi qui Judican-
d'.a ousarOmnegoiiis prmsonCt soleni rura invigilunt,
ei iu eujascooque loco prapmiisa sscrilegis vel <|ua«
libel alin qum divloa lege probibentar vei sanclorum
Pairnm cobibeol instituta, veneranies quosque aut
lacieotee rapererini, cniusconque sfait generls aut
eondllionis, statim secundam priediciarum senienlia-
nm leriom emendare et essiirpare non differant, et
lasaper oa qom io eodem loco saerilegii oblau foe- «v
rittt, in eonvicNiis eceleslls ooram ipsis qui boe.voio
saerilefB dedicanda credidcrant babeoda perpclrm
offenntur. Quod si forsiian ep.scopus aui presbyier,
seu ellam JudeXt sd quem locus ille pcrtinuerit, ma-
nifestissimum ae probatimiroum cajuspism saerilegii
fadnas pneoosceiis, boe ardenll voio emendare ne*
gleieritt loci aui dignltate privatos sniii nnius spatio
crii s«b psBolienlla conslituiust loco sno in postmo-
duoi rediiumst scilicoi ui iii eodem tempore qiio ille .
a icci sui j^ropulsilB Aierit oflicio specialiter a prin-
cipe eliiiatur, qui limore Domini pleiius et. ui Pbi-
^t spiriiuali aelo aceensus cum judieibus sibiuiel«
• n. It., R. i^ T. 1,3, homiuibu».
^ll. R., R. i, T. t, i, iii<:onoN/#i*i7s.
^ TOLGT.lNtni Xfl. m
ni disimuSt Junctioet saerileglimi quod Inveueriiti
omnimode eisiirpenl, el ab omni populo Irsm D<»«
mioi areeant. Si quls vero pro taliam derensioiie
obstiteril sacetdoiibus ani jodicibus ul ea nec emen-
deotul debent, nec exstlrpent ui coadeceit et non
potius ciun eis oiquisllores, ultores seu exstirpatores
taoii crinilnis essilierit, sil anaibeina In coiispecto
individu» Trlnilatts, et losuper, si nobilis persona
foerli, aiiri iibras tres sacratissinio flsco persolvat,
si inrertort 570 cenlenis verberibns llagellaMtur ac
larpiler decalvabitur , et medietas rcrum suarmn
llsci viribus applicabiior.
ill. Desodomlfis.
Sicut eordis corporisque mundiiia liomliies Deo
proiimos faciit iia iocestivm poltutionld actio a Deo
alienos siatuii, ctsiciitSodomiiicos i)opulos liorrenda
nlmlumqiie detestanda pairaiio igne ccBlilus co»-
fluenti esurendos in prxleritis Iradidil, ila lalibus
iinmunditiis iioinin^s dediios xieruae damiiatiunis
rogns coosumeit loquetile Domino per prophelam :
Vettimeninm mittnm tangnine erit in eombnttiane, e§
ci^Ms ignit. At nonc quoniain baic runesia actlo el so-
domiiica opcraiionis malnm moltos sauciasse per*
pendittNrt adeo iios ob bojus rcedlssimx causs ex-
siirpaudam ecmsuetitdinem telo Domlni ardeuies
omocs in commune sancimus, ut qiii hujus nefiiris
actionis patralores exsiiteriutt qnlqne iii lito lurpt-
tudinibtts sese impiicari permiserini el contra naiu-
ram mascull In masciilos lianc turpiiudinem opera-
verint [pre operaii Aietini], siquidem episcopus,
presbyter aiit diaconus rueritt de proprli honoris
grado d^ecius perpeiui exsiiii manebit damnatlono
perculsus; si vero eujuslibet ordlnis, gradiis slve
persin», el alterios colluvionis noilis reperti rue-
rini implicaii, illius legis qu» de talibus esi edtta
nibihiminus rerientur senleotia aique ab omni Cbri-
stianorum sini alleni caterva, et insuper centents
verlieribus correpti ac turpiler decaivati eisilio
mancipentur perpetoo ; ila ut nisi lam eos qui reli-
gionis coUoni torpasse visl raerint quam eiiam alioSt
ut diiimuSt Cii4uscunque ordinis homines, digns satis-
factlo pcBtiitenlim accipere airpus et sanguiiieiu Gbrl-
sd in flne permiserltt snt Cbrlstlc*4arwn socieuii
redicrilt nec In exitus sui die secundum csiiotium
insttuta cmnmunlonis percepiione se noverini rele-
vari nec caibolicorttm coetui aggregari.
lY. De detperantibnt*
Ad lioc sacerdoialls insiitiitio debet sine dub'.o
promulgari , ul et viiia ioorua austerissima ralco
pcBOiteniis desecet, et ulcus quod subiio in iiiem-
bronim compagibua eiorlum sauciai ac serpit rigidm
inveniioois cooala osqucquaque deiruncel. Quorum*
dam eienim boniinum um grave inotevit despera-
tionis conugiumt ut diim ruerinl pro qualibet negli-
gcntia aut discipliii» censura mulcuti aut pro sui
purgatione soeleris sub pesnilentim satisraciione cu»
« D. R, e. 4, T. f , ^iubjecerai.
GOLLECnO OOMKIUai & ISIDORO nSPAL. ASCUIIPTA.
54Q
•toditt mftndpiil, kieQmbente desperAiionis tneom- A VI. DtiHiegru i^Uia st ex tmdio prtrparata m tanu
modo se ipMt oiftlanl ant le^iiei sospendio enecare
(71 *^'^ ^^^ ▼ol ^'i*s nortiferis casibns inieri*
mere, et nlsi prebenie cvjuslibet rei ocessione
soam rtibilomintts diatolits in eis perfieit volunta-
teiii ; proinde huie nequlssima snadel» euptenies
ponere finem et mnlagnMiro eonfrnam lali a*grimo*
nis providere, ccelus nestri deoemit sacratisslmn
onio, ni qqicunque tsiibus deeipttlis irrelitus Inier-
empilonis evaserit easBS^ duornm inensium spaiio et
a caibolieorom colle^io el a corpore ei a Cbristi san*
gttlne saero manebit omnimode alienns; qiiia opo^
tel ut per poBnilentim censttram prisiin:e redilaiur
spei atqoe saluti qui animam suam per desperatio-
nem conabatur diabolo sociare,
V. De reparafione etclemaruin vel dmrsU aluB
causit.
Quanqoam in praeterltis sanctonim Palrnm de dt*
versis eausis senieolim eniiescaiii, sed et nunc qiua
lempori ordiuique eongrooni ordiiialo jiire insii-
toeiida sonUNaui sicol antiqnitas deeausis ingroen-
iibus edtcia inulttmoda edidil, ila nunc nostri lem*
poris »las de bis qiix oceurroni ut fiant contenit.
Qoapropler in medio coeius nostri deducia est quo*
romdam eonsueiiido inordinaia saoerdotom qoi pa«
rochias soas ulira modum diversis eiactioniboi vel
angarlis eomprlmoni vel qoodquamplores ecclesis
destitiilae persistant. Idcirco onio nostr» adonatlonis
lUio oferenda,
Llcet inoiUB sanctorom Pairum iii fide saneta no-
bis prxeedenlium de rebns neoessarits sententiae firo
manaverint, lamen qoia el none usqoe nomerosa ul<
tra quam oportel fieri pKenoscuntur, adeo necessa-
rium duximus illicitis aiistbus ponere terminum. Ad
cooventus etenim iiostri agniiioiieiii delaiom est
quod In qoibosdam Hispaniaroni partiboa qoidain
saeerdoiom, partim neacientia implieiti, parttm le-
merario aoso proTOciuti» non panes monJos ei ei
stodio prasparatos sopra mensam Domini tn sacrifi-
eio oOerani, sed passim, qoomodo unomqoeBiqne
aui tiecessilas impulerit aot volonias eoegerii, de pa«
nibus suis usibua praeparaiis crustulam iii rotuudi*
B lale auferani, eam super atiare cum vino et aqua pro
sacro iibamine offerant : qood faeittm neqoaqoam in
aacra aucioriutis hisloria iispiam geslom perpendi-
lor. Nempe eienim per MaitlKrom cvangelica verius
inquit : Qsnaniibut auUm eis auepit Jetus ptmem et
yattedixii ac fregit: liem perMarcum : Et mauduraati'
bui Ulis accepitjesus paaem et beaddicetts fregii et dedii
eis: rursosqueper Lucam : Acceptopaae gratias egH et
fregit H dedit eis. Iiem Aposlolos : Doittinus Jesus in qua
node tradebatur accepit panem et gratias agens fregii
etdixit : Acdpite et manducaU^ hoc est corpusmeum»
Deiiiqoa qoid aiiod innoito% oisi qoia paaeffi inte-
grom accipiens et benediceudo eonfrangens pani< o-
latim onicoiqoe discipolorum somendum contradr-
decernil atqoe instiluil, oiierUos qoasaoliqoi caiio- ^ ***^^ <!««<* «* "^« '»« postmodom factoros edocoii
nes de parocbiis suis habendas episeopis censoerom, ^ *>^"^ ^".*>»« signiftcans quod omnis bnccella panis.
sl eas eitgendas crediderintt ab ipsis episeopis di-
nitm eeclesiae reparenlur; si vero eas roaluerini ce-
dere, ab earumdero fccleslarum colioribos sob cora
et soHieitodine soi pontificis reparatio elsdem est
adbibenda baaiiicis. Qo<id si omnes ecclesiae aot in-
eolomes foerint aot quaa dirutae eraot reparal» ex-
atiieriui, seeondom aniiquorum canonum insiiiou
tenlai sibi deblus onosqoisqoe episcopos si volue-
rit asseqol, facultas illi omnimoda erit, iU videlicet,
01 cilra Ipsas lertiaa noUos episeoporom quidpiam
pro reglis Inqoisiiionibos a parocbiunis ecclesiis
eiigal, nihllqoe de pra»diis ipsarom ecdesiarom cui*
quam aliquid caosa stipeodil d»re prassomat. Sed et
non omnis panis boccella. Uode et in subaeqoentibua
aii diim suum tradiiorem mallei significare : titt
bue^ellam panis porrexero ipse est. Ac proinde quia et
Kedempioris verba lesunlor qood panem iniegnHn
accipiens non boccellam, qoem poai benedieiioaem
confriiigens suis parlicuUlim discipulis dederit» et
Paulos aposloios similiUr nihilomlnos narrat, quod
panem acceperii el gratias agens eonfregerlt, oee non
et illod quod Cbristos de qoioqoe panibos eonfraeits
torbam refecerii; qoid aliod inslroii nos oisi ot pa-
nem Inlegrum sumenUs super aliaris ej«is meiisam
benedicendum ponamuSy non pariicolam panis, qtiod
capot nostrom neqoaqoam fecisse perpendinus?
hoc iiecessario inHiitoeodum delegimns, ut plurea j^ Nam si homo su» vila diiigentiam stodiosios adbi-
ecclesi» onl nequaquam commilUnlur presbylero,
quia soius per toUs ecclesias nec officium valet per-
solvere, nec populis sacerdotali jure occnrrere , sed
nec rebus earom necessariam coram impendere : ea
setlicet ralione, oi ecclesla quae osqoe ad decem ba-
boerlt mancipUi soper se habeat sacerdoiem ; qoa
▼ero mlnosdeeemmancipia haboeril, aliisconjongator
eccle8ils.Si qoissaneepiscoposbancnostram instiio-
lionem parvipenderll, etquispiam eiinde temerandum
erediderit, duorum mensium spatlis 572 ^ noveril
eicommonieatione mulctari, lu nempe ui postqoam
ab eicommonicationis inlerdicto ad ordinia sui r^
meaverit locom, concus hojos canonis sancliones
mudis omiiibos slodeat implerc;
bere j^rocorat, qoanlo magis sacris Oei coiiibos ni-
torem debiiom eihibere 573 eommopere debet ?
Unde lemerlutis hojos aot neseieniis eopieoles ter-
mlnom ponere, id.ooaoimiutis nostrje delegit con-
venios» ul non aliler panis in alUri Domini saeerdo--
Uli benediciione sanctificandos praiponator, oisi in-
legereiniiidosqoieistodio foeril prmparatos, oe-
qiie grande aliqoid eed modica taniom oblaU aeean
dom qood eccleiiastica consuetodo reuout; euioe
reliqni» aut ad conservandum modioo loei^o absqoe
allqon lujuria facilios eocuerventor, aul si ad somen-
dum fuerit uecessariom, ooo ventrem illioi qol
sompaerlt gravis farcimlnis onere premal, nec qiiod
in digesilonem vadal, scd anim^m alimooia spiriioali
M COiNClUA lliSPANliB. ^ TOLSTANUM XYI. 64«
rcliciat ; ita nempe, al ab bift qui eas sumpserliit A iu di? er»is sauct» vikB siailftis sese eiereendo pra«
pol!et. Quocircs qiiottiam pro tot untisque beneAciis
priseorum eanonum instaiuu serTentur. igitur qui-
cunque boc decretnm nostrum temeraiidnm credide-
rit, animadversioni dif ini judicii subjacebit et anni
imiua spatio a commnnione alienus msnebit.
Yll. De jfublicaUone coucUUs
Grandls populo datur emendstionls correctio, si
gesia sjnodalia dum quandoque peraguutiir relatione
pontiflcum In suis parocbiis publicantur. £t ideo
plena decernirous unaiiimiuu conneii, ut dum in
qualibet provincia conciiium agiiatur, unusquisque
^iscoporum admoniiionibus suis infra sex mensiuni
spaila omnes abbates, presbyteresy diacones atque
cJerleos, seu etiam oronem conventum civiuib ip-
siuSy^ubi prxesse dignoscitiir, nec non et cunctam
qtt« mulUmoda devotione Ecclesise Dei gentis su»
populis prorogare siudet, quid aliud iiii unanimttaa
nostra condigne respondeai invenire non prxvalet ;
id saluuri providentia qu« semper est otiiis, imo
semper esi uilie quod veram pertinet ad salutem,
decemit auiue insiituit, ut ejus 6Uis, ut praemisiraus,
forlia luitionis ad futurum admioicula proroulgemus,
contesUnies per nomeo illud, cui cuncu coeiestia
et lerrestria genufleciunt, omnes pr«seiites et ab»
senies» seu eiiam futuris temporibus subsequentes
sacerdotes vel priiicipes, seu cujuscunqne bonoria
aui ordinis homines, ut niillus ad futurum posteri-
laii ejus atque bis qui glorias su» filijs vel (itialus
dicscesls sus plebcm aggregare nequaquaro morelur, B conjuncii esse noscuniur seu qiii adlitic conjuncli iion.
quatenus coram eis pubiice omnia reserau de bis
quas eodem anno iu concilio acia vel definiu exsii-
terinl, plcnissime notiores efficiantur. Profecio et-
enim pravornm severius eistirpatur, dum canonica
Inslitaia ad agniiionem eorum observanda modis
omnibus dedticunlur, iu scilicet, ui qu.eque sunt aut
in praeteritis ge«tis aut in praeseniibus conslituiis nul-
lus bis conlradicere audeat, nullus ea reverberare
praMumai, nuUus non impiere coiiiendai. Quod si
qiiispiam ea aut psrvipendendacrediderit, aulconieoi*
nenda delegerii, aut conlra baec ioobedieiitia luinidus,
susurraiione plenus, Invidia incensus et laceratione
perfuncius, necnon potius earuindem defiiiiiionuro
ensiiierit fauior benevolus, sententia eicoromuni-
suot, sed forle sunt conjungendi, injustas laBdendi
occasiones eiquirai ; nullus occulte vel publice |ier
quas abdieeiitur cooira eos uialitiae vota eitendat ;
no» eos gladio vel q lalibei peruiciosa faciioiie inter-
imal; nuLlus coiisilium vel opus quibus injuste de*
jicianturvel nudentur rebiis eihibcai; nuilus bis
injuftle violentum lonsurae si^naculuni impriinat;
nullus vesuro coutra ordinem (tiiabus suis aique lui.^
rismuUre prssuroal; nullus etiam eitra evidenlls
culpae indicium aiit eisiliis eos rclegandos indiicat
aul eoruro corporibus quarumlibet truncatioiium vei
flagelloruro infcrat deiriinetiiura. Denique licet b»c
qu£ pr;£niissa suni aequisslroe digesU 575 ^iisunt»
tamen quia ejusdero gloriosi noslri doroini tantum
eationis duoruro roensiuro curriculo persistet osqoe- ^ emicai devoiio proropu ut ea ipsa iiei|ueani ei ad
qoaque molciatus.
Yllf. De nmmmne pro/ts regke*
Dum sanctae aciionis studia ac fervidae inUniiODls
voU longe laieque diffusa principaii eibibitione cun-
ctis paittle liquent, ei 574 Ecclesi» sanciae caibo-
licae obtoiibus luceclarius eniteacuni, cogoniaduna-
tionis no»trae conveutum quldpiam saluUri provisio-
ne depromere, et causa retributionis proli ejus ali-
quid eongruum aoi eipedibile promulgare, quo el
pareniaii eiliibitioni pro bene gesiis videamur ali-
quauiulum opem betteficentiffi reddcre, et sobolem
ejua pias defensionis ae tuiiionis neeessario ranni-
niine praemunire. Gloriosissimus eieniiii ac sereiils-
simusdominus nosier Egica rei,ferveniLieimi amoris
cotnplemeutom vicem parientlas reddere debiia»t
ob hoc universiUlem nostram adjicere saluberrirae
convenit, «iit laro per omnes civitsies vel loca, in
quibus sedes eptscoporum esse noscunlur ad regui
ejus dilionero periinentes, quaro etiam per eorum^
dem episcoporum dioicesea, esceplo passionis Do-
minicaB die, quaodo aluria denudaU persistunl nee
cuiquam in eo die raissarura liaet solerania celebrari,
cunciis sliis diebus quibus Idera Dominus noster in
bac viU superstes exsliierit, pro eo vel pro conctis
ejus filiis vel filiabus aut pro hls qui jam mairirooniall
sunt jure coojunctiy adhuc qui sunt conjungendi, aeu
pro uepotibus vel suis omnibus sacrificiorum Domiiio
libamtna dedicenlur, pias oratiouis vota solvanlur.
Chrisii igne suceeosus et sanetae actionis ope per- l^ ac cum gratiarum actione superno numini comroen--
fwicmsy inlmicomm Cbristi perfldlam, lllud prophe*
ule vaticiniom sequens : Nonne ijui oderani te^ Den§f
oderam ilUn ei enper tmmtcos luoi $nbeieebam f ulpolo
veras Christicola obntiius proierere decernii, Ec-
clesiae Dei siaium vigllacl Insuntla roborare dispo-
nli, sanctla Rei basilicis sese muniflcum eibibet,
triboioram impensloiies populis raoderainine discreto
remiitii *, maligna contra se obstioatlone agentibus
animi liberaiilate gralissima ac piae miseralionls In-
sianiia ignoscere ooiisoevii, multos quoque qui con-
fracti soni llberosjMCundum propheiam emne onus
disrompendo In ingeouiuiis siatu refurroat, alque
denlur, desideria in eis bona quotidie mHliipltcen-
lur, adversantiuro eoruro conamina vlrluie suas dex*
terae confringaniur, inlulgeniia et graiia eis a sua
misericordia conferatur, ut suae poiculiae def«*nsione
protecli aniiqui ho&tis decipula evadant, et chariiale
ae vita iongaeviute pollentcs adire mereantur pusl
transitum sidereas mansiones.
IX* De Sitberio efrieeopo,
Sicol suramom bonum est valdeque conspicumn
superno numini aroanler fldeliterque liibxrere €|tts-
que praeceptloiiibus porientiam votis glisceniihiis
eifaibere, iu conseqaeDS bottttm e^t post Deuro regi-
• Ei B.R., E. 4, T. 1, 2, U., G.In A., iubmiuii, In JE.^ ouUniL
S45 COLLECTIO CARONUII S. ISIDORO HtSPAL. ASCRIPTA. 544
Imii» vipolejurevicaiioab eoprflMleetis, flJempro- A <te religiosis» cujnsllbel slni orHrnis ec honoris.
mimin qnenique inviolabili eordis inteQiione ser-
vire, et nolle conira eosi oecaslone quidquam noci*
bilUaUH escogiUire mhilqne neqn'os dellnire, d eente
Domino : NtiiUe iMgere ehritioi meet : et iterum
HavU : Qm» emm exiendet manum iuam tn CAriif um
DemlHi et tfraeccNS erk f liem ipie cuidam commi-
aaiit : Quare nen Itinicisli mlUere manum tuam ui
oeMiree CkriUum Demiui? Unde opportnoom satls
esC Qt sponsio prlneipibus compromissa absqne ali-
quo fraudis naero custudiatttr, et Odes eis reddita
Diillift faclionibus niillisqne etiam nequitix maehlDa-
lionfbus teroeretur. Nam si nudi tantnm rerbi polli-
dcatto qoalibet occa&ione Tiuleiur, criminis denoia-
tkme censelur ; quanio niagia si fldes regibus sub
deinceps tslia contra principem qi;isse vel deflnisse
reperii exstiterinC, censura mulcCandi suot.
X. De hii qui juramenii eui f/refanaleree mfilrrinr.
SicuC ulcus quod granditer [E. 4, 7. 1, 9, gravi-
ler] serpit in corpore non nisi gravloribus medicanti-
nlbus aui ferro cumtor, ita perfidorum obstint-
tlo, quae nollatenus cobibetur, durioribus sententiis
Moesse est ui muictetur. Nam quaa^iuain dominica
sanctio protesietur : Non meneitir pater pro pim
neque fHH pro parentlhue^ ted unueqnieque pre peeeuio
suo morietur : Et iienim : fUtus non poriabit ifd'
^uflalem 577 pofns, et pater non portatii iniquitatem
jilU; taroen quia et jurisjuriindi transgressio grandl*
cer ■ inolevic ec machiaandi conCra prineipes nosiros
Jttrisjurandi altesutione proinissa ttequaqnam profa- ^ consuetudo saeva percreboitt quo aut nece dlverst
nari pertimescaiur? Cst enim quortmidam saecu*a«
riom , ei, quod pejus est, sacerdotum « improbanda
aatia obsltnatlo animaruni, ut fldem suis prini-ipibus
Bub juramento promissam observare contemnani ,
el verbonim foco juramenti 576 obnubileiit pro-
missionem, dum in arcano pectoris reteniani inflde-
licacis perversluiiem, ec dom scripcum esc : Non
aeeumee nemen Domim Dei tui fn «aifum, nee emm
kaUHt ineoniem Dominut eum qui ateumpierit nomen
Domini Dei eui fruUre ; ei iterum : iVon perjuratii
iu nomine meo^ nee poUuei nomen Domini Dei ttti :
e§o Dondnue ; rursuiiMitte : Maledietue omnis tfui ju-^
raiitt notmne Dei siii mendaeiter; illi Jurantes fidem
princepsinlerimaturaut regni dignltateprivetur,qQod
iiequaquam cohiberi poiest nisi severiori censora;
adeo per bujus institutionis nostrae deerecum sanef-
mus , nl quicunqne deinceps , eujtislibet sit bo-
noris persona vel ordinis , in neoem vel deje-
ctionem rcgiam quidpiam maciiinaveric , eumqoe
qnalibeC nocibilicace impetendum credideriC aul
geatem eius vel pacriam qoibuslibeC facUonibos vel
macbinationibas distorbare .contenderif, lam Ipoe
quam omnis ejus posCeritas ab onmi palaCinl ordlnis
digniCaie privaii flsd vlribt» sub perpetna servltule
matieanC religaCf, poiesCale lanCum glorioso principi
nosCro Egieani 8ervata« ui aat eos qui jam pro su«
promissam temerare aoii metttont, ei juramenii sui p infldelHatis peHldia canonlce legaliterque dijudlcaii
pollicliaiionem pramricare nullaienus periimesconi.
IMe qaia Sisberius Toleiaoas sedis cpiseopas tali-
bae macblnatioiiibus denoiatos repertos esl pro eo
qaod serenissimum dominum iiosirnm Kgicanem
regem non tantum regno privare, sed et raorte cum
Frogello, Theodemiro, LiuvHanOy Liuvigoione quo-
que, Thecla et caeleris inierimere deftnivit, atqoe
gentl ejus vel patriae inferre coocurbium et eicldium
eogiiavity qui etiam per decreti noslri deflnitionem
\m el loeo et bonore privatos eiistlt ; ideo nostrum
In ccmmune per bujus canonlcaB sanctioiiis decernic
eellegium, ut iioc ipsom unionis nostrae decreinm,
qnod etiam bis synodicis deflnitionibus inuectendum
deerevimus, omni sobsistac valore subnixum acque
In
sinl, aM eos qul deiiiceps a fldei suae juramenco ab-
orbitaveritic, ec adversus prxdicium princlpem no-
strum aliqnld nocibililaiis agere aol niacbinarl
sladuerint, si eos, ul dixlmus, pi» rodulgenilaB roio
quandoque relevare maluerit; liceulia illi usquequa-
qoe manebit. Et quia res eorum jusCo ac legnll modo
in ejttsdero dominl nosCri dominiom pervenerunt, ex
qoibus etiam quaedam ejusdem prineipis collatione
lam Ecdeslai) Deiqonm proles ejnsdem doniinl nosCri
800 etlam alii plures pro sni servicii merico accipere
meroerunc ; proinde insclcuenies decernimus, ut nullo
unqnam tempore eorum filii qui juramenti sui profa-
natores exstitisse noseuniur sea exstlterini, vel sub-
seqneos eorum poeieritas in nocibilltatem eorom
perpetuum obiliieac inconvolsibile robur : ipse ^ incendere audeasC, nec ipsas res eis auferre quoquo
voro SisberCus pro soi JurameuCi cransgressione faei-
aorisque canci machiaatione seeuadum aoCiqooram
caaomim Insiituiionem, qua praedpitur uc quisquis
iwoenCttS fberlc ulia fecisae ec vivenie principe in
aliom aciendisso pro futnra regtii spe, a eonventn
ealbolicomm exeommanlcaUom*8 sentcnita repella-
Ctar, bonore sbnul ec loeo depaUtts, omnibusque re-
btts exttius quibttsque in pocesiaie pred:cil priiicipls
redadls perpelai exsilH ergaslalo inaneac relcgatus;
Ita neaipe« ol secaodom eoramdem anCif|uoriim ca-
iMHMHn decreia in flne vitae suas lantum commiraio-
uem accipiat, exceplo sl ragia eam pielaa anie
alisolveudmj cfediderll. SiffiUi qooqoe et caBieii qoi
•B.R.,E. 4,T. \,%valide.
pacto stodeant. Ideodenique, ut praBmlslmus, severis-
simam bane decreti nostri curavimus promalg^ri
seDCentiam, ulquiauam oon formidaC exicium, salieni
filiorum conclaeque soae posteritatispertimescat inie-
ritum. Si qoHi sane r^um succedeniium cuoClas hujus
consiitaiionls nosirae definiiiones cusiodire aut ad-
Implere dlstolcril, omnis linea generationfs cjus
perpeilm condemnala depereat, el insopcr ex divino
jodicio rebus omnibus et bonore praesenti in saeculo
careai, atque Cbristo judicante cum diabolo ejusque
socils adinteritom gebennaeperveniai.Guinoslraede-
fitikioni ex antiquo canone quacdam necessaria tn-
uectlmus et omnes hi commaoe ipsls verbi$,quibtis»
545 CONGiLIA fllSPANLB. — TOUTAfiH]!! XVI. 54a
01 fliiimu«, lioc deprompsii aniiquitas, prodamamus A Xi. De qraiiarHm acihne,
Flnitls consummatisque omnibus r|ii3e ob discrpli-
dicentes :
Qiiicnoqne igittir a no1>i6 ? el toiina liispaniaB ■ po-
pulis, qualibet conjuratione Tel 578 ^Kudio sacra-
Dientom fidei snae, quod pro patri» gentisque Gotho-
ram slatu vel pro conservatione regiae salutls polii-
ciiHS est, teroeraveritf aut gloriosum priocipem no-
strum Egicanem, vel subsequentes principes nece
attrectare voluerft^ aul potestaie regni exuere ten-
latcrit, aut itncsumptione lyranuica regni fastigium
usurpaie delegeril, anatltt-ma sit in conspectu Dei
Pairis et angelorum, atque ab Ecclesta catholica,
quam perjurio profanaferit efficiatur extraneus, et
ab onini cmtu Christianorum alienus cum otnnibus
impietatis suae sociis ; quia oportet ut una pocna te-
nam ecclesiasticam necessario fuere definienda, vel
reliqua qux nostro coeiui ob diieciionein eisiitera
delaia , oinnipotentissime et indivlsibili Trinitaii
ineflTablliuin gratiarum jura dependimus» laudum
vota persolvimus , ac tota mentis intentione gloriae
ejus iiisignia prxdicamus pr» coqiiod nos ejusdispo*
siiione inirabili non solum ad hunc sanctas congre*
gaiionis cceiom meruiinus adunari atque altem»
visionis iniuilu coiifoveri, sed ex se nobis dicere
cootiiru et In se dicta complevit, obniiius ejus im«
precantes clementiam, ut sicut uos alterutr» pacis
osculo dulciOoos reddidit et defiuitionum nostrarum
primordia lioeavit ac consummatione sublimi per-
iieat obnoxios quos similis error invenerit implica- ^ ficlendo coocludit, ita serenissimum ac piissiiuum
^^ » m . m mm ttk .^ m m. ^
tos. Quod iteruro secundo replicamns dicentes : Qui-
cuiiqne amodo ex nobis vel cuiictis Ilispaniae populis
quoUbet tractatu vel studio saerainentum fldei suae,
quod pro pairije gentisque Gotborum stalu vel con-
servaiione regis salutis pollicitus est, vinlaverii, aut
praedictum priucipem nostruni , vel subsequenies
princiiies nece aitrectare voluerit, aiit poiestaie re-
giil exuere tentaveril, aut prsesumplione tyranntca
regni fastigium uaurpare dttlegerit, anatbema sii in
Chrtsii conspecio ei aposiolonim ejiis, atque ab Ec^
clesia catbolica quam perjurio profanaverii efficiatiir
eiiraneiis, et ab omni consortio Chrlstianorum alie*
nus, et damnatus io fuluro judicio babeatur cum
dominum nostrom Egicauem regem , cujus jussu
atque horiatu bic adunati sumus, salutiferas defeu-
aionis clypeo protegat, veiillo fidei muniat, atque
cum gente et patria sibi credita per viam vo!untatis
auoe deducai, quatenus protelatis praesentis svi eur-
rlculis fellciter polleat, et post bujtis vltae excursua
numerositate piae actlonis opirous cum his , qu -
bus nunc principator, ad Chri>ium perveniat lau*
reandus.
Decretum judicU ah univenis edilum»
Actuum apostolorum probaia satis el vcneranda
narrat historia qood, Joda crimine proditionis dam-
nato, nequaquam Spiritus sancius super reliquos on-
participibus sois; qoia dignum est ut qui talibus so- decim illapsu coelico est diflTusus, quoadusque Mat-
otAnini» tnttl Aliam «l!tmnatiAiii& AArnm narlininaliAni ^ >!.:«• «K AmntKna Act nroDAlAtf^tna in \i\rt% AiiiftflAHI
cianiur ipsl etiam damnationis eorum participationi
obnoxii tenejntur. Uoc etiam lertlo acclamamus di-
centes : Quicunqoe amodo ex nobis vel cunctis
lliapaiiia populis qualibet meditatione vel studlo
sacrtnientuiu fidei sox, quod pro salote patri» gen-
lisqoe Gothoroin ataio vel incolumitite regiae po-
lestatts pollicitus esl, violaverit, aut loties dictum
principem nostrum vel subsequentes principes nece
attrectare voluerit, aut potestate regni exuere lenta-
verii, aut prxsumptione tyrannica rcgni fasiigium
usurpare deiegerit, anathcma sii in conspectu Spiri-
lus sanctl et niariyruni Christi, aique ab Ecclcsia
catbotica quam pcrjurio profanaverit effici;itur ex-
traneus , et ab omni communione Chrislianorum
tbias ab omnibus est prxelectus in loco ejusdem
apostolus : obinde sciUcet, qula ondenarios nume-
ros transgressionem significat mandatorum. Et quia
Sisbertus Toletanae sedis episcopos suo facinore de-
notatus nostro ex corpore constat abscissus, ob id
aommopere numerosltatem nostram conveoit stude-
re, ui in loco ejusalio subrogato perfecuuni debitm
corpos nostroin reddatur, sicut per Mattbiam per-
fectus numenis noscitur fuisse completus. £t quia
idem legaiiooe superni numinis fungeutes apostoli
suut protesuti dicetiies : Chrizti bimus odor $umui
Deo in his qni taM fiunt et in his qui pereunt^ aiiis
qmdm odor morlis in mortem, aliis autem odor viiee
in vitam : illis videlicet odor viiae in vium qui pra-
alieiios, neque partem Justorum habeat, sed cum 0 ceptis eorum exbibere parientiam curaverunt, illia
diabolo et augelis ejus «ternis supplit iis condemnc-
|iir ona cum eis qui eadem conjuratlone nituntur, ut
par poena constringat quos in pernicie prava societas
copulaf. Et ideo si placet omnibus qui ade^tia baec
teriio reiteraia senteutia, vestrae voeis eam consensii
firmaie. Ab universis Dei sacerdotibus* palatii se-
iiioribos, clero vel omni popolo dietom est : Qui
eoiitrt baoc vestram definitionem venire praesum-
paerit, sit auatheoM Maran atha, boc esl, perditio
579 in advento Domini, et com Juda Iscarioth par-
tem babeaut et ipsi et socii eorum.
« D. R., E. i, U , G., Eedemee. Qoae seqoontor ab
hae voce oaque ad bojos concllli flnein desuiit
omuit in A. ei X.» lo quiboa haee ad maifiueoi
ven> odor mortis io niortem qui eorum nibilomiiioa
monita contempserunt ; proinde quia praedictus Sii-
berttts Toletanae sedis e piscopus eorum salutaribua
mouitis neqoaquam maluit ex bumiliiate 580 ^^"
pendere obsequelam, quo Ecclesiam hei ordine d«>-
biiore gerei, bumnitaie instrnerel eteiemplts saluta-
rlbosad regnasidcrea provocaret, seil biciplii sa
percellens mocrone, soperblae videlicet atqoe pcr-
jurii, gloriosom domioom oosirom Egicaoem rqprai
Doo aolum r^no vuUiii privare, sed et mortis iw-
peosione perimere, ideo non congroii ooa prios coo-
noia descnblior : /it sf ftode TpfaUma rr sesBa^ia se»
apis€9panm toamjas kmc. Desnmpia •oial ex B* U.
eom fariaotibus €d.ierorom lectiouUws»
547 COLLECTIO CANONUN S. ISIDOnO HISPaL. ASCIUPTA. 5IS
eirmm inchoare, nisl illo prlus canonica ac lo^ali A ora illorum Spiriliis Sanelus promulgavlt , venerabi-
eettsura mulrlalo in loco ejus alius fueril subrogalus
ToleiandB sedis catbedram retenturus. Idcirco nobis
omnibas in unum collecUs, idem Sisbertiis episcopus
nostro estconveiitui praeaeutatusatque inndclitaiissuae
inactimatlonem patuli oris est affatu professns. Unde
nos per hnjus deereU nostri formulam sspe illctum
Sisbertum secondum edictum priscum synodicac
slinctionis ac decretum de talibus promulgat» legis
ab eptscopilli ordine et faronore dejiciinus, a peree-
plione eorporis et sangninis Christi excoinmunicntiim
in cxsilio p^r|ielHo manere censemus, jn fine tantum
communionein per omnia percepturus , excepto si
euni principalis pieias cum sacerdotali conniyeniia
dclegerit absolvendom.
liter suscepit, amanter aroplectitur, et per hujus lcg'8
nostrae decreium firnia in perpeiuuinmaneredceernii,
inconvulsibili consisiere aucioriiate instiluit , et oin*
nimodum robur obtinere decefnit : scilicet ut a
pracsentts diei temporjlsque articulo omni ▼igilantia,
omni sollicitudine, omui etiam cura quaeqne sunt pro
disciplina vel uiiliiate eccleslastica iu bac syiiodo
definita , quaeque pro corrigendis praTorum moribus
edita, per cunctas regni nostri proTincias ab omnibns
custoJianiur , et absque aliqua scrupulo^liate vei
controversiae oppositione serventur. Et quia ingruenie
inguiiiaiis plagae vasiaiione ad Narbonensem sedem
perlincntes episcopi nequnquam sunt in liac sancta
svnodo aggrcg:tti, ideo [)er lianc nostrae mansueiudi-
Igiiur qnoniam fayente Domlno concilium cstquam ^ nis legcni iiistituentes jubemus, ut omnes ad ejiisdem
citius iiichonndum secundum praeeleciionem aique
auctoritaiem toties dicii nostri Doinini, per qunm
in prseieritis Jussit venerabilem Tratrem nostrum Fe«
licem Ilispalensls scdis episcopum de praerata sede
Toletana jure debito curnm ferre , nostro eum in
posimodum reaervans Ibidcm dccreto flrmandum, ob
id 1108 cum consensu cleri ac popult ad s»pe dictnm
Tolctanam sedem periineDiis praedictum venerabilem
fratrem nostrum Feliceni episcopum de Ilispalensi
aede , quam U84|ue bactenua rexit , In To!etanain
8edem candnice tr;insducimus» ut in eadem Ilispa*
lensi cathedra fralrem nostrum Faustiuum Braca-
retisia sedis episcopum, nec non et Felicem Portuca-
cnthedrae dioecesim pertinentes episcopi in eadem
urbe Narbona cum suo mctropulitano adunetitnr, et
cunctis hujus concilii cnpitnlis yigilaci ab eis iuda-
gatione perlectis accedant ordinibus dei>itis suliscri-
ptores. Si quis igitur carumdem defiuiilonum co isti-
tuiionca temerarc prxsumpserii » detrabere nisus
fiierit , et nilserabili ausu eis contraire tentaverit,
ecclesiasticae communicalionis senlenlia ferie^ur, et
rcrum suarum quarta [E, i, T. 1, 2^ quinia] parte
miilciabltur.
In nomine Domiui Flavius gloriosus Ggica rexom-
Dibns sanctissimis Patribus in liac sancta syiioJo
residcnubus : Ecce sanctissimi in Cbrislo Patres et
lensis Ecclesiae antistitem in prxfalae Rracarensis n apostolico dogmate fi Jeles populi ducatores, synodicae
• • • • • ^ ^ • » ^^ • • - • __ ■■! £U •!•• L.AAA
sedis pontiflcem subrogamus, ac perpetua sanctione
unumquemque corum in praefatis sedibus confirma-
mus, quatenus uicrqne easdem quas suscipiunt Ec-
clesias pia piaodicatione instrunnl , murlbus sanctis
exornent, ac beatas vitae exemplis aedificent, ut nna-
uimitate mirabili in unum collcctl, unum corpus
eOecti eis nobiscum in aynodali conventu pariter
residentibua illapsum sancti Spiriius ut duodecim
apostoli mereamur,quoeJn8 igne succensi el docirina
inibuii quae ad disciplinam ecclesiasticnro periineant
et ad compescendos pravorum hominum mores
squUsime promulgemus et laudes Altissimo devotis
mentibua praeGinamos. Quod videlicei eoilfgii noatri
decretom gestis synodalibus a nobia in concilio
aggregationis vesirae unionem illo fidiicialiler hortaiu
convenio, quo religiosum nobis vesirae sanctiiudinia
praebeaiis suffragium » nostraeqne promulgationis
consuliuin porrigatis omnimode prxstolaium. Pr»m-
pliss.me elenim sa^pe gloriosae nostrae £ereniiaii8 fer-
vet devoiio ac piirae voluniatis flagral devotis: Ima
plenitiido illis cum plebe mihi credita afl^ectibus vi-
vere, pietaiibus inhaerere, ac misericordiaB 582
incremento regendi studium aervare, qiiibua teaa-
pora Dostra nQllis adversitatum aCimDlia eommota ,
miliis civillbua vel externis excitationibus prspediia
pacis munere floreant ac miseratioois uosirai beDtsfl-
ficio cumulata persistant : ei quos forsitan pravae
iofideliiatis implicat actio, respecto clementiae no-
definlendia fore sociaDdnm decemimus, et locum D strae, si fas est, pietatia releventur ex brachio, ut
illlc debilum ut obtineat deflnlmus.
581 ^"^ ^^^ ^^ eonfirmaiione coneHlL
Synodaiis conventns et numerosa adunatio sacer-
dotum eo venerabilior cunciia perpendltur, eo nihil-
omiuoa terribilis cemitur, quod in roedio castua
eorum praesentia individuae Trinitatis adesse nequa-
quam ambigitar » sancto prolestante Evangelio :
Vbieunque fuerlni duo vel tre$ tit itoiitftie meo eotUeii
i6t tttin ei ego in medio eorum» Quocirca quia se in
eorum medio sopeml omnipoteoiia Dttminia adease
innotuit , qoid aliud nisi quidquid oro deproiuitur
iaapiramine est ejua alTeclaro • qDi se inler eoa est
fasaus babilalttram ? Uade glorioaa aarenitaa uoslra
ea ouc uoanimitas eorum deprompsit , imo quas per
parcendo illia supernam mibi clemeutiam fautorem
efficiain , et statns gentis mece ac patriae nullis am-
plius, quod abslt, ruinaa lapsibus conridat. Sed
quantum culparuiu noxaio remittere procuramos ,
tantum profanatoruni irnusgreasio molitur, et erebris
perfidiae ausibus prxpedita subruitur. Unde si culpie
indulgenliam , 8i condigna factis restituam , ancepa
nostrae iranquiHitaiis aiiimus xatuat iu eo quod ple-
ramque ipsa culpamm remissio increbrescente ne-
quiiia in contrarium vertitur , cum nec uiidem vitia
rep? imuDtur, quas facili emendationia conamiiie per»
duei ad terminuro debuerunt. Ipsi antem in hac
sanciu concilio liquido perpeodatia, jamjamque aittpa
plurimoram casua relaiu opiiiabili didicistis , qttibiia
549 CONOLIA mSPAMiS* ^ 1\)LETANlMi XVL S50
perfldurain QiiMlisqiie smalAmm neranJis conatibitB A BunUgUsius LamMreatiefieeleii» eplseoims sub-
de«'epilonis meas quoiidie escidium seiiliam , vel
qiianta patrix fnerini insolenler eoiittirbta esciiata.
Qttorum deniqne sceleratorum « qni et in praBierilis
el tiunc perfidnsse deiecii sunt, prflBvnrieaitone com-
peliimur r«lus yestri oniversiiaiem congulere^ nt
quid de lalinin excessibus, qui in prsieriiis toI nunc
usi)ue niihiniel deliqiiisse hosciiniur, agere sereniintem
no^irain coiiveuiai; uirumcondignis senlentiis cano-
nice ae legaliter feriantur, an parcendo illis noxarutn
debiia impuuita serventur, saluberriina unanimiu-
lis [£. 4, T. I»9, humanitatis] vestrsD promolgatione
attenliiis decernatur» illa nostrae gloriae vel sncces-
soruiA nostrorum principuni licentia modis omnibus
reservnia* ut si deinceps quisque contra regiam
poieslatem , gentem, patriam hosiram agere conatus
essiiierii, juxti canonioam scnientiam tempnre pra*
c^ssoris nostri dontiDi Sisenandi principis de talibus
lersonis in conciiio editam vei legissententiam, rjus
d^beai praviias acriter coerceri, tantum est, nt slcot
prsDmisimns quo emendationis sludio errantium mihi
transgressio emendeiiir, saluiaris vestri responslo
nosir.s clarescai in sensibus. Nain et hoc decreti
vcsiri condcoet s^ylo censendum , ui quia prfficessor
Doaier divse memorias dominns Wamba rex In Ipsis
rcgnandi primordiis Tbeudemundum S{*atarium no-
struro conira generis vel ordinis stii usum , Fesil
quondam incltalione Emeritensis eplscopi , solius
lanium regi» polestaiis impolsn in eaindem Emeri-
B
scHpsl.
Gaiidlla Empurllanse Ecclesiaeepijcopus subseripsi.
Doiilfa Cauriensis Ecclesise episcopus subscripsi.
Arcontios Elborensis Ecclesias eplsGopussobscripsi.
Auredus llerdensis Ecclesiae episcopus Sttbscripsi.
'Gundericus SeguniinsD Ecctesiae episeopns sub-
scripsi.
Spassandus Compluiensis Ecclesiae episcopus sul^
scripsi.
BasualdusPalentlnae EccIesioR episcopns subscri|)sl.
Marianus Orelana; Eeclesiae ei»iseopus sobscrtpsi.
Witiisclns Valentinae EcclesiaBepiaeopus sobeeripsi.
Sonna Ozomensis Eccfesie episcopus sobscrlpsL
Gavinius Arcabicae Ecclesiaa episcopos subscripsl.
Zacceus Cordubeosis EeciesUe episcopus suh-
scripsi.
Anterius Segobrlcensis Ecdesiae episcopus 5g4
subscripsl.
Ilonorios Halncitanae Ecclesiaeepiscopus subscripii.
Arbldius Astigitaua Eccleslae episcopiis subscrfpsL
Pappulus Eliplensis Ecclesiae episcopus subseripsl.
Deceuiiiis Segobiensis Ecclesiae epi>copus sub»
tcripsi.
-Aviius Urcitanae EccleslaB episcopus subscri|st.
Felix Calagurritan» Ecclesiae episcopus subseripsL
Conslantious Aucensis Ecclesias episcopus sub*
scripsl.
Audebertus Oscensis Ecclesiae episcopus subcripsi.
fensero urbero numerariae onicium agere iiistiiuit, p Adelphus Tiidensis Eccle^iae episcopiis subscripsi.
qnnd eiiam uoius anui e^tcursu 583 eonira rationcm Nepotianits Tirassonensis Ecclesiae episcopus sub-
iioscitur peregisse, imo quia nec vaiuitimperio gcutis
obsistcre , vestri edicto concilii ab eodein Theude-
niundo su:)que oroni posleriiale talis actionis offl-
cium suspeiidaiis, quo nullo ulterius tempiTO tam
ips«; quamomnis ejus progenics usque in finem sae-
euli ob hanc causain videantur aliquatenus molesiari.
Dauim sub die Kaiendas Maias anno feliciter scxio
regni nusilri, iu Dei noiuinc sedis oostrae Toleto.
Pontipeei.
Egn Felix iiidlgnus urbU regiae episcopus baec de-
crcta synodalia a nobis edita subscripsi.
Ego Faostinus indignus Hispalcnsissedis episcopus
hxc decreia synodalia a uobis edita subscripsi.
Maxiinus iudignus sancke Eccksiae Emeritensis
episcopus baec decrcia synodalia a nobis edita sub-
scripsi.
Ego Vcr^ indigniis Tnrraconensis sedis episcopus
hsec dccrela synodalia a nobis ediui subscripsi.
Ego Felix in Dei nomine Bracarensis atque Du-
micDsis sedium episcopus haec dccreta synodalia a
nobis edita subscripsi.
Gaudentius Yaleriensis Ecclesiae episcopus sub-
scripsi*
Florus Mentesanac Ecclcsiae episcopus sobscripsL
Ervigius Deterrensis Ecclesiae episcopus sub-
oeripsl.
Frucuiosus Aoreuiiiae Ecclesiae episcopus subscripsi.
Nepoti
scripsi.
Siinigisidiis Laniobrensis Ecclesiae episcopus sab-
scripsi.
Potcniius Lucensis Ecclesiae episcopus sobscripsi.
Eppa lUicitaiiac Ecclesiae epis»cop06 siibseripsi.
Joanues Egarensis Ecclesiae episcopus subscripsi.
Oitemundus Salamanticensls Ecclesiae episcopus
•ubscripsi.
BaldereJus Caesaraugusianae Ecclesiae episcopus
subscripsi.
Iiivolaius Dertosanae Ecclesise episcopus subscripsl.
Argesindus Egitainiensis Ecclesiae episcopus sub*
scripsi.
H Isidorus Seiabi an^e Ecclesift ep*scopus subscrlpsi.
Joannes Abilen&is Ecclesiae episcopus subscripsi.
Teudiselus Beatieosis Ecclesiae episcopus sub-
scripsi.
Cuniulduslialiccnsis EcclesiaeepiscopussubscripsL
Wisefredus Ausonensis Ecclesiae episcopus sub-
scrjpsi.
Laulfus Darciuoueiisis Ecclesiae episcopus sub«
scripsi.
Emila Conimbriensis Ecclesiae episcopussubscrlpsl.
Lfovericus Urgellitanae Ecclesiae episcopus sub»
scripsi.
Slsebado Tuccitanx Ecclesiae episcopus subsf ripsi.
Gerontios Asidoiiensis Ecclesiae eplscopus sub-
scripsi.
551 COLLKCnO Ci^wstni s.
BaMlius BatUUMi».E(Mlette •9m€op9$ sirtMeripsi.
Fioniuft Lameceittis ficclcftle eptecopus «ukicritN*
Wras G<*ruo(lett8i8 Kcel^io^ epiieo|Nie M|lMcrip:u.
Hin Landerictts Oljfssiponeosie Gccleii» episep-
pos sul)scripsi.
Juamu» i^scensis Eeclesiac episcopus subscripsi*
Ceiiterius BtilieriiaBa Ecclesiai episcopus uA*
scrip^.
Teudefrediis Vesensis sedis Ecclesi« epitcopus sub-
scrlpsL
Aiirelios AsloriccBsis Ecdesiae episeopus snb-
•cripsi*
Gabriel misericordie Dei sbUais bice deereU svno-
dalia s nobis edila subscripsi.
Rulalius abbas subscripsi.
Nerbaotius abbas subscripsi.
Brauiio abbas subscripsi.
Eugenius abbas suliscripsi.
Yiearii epiicofforum
Vilulus diacoiius , agens ficeui doiniiii mei Har-
ciani Dianiensis lilcclesias episcopi, subscripsi.
(86 Vinconialus diaconiis » ageiis vicem doniiui
IMDOte nWkl* MCAWTk. ^%
Afliei llartiaiii PanipiliNieiNte aedis e^ieeepi^ sub-
seHpsi.
Crisces pfesbj ter , agens vieem Agrippii Ossotio*
benais simIU epiacopiv subscripsi.
ComU€$ ei vsri HBisiret.
Vilulus vir illusier comes patriraonli el dui bsc
decreta sjnodalia subscripsi.
Wtmar comes subscripsi.
Teuduifus comes subscripsi.
Paulus comes subscripsi.
Teudefredus comes soiiscripsi.
David comes subscripsi.
Requisiiidus comes subscripsi.
Sisemondus comes subscripsi
B Elta comes sobscripsi.
Teodebittos comes siiliscripsi.
Bigesuindus cotnes subscrtpsi.
Ega comes siibscripsi.
Afrila comes subscripsl.
Danila comes subscrip>i.
Audemuiidiis comes procer snb^cripsl.
Teudemuodus comcs procer subscripsi.
a^
qao:
assa
LXII
COKCILIUM ' TOLETANUM DfiCIMUM-SEPTIMUM
HABITUU AHNO BBLreiOSISStHI AC SBBBtffSSHlI BOtfZHf HOSTBI BQIGAIII BBGIS BBrTIMO ,
SUB IHB ▼ IDUe BOTBliBBU, JS»A MCIXUI.
Dum in ecclcsia glorios» virgiuis ei confessoria G ^ Tenerabill costol vesirn ingesserint aiidWHida gravl
Cbribti sanct» Leocadiae , quae est in snborbio Tole-
tauo ubi sanctum ejos corpus requiesclt , pleriq<ie
ilispaniarum et Galliaroin potitiilces conveoissemus,
debitis npbis iii locis' resideutibus adfuit idem glorio-
sisslmus princeps fervore sancUe devotionis accensos
sanctiqueSpiritus munere plenuSy et in medio nostri
consistens inclytum capui reclinans sese a nobis be-
nedici popescil et orationum nostrantm rffusione
Dominocommendarioptivit.llis itaqoe, ut moris est,
aciis, tonium nianu propria oobis obtoHt inqiiiens :
Ecce sanctisslmum ac revcrendissimum Eeclcsi» ca-
tholicae sacordotale colteghim et iliviiii cultiis hono-
rabile sacerdotium, seu eiiam vos illusire aulae regise
decus« ac magiiiiicorum virOi um numerosua conven-
ac maturalo consilio pertractelia aique Judicioriiui
vestrorom ediciis justissime ac flrnilssime itrmlnetis.
Qoa sacti oris sui oratimie fintta e medio Bo^iri be-
iiediclione perecpta abseessli. Tunc aousquisi|iie no-
strorum residens sno in loco tomum ipsum resenri
pm^ipimus, el qn?^ necessaria erant atienia cotta-
tione pertraclare curavimus.
In nomlne Domini Fi^vius Egica rei sanctissimis
Fatrfbus la hac sancu synodo resiiJeoClbus : Quo
mentli ardore qoantisqoe f^c bos serenttatis nostra
subllmitas religlonis sanct» amore suecenu aseuiel,
iiecverborum prolixa poiesl rattone depromi nec 111-
teraroffl aptcibus annoiari; quia iu quantum fldes
Gbrisliana spirltnallum virujtuin lutnine iiieffabill
tus, qiios huic honorabili crettii nostra intereise ceU D cumparatione coruscat, lantum sensiia nostrl breviias
aiiiido praecepit , qoia faiis longum est ea quse r^iti
nostri utiliutil>us seo gentl et patriie nostr» necesaa-
ria sunt vobis proprii orls no&tri ailoqoio eaarrare ,
ideo 587~588 ^^^^ toiitom , quia itniversa qnm
nostra maBsoetudo ad perageadnm vesiris aeB^iliue
deboil iBtimare dignoscitar contiiiere* eomrado» |irse-
dplens pariter el exhortaus vos per eom qui. dtxil :
f/HciinfNe fumiU duo vel tre$ t9n§reifutk in nmhie
meo €t epo ero ln medio eor iim; qula ea qB;c lomos
iste conlinel vd alia qos ad ecdeaiaslieam diacipii-
aam perllBent seu diversarom eausanim negolia qom
necdom vatet ejus eaarrare mysteria. At bubc qojn-
quam profttnditatis ipKias abyasum neqoeamos per»
tiogerav uagnalameu devolio eleineiitic uoairasaoi-
moa ad eslfortaiidain vestram sanetitudinem cogiio*
seai» qoaliter vos in hae saneta synodo reSidealbs in
primiJ de cjbs niysierfo edictls spirilualibus dispme-
lls ul aposioMel vesiri ordinis dogmau piooiulgetis ,
quo lidelium cordo teeomparabiii sidere perlosirau
iiilldeKBm quoque peelora monlia greasiboa a Wae-
iiriaad iomen Cfmveraa periraa eani. ProaeliiBdts
donique ludxis bitra inea regni Boairi degciitibos lia
* Deesl lioc coiiciliiim in A. , J£. , E. 3. Dcsttmptum est ex Codice B. R. cum varbintibtts cftieroram
lectioniboi.
!;53 CONCILIA IIISPAMil&.
prsrmiUinio*, qnod eliam absqne non aiinimo moerore
prolerimus , qui eb iniiio propriorum rituom errore
decepti Clirtsti nomen tncredibili praviieie nega?f«
runi, oe&iriMrfde navcenus argumenlis eamdem almae
6dei seclam deluaeruni. Ceriuni namqtie est vernm-
que pReconiom in cuncto pene terrarom orbe rela*
tlone pcrtpieoa eifiitisse ▼ulgntum, quod fldci pleni-
tmlino ftnea lemper HigpaniaD floruerunt , unde no-
stram gloilam summa ratio cogit falida illis inten-
lione resistere, ciim in aliquibus mundi partiiras alios
dicunlor contra suos ChrisUanos prlocipes resultasse,
plerosqiie vero jusio Dei jiidicio a Christicolis regi-
bes interemptos fuisse ; praeseriim quia nuper maui-
fesiis confeSMOftibos indobie invenimus hos in Irans-
marinis partibos Hebraeos alios consuluisse , ui una-
nimiter eOHtra genus Christianum agerent pnestolan-
les perdiiionis soae lempos, qualiter ipslus Cbristianm
fldei regolam depraTareni : qnod et per easdem pro-
festiones quae vestris aoribus sunt reserand» patebit.
Nam et a primordio noslri regiminis , tanla fuit pro
eorora eonverslone inansoetudinis nostrac inientio,
ut non solum diTCrsis persoasionibus eos ad fldem
Cbristi pertrahere conaremur, verum etlam et man<»
dpia Chrlstiana quas pridem ob soam perfldiam per
legiB ordioem earoeront ex tranqoillitatis nosirae de-
creto reciperent solommodo , ot per feraB eouver^io*
nis [E. 4, couversationis] propositum expolsa procol
cordis perMia eos matris sinos Eoclesiae adoptivos
exciperei. Sed et per caoiionis [ £• 4 , causationls J
serlem jurisjurandi attestalioiie sobnixa spondenies
nec tandem promiua compleveroni, sed riios et c«-
rimonias soiitas procoldubio egisse pcrvenli sont. Ct
qoia divinae volontatis imperio reservati sunt regni
noetri tempore corrigendi , necessar om fore nostra
perpendit iranqoiilitas ut Testro nostrorumque opti-
matum generali coiiventu eoruin iieqoitia qoantocius
refreiieior, qiio opitulante Chrisio exstirpata Ipsorom
eonfestim nequitia Cbristianum nemeu polleat et
Chriiti fldes tufinile clarescat, ne tunc videatur tantae
perfldiae obviari , quando Ecclesiam caiholicam eo-
rum dignoscator adversitas impngnare. Ut ergo tam
dira incredolitatis perversitas victa dispereat, aot
aynodali emendatioiie a pareotali refrenentor errore,
aot ai plaeet oniformi Tesira sententia falce roaneant
JQstitiae deseeau, sic qooqoe ot qoid de illis cunctis-
que rebus ipsorom agere coiiveniai canonica vestrl
cmtos sententia patenti stylo consiitoat, quod nostrae
legis censora perpetim stabile manere decernat , illis
tantomdem Hebraeisad praesens reservatis, qui Cal-
lia proTinciae Tidelicet intra clausuras noscuiitur ba-
biiatores existere toI ed docatuxD regionis ipsius
pertinere , ut quia delictis ingroentibus et externaB
gentis ioeurso el plag:e ingoinalis interitu passiin
ipse ab bosmnibas desolata dignosciiur , cuin omni-
iNM rebus suis in suffiragio ducis terrae ipsius existant
ei publicis utilitatibus profectuin iitcunctanter esbi-
beant , ita ut secundum sanctae fldei regulam ut veras
Cbrifcticolaa Tiiam suam currigaiit, cl oinnem genoi-
nae increduliiaiis errorem a suis cordibus peiiaot.
Tatiiol. LXXXIV,
— TOLETANUU XVU. 554
A Qood si amodo tcI in modicom detecti foerint san-
ctsB fldei depraTatores esisterey illico de terra ipsa
promoti eadem qoa et praedicti parentes eorum cen-
sora eront modis omnibos feriendi. Nam et quoruin*
dam sacer.Iotum non sinit Teritas silere iiis»niain ,
qni ante sa^ros.mctum aJtare i>ei pro euperslitibus
hoiuinibus inissas audeant dicere de defunclis » et
cuin aliis nocere iotendunl ipsi 589 sibimct po«
tius interfeciores e&istont et suarum iiicurrunt ex-
eidium aniuiartim in oo quodstriptum est: Os quod
mentitur occidii anlmam; et dum quodani invidia
Tcl maliiiae liTore tain nefaria gerunt, unum esi
quia et Deo mentiuntur et in arcuin perversom sa-
cerdoialem ordinem Tertnnt. Quod si Oominomen-
dacium bujusmodi sacriflciti oOerre doii metuunt,
B quid de castero falsitaiis loqui paTescuut ? Petnim
' denique apostoloin dixisse legimus Auan!aB uiemi*
neo : Ui quid Suianas implmt ew tunm meuHri /<
Spirilui Buncto^ quia tton «i hominibus mentilus ud
Deo f Tanti quippe fadnoris adiiiissum vesiro con«
cilio cominiitiinus exstirpandum , quo ei ilios qui
talla egisse deiecii sunt ei eos a quibus ob hoc nefas
perpetrandum sciscitaii sunt, ac deineeps in uli
errore quosque delapsos regula decernaiis eanonica
feriendus ut iliatam io seuietipsos sentientes cor*
rectionein et maie acu pmniteant, et ne ab aiiis
olterius fiant seiitentia vestra speciale prohibitioms
exemploiti ostendal. His igitnr praemissis causis po*
pulorum negotia Tostris aoribos intimau com Dei
timore prodentlai Tostrae oommittimus dirimenda,
^ ot quia multitudo sapieotium sanitas est orbis terra*
rum, nulla sii occasio quae Tcstras mentis aciem ad
promolgandam jostitiam possii obtondere, nullus
faToris se iocos interserat lumcn Tcritatis abscon-
dere, quate»us ipsa Testrorum judidorum emissio
luee clareat aequiutis, Justitiam proroget debiuio
populis, et ad comuium uobis pertineat copiosae
mercedis. Sed et illud Tcstrls predbus sedari ob-
nixius a Domioo prasopumus, ut quia hosiis buinaiii
generis quosdam nostrorum inbiaus noii desioit ad
perditiooem subriperey ex quo proprio culpu! cer«
iiontur facinore non qood absit nostra poie^ratis
graTedine corrui, tribus diebus boc pencto concilio
speciales obinde litanias contrilo cordis arcano cele-
r% brare euretis, ita ut usque bujus aimi spatium per
singulos menses eodemque modo triduaiia jejunia
peragatis, ut quia neminem de his quos ditioiii
nostrae superna pietas subdidit usqnain perire vo-
loimus, nec amplius quempiam perdere qu^vriinus»
sed de genlis noslrae tcI patriae sUiu laei iri afTaiiin
delectamur, precaiu saltem Testrae beaiitudinis insi-
diarum stimula, quae quotidie contra nostram glo-
riam prvparant, asuis cordibus auferaul et erga
nosiram serenitatem pura lldei sinceritate per«
sisUnt, ut ei a prierum lapsu se erectos esse con-
gaudeant, et nostra gloria ex hoc cum eis pacls et
cbariuiis munere cumulau (bristo Domino inde-
fessa gratiarnm toU persolvat.
18
55S
COLLI[?CTIO GiLNONUM S.
Vi regtita iancta fidei.
Necessarius ordo deposeit ui secttndum 590 ^^"^i
vusis electioiiis edictum ante iniiium qttaroinc unque
catisarum regtiuui Dei qHsratur, quatenus ea quae
sequenler agenda sunt Justissime opitulante Domino
termiiieniur. Ac proiiide opportunum fore perspeii-
mus fidei sanctae mysteriuni, quod est salutis no-
strs^ ineonvulsibile fnndamentum, ore proprio pan-
dere et ructatione cordis patole enarrare : idcirco
eredeiites et confitentes ea quse in omnibus sanctis
eoncillis sanctorumqu^. patrum oraculis gloriosa con-
lessio -protulit, symboH etiam seriem quae totiiis
sandSB fhlei coniinet sacramenta, eris nostri confes-
sione proferimus.
Credimus in unum Dcum Palrem -omnipolentem,
facloreui cceli et terr», Tisil)i(iuin omninro et invisi-
l»liura coBditorem : et in unom Dominum Jesum
Clirisiiim Fflittm Dei unigenitum, et ex Patre natum
•me amnia sxcttla, Deum ex Deo, lumen ex lumlne,
Deum yerum ex Deo ▼ero, natum, non factom,
bomousion Patri, hoc esi ejusdem cum Patre sub-
stantije, per quein omnia facta sont quse in coslo et
qvm in terra, qui propter nos -et prepter noslram
•alatem descendit et iucarnatns est de Splritu
•ancto, 6x Maria Tirgine liomo factus est, pas>us
sob Pontio Pilato, et sepaltos tertia die resurrexit,
aseendit m ooelos, sedet ad dexieram Pairis, iteram
[T, i, %, inde] venturus in gloria judlcare vivos et
inortttos, eujus regni nen erit finis : credimus et in
Spiriliim sanctum Dumtnum et vivificatorem, ex
Patre et Pilio proeedentem, cum Patre et Filio ado-
randum et glorifieandura , qui locutus est per pro-
f beias : in nnam caifaollcam atqae apostoiicam Ec-
clesiam ^ confitemur unum baptisma in renitssionem
peccatorum, exspectamus resurrecllonem mortuo-
f um et vitam futuri sseculi, Amen. Qua nostra cre*
iiulitate, «t sauctorum Pairum adunatio odidit, rese«
rata atque finita ad ea qusa aunt subsequenter
agenda definitioQis nostr» artieulum vertimus.
L D$ tribu» diebui, quibue in imiio eoneiiH nihil
aliud agendum jubeiur^ nisi tantum de fide ac de
atiii rebui spiritualibui , ru//o siECu/aniim tfi/erpo-
ii/o«
Ternarius numerus in eo quod iniiium mediumque
finemque sortitur Trinitatis speciem siguare videtur,
ac proinde quia numerositas sacerdotum in nomine
sancta Trinitatis pro sjnodo peragenda assoiet
coiigr^ariy opportune insiiluendam credimus in
initio totius adunationiSf ut trium dierum spatlis
percurrente jejunio de mysterio sanct» Triuitatis
aliisque spiritualibus sive pro moribus sacerdotora
curri|;endis, nullo saecularium assistente« inter eos
liabeaiur eollaiio, iia nempe ut dum scriptis causis
sub nominis 591 tli^int timore per triduum habita
fuerit alterciitio, ejusdem sanctae Triniaiis juvamine
csterarum causarum negotia inoflenslbili peragan-
lur iusiantia«
II. De obierandii oUiii baptiiterii in initio Quadra"
geiimee.
Licet in iniiio Quadragesimae baptizandi generali-
ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. 55C
A tcr claudatur mysterium, tamen ut ecclesiasiicai
consuetudinis ordo deposcit nccesse est ut osiia
bapiisterii in codem dic pontificali manu et aunulo .
assignata [7. i, 2, signata] claudantur, et usque iu
Coen» Doiiiini solemnitatem nullatenus reserentur,
ob id videlioet ut et per signaculum pontiAcom, ex-
cepto gravissiinae necessitaCis obveniu, in his diebus
monstretur per totura orbem nun licere fieri bapti-
smum et saiictiflcationem ; iterum episcopali eadem
observatione reserata signetur dominic» paiere
mysterium resurrectionis, in quo ad vitam factus
est aditus homini, ut quia per t>aptisrauffi consepul-
lus est in morte Cbristi resurgat cum eo iu gloria
Dei. Quod quia in aliquibus ecclesiis miniuie baec
sancia consuetudo ab episcopis costoditur atqae
B peragitur^ ideo per banc nostram senteniiam sanci*
mus atque decernimus, ul ita a totiiis Hispaniae el
Galiiarum pontificibus custodiatur, quatenus in proy
dicto die, initii videlicet Qtiadragettim», et ostia
sancii baptisterii cum iaadum consuramatione dait-
dantur, et ab episeopis suorum annuloram signaeulo
obsignentur, iia ut nist in Coenae Domini celebriiate,
quando more soiito altaria assolent dovestiri» eadera
debeani ostia reserari. iuconveniens etenim res esl,
ut illic in praemeinoraiiis Quadragesiram dielNis
cunctis aditus pateat adeuudi, ubi non iicet debitun
mysterium exerceri.
IIL De abiuiione pedum in Coena Domini fadenda*
Caelibe satis raiumque Dco cernitnr mysterium, si
^ ejus exempla sequentes imitatores ipsius esse stu«
deant Chrtoiicolae mentes, dicente Domino : Qui miM
miniitrat me eequatur. Quocirca si Duminus redera-
plorque noster discipulorum iion dedtgnatos est
ablutione aquae abluere pedes, protestante evaoge-
lisla : Surgeui Jeeui a ceena et ponem veninunia iua
ceepil laoare pedee diidpulorum dieem : Si ego lavi
pedee veilroi dominui et nmgiiter, et voi debetie aUer
aUeriui lavare pedee^ cur nos pix actionis exhibi-
tione imbuii exeraplorum ejns non simns devotissimi
sectatores? Denique cornscante saiict» opeiationis
exeroplo, partlra desidia, p^rtim consuetudine in
quibusdam ecdesiis in Coenae 4K>mini Uiatione pedes
fratrum a sacerdoiibus non lavaiitur, nihil nliad
obtendentes 592 ^^^^ solam iradiii(mis cousuetudi*
D uom, cum Veriias objnrgans dicat : Quare voe /raiu-
gredimini mandatum Dei^propter iraiUtionem Hilreunf
itemque praecelleniissimus doctor et invicUssimot
raartyr Cyprianna prosequens aii : Frustra qui rur
tioiie vtncuntur consuetudinem nobis oppononi,
quasi con&uetudo major sit veritate, aat non id sit
spiritualibus sequendum quod in melius fuerit a
saiieio Spirittt revelatum; ideoque dum veriiaiis
exeniplum luce clarlos enilescat et objaiigationift
ejus lerribilla edicta prx^fulgeant, atqae etiam docio«
ris prxcipui sententia instruat majorem esse voH-
lateni consaetudine, incassum nobis consuetudinein
sine ralione objlciunt. Nam licet eadem ablutio
pedum omni lempore at fiat expedtbile habealor,
taraen necesse est ut specialius in eodem die qoo »
5S7 CONCILIA niSPANL€. — TOLETANUM XVII. 558
Cbristo gesium esl ooiniinode observelur. Proinde A perverso insiiMClu quibusdam e^se expeluol in inie-
bsec ssDCia synodus decernit atque insiituii, ut
deineeps non aliier per totius Hlspaniae et Galll irum
eeclesias eadem solemnitas celebretur, nisi pedes
ouusqnisqtie ponliflcuin seu sacerdotUm secuiidum
boc sacrosanclum exemplum suorum lavare stndeat
aubditorum. Quod st quisquam sacefdotum hoc no-
strom distulerit atiimplere decreium, duorum mcn-
siom spatiis sese noverit a san^cufecommunionls per-
ceplione frustratum.
IT. De iMcrii mnuteriii vel emamenti$ eceU'
starttm.
Saeerdotom quorumdam improbanda volnntas et
Infaosta lemerltas sacrosancta sibi commissa aliaria
mintsteria atque csiera ecclesis ornameiita non so-
lum aliis tradunt pro suis nequissirois actibus abu-
tenda, sed, quod pejus est, suis ea non pertimcscunt
usibas adjungere insumcnda. Unde iicet antiquorum
Tairum senteniia de talibus iiersonis, quae vasa so-
lummodo sacra disperduui volunlate sacrilega, fue-
rit jam in praeteritis promulgata, tamen in citmmuue
deioceps statuit coadunatio uostra, ut non lanium do
saeris ministeriis, sed etiam et de universis ecclesiae
ornamontis nihil unusquisque sacerdotnm pro suis
usibus vel voluntatibus coufriugere, vendere aut
naufragare pertentet. Si quls vero sacerdoium boc
nofitrom violare tentaverit instiiutum , secundum
prisca eanonum iosiituta honoris proprii ordinem
amitiat, et ut saerilegus pereuni iufamio denoiaius
a aacrae communionijs percepiione, excepto in su-
temporis cursu, omnibus diebus viiaa suaa ^ procul efficiat.
niaiMai olianus; atque iusuper si ejusdem temerato-
ris exstitent propri» rei babitio, quidquid do eis-
dem sacris miBiMeriis vel ornamentis ecclesiae visua
sat Daufragasse, am Ipao aut 593 pars ejus com-
pellator parti ejuadem ocelesiaa ez integro reforuiare.
riium. Obinde noslrae elegit unanimiiaiis conventus,
ut si quis sacerdotum deiiiceps laiia perpetrasse
fuerit deteclus, a proprii deponatur ordinis gradu, et
tain ipse sacerdos quam eliam ille qui eum ad taiia
perageuda incitasse perpenditur, exsilii perpetui er-
gastulo religati, excepto in supremo vitae curriculo,
cunclis vita: suu: diebus saciae conimunionis eis de-
negeiur perceptio , quam Domiuo se credideruut
fraiidulento delibasse studio.
VI. be diebus iilamarum per totos duodeclm menees
ce ebrandie.
Quanquam prisco.rum Patrum institutio per totuin
annum per singuloriim mensium cnrsuin litauiaruni
Vi.ta decreverit persoivendum, nec tamen specialiier
^ sanierit pro quibus caiisis id ipsum sit peragenduiii,
tameu quia cooperante liumani geneiis adversario
multa inolevit oberrandi C(»nsuetudo et jurisjuraiHii
trau.^gressiOy ideo seeondum evangelistam qui ait :
Viplate et orate ne iniretis in ientaiionem^ in coui-
mune statuentes decernimus, ut deinceps per t<iiiiia
annum in cunctis duodecim mensibus per universas
Hispanise et Galliarum provincias pro statu Ecclesi»
Dei, pro incolumitate priiicipis nostri atque salva-
tione popoiij et indulgentia totius peccati ei a cuuc-
torum fideiiom cordibus 594 expulsione diaboli,
exomoiogesis voiis gliscentibus celebretur, quateuus
dum generalem omnipotens Dominus arQiciloneiu
perspexeril, et delictis omnibus miseratus iudulgeai,
et saevientis diaboli incitamenta ab aniinis omoium
¥• De kis qui nussam delmmiwwn pro mis audent
malevoie cetebrm,
Dom saoctus Spiriius per os sanctortim snorum
humano generi siaiuit omnibus modis meodaciuni
praecavere, dicente S:tIomone : Noii narrare menda^
eium aiversus fratrem luum neque amieo stmi/tVer /o«
das ; et iterom : Os quod mentitur oecidit anmam ;
pleriqne saeerdotum qui praKdicatores veritatis exi-
Vli. De munitione conjugis atque prolxs reqicf.
Praeeminenlium exercitium ac devotionis sanciae
studium, dum sese per diversa piae operatiouia gesta
diffuiidit, et emolumentum sibimet eonquirit virtuiis
et bene operandi adbibet incentivum subjectis , ita
nempe ut pro eo quod liene gessit recipiat a Deo
niercedem, et pro eo quod ad bonum alioa inciuvit
statim recepisse gaudeat retributionis vicem. Quapro-
pter dum principalis sublimitas talia agii, perspicnuDi
est m a sancta Ecclesia prorogetur ei viclssiiudo
mercedis, cur eamdem Ecclesiam studet exomare
operibus justis, qualenus et ille ad bene agendum
promptior magis magisque efficiatur, ei suliditorum
stere debuerunt, et ex quoruin ore universius ple- jy animus gratuita invitatione amplius roboreiur. Ac
iHum legem veritatis debet exqulrere, ftecuuduin Sa-
lomonem ■ qui dicit : Labia sacerdotis custodiunt
scientiam et iegen» exqmrunt de ote ejus, quia angeius
Domni esi, ita pra»pedieote delicto atque sauciati
iiiimlciii» dolo non solum hominibus fallaciter loqui
midime periimescunt, sed in sanctis basillcis supra
a-taro Domiiii coram Deo idem nequaquam perpetra-
re borrescttiit. Nam missam pro re^iuie defunctorum
prumulgatam raliaci voto pro vivis student celebrare
hominibtts, non ob aliud, nisi ut is pro quo idipsum
offeriur sacriflcium ipsius sacrosancti llbaminis in-
terventu mortis ac perditiouis incurrat pericuium, et
q^od cunctis datum est in salutis remedium iili boc
* Textus est Malachise cap. h, vers. 7.
proinde quia religiosus ac glorioaissimus prineeps
iioster Egica rex xelo zelans pro Domiuo Deo exerci-
tuum iniinicos verae fidei, qui diversa aetione malue-
ruiit catholicae credulitaiis sialum evertere, et joris-
jorandi profanationoro, dora caerimoniaruio auarum
rituscontra au^m poilicitationem maluerunt servare,
visi aunt incurrisse, ita recto judicii tramiie digua
cernitur uliionc percutere« qaatenus ei injuriam cra-
cis Christi vlndiearei, et siaiom totius sanctai Eccle«
siae conservaret, au|tte genti ac patriae suae defensio-
nis niunimina necessaria providerel* Ideo iios pro tot
et tantis beneficiis, quibfls lam sancts Ecclesiae quaui
genti ac patriae suae prorogare iniendit, cupieiiies in
6li9 COLLFXTIO CANONUM S. ISIDORO RISPAL. ASCRIPTA. m
nliquo eidem principi ptani relribuiioneiu rependere, A deliori debel eieiirpari su|iplicio, et Ita in eis onttua.
per Lujus definiiionis nosirae sanciionem deprominras
ct per individux Trinitatis inviolabile sacramentum
ciinctos lam nunc consisieiites quam futuris lempo-
ribus, cijjuslibet onlinis vel generis, bomines siicce-
denies convenimus ac coniesiamur, ui si qoandoque
coiitigerii quud gloriosa doniina Cixilo regina diutinis
et fencioribos serenissimi nostrl principis Rgicani
annis transaciis religiose exislat in viduiiate super-
sies alque ex eo babuerit dulcissimas proles, nulla
mordacitdie invliJiae pulsi, nullo odii stiinulo acii,
nulli» diabolicae fraudis insiinctu permoti contra eos
qiiisqoam conetor assurgere; nullusci'ra evidenCium
ciflparum indicium per quascunqne subtilissiraas in-
dagationes nocibililatls adversus eos per.;uirai occa<
iiim debet saevlre judicium qualenus utqueqaac|ue
puniatur quod nequiter deflniiain prjenosciiur. Qiia
de eausa dum In liac sancia syiiodo per all»ram
causarum semlias dirigeremos caaiiasime gre^suey ei«
ieinplo eorurodem inliilorum censpiraiio ad uolo-
nis nosiras pervenii aoditus, eo qood non aolam
conira suam poliicitationem saorum riiuam ob-
servaiione tanicam lidei , qoa eos per UDdam sa-
cri baptismatis iiiduii sancta maler Ecclesia, 596
iMacuiaverint, sed ei regni fasiigiura sibiy oi prae-
missum es( , per eonspiralionem usurpare maiue-
rini. Quod infaiislum facinns dum ex ipsorutn |iro-
fessionibus noster plenissime nosset oonventus, bujus
decreli iiosiri senientia eos decernimus irreTOcabili
siones; nnllis eorum vita cujuslibet instantia oble- B feriri censura, scilicei ut ex jassione piissimi et re-
ratur injusiissimis txdiis, nullis maceretur inediis ;
nulliis qooque 595 ^'''^ ^^ filiabus eorum contra
eorum votunlatem rel gionis babiium iii1(K>nai, aut
exsllii ergasiulis mnncipandos siatuat, neque flagel-
lonim ^erberibus cruciet, per quod ei dignitaie prl
ventur el extra debitum jusiitis ordinem rcrnm sua-
rum eis babitlo auferaiur, sed quieiis ac iranquillita-
lis ope fulciti tam quod eis de pareniali facultaie
dd>iia soccessio dederii, quam eiiam quod per aucto-
riutum oracola idero clementissirous dominiis noster
illis conferre roaluerit, vcl quae ab illis Juste conqui-
sila exstiterint, imperiurbato jore possideant, et de
rebtts ipsia joilicare qnod voluerint incunciatam li-
ceniiam habeani. Necessarlum enim unicuique debet
ligiosissimi principis noslri Egxani, qui lelo Domlni
accensos et sanct» iidi'i ardore compulsus non aolom
Injuriaro crucis Cbrisii vindicare vult, sed ei geniis
sux ac patrix exilium, qnod fore illi inferenduro sx-
vius decrevere, acrius exsiirpare intendii, suis omni-
bus rebus nudati, el ipss resculae fisci viribos socia^
tae taro eorumdem perfldoram persona qoam uxores
eorum ae fllioruro vel reliquae posieriiaiis a locis |.ro-
priis cxsolutae per eunctas Blspaniae provincias per-
peiuac sobjeciae servituti, his quibus eos jusserit ser-
vituros largiiae, roaneaut asqnequaqae dispersae.: nee
quoqao pacto eiir in infldeliiatis soae obstlnaiione du-
raniibos ad ingenoilaiis atalom detor qoandoqiie oc-
casio revertendi, quos numerosa exainiissim faciuo-
viderl ot sacerdotalibos praemunianinr oracolis et rom soorum macula denouvii. Sic tamen decemi'*
eoram edictia reddantnr per omnia liberales. Qui, si
qoandoqae exstiterint desilioii, secundum canonici
vigorem edictt sacerdotnm roanebuni defensionibus
coolaendi. Sl quia igitur hoe pietatis edicium vlo-
laiidaro delegerii, infirmandaro crediderii aut qooqoo
paele lemerare itilenderii, sit perpetui anaihemaiis
ulilone daronaius, a pagina coeleati abrasus, atqiie
com dlabolo ejaaqoe soeiis acrioribos suppltciis alli-
gatas.
VIII. De Jndworum damnadane.
Sieoi fldeliom probius magne debei daiionis [7.
t, donaiionis] prasmio munerari, iU infldelium pra-
Titts foniasiroo congrait judieantiom mucrone per-
rous, ut secuiidum electionem principls nostri aliqui
ex servis Cbristiams eorumdem Judaeorum ellgantor,
qui de proprieiatis eorum peciillo, quantom lllts
saepe fatus dominiis noster per aoctoritatum se-
riem aut scripturas ribertaiis conferrl elegerit, aeci-
piani; ei quidquid fonctionis in raiionem pablicam
ipsi Jolasi visi soi)t bactcnos persolvisse, pncdicii
illorom servi, quos idem princeps noster elegerit,
sine qualibel excosaiione in omiii debeant luiegritaie
persolvere. 1111 deniqoe qoi eosdem Judaeos ex largi-
tione saepe faii domini noairi donaios perceperini»
lale placiiom in noroine soae glorije cmiscribant, qiia-
lenos in nollo eos perroitiant ritaam suorora caeri-
ceili. ifiquom^ eienim eai, ot domestici fidei copio- |^ monias celebrare aot colere vel quascanque paren-
siot suBlimeiitor et adversarii ejus durios condem-
nenior. qoatenos et llii roagia Doroino soffragaDte
proAtiant el isti Deo obniieiite deficiant. £i ideo
qoia plebe Jodaeorom neqolssima sacrilegil nou re-
spersa et effoaione sai.guinis Cbrisii cruenU sc roni-
loties jarisjoratidl profanaiiOBe nescilur maculosa,
at copiosa sunt eorom seelera, tic necesse est ut
gravem sese incorrisse logeant animadverstonis
iactoraro, qoi per alia aoa seelera non solam sutom
Ecelesiae proturbare malaerunt, verom etlam ao^n
tyrannlco inferre eonati soni ralnam palriae ac po-
polo oniverso, iia nempe ui saom qoasi tempos in-
venisse gaudenles divenas in catholicos eiercereot
sirages. Unde crudelis et slupenda praesuropiio cru-
laiis perfidiae semltas imiUri. Sed ei lUlos eorom
utriusqoe seius deeernimos, oi a septirao anno eo-
rom nullam cum pareniibus suls habiiaiionera aui
societaiem babenles Ipsi eorura domini qoi eos aeee-
perint per fidelissimos Christianna eos ootriendos
contradant, ea sellieei raiione oi ei mascolos Cbri-
slianis femiiiis in conjugio copoleni, et feminasChri-
stianis similiier viris mariuli societate adjungant, et
neqne parentibus, sicui diximos, neqoe filiis sit peni-
108 ilcentia qnoqoo pacto Judaicae soperttitionis cje-
rimonias ca^todire, ne (ue Infidelitaiis suae semitas
qnlbuslibei oecasionibus iterare.
De graiiamm aeihne.
Cuiictis deniqiie ad sacrai instltotioAis vel aliorum
561 CONCILIA HISPANIif;.
ii6|(^Uonfm ordmeHi periineniiiNis Deo faireiite con- A
suiRUiaiia at^ue finilis, eideoi 597 ^^fS} omniuni Do-
lukio et HissiiHiabiliier glorioso grates ineffabiles
paD4iimus,ef>u€eniu8 melodicosiDsonamus,et bymno-
rmn votaeontinua jubilaiione praecinimuspro eoqood
iiniversiietem noslramsub soi Domiois timore in
unum cvllegit, et Ticisslm nos nobis visiona alterutra
prxseDiaucus reddidit; ejus obnisius omnipotentiam
precibus indefessis oraotes« ut oribodoxo ac religio-
sissimo principl nostro Egicano longaeTiiatem feli-
cium temporuro largiaiur, per suae voluutalis itinera
qos dirigat gressus , iribuebs ei sibi creditarum ple-
liium plialaiigas ple regere, moderamine discreto di«
apouere* ac miserationis ore fulcire, quo post enor-
iues lemporuiii cursus de temporali regno ad regnum
perpetuom gestis piis^imis opnleoium eum iraiisferre B
digoelur usquequaque loelicolis sociaiidum, cujus
jussu atque iinperio ad bunc pacis conveatum con-
gregati ruisse dignoscimur.
Lex in ewfirmatidne etmeilii ediia.
CoDgniom satis genti ac palris nostr» aique
espedibile perpenditur omni £cclesiae , si ea quae
-- BRAGARKNSC I. m
synodali defiiiiomur conTentu 598 prtncipali eoii-
firmentur stylo. Idcirco per bujus legis decretum se-
reniiMis nostrtt mansueludo decernit, «t omniuro
capitulorum senlentlie>qua in bac sancta synodo pro-
motgaiae noscunior, firmissim» slabilitatis oblineaDi
robur; id esi : De tribus diebos qoibus In inlilo
eoDcilii Diliil aliud agendum Jubelur, iiisi tanium de
fido ac de aliis rebus spirilualibus, nuUo saecularium
inlerposito; De obserandis ostiis bapiisterii in ini-
tio quadragesimae; Deabioiiooe pedum in Cmna Do-
mitti facienda; De sacris ministeriis vei ornameniis
ecelesiarum; De bis qui mlssas defonciorum prctvi-
vis audent malevole celobrare; De diebus lilaniartim
per loios doodecim medses celebrandis ; De muni-
Uone conjogis ac prolis reglae : De Judaeorum dam-
Datiooe.
Quarum omnium constiluiloomD decreia quiqni
tcmeranda crediderioiy observare DoloerlDt^ venerari
iieglexeiiol, cujoslibei sIdI generis, persooae vel or-
diois, secundum praecedentiiim conclliorum leges,
qua$ iu confirmatiouem eorum suut promolgatae, sivo
excomoiunicatioiie seu eliaiu damuo m:<ueaHl osqoo-
quaqiie dauinaii.
LXIIl
CGNCILIUM BRACARENSE PRIMUM
OCTO mSCOPORUM, HABITUM iEBA DXCIX» ANNO TBRT.O AR.AMtRI '^ REGIS, DIB KALBXDARUU
MAURUM.
Com GallaBcix [U,, Galliael provinciae episcopl,
id esi Lucretius , Andreas, Martluus, Collus, llde-
ricus, Lucetios, Timotbeus, Haliosos , ex praecepto
praefali gloriosissimi Ariamiri regis iii metropotilana
ejusdem pruvinciae Bracarensis ecclesia conveoissenl»
coosedentibus simul episcopis, praeseniibus quoque
presbyteris, aslantibusqiie minislris vel uoiverso
plero, Lucreiius memoratae melropolitaoae ecclesiae
epicopus dixii : Dlu esi, saDClissimi fratres, quod se-
cuiidum iiisiiiuU venerabiiium canonum et decreta
eailiolicas et aposiolicx disciplinae desiderabamus sa*
cerdotalem inter nos ficri debere convenlom, qui
non solum ecclesiasticis regulis el ordinibus opporlu-
ous esi, sed eliam stabilem semper efficil cbarllatis
fraiernae concordiam, dum congregati simul in uo-
mine Daniioi sacerdoies ea inter se salulifera coila*'
lione requiruni quae lecundum doctrinam apostolicam
uniialem spirttus iu vinculo pacis obiineant. Munc
igitur qiioniain optaium nobis biijus congregaiioois
dieni gloriosissimu» aique piissimus filius noster aspir
rante sibi Domiuo regali praecepto concessii, et simul
posiii 599*600 consedemus, prius, si placel, de
insiiiuiis lidei caiholicae perquirjmus, iiim deiiide
saoclorum Pairum iosiilula receiisitis canonibus in-
ooiescani, postremo qusdam etiam qose ad obse-
quiom Dd vel officium pertinent clericale diligentius
periracientur, ul si qiia fortasse vel per ignoraonae
* iS., T. 9, Argemirif sicqoe postea boc nomen in
ibJcin scribiiur.
G desidiam, vel per ioogi teroporis liieuriam, aut va-
ria ioter dos babeolor aut dubia, ad uoam sicoc
dece) raiionis ac veritatis formulam revocenior.
Ommes episcopl dixeraoi : Prosecntlo toae beaiiiudi-
dIs jusla est, ea namqoe de causa convenimus iM
aliqua nobis ecclesiaslicm consiruciioois uiililas coiiif-
modetur. Lucretius episcopos dixil : Prius ergo do
sututis fidci sicut superius dlclum ost proferamus ^;
nain licel jam olim Prispilllanae baeresis conlagio
Uispaniarum provinciis detecla sll et damnaia , ne
qois lainen aul per ignorantiaro aui aliquibus, ut as«
solet, scripioris decepius apocryphls aliqua adhuc
ipsius erroris pestilenlia sil infeclus, manifestius
igfiaris liominibus declarelur qui in Ipsa extremiiato
mundi ei in oliimis bujus provlndae regionibus con-
D stitoli aot exigoam aoi pene nullam rectm eruditionis
DOliiiam coniigerunt. Credo autem vestrae beatitudi-
als fraiemilatem Dosse, quia eo lempore quo in his
regionibos nefandissima Prlscillianae sectae veneoa
serpebant, beaiissimus papa urbis Bomae Leo, qtil
quadragesimos fere exsiitil apostoli Pelri suecessor,
per Turibium notarium sedis suae ad synodum Gal-
laeciae conlra impiam PrisciJiani sectam scripta sua
direxit. Cujus eiiam praecepta Tarraconensis ei
Caribaginensis episcopi, Lositani quoque el Bxlici,
facio iiiter se concilio, regolam fidel contra Priscillia*
oam baeresem cum aliquibus capitulis cooscribeotes
^ M.f B. B., E* 4» T. 1, 2, U«, G., eonferomus^
m GOLLECnO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. S64
id Ba1co»iuir4 tunc hojiis Bracarensis Ecclesiae prsB- A turam ejiis, sed didteom ex ebao ct tenebris em«r«
•uletn direxerunt. Unde quia et Ipsuis prxscriptae
fiUei esemplar com suis eapilulis prae inanibos hic
habemiis, pro instrnctioae ignorantioiu, si vestrae
placet reTereniiae, reciietur. Omnes episcopi dixe-
runt : Valde neeessaria borom capilulorum est le-
ciio« ut dnm simpliCioribus quibusque pristina san-
ctorum Patrum statuta panduntur, abominata jaiu
oikn a sede beatissimi Petri apostoli et damnatae
Priscillianac haeresis iigmenta cognoscaqt. Lectuiu
est exemplar fidei cnm capitulis suis, quas ne pro-
lixiiatem facerent his gestis miniroe siint inserta.
Posl lectionem capitulorum omnes episcopi dixerunt :
Licet borum capitulorum lectio necessaria recensita
ait, tamen evidentius et simplicius ea qoae sunt ex-
secrabilia, ita praeposiiis eiiam modo capiiulis ilecla- B ^\^\i^ anatbema alt.
sisse, nec aliqoem soi babere auctorem, sed ipsuin
esse principium atque substantiam maii , sicoi Miiiii-
cliaeuset Priscillianusdixerunt, anatbema ait.
VIII. Si quis credit quia allquantas in mondo erea-
luras diabolus fecerit, et tonitrua et Tulgura et lem-
pestates et siccitates ipse dialiolus sua aoctoritate
laciat, sicot Priscillianos dlxit , anathema sit.
IX. Si quis animas et corpora bumana fatalibns
stellis credit astringi, sicut pagani et Priseillianiis
dixerunt, anathema sit.
X. Si quls duodecim signa de siderlbus, quae ma-
tbematici obseryare sohent', per singnla animt vel
cor|K>ris membra disposita credunt et nomiuibiis pa«
iriarcharnm ascripta QOl «iitcont, sicot Prisdllianos
rentur, ut et qui minus est eruditus intelligat, et sic
sub anatbematis senlentia explosa jam olim Priscil-
liani erroris figmenta damnentor; ut qoisquis cleri-
cus vel raonacbus sive laicus tale aliquid seniire adfiuc
vel defendere fuerit deprebensus, lanquam ?ere puire
meuibrum continuo de corpore abscidator catbolicae
Ecclesiae» ne aot societas ejos macoUm soae praviia-
lis recte credentibus ing^rat, aut amplius de permix-
lione lalium aliquod ortbodoxis reputetur oppro-
brium.
Propoiita contra PriscHlianam htgreim capilula ei
reiecta continent hmc,
I. Si quis Patrem et Fiiium et Spiritum sanclum
XI. Si quis conjogia homana damnat el procrea-
tionem nascentiom perborrescit, sicot Manicbaeos et
Priscillianos dixeront, anatbema sit.
XII. Si quis plasmationem bomani corporis dia-
boli dicil esse figmentom , et conceptiones in oteris
roatrom operibos dicil danmonom figurari , propter
quod et resurreciionem carnis non credit, sicot Ma-
nicbaeiis et Priscillianos dixeront, anaihema sit.
XIII. Si qois dicil creationem oniversae carnis non
opificium Dei, sed malignorum esse angelorum, sicut
Manicfiaeus el Pri&cillianus dixerunl , anaihema sil.
XIV. Si quis immundos putat cibos carnium, quos
Deus in usus hominum dedit, et non propter anUc-
non confiielur irea personas onios e^se sobsianilae r. lionem corp ris soi, sed qoasi immonditiam poians
et viriotis ac poteatati8f sicot caibolica et apostolica
EccKsia docet, sed onam tantom ac folitariam dicit
esse personam, ila ot ipse ait Pater qoi Filios, ipse
etiani sit Paraclilos Spirilus, sicot Sabellios et Pri-
acillianiis dixeront, anatbema sit.
II. Si quis exlra sanctam TriniUitem alia nescio
i|ua^ divtnitatis nomina introdocit dicens , qiiod in
ipsa diviniiaie sit Trinitas Trinitaiis, sicnt Gnostlei
€1 Priscillianus dixerunt, anatbema sit.
III. Si quis dicit Filium Dei Dominum nostrum an-
lequam ex virgine nasceretur iion fuisse» sicnt Pao-
lus Samosaleuus et Pbotinus et Priscillianus dixe-
runt, anatbema sit.
iia ab eis abstineai, utnec olera cocta cum camibus
pracgustet , sicnt Manicbaeus et PrisciUianus dixe-
ruiit *, anatbema sit.
XV. Si qois clericorom vel monacborom praeter
matrem aot germanaro ¥01 tbiain vcl qoae proxima
sibi consanguinitaie junguntnr , alias aliqoas qnasi
adopiivas fetninas seciim retinent et cum ipsis coha-
bitant« aicut Priscilliani aecta docuit , anatbema sii.
XVI. Si qois qoima feria pascbali , qoae vocator
Coena Domini, hora legitima post nonam jejimus ia
ecclesia roisaas non teuet , seil secundum sectam
Priscilliani festiviiatem ipsios diei ab liora tertia per
raissasderonctororo sololo jejoniocolil, anatbemasii.
XVII. Si qois scriptoras, qnas Piiscillianos aecon*
IV. Si qois Naialem Cbrisii secundum carnem non -. ^mn ganin depravavit errorem vel tractatus Dictiaii
vere bonorat, sed honorare se simolat jejonans in eo-
dem die, et in dominico , qoia Cbristom in vera bo-
minis naiora natum esse non credidit, sicnt Cerdon,
Marcion, Maiiicbaeus et Priscillianus dixerunt, ana-
tbema sit.
V. Si quis animas humanas vel angelos ex Dei cre-
dit substanlia exstiiisse, sicut Manichaeus et Priscil-
lianns dixerunt, anatbema sil.
VI. Si quis aiiimas biimanas dicii prius in coelesii
habitaiione peccasse, et pro hoc in corpora bnmaiiain
; lerramdpjectas, sicutPrisciiIianusdixil,anattiema>it.
VIL Si quis dicit diabolum non fuisse prlus bonum
aiigelutii a Deo factum nec Dei opificium fuisse na-
• <£., B. n.. E. 5, U., C, docucrunl.
qoos ipse Dictinius antequara converteretor scrlpail
vel qoxconque baereticorom scripta siib nomine pa-
triarcharom, propbeuroro vel apostolorom soo er-
rori consona confixemnt , legit et impia eoruiu flg-
meota sequitur aut defendil, anathema sit.
Propositis bis capituUs et relectis Locretios epi-
scoposdixit : Qooniam ea, qiiaecatholicis abominanda
sunt et dainnanda » manirestius et apertiiis eiiam
ignorantibos declarata sont , necessarium post hoc
arbitror , si vestr» fraternitati vidcior, ul instiiDia
nobis sanciorum Patrom, recensitis antiquis canoni-
bus, innotescant; qoae etsl nonomnia cerie vel paocft
quasdam quae ad instruclionem clericalis disciplina)
SG5 CONCILIA IIISPANI^.
pertinent releganiur. Omnes episcopi dixerunt . Pla- A
cet boc dictuin , ei congrua res e^t, ut quibus Tor-
tasse per incuriam nbolita sunt ecclesiastica consii-
luta, audiant sanctoruin canonum regulam et obser-
irent. E^elecii ex Codice coram concilio 602 ^*^"^
generalinm synodorum canones quam localium : post
qooiam ledtionem Lucretius episcopus dixit: Ecce
ei.ipsa canocum lectione agnoscat sancta fraierni-
l»i Testra non solum in generalibus conciliis, scd
etiain in localibus congregatos simul sacerdotea uno
coiraensQ ea qaae ecclesiastico confenicbant ordini
stiituisse, et secundum quod nniuscujusque reiexbi-
bebat ratio prospexisse , sequentes sententiam doo-
triiiae apostolicae diceniis : Probate qua bona iunt et
teneu, Si ergo placet cbaritati ?estrae, quia sunt ali-
qua ecclesiastic» institutionis obseqoia, quae in btijua B
praesertim extreroitate proTinci» , non per conten-
tlouem, quod absit , sed magis sicut praefati sumus
per Incariam aut per igiioraDtiam ▼ariautur, consti-
tuamas quaedam inier dos capitula, ut quae non uno
DioiJo lenentur a nobis ad unam omnino furmulam
reTOceniur. Omnes episcopi dixerunt : Necessariuro
et ?alde boc uiile arbilramur, ut ea quse apud unuro-
quenique nostrum ?aria et inordinata consuetudine
retinentur , unito inter nos per Dei graiiam et con-
cordiam celebrentur officio , et idcirco si qaid illud
est magnuin vel par?um quibus variari vidcmur , ad
uuam, sicut dictum est, formulam praeflxis raiiona-
biliier capiiulis revoceiur : praecipiie cum et de cer-
tis * quibosdam cau^is insiructionem apud nos sedis
aposiolicaa babearous, quae ad interrogationem quon- G
d.ini venerandae memoriai praecessorls tui Profuturi
ab ipsa beatissimi Petri caihedra directa est. Locre-
tioB episcopus dixit : Recle vestra fraternitas pro
aactoritate sedis aposlolicae reminiscita ^ est , qoae
licet eodem tempore innotoerit qoo directa est » ta-
men pro flrmitate testiraonii et instroctione molto-
roro, si vesirae anaDimiiati coroplacet, qoia praa roa-
nibos est, coram bis oronibos relegaior. Omnes epi-
acopl dizeront : Justom est «, ot quia meutio ipsios
auctoritatis est babita , quae sit ejus dociriua a cir«
cumstantibus audiatur. lielecta e.4 auctoritas sedis
apostolicae ad quondam Profuturom directa episco-
pum 9 qoae propter prolixitatem bis gesiis mlniine
est inserta. Postcojos lectionem Locreiius episcopos
dixit : Manifestios paiet aposiolicam nobis opitolari D
lioctrinaro ; et ideo sicot fraternitas vestra praediiit,
ei qoid per Ignurantiaro apod quosdain variat ^, ad
uniformem concordiae regulam praescriptis iiiier uos
capitolis astringatur. Proposita sunt igitor capitola
et relecta, qoae conlioent baec :
I. be uno ordine psallendi «.
Piacnit omnibos cororooni consenso ot onns 603
Aique iilem psaliendi ordo in malotinis vel vesper-
tinisofflciis teneator, el non diverse ac private, ne-
• JR.f B. R., E. 4, T.*1, 2, OBterit.
^ Ex reliqais, praeier A., in qoo : terminata*
< M.t dixerunt : Placel el juitum e$t.
- BRACARENSC I.
qoe monasterrorom eonsuetudines com eeclesiastica '
regula sint permixtae.
II. De solemnium diebus.
Item p!acdlt ut per soleifiniuro dierum vigilias vel
roissas orones easdem ^t non diversat lectiones in
ccclesia legant.
III. De talutatione : Doroinusvobiseom.
Item placoit, ot non aliter eplscopi etaliter pres-
byteri popolum, sed ono modo salotent dioentes :
Dominus $it vobiicum , sicut in libro legitur Ruth, ut
re<ipon'dcalur a populo : Et eum spiritu tuo; sicut Pt
ab ipsis apostolis traditum oronis retinet Oriens, et
ndii sicut Priscilliana pravitas permutavit.
IV . De ordine mistarumi
Iiem placoit, ot eodem ordine missa» eelebrenlur
ab omnibos , quem Proruluros quondam biijua me-
tropolitanae Ecclesi» episcopos ab ipsa apostolicae
sedis auctoritate sosceptt acriptom.
T. De ordine baptitandi.
Iiem piaeuit, ot nollos eom bapiizandi ordinem
prxtermittat , qoem et antea tenoit metropolitana
Dracarensis Ecclesia , et pro ampuianda aiiquoruin
dubieiate praedictoa Profuturos ab episcopis seri-
ptom sibi et directum a sede beaiissimi aposioli
Petri soscepit.
VI. De primatu epiuopi^
Uem plaeuiii ut conservato roeiropolitani epise^ph
priroato caeteri epiacoporom- secandom soae ordina-
tionis lempus alios allo sedendi deferat loeom.
VII. De rebns eceUsite.
liem plaeiiit, ot ex reboa ecclesiasticis irei aeqiiae
Gant portiones, id est ona episcopi, alia clericorom,
tertia in recuperationem vel in luminaria ecclesiae :
de qua pftrte sive arebipresbyter sive archidiaconos
iliam adfflinistrans episcnpo facial rationem.
VIII. De ordinatione alterius clerici,
Iiem plaeuit, otnollus epiaeopus^Iericum alterius
ordinare praBSomat, aieot et antiqiii canones veioe-
ront, iiisi forte aignata ipsius episeopi scripia susce-
perit.
004 l^- ^^ orario diaeoni*
llem placuity ot qoia in aliqoantis bujos provinciae
ecclesiis diacones absconsis infra tanieam otontur
orariis, Ita atnibil dilTerri a sobdiaconovideantur,
de caetero aoperposito scapolae , atcot decet, otantor
orario.
Xtf De wsibus altarium»
Jtero placoit, ot non iiceal coilibet ex lectoriboa
sacra altaris vasa portare , nisi his qoi ab episeopo-
subdiaconi fuerint ordinati.
XI. De lectoribus eeelesim,
Item placoit, ut lectores in ecclesia habito taeeu-
lari ornati non piallant, neque granos genlili titt»
dimittant.
XII. De canonicis Scripturis.
Item placuit , ot exira psalmos vel canonicaruiii
d D. R., E. 4, T. i, 2,vnrta habetur.
e lli tiiiili in A. et i£. ad marglnem depicii sont;
desunt in reiiquis.
Sft7 COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. S68
ScripUirarafn N«ivi el Yelcrit TesunienU Aihil poe- A lcGtorati vel subdiaconali discipllnam ecclesiaslicam
tice curopositum in ecclesia psallaiur, sieui ei sattctl
prspcipiunt canones.
}U1I. Ubi 0miU$ eommunicant»
hem placuit, ut iiitr« isRCiuarium aliaris ingredi
ad cominnnicanilum non liceat laiclSi tirls vel mu-
iieril^us, nisi laniura clericis , sicui et in antiqMis
canoMitMis siaiuium est.
XIT. De0ieribu$ ei cvwbus,
Itero placuil , ut quicunque in clero cibo carnium
non Ulontur, pro ampulanda suspicrone Pri>cillianx
liaeresiSy vel olera cocta cum carnibus lanlum pr.^e-
gustare cogantur; quod si coniempserint, secundutn
qu(id de his lalibus sancti Patres aniiquitus ctaiue-
ruot , necesse est eos pro snspicione haeresis htijtis
ofGcio excomroonicatos omuibus modis removcri. B
\S. De auetore eseommunieaiorum.
Iiem placuit, ul hi qui pro hderesi aul pro criniiue
aliquo excommunlcanlur , nullus eis communicare
praesunuii , sieut el anliqua canonum oontiaent shi-
tnia ; qu» si quis spemit folonurie se ipsum alien»
damnaiioni tradet*
XYL De lu$ qui te ipiot inierliciunt.
Itein placuii , at hi qui sibi ipsis aut per ferrum
aut per veiienum aul pcr prscipiiium aut suspen-
dfttm vel quolibet modo violeniam inCerunt moriem ,
nuRa lllis in oblaiione0O5 commemoraiio (iai, ne-
que cum psalmis ad sepultoram eorum cadavera de-
diican^ : multi eiiim hoc sibi per igooraniiam usur-
paruiii. Similiter et de his placiit qoi pro auis sce-
leribus puoiuntur*
XVIL De ealeekumenie defunetit*
liem placuii , ut caiechumenis sine redempiiono
bapiismi dcfunctis simili modo neque oblaiionia
conimemoraiio neque paarllendi imptiidatur ofOcium ,
nam el hoc per ignorantiam usurpaium est*
XVHL De corporibui ^efunclorum.
Iiein placuil, ut corpora defunctorum nullo modo
Intra basilicam sanctorum sepeliantur, sed si necesse
cst de foris clrca murum basilicae usqiie adeo oon
abhorret. Nam si firmissiinum faoc privilegium us-
qoe nunc retiuenl clviiaies, ut nullo modo inlra
ainbilus murorum cojuslibet defunctl corpus binne-
tnr, quanto magis hoc venerabiliuro martyrura de*
bet reverenlla obiinere 1
XIX. De benedieiione chrimaiit,
Iiem placuit, ut si quis presbjrler post hoc inler-
dicium ausos foerit cbrisma benedieere« aut ecde-
aiam aui aliarium eonsocrare» a soo ofiicio depona-
lur, nam et antiqui hoc canonea vetuerunt,
XX. De laicorum §radU'
liem placuit, ut ex laico ad gradufli sacer^lotii
loie iiou veniaii nisi prius anno Intagro in offido
discat, ei sic per singulos gradus erudilus ad sacer-
dotium veniat ; nam satis reprehensibile est ui qui
necdum didicil jam docere praesumat , dum et anti-
quis hoc Patmm instilutionibus interdicturo sit.
XXL De coltaiione (ideiium,
Item pl.iCuit, ut sl quid ex collatione fidelium aul
per festivltatem marlyrum aut per commemoraiio-
nes defunctorum offertur, 608 ^P"^ unum clerico-
rum fideliier colligatur, et coustilulo lempore aut
seinel aui bis in anno inter omues clericos dividatur ;
nam non modica ex ipsa inaequaliiate discordia gene-
ratur, sl unusquisque in siia aeptimaiui quod oblata.a
fuerii sibi defendat.
XX 11. De prmeptit canonum antlquorum.
Item placuit , ui quxcumque praecepta aniiquorum
canonnm , quai modo iii coiicilio recitata subI , uul-
lus aodeal prsterire : si quis auiein quasi contumax
iransgreditur illa , necesse est ui de suo degradetur
officio.
Relectls c»pilulis Lucrelius epiacopuH dixU : Qnia
opitulaiite nobis r>omino ea qns ad ttrmitatem ca-
tholicsB orthodoxx fidei , ve'l quae ad officium ordi-
nis ecclesiastici periinebant unanimi sicut oporiebsl
collatione decrevimu^, restat nunc ul ex oinuib s
his qu« per graliam Dei salubriter siaiula suui,
proprlam anusquisque nosirum studeat docere atque
informare dioecesim. Si quis autem ex nobis iu pa-
rochiis suis posi agnita hujus concilii constituta aui
clericum aut monachum sanae buic doctrinte resi-
^ stentem iuvenerit aut in aliquo adhuc Prisciliiai»^
aecl» errore laiilare persenserit, el non continuo
ilhim excommunicatum et anathemalixatum de ec-
desia foris ejecerit, ita ulcum hujuscemodi honiine
nec cibum aliquis fidclium communicare praesuinal ,
noverii se is qui talem recipit et fratern» esse
Bxcommunicatioui obnoxium et divinae proculdubio
aenientiae reum. Omnes episcopi dixerunt : Qiiaecun-
que a nobis unito per Dei gratiam communi con-
sensu decreta sunl pervigili necesse esi solliciiudine
observentur, quas ut stabilem placiias consiituiioiils
obiioeant firmitatem propria unusquisque his gestis
manu subscribat. Et post episcoporum subacript'0
aubsecuta esl.
|. Lucreiius episcopus subscripsi.
Andreas episcopus aubscripsi
Martinus episcopus subscripsi.
Corius episcopus subscripsi.
Ildericus episcopus subscripsi.
Lucetiiis episcopus subscripsl.
Timolheus episcopys subscripsL
Ualiosas J 7. S, Meliosus. U.» G. , Malidosuaj
episcopus sttbscripsi.
— m
LXIV
CONCILIUM BRACARENSE SECllKDUM
DDODBGIM BPIBCePOBCll, HABITUM INMO SBGVIIDO BB6I9 MIBOIIIS, DIB KALBNDABUIf JUBIABUM,
iEBA DCX.
607'608 ^">^ ^^^^^^^^ P'^^>"^^ ^Piscopi tam A Eutychen sexeenti et triginta, aut certe speciales
ex Bracarensi quam ex Lucehsi synodo ciim suls ine-
tropolitanis pr«ceptione praerati regis simul in me-
tropolitana Bracarensi ecclesia conTenissent , Id est
Martinus, Nitigis % Remisol, Andreas, LucreiiuA,
Adoricus, Wliimer, Sardinarius, Yiaior, Anila , Po-
lemius , Mahlloc, consedentihus his simul episcopis
aiqoe universo clero prxseuie, Mariinus Bracarensis
Ecclest» episcopus dixit : Insplratione hoc Dei credi-
rous proTcnisse , sanciissimi fratres, ut per ordina-
tlonem domini glorioftissimi niii nosiri regis ex uiro-
qoe concilio conTeniremus in niium , ui non soium
de visione alterutra graiulemur, sed eiiam ea qux ad
brdinaitonem et disciplinam eccleslasiicam pertinent
pariter colloqiiamiir; scriptum esi enim in Evangeliis
syiiodos per suas iinusquisque provincias pro rese-
candis coniemptlonibus vel emendandis atiquonim
negligentils collegerunt , et prout eveniiis culparum
aui qualiscunque excessus exegii per singulas quas-
qve definitas canonom sententias mediante inter eos
Del spiritn conscripseront , quas oportet nos legere
et inielligere ei lenere [ JB.^ retinere ]. Et quia opi-
tttlanie Christi gratia de unHaie et rectiludine fldet
in hac provincia nihil est dubium , illud roodo nohis
specialius est agendum , ot si quid roriafsse extra
apostolicam discipllnam per ignoraniiam aut per
negligentiam rcprehensihlle Inveniiur in nobis , re-
currentes ad tesllmonia sanctarura Scripturarum vel
antiquorum canonum instituta, adhibiio communi
dicente Domiiio : Vbieunfpu fueritu duo vel tres in B consensu oinnia qus displicuerint raiionablli iudicio
nomlne meo conp^egaU , tfrt ero in medio eoriim. Mi-
ligis Lucensis Ecclesi» episcopus dixit : Nee aliud
potest credi nlsi ea qu» ad utilitatero oosirarum
pi^rtiiient animarum , divina inspiraiione et inchoari
et perfici posse : et ideo unanim«s omnes atque id
ipsuni in Domino sentientes quxcunque ad instru-
ctionein nostram pertinent in inedium prolaia deside-
rBmus agnoscere. Hartlnus eplscopus disit: Arbi-
iramur vci^tram beatitudlnem recordari, quia cum
priiBum in Ecclesia Bracarensi episcoporum conci-
lium congre^atum est, post mulia quae ad concor-
dam rects fidei fuerant roborata aliqua eiiam qm
regiilareoi sanctorum canonum continenl discretio-
nem flrmavlmos, quorum utilitas ut possit eviden
corrigamus : et primum , si placet , relectis beati
apostoli Petri prasceptis, quas pro regula sacerdotum
in sua episioia evideoter scripsit, quidquld non eo-
dem tenore sicut priaceps apostolonim edocult agi
videtur a nobis sine uHa cunctatione ad emendatio-
nem docere festinemus, ne fortasse dum aliis pim-
dieamus, ipsi reprobi effecli divino illo Gondemne-»
mur G09~610 eloqulo dicenie : Tu vero odisU di-
icipUnam et projecisti iermones meos post te. Omnes
episcopi dixerunt : Cupimus memoratam aposioli
Petri epistoiam ad locum, ubi sacerdotes docei,
aiidire. Tunc allato lihro hxc ex eadem epistola re-
cltaia suiit : Seniores obsecro consenior : pascite qw
est in vobis gregem Dei providenles , non coacie sed
tius in merooriam revocari , ipsa si vobis placet epi- ^ spontanee seeundum Deum , neque turpis iucri gra-
8to!a in vestra praeseniia rolegatur. Omnes episcopi
dixeniiit : Oporiet omnibus modis ut in omnium au-
ribus qiii hlc astant recileior.
Recitaiis ergo capilulis , quse ne prolixiiaiem face-
rent bis gesiis niinime sunt inserta , Martinus epi-
scopus dixit : llxc ergo quie modo sunt recilata »
qnae nobis lunc aut varia aut dubia aut inordinata
suDt visa , auxilianle Deo direcia sunt et suam im-
naobiliter obtioeot flrmitatem : qo» autem tunc in
merooriam non venerunt aut oiierosum fuit in primo
illo concilio Biulta simul ingerere, necessarlum vide-
tor modo ad noiitiain sanciae vestr» cbaritatis defer*
ri , eo specialiter prospectu ut speclali ventilata exa-
tia sed voluntarie^ neque ut dominantes in ^ eleris
sed forma faett gregis ex animo , til cum appnruerit
princeps pastorum recipiatis immarcescibilem gtorirn
coronam. His relectis omnes episcopi dixerunt : Cq-
gnitis his qua; ex eplstola beatl Peiri apostoli recl-
tata sunt, deslderamus auxilianie Dei graila divinis
obedire praeceptis et aposiolicae epistolo), quse nobis
recitata est , In hls omnlbus formulam iiuilarl » ne
forie In aliquibus inordinate amhulautes diviao,
quod absit, judiclo condemnemur, sed ut sancto-
rum Pairum vesiigia subsequenies in ipsorum rO'
quiem mereamur esse parlicipes , et immarcescibi-
lem lllam glorix coronam , qus repromissa est, ^m
niine purgeotur. Saneti enim Patres ac praecessores ipsls accipere mereamur. Ob boc ergo tu^m siroid
. • ^M ^ 1^_ ____J__ _. J» ^_ __ll_ mi -_ I *^ _ _ J • • •- ■
bosirl ad generales synodos undlqne collectl pro uni-
t:iie rect» fidei fecerom, sicut in Nic«a contra Arium
treceiiti decem et octo, et in Consiantinopoli contra
Mei«edoBliiiB centum et quinquaginta , et In Epheso
cotttra Ncotoriiim docenti , et in Chalcedone coiitra
« B. R., C. 4, T. 1, iViiJ^iw. E. ,'>, Nitigisus. T.
2 y Huigisius ; sicque infra scribil.
omnes deposcimus charilaiem, ut has omnes causas
sit>gulis capitulis breviter comprehensas, qualiier
corrigi debeant, his gestis subter annecias, quai^
cum studiosius relecta et in noiliiam oionium no*
strorum evidentius fuerint perducta , propria uiMia«
*» T. I, in eleritiSf T. S, iw clero.
571
COLLECTIO CANONUM S. iSIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
m
quisque msina pro eorofn eroeRdaiione et coiifirma* A baptismi sacramento per ecclesias datur, quia sin«
tioue aubscribat, ut non solum nobis, sed etiaro suc-
cessoribus noslris hsc ad perfectionem episcopalis
onicii decreta proQciant.
L Ui eftucopttB ambutei per di<Bce$em tttam , et
ante viginli dies PaschcB calechumeni doceanlur sym-
bolum,
Placuit omnibus episcopis atque conveoit, ut per
singnlas Eccleslas episcopi per diceceses ambulantes
pi imum discutiant clericos, quomodo ordinem bapti-
suii teneant vel missarumy et qaaeconque orOcla quo-
roudo peragantur; et si recie quidem invenerlnty
Deo gratias, sio aulem niimme, docere debeant igna<
ros« et boc modis omnibus prxcipere, ut sicut anti*
qiii canones jubent ante dies viginti bapilsmi ad
purgaiionem exorcismi catechumeni currant^ : in
quibus viginti diebus omnino catechomeni symboluro
quod est : Credo in Deum Patrem omnipotentem^
speclaliter doceantur. Postquam ergo basc suos cle-
rictfs dlscusserint vel docuerint episcopi, alio die
convocata plebe ipsios ecelesi» doceant illos, at er-
rores fugiant Idoloruro vel diversa crimina, id est
homicidium, adulierium, perjurium» falsum testimo-
nium et reliqna peccata roortifera, aut qnod nohint
sibi fleri alieri nou faciant, et ut credant resurrectio-
nem onmiiiro hoininum et diem judlcii, in qua unus-
quisque sccnndum sua opera recepiorus est : et sic
posteaepiscopusdeecclesia illa pruficiscaturadaliam.
II. (Jt epitcoput per diceeetem ambuiant duot tolidot
tantum accipiai, neque tertiam partem de oblationi-
bu% quxrat^ et ut cierici non coyantur more urviii.
guli iremisses pro ipso exigi solent, nihil nltenus
exigainr, ne forte quod pro salute animarum per
invocationem sancti Spirilus consecratur, sicut Si-
roon magus donuro Dei pecunia emere, l(a nos ve-
nundare damnabiliier videamur.
Y. Ut pro eonteeratione bauiicte epitcoput nihH exigat^
Placnit ui quolies ab aliquo fldelium ad consecran-
das ecclesias episcopi invilantur, noo quasi ex debilo
munus aliquod e fondatore 611 requirant : sed si
ipse quidem aliquid ex suo voto obtulerlt, non res-
poatur; si vero aut paupertas illum aut necessitas
retinet, nihil exigatur ab illo. Hoc tantum uuusquis-
qiie episcoporum meminerit, ut non prius dedicet
ecclesiam aut basilicaro, nlsl antea dotem basiiie» et
B obsequium ipsius per donationem chartul» confirnia-
tum accipiat : nam non levls est ista temeritas, si
sine luminarlls vel slne sustentatione eoruni qui lbt«
dem servituri soniy tanqaam domui privata, iia con-
secrelur ecclcsia.
VI. Vt if quit oratortum pro qucettu iuo in terra tua
fecerit non eontecretur.
Placoit ut si quis basilicam non pro devoiione fldei
sed pro quaestu copiditatis «dificat, ot qoidquid ibi-
dem oblatione populi colligitur mediuro cum clericis
dividat, eo quod basilicam in terra sua ipse condide-
rit, qnod in aliquibus locis usque modo dlcitur fieri ,
hoc ergo de cietero' observari debei, ut nullus epi-
scopornm tam abomlnabili voto conseiitiai, ut basili-
cam qiiae non pro sanctorum patrocinio, sed magis sub
Placuit ut nulIusepiscoporum,cum persuas dioece- ^ l"*>"i«"« conditione cst condita, audeai consecrare.
ses ambulant, prster honorero catliedr» suae, id est
doos solidos, aliquidaliud per ecclesias lollat, neqae
tertiaro partem ex quacunque oblaiione populi iu ec-
clesiis parochlalibus requirat ; sed illa tertia pars
pru luminariis eeclesi» vel recuperatione servetur,
ut singulis annis episcopo inde ratio fiat : nam si
lertiam partem illam episcopus tollat, iumen etsacra
tecia abstullt ecclesis. Similiter et ut parochiales cle-
rici servili roore In aliquibus operibus episcopi non
coganlttr,quia scriptum est : Pleque vi dominantes in
clero,
111. Vt epiuopui fn ordinatione ciericorum eommodum
nuiium aeeipiat.
Placuit ut de ordinationibus clericorum episcopi ^
nianera nulla accipiant, sed ut scriptum est quod
gratls donante Deo accipiunt gratis dfnt, et noo
aliquo prelio gratla Dei et impositio manuum venun-
deior : quia antiqoa definitio Patrum iu de eccle-
siasticis ordinatiohibus siaiuit dicens : Anatliema
dauii et accipienti. Proplerea quia aliquanti mullis
sceleribus obrutl sancto allario iiidigae roinistrantes
non boc lestimonio bonorum actuiim sed profusione *
munerum obtinent, oportet ergo non per gratiam
maiierum, sed per diligenlem prius discussionemy
deinde per multoruin testlmonium clericos ordinare.
IV. fff pro ehri$mate epitcoput nihii aceipiat.
Placuit ot modicom balsami, qood benediclum pro
* Sic» forte pro extpoiiationcm. Edit.
VII. Vt de baptizatit nuHta aecipiat pramium,
Placuit ut unusqoisque episcopus per eccleaiaa
suas huc praecipiat, ut bi qui infantes suos ad baptis«
mum offtrrunt, si quid voluntarle pro suo offenint
voto, suscipiatur ab eis. Si vero per necessiuiem
paupertatis aliquid non babent quod offerre , nullum
illis pignus viotenter tollatur a clericis : naiii multi
pauperes lioc tinientes flllos suos a baptismo retra-
hunt, qui si forte dom differont sine gratia baptismi
de bac vlta recesserint, necesse est ut ab illis eonim
perdilio requirator, qooruin exspolia * pertimesceutes
a bapiismi se graiia retraxeront.
VIII. Vt qui clericum tucutaverit et id non proba-'
verit^ exeommmicetur*
Placuit ot sl qois aliquem clericorum In accosa-
tione fornieationls impedt , secondum prsccptum
Pauli apostoli doo vel tria testimonia rei|uirantur ab
illo : quod si non poiuerit datis testimoniis approbare
quae dixit, excororounicationero accnsatl accusator
excipiat.
IX. btper einguiot annot a mrtropoiitano epitcopit
Pauha prmnuntietur.
Placuit ut postquam oninia in concilio sacerdotuoi
fuerint ordioata, illud omnisroodis observetur, ot au-
perventurum ipsius anni 612 Pascha, quoto Kaleti*-
darum die vel quota luna debet suscipi, a metfopo-
litano episcopo nontietur : quod caeieri episcopi vel
rellqoos cleros brevicolo sobnotantes onosqoisqoe in
57S CONCILIA HlSPANIiE.
6111 ecclesia, adveniente Natalis Domini die, ascanii A
|H>pulo po«f leciionem evangelicam nuntiet, nt in-
iroitum Quadragesimae uulias ign«iret ; in cujus
principio convenienles in unum vieins ecclesiae per
iriduaro cuin psalrois per sanctoram basilicas ambu-
lantes celebrcDt litanias : teriio autem die celebratis
bora nona sive decima missis, dimisso popnlo praeci-
piant quadragesimae 6bseryare jejnnia, et mediante
Quadragesima ex diebus vigintl bapiiiandos infantes
ad etordsmi purgatlonem olTerre.
X. Vt presbyter po$t dbum noh teneat tnmam pro
moriuis»
Placuitot quia per stuUitiam prxsumpii nnper
erroria aut certe ei Teleris Priscillianae adhuc haere-
sis fioaiore corruptos cognovimus quosdam presbyte-' ^
ros \h hiijus praesumpiioois audacia reiineri, ut |a
mkaa mortaorum etiam post acceptum merum obla-
tionem ausi sunt consecrare, ideo hoc prxOxae evi-
dentis sententiae admonitione servetur, ut si quis
presbyler post hoc edictum nostrum amplius in hac
vesania foerit reprebensus, id est iit nec jejunus»
sed quoconqae jam cibo praesumpio, ohlationem con-
secraverit in altari, continuo ab officio suo privatus
a proprio deponator episcopo.
Ifis ita [7. i, itaque] gestis placuit omnibus pro
confirmanda horum observaniia propria unumqurm-
qiie mana sabscribere eo placitorum [E. 4,1/., pla-
ciio] lactOt ut si quis eorum capiiulorum lerminum
iransgressus ad inordinatas consueiudines reverti
veluerit, totias concilii increpatione correcius seve- q
rissiiuam sibi de sui ordinis inclinatione noverit im-
niinere sententlam.
MsrtinuB Bracarensis metropolitanae Ccclesiae epi-
scopua his gestis snbscripsi.
Remisol Besensis Ecdesiae episeopus his gestSs
subscripsi.
Locetius Gonlmbrensis Eccleslas episcopos his
geslis sobacripsi.
Adoricos E^estan» Ecclesiae episcopos his gestls
Bubscripsi.
Sardinarios Lamicensis Ecclesiae ^iscopus his
gestis Bobscripsi.
Vlator Magnetensis Ecclesiae episcopus his gestis
sohBcripsi.
Es iynodo Lueemi, D
Niligis Lueensis * metropoiitanae Ecclesiae episco-
pos his gestis suhscripsi.
Audreas Iriensis [ Cf . » G. » Herenensis ] Ecclesiae
episcopos his gesiis subscripsi.
613 Witimer Auriensis Ecclesiae episcopus his
gestis subscripsi.
Polimios Asloricensls Ecclesiae episcopus his ges-
tis subscripsi.
Anila Todensis Ecclesiae episcopus bis gestis sub-
scripst.
Mahiloc Britonensis Ecclesiae episcopus his gestis
subscripsi.
• B. R.f E. 4f T. I, 2^ Lueenm Eceletia»
— BRACABBNSE IL
571
Capitula sive eanonet ex OrlentaUum aniiquorum Pa-
trum eynodit a venerabili Martino epieeopo vel ab
omm Bracarenii eynodo excerpti vel emendaii tiiuH,
ubi clericorum ieorsum et taicorum seorsum senten'
titit rettauravit, ut qaod tran$lalore$ a Graico in Ln-
ftmim obtcuriue dixerunt, vd teriptorum iqnavia
depravaverat aut immutaverat, simpUeius et emen-
datiut omnia uno hoc contineantur in loco^ ut de
quo eapitulo quit tcire voiuerit^ pottil ceteriut inve-
nire.
' Domino beatissiroo atqne apostoltcae sedis faonore
soscipiendo in Ghristo fratri Nitigi ^ episcopo vel
oniverso concilio Lucensis ecclesiae Martinus epf-
scopos salutem : Sancti canones qui in partibus
Orientis ab antiqois Patrihtis constitoti sunt Gra>co
prius sermooe conscripli sunt, postea aotem succe-
denti tempore in Latinam linguam translati sunt :
et quia difficile est ut simpliclos aliquid ei alia liu-
go» iransferatur In alieram, simolque et illod acci-
dit, ut in tantis lemporibos seriptores aat non intel-
llgentes aot dormitantes molta prjptermittani , et
propterea in ipsis canonibos aliqua apod slmpriciores
Tideantur obseura ; ideoqoe visom est ot com omni
diligentia et ea quae per iranslatores obscorios dlcta
sunt, et ea quae per scriptores sunt immutata, sim*
plicius et emendatius restaurem, id primom obser-
vans, ot illa qoae ad episcopos vel uiiiversum perti-
nent clerum ona parte conscripia sint, similiier et
quae ad laicos periinent simul sint adunata, ut de
quo capitulo aliqois sclre voloerit, possit celerius
invenire.
L De electione epiteopi.
Non lieeat populo electionem facere eomm qui ad
sacerdotiam provocantur, sed judicloin slt episeo-
porum, ut ipsi eum qui ordinandos est probent, si
in sermone et fide et in spirituali Tiia edoctus est.
11. De ordinatione episeopi.
Episcopum oporiet maiime quidem ab omnl con-
cilio constitui ; sed si hoc aut pro necessiiate aut pro
longinqoitaie itliieris difflcile foerlt, ei omnlbus tres
colligantor et omniom prassentium vel absentlum
subscriptioncA 614 leneantur, et bIc postea ordi-
natio fiat. Hojos autem rei poteslas in omni provin-
cia ad roetropolitanum pertiiieat.
111. De evacunnda ordinatione qum absente metropoU»
tano fuerit faeta,
Non debet ordinari eplscopos absqtie consilio et
prxsentia metropolitani episcopl : adesse autem
oportet omnes qui sunt in provincia sacerdotcs, quos
per soam debel epistolam coiivocare; et si quidem
orones occurrerint, melius; si autem hoc difficile
fuerit, pluriores oportet occurrere : qoi auteni non
coovenerint praesentiam soi per soas epistolas fa-
ciant, et sic omiiiom facto consensu oidinationein
epis.copi fieri oportet. Si aotem aliter praeter qood
a nobis terminaium est fuerit factom, lalera ordlna-
tionem nihil prxvalere decemlmos. Si aotem secun-
dum canones ordinatio episcopi fuerii facta et ali-i
quls contra suam malitiam in aliquo contradiierit,
plurimorum consensus obtineat.
^ H. R., E. 4, T. 1, 2. U., G., Nitigitto.
575
GOLLEGTIO GAMONUM S. ISIDORO iliSPAL. ASGniPTA. RTft
IV. Og primatu meirppolUoM. A niissa ecclesia ambulare, i&ium [jE.^ «laiim] tafecii
Per siDgulas proYincias oporiel epiaropnm co-
gnoscere primatum metropolitani episcopi ei ipsum
ctiraiu suscipere : nihil autem agere reliquos episco-
pot praeter eum, secundum quod antiquitus a Pa-
tribus nostris consliluturo continetur in canone,
propter quotl nciropolitanus episcopus nibil sibi
prxsumpiive assumat absque consilio cxlerorum.
V. De eo qui per umbUionem de inferiori doilate tuk
majorem traniiene vuit agere clericatwn.
Sl quis in perte aUcujus fuerit ambitor invenius,
sive epiiicopus sive presbyter vel diaconus, de Jnfe-
rlori civitate iion transeat ad majorem ; qiiod si quis
conlra b«c magni concilii consiituta imporiunus
exsiiieril, •mnimodo evaqueiur huiuBmodi raclum.
excommunicare oportet; quod sl coacius eontem-
pserii, sanctum eonciliuui quod placet de eodem de-
terminet.
XII. De seditioio epiicopo,
Si quis episcopus ordinat.us fuerit et uun vult
ipsam parocbiam suscipere in qua nominatus est,
sed alibi vult ordiaari et vim racit et sediliones
concitai eontra eos qui illum ordinaverunt , bunc ab
bouore oporiet removeri. Si auteni iit pristiiio bo-
nore presbyierii vult siare, tm veieiur ut gradum
quem babuit reiineat ; quod si reluctatus fuerii, eliatn
de hoiiore presbyterii ab ordinaiore proprio depo-
uatur.
616 ^IIL De diisensione judicu.
e «.a .terum resiauretar Ecclcste. cujus episcopus B Si quis episcopus in aUquibus csusationibos [B.R..
aut pVcsbyter aut diaconus prius fuerai consUiuluij.
Vl. De non mutanda parochia.
Episcopum a propria parocbia iion lieeai (rans-
ire in aliam neque sua sponte Inlroire, neque in-
vilaius neque ab episcopo coactus, sed permaneat in
loeo 10 quo a Oeo est ordiDaius. et in ea quam sorti-
vU Ecclesla secundum antiquoram canonum consti-
tutum,
VJI. De presiumptione alienee dimceeU.
Si quis episcopus, non per scripta inetropuiliani
615 episcbpi aut qui cum eo auni, rogalus de alla
provincia io aliam venerii, sed pneaumpiive irruens
ad ordlnationem et cousiitutionem clericorum qui ad
illum non perilneot importunus exisiat, vacua slnt
r. 1, 2, accusatlonibus] judicatur, et viderll ipsos
cpiscopos qui in provincia sunt ialcr se jodiclo di-
screpare, ut alii videantur euni qui judicatur jusll-
ficare aliique condemnare, pro delinitione bujus dis-
sensionis hoc placuit sancto coucillo, ot de viciua
provincia aiter metropoliianus episcopus couvocetur,
ut per eum confirmetur quod secundum reciuui pla-
cuerit canonem.
XIV. De prwiumptione epiicopi in rebui eulesicB.
Si quis episcopus nulla ecclesiasticas raiionls ne-
ces8itate compolsus inscio clero aut ubi forte noo
est presbyter de rebus ecdesiasticis aliquid prae-
sumpserit vendere, res Ipsas ecclesiae propriae cujiis
suat restaurare cogatur, et lii judicio episcoporum
«t iniini.1 n««u r-'^-''^' '^*«»"s vacua sHic suM rcstaurare cogatur, et In judicio episcoporum
autem digna increpauene excommuuieeiur ei abomi- a suo priveiur bonore.
nelur a sancio coneilio.
VIII, De noH eonetUuendo epiicopo iueeeaare.
Episcopum non lioeat anie fiiiem vlt» alium io
loco suo constitoere successorem : si quis aulem boc
usurpare tenuverH, uiis eonsliiuUo iiriia erii. Non
eiigo aliier ileri oportel nlsi cum coosilio et jttdicaiu
epjscoporuro, qui posi exitum prscessoris pocesutem
habent ordlnare quem dignum elegerini.
JX. De irrupiione vaeantii eccleiim.
Si quis episcopus vacans In ecclesiam non haben-
lem episcopum subripiena populos sine coocilio in-
legri ordinis irruerit, ctiamsi popuius quem seduxit
XY. De rebui eccUsiaitidi gnbernandii.
Qaae sunl ecdesiae debenl eccleslae conservari
cum omni diligeoUa ei bona conscienlla el flde Dei
qui oroiiia videl ei jodicat. Gubernari ergo oportet
cum judicio el potesute episcopi, cui etiam omnis
popolus el congr^aiio commissa esi animanmi. Ila-
nifesu autem e&se debenl quae ad ecclesiam perU-
nenl in cunsclenUa eorum, qui circa episcopos suni
et presbyterea ei diacones, ot bi omnes scianl qiia^
suni ecclesiae propria,ut si episcopo conUgerii irans-
ilus, nibil eos latere possil ex his qu£ ad ecclesi:im
pertinent, ut nullo motlo possint rainai el perirc. Ne-
fuerii. *^ ^
X. De epiicopo perneeeiiiiatem vaeante.
Si quis episcopus ordinatus pro contenlione popnll
aui pro aliqua alia ratlone et non pro sua culpa in
parocbiam qu» ei fuerit dau non ierit, hunc oportel
lienorem saeerdolii Uniommodo contingere ei de
rcbos ecclesi» in qiia conveoit niliil sibi pnesumat •
8u.simeat autem qoid de eo sanctum condlium iudi-
care voloeril.
XI. De contemptore epiicopo.
Si quis episcopus ab episcopo ordinatus noloerii
agerc saceraoUum neque coiisenserii io sibi com-
apud Deum d bomines, ut ea qu» episcopi propria
siint cui voluerit derellnquai, et neque ecelesiam
perpaU damnum neque episcopum pro rebus eccle-
siae condemnari, aut posi ejus obitum in causas
qu» ad eum non perUnent aut in maledlcium tnce-
dere.
XVI. De rebui eccUiia diepemandii.
Episcopus habeai potesutem in rebus ecclesiae ut
dispenset necessiuiem babenUbus. Cum omnl reve-
renlia ei Umore Od pariidpare enm oporiel i|u«
necessaria sunt : si Umen ipse aut qui cum eo suni
fratrcs indiguerinl aliquo, neeessiutem nullomoda
patwntur secondum Mneium Aposielum dicentem:
577
GOffCILU HtSPANIifi. - BRACAIIBN6C U.
57S
Ykiu ei tipimeM0, kii (oniefiii ftifiraf. Si ■ulein ret A promoTeri. Si quis autem sanus nen per disciplluam
ecclesiaslicas episcopus in 817 ^o^' Toiiintsles
usorpare Toloerit el lucra ecclesie tel fructns sgro-
rum non cutn presbyierorum tcI diaconorum constlio
iiiiamtnaTerii, aut frati^ibus Tel filiis tcI qoibu^<cun<-
qae propinqois suis dederit poteslalem, ut per eos
lateoter rea lasdaninr ecclesia, bunc oportet ob-
•oxinm esse concilio. Similiter id, si episcopo» tcI
qui cum eo sunt presbyieri aul diacones accusentur,
qoi ea qus ez reditu tcI ex quolibet actu Teniunt
eoclesiae in suos sinus colliguni et pauperes fraudatit
el fame conflciunt, hos cnrripi oportel secnndum
quod ordinatom fueril a sancto concitio.
XVII. De his ^ul ex vosti minhterii ecetenm allquid
vendidfrlnL
religionis et abaiinenliae, soil per abscislonem plasuiati
a Deo corporis, aistimans posse a se cnrnalea concii«
piscenlias amputari, castraverit se, non euni admiui
decemimos ad aliquod clericatus orOciuin. Quod si
jam ante foerat promotus ad clericum «, proliibitus
a 8110 minlsterio deponalur.
XXII. De necphfftig,
Neopbytos qui nuper baplixatus fuerit jam aelaie
legitima , non continuo liceai eum ad ecclesiastlcum
ordinem promoTcri, qoia oportet illum prius doreri
quod possit docere, et multo lempore post baptismuin
probarl, ut benii probatus Tcniat ad c^erura secun-
dum praeceptum Apostoli dicentis : Non neophytum^
ne forte in sttperbiam elatus in judicium incidat et /a-
Si quis presbyter aut diaconus inventus fueril ali- ' lueum diaboii. Si autem siiccedenti lempore \n aliquo
quld de ministeriis ecclesi» Tcnundasse» quia sacrile-
gium commisii» placuit eum in ordinatione ecclesia-
stica non babere ; in judicio tamen episcopi dimit-
lendum est siTo dlgnus sit siTc indignus in suo recipi
grada, qoia mttltoties pro boc ipso quod de sacro-
sanclo altario iniaminaverint id cum episcopi potes-
bite dlmissum est.
XVIII. De synodo faelenda.
Propler ecclesiasticas curas et aiiercationum solo-
titmes beiie placuit per singulas proTincias bis in
aiuio conciliom fleri » Tocante • metropolitano epi*
aeopo omnes proTinciaB episcopoa, ita ul in his con-
ciliia procedant omncs presbyieri, diacones tcI bi
qoi in concilio eornm caus» exaroinaUB ad jusiom
judlciuffl perducantar,al si qui manifeste episcopi
Tel presbyteri aui diacones inTenti fuerinl In offensa,
secondam raiionem excommunicentor quandiu com*
■uiii consenau miliorem de bis placuit dari senten-
liaiu. Nulli autem episcopo liceat propria apod se*
meiipsum coocilia facere praeter eos qolbus sool
roetropoles creditx.
XIX. De episeopo qui noluerii venire ad sffnodum.
Non liceat ad concilium conTOcaios episcopos con-
tinere, sed ire , et ea quae ad uiililaiem ecclesias tcI
c^terorum pertineiit aul docere sl novit, aut docerl
ai nescit : nam si extra aegritudinem conlempserlt
ire, reus erit fraterni concilii.
IX. De legitima oHate ordinandi presbyteri.
:C
peccalo graTi a duobus tcI tribus fuerit devictus,
depositus de gradu sno cesset a clero. Si quis contra
banc regulam facere praesunipserit, qiiasi contrarius
magni concilii projiciatur a clero.
XXIIl. De poenitenie non admittendo ad cterum.
Poeniiens, tantum si necessilas aut usus exegerit,
inter ostiarios prins d^puteliir Tet inter le; tores , iia
ut ETaiigelia tcI Apostolum nou legat. Si qui aulem
ante ordinati snnt, inler subdiacones liabeantur, iia
ui manum non imponant aut sacra non conlingant :
ex pceniiente enim dicimus de eo qui post baptismum
pro homicfdio aut pro diTcrsis criminibus aui gravissi-
mis p"ccntis publicam pceniteniam sub cilicio gerens
diTino fueril recoiiciliatus altario.
XXIV. De his qut sine discussione aut presbifteri atU
diaeones ordinati suni.
Si quls presbyter aut dlaconus sine allqna exami-
natlone ordinaii suni, aiit certe, cum disciitereiitnr,
crhuinosa peccata sua celaTerunt, et post ordinatio-
nem ab aliis sunt detecll, 619 abjiciantur a clero.
Slmiliterel de uniTcrso ordine clerl serTetor; nnui
boc sibl quod iireprebensibile est sancia et catholica
defendet Gcclesia.
XXV. De presbyteris vet diaconibus qui pcst ordtna'
tionem denotantur,
Si quis presbyter ante ordinationem peccaTerit el
posl ordinationem cenfessos foerit qula aitte erraTit,
non offerat, sed tantum pro religione nomen presby-
leri portet.Si autem nou ipse confesfos, sed ab alio
Si qaia trigtnta aeutis so« non impleverit annos D publice fuerit convictas, nec ad hoe ipsotn habeai
BulIoiBodopresbyterordinelur, aui TOlde sil dignus,
quia ipae Doroinos tricesimo 618 ^^^^ baptizatus
001 ei sic cospii doeere. Oportei ergo eam qul ordi-
naiidua est usqae ad hanc aetaiem legitimam con-"
aerTari.
XXI. De esumchis qui ab atiis fiunt vel qui ipsi sibi
naturcUia abscidunt,
Si quis pro caso saae legriiudinis uaturalia a medi-
ets habnerit secla, similiier et qui a barbaris aut ho-
tnimbus stoltia ^ fuerint Castrati , et morilius digni
fuerint Tisi, bos canou adiuiitil ad clericatus officiiim
■ ^., B. R,, T. I 2. convocante.
^ JE., B. R., T. i, 2, U.. atii a dominis stuitis.
poiesiatem ot nomen presbyleri portet. Siiniliter et
de diaconibus observandum est, ut si ipse confessus
fuerit ordinem subdiaronatus accipiai.
XXVI. De his qui viduas aut dimissas ducunl aut in
malis consiliis mixn sunt.
Si quls Tiduam aui ab alio diinissam duxeril , non
admittatur ad clerum, aut si obrepsii dejicialur. Si-
militer si homicidii aui faclo tcI proeceplo aat consi-
lio aot assensione post baptismum cooscius fuerlt, el
per aliquam subreptiunem ad clericatum Tcneritt
dcjiciatur ei in fine viue suse communionem recipial*
« i£., B. R., T. 1,9, U.,G\, cierum.
8T9
COLLCCTIO CANONUM S. ISIDORO HtSPAL. A8GR1PTA. &80
XKVU. D€ fomicaioribus clericii. h nare, non consentiente episeopo suo a <|iio recessit,
Si qnis presbyter aut diaconus fuerit rornicaius aut
nioechatus, projiciatur e( agal pttnitentiam.
XXVIIi. 9e hi$ tinorum uxores miBchantur
Si alicujus uior iu adulurlo fuerit depretiensa, liic
tallg ad Hiinisierium ecctesiasticuni niillo -modo ad-
ducalur. Si auiem post ordinationem alicujus c!erici
uior aduitera * luerit, dimitui eam : sin auiem cuin
fpsa ipoluerit permanere, a minisierio alieniis ail*
XXIX. De viduii clericorum,
Si qua vidua episcopi vel presbyleri aut diaconi
niariiuin acceperit* nullus clericus, nuUa religiusa
cum ea convivium sumat; nunquam communicet;
murienii tantum el aacramentum ^ subveniaL
XXX. De filia epiuepi vel ftresltyieri sive diaami.
Si devou Aicnt et raaritom duzerit, si eam pater
vel nwter in affMtuoi reeeperint» a aMDmnoiOiie ha-
beaniur alieni : pater vero causas In conetlio so oo>
verit praestaturum ; 620 luulier vero non admitto»
tur ad commiinionem» nisi marlto defuncto egerit
pcenifentiam ; sin auiem viYcnle eo secesserit et
• egerit pcBnlteniiam vei petierit communlonem » in
ultimo vit» deflcienji accipiat communionem.
XXXI. De devota peceante vel qwB se maritaverit.
Devotam peccaniem non recipiendam in ecclesia»
nisi peccare desierit et desinens egerit aptam pcBni-
tcntiam decem annis et recipiat communionem. Priua
aiitem quam in ecclesia admittatur ad orationem, ad
ordinatio ejns vacoa deputetur.
XXXI V. De clerids deserioribus.
Si quis presbyter aut diaconus aut aliqois de ck*ro
propriam Ecciesiam dereliuquens ad aileram Kcclc*
siam vadit, et ibi niulto tempore demoratur, omnioo
uuquam minisiret 621 ii^ ^'^''^* ^^ ^^ adtnonuerit
eum episcopus suus ut ad suam redeat parocliiam, ee
redire noluerit « ubi esl ibi de suo offlcio deponatur,
Ita ut nonqiiam in suum revertator gradura propter
dissolutionis peccaium. Si autem episcopus alter il-
lum sus<-eperit qui de reatu ejus esl consdusy opor-
tet ipsum episcopum sine increpatione in eummoni
conciiio non admiltit ul ecdesiasticum canonora oU
tra non solvat.
B XXXV. De importunis eUrieis*
Si quis episcopus, presbyter aut diaconus exoom«
municattis in concilio injusie se querttur condemna*
tora» ad majorem episcoporum concilium revertatur
01 OMToa inqttisitionem et judicium esspectans, si
quas 80 etoano ioaioo kaliere putat, eipouat. Si ao-
lem contempseril el iraporlonaoi ae palatio aurei
princlpiim inquietare volueril, hie ad noliam veniara
poterit pervenire neque spem futurra reconeiliaiiooia
habebit.
XXX VL Depurganda optntone han^ens,
Si quis episcopos sive alicujus episcopi presbyler
aut diaconis in alicujus haeresis opiuionera ofliendo*
rit, et ob banc causam foerii escommuoicoioo, ool-
nulliusconvivium Christianse mulierisaccedat;quod , ^„:c«a«..« ^«» «« ^Amm.nSi»^» ..i^inUi »:•:
.... . . ^ ius episcopus eiun f n commonionem recipiat nisi
si admissa fuerit, etiam haec qu» eam receperit ha- C ^^.^^^ .^ *^«».«.,«: ^„«:i:
beatur abstenta ; corruptorem etiam par poena eon-
stringat.Qusautemmarilumacceperit non admitlatur
ad pconitentiam, nlsi adbuc vivente ipso marito casle
vixerii, aut postquam ipse de hac vita disceaseriL
XXXIl. De subintroductis adoptivis mulieribus.
NuUus episcopus neque presbyter neqoe diaconns
ne<|ue omnino allquis es clero licentiam habeat in-
troniiltendi ad se qnasi adoptivam aliquam rouiie-
rem, qnasi in loco fliis aut sororis aut matris « nisi
forte sororem veram es germanilate aut sororem
patris aut matris et illas solas personas qu» ab omni
mala sospicione aliente aunt. Similiter et reiigiosis
feiuiiiis laicorum alienorum familiaritatem et consor-
liom probibemos, et eorom qui nec in Oei timore
priua io commoni ooncilio porrecie fidei aos libollo
satisfaciat onoibos , el iu liberam leoeai auara
pnrgatiooera. Uoc idem ei de fideiibua loicis sil
decretum sl in aliqoam baereaia opinionem fuerini
nomioati.
XXXVU. De eUrids exeommunieaiis.
Si quis episcopus in concilio escomraonicolaa
fuerli sive presby ter sive diaconus , et post oxconi-
municationem prxsumpserit sive episcopus llle aui
preshyier vel diaconus facere oblationem vel matu*
tinum aut vespertinuin sacrlficium quasi in olYlcio
sno agere sicut prius, non licent el nec iii alio •
concilio spem leconcitiatonis habere nec ultra
recolligi; sed etiam eos qui ei commonicaveriiii
aubjecti aunt noc reiinent coniinentise disciplinam. ^ omnes ab Ecclesia respui , maxime eoi qui aciebafU
XXXUI. De non reeipiendis clerids vagis et in/lnNaji-
da ordinatione ejus^ qui tine consentu episcopi sui
ab dlio epiuopo ordinaius eti,
Si quis in conlemptu positus presbyter ve| diaco*
nua vel quiconque es clero recesserit ab Ecclesia
sna, nullomodo in ' alia susclpiatur Ecclesia, sed om-
nimodo compeliatur ut ad suam reveriatur Eccleaiam.
Si auem pi^rmanserit in superbia ei reverti noluerity
excoinmunlcetor et projiciatur. Si quis autem epi-
scopus ausus fuerit illum In suain Ccclesiam ordi-
• B. B., E. 4» T. I» 2. adutterata.
^ In reliquis, prdeter K.^sncramenia subveniant.
< iC;.« B. R., E. 4, T. 1, 2, l}., et paniiuenivel pe-
iierii.
euni ease dejectum. Si auiem perma.nsei it lurtians
et concitans Ecclesiam per forasticam potesiaioro,
oporiet eura sicut sediiionariom ab onni plebe
exp<flii.
XX XVI II. De presbyieris ut in seeundas nuptias
non vadani.
Presbyterem ad secundaa noptiaa convivaro irc
' non oportet pro eo quod iii qui 628 M socudcIos
nuptiaa veuiunt pcDoiientiam postuleiiL QuoommIo
' i£.y B. Rm E. 4y T. I, 2, in atiena recipiatur Ee*
elesia»
* E. 4, T. I, 2, aUquo.
f ilfi..B. R.,E.4,T. l,2,U.,/l<ri.
S6I rX)NCILIA HlSPANIif;.
poiest presbyier ille esse, qui propter conviviuin in- A
leresi lali conjugio?
XXXIX. Dehisqui ad d:aeonatum eliguntuu
Si quis ad minisierium diaconaius eligitur, si
cotitestatuB fueril pro accipiendo iiiatrimonio el di-
xerit non posse iii castitate permanere, liic non oro
dinetur. Quod si in ordinaiione tacuerit et ordina«
tus fuerit, et posiea matrimonium dcsideraverit, tlie-
ous sit a miriisterio et vacet a clero.
XL. Nen liceal diaconum non jusium iedere *.
Non liceat diaconHm ante presbyterem sedere nisi
cum Jusslone presbyleri.
XLL tion liceat quemlibet miniiteria tangere.
N6b liceat quemlibet ministeria tangere, nisi sub-
diacono aut acolytbo in secrelario ^ tai>gere vasa
Oomlni. B
XLII. Vl muHerei in iacrarium non intrent,
Non liceat mnlieres in secretarium « ingredi.
XLIII. Si tector alieriui viduam duxerit,
Lector si viduaro alterius uxorem acceperit, in
lectoratu permaneat, aut si forle necessiias slt, sub-
dhiconus (lai, nihil auiem supra : similiter et si bi-
gamus fuerit.
XLIV. Si iubdiaconui tecundam duxerit uxorem.
Si sttbdiacoiiuB secundam duxerit uxorem, inler
leciores vel osiiarios habeatur, ita ut Aposlolum
non legat.
XLY. Vt non aicendat in pulpitum lector.
Non liceat iii pulpito psallere aut legere, nisi qui
a presbytero ^ lectores sunt ordinati.
XLVI. De eotidilionalibui non ordinandis^ msi cum ^
eomentu paironorum,
Si qiNs obligatus tribulo servili vel aliqua condi-
lione patrocinio cujuslibet domus, non est ordinan-
dus derieus, nisi probats vit» fuerit et patrooi con»
eessoa * aceesserit.
JLLVil. Dg non iuicipiendii iervii a/tmts in elerom
Si qois servuro alienum causa religionis doceat
contemnere domiAum sttum ei reeedere 623 ' ^^"
viiio ejus, durissime in omuibus arguatur.
XLVlll. De non celebrandii natalitiii martyrum
in Quadrageiitna.
Non liceat In Quadragesiuia natales martyrum
eelebrare, sed tantum sabbato et dominico pro com-
memaratiODO eorum oblationes offerri : sed nec na«
Uliiia nec nuptias liceat in Quadragesima celebrarL
XLIX. iVofi iuidpi debere infantei ad baptiimum^
niii onfe trei uptimanoi paiehce,
NoD liceat ante duas sepiimanas pascbae, sed anle
Ires ad bapiismum snscipere aliquem, oportet autem
iu his diebus ul bi qui baptizandi sunt symbolum
discant et quinta feria novissimae septimanx episcopo
vel presbyiero reddant.
L. De non iolvendo jejunio quinta feria paichee.
Non liceat quiiita feria novissiinae sepiimaiia; jejn-
uiitm solvere el omnem exbonorare Quadragesimam,
* Hic et sequentes eanonum lilnli desumpti sunt
ex Tolrtanis Codicibus, cutii desint in A.
^ B.li..T.i, S,sa^rano.
D
^ dragarense: ii. sss
sed sincere abstinentes tntam Quadragcsiinam per-
exire aridioribtis cibis uientes.
Ll. De chrismate conficimdo.
Omni tempore episcopis liceat chrisma conficere
et per suas dioeceses desiinare, ita ui ad dirigenduiu
chrisma dinconus aut subdiaconus anie diem pascliae
de singttlis Ecclesiis ad episcopuin desiineniur.
Lll.iVoii liceat preibgtero^ episcopo prcesente^
chrismare.
Presbyter, prsesenie episcopo, non signet infanies,
nisi forte ab episcopo fuerit illi praeceplum.
Llll. iVoif licet preibylero ante episcopum tn
baptisterium introire,
Non liceat presbyterd prius ab episcopo in bapii-
sterium iiitroire, sed cum episcopo, nisi forie aui
absens fuerit aut aegrotus.
LIV. De pragnantibui baptizandii.
Si qua mulier praegnans desideraveril gratiam
liapiismi percipere, quando voluerit habeat polesl^
lein ; nam nihil in hoc panicipat mater infami qni
nascitur propter quod unicuiqtie propria posse vo-
Inntas iii confessione .monsiretttr.
LV. Qmd in aUm offerri oporteat,
Non oporlel ailqoid aliud iii sanctuario 624 of<r
ferri praeier panem et vinum ei aquam, quae iii lypo
Gbrisli benedicuniur, quia dum in cruce penderet
de corpore ejus sanguis effluxit ei aqua. Hasc tria
unam sunt in Christo Jesu, bsec bosiia ei oblatio Dei
in odorem suavitatis.
LVI. De presbyterti forasticii,
Forasticis presbyteris praesenie epis'opo vel pres-
hytero civitatis offerre non liccai neque ministrare
in populo, nisi forte illis abseniibus.
LVII. De non jejunando in die dominico neque
genu/leclendo, simiiiter et in Quinquagesima,
Si quis presbyier propter publicam pcenileniiam
a Bacerdote accepiam aut aliqua necessiiate die do-
minica pro quadam religlone jejunaverit sicut Mani-
chaei, anathema sit. Similiier et quod ab apostolis
Iraditiim caiion tenet antiquus, placuii tam per
oinnes dominicas quam per omnes dles paschae
usqiie ad Quinquagesimam non prostrati iieque bu-
miliati, sed erecto vuliu ad Dominum orationum foo-
gamur officio; quia in ipsis diebus gaadium resur*
rectionis Domini celebramus.
LVIII. De non prtegustandis carnibui et non
exiecrandii.
Si quis non pro abstinentiao disciplina, sed pro
exsecraiione- ab esca carnium se abstines placuil
sancto conciliout praegustel, el si sic vult absiineal;
si autem spernit ita ul olera cocta cum earnibus non
degusiet, iste uon obediens nec suspicionem liaBresia
a se reiiiovens deponatur de ordine clericatns.
LIX. De eo quod non liceat eacerdotibui vel clericii
incantaturai vel Ugatwoi facere,
Non liceat clericis incantatores esse et ligaiuras
c B. R., iaerarium,
^ i£.. B. IV., T. 1, 2, U.y epiicopo,
• £. 3, U., consensiif.
S83
COLLLCTIO CANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA.
584
focere, quod est colligaiio aniuiarum. Si quis \i£c A 696 rtsHqui» sunl deposlt» ibi pro derunctis obla*
fjcit, de Ecclesia projicialur.
LX. Pion Uceat iaardotibut vel elericis speclaculU
intereise.
Non liceat sacerdotibus vel clericis aliqua specta-
eula in uoptiis vel in conviviis spectare, sed oponet
ante«tuain iiigreciiautar ipsa spectacula surgere et
recedere inde.
LXI. Non ticeal eonvivia facere de confertis.
Noii liceat sarerdotes vel clericos sed nec religio-
sos iaicos convlvia facere de coiifertis.
LXIf. De Uiuris vel negotiorum lucris,
Si quis obliius tiniorem Domini et sanciam
625 ^cripiuram quae dicit : Qui pecuniam suam
non dedit ad usuram^ post banc cognitionem inagni
tionem offerre.
LXIX. JSon liceat Christiams prandia in monmmantm
portare,
Non ticeat Christianis praudia ad defunctorum se-
pulcra deferre et * sacrificia reddere mortuorura
Deo.
LXX. Non lieeat clenes vel laieis eatholieis ab htni'
licis eulogias accipere aut eum ipsis vei uhism&iieis
orare,
Non liceat clericis vel laicis catbolieis ab ba^reti-
cis eulogia» acripere, quia maledictiones sunt magis
quam benedictiones, neque liceat aut cum haereticis
aut scbismaticis or.ire.
LXXI. Non liceat Christianis observatsona diversas
attendere.
concilii feneraverit et cehtesimas exegerit aut ei B gi quis paganorum consuetudinem sequens divinos
quolibet iiegotio turpia lucra quscsierit aui per di-
Versas species vinl vel frugis vel cujuslibet rei
emendo vel vendendo aliqua incrementa susceperit,
deposi^us de gradu suo alienus habeatur a clero.
LXIII. De clerieis qui ad matutinum et tespertmum
non veniunt.
Si quis presbyter vel dlaconus vel quilibet clericus
ecelesi» deputatus, sl intra civltaiem fuerit autin
quolibet loco in quo ecclesia est, et ad quoiidlannm
psallendi sacrificium malutinis vel vespertinis boris
ad ecclesiam non convenit, deponatur a clero, si ta-
men castigatos veniam ab episcopo per satisfactionem
uoluerit promereri.
LXIV. Non liceat clerieos dominica ab ecelesia abun-
tari. C
Non liceat quemlibet clerlcum die domiulea ab ee-
clesia absentem esse, sed roissarum solemnibiis iu-
leresse et jejunio.
LX V. Non liceat elerieos ante horam tertiam orandere^
' nee ad mensam aecedere vel recedere sine hymno*
Non oportet clericos vel laicos religiosos anie sa-
cram horam diei teriiam inire couvivia, neque ali-
quando clericos nisi bymno dicto edere panem , et
post cibos gratias auciori Deo referre.
LXYI. De attondenda coma clerieorum vel habitu
ordinato,
Non oportet clericos comam nuirire et sic mini-
Birare, sed aitonso capite, pateniibus auribus, et sc-
cuiidtiin Aaron talarem vestcm iiiduere, ut sint in
babitu ordinato.
LXVIL Non liceat psalmos poetieos in eceUsia dieere
nec libros apoeryphos tegere.
Son oportet psalmos compositos et vulgares iii ec-
clesi;i dicere» iieque libros qui suni exira catioiieui
iegere, nisi solos canonicos Novi et Veteris Tesla-
menti.
LXVill. Non lieeat euper monumenta mortuorum mis»
sas tenere,
Non opoitet clcrieos ignaros et [7. 2, aui] prse-
sumptores super monomeola iii campo niinisteria
[T, 9, mysieria] ponare aut dislribiiere sacramenla,
scd aut in ecclesii» aut In basilica ubi mariyrum
^ iC., B. R., T. 1 , 2, e/ sacripcare de re morluorum.
etsortilegos in domosua introduserit, quasi ut ma-
Iiiui foras miitant aiit maleficia iuveniant vel liistra-
tiones paganorum faciant , quinque annis poDnitea-
tiam agaf.
LXXII. Non lieeat Christianis tenere traditiones genti^
tiumy observare tunes aut stellarum cursum,
Non liceat Christianis tenere tradiiiones geiitilium
et observare vel colcre elementa aiit lun» aut siella*
rum corsum aut iiiaiietn signorum fallaciam pro Jomo
facieuda vel ad segetes vel arbores planiandas vel
conjugia socianda , scriptum est enim : Omfita qum
facitis aut in verbo aut in opere^ onmia in nomine Do»
mini nostri Jesu Christi faeite^ gratias agentes Deo,
LXXIIf. Non liceat Kalendas observare.
Noii liceat iniqoas observationes agere Kalcnda-
rum el otiis vacare gentilibus neque lauro aut viri-
diiate arborum cingere doroos. Oinnis bcc observ^-
tlo psiganismi est.
LXXIV. Non liceat medianales herhas cum aUqna
observatione colligere,
'Non liceat iii collectione herbarom qnae medici-
nales sunt aliquas observatioiies aot iiicatttaiiones
attendere, nisi tantum eum symbolo divino aut ora-
tione dominica , ut tantuffl Deos creator omniam et
dominus honoreior.
627 LXXV. iVoft lieeat mulieres Christianas in
lani^iis atiquid observare,
Non liceat mulieribus Christianis aliquam vanitt-
lem iu suis lanificiis observarOv sed Doroiaum invo«
*^ cent adjutorem qul eis sapientiam loxendi donaviL
LXXVL De aduUeris.
Si cujus uxor adulterinm fecerit aul vlr in allenam
uiorem irruerit, septem annis posnitentiam af;int.
LXXVII. De mulieribus /omtVertta et abortnm facien»
tibus,
Si qua mulier fornicaverit el infantem qui exiiide
fuerii nalus occiderit, et qu» studuerit abor&uni
[jE,t T. 1, 2» abortuffi ] facere et quod coneepturo
est necare aut cerie ut non concipiat elaborat, sive es
adulterio sive ex legiiimo conjugio» has talos mulieres
in mortereciperecommunionem priorescauonesdecrt*-
veruut. Nos tamen promisericordia sive tales mulieres
Mi €0?(GILIA fliSP^NIiG. *- mtACARENSE m. tM
sin» cimctM seelemi ifMnim 4Mim annis »g^r« A recipini sacrameAtnm. Qnod si el lianc raeiisuraiii
aliquisti-aiisgres&Ui fiierii, sacramenium in eittucuiw
poeniieniiaffl jiidicamiis.
LXIVIU. D0 iwmicidh wUuntario vel non talunumo.
Si quis Yolttniariebomicidiiun fecerit, ad januam
aeelesl» caibolicae semper sulijaeeat et comiiiunio.
m»m in exiiu vii« su» recipiat. Si aulem non volun-
taie, seci «asualiquod homiciiiium fec^rit, prior ci-
oon septenamus agi pOBiiiiemiam jnssii , secundus
ranon qiiinque annis mandavit.
LXXIX. De muliero qwB duos fruirei iu conjugio vei
viro qui duae iororee Jiabel.
Si qna raulier duos fratres aut si quit» vir duas so»
rores habuerit, a c^immunione abstineaniur usquc ad
niorieii : in morte autein eis conimunio pro niiseri-
cordia deliir. Si vero superviierint cominuniotie ac»
cep^aet de innriniuUe convaluerint , agant posniien- B
liam plenain leropore consiiiiiio.
LXXX. De hi$ qui nuptiis irruunt»
Si qu s multisnuptiis fuerii copulatus, poaiiitentiaiB
agat : coiiversatlo auiem et fldes poenitoiiiis compen-
diai tempo<(.
LXXXI. De hi$ qui $e ammalibus commitcuerunt.
Sl quis ante viginti annos iii cujustibet animalis
628 conimisiione peccaverit, quiudecim aiiuis in
buiuifitaie sobjaceat ad ecclesi» januam, et posi hos
IG., post hoc] alios « quioiiue duiios tantum coinmu^^
uiftoe leceptus pcenitentiam agat, et^c graliaai ha-
cramenti suscipiat. Interrogeiiiur auiem alii de eo,
qoalem viiam in piBniteniia egerit ei sic Gomnumio
seqtriiur. Oportet enini laies interdasmoniososorare,
LXXXII. De hi$ ijui u$que ad finetn vitw in peccat$
perduranif et tn exilu eotnmunionem expetunt,
Si quis do corpore e.\»ens uovissimum et uecessa-
riuin cominunionis viaticam expelit, non ei denegt*-
lur. Quod si in des})eratione positus post perceptain
Goramunioiiem iteruinsanus fuerii factus, tantum ora«
liunis pariiceps sit, nain non »ccipiei sacramenium
(tonec constiiutum posnileniiir. ini^ileat tempus. Qui
ergo in exilu inoriis sunt it desiderant accipere s «-
cramenlum, cuin cunsideraltotie ct probatione epi-
scopi accipere debennt.
LXXXm. De hi$ qui inifante$ iu eccle$iam per nimiam
iuxuriam a $acram€nto $e ab$tinent,
Si quis inlra ecclesiam Dei et sacras Scripiuras la-
bulando non auilit et pru liixuria sua averiit se a
communione sacrameiiti et in observandis niysieriis
declinat coustiAtain reguliim disciplinae, Istum talem
projiciendum de Ecclesia catliolic^ esse decernimiis
donec peeniifsmiam sgat el oUendat fruciuin poeui-
leniias sn» , ut possit ^ communione percepta indul-
geniiam promererl.
LXXXIV. De .excommunicati$.
Non Mccat commonicare excommunicaiis neque ia
domos eorum introire neque 'Onire cum eia ; ne^oe
lieeat in alia ecclesia susclpi qui ab aiia ecclesia
gregainr. Sl auiero allquis episcopus, aui presbylor^
iiis misericordiam Gonsequaiur. Si qois auiem post .. . ..... T • .. ^ •
.^. .. . . ^ . . . '^ . C aot diaconus, aut quilibet ecdesiasticus excommuni-
viginti annos babeus uiorem buic peccato irruerii. ^ _ . .. . . •. _ .:«-
... . .^ ..... . . cato communicaverit, quasi perturbans omitem disci*
vigioii et qwnque annis bumilitati subiaceat, et quin- ,. ^«i^„«-.«.. .. ^.-™ :«^...-
^ .... . plinam ecciesiasticam escommuniceiur.
qoe annis orationibus lantum commumcaus postea
■ M,f B. R., U. , o/ifs quinque onni$ in orationie tan* ms, eic.
riim communione r0ceptu$. G.« aliis quiHdecim on- >> B. R., T. i,2, G., iiiar, d^precans, ?/< possil.
s
LXV
CONCILIUM BRAGARENSE TERTIUM
HABITUM ANNO IV OLORIOSUaiAIi DOVINI
'630 Dccenter satis per divinum Spiriinm
in Bracirensi urbc coUecti de his quae Inlra Dei Ee-
cle^iam perver^a actione gerontur tractaiuri conveni-
mas, ul adjuvante nos ilto qui dixit : Ubicunque fue» D
rint dno vel tret in nomine meo coltecti ibi ero in medio
eorum^ port animo parique devotionis studio exsur-
gentes male habltos eistirpemos errores. Etenim
dum nos in unom synodalts aetio aggregassei, debi*
tis in sedibos collocati primum de sanctm fldei saera-
nieiito coepimus habere sermonem, scllicet ne ant va-
iiitaie dispuiantinm, aui nescientia simplicium erroris,
qoidpiam in hoc sacrosancto sacramento fldei leoere-
tar. (Jtide Com omnes nos in vera fide uti specitlnm
perlustraremus illsesos in eo qnia nnllom nostrorum
scbismatici erroris roedaverat turbo, sed vera nos et
•imples iD hoc sacramento apostonra ostenditidoneos
prsdicatio, graiesomuipoienti pr>regimnsBeo:qtiam
lamen nosir« fidei regulam ipsis verbis atque sen-
Patrol. LXXXIV.
NOSTRI WAMBANIS RB6IS, J3RA DCGXIII.
tentiis commemoraiido reieiimos, quibus eain in
conventu MicaeDi concilii declaralani esse sciDUis.
• • •
CrediiKus in mium Deniti Pairem (Hnnipotenteiu.
ractorem cmli ei lerrae, visibiliom omnium ei invisi*
billiim eonditorero : et in unnm Pomioum Jesnm
Cbristam Filiom Del unlgenitum , es Patre iiai^m
anle omnta saecula, Denm ex Deo, lumen ex iumio<s»
Deuin verum es Deo vero, nalura uon (actiiin » her
mou^ion Patri, boc est ejustiero cuin Paire subsian"
li«, per qoem omnia raeta sunt quJS iu coelo et qua
in terra ; qui propter nos et propter noatram sa'utem
de8ceitdit,et incarnatus est de Spirilu sancto.ex Ma-
ria Virgine homo Gsctiis, passus sub Poniio Pilato,
sepultus lerlia dle resurr^ait, ascendlt in coalo^ se- '
det ad dexterAm Patris, inde[^. A., iterom] veiiturqs
in gloria judicare vivos et mortoos, ciuus regni noii
erit finis : credimusel in Spiritum sanctum dominum
et vivjficatorem, ck Paireei Fili) procedeniem. cuin
19
S87 COLLFXTIO CANONUM S. ISIDORO niSPAf.. ASCRIPTA. m
Patre ct F^iiio ailorandum et glorificanduro, qui locu- A vero quod pro cofnpteroenlo eoromonionls fiitiftmin
IU8 esi per prnpfietns : in unain catbolicam atque
a|io8tolicam Ecciebiam : coulliemur unum bapfisma
in remissionem peccatoruro «, exspcciamus reBUire*
ctionem moriuorum et viiam futuri sxculi. Ameiu
Po8t hujns sanclae fiilei sacraiuentum relatus est
in cogiiltionem ^ omnium nosirorum error manifestus
pariter et diTersus , qni lanta debet disciplina; arie
retundi quaiita et perversiiate coinprobatur adiniiti.
Quidaro enim in sacrificiis Domini relati sunt lac pro
▼ino, pro ^ino boirum offerre : eucliarisiiam qiioque
Vino maitjJam pro complemento communionis cre-
diint populis porrigendain ; el, quod pejus his oinni-
biis est, quidim sacerdotum in vasis l^omini epiilns
sibi apponunt et manducare in ris praesumunt. Qui-
tradunt eucbarlstiam popiilis nee hoc prolatnm ei
Evangelio lesitnionium reeipit , ubi aposlolis eerpus
suum ctsaiiguineroenmmendavit; seorsum enfm pa-
ni8 et seorsoni ealicis commeifdatio menioratur. N»m
intinclum panem aliis Christum pnebuisse non legi*
mus,exceptO'iUi tantum dli^cipiilo quem intiiicia buc-
eella magistri proditorem 08t<*iiderei, non qu» saera*
menti bujus institutioncm signarct. Nam qood de in-
eipresso botro, id esl de uvaniin graiiis populus cnm-
municalur, valde est oninino confusum; caJiienim
dominicu9, juxta quod qiiidam doctor edisserit, vino
et aqua permistus debel offerri ; quia vid mus \n
aqtia populuin tntelligi, in vino vero ostendi sangui-
nom Chjplsti. Ergo quando in calice vino aqua tuisce-
dam eiiiim e sacerdoiibus relati suui quod, ecclesia-^B tur, Christo populus adunatbr et credentium plelis ei
in quem credidit copulaiur e( jungitur, qux copulalio
• el coAjiinctio aquse et vini sic miscetur in calice Do-
roiDi ut comniistio llla nnn possit scp Tari. Naiu si
yinum tantum quis oiT**rat, sanguis Christi incipit
eese siue nobis; b\ vero aqua aii sola , plebs inci|iit
csse sine Chrisio. Ergo quamlo b<itruni snluai ofler-
tur in quo vini tnntiim eflficienlia d«*moii8tratur, sa-
lutis nostrae sacranieiilum negligilur quo i per nquam
aignilicatur : non enim poiest calix Domini es^se
aqna sola aui vinuin soliim» iiisi ulrumqtie misceatur.
Et ideo quia jam ei lioc pluriaia et muliiplei majo-
rum emanavil seuteniia, quorum pietas in Deum re*
ligifisa borum sacramenlorum el elficientias copiose
632 di^seruit et institutiones verissime declaravit,
C omnia talis error atque praesuropiio cessare jam de
ca*tero debei, iie perversorum iuordinata cmnpago
staiuin veriiatis cnervet. Et Ideo nulli deincep^ iici-
luin erll aliud in sacrificiis divinis oflerre, nisi juiu
aiiliquorum senteniias conciliorum panem tanium d
^licein vino et aqua permisium. De cxtcro aliter
quain prseceplom esi faciens Undiu a sacrific^indo
cessabit, quantliu legllima poeniteutias satisfaciicna
correpius ad gradus sui omcium rcdeat quem amisii.
11. Ne vasa Domvto sacraia humanii u$ibu$ temant.
Oinni cura omnique studio providendum esi ne hi
qui locum vldeutur obtinere regiminia coniumeliaoi
yideantur inferre coeleatibus sacraroenlis. Eteuiro«
quod et audiiui horribilc cl visui exsecrabile jadi-
catur, relalum nobis est quod quidaro sacerdnium
sticae consuetudinis ordine pra:tcrmis80, luissam s\n^
orariis audeaut dicere, et quod iii solemnibus ^ niaf'
ijruni reliquias suo collo Imponant ei in sellulis r.dn
ab aliis se portandos nisi ab albatis diaconibus cre-
dant. lllud quoque quod plerique sacerdotum abtqoe
lestiroonio curo femiuis commorentur, et quod qui-
dam illorum bonoratos fratres suos verbcribns indl-
screiis sobjiciunt ; neaion et illud quod quidam Si-
roonis eupidiUle arrepti quos ordinaturi sunt snb
cauiioiie dlmittaul, qualiter poslqnam ordinati rue-
riot pecuniam ab iilis promissam accipiant. Iliud
quoqoe quod familiam ecclesiie in propriis laboribus
4|ua68aat, damDum rebus dominicia faclentes. Quae
omnia ne coufuse viderentur esse prolau» di8creti8
liittlorum ordhiibus eredimus subneclenda.
1. E/f, repuUu emnibut ejrinionibui siip^sirrtonum, oo-
ms fanlum et vinum aqua permistum in utcrifieio
offeratur.
Curoomne crimen atque peccatum oblatis Deo sa-
ciificiis deleatur, qoid de cxiero 631 P^o delieto-
rum expiationc Domlno dabitur quando in ipsa 8a-
crifleli oblutlone eiraturt Audivimus enlm quosdaui
&chismatica ambilione detentos contra divinos ordines
tit aposlollcas insiiiutiones lac pro vino in divinis sa-
criflciis dedicare, hIios quoque intinciaro euchnri-
«liaro poputis pro complemenlo Goromunionis porri-
gcre, quosdam etlam non eipressum vlnum in sacra-
menlodominici calicis oflerre, sed oblatis uvis populis
eommuiiicare. Quod quam sit evangelice atqoe apo-
stolicae doctrlnai contrarium et coiisuetudini eccle- D crilega temcritate praecipites vasa Domini in p:oprios
siastic» adversnm , non dlfflcile ab ipso fonte veri-
lalls probabitur a quo ordioata ipsa sacraroentortim
mysteria proceeseruut. Curo enim niagister veriutis
Terom salutis nostrae sacriflciom suis commendaret
dlsclpulis, nnn illum lac, sedpanemunlum ei calicerii
sub hoe sacramento benedixlsse cognoacimus. Ait
enliii evangelica veriias : Accepit ieeue panem et ca-
(ieem^ et benedicens dedit ditdputis suis, Cesset crgo
lac jn aacrifieando offerri, quia manilestum etevi-
«lens exempknn evangelieas veriutis illuxit, quo<l
prsier panem ct vlBUm aliud oOierre non aiult. lUud
* T I S, ••<•
MUum.
, carnis resurrectmem, ei
usus assumaiit epulasqiie sibi in eis comesiuri ap|M^
naiit. Quod malum ei obaiupenies deflemos ei de-
fleiites ob8iope8cimua« ol illic humana lemerius sibi
cpuiam prsparet ubi sanclum Spiriium cogiioscitur
advocasse, et ibi eaum carnium crapulatus a>suiiiai
nlii divina visus est celebrasse roysleria, et tu qnibiia
unl» rei saeramenium pro expiaiione delicturum
percepil in bia expleat volunlatem ludbhi siii. Ek
ideo bujus de caeiero praestimptionis pcrsoua, qu.-vs
8ciendo divina vau vel ministma aut iu. uaus sui la
Iransioleril aol comedere in bis vel pocuiuut sibi «u-
^ B. tt., coUaiiotfem. E. *, T. I, concionem^
* D. R., E.4, T. I, 2, solemnitatibus»
500
589 CONCILrA IHSPANLE. — BUAGARRNSIi; 111
fueiiUum elegeut, gradus sui Yel officii periculum A ^lus apuil homiucs gtoria Inttimcscant , quasi ipsi
sustiiicbil ; ita lameu ut si de sxcularibos fuerit, per
petua excommunicatioue danmetur; si vero religio-
6U89 ab ofOcio depoiialur ; sub bac qnoque damna-
tiouis sententia et.iUi obnoxii tenebuntor, qui eccle-
«asiica oroamenta, vela vel quxlibet alia indumenia
aique etiam utensilia sciendo 10 suos nsus transiuie-
rini \t\ aliis veiideoda vel daiida ■ crediderinl.
III. Nt uuerdos ilne Cfario mh$am audeal celebrare.
Cum antiqua et ecclesiastira noverimus institutione
prxfixum ut omnis sacerdos cum ordinator orario
utroqiie hiiinero ambiatur, sciliret ui qui impertur-
batus prascipiiur consistere inter prospera et adversa
virliitum semper ornamento utrobique circumepius
sinl reliquiartiui arcu levitu! albis iiiduti iu selluli«
eos deponant. Qux detest^nda praesumptio abrogari
per ouiiiia debet, ne &ub sanclitatis specie simulata
vaniias sola prxvaleat, si modum suum uniusenjus-
que ordinis reverentia nou agnoscal. Ei ideo anti-
qiia in bac parte et soleronis consuetiido servetur,
ut in 634 ^68^>^ quibiisque dicbus arcam Domini
cum rellquiis iion epibcopi, &ed levitae iu bumcris
gesteni, qnibiis et iu VHieri lege onus id et imponi-
tum novimus et praeceptiim. Quud si eliam episco-
pus rcliquias per sc deportare elegerii, non ipse a
diaconibiis in sellula «ectabitiir, sed potius pedise-
qua eo una cuni populis progressione procedente ad
conveiilicula sanctarum ecoh siarum sanci« Dei reli'
. .. vuiivoiiui^uia B<iiii:iarui]i cvrii siai uiii ddiit;i<c uvt icii-
appareat, nua mtione tempore sacrmcii non assumal » . . . 1 . . ■«.» ..^.^
*»^ • ■ ^ .,. a,^ . j B quiaB per euradem episcopuin parialmntur. Jaui i?ero
quod se in sacramentoaccepisse nondnbitai? Proinde
modis omiiibus coovenit, ntqiiod quisque percepit in
consecratione honor is hoc retenlet in oblatione Q33
vel perccptione sux saluiis ; scilicei ut cum sacerdos
ad solemnia missarum accedit aut per se Deo sacri-
liciom oblaturua aut sacramentum corporis et san*
guinis Domini nosiri Jesu Christi sumptiirus non a(i-
ler accedat quam orario utroque homero cireumse-
pttts, sicut et lempore ordinationis suar dignoscitur
conseeraius, ita ut de uiio eodemque orario cervicem
pariter et utrumque huinerum preinens signum in
tuo pectore pra^ferat crucis. Si quis autem aliter cge-
rit, eicommunicationi debit:e subjacebit
IV. iVe sacerdolee
monio cum
Quanquam »nii<|ua canonuin iiislitutio d») biijus-
modi pr:f sumptione absoluias et muliiplices disei-
plinas aique itistitulioues ediderit, iios taineii brevi-
tatiH causa omnem fornicandi occasioneni cupientes
auferre, id omnimoda sanciiuus auctoritale tenen*
dam» iil nutlus sacerdotum sive quisquis ilie de clero
absque honesto ei conipetenti lestimonio, escepia
tola matie, cum quibuslibet femiuis secreiese pr»-
sumai adjungere, uon solum cum extraneis inuiieri-
iMis, sed nec ipsis etiam sororibns vel propinqnis, ne
lieentia aororum vel propinquarum mulieruiii quis-
qoia ille solutus familiarior liabeatur ad perpetran-
dnm scelus. Hujus ergo prapceptiouis trausgressor
sex niensibus se noverit pceniientiae legil>us subjacere.
qui baec instiluta sciendo adiuiplere distiilerit, quau-*
diu in hoc vitio fuerit a sacrificando cessabit.
VI. De honesla honoratorum discipUna»
Cum i)eatu8 Apostolus arguere, obsecrare vel in-
erepare in omni patientia prascipiai et duetrina, no-
viiiius quosdaro ex fratribus lantis caedibus in houo-
ratoa subdltos effervescere, quauias poteraiil latroci-
nanlium proiuercri pcrson». Et ideo qui gradus ]am
ecclesiasticos merueruut, id est presbyleres, abbates,
sive levitae, excepto gravioribus et mortalibus culpis,
nuliis debenl verberilius subjacere ; non enim est
dignuni ul pasaim unusquisque prTJaiu^ hooorabilia
membra sua, prout voluerit et cum placuerit, verbe-
percutit membra, ipse qiinqne debitam sibi subdito-
rum revureniiain sublrabal, juita illiid quod qui-
damsaplens dixit: Leviter [0.A., T. 1, i, leniler]
castigatus rcvercntiam exbibet castlganli, asperitaie
aulcm niiniai iiicrepalionis nec incre^iationeni recipii
nec salutein. Et i eo si qni^i aliter quiim dicium est
praedictos bonorabiles subdiios liceniia percepue
polestatis elaius inalitia tantum crediderit verbtran-
dos, juxla roodum verbernin quem inlulerii cxcom*
municaiioiiis pariier et exsilii sententiam sustinebit.
Vil. Ne promissfone munerum honorU ffraUa venun-
deiur»
Quia non expedit ul donura sancti Spirilus peeu-
ni.s coinpareiur, qoanqoani ex hoc anliquorum ea*
^ uoiium discipUnae et multiplices maneant et dtversfl^,
V. De damnaia prmtumptione quorumdam epinopo^ D , ^ ^ frequei.llus relundalur
mtii qui in festiviiaitbus wartyrum ad ecclestam "*"^" **"'* »01,1»»« « h . . _ ,.
^ocedentes, appemis cofh reliquiis, ab albntis dia- qnod aine iniermissione praesumitur. ideo iiovelte
tombus in sellulis vehuntur*
Bona siquidem res esf divina saoerdotibus con-
trectare mysteria, sed cavendum valde esi ne boc
quisqiie ad usum pravitatis suae intorqueat, unde soK
Deo de bt^no conscientiap placere deboerat ; seriptom
est enim : Vw his qui faeiunt opus Domini frauduknr
ter et desidiose, Vl enlm quoriimdum eidscoporuro
detestanda praesumptio nostro se coetui intulit diri-
menda, agnovimus quosdam episcopos » quod in
soiemnitaiibus martyrum ad eeelesiam progres*
8ori reliquias collo auo imponaui» et ut majoris fa-
■ In rcliquis, practer A.» donunda*
hujus institutionls formulam in^tituentes deeernimus,
ut quicunque pro couferendo cuii{uam saeerdolii
gradii aul munus quodcunque aui proniissionem mu-
neris antequain ordinetur acceperit, vel etiam poai-
quam ordinaius fnerit in aliquo se pro boc ip&o
prxsumpserit munerari, sive ille qul dederit sive
qiii acceperil juxta senlentiam Cbalccdonensts oon-
cilU gradus sui pericolum sustioeliit.
035 VIII. Se rectores ecctesice ptus propria quam
eccleiiasika ptra Lo^orare intendant.
Non decet rectorrs ecclesite in suis streimoa ei in
ii)\ COLLFXTIO CANONUH S. 1SID0R0 HtSPAL. ASCRIPTA. m
ec«1esiat(icis relius esse reini^tsos. N»m quorumdani \ regnuro ejus corroborei ulque ad ullimaai serietfu-
feiinr ophiio, quoil quidam saeerdoiuin ramilias rc-
clesix in suSs propriis laboribus quasseiit« rei pro-
prix prorecittin augentes, dominicis vero dispen-
dium nuirientes. Uiide qiiicunqne siib b<»c neglecui
ns divihas lat)drarc disrutvrit speciali placito distrin-
gendui est, qualiicr si de rebus fcu augmentis eccle-
siae quaestum tel labores rei 'pfopriae auxli, et ex boc
ecclesiasticis rebus aul neglectutn laboris exhibuit
aut mlnorationem Tel perditionem iuduxil : quidquid
iu rebiis ecclesiae minoratlonis exhibuit, totum de
rebus proprlrs ecclesiae illi restiiuat, ex cujus rebus
atque suffragiis suos conTincius fuerit ampllasse la-
bores. Quod si aliquid pro uiilltatibus ecclesi» aut
tfubsiantias espendit aut dispendii vel perditionis
tem« pr«stanfe ipso qiii eiim Palre et Spirha sau'-*
cto unus vivit et gloriatur In Triniiate Deus in saccub
Sfleciilorum.
Leodegisus ^ in Chrtsti nomlne eplscopiis, cognn-
mento Julianus, has consiitutiones secundum quiNt
nobls cum sanctis coeplscopis meis, qui mecum sob-
^cripserunt, Deo inspirante, complacnlt, relegi ei
subscripsi.
G^jnitiYHS Ecclesitt Tudensi:s cpiscopiis hti consti*
tutionibus interrui et subscripsL
Frearicos Portucalensis Ecclesiafi rpiscopus liis
constiiutionibus Interrui et subscripsi.
isidonis Asturiceosis Ecclesi» episcopus his con-
stitutionibus interfui et subscripsi.
quidpiam pertulit, si boc com.probare potuerit, to- B liela Drilaniensis Ecclebis episcopus his consiitn-
tuffi Hli a rebus ejusdem ecclesias reformabitur, pro tlonibus interfii] et subscripsi.
cujus uiilitatibus id expendisse probatur.
Graiias ttaque omnipotenti peragimua Deo :
post bncc sit pax, salus et ditttiiriiitas pii!«imo et
smatnri Christi domino nostro WainlMni regi, cujus
devittio no8'ad boc decretum Balutiferuni coiiTocavit;
diviiiam posiulantes clemeniiatn, m gloria Cbrieti
« B. it., E. 4, T. I, Leodegliiui.T, 2, Leodecisius,
Hilarius ^ Auresin» Ecclesiae episcopiis bis con-
siitutionibus interfui et subscripsi.
Rectiigenes Lucensis Ecclesi» episcopus his con-
stituilonibus interfui et suiMcrlpsi.
Hdulfus, qui cognoniinor Felix, Iriensls Ecclesi.-v
episcopus, bis consiitutionibus interfui et sub&cri|)$i.
^ i£., B. R., E. 3, 4, T. 1, 2, Alariue. U., Aiaricht.
LXVI
CONCfLIUMHISPALEWSE PRIMUM.
EPiSTOLA EiMSCOfOBUM AD PEGASIUM EPISCOPUU MISSA.
DoiDiiia sancto et reverenter a nobis honorando Q
elMriisiuio fralri Pegasio episcopo I<eander, Joan-
lesy Agapitts, Siepbanus, Basiliiis, Veiatus, Sinii-
cliis et Peirus episcopt, qni in unuin in urbe liispa-
leiisi ftdfuimus, sanciiutem tuaui chariiatis studio
aahitantes» precamur Dominum qui nos de salute tua
vel visione laetificare dignetur.
I. De mancipiii Eccletia ab epieeopo manumissii.
liiterea consedentibus nobis in ecclesia Hispalensi
tancta Jerusalem brevem inancipiorum Ecclesiae,
i|ttOS Uleriasse vlsus fuerat decessor tuus sanct^e
recordationis Gaudenlius episcopus» vestri nobis
diacones obtulerunt» ti non solum quos libertave-
rat ibideoi relegiuius, sed etiam quos proximis suis
de familiis Ecciesi« donaverat in eodein 637 brevi
receiuttimtts annotaios. Qua de re canonum coiisti-
Uita coiisuluiinus si lalis iiberus aui iransactio po- D
ittisset esae aiabiiis. Comperimus autem in canone
tfl epiicopus qui res proprias, excepto liliis ei iiepo-
tibos, alteris et iion Ecclesi» dimiserit, quidqui<l
de Eoclesi» rebu^ aut doitavit aut vendidit aut quo-
fftto modo ab Ecclesia transtulerit, irritum haberetur.
Et ideo si res praecesiorb tui Gaudcnlii episcopi
Eeclesia vestra non possiilet» liberi qui ab eo faclt
lont nou suBt legiiime absoluii liberti : cxterum si
re» iHittt in eompensationem Ecclesi» vestrae deser-
viuiit, ilii pr«>rf us maneant liberi ; nam si, ut dictum
est, prxsthum de suls rebus non fecit, Ecclcsiae
damnum otiqoe inferre non debuit. Propterea ergo
de uno conseDSu omnes signifleamus magls bttma-
nius quam severlus ci»gitantes, ut hi quos constat lali
coiiditione fuisse liberatos in jure Ecclesiae maneani
ut idonei, et peculiom snum non aliis personis, sed
tantum flliis sui^ derelinqnant. Ipsis qiioque filiitei
nepoiibus cum peculio ipsorom qiiasi idoneit iii Jore
Eccleslae permanentibus in extraneam eit non li-
ceat pertonam quidpiani trantinutare. Sed si qois
eorum sine haerede discesserit, pecufium eorum san-
cta* proflciat Ecclesias.
II. be mancipiii Ecclesiag ab epiicopo proximii siui
eoilatii.
E.1 vero mancipia quae menioratotepiseopiit de jttrc
Ecciesiae tublata tuit proximlt contutit, ti tlmilia de
propiio suo Ecclesiae iptiat non compeotavit* Eccle-
aia vestra abtqae aiiqoa oppotitione recipiat. Ilanc/
foniiam iion toium vettra, hoc ett Atligitana, terva-*
bitEecleaia, ted et ti qui per omnem Baeticam pro-
Tineiam taii coiiditinne vei aortc de jure Ecclfisias
c<MiNnearuiit pari tentontise tubjacebunt. Daruni esi
enim atqiie irreligiosom ut episeopot, qui ecclesia-
ttieis ttipendilt vivit et proprieutera toam lucris Ec<-
detite miiiine eonfert, aUorum oblationet C88 a
lure eceiesiasiieo privei.
III. De clerie.i cum quibui muHerei eohabUant.
Iiiter ceetera vero cognosciie a nobit boc deauiium
I
8*J3 CONCIUA lllSPANli£. — UISPALCNSl!: U. hdi
pro abolendu mftculis clericorum , qiiia qaidam cpi- A <^>ti gloriosisstmi duniiiii noslrl Kcccaredi regiSt
scoporum non observantes nupcr editiim concilii To-
leianl decretum miniis solliciti in subjcctis exisiuni,
proimie placnit, ut si presbyteres, diacones vel clerici
consoriia exiranearum feminanim ?el ancillariim ra«
mitlarllaiem per sacerdotis siii admonitionem a se
niinus reinoTcrint, in se^ undis judices easdeni inu-
lieres cum voliintaie et perniissu Ofiscopi compre-
heiisas in suis lucris usurpent, ut vitium boc, dum
sacerdos inbibere non praevalet, potesias judicialis
roerceal; dato tamen a judicibiis sacramento episco-
pis ut eas clericis nulla arte restiiuant; quod si
restkuerlnt, Ipsi judices sentenlia eicommunicatio-
nis feriantur. Mutieres vero illae juxta priores ca-
nones a sacerdoie*[T. %, sacerdotibus] distract» *,
aera dcxxviii ^.
Leander Ecclesi« saoclie Nispaiensis episcopus
hanc consiiiuiionem firmavi et subscripsi.
Joanoes Ecclcsise Egabrcnsis episcopus hanc con-
stitutionem firmavi et subscripsi.
Agapius Ecclesiae Cordubensis episcopus baiic con-
stitutionem firmavi et siibseripsi.
Stepbanus Ecclesis Eliberitanae episcopus baiic
constitutionem firmavi el subscripsi.
Basilius Ecclesi» Eliplensis episcopus banc con-
stiiutionem firmavi el subscripsl.
Velatus Ecclesiae Tuccitanensisepiscopns hanc con-
stitutionem firmavi el subscripsi.
Sinticins Ecclesiae Ilalicensis episcopus banc con-
preiiom earom indigenlibus dispenseiur. Quae statuta B slitutionem firmavi el subscripsi.
iiianu nostra subscripsimus. Daia ad sanciitaiem Petrus Ecclesias Acciianae episcopus banc conslilii-
Yesiram die pridie Nonas Novembres, anno quinto lionem nrmavi el subscripsi.
* B. n., E.4, T. I, %, dUlraetcsinmoMutenum Deo qiiis dee^t f •rte vox venundentur et,
votarum Iradantur serviturw. Quas tlatuta, lii A. et rell- ^ B. r»., E. 4„ T. i, orra dcxxvii.
LXVII
CONCILIUM HISPALENSE SEG13NDUM
BAniTUM DIK IDUIJM NOVEMBRIUII, ▲NNO ITONO RfiGNI GLORlOSlSaiMI PRlllCIPia SiaSBUTI ,
JBRA DCXYII.
039 I. De Teuthilfi Maiaciiana EccleutB episcopi U, De querimonUs Ful§enHi et HonotH epi^eopomu
querimomis //(/vmtis ulitjuos episcopos pro quibuS" pro quibusdam paroehiis,
dam parwhiis. q Sccnndo ciamine inler memoraios fratres nosiros
Fulgentium Asligltanum el llonorium 640 Cordu-
In nomiiie Domiiii ei Salvatoris nostri Jesu Christl
Isidoriis, Bisinnns, Kufinus, Fulgentius, lanibra,
Fidentins, Teudulfus et iionorius episcopi, qui pari-
ter 10 urbe Hispaleiisi pro aliquibus ecclesiasticis iie-
gotiia ooadunali sumus, Cuiisedenlibus igilur nobis
in secreiario sacro^anctae Jerusaiem liispalensis ec-
clesiae cum illustribo^ viris Sisisclo reciore rerum
poblicaruni alque Suauilaiie actore '^ rerum fiscalium,
suoie ^ re.'igiosissimo clericorum cffilu, prima actione
Teudulfi Malacitana Ecclesiae antistltis ad nos oblaU
precaiio est asserenUs an iquam ejusdem urbis paru-
chiam militans quondam liosliliiatis discrimine fuisse
desciss: m et ex parie siliqua ab ecclesiis Astigiunas,
Eiiberitaiias alque Egabrensis urblum esse retenum
bensem episcopos discussio agiiau est prupicr paro-
chlaoD basllicaa, quam borum alier Celilcentem «, al-
ler Regiuensem asserotl; ei quia inur ulrasque partes
iiacumus limltis aciio vindicau est, cujus quamvis
velusu relenlio Dullom Juris pra^judicium afferrec,
ideoque ne in duirium ultra inter eos nostra devoca-
relur senleniia, prolaiit canonibos synodalia decreu
perlecu sunl , quorom auciortua prcmonet iu opor-
lere inbiberi cupidiutero ui ne qnis lerminos aii^mis
usurpei, ob hoc piacuil inter ahernas parUs inspe-
ciioDis viros millendos, lu ot sl in dioecesi poasideu-
tis aium baallicam veieriboe signis llmes pnefixus
monsiraferii, Eccleaiae citjoa esi josu retentlo sit
i*ro qua le placuil ut omnls parochia qua; ab anliqua ^ «lernum doroiDiom : quod si et iimes legilinius eam*
ditione anie miliurem bosiiliiatem reiiuuisse Eccle-
si;im suain comprobarel, ejus privilegio resiitueretur.
Sicui eiiim per legem mundialem bis, quos barbariia
(eritas captiva necessiuie Iransvexit, postiiminiu re-
vertentibus redditur antiqua possess o, non aliter ei
Ecclesia receptura parocbiain quam ante relinuit cum
rebas siiis, sive ab aliis Ecclesiis possideaniur, sive
in ctijuslibet possessiouem transfusa suut, non erit
oUjictetida pnesGriplio Umporls ubi necessilas inter-
esi boetiliutis.
• Ex il5., E. 5, 4, U., G. In A., rectore. In B.H..
T. 1.2, tme^ore.
»» T^ I, inslante. T. 4, adsfanie.
dem hasilicam doo eooclodei, sed tato longi leropfiriB
probator objecu pnescriptio, appellallo repeiemii
eplseopi non valebit, quia llli Irloennalis ohjeciio si-
lenlium poDll. lloe enim el aaecularium princlpnm
edicta praeeipiunt et praesulom Roinanorum decrevii
aoelorius. SId vero infra metas triceiinalis lemporis
ezm aiieoos urminos bi^silic» injusu reientio n*-
periinr, repetentls opiscopi jorl sine mora resliiuelur.
ill. ih deseriorihus eUricis ui episeopis suis res^uuntur.
Tertla definitione ad nos oblata precatio esi a re-
verenlissiroo fraire oostro Carobrane lulicensi e|d-
« Et iE., B; B.,E. 5. i. In A., Cetsitemem, Id T
I, 2, Ceiesticensem, In U., G., Alticensem.
JSfl-'?
COLLEGTie CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCniPTA.
S0(
sc<)|tu pro quodam clerico Spassando, qui deserens A ^is Ectlesias presby tercm a pontFflce suo injusie olini
Ecclcsiae su» culimn in qua dieatus ab inranti» ex-
urdils fiierat ad Ecclesiam Cordubensem se contulit ;
queoi eleglinHS, ut si niliil propoReretur de eo ciira
di4atationis objecia proprio reformaretur episcopo.
^crlbiiur enim in lege luundiali de colonis agrorom,
iit ubi esse quisque jam cocpit M perduret. Non ali-
tur 641 ^^ de clericis qiii iti agro Eeclesix opeian-
itir canonum decreto prscipiiur, uisi ut ubi perma<
iieant ubi coeperunt. Ideoque placully ut si quis
cericus ministeriis Eeclesiae propri» destitutis ad
aliam transitum fecerit, compellenie ad quem fuerft
fracerdote ad Ecclesiam qiiam prius iRColueiat remit-
latur. Qui vero eum lusceperit nec siatim sine alto
nisu exceptionis ad propriam Ecclesiam remiitenduni
dejecium et iniioceniein exsilioconderonatumy quem
rurstis ordini suo restiiuenies id denuo adversus pr-e-
sumptioneui nostram decrevimtis, ut juxta priscorum
Patrum synodaiem sententlam nulliis nostrum siue
«oncilii examine dejiclendum qiiemlibel presbyterein
▼el diacouum audeat ; nam mulii sunt qui indiscussos
potestaie lyrannica non auctoritaie canonica dam-
nanty et sicut nonnullos gratiae favore sublimanl, ita
quosdam odio invidiaque permoii humiliant, ei
ad levem upinionis auram condemnant quorum cri-
nieu noii approbant. Episcoptis enim presbyieris ^ ac
ministria solus honorem dare potesl, auferre solus
iion potest. Si eiiim bi qui in s£cuIo a dominis suis
honorem llbertatis adepti sunt in servitutis nexu non
elegrrit, quandiu eum restituat communione se pri< B revolvunlur, nisi publice apud praetures tribunali •
vutuni agnoscat. Desertorem autem clericum cingulo
honoris atiue ordinis sui exutum aliquo teinpore
inonasierio deligari convenil, sieque postea in ml-
iiisterium ecclesiasUci ordinis revocari. Nam noo po-
terit in talibus pervagatiunibus abolerl licentia, nlsi
fuerlt iii eis propter correciiunem discipliDaa subse-
cuia cenaura.
IV. De blgamii ad pmh^terium ae/ diaeomtum non
premovendii.
Quarla actione nttntiatnm est nobis apud Astigita-
nam Ecctcaiain qunEdani nuper ordinaiiones iiliciias
exstltisse, iia ulquidam viduarum mariti levaarmii
roinisterio sacrnrentur: quos quidem couvenil a
furo fucrini accusati, quanto magis bi qui divinis al-
taribus coiisecraii boiiore ecclesiaslico decorantur?
Qiii profeclo nec ab uiio damnari nec uno judicanta
poierunt bunoris aui privilegiia exui, sed prac^eiil^ti
syaodali judicio, quoJ caiion de illis praoceperit de-
finiri.
Vil. De hii qute prohibentur preibiften$ ttt ecduia»
iticii iacramentii,
Sepiimo exainine relatitm est nobis venerautisst-
nmin quondam AgapiutiiCordubensissedis ^ episco-
pum frequeuter preabyteres destinasse, qui absente
poutidcealtaria erigerent,basilicasconsecrarent :quod
quidem non est miriiin id pra^cepisse virum ecclesia-
gradu huscopto in irritum devocari, ncc ultra provebi
.d diaconii minisierian. qui conlr. diviua a.que tc- C ■"""» «'•**=''»'"» '?""!"" *' *•»"•" ' •*"•'•" "" ""
clesiasiica jura instituU reperiuntur. • '" »"cerJ»i»<« inin.sieri,.ra delegatum. Ergo ne uUra
V. Ne iretbyttr diaconum aut preOnferem ordinare '"'" » '"""» "*^""' "'"^t^-^ ^»""""'" »«"*«""»
prwsumaL
Quiiito judicio ail cognilionem nostram Aniaiit
Egabreiisis diaeoni relalu deduclum esl de quibusdam
ip»ius Ecclesias clerici'»» quorum dum uiius ad pres*
byterium, duo ad levitarum .miuiaterium aacrareiitur,
apiscopus eorum oculorum detentus dolore fertur
Hianwii auain super eos tantom posuisse» et presbyter
qoidam iliia conira tcelealasticum ordinem benedictio-
iiem dediB&e ; qui lici-t propier taniam priBsumpiioniB
audaciam poterai accusatus judicio praesenti dam-
iiari, si adhue in corpore positus non fuisaet iiiortia
vocatlone praevenius : sed qnia Jam ille examinl diviiio
staluendum oportuit, scienles quia sicul presbyiero
iilicita consecraiio cst altariuin, ita ct constitutio. la
divinis eiiim litteris praecipiente D.>niiuo solus M 'yses
in Taberiiaculo Dei erexii aliare, solus ipse unxil»
uiique quia summiis sacerdos Oei erat, sicut scrlptuai
est dc eo : Moytei et Aaron in iacerdotibut ejui, Ideu*
que id quod tanium facere principibas »acerdolum jus-
suin est, quoruiu typuin Sluyses ei Aaron lenuerunt,
pre&byteres qui flliorum Aarou gfstant figuram arri-
pere non praesumant. Nam quamvls cum episcopis
pluriina iliis minislerioi um « coininunis sit dispensa*
tio, quaedam lamea auctoiitaie veteris043 1^'s»
reliciHs buinaiio judicio accusari oon poteai, lii qui D quaedam novellis ecclestasticis regulis sibi prohibiU
sapersuiH ei ab eo non conaecrationis tituluin^ sed
ignominiae putius eloquium ■ pcreeperant» ne sibi li-
cenliam laHs ultra iiBurpatio f»eiat, deLTevimua ut
gradu sacerdotalls Vri levitici ordiiiis, qaem perverse
adepti sant, depositi atquo judicio abotantnr [Fmne^
sibjieiantur|. Tateseniin mbriio judicati suni remo»
v«*ttdi, quia prave itivonti suni consttluli.
€42 V'* ^ preibpterii tel diaeonibui ab uno epiuopo
non depifuendii.
Sexla acliono eoiuperimus FragiUnuin Coidiibea-
• /E., B. R , E. 4, T. I , U., G., etoginm, T. 2, enlo-
ginm,
t> lii reliqtris, pr.Tl<»r A.« iaccrdotibvi,
c ij. H., E. i,T. ^ 2,U., (;., npuii pratorei ac
uuverint, sicul presbyterorum el diacunorum ac vir-
ginuiu consecralio, sicut constiluiio altaris, beiie-
diclio vel uiictio, siquidem nec licere eis ecclesiam
vei aliarium consecrare nec per imposiiiuueui manus
lidelibtis baplizalis vel cunversis ex b.i-rcsibus Para-
clituiu Spiritum Iradere, nec chri:iiiia conficere nc^c
cbrismale baptizatorum froniem sigiiare, sed nec pu -
blice quidem in niissa quemquain pae.iitentium rccaii-
ciliare, nec formatas cuilibcl («pisiolas initlero. U;cc
eiiiin omiiia illiciu esse presbylL-ris, quia poiit.llcatus
pvawdee ifi/bwta^.
^iE., B.R.,t:. 4, T.,1,2. U..C., nrfii*.
' /E., li. i;.,E. 5y 4, U., wyHcriorum.
ISn CONCILIA lllSPANIiE. — UISPALEMSE II. 598
■liieeni oon liabeiil ; quud solis deberi episcopis au- A Si quis autem, f|uo(l absii, nostruiu vel iiobis 8ucce«
cioriiate canonum pr.i'cipilur, ul per boc el discreiio
Ifraduuin el digniuiis fasiigium suinmi poniiticis de-
monsiretur. Sed iieque coram episcopo licero pres*
liyleris in baptist<?rium iulroire, iieque praesenle an-
lislite inrantem tingere aat signare, nec pceniteutes
sine pra!c'epto episcopi sui reconciliare, nec eo prae-
aeute sacrdimt utuin corporis et sanguinis Christi con-
ficere, nec eo corain posito populum docere vel be-
nedicere aut saluiare nec plebem utique exhoriari.
VUI. De $uperbi$ EceU$ia iiberii$ ui ad urvitmm re-
vocentur,
Occava discussio esi agttata de qiiodam Eiiseo ex
faiiiilia Egabreiisis Kcclesix, qui ab eplscopo suo tra-
ditiis liberuti de libertate confeslim ad coutuniaci»
denlium sacerdotum quodlibet monasterium aut vi
cupiditalis exspoliandum aut siiuulatione aliqua frau-
dis convellendum vel dissolveiidum lentaveril, ana-
thoma effectus maiieai a regno Dei exlraneus, nec
profifiiat lUi bonum fidei vel operis ad salutem qui
lanii el Um salutaris vitae destruxerlt traniiieui.
Super haec etiam universi Baelic» provincie episcopl
congregaii eumdem ^ sacrilegum el eversorem a com-
munione suspendant, convulsiim monasterium cuin
rebus suis resiaurent,ut quod iinpie unus subverlerit
omnes pie reforineiit.
XI. De mona$tern$ vtrgtnum «1 a monaehie tueantur»
Undecima aciione consensu communi decrevimus
ul monasleria virginum in provincia Baclica ^ condita
niorbum iransiliit, sicque per superbiam non solum B monachoruro administraiione ac prassidio gubernen-
ejusdcm episcopi veiit fiois nrttbus salulem laedere vo-
iuit, sed etiain pairon:uii Ccclesiam libertatis imme-
luor damiiavit «. Adversus quem ingrati actio cano-
num aclegum auctoritate ju&ie dirigilur, scilifct ul
Immerii» libertatis damno mulciatus ad servitii ne-
xuin quo natus est revocetur. Talium enim siatiis» •
qiii coiitra episcopuui suum vel paironam Ecclesiaro
iiitiiur, decidi |)ulius qiiam servari ^ convenit, ul
quoruin libcrtas peruiciosa cst sil salutlfera serviius,
€t qui superbire uoverint adepta liberlate pnediti di-
8canl obedire subjecti.
IX. De €economi$ ne ex laicis eon$tituantur,
Noua actione didicimus quosdain ex nostro colle-
lur. Tune eniii) salubria Cbristo dicatis virginibus
providemuSy quuudo eis Paires spiriiuales elegimus,
quorum non soluin giibernaculis tueri, sed etiam do-
cirinis aedificari pos^int, ea lameu circa moiiacbos
cauiela servaia, ut remoti ab earum peculiaritaie
nec usque ad vestibulum babeant accedendi faniilia-
rem permissum, sed iieque abbaiem vel eum qui
prxficiiur exlra eam quae praeesi loqui virginibus045
Ciiristi aliquid quod ad iiistitutioiiem morum perti-
nctllcebit; nec cum sola quac prxesi frequenter eis
loqul oporiet, 6*ed sub lestimouio duarum vel trium
sororum, iia ut r.ira sii acct^ssio et brevis omiiino lo-
cutio. Absit enim iit inoiiachos, quod etiam dictu ne-
gio contra mores ecclesiasticos laicos haberc iii rebus f,, esi, Cl.risti viiginibus familiares esse velimus, sed
divinis constitutos cecouoinos. Proinde pariier ira- ^ ^„,,1^ quod jussa regularum vel canonum admonent
ctantes elegimiis ut unusquisque nostrum secuiiduin
Cbalcedoneiisium Patrum decreta ex proprio clero
Gecoiioiuuiu sibi constituat. ludecorum est eniin lai-
cum vicariun esse episcopi et saeculares 644 ^^ ^c-
c-lesia judicare : in uno eniin eodemque officio iion de*
cel dispar professlo. Quod etiiim in lege divina pro-
hlbetur dicente Moyse : Non arabii in bove $imul et
asitto ; id est homines di versae professionis in offlcio uno
iion sociabis. Unde oportet nos et diviiiis libris et
sanclorum Patrum obedire praeceptis, constitueiites
ul bi qiii in administrationibus Ecclesioc poutilicibus
sociantur discrepare non debeant nec professioiie nec
liabiiu ;nam cotiaerere et conjungi nou pos:»unt qoibos
luiige discreios aique sejunctos eorum tantum easdeqi
guberuaculis depuiamus, constituentes ut unvs inotia-
choruni probatissirnus eligaiur , cujus cur» sit prae-
dia earum rustica vel urbana iniendere, fabricas ex-
siruere, vel si quid aliud ad necessitatem mouasterii
providere, ut CbrTsli famulje pro animarum suarum
taulum uiiiitate soilicitue solis divinis cultibus viv^t,
opcribus suis inserviaiit. Saiie is qui ab abbate prae-
pouitur judicio sui episcopi comprobelur, Vestes au-
tem illa iisdem coenohiis faciant a quibus tuiiioneui
exspectant, ab iis<iein denuo, ut prj;diciuui esi, la-
borum fructus ei procuralionis suffragiuiii recepiurae.
Si qui auleiu inoiiasleriorum h:inc ordinatiououi aui
ei studia et vota diversa suiit. Si qiiis autem epi- -^ ^„. ,„.„ ^.- . . i-u . • • i- i .
. 1 • . I • I- D<^®"^®™ps<5f»»^ 3"i <l"a'»beiiiieriiaidissoIutioneiiegle-
scopus post haec ecclesiasticam remaut laicali procu-
ratione adtninislrandam elegerll, aut sine tesiimonio
oeconomi guberiiandam crediderit^ vere ut contem-
ptitr caiioiiuiii et fraudator ecclesiasticarum rerum
uori soluin Cliristo de rebus pauperum judicatur
rcus, sed eiiiim et concilio manebil obnoxius.
X. De mona$terii$ non eonvellendie*
Decima arliooe poscentibus monasteriorum Patrt-
bii8 |iari senienlla statuimua, ul coenobia ouper con-
dfta in provineia Baeli^, sicutet illa quaesunl aiitiqua,
ffnniobili et inconcussa siabilitalepermaneaiit soltd.ita*
* In reliqni<, pnrler A., preedamnav$t.
^ iC.. B.R., K. .5,4, T. 1. 2, U., eonurvari,
« B. R., T. !. 2, IJ., (s,^eumdemiacrica:tnit^'eriorem.
xeriiit, sciaiit quod eoruiu lepor atque superbia ex
coinmunicationis sit plectenda censura.
XII. De quodam Acephalorum epi$copo»
Duotiecima actione ingressus est ad nos quidam ex
haerese Acephaiornm natione Syrus, ut asserit ipse,
episc4>pus, duarum in Chrisio naturarum proprieta-
leui abnegaiis et deitalem passibilem assercns : cu-
jos tfuiu iioslris seosibus (anii erroris confusio pa-
tuissel, prolati& ilU de incarnalione Domini nustrl
Jesu Chrisii leslimoniis sanctoriimque Pjtruin sen-
leotiis reciuitis, oinni eum deiiide exborlaiione ad
^ Ei reliquis, praeler A., io quo: Ba^ieavel ubitiue
eondila.
m r.OLLECTia CANONUtt S. ISfOOBO HISPAL. ASCRIPTA. 600
Vera IJei renhudinem sacerdolali modestia Inviia- A iilud : Ex uHrd ante luciferttm genui ft ; bdinrtttJiir
^undiim hoc : El homo factu$ est in ea, e( ipse fan*
\1aio8. Qtii salutaribus munilis peninaciter per mul-
toa diQtumns<)ue conflictua coinmunionem renitens,
tandeni gratia diiriiia edoclits ciinctis coram astaiiti-
bua bspreseiii propriam abdicaTit, duasque naturad
vi unam perRonam lu und eodemqiie Doitiiho nostrd
Jpsu Cliristo eonressus e^, credens Imfias^ibiiem
haturam deilalis Mqiie in sola buiuanitate snsc episse
inlirniilales pasi^ionis et crucis. Coiiversus itaque
nique receptiis Bii&cepi» fidei confesstODem cum stK
paiatioiie Jnrejurando protulit, alque ab onmibus
S4iis erroribus piirgalus apparuit. Talique pro merito
gaodentea Chmi^ graiias egimus, quod eitmdem
post praviiatem bsresis ad rectitudinem fldei divina
gfalia prumoviss%t, quem opiamus ut permnuens
danit eam AUi$$imus ; divlnam secundum iliud :
Eructavit cor meum verbum hnum ; buroanam secua
dum hoc : Speciosu$ forma prte filiis kominnm.
647 Propheiia in Proverbiis in una eaderoque
Chrisli persona sic declarat ulramque naturam :
tfivinam secundum llluJ : Anie eodes genuit me ; hu-
iiianam secutidum hoc : Dominus ereatit me in initio
viarum euarum ; divinam secundum illud : Necdum
erant aby$ti et ego jam concepta eram ; bumanam se*
Giindum bnc : Sapientia adificavit vbi domum, cor-
poris utiqufs sui templum in quo Filius Dei inbabita-
rei, dum Yerbuin esi caro ractum. Prophetia In haia
siib una eademque Christi persona sic deraofisirat
648 in flde ehiisii \ture ac devotissime conserveiur. B utramque naiuram, deiiaiis secundum illod : Nun-
Xdf. De duabus in Chnslo naturie et una per$ona,
Tertia decinia, id est ullima prusecutione, brcviier
narranduin putavinius ad rerutatiunem eoruuidem
liieielicorum qui duas naturas Cbristi post uniotiero
detirantes conrunduni, et passibllem in eo divinita-
tts substanliam asserunt ; contia quorum blaspbe-
uiiagoportet nos in uua persona Christi geminae na-
turae proprietatem osienderc, passionemque ejiis iu
sola humanitaiis Busceptiune uianifestare, ui si forte
al.qui stullorum bujus iuscieniis errore decepti sunt,
dum ista legerint reslpiscant rectoique fldei veriiatem
flrmiler leneaut. Nani proculdubio inulti siinl « qui
aecundum Aposioii voccm prurientes auribus a veri-
quid «lui atio$ parere facio ip$e non pariam f dicit Do-
minu$ ; bumAnttatfs secundum hoc : Ecce virgo in ut^
ro concipiet et pariet fiUum : divinilaiis secuinlum il-
lud : Rorate^ cosli, de$uper,el nube$ pluant justum ;
bumanitatis secundum hoc : Aperiatur terra et ger^
minet Salvalorem et juetilia oriatnr $imut ; bumanita-
tis secundum boc : Parvutu$ natu$ est nobis ; divini-
tatis secundum illud : Fitius datn$ ett nobis. Parvn-
liisen m Chrislus ad susceplac buman latis naturam
pertinei, qula huino factus esl ; Filiiisaulem datus
ad divinitalem, quia Dui Filius, et ut osteiideret in
uiraquc naliira unam esse personam parvulum oa-
tuni ei Filiuin datuin adjccit : Vocabiiur nomen ejus
late quidem auditum avertunt, ad fabulas autem con- ^ mayni consilii aiigelue, Deu$ fortis, Pater futuri sacu'
vertuntur. Ergo, aicut Immacuiaia fides ei sancia
Ecclesia Bei docei, coniliemur Dominum nostrum
Jesiim Christum intemporaliter ex Patre Deo nalumt
temporaliter ex uiero glorioss virginis Hari» bomi-
iiein edituin, ei ob boc in una subsistenii persona
duas naturas babenlem, deitatis quu ante sa>cu1a ge-
nilus est, humaniiatis io qiia diebus ultimis editus
esi ; lu iila secundum formain Dei, in isia secondum
Wmam servi consistens ; iii iUa Patri manens aequa-
lis, in ista sine peccato similid noslrae conditioni ;
kiiHa invisibilis, hi ista vislbilla ; in illa inviolabilit»
in ista passibilif ; in llla ei qua mori non poiuit, ih
Ista in qiia niortem suseepit. Ciijiis gemlnsc natur»
dlstinctio primum ex liiteris legis, deinde ex prophe^
li. In Evangelio quoque in uno eodemque Chrisio
diviiix naiuraesignilicaiio est : Ego et Pater unum
$umu$ ; human» naturae insiiiuatio : Pater major me
est : dtvins naiurae 8ignificatie : Ego $um veriiae ei
vita ; humanx oaturae iosinuaiio : Triitis e$t muma
mea usque ad mortem ; divinae nnturae signiflcaiio :
Omnia per ip$um facta $unt ; bumanas naturae iosi-
nualio : Non vem facere voluntatem meam^ $ed volun^
tatem eju$ qui nu$il me, Patri$,
Paulus qiiuque apuslolus in uno eodemque Cbrisia
iiaiurain diviniiatis exprimit dum dicit : Pr>mogenUm$
omni$ creaturee ipse e$t ante omnef , et omnia in ilta
eon$tant : naturam bumaiiititis declarat dum dicii :
Ip$e est caput corpori$ Eccte$iiB ; et alibi ; Qm cum
tlcia et evangelicis atque aposiollcis depromenda esi ]) in ferma Dei eseet, non rapinani arbilratu$ esi es$e $0
pagiais, ui ea quae asserimus iioo argumeotia sed
exeroplisScripiui^aram firmcmus. Lex in unaeadem-
i|ue Salvatoris ^ nosiri pers ooa sie demonsirai utrjm-
qoe oaiuram : dtvinam, loqiienie Doroioo ad Muyseo :
Eccemhlo angeium meum qm praseedat te ^ » obeervM
eum ei audi vocem e/vf, qusa e$i Mmen meum in illei
hamaiiam, lotiiieole eodem Domina ad Abraharo :
1n eemine tn& benediceneur omnes §ente$; id esi i»
came Christi qiiae de Abrabae aiirpe desceodit. Pro-
pheia in Psalmis sub ana eademqoe Chrisii persotti
aie osieodli oirsmque oaiaram, divioam seeaodom
".T. 1, 2, lanl $iultorum qui.
^ i4D., Christi pereona,
*■ iu T. i, receniiori maiiii, duas inier lioeaa addi-
igqualeftt Deo^ ted $emetip$um exinanivit fornuim aerrl
accipiene, Per hoc eniin quod dikit : Qui cum t» f<»r-
ma Dei efsel, naiuram iu eo divlnae majestalts osien«
dit : pro eo autem quod adjecii, Formam $erviaece»
pit^ naturam in eo biiinaii» Irumilitatis aigiiificavit.
£t iterum : Ciifn eeset^ ioquit, dives^ pauper faetue est
ut iltiue inopia no$ divites is$emu$. Ubi eoim dixii :
Cum estet divu, diviii.e oatiifie glotia pandiiiir, et
ubiadjeci4, Pauper fuctus est^ humana liifirroiuiis
aubjeciio demoosiraiur. Iii i|iso iiiitio apoaiolici sfm*
boli geiniHae aic oaiendiuir io una eodem'|ue GUr.ali
lur : et custodiat 9ejn tiaet introdneat^id toeum ^m
pra^parwit observu euin.
501 CONCILIA HISPANIifi. — HISPALeNSB II. (k9
penona itatoraB disiinctio : deiiaiis ex Pairedum di- A chtamyde coccinea Clirislas induitar , ut imago
dt : Creiio in Deum Pairem omnipotentem et 04S
in Jesum Cliristnm Filiuni ejus unicum, Deum et Do-
nunuiu nosirttm ; bumaniiaiises maire duni adjecit :
Natum de Spiriln sancti» ex utero llariflB virginifi.
£cre ex uiroque Tcstaroenlo duae natitrsB in Cbri-
Sto : divinitaiis uoa, allera humanitatis, quae quidem
gemii)a nnan fecil personam, quia uiius ideni me*
diator Del et bominum lioino Cbristos Jesus.
Jaiu vero de passione pjusdein Salvaioris nnstri et
Domini Jesu Cbristit quam in sola humaniiate non
th Ucitale susliiiuit« sicnt superius legis et propfieta-
rum aiiciorila^, Cvaiigelioruin quoque et aposiolorum
|ira*dlcatio adbibenda esi.
I^x de passione corporis Christi sic diclt : Lavatnt
sangtiinis tantum in carne demonsirareiur. Jcreniias
quoqiie corpiis solum obtul.sse Cbristum passioni sfc
loquitur : Non $ttm, inqnil, contutnax nequi rontra"
dico^ eorpui fneum dedi pereutientibus : non dixit di«
vinitateni qua; passioneiii nescii perferre. Et ilernin :
Posui icaputoi meat nd ftag$lta et maxiliaB ad palmas.
Quod et ipsum ad carnis patientiain non ad deitrttis
referiur injoriain. Et Zacharias : Videbunt^ iiiqoit,
tn quem eonfixerunt, Quem aliaro nisi indubitanter
hominein, quem Judxl cructfixerunty et in carne ju*
dicantem ▼idebunt ?
Ecce pronuntiaia est passio corporis Cbristi ex
lege ei propbetis : transeamus inde ad Evangelia.
Ibi quapramns Cbrisiuin Filium Dei in sola carne por*
in vino itotam suam et in ianguine uvw paUium iuum. * 1»««« valeiodines passlonts, injwriam crucis, loqnenfe
Qtiid bic pallium, quid slola nisi caro Christi passio-
nis sanguine decur.-ita ? Hasc enirasola contumelias
rrucis sustinuii ; divinae vero naturac majestas nihil
InjuriaD sensit.
Propbeia quoque iii Psalmis passionem Gbristi in
c^rne sola esse sic asseril : Foderunt manui mem et
pedei meof , dinumeraverunt omnia oaa mea : ubi non
deiiaiis sed tanluin cruciflxi corporis injuria ioieili-
gitnr. ibl enim in membrorum signiflcaiione sola ca-
ro clavis suspensa in ligno atque sufflxa pronuntia-
tur, sicut et apud Jeremiam ligitiir : Venite^ mitta-
inuM Hgnum in panem ejui^ itl est cruceni iii corpore
ipso disclpnlis : Eece aecendimui Hieroiolymam et
eoniummabuniur omma qum icripta tunt per prophetae
de filio hominie : tradetuj^enim gentibm et ittudetur ei
ftageltabHwr et compuetur^ et poetquam fiageUaverkii
ocddent eum^ et die terth resurget. Qncid lOtum iii
Cliristo secunduni boininem dictura non ad sulislan*
tiam deltaiis, sed ad nataram peninet carnis. Quod
etiam in sequeniibiis decetur, Judieis dieentibus
Cbristo : Qkod rgnum otlendis nobii quia htgc facist
Et dixit Jestis : SotoHe hoe tempium et poit triduum
iusciiabo ittnd. Iloe «uiem dixit de lemplo eorporls
stii, nam ei in passione sua dum corrlpiens prodito-
rem diceret : /ii(/a , Oicuto fttium h^^minis tradist
ejusi Neque enim divinitas tigiio suspendi poiuil, sed
eula oiique bumauiias crtice suflixa pependit; cujus Q ^''^ ^^^^^ ^^^^ proditorem, ntsi-bommem?
eriam caro lolerantiam morlis perpcssa sic osie.id:- n*i««« «* comprebenderunt , non deiUtem qoam
tnr alibi dnin dicit : Caro mea requiescit in ipe ; uti«
que quia sola in Cbrislo cariiis materia inoriis fra-
gilitate defunc a speni resurreclionis sna; speciabat,
eUam sine corrupttone receptura- dum adjicit : Nec
dabii sanctum tuum videre corruptionem,
Salomon autem in Canticis canticorum passionem
camis Christi sic praedicat dicens : Manus^ iiiquit,
titece diitiUaverunt mgrrham et digiti met gutlum : ubi
Bpeciallier oslenditur in manibus ac digiiis solam
carnem Chrisii suffixam slipile, sicut in psalmo cen-
le^lnio octavo decimo le^ilur : Confige clavii timoris
tui carnes meas.
cttcati pcrfldia nec agnoscere pi>tnerant.
Beatus autero aposiolus Paiilus tllirisium in lioini*
ne soio perlulisse cnicein sic isseruit : Ul Aoino, 1»«
quii, humitiavii semetipsum factus obediens usque ad
morfem, mortem ohtem erucis : qui proinde dicit : Vt
homo, ut nmicupattone boiitinis disiincti«i naiuRe
insinuaretnr passtbilis. Quod confirinans atiis ait:
An experimenium quaai^ ^us qui iu me toquitur
Chriiiui? Qui non infirmmur, sed ^ pcteuseu iu vabis;
nam etsi crucifixus est eu infirmUaie aetlra, sed vivil
8x viriute Dei. Passus est ergo Cbristus et moriuus,
sed ex nostra inflrmitate; titii auiein impassibilis et
inimorialis, sed ex sua virtuie, qtiae tanlaest ut in sa
IsatasauteinChrtsluminsoIabumantialequaapparuit . . ^
j* •. fv • 1% iiec Dassiotiem reeipiat nec nioriera admiltat. Petrua
passionisinjuriam suscepisse lU praedixil: Homo^ in- D "^' f™'""''»^'^'^'"» • "*- ^^^^.^ ri,,i«ii «.iniuu
qalijnptaga et iciemferre infirmitates^ vere languores
nostroi ipietutitetdotorei noitroi ipuporlavit. Quis ipse
Rtsi uiique bumo ? nam pati et delicere in illo nalura
l>ei non poluit, sed bomo poruvit in eo passionem et
inorteni, in qiio et ipsa mors babei conditioneni. Nam
et ciim de eo idetn prcpbeta dixissel : Quii eit iste
qtu venit de Edom^ tinctti veitibui de Dosra ? et adje-
cit : Quare rubrum at veitimentum tuum el indumen-
tum tunm tanquam catcanlium in lorculari ? Qiiid bic
per indiimentum 643 ^^ \e»tlmentam rubrum vo-
hiit ostendere nisi solain carnis tbristi passlonem
ernctf iiifectam crnore ? Unde et in ipsa pnssione
* B. R., T. 1 , 2, htiminem ? et comprehcnderant,
^ Cx re'iqnis pru^ter A., lu qu» : sedpvteifi eit ver-
quoqueaposiolorumprinceps cmcis Cfaristt suppl»*
ctum sic pr»dicat in solo eorpore eonsummatum :
0111 650 p^ccata, inquit, nostra pertutit in eorporB
suo super tignum , ul pecca^s mortui jusmtiiB mero'
tnus, cujus tivore sanali sumus. Et paulo p^ist : Christo
igitur passo in carne, Ergo si Christus in carne esl
passtis, non est secundum Deum» sed secundum ho*
roiiiem crucifixus.
ficce pfrpalurt de Filio Dei quod passns est^ qnod
mortuus esi, corporis hoc laniuin fuisse, non deiutis;
allena sunt eniin bta a Deo, testaiite propheta de
nio : Deus iempilemui , Dominus creans fiues ierr0
bum ejus eii V4khis*
m COLLECTIO CANONUHS. ISIDORO IH8PAL. ASCRIPTA. 60i
ffon l^orAbii ne^ deficieU £i [T. 1, 2, ac] psalmus A caro hiiceain periulit, soia sangutnem elaqnam ma-
|0«, PMlmiaUl : Tu uutem idem ip$e es et anm lui non
defieieni, Omotfi enim in Christo infiriniiaies buina-
nitaa aola portavii; caro enim liabuit vagitns infan-
ti», non divinilaa : c;iro est panuis invuiuia, non dei-
tas : caro habuii aiiineiita , caro portavit aDiatum
commercia : nam ei qiiod ratigatus est, quod esuriit,
quiid dopmivit, quod tlevit, qiiod passioni proximos
tristis fuit, quod postremo ipsam passionem ei mor«
tis conditiouem susiinuii, totum hoc ad inliruiitatem
pertinei humanilaiis , non ad incomprehensibilem
substaniiam deitatis. Unus est enitn Chnslus Deus et
homo, Verbum et caro, sed unde Deus inde babei
imnioriaiitatem, undehoinu inde pertulii passlonero,
et unde caro inde mortuus. et unUe Verbuui iitde
navit, ipsa sola mortua, ipsii sola in sepulcro posita,
ipsa sola de aepulcro tertia die reauscitata, qu.T etiam
glorificau ceslos adiit, in qua ei ventorus est judex
in gloria Patris judiCaturus * vivos et mortuos.
Prolatis igiiur Novi ac Veteris Tesiamenii tcstimo-
iiiis in qiiibus duae natur» Christi patefactac suni iit
una subsistenii persona, ei in quibiis passio c]u8 ap-
paruit in homine solo expleta, deinde oportuit sen-
teiiiias subnecii sanctoruin Palrum qui in sacris litte-
ris iiigenti gloria rulserunt, ui eliam eorum iraditione
perpateat quia Domiiius noster Jesus Chrisiiis ex
diiabus naturiii ei una persoua subsi-ti, etquii inor-
iem el passionein iii sola carne siisi epit.
Sanctus igilur llilariiis in eiposiiione tpisMilae ad
sternus. Neqiie euim potest esse d^-itaie passibilis B Timolheuui sic loquitur : Nam ei cuin dicil Scriplura
qui estvirtiite paicrnae uaturae aiqualis:iindeet Patri
d<*rogatur duin natura dcitatis in Filio passibilis cre*
diiur. Nam si una Patris ei ^jiii substaniia est, uliqiie
sicut Pater ita et Filius immortalis est, et si Ego e$
Ptiter uitum «nmiK, sicut in Patre non esi mors, ita
nec iii Dei Filio mors; ei si veruni esi : Omnia qua
hfibei Pater mea sttnl, ergo iinmortalitaa Patris curo
Filio esi couimunls. Nam quod ait Apostolus de inli«
deliuin ignorantia : Si enim cognomtent^ nunquam
Dominum glorite crucifixi%»ent^ non quasi Doroinus
glori<e sitcrucidxus, olnaiura deiiatis videator esse
passibiUs, sed quia iinus in iitraque naiura esi Chri-
sins, seoundum assumpii horoiuis forroam i>ominus
homo Christui^ ei cuiu dlcit ChriUui mortuui^ et
cuin dicit : Verbum earo factum eei^ non exspoliandus
cst per fraudulentiam legenlis expositionibus suis
serino. Nainque ubi bomo Christus est prircedH me-
diator Dei aii|ue homiiiuiu, ex Deo honio, utrumque
unuin, ei inler homiiiem ct Deum mediusconfcssione
io ^e utrlusque naiurae. Ubi Chrisius mortuus est
subjicitur : qui resurrexit, qui est iii dextera Dci : in
inorie cjus carnis nosirx iuGrmiias esi, in resurre-
etione virtus^ejuSy in consensu Dei dignitas. Sanctds
quoqiie Auibrosius in expositione Evangeliisecuudum
Luc.un sic asserii : Non eniin suam,sed nostriira cru-
oeni Clirisiiis ascendit, nec mors iila divioiUiis, sed
gtoriae dieitur passus, sicut e eonlrario illud : Nemo p bominis fuit. Et pauio post : Eieiiim Chrisius omnia
aicendit in eatium niii qui deeeendit de cesto fUiui ko^
tnitm^ dum de ctelo non deseendisset nlsi tantum Dei
Filius nonduiD idem factus hominis fllhis. Propler
personae igilur nnliaiem et ad hominem referuntur in
Christo quae Deo propria suni, et diviniiati ascri-
buntor quae hominis suni ; et ideo dom paii et mori
nou deitatis, sed carnis proprium sii , tamen propier
personae iiniutem ipse Deiis et natus ex virgine et
p;issus et mortuus praedicatur, sed inflrmtute carnis
iiositae, oon virtute diviniiatis 651 bo^- Quod vero
iilem Apostolos ait : Si enim cum iuimici eaemui re*
eonciliati iumui Deo per mortem FiiH ejui ; sic hic
dicitur Filius Dei mortiius, sicut dicitur de roartvri-
Ihis passis et rooriiils, quoruni Uinen aiiima» iion
et in Christo oinnia, licet in singulis Chrisius opere-
tur, caro lamen moritur ut resurgat. liem idem in eodeiti
libroQS^^^POii^^ii^s inter aliadicii : rrufiiesf ontma
mea : et alibi : Nunc anima mea turbitta eu walde :
iion ergo suscipiens, sed buscepta iurk>atur, anima
enim obnoxia passionibus, divinitas lii>era. Deniqiie
spiritus proinptus, caro autem infirina ; tristis est au-
tcm non ipse, scd aiiima, non esi iristis sapieniia,
non divina substantia, sed anima : sn^^cepit corpiis
tiicuin, nou me fefelliiutaliudesseiei aliud videretur.
Sanctus Aihanasitts iu traciatu quem scripsit de
Christi Nativilate sicdicit : In hoc sii ergo, fraires
cbaris»imi, fldes nostra, in hoc tota salus et viu con-
sistst, ui credamus Deum Dei Filium priuium ante
&uniociisae in corporfs pa.<isione ore Veritatis iesUn- «v omnia saecula a Deo Patre invisibiliter et impassibili-
ie : Notite timere eoi qui oecidunt corpui^ animam ter geiuium, deinde ex Maria virgine secundtfm ho-
aii(«m non ponunl oceidere» Ubi agnosci oportet, si
aiiima roartyruro oorpore perempto soppliciis exsiin-
giii non poiesi» Deos^qoi est conditoranimarum, qiio-
Hiodo per crucem camis paii potuit exitlum inortis?
Qiiod etiam alibi apertius declarator, eodem Filio
i)tti loquente : Poteitatem habeo ponendi aniwam
minem ualuiu, ei secundum hunc hoininem passuroy
roorlouin et scpulium resiirrexisse, ab inferis ascen-
disse in coeluni. Itein idem in expositione de Fide :
Verbum, inquit, nascitur de virgine Maria accipleiis
eorpiis animale, sed neque Serm» CQmprehensus i si
came, sed in carne et supra carnem, ei sicut l>eus
tueam et potatedem habeo iterum iumendi eam. Qood « pr.TScius, Dei virtus, Dei veriias, passiis aulem bu-
si ifisa deitas morioa esstitit, qmrro : quis animam
ipsamresumpsii? stultum esiergo cracis pas^iunem
diviiiae applicare naiiirffi, sed Unlum creabili et hn-
roanae. Soia enlm caro crucis exiiium scnsii, sola
* In reliquts, praeter A., judicaturui de vivii et mor*
tuu.
roana, scd Sermo Dei iinpassibilis est. Iii passioiie
quidem moritur homo ut vivificarei protoplasturo,
qui ceciderat per inobedionliam. Sancius Cregorius
scribens ad Celedonium dicii : Natuias enim duae in
>>B.R., E.I,T. 1,2,U.,G., virtutiniuipoUnliain
consemu.
6(t6 CONQLIA lllSf AMiR. — HISPALEN» II.
Clirisio, Deus el homo, Ron aiiieni duo ftlii nec Dli A ■ moriiiis dio terlia. UM roaurforoi nisi in oo
duo. Iiem idem in aermone de Filio : Uno auiem.
Inquiiy capiiuto inoneo, ul aliiora qoidem ascribas
diviniiaii et nii natur» qna passiouilius et eorpore
probaior esae snperlor, buroiliora yero humans na«
luraB altribuas, qii» ei pane infirmilatia no8lr« as-
siimpu esl. iiem ipae in qnario libro conira Euno-
niiutn : Et ne aliquis incomipiibili iiatoraB deiiaiia
rroceni patsionis applicei, per alia manifestiua laleni
emeiidat errorem, mcdiatorem ipsum Dei et hominom
ei homtnem ei Deum ipsum nominans, ni cum doo
de uno dicantor, congruum iulellig:ilur circa ulrum-
fiue, circa deilatem quidem impassibilltas, circa hu-
manitatero auient dispensaiio pasaionis. Sanctus quo»
que Basilins in qoarto libro conira Eunomium ita
qood potuit eadere? Ibi resitrrealt abi mortutta
6st : qoaere moriero lo Verbo, ounqaam esae
poiail : qnaera moriem in anlma , nttoquam fuii ;
qiiasre roorlem in carnOt pUne ibi fuit, ei ideo
ibi fttil qiiia utora vera fuil. Et paulo posi :
Qitid iniraris? ccrte vlla eai Chriaiua. Quare mor-
lua eai viut nec anima mnriua est, nec yer«
bom uiortuuni eai, caro morlua esl. Quare? «i
in ea niors morerelQr. Mem iii eaplanaiione Joannia
evangeliaiaa : Qoiseigo est per quein facliis eai inon-
dusr Chrialus JeaiM, aed in forina Dei. Qiiis eal aob
Poniio Pilaio crucilixusT idem ipae Jesus Cfarialua»
se«l in fomia aenri. Deaiua qiioque Leo apoalolieae
ledta anltaica in ca epistola quam scripait ad Flavla-
scribil : Quid esi : Dominui creavU hm, et ante omnei B num ConslanlinopoliUiium episcopuin aic ait : Salva
tctUtgenutt mef Ubi intelligtiidum boc quod §enuit
de Dci Filio» hoc autem qaod dicit creamt de ea paru
qoa in forma aervi eal, ut utramque naturam in ana
personaosieiideret.Sanctus CyriUus in prima ad Sui^
ce:»aufli eplsiola dicli : Ergo qnaniiuB quidem ad intelle-
ctum perlinet eiad videndum Untumdem oculisanimae,
qiiemadmodum incarnalnseal Uuigenitu*, duasiiaturas
i*ase dlcimus, unum aulem Filrutn ei Cbrlaium el
Deom et Dominum, Verbom incarnnium ct hominem
CS3 facium conlllemur. Iiem iii secunda ad eum«
dein Sttccessnra epi^^iola sic ail : Cuin uniis, Inquit,
alt el aolus Filius Clirisius, iJein ipse Deus ei bomo
aicol in deilale perrectus , ita et in tiuiiiaiiiiate per-
feclus : non auiem ipsum unigeniluin Filium 0ci,
jgitur proprieUieuiriusque natar« el io anaoi ci eiinio
personam suscepu est a majeaUie humiliias, a vir-
tttte InArmiiaa, ab »ieruiute moruliua, ei ad r*-
solvendum condilionia noair» debiiain uaiiira iuvio*
labilis 854 naUir» est oniio pasalbili, ui quod no»
airia reniediis coiigruebai, onoa atqoe ideni inediator
Dei ei honiinura homo Cbrisius Jesua et mori poaaoi
ex uno, el roori non posael ex aiiero. lu integra ergo
veri horoinis perfeciaque nalura veru> natua eal
Deus, inius in suis, lolus In noslris. El paulo post :
Qiii manens in forin.i Dci feclt horoinem , idero in
foniia servi racuis est bomo : tenet eniiii aine do-
fecto proprieuiem soam ulraque naiura, ei sicui
forma servi Dei formaro non adlmil , iu forma Dei
aeciindiiin qnod inlelligitnr et esi Dcus, passuin esse C aervi formani non mlnoit. Item paulo posl : Agil
in sua nauira , sed pa^sum esse lerrena natura.
OiHirul elenim necessario ulraque servari uni el
Tcro Filioy et non pali seciindutn deilaie-n , ei dici
pa^sum esse eumdem secumlum huniftnilatem : ipsius
eniin passn esl caro. Idem in eiposllione Lentici
iiiteralia : Toluin iu his ilerum circiiminsplce Sal
vaiori^ nostri mysterium el emundalionem qux per
aanctum bapustuiim fii : duaa enim aviciilas suml
julict vivas ci niiindas, ul incelligas pcr volalilia
coBlcslem bominem siinul ci Deuin in du;is naluras ,
qii»uiuin periinei ad rationem , dividendum unictii-
qoe coiivenicQlem. Ileiu sanctus Atigtisiinus in
Lirerpiis : Ncqiie enim illa 8usce|tli'*ne atlerum
eoruin in alieruin conversum atqiie miitatuui eat.
Cfim utrique fortna curo alierlua ooinrouttione quod
proprlum esi, Verbo acilicet operante quod Verbi
esty el came exaeqoeule quod carnis eai. Unum ho-
nim coruscai niiraculis» aliud auccumbii injuriis, oi
aicut Verbum ab aM|oaliuie patems gloriae noii re-
cedil, iia caro naturaro nosiri generis non relinquiU
Sancltts quoqiie Falgeniiiis in libro quem de Iucar-
natione Doiniiii nosiri J<su Chriaii scripsil tnler
alia aic iniulit : Dico iuque vobis Juau sancioiuro
Palram Iradllionem Dominuin nosirum Jttsoin t:br»-
aiuminduabosnatoria ei inconlu«hi, ideai diviniuiis
el liumanilatis, una persona sive snb>iaiiiia conliieri.
Idem poat alia : Si quia igitur iii Domino nostro Je-
au Christo aut duas naturas aal unam noliieril iiive
nec dtvinitas quip,>e in creaturatn muiata esl ui de- D diibitiiverii credere ac prvdicare peraonam, vel si
sisierei esse diviuilas, nec crealura in diviniialem
ul desisterel esse creatura. Nam si siibsiatitia bo-
minis, quod absil credere, in diviniutem conversa
esi , auijmentavit aliquid dciiati ; sed ahsit at aa-
gmenlum recipial inellkbilis et iuconiprehenalbllls
pleuiiiKlo. Manei ergo olraque Filit Dei naiora ei
nna persona. Rursus ipse adversua Maaimum : Si
ergo aiiendas distinctiones natnrarum, FHius Dei de
roelo descendit, et fllius hominis cruclflius esi : si
uiiiuiein pcrsonar, ei filius hominis desceiHlii de
coeto et Filins Dei est craciflxus in lerra. Idcm m
aequenlibus : Oporicbai Cliristum pali et resurgere
• i£., B. 11., E. 4, j^nUtttt. T. 1 , 2* U* i ^u pent^tt'
quis noluerit cooflteri etimdem Deuin alque lionii-
nem , id est Verbum incaruatuiu da Maria virgiiie
pro noaira salute veraciier oaluro» laiiiam caibulica
flde reprehendiinr ac demonslratar eilraneus, al
aacramento redempiionia bomaiiflB resisuii ingraiua.
El paolo |iosl : Vcrbom ergo caro rMium uuus ci
plenua esi Chriains , iinua ex utraque aiiiue in uira-
que* id cai huroaua divinaque naUira, iuq<io sie
ulrinsqne natnr» prorsus Intlio gl'irios:i subf isUI *,
ul sive divioiuii Cbriaii buuianiialeiii quis dvmat.
sive horoaniuti divinilalem delrahat, Chrisiuni ha«
criicga infideliUle ei blaspbema iira^dicalionc di*aol-
607 COLLECTtO G \NONUM S.
vat, Item paulo post : CKrislut pro oobis ett carne
p«i88M. qai de Deo rttre solus natus cst impe^nbilis
Deos. Ipsttoi itaque Christiim Fillnm llet pro nobis
mortem csrae guitasse selft immortalitate divini-
tatis ejos yeraeiter credimas. Et itenim post boe :
sed qala non est alter Deos « alter liomo, sed idem
unus e»t Christos Deos et homo, profecto ideoi Deos
Cbristos est qui monem soa cariie suscepit, et Idem
bomo Cbrislus est qui niorfem soa divinitate de-
atniKit. Idem quippe Cbristas Dei Filius qui divini-
late mori non potuitt carne morloos eat, quam
mortalem Deos immorialis arcepit; et idem Christus
Dei Filias carne niortoas resurrexit, quia iramortall-
tatem soe dlvlnitatis 665 <^arne mortoai non ami*
sit. Ilinc est quod etiam post resurreciionem suam
aicut in cicatriciljus veris el iii vera comestione pi«
scis et mellis soliditatem in se veras cariiis edoculr,
ita cbusis foribus ingrediens vemin iii se virtutem
sem|iiternae diviniutis osiendit, ut agnosoeretur el
nstoraiia foisseCbristi morleiills inflrmitas, el eidem
resorgenli naioralis inesae majestaa.
• HaBcqoidem qaa um divimBScriplur» qoam etiam
sanciorum Pairom eloquiiii docoeront, decreiis uo^tris
breviier inseria proiulinios demoustraHtes geini"
tSIDORO HISPAL. ASCIIIPTA. m
A nam carnia et deiutis aaioram in uoa Domlni et
Salvaloris aostri persona, passuin qooqoe eumdeai
in ea natora qoas corporis est, non paasum in ea na«
tura qnae deliatis esl« His agiior concordi seutentia
in tribos secreUriis deflniils , pro conUrmaiione sui
pro|trias suiwcriptiones 656 *ubjecirous.
Isidoros in Cbristl nomine Eccle:ii» llispalensia
episcopus sobscripsi.
Bisinus in Cbriiiti noipioe Ceclesiae diberitaoae
episcopiis suliscripsi.
Ruflnos in Christi nomine Ceclesiae A^^idonensls
epi&copos subscripsi.
Fulgentius in Christi aoinine Ccilesiae Asiigiianas
episcopus subscripsi.
Cambra in Cbrisii nom ne Ccclesise lialicensis epi-
B sci>pus siibscripsi.
Joaniies iu Chrisii nomine Ccclesiae Cgabreodis
episcopiis subsf ripsi.
Fidentlua iu Christi oomiiie Ccclesis Tuc^iiaue
episcopus subscripsi.
Tbeudulpliiis iu Cbrisli nomiiie Ccclesix Malact-
Uoae episcopuB subscripsi»
Honorius in Cbrisli iHimine CcdesUe Cordubensls
episcopos sobscripsi.
LXYlll
CONCILIUM BARCINQNENSE PRIMUM '.
Cum convenisaeiit in Dei ntimiHe Bdrciiione sancli Q X. De mtmacbis veco id obscrvari praccipimus
rplscopi, id est, Sergis iiietropolitanus, Nibridiua
lurcinonensis, Casouiios Cmporiiaiius , Andreas
llerdeosis, Stahlius Geruiidensis, Joaniies CsBsarau*
gusunus, Aselltts Dertosanos» liaec obsertanda con-
•tUuerunt.
I. Ut psalmus qouiquagesimos ante canlieum di*
«atur.
II. Ut benedl«:tio in maliitinis fidelibos sicul io
ve»pera iribaator.
III. IJi oolius clericoram comam nolrial aui bar-
liam radat.
iS. Ui diacoous in coiisessu presbyleri nullatenus
aedeat.
V. iJt ei>iscopo prjL*senie oratioties presbyterl in
ordine colligaut*
VI. Peeniieiites %iri lonso capiie el religioso ha-
i>itu uieote* Jejuiiiis ol obsecraiionibus vitae lempua
fieragauU
Vil. (Jt pcenitentes epulis non intersint nec nego-
liis operam dent in daiii el acceptis, sed Uniun in
oiiis domibos vium frugaiem agere debeanU
VIII. De bis qui in inflrmiuiibos posconl poeoi-
leniiam ei a sacerdou accipiont , sl poslea conva-
ioeriol vitam poeoilentiom peraganl, exeepla manits
imposiiione» scgragati a commonione qoandio proba-
bilem saeerdos eorum approbaverii vium.
IX. Jubemos vero tn infirmiiato poailii « mtiearo
beiiediclloBem perclpiant.
« D.est hoc conciliom in reliqois Codicibus prxter A„ cs quo dcaumpium ci>l.
quod synodus Cbalcedonensis consiiluit.
De fiuo Bareinonemu
Doniinis sublimibus ei inaguificis filiis aut rrairilius
nomerariis Arteroius vel onmes episcopi ad civiutem
Darcinonensem flscum inferentes : Quoniam ex ele-
ciione domini etfilii ac fratris nostrL Sciplonis co«
mitis Patrimonii in aiiiio feliciter septinio gloriosi
domini nostri Reccaredi regis in orflcium nuiiierarii
in civiutem Barcinoneusem provinciae Tarraconeusis
elecii estis, et a oobia sicut ciNisueludo est , consen-
sum ex territorils , quae iiobis administrare consue«
veronl, postolastis; idcirco per bujus conseusi no-
stri seriem decrevimus, ut Um vos quam agentea,
aive adjutores vesiri pro uno inodio canonico ad po-
D pulum exigere debeatis, hoc est siliquas octo, et
pro iaboribus vestris siliquaui uiiain , et pro inevita-
bilibus damnis 6S7 ^^' *i>l^'' preiia specleruin sili-
quas quaiuor quac faciunt iu uno siliqu»s quaiuorde-
cim. Inibi bordeo, quod pro nostra defliiitione, sicut
diximua , tam vos qtiam adjutores aique age..ies exi-
gere delieant, oihii ainpliiis praesumani vel exigere
vel auferre. Si quis ^ane secunduui < ouben&uni uo-
atrum acquiescere iiolueril vel tilii inferre mintme
|iroGuraveril in spocie, qiiod tibi couvcnerit , flsciim
suum inferre procoret. Quod si ab agentibus vestris
aliqua superexacia rueiiiil, quani bujus consensi
noari lenordemonstrat, vos emeudare ei restituere
eui maie6BS ihlau suiit ordinelis.
C97 CONCILI\ HISPANIiC. -^ NARDONENSE. &10
In quoconsensH subier (jui consensinius inanibus A Sophronins inCbtisti nomiiieeptscopufteoiisenftani
nostris sub«cripsimus. Facluni consensiim sttb die nostrum subficripei.
pridie Monas Novembres» auno septimo regni domini Galtnus in Ckrisii nomine epiieopus oemeQsum
iiosiri. nosirom subseripsi.
Artemiusln Christi nbmine episcopus eonsensua Joamies in Chrisii nomine epiBcopiis consenKum
nostrum subscripsi. nostrum subecripBi.
LXIX
CONCILIUM BARCI1NONEN6E SECUNDUM.
Cum duce Doniino Jesu Cbristo die KaienJarum IV. Pari etiam consideratione sancienies, nt si qoa
NoveiDbriamaunoreliciternuartodecimoregni Cbri- virgo propria voluniate, abjecta Jaicali vesie, devo-
aciioiasimi et piissimi doroini Reccaredi r^is Tarra- larum raore induta castiuiiem servare promiserit,
coneosis.proviiidaeepiscopiin urbem Barcinonensem vel si qui bominum utriusque sexus poenitenti» be«
in ecclesia sanci» Crucis fuissent congregati, boc nediciionem expetendoa sacerdote perceperint et ad
sancia syHodus statuere etegit : terrena conoubia sponie trau&ierint, aut riolenter
I. tt cum ad officia ecclesiastioa clerici provebun- B ahsiraciae remin» a pudiciii» violatore se sequestrare
tar, nibil pro benedictione aut subdiaconii aut dia- noluerint, uiriqueab Ctdesiarum limiuibus expulsi
coiiii vel presbyterii collataquidquam vcl suboblatio- iia ab omniom catholicoruni comraunione sint sep.i*
iiis nomine a quocuuque episcopo vel ab ejus clero raii, ot nulla prorsus eis vel colloquii consolalio sii
iaquiratur ; illud Domini Jesu meroinentes edictum relicta.
quod ait : Cratii aeeejniiis, graiii daie. Asiailcus in Cbrbti nomine episcopus Tarraconen-
II. Simiii etiam statutum conditione est, ut cum ii8 meiropoliian» civitatis hls cunstitutionibus inter-
cbritma presbyieris dicecesaois pro neopliytis conOr- fui, consensi et siibscripsi.
mndis daiur, nibll pro liquoris pretio accipiaiur, In Christi nomine Ugmis Bardnonensis episcopiis
iie graila Del pretio benedictionis affecta simoniacum hunc consenstim subscripsi.
mteritom emeniibus vendentibusque associet. Simplicius in Chrisli nomine Ur)^liiafiaB Eeclesi»
111* Hoc etiam innovandum cuslodieodumve in om- episcopus hancconstituiionem consenilens subscripei.
uilMis sancta statuit syoodus, ut secttiidum priscorum 659 ^^ Cbristi nomine Aquilinas AusoneuAi^
canoDom constituta vel synodalium epistolas praesu- Eccle^iae episoopus hanc constitutionem coiispntiens
Imii praemonenies, nulli deineeps laicorura liceat ad ^ subscripsi.
ecclesiasiicos ordines, praetermisso canonum pneflxo Julianus in Cbristi nomine Ecclesigp Dertosanae
tempore, aut per sacra regalla ant per consensionem episcopus consentiens subscripsi.
cleri Tel plebis yel per electionem assensionemque Mamiua in Christi nomipe Eccleslae Calagurrltana
poDtiAcum ad summumsacerdotium aspirare vel pro- episcopos consentiens subscripsi,
Telii, sed cum per canonum conscripia tempora ec- Galanus in Christi nomlne Eccleii* Empuritana)
clesiasticos per ordinem splrituali opere desudando, episcopus bis constitutiimibiis ana«eAa eohscripsi.
probatse vit» adminiculo comuaote, conscenderit Froisclus io Chrisii nombie Eeeleai« Deriesan»
graiilus, ad sominum sacerdotium, si digniiati viu 660 cpiscopus annuens subscripsi.
responderit, aaciore Domiuo provehatur : ita tamen Joannes peccstor de Geranda>in his constltationi-
ut duobiis aut tribus quos coosensus cleri et plebis bus aoouens subscripsi.
elegerit, meiropoliuni Judicio ejusque coepieeopis llaximus Ecclesiae Caesaraiigustanas mlnister in
praeseiitaiis, quAiu sors, praeeunte episcoporum Je- bis constitutionibus annueus subscrjpsi.
jmiio. C^risto Domino terminante, monstraverit, be- Amelius iu Cbristi nomine Ecdesiae llerdenils epi-
uedieiio co^secrationis accumaleu Aliter delnceps» scopus bis constitulienibosannuens subscripai.
«|uod aiisil prxsumptumy et ordinatores et ordinatos n llergius in Cbrisii oomine Ecclesiae Egarensia epi-
proprii honoris depositio subsequatur. scopus tn hls constitutiouibus subscripsi.
* Deest hoc coneiliom in caeierts Codieibas pr»ter ifiS.
CONGILIUM NARBONENSE*.
In nomine Domini nosiri Jesti Gbrisli,anno reliciter decreta observare cum Dei timore copientes, nos in
qnairto regni domini gloriosissimi Reccaredi regis, urbeNarbona.secundamquod sancia synodus peror-
Mlgetiaf, Sedaiius, Benenalus, Boetius, Peiagius, dinationemgloriosissimi domini nostri Reccaredire-
Tigridiiis, Agripinus et Sergis episcopi Galliae pro- gis in urbe Toleiana fluivit, die Kalendarum Novcm-
▼ifieifle, concUia sanctornm antiquorum Patrum Tel brium Deo ausplcein onum couvenimus, etaliquaota
^ Dcest hec concilium in reliquis Cotlicibus praster JE.
«{, COLLECriU CANONUM S. ISIDORO IHSPAL. ASCRIPTA. 012
Qua> iusuet |.ie >ont edlu et pet patrocinallonte A pre«byier, une eonscienUa episcopl aliquid de p.*
l)Olesiaieiii non supplebantur, ad meroonam nuoc
temporibon doroini nostri &ub prafifaliouibus dedu-
centes, recapilulare fecimus, et qu» pro regula el
fidei calholicas diaciplina adbuc Tisa 8unt, ci>romuni
tracuitu elegimua conscribenda et canonibus Uen»ivi-
mus adjtmgenda, qusienorcapituloramsubsequeaier
eTidenii jure declarat.
I. Iloc regulariter deflnlium est, ul nullus clerioo-
rum Teslimenta purpurea iudttat, quae ad jactantiam
perlinenl mundialem, non ad religiosorum digniiatem ;
nt sicut est devotio in mente, ita el ostendaiur in cor-
pore, qnia purpura masime taicorum poiesiaie prae-
diiis debelor, non religiosis : quod quisque non ob-
serv.nveril, ut iransgressorem legis coercendum.
sesaionibus vel do domo ecclesiae tulerlnl aut frau-
dem lecerini , non solum cum omni dedecore coii-
stricti resiiluant quod fecerunt, sed eliam non debcr «•
ilii in ecclesia esse obi fraudem visus e^ operasse :
duobus jaceat sub poenitentia annis, el dum defleve-
ril factiim, re?ertatur ad offlciom.
IX. Iloc ante oinnia decretum est, ut Judaeis doo
liceat corpus deduceie psallendo, sed, ut corum ba-
buit mos et consuetndo auiiqua, c«»rpu» deducaiu et
reponanl : quod si facerc aliter prxsumpserii.t, iiifc-
rani comiii civitaiis auri uncias sex.
X. Hoc maxime deaiiiium est, ul nullus ardcal
clericorum ordinatiimem sui episcopi cotiiemnen*,
sed ubi ordioatus fueril ambulare debeat cum graiia
II. Ilociiaiuedefiniiuraest, utin psaliendi ordini- ^ et obedientla, et qu» injuncta fuerioi agero : quod
bus per queroqiie psalmum Gloria dicatur oinnipotenli
Deo; per roajores vero psalmos, prout fuerint, pro-
lixius pausationes fiani et per qtiamque paosationem
Gloria TrinrUtis Domino decanietur.
III. Nam et boc secundum prisconim censuramca*
nonum finitum est, ut niillos clericus, subdiaconus,
diaconus vel presbyier in plateis resideat; certe nee
in plateis Btare et fabulis diversis commisceri : quod
sl quis facere pracsumpserit, repellendum omnino ab
officio et exsecrandum; si non emendaTerit, et a
communione et ab oflicio privetora
IV. Ut omnis bomo tam ingennus qnam serviis,
Gotlius, Romanus, Syriis, Graecus vel ludxus, die
sl sub cbihurno superbiae neglexerit implere , non
solum ab stipendio, sed anno uno a communione pri-
vetnr.
XI. Amodo nulli licoat episcoporum ord.nare dia-
conum aut presbyterum litteras ignoraniero ; sed f i
qai ordinati fuerint, cogantur discere. Qui vero
diaconus aut presbyier fucrit litteris in«»rudiius et
desidiose legerc vel implere offlcium dislol«rll el in
eeclesia paraius ad omnia non fuerit, ab siipendio
rejicienduro et inclinandum quoad ii.M)ne curvaUis
impleat et defendat quod esse cognosciiur aot qaid
eril in Ecclesia Dei : si non foerit ad legendum
exercitaius et si perseverawii desid.ose ct lOii vuU
Doniinico iiullam operam faciani, iiec boves jungan* q proflcere, mittalur in monasierium, quia ooo potest
tur, excepio si immuiandi iiecessitas incubuerit : nisi legcndo aedificare populuui.
quod si quisque praesumpserit facere, si ingeniius esl,
detcomiti civitatis solidos ?ex, si servus centum
flagelia suscipiat.
V. Secundum concilium Nicaenum sanctissimuro
concinnabula vel coiijomtiones non ftant clericorum,
quae subpairociniosolebant fieri laicorum; nec unus*
quisque de inferiori gradu seiiiorem slbi elatos aut
iiicrepet aut injuriet : quod si quis praBtermisso tam
)u$tx ccnsiinB ordine ausiisfuerit facere, disirictione
saevis^iima corrigatur, ut sub pceniteniiae nomine vita
recedenie, id est anno uno in monasterio sciai abji-
cere itnperbiam unde inflatarp qtiod est di«ibolu8, et
addiscat buroillationem, quia per ipsam mortem gu-
stare dignatus est.
VI. Secundum concilia priscorum orthodosorum
decrevh frateroiias , ot quicunqoe fuerit colpabilis
Inientus ctericus aut honoratus de civitaie et ad
'^^SMAasterium fuerit depataius» sic abbas qui est pr^-
dictasQQl com illo qiii dirigilur agai, siculab
epi»copo manifesta correctiono fuerit ordinatus : ali-
ler si abbas facere clegerii, pro correclione lempus
aliquod suspendatiir, qnia ob hanc cansam dlrigitur
ut emendei, non nt passim ferculis dlversis saluretur.
Vti. Quicunqoe clericorom a roaxlmo usque ad
Infra contra sanctae EcciesliB otiliiatem agere, Ira-
ctare Tel conarl fuerit repertus, merito dejiciatur,
quia fidem senrare roinimc cognotcltur.
VIII. Quicttnque clericus, subdiaconus, diaconui.
XII. Haec maximc pro Dei liroore el modo disci-
pilnae canonicae elcgirous custodienda vel tenenda,
iil dum missa celebratur, nullus presbyier aot dia-
conus absque aliqua infirmiute, dum misaa peri-
ciatur, egredl de altarlo aodeal, nec diaconus aut
subdiaconus, cerie irel lecior, anteqaam missa con-
summeior, alba se non praesumat exuere : quod t\
quisque non implevenl constiluU, presbyleri incre-
penlur al redeanl; diaconos el exsecrandos ei sii-
pendio privandos, reliquos distrlclione certissima
condemnandos.
XIII. Hoc regulariier sccundum priorom 66S >***
lou canonum finilom esi, ut tam subdiaconus qiiam
D ostiarius vel reliqui servilium sanciae Ecqjcsla con-
suetum absqae ulla desidia impleant ei senloribns
vela ad oslia sublevenl : qui contempserint facere et
adimplere, subdiaconos ▼erbis corripieodos, ei si
non emeadaverini, ab slipendio privandos, reliqoos
fiagris coerceiidos.
XIV. Hoc iuque propler ampliandaro fldei catbo-
licae disciplinaro elegimiis flniendum vel tencnduni,
at si qui viri ac muliercs 4ivinalores, quos dicunt
esse caraglns atqiie sorticularios , in cujuscunque
domo Golhi, Romani, Syri, Graeci vel Jodsei, fuerinl
inveuli, aut qui ausos fuerit amodo in eorum vana
carmina interrogare ei non publice hoc voluerit au-
nuntiare, pro hoc quo<l praesumpsil non solaro ab
Ecdesia so^pendalur, sed etiam sex auri uucits co-
m GONCILIA mSPANlifi. — EGARENSE. QU
miii cWilalis inferat. Illi vero qui (ali iiiiquiiaie re- A bon^nsis episcopus has constitutlones , (tecundina
pleli gunt et sories et diYinationes facluni ei populum
prasvaricando seducuiit, ulii inventi vel iDveni&e fue-
rtni, seu liberi» seu servi, vel ancill» siiit, gravissime
publiee fustigentHr et venundeniur, et pretia ipsorum
pauperibus erogentur.
XV. Ad nos pervenli quosdam de populis caiboli-
ra» fidei easecrabili rllu diem quiniain reriam« quae
dtcitur Jovis, muitos excolere et operationem non
facere : quam rem |iro Dei liroore ex^ecrantes et
blaspbemanteSv quicnuque ab hac die, praeter fesiivi-
tates in eo die venientes, ausiis vel auita fui!rit vacare
et operam non facere, si ingenuus est aui ingenua
de Ecclesla repelleudus et sub pcBniteniia mitieodus
anoo uno, et eleeinosyna et fletu saii&faciat ut el
quod iiobiscum fralribus uostris, I)eo iiispirante, pla-
cuit, relcgi et subscripsl.
Sedalius in Gbrisii nomine Ecclesiae caibolic»
Veterrensis episcopus bis consliiutiouibus inlerfui et
subscripsi.
Bueiius iu Cbristi nomine Eccles*ae Magalonen-
sis episcopus bis consiilulionlbus iuierfui ct sub-
scripsi.
Pelagius in Gbristi iiomine C^cle i:« Nenma-
nensis cpiscopus bis consiituliuiiibus inierrui v\ sub-
scripsl.
Tigridius in Cliristi noinine Ecciei» Agathen'*
sis episcopus bis constilutionibus iniiTfui et sub-
scripsi.
Domiiius Ignoscat : si servos aul ancilla fuerit, cen- B Sergis in Gliristi nomine Ecclesiae Garcassonensia
tenls flagellis correeti douiino con^igncntur el ulira episcopns bis constituiionibus inlerftii et subscripsi.
lallaeoa obscrvare nou perniiiiani. Agripinus de civitate Lotcba in Glirbti nomiuo
Migeiius in Gbristi noniiiie Kcclesiae catliolicae Nar- episcopus his constiiutionibus inierfui ct subscripsi.
LXXI
CONCILIUM OSCENSE*
HABITUU AlllfO TBRTIO DRGIHO REGlVi DOMINI NOSTRI OLORI08I88IIII RBIiCARBDl 1IB6I8.
t'666 ^^ nomlne Domini Jesu Gbristl con- dericis pudica et casta sit vita : quod si, quod absii,
venietitea omnes in unum concilio Oscensi» boc sy- quidquatn malum de quoqunm fama dictaverit» per
nodue sancta^fierl elegit, ut annuis vicibus unusquis- veiam et certissimam clericotum probationem vel
que nostroro omiies abbates monasterioriim vel q virorum amanuensium, vel cerie iilarum feminarum,
presbyteroa et diaconos suae dioecesis ad locum ubi de quibus fama percurrlt, at(|ue etiaro diversis aigu-
epiacopus elegerit cengregari praecipiat, et omnibus
regalam demonslret duceudi vitas, cunctosque sub
ccclesiasUcts regulis adesse praemoneat qiiousque eiiam
parcimonlae et sobrietatis aiqiie veridics castimouiae
honestorum virorum testlmonio fama commendet.
Sollicilum etiam pro bac re unumquemque nostrnm
csse Gonveiilt» ui curlosa indagine perquirarous si
prcabyteris et diaconibos atque bubdiaconibus et
'^ Deest hoc conciliiim in caeteris Godicibus praeter iG.
mentis e& quibus adolterorum lodlcla certissime
auspicari solent, oronia argutissime perquirantur, ul
iiec per falsitalis obumbrationeni quisquam notetur,
nec per quasdam excusatioaesadmissiiin facinus ope-
riaiur, dum per publicam, probaiionem miniine
reconvinci garriant, sed probatae vitae se vixisse,
houestoruin clericorum tesiimonio clarere deiuon-
strent.
LXXII
COKCILIUM EGARENSE '
ln nomine Doroini Jesu Ghristi, sub die Iduuin D Mumius subscripsi.
Janiiartarum anno feliclter teriio regni glorlosiasimi
doinini^ nostrl Sisebutl regis » convenienies in unum
eplscopi provlnciaB Tarraconensis tn locum Egara, id
saneta insiituit syiiodos, ut constitutio quae duduin
in anno leriio decimo regni divae memortae Recca-
redi regis In conciiio Oscensi constituta quidero, sed
mlainie eonscripia f*jit, confirmata ei in perpeiuuni
valitura perduret ; et omne quidquid ex casiimonia
presbyterorum et inferius clericorum conscriptum
fuit, eadem forma et de omnibus episcopis sub tnli
indusiria soleriiaque omnl tcmpore pepigendo scrii-
tetnr, nt, auxitlante Domino et admlniculanie, talis
vita! sollicitudinem nulla, quo<l absit, reprebensionis
occasio subrlpere aliquaudo praevaleat.
F.usebius sobscripsi.
* Dcest hoc concii.um in reliquis Godicibos praeter
Joannes subscriitsi.
Maximus subscripsi.
Eroilia subscripsi.
Ruttnus subscripsi.
Ursns subscripsi.
Ylncentius sobserlpsi.
Siephamis subseripei.
Pompedlas subscripsi,
Slnthasius subscripsi.
Jnstus sobscripsi.
Max'miis presbytcr, ageits vicem domini mei Ste-
phani eplscopi, subscripsi.
Froi tuosus in Ghristi nomine diaconus, agens vi-
cero domini mei Gomarelli episcopl, subscripsi.
AC.
LXXIIl
CONCILIUM • EMERITENSE
DDODBGIM EPWCOFOKUM, HABIT13M »IB ▼III IDDUM HOVBMBRIS , AHIIO XVIII fBBBNISSIMI ET
PIISSIMI RBGCESVIRTHI RB6I8, iBRA DCaV«
665—666- Congref^aiis oinnilras provincias Lii- A rondiini et gloriflcandum, qui loculus esl pcr proplie-
siian ae episcopi» in noniine Domini el rcstdenlibtis
iri sanclat Jerosalem ecclesia, qunfi in Emeriiensi
iirbp, qnx capul hiijns provincia noscilur esfio el
sub principali nomine maiicldedicila, juxln ordinem
prioruin canonura nostrornm cum Dei jiivaniine
ccBi^nim cjtt inilium. Primum, ul mos esl, dcliilas
laiutcs persolvinins oninipolenli Deo, cujiis .inunere
adunali snmiis el dono; deinde serenissimo atqne cle-
nieiilissimo principi noslroeidomino graliarum aclio-
nes impendimus regi Reccesviniho, oplanies divlnam
roisericordiam, ul qni ei iribuit regni poieslaiein
concedat el vitse rdicitatem cum pacis quieie, sicque
eum de suis hostibiis reddal victorem, ut suornm
inimicorum colla ditioni ejus subdat gratia favente
tas : in unam catholicam atqiieapostolicam Rcclesiam :
confliemur unum baptlsma In remissionem pecc^»io-
mm : exspectamus resurrectionem mortuornm, viiam
futtiri s.TCuli. Ainen.
Hsec est fides nostra et h»c crednlitas sancta ; hanc
qnisqnis digne tenet judicii tempore remnncralion in
condignam aecipiet ; quisquis ab ca discesserit et In
hac Me esse nohierit.com diabolo posnas fletemi sup-
plicii luel. Oremus ergo omnipotentem Deum, ul htpc
credulttas sincera divina nobis conferat beneri<M
ejusque pietas sancta pnesenti in sasciilo cmtcca nobis
dimittat pecrata, ei cum venerit Judicare vivos «t
mortiios, ad 667 Jci^tcr>in suam nos jnstiflcandM
siatiiai. Si quis non crediderit ant confcssus iton fne-
quatenus et pr»86nlem viiam quietus possiileat per B rit Pairem et FilUiin el Spiriium sancium bciu.u esse
tempora longa, et post mulia annorum curricnla bea- in Triniiate Deum, analheina sii.
litiidinis gaudia obtineat pcr sacnla nunqnam flnien-
da. Et qiioniani de saecularibus sancta illi manel
cura, ei ecclesiastica per divinam gratiam recie dis-
ponit mente intcta, sit illi opitulatrix ineflat>ilis
cinmipotentis Dei gratia, quac quserenlitiiis tnanet
propinqua.
I. De fideiinitimione e}uique ordine.
Juiia priorom Patrum regulam, qu» sancie nolns
est tradita, cujus institutione profecuim fldei babet
sancta Dei Ecclesla calholica , qnamlibet permultis
conciliis maneat memorata, oporiet tamen a nobis
Don eam esse praRiermittendam. Httc etiim est
11. De vespertini o[ficH servando ordine.
Sicut in fide sancU nostra cst unaniniiias, iu pra
sancto 9ei officio debot esse iniantio suiinna. Oportet
igilur ut sicnt in aliis Ecclesiis vespcriino tempore
post lunien oblatuin prius dicitur vespertinum qttani
sonnm in diebiis festis, ita et a nobis custodiatur in
eeclesiis nostris. Sl quis hunc ordlnem minime cnsto-
dierit in sua Ecclesra, cuncto&que ad se pertinontes
non insiroxerit ut bonum bujus operis agant, dum
ia'e ad tnetropolitani pervenerit aores et fu rit res
convici.i, excomiuunicationis seiioverit feiiri seiiteD-
tia.
prima concilii via, el nisi digne fuerit aslructa per- -, jn^ q,^,-^ „| observandum tempore quo rex in
veniendi ad aliud raiio est incongrua. N<»s ergo quia
certos faiemnr in fide et perpeiim hane profitemnr,
ore digiium est in hoc sancto concilio credulitaiem
nosiram exponere.
Credimus in unom Deum Patrem omnlpoteniem,
factnrem coeli et terr», visibiliiim omiiium et inv'isi#
birnim condiiorem ; et in unum Dominum ^ Jesum
Cbristum Filiuin Dei unigenituro, ex Patre naium
ante omnia sxcula, Deum ex Deo, Ittmen ex luinine,
Deum veriim ex Deo vero, naium, non factuni, h<>-
mousion Patri, hoc est ejusdeiu cun Paire substan-
tie, per quem omnia facta siint quae in roeli» et. quae
in terra ; qiii propier iioa et propter nosiraro
salutem descendit et incarnatos ost de Spiritu saiicio.
atu progreditur pro regis^ genlis aul patria siaiu alque
salute,
Qoantttm com Dei jttvamlne ratio comperit « ut
rectitudlnis regula ponatur in ecclesiaslico ordine,
tantum necessarium est ea excogitare et ordinare
quae clementissimo domino nostro Reccesvintho regi
fideliuroque suorum genii aut pairiae debeant pro-
sperluiem afferre. Ob hoc ergo insii^uit ^ sancturo
concilium, ut quandocunque euin causa progredl (e-
cerlt contra suos hosies, unusquisq«ie nostruro in
Ecclesia sua honc leneat ordinem, iu ut omnibua
diebns per imnam disposltionem sacrificium oiDni|io-
tenti Deo pro ejus suorumque fidelium atque esercl-
tus sui saluU ofieratur, et divine virtutia attzilium
ex Maria virgine homo facioi» paasus aub PojMio Pl- .. impetreinr, ut saius ciinciis a Doinino tribuatiir« et
laiA eAnnliiflfi fAPlifk AtA »Aaimovif AfiAan<lif in i»nklAC viAlAri« illi ntnninAflAnf i IIaa AnnAnitaliir^ Tsmliil liil*
laio, sepultus teriia die resnrrexit, ascendit in cobIos,
sedet ad dexieram Patrls, iteroro venlorus in gloria
judlcare vivos et mbriuos, cujus rcgui non erit finis ;
ct In Spiritum s^mctum (lominum ei vlviflcatorem ex
Patre et Ftlio procedentem, cum Patre et Filio ado-
* Deestlioc coiieillum in A., JE. et E. 3. Df«umptum
est Ax Codice B. R. cum variantibus caeterorum lectio-
nibi».
victoria illl omnipotenti Deo concedaiur. Tandiu bic
ordo tenendus est quandiu cnm diviuo juvamtne ad
suam fedeat sedein. Qnisquis bujus institutionis
inodum iniplere distulerit, sciat se a sao nieiropoli-
taiio esse excommHnicatum.
** P. 4, T. i 1 3, bomiwm noslrum Jesum, I
« E. 4, T. i, 2, comperit.
^ E. 4, T. \t%, institttit hoe sanclum.
GI7
CO^QLIA lflSPAM.€. — EMKRITENSE.
61t
IV. Qualiter melropoHiaHns suis eonfiniiimtp am A per syuodiCiim regulam, lla el a comprovineialilNM
roR/iniftini melropolitaHO $m plaritum [aeiant.
Postquani llJei nostrae credulius est roanl^estiy illa
msereiHta cnravirous quas rectitudinem faciant in Re-
clesia sancta. Gmtns ergo nostra unaniroitatis hc»e
inserendom esse curavity nt tempnre qiio metropoll-
lanus in Ecclesia Dei fuerlt ordinaios episcopoSy
placitom in nomine suoromprovinciaiium ■ episco-
porom faciat ot caste. sobrie recieque vif al. Simili-
ler et qoando conflniiiml episeopi in Ecclesiis qoibus
prxesse potnerint fuerint ordinali, placllum faciant
lit nomine 6G8 cpiscopi sui melropolitaiii ut caste,
recte et sobrie vivani. Quod si Jiixta caoonum sen-
leiillam per voluuiaiem nie^ropolitani atqoe informa-
tioais ejus episto!am per rcgiam jussionem ab alio
6G9 suis senreiitur hxc monita. Commoni deiibe»
ratioae ceni^emus et sentenii.^ liojos ordiuem ser-
▼andom instlliiimos,otdum quisquameomprovittclalis
episcopos mciropoliuinisui admooitionem aeceperit
pro diebos fe^tis Naiivitaiis Damini et Paseb» com oj
peragendi^, veniendi ad eum noilam faciat excosa-
lionem. Qood si contigcrit eum ab aogritodine e«se
deteoton vei per niiuiam inlemperanliam aerum non
bsbere qnaliter ad prxsentiam ojos possit ventre,
epistolam mauo sua aubscriplam dirigere debeUii»
io qiia bujus rei causa verissime notescal. Quud sl
saiiusqui admonitionem acceperit fiierit,et veoire
dutulerity absqae excommuiiiraiioue diuiitti^uJus
non erit.
meiropolitano ariqui faerint ordinati» tempore quo B vn ^ <.« j , .
. *^ ,.^ ^ , ' • , j« ^H, Quttlaer iecundum prtoram canonum ittttUuta
ad meiropolitanum suuni post suam venerint ordina
tlooem, lale placiium non diflTeraot facere. Quod si
dUtoleriiil , laudio q iis«|ois ille excommonicatom
se esse noverii , qu.itidio impieat ordinem lon» in<-
tttiotioiiia.
V« Vi epiuopue pro sua pertona ad eoncilium non dia-
eomem^ ted aut arehipretbyterum aut pritby*enm
dirigat^
Josia canonum ordinem tempore qoo coneiiium per
metropolitani voluntatem et regiam jiissionem eleclom
fiierit agere, omncs conflnitiinos episeopos in unum
oportel adesso, nee pro tall re quaelibet cansa opponi
debeior ad excosalionem. Quod si coiitigerit aliqtiem
d«! fratribos rftinerl ab loflrmiiaie, qoalitcr non
ceiici/ttcm pat,
Oecreium est de priseis canooibus semel in anno
flerl concilium ubi elegerii iiietropoiii:inos episcopas,
atque io ea sancia r«*gula uiaitet ordinatom , ui com«
proTiociales episci>pi , dum a suo flMstropolitauo foe*
riol admonitl, prsseoies Cise debeant ad locum lem*
poris debili» qum res tam estra regiam agitor voluo-
latem. Sont nonoolli qui pro boc admoiiitionem siii
melropoiitani et regiam jossionem accipioot et mini^
roe implenl qo» jubeutur : lii»s priscormn caoooum
seoteotia excommiioicatos esse jubent osque ad tedi-
pus soperveiitori concilii « el quamvis excommuoica-
lioni^ damno feriaotor , nihil tale in liis impenditor
posoit ▼enlre aol per regiam jossiooem injuiictum r 4"<^ debeatit metuere. Placult huic sanetm syniMlo ,
acreper I aliqoid agere ol sit per qood non |K)ssit
c^ni ilio Interesse, qoidqoid taie acciderit, metropo-
liiaiio suo Adeliter Intimet concta per soam epi^^tidam
iiiana soa sobscriptam, ot io postmodum qujprs»iur
116 ezcosaiionero facial aliquam. Ad soam lanien per-
sonam oon aliter nisl aot archipresbytprum siiiim
diriget, aol sl arcblfiresbyiero impossibilllas fotTlf,
preabyterum otilem, cujos digniias com priideHtia
poient» a tergo episeoporom inter presbyteros se>lere
ei .qii«qoe io eo condlio fuerint acta scire et siilv-
BCritere. Injustimi enim boc aciipit ccstns nosti*r, ut
f|oio<|Oaro episcoporom diaconnm ad suatn personam
tf rigal ; hic eiilin, qoia presbyleris Jiinlnr esse videiur,
aeilere cum episcopls in concilio nulla raiione per-
ut quisquis ille episcopus ad concilium venire dislule-
rlt admonitiis, illic excomrounicationis agal lempos
obi coro his qol prssenfes fueriui eiegerii roeiropo*
litanos. Cella rero el res ad 0*110 peninenles, qooos-
qiie ilie sob poBniienlia fiii;rii , iojilahlla el solliciUi*
lUiie reganlor meiropolitani ; quia ideo est hoe ele-
ctom ot d.scal sob pcBniteutia qood impiere noluit
volmilate recta. Domergo ad siiam redierit celhni,
rem in statu inveniat quae Ecclesiae suae eai«debiu.
VI II. Qufd ordinatum maneal de epiteopit qui inier
te de paroekiit intentiouem kabent,
Omnibus peiie eogni«om manet f|Ootnodo divina
graiia, qose cor serenissimi ^ domiui oostri et prin-
cipis Reccesvintbi regis In inann teiiet et ubi vult il-
miiiitur. Qtietnciinqtie ergo ex presbyierls dirigcre D^"^ vertit, soggerente saucue memoris sanciissloio
elegerlt, hislruetom per Itiformationem dirigat, iit
ratfo poscii, atqoe com eo mandatariom soum Jnxia
legis ordioem munitom, ol si a quolibet conlra euin-
dem episcopom in concilio foerlisoggesiom, ab eo quem
cKrexil qoi petil aecipial responsom, et jusiiii.i qu»
ffterit ordloata nollam In pQStinodom dilationem
liabeai.
Vf. QKoltf^r e^teqpuM^ admotutione aecepla^ ad me»
tropolitanum tuum oenlal.
Deo credimos esse placitum quando pro bono opere
di^nam In Ecclesia aancia imponimus rego*am. Idco-
que placuil frateroltati ooslrse, ol slciit priiiialus
revereolim a metropolitaoo episco|io jnbelor impendi
* R. 4yT. 1, 2., eom|9roatncia/jiim.
Patrol. LXXXIV.
viro Orontlo episcopo, animum ejus ad pielatem mo-
▼erit,' ut termlnos hiijos provincla) Lusiiani» cutn
auis episcopls eoriimque parocbiis Juxla priorum ci-
noiiuui senieniias ad nomen provindae 670 ^l >d^'
tropolitaiiam hanc sedein redocerel el reslaoraret.
His ergo jokla eamdetii regulam decreto synodicu
Jodicii formola et soae cleuieiiils confirttiatiuiie ail
hanc ineiropolira reduciis , duio roiseraote Domitio
principis Jussu io onom ad sanctom cooveulssemos
concJlium, iitius de eis Setua nomioe saoeim Egi4ita'
oae Ecclesi» episcopos inlerpellavit sanctara synodum
eo quod Jiistos Salamautirensia Beclesias episcopiH
debitaro ilU teoerct dioscesem, hoc euim eipam adji-
b e.4,T.i,2,i^rmiistmf affOtfrlemMilsitmtdemiitt.
20
f.|.j (mLCCTfO CASIONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. t30
vims iit de eo id tinde ad Galteei» melnipoliiii dioB- A Xl. ilt omM$ presbffler^ abbat^vd dia€OHu$^ fpi$€opo
cesii lu» fuerat possessuin ille reciperei, quainYlt
loiiga post tcmpora , qu» parochl» su« hicrant dcbl-
ta. Sed quia anliqnoruin canonom aunt Inalilota, o(
61 in una provlncia quisquis eplscopus de alterlns
liioecesi pariein aliqoam per Irigiiita annos posso-
derii, quietus teneat , justum perspexiimis vt qiiia
nec ille trlgima annos adhtic habet quo ad hujoa
prof incias mrtropolim rodoctus est , et ille qood per«
longo tempore non possedit recepit , et iriginu ad*
hoc non sunt in hoc llli iiiiptetl anui, sicut iile ad do«
bitam diOBcesem redilt» ita et hic qui pulsai dioeceslm
albi debltam ordinante mctropolitano cuin suis Tra-
tribus per soum sajonem recipiat; iia tamen ut de
presentia metropoliiani inspectores dirigantur « qni
tno humlUatem teneat et revereniiam $timmmiu
PerTenit ad cmiuin hujus saiicti conciiU psesbyte-
ros, abbates et diacones episcopo suo inobedieoiea
esse, aique id inironiissum est ut dum quUibei tx
presbylcris aut abbatibus eccleaiririim soarum a de-
cedeniibus episcopis habeaot absolutiouem, episeopo
suo digiiam obcdieotiam justiimque reverenliMn bou
exliibeant, et quibos coneesaa est per cauonicam aen-
tentiaro Tisitandi suam parocbiam, bis polius litrer-
tur iiijuria el movelur calomoia. Proinde placuit
huic sancto concilio, iit tam a presbjterie quam ob
abbaiibus sive etiam a diaconibos episcopo honor
dobitus inipeiidatur, ut a nullo conlumeliani pall vl-
deaiur, et quaiidoque contigcrit eum joxia cononicam
|ier evideniia aigna diODceses ipsas conspicianl, et B sententiam vbitare suam parocliiam , et digne eum
uniisquisque quod tlli debiium cst accipiai et habeat.
Pacta vero, qiua juxta caiionicaui regularo inier epi-
scopoo per paclflcam deliberationcm jubtissime fne-
riui faclo, in omnibus piacei csse servaiMla/ Ouinibus
vero episcopla id kistiluilur osse servandum , ul pa-
mehanm aoam bene costodiaui nec a quoUbei fratre
cam Marpari pcnnilianl : qoibua al ulcenoalia na-
werua per volttmatem aot negllgeniiam oocnrrorli ,
iittllo ittodo reddeada erlu
\}L. Qmd freekyter obmtare debeat ^i fraekffUrie
jubeiwr dare $anelum chriiwa.
Convcniens lii omnibus nobis bM maiiel senlen*
tia, qiios digiie ciistodiaiur in noatra provlncia. Pla-
cuil , ttt quisquis ab episcopo sanclum in poiesuie
suscipiant et prout habueriHt aul ralio permiaeril ilii
praRparciit qus foerinl necesaaria. Id ergo per omoia
servandum iustiioiinos , ul nnlli presbj tero vel dia-
coiio sine voluniate episeopi soi licentia sii aacularcs
peragere causas ^ aut injonciiones expedire poblieas.
Si quis hiijos ordinem capiloli iranaOandeie i oloerii ,
excommonicatiouis aententia feriendom ae oovcrlL
XIL I/i epluopnt qm ilH piaeiti fuarint de paraclna
em preihfftaroi atqua diacmoi caihadraia» oibi /e-
ctoi.
Si priormncanonttm senteotla hooc recieQ7S ^-
netordinem» ulepiacopus ab alio epiacopo, ai iudigcN-
liam habuerli» clericum ad ordinandum petal cl ac-
cipiai; cur qui io dioacesi aua habcleus, qoospro
presbyteris ad distriboeiidum tempore opportono ac- C Dei offtcio et auo Juvamioe digno& repererli, ad saam
ceperii cbrisma , nibil ab eis benettcil causa tollere
aul pelere prssomoU Similiier et preabyieri, qoi aan-
ctum Dei baplisma infantihus tradonl , nihil pro lali
gralu t parentibua eorum auferrc prassomaoi. Quod
si quis aliquid ufferl per boiiam voluiiUiem, accipia-
tur graiCtnihii tamen, ut dixinius» auferttur qoacun*
qoe occasioiie. Si qois seiitentiae hi^us ordtnem dod
cusiodier^; eomqoe iraoagrcdi prcsompserit, tribus
mcDsibus sub pcsnitentia excommunicaias manebiL
C7I X. VtoamUefiuopueinfra haneprooinaameon*
otitutua archipretifterum^ archidiaeonum et prUmcle'
rum in tua Eccie$ta habeat.
Communi deliberaiione sanciinus, ut omnes nos
c))iscopi inrra noslram provinciam consiiiuti in ca-
priiicipolem Cccleaiam non perdocal ei habeai? Pio
bujua rei cauaa boc elegil ttoaoimilas Aoalro, ni ontiio
episGopua provindm nootra si voloeril dc pvocbiia-
iiis preabyteris oique diacoaibiH cmbedrokn aibi in
principaii Eccleaio Cscere , maoeat illi per omoia li-
ceiitia. Hi umoD qol focrini Iranadocti boasililpMn
dignam episcopo suo tenoanl» et eo bonore el reve-
reoiia babcautur cl venerenlur in catbedrall Geeie-
sia, sicui bi quos constai fuisao ordinaloo io ea > el
qoamvis ab episcopo soo siipendii caoaa per bouam
obedieoiiam aliqoid acclpiant , ab ecclesiia lattien ia
quibus prius consecraii aunl vel a lebos earom extra-
oel noo maneanl, sed pontiacali eleclione aob pro--
sbyteri ipsios ordinalione presbyler allusinsiituator«
ihcdralibus nosiris ecdesils singuli nostrum arclii- D qui aanctum olHcium periigal et diserelioae prioria
presbyterum» archidiaconum et primiclelruin liabere
debeamos ; saocios qoippo est ordo et a nobis per
omnla observandus. Ideoque placuit huic magnas sy-
iiodo , ut quicuuque ad hoc orficlum pervenerit bu*
iniliutem pontilici.suo el revereiitiam prxbeal, iie
qiiolibet modo soperbis fastum quilibet ex bi^ iocur-
rat, sed in ordiiiequo quisque fueril conslitulus beni-
gne persistai , oi sui dignilalom olficii per omnia te-
neai. Si quis cx his sui gradus ordtnem non cuslodie-
rit el qus illi pro lali oflicid a soo cpiscopo imperau
focrint adimplere distulerit , prout causa patuerit,
escommunicaiionis damno muicldndura sc novcrii.
preabyteri victos el veatiius raiionabililer iUi mloi-
sireiur ut noii egoal : aot ai quaesierll qoi otdioatur
siipeiidiuin a suo presbytcro acdplal , quaoiam di-
gniias officii eum babere expeut; cloricls vero vel
qtios ad serviendoin ei dederii per diseretioQis mo-
dum quae necessaria sunt minislreL Si quis senlentie
liiijus ordlnem implere distole» il , prout raiio |i«rmi-
serlt, cxcommunicandum ae eaae ooveriL
Xlll. Ut epiuopua emm ^em viderit de deriat euh ad
benum pra(edlum lendere, konorundi et muni/icandt
de rebut EiclttAiB licentiam habeat,
lo Ecclosia Dci sancia coogregatio dericorum lli
B £x rcliquis» pra^ler B« U., lo quo : cvrot.
6il
nMiflHidie:!, Hftiwt
CONGILIA aiSPANIiS. - EMEIUTfiNSE. o»»
i (|iMMniin incentio iiOR|Wiica A Ecclesiae suaB crimeii imponcre, dieenies ex ea honii-
.*
w
M io sancto Dei ofllcio, alqae malti quos segniiiidi-
nift tetos ninime pordaeit ad bonnin f roiiectnm. Ob
boc eif 0 ianclo buic placuit coneilio , ul qnemean-
qne epieGopaa ad bonam profeetum viderit 'creftcere«
per bottbm inlontionem vener.iiidi , amandi el bono-
raiiai aiqnnderebua Eecleaia qiiod vobierii illi lar-
gieodi babem poteaialem : bxe euim caasa v% majori-
Ims waifirem praiftia graiiam et miBores eicitat oi
ad melius lendani. Quidquid c rgo bonia largiiiir per
graihro lla in Jus babeam , ot et remedinin ex boc
seniiant et rero Deo dicaiam ad aiigroeniiim perdii-
ca6t.^6uod 81 id quod aoceperini per &uam lepiiUu-
tem ad proTecuim luiBime perduseriot aui deirimen-
tnni painerit, epi»eopas babeat licentiam sine ullo
nes aliquoa maleficiom sibi reciase eosque aiia po-
tesiato lorqaero et |>or muiUm impieiatein detrl- f
moHlare, et hoe emendari placuii p^r rceiitudinem '
bnjiis seiiienti». lustituenles igiiur decernimos. ut ai
presbyier talia paii ae dixerit, ad anres boc sui
perducat epiacopi : ipse autem datis bonis bominl-
bus ex latere soo ^l^ jndieem hoc jiibeat quxrere,
el si sceleris bujua cau#a (uerit inventa, ad eognitlo-
nem episcopi hoc reducatit, et processa ex ore ejtis
senientia i a mnluro csstirparum maneat, ne boc
quisqiiain nlius facere pnesumat. Si qnis senieniim
hnjns ordiiiem non obsorvawil, exeommanlca-
tlonis senleniia reriendus erit el a eirro abji«
clendus.
prarjadieio in Jure Eccleaids revocare rem propriam. D .....
• . ^^'' ^' epitcopo non hceal terliam de parocbitaHn
073 \i?* De poeuma qam m Eeelema D^ ofertwr
pdeiiter eoUigenda et fideliter dinidenda.
lo saneta Dei Eecleaia diebua fesiis pro consuetu-
dloe ei mercede commuiucaiionis icmpore a fldeli-
boa poeoniaro novimna poot Pro hoc placuii sancto
coiieii:a bane fcemudiiiis ponero r^laro, ui quia
oftini eloro eominttBii labor manel in onielo sancto»
oninibnt Jusia moritum ex hoc rependatur vicissi*
tudo. Staioimns in nosiris occleaiis toI civitaiibaa
hoc ease servandum. ni quidquid pecuniae a fldelibtta
lu Ecdesia ruerii oblatum, fideltter eollectum roa-
neaf et cooservalam et fideUicr epUcopo prmsento*
tur, qoaliier esinde iies partes fiani ffiqaales : onam
eccleiiii toltere.
fiene dlsposuit divina gratia ui un^qnieqne eccle«
sla quiilquid a fldelibus eollalnm est habeai. Per-
priscis qolppe canonibiis crat decretum ui episcu*
piis de parochilanis ecclesiis teriiam sequeretnr, eni
soa plenissime snfficere possunt. Plaeait huk! saucto
concllio ui nallus provineiae Lasiiani« episeopiis
sententi» bujos termlnnm etcedat» nee a qaalibel
paruchiiarui ecclesia tertlsm auferre prxsuniat ; sed
qnidqnid exjnde conseqni poiuerat totum In repara*
lionem ipsarnm baslliearum proflciai. Omnes vero
snpradicii presbyleri qoi virtutem habtterint epi-
scopo suo placiium facianly ut reparare ecdeslae
eplacopna babeat; alierain presbytcri et diaccnes ^ gibi comroissas inicndant. Qiiod sl facere dista?^
inibi deservienlea eoBSeaiiaBinr. et inier se ui diBiil. ^ ^^. ^u ^^r .„^ .j-. •..: i..> .i.. __ ^.
inibi deservientes eonseqaaoinr, et inter se ut dignl*
taa el onlo popoaeerlt dividant ; tenia vero snbdla*
coniboa oi dericis tribuaiur. ut a priroic!ero, Juxla
quod in offleio eos pers|dciie&se iuienio<» ita singn-
Ko dlapensetur. Sioulis rorina et de paiocliiiaiiis
preal>jieria in ecclesiis illis a Deo crediiis erit
aerranda.
IV. Dt epueopi atque preibyteri pro gravibus cau$i$,
qaod te§um dnMHant $eiUeHiim^ $ine judicit examms
[amiUam Eeclemm non debeant ex$tirpare,
Si regalis pieias pro saluie hominuiu suarnm le-
gnm dignata est ponere decreia , cnr religio sancu
per sancti concilii ordlnem non bsibeai iiisiituia qn»
onanlno debent esse cavenda? Ideoque placuit bnic
rini, ab eplscopo suo districti ecdcsLis sibl crcdl-
tas, ut raiio perroittit, digne reparent. Eccleslm
Uroen, qux niuiidiales res nullas habeni, sotlicitu-
dlne, in:eniione et disposiiione eplscopali, nt ratio
perniiserii, habeant reparationem.
XVII. Vt po$t mortem epiteope nuiti $ubJeetonm H et:t
de eo ^uidiiuam dapakere.
Quia pcr divittam gratlam in saneta Del Ecctesia
eplscopalis ordinator polestas, dignum eai ui sicai
bonore et bonliate suminus habetur in viu, lu poai
mortem deirjcilo de eo aii nulla. liiijua rei eausa
banc senionliam proiulti et per omiUa Jnbet eaao
firmam congregstiu noara. Instiliientea igilnr de-
ceriilmus, ui nullus SMlJecnis decedeniem deirab.it
aancto concUio, ui omnis potesus episcopalis mo- j^ eplscopiim. nullua de eo deroget nec malnm qnid.
dom ao« ponai irc, nec pro quolibet excessu cuili-
bet ex broilia £cclesi« aliquod corporis membrrruni
aua Qrdinatione pncsumat exstirpare aut aofeire.
Qttod ai lails emorserit culpa, advocato Judice c vlu*
lis ad exaiven ejua deducaiur quod faciuiu rulsso
asaerilur. Et quia omoino jtisliun e«t ut poniifex
ssevissimaro non iropeinlat vlndicam, quidqniil co-
ram Jndice veriui paiuerit per dlselpliaae severiu-
lem absque turpi dec;ilvalioite roaneai emeniatum^
ei ab episcopo auo aui donatits fidelibus sui^ maneat
qui roaluBi alii^uod, quod leges graviier damnat.l
adniisil, aol aljiciendi eoro episcopus si voluerit
rccntiam liabebit. Siuiiliier et quia comperimus
^iiqtios pnsbytfros, a>giiiudii.e accedenie» familiaB
quam loquatur. Si quis taSa deinceps racere ^rt»
sunrpserii, si presbyter fu rit, tribus roensibus ab
eptscopo suo sub poenitenia religatus maneai ; si
dtsC':niis, quinqtie ; si siiiid acfinus aot clcricus vel
qaiUbet religiosiis de roajori gradu, quia consut ex
liis jam aliquos piT bonam aclionem esse vencrjii-
dos, novetn ; m roinimi ruerint qui levi CMrde sint
minimasque adlutc personae» quiiiqu.ngenis ibgellis
Jussione rerlaniur episcopi; quod si laicus, quainvi:)
ingenuus in domo eccleside tamen nniritiis ei ab ec-
clest» rebua digniutis graiia praeditns, jnxu q*i(>il
dlgnius ejus e^egerit, pfO tali escesati exconiitiuni^
caiionis tenUniia fericiidus crit ; si vcro Je fainili.i
ecclesi» fueril quisquCy quia et in his discreiioiti»
CiS
noLLFXTIO CANONUM S. ISIDORO IIISrAL. A CRIPTA.
624
est gradiis, fti in-4JorS75 ^^^^'^^ <|ui dignitaie pol- A <|ni nfliil babentcs ad Ihmc grnttam feniunt et tie
leat, sei mensibiis ab episcopo suo excomtnunlcatus
iiianest ; inferior lamen aut miiiima persona discipli-
uam mereator, joiLla qiiod ep'scopi sui proeesserit
isenieniia. Dignum est eieuim nt cui iii vita lionor
riiii impensQS. post morlem detractiouis subtraliatur
siiniulus.
XVU4. Vi paroehUani presbytm juxia vf poue Aa-
(ifmnf de famlUa eccUiw §um elerlcoi $ibi faciani
ei habeani.
Qttdquid nnanimiler digne disponitnr in sancta
Dei Ecclesia , necessarium est ul a parochitaiiis
presbyteris custodiluro maneat« Suni enim non-
nulli qui ecelesiarom snarttm res ad plenitodinem
babetit» el eollicitudo illis nulla est habcndi clericos
libertos facere prjesumuiit. Tiiles etiam liliertos re-
gnla canonica esse non jnbet siabililos : eonlingera
etenim solet ut poslqn.iin manumissor eorom ab bae
disfesserit luce, talis occurral socces^or qui aui
ecclesia; ramiliam minimc qoacrai, aul fier boiiam
voluiilatem vel negligentiam hi a quo nibil ecclest»
offerenie liberi facti sunt longo prn lempore tiberlos
se esse defendaiil, aique eas libcrt.ites ita absenri-
dant ol pro hoc quxrcnti epi^copo laborem faciaiit.
Talium si sli fnlnnus, licentia foncediinr nolia qoia
non poiuerunt, neque a serYltio Eeelesi» mmqoafli
discedoni et pro bis rebos iii llbertale permanere
non poleront. Sanctorom canononi non ahj.ciemta
sont instituta atqoe bis qiia! implenda ease oporiei
ciKn quibus omnipolenti De.i laudom debita persul- B ^j^iimus nova. Placoit holc saiict» sviiodo, utqois-
vant offlcia. Proinde instiluit haBC sancta synodus, nl
omnes purocbitani presbyieri, juxta ut in rebos sibi
a DfO crediiis sentionl babere virtotem, de eeclesi»
sua» ramilia clericos sibi faciant, quos per bonam
voloniateni iia nutriani ot et offtciom sanctnm digne
peragani, ei ad serv iiiom sunm aptos eos babeant.
Hi eliam victom ei vesiltom dispensatione presbyteri
nierebontur, el doinino et presbyiero soo atqoe utili-
laii Ecclesiae fidcles ease debent. Quod si inotiles
apparoeriut, ul ciitpa patoerit, correplione discipli-
iMB ferianlur. Si quU presbyteroroin banc seutentiani
miiiime coslmlierit et non adimpleverit» ab episcopo
sno corrigatur ot plenissime coslodiat quod digne
jubeior.
XIX. (Ji prabyler tfui pturee eedenae habuerii com-
. nN>M«, ;rp tinguli» Douunieis diabu» in mgulit sa-
crilicittm Beo offerre inteudat,
In parocbiis molta aonl ecdosiae consiituue, qu»
a Qdelibus facte aul pa^eum aot nlhil de rebos vi-
dentur babere ; sacerdolall ergo dccreto presbylero
uui ptures exstanl commissae; onde cavendum est
ne,oc€urrente paopertate, ordo ibidem non impleatur
inissx. Proiiide salubri deliberalione censemos, ut
pro slngolis qiiibusque ecclesiis, io qoibua presbyter
jossos fuerit per soi episcopi ordinationem prcesse,
pro eingutis die)»os Dominicts sacriflciom Deo procu-
ret oflerre, et eoruin nominat a quibua eas eceleslas
conslal esse consiructas vel qui aliquid his samtis
qiiis digne juxta canonicam regolam liberloa fuerii
factoa, in libertate mancal et a p iirocinio ecdea-aB
ipse aut posteritas ejus nunquam discedat. Quiaqvis
vero, non ot ordo canonicus poscit» liliemia foerit
factus, quamvis prolixttas lemporis in seriplorae mm
texto inveniator, qoia a servilio Eeclesi» nunqoaui
visus esl absce^sisse, et caooniea sententla readoili
jubet talem Lbertalem, ul llle el posterttas omiiis
cjus iii servitto permaneanl sanclae Kcclesix, eni
debiti manent per verain originera. Illos vero per
oinnia stabilitos in libertate esse iiistiluiinus, qui
ab his episcopis liberi sont vel roerlnt facli, qni de
soo boiia pturinia sanctae Eectesis, in qoa prapsidcnt,
p per suae scrtpiurx lextum cognoscuntur conlolisse :
' et hi quainlibet jobeanlur esse aiabiles, nniro modo
recedeiidi suiil a patroclnio aanctaB Bccleaiae.
Qood si comigerit eos eorumque filios personis in-
genois esse conjunctos, el qnaudoque eorom poaie-
ritas patrocinioin Ecclesiae voluerit despicere ex
cujus fainilia per veram originem consiai eos genitoa
esse, si cx bis liberiis tnhonl originem qui jtnu
canonicam sententiam Jubenlur esse slabites, ei
digniiaiis sux nomen teneant, et Ecclesiae patrod-
uium nunquaro amiilanl. Cerie si ex his hiventi
fucrint origiiiem iraliere, qnos canonicae regolae non
jubent liberos esse, qoanilibet post longa lempora
duminodo origine firuiata, reducendi tamen sunt ad
sanclae Cc< lesi» cui pcriineni jnra. Liberii677 ^*
ecelesiU videntur .ut visi suot eonialisse. » viven- ^ ^^„ ^^ ^,^;,., g^,^., ,.,^,j ^, p^,^^,^, ^„^ „ ,,.,
les in corpare sout» ante attare redtentor lempore
inissae; quod si ab hac decessemnl aot diseesserint
loce, noinina eoruin cum derunctls fidelibus reciten-
lur suo in ordine. Si quis banc inslitutionem presby-
ler implere nfglexerit, dom talis caua:i per quemi-
bet ad aures soi eptscopl perTeiierii, presbyter ile
excouimonicaiionis senteniia ferienrfus erit.
676 XX. Quaiiler liberto» epi»copi fatiant vel gualiter
iiberti a patrocinio Efuletim numiuam di^cedani,
In priorom .canonnm ordine institutom nianet
quatiter episcopi de familia ecclesia* Itbertos de-
iieani facere. HuUi ctenim sacerdoies, prout illis
concessit divina gratia, babent unde canonicom or-
dincm impleaiil ct sic liberlos fa' iant, ei sutrt mo'li
est procreata,si libertatem suatn vd parentoni sooruui
iuvenii fuerinl celasse aut abscondere, et leuipore
qoo ab episcopo fuerint admonitl eam prftseat^ie
distuterint, dum eoruni origo, ul Jaui disimos, foe-
rit maniresiata per legalem lesiem, ad Berviiiiiiii
Ecctesi» reducauiury el ut episeopo fuerii pladiaiii
lu eos habeat. Ilaec forma el in preabyteria ser-
vanda erit, qni cum votuntale et<isoopi aol, Joxtn
eanonicam regulam, de faniilia sii» Ecclesiae hberos
facere voluerinu
XXT. Qualiier ttabilitum maneai tjuod enl»copu» Ih
amici» »ui» »erm aui iiberti» de re Eccieeke »ute dih-
nare tolucrit,
Non puianJum est contra regiihim Iri c^iKMiicim»
625 CONCILIl lllSP^NIi£. — EMEHlTENSe. C2'>
quando ea insiituimus qnx lervari oporiei de re ec- A per ordinenii Crealori nosiro et botnino quem cre-
detiasiica. Quamvis etenim canonicae sentenliae or-
diiiein liabeant, quid episcopus pro re Gcclesi» ob-
fenrare debeat, op^tortunuro tamen est at ubi ab
episco|K> bonus impenditur profecius, a aucct denie
institutos teneatur iniidiis, Piacuit buic saiicto con-
cilio, ut sl episcopus Ecclesix suae In qua praesiJet
de rebus suis inventus fuerit plurima coniulisse,
qvidquid amieis suis servis aut libertis vel quibusli->
bet personis de Ecclesis suas rebus coropertus fue-
rit aliquid donasse» si triplum aut multo plus patuc-
rit esse qood conscripsit in nbroine Ecclesiae sux ,
firroom maneat quod distribuit in personis quae prae-
noiatae sunt superiori ordine, nec licebit succedenfi
episcopo prioris sui irrnmpere volunlatem. His eiiam
dirons Trinuin in unitatc et veneramur unuro tn Tri-
nitate Patri et Filio et Spiritui sancto debitas per-
solvimus laudes, taiitae niajestatis gloriflcanles no-
men qui dignatus est nobis rectitudinls viam osten-
dere : ac deitide serenissiino atque piissiino ortbo-
doxo viro clementisslmodomiuonostro Reccesviutho
regi grttiaB Iropendiinus opem,cujus vigilantia et sv-
cularia regit curo pietate siimroa, el ecclesiastica ple-
niiis disponit divinitus sibi sapientla concessa. Ipse
enlro Dominus, cujiis Trinitatem veueramur et coiifi-
teiimr , et Ecclesiae suae fldei conferat lucra et sacer-
doiibus, minislris aique omni clero, v.i digne illi ser-
viani, Gonferat remedia quae ipsi suut placita. Cle-
mentissimo principi Reccesvintlio regi rdicem vitaui
si causae ecclesiasticae fuerint coromissae» ct fideliter ^ felicioraque praeseiiti in saeculo, et futuro post in rc-
prqsequentes in rebus Ecclesiae profectum visi fue-
riiit faeere, laboris sui coaseqiiantur roercedem , ita
«t de eo (|uidqoid acqui^ierint, quia coosut eos non
sineutiliuie EeelesiaB negotia comrotasa peragere, de
eo qnidqoid com fide et booa intentlone ad eflleclnro
perduxeruil el ad jus Ecdesiae per eos reduciuio
paluerit, de roobili re decimum suam sequantur ; pro
iiiiiuobili ab eplscopo repensationem dignaoi acci-
ptam, et umen qoae roemerint ipsi aiit posteriuseo-
riini vel quibos largiri voluerint perenniier possi-
deant. Si qnis episcoporun, contra bojus seuien iae
ordioem ageos» irrunpere voluerit quod prior ejos
fecit» et voeem amittat et scriptura quae facU est
poBiiain adiropleat, insuper et a ccetu fraterno ex-
ciiinmvnicatus maneat, ut excessus sui eniendeC cau-
XXII. Qnaliter excommwdeari apariei qui canonii hu'
ju§ nott euuodUrii eeuieuliam.
Qttia, jovante nos divlna gratla, ea In boe 07g
sancto concillo peregimiis quae ad rcctitudinem ee-
elesiastici ordinls suut debita, lo aliqolbus sententiis
caveiidi roodum imposuimos, allqua tamen , quia
aingolari ordine non roanenl cooslricUy per bujiis
senientiae decrelum iostituimus, quod quisqoe epi-
scoporom vel piesbyUroruni aique ioferiori gradu
constitoii debeant metuere. Quisquls bujus canonicas
regolae instituta servare disiulerit, quaiiilibtt major
esse videatur, mediocri vero aut Inferiori gradu coo-
gno sempiterna concedat gaifJia possidcnda; atque
id orooibus in se credentibos pracsure dignetur, ut
dom sui judicii mauilestMie voluerii teiiipua» oiuni-
bus tribuat perenne remediuro i|i8e Dominus et Uc-
deroptor oosier, quicuro Deo Patre et cum Spiritu san-
eto io Triniute Deus permaoet uous, cui est bouor,
gloria« virtus et imperiuro oonc ei io oronia sxcula
saeculorum. Ameii.
Proficius Dei iniseratione LusiUnae provinciae
saiictae Emeriteosi^ Ecclesiae metropolitanas episoo-
pos ba:c gesU synodalia ciim confiuitiiuis meis epi-
scopis instituU manu mea subscripsi.
EgeSclua EgidiUnae ^* civltatisEcclesiaecpiseopus,
pertioens ad metropolim Emeritensein» hxc iiistitiua
cum arcbieiiiscopo meo Proficio a nobis definita suL
scrlpsi,
Adeodalus in Cbristi nomine sanclae Pdceiisis Ec-
clesiffi episcopos similiter.
679 Asplialios iu Cbristi oomioe saoelaB Abilen-
sls Eccleslae episcbpus siiniliter.
Theoderieus in Chrisii oomioe sanctae (Nyssipo-
nensis Ecclesiaa eplseopos siuiiliter.
Tbeodiscltts Dei roisericordia episcopus smctse Ec*
clesi« Lauiecensis simiiiter.
Justus Dei miseratione sanctae Salainanticencis Ec-
clesiae episcopus &imili(er.
Cantaber Deigratia episcopussanciae Eccle$iaB08G
Gonirobrieosis similiter
stiioium se esse perspeserit« ut eaosa permiserit , a |^ Dooalus lo Christi nomiiie episcopus sanctas Ee-
metropolitano episcopo coro suls coofloitimlSy qui
sopra noiatura sebieoUarom ordioero CDStodieriot, is
qiai servare distulerit excooiroooicaioro se evidentis-
sirae fioverii.
XXIII. Confirmatto huju$ eoncilH.
Posifloam Adei nostras exposoiinoa credolit itero ct
qny necessaria eastitemot, oi potQimos, digessiiiius
Caurieosis siroiliter.
Eiarnus Dei misericordia epiRCopus saiietae Eccle«
siap Osonoveosis sirailiur.
Petrus Dei roisericordia Elboreosis Ecciesiae epi-
scopus siroiliur.
Aloarius indiguus saocUe Calabrieosis Ecclesia^
epis opus similiter.
T. I, 2.
EPISTOL.E DECRETALES.
INCIPIT •
NUMERUS DECRETALIUM
flGINTI BPISGOPOm^ll
lUVASI, 9IRICII, INNOCBNTII, ZOSIMI, BONIFACII» COELESTIEfl , LKONIS, FLAVIANI, PKTRI,
HILARII, SIHPLICII. ACACII , FELICIS, GELASII, ANASTASII, SIHACRI, HORMISDiE, iOARNISt
VIGILir, GnEGORlL
BPISTOLA DAMASI PAPiG AD PAULINUM EPISGOPUtt ANTIOCHKNUM
Dileetissimo frairi Pnalioo Damasus.
Per HTiiim meum Viialem ad le seripia diretertai,
luae tolimtatl ei tuo jodicio rnnnia deretinqoeQS : et
per Petroiiittn prfsbytenim indleaforam me In ani-
eiilo Jam profeetioiiis e}iis aliqim ex perte eommo-
iMn. Unde ne ant tlbi seropttlns ^ resideret, ei to-
lenies rorsitao Ecclesl» copolari toa caotio prs»blan-
ila differrett fidem mbimos non um tibi, qol ejus
lldei cDmmonlonlqoe « sodaris, qoam fais qui in ea
soliBcribenies ' tibi, Id esl» nob's per le voloerint
sodari, diloctlsilme frater. Qoapropter si sopn dl-
ciQS Alius meos Vlialis, et bi qol com eo sont libi vo-
luerlnt aggregarl, primom debenl in ea expediiione
fidei sobscrlbere, qom apud Nlcsam pla Petrom vo*
luntate firmaU est.
1. Quod fnl^grnmi Aotfiiji«fii ^u$eeperit Ckrkvu sbtf
pMcnfe.
Dewde qooninm ncnM> poiest fotQris yulneribos
adbibere medlcintm» ea haBresis eradlcanda esi, qna
postea in Oriente diciuir pullulasse» idesl, confiun-
dus ipse sapienlim sermo Fiiias Dei bumanom sus-
ceptsse eorpos, animam, Bcnsum, Id est, Integrom
Adam, el, ot ezpressius dicam, tonim loierem no*
• In iEm. : /nieiguHiifiir deereia nuesdam prmulum
Ram&Honm ad (idm regulam ecele$uutieam.
• ^ Et Bibl. Reg., Ger., Tol. I. in Ahr. et rellqois :
scripii/iif*
A tirum sine peccatobomfaiem. Sicutl enknconfiienies
ttom bomaimm soseepisse corpos, non sutim ei el
bnmanas fitionim adjmigimos posslones, Hi ol dl-
centes eom soseepisse el hominis aniqMm et seosnm,
non suiim dkimos et cogitationom eoib bomftnarom
sobjaeuisse peeoaio.
II. Qnod niiiM eit ChneUu auie neeuia ex Paira nalw,
ei in tempare ex Yirgine edituM.
Si quis sotem diterit Verbnm pra honmno seiiso
in Dooiiui carne TersatHm, bunc caibolica Eoclesia
aiMibeoiatbixat ; 2 necnon et eos qui doos in Sal*
Ttiore Alios confiteutur, id est, alium tnu incanm-
tionem, ot alium post assomptionem camts et Vir^
giiie, et non eumdem Dei Filiom et ante et posien
B confilentur. Qoicunque buic epistiilas subscribere
Toloerit, iu Umen ot in eeelestasilcoscanones, qoos
oplime nosti, et In Nicmnam fidemanusobscripserit,
bonedebeas absqoealiqiia ambiguiiale suscipere;
non qood bcc ipsa qum nos subscrtpslmus non po«
toeris contertentkm sobscriptioni proponere, sed
qood tibi conseosos oosier lUiemm in suscipicndum
• iribott etemphim.
• Bibl. Reg., eammueatianique.
d Et ifim., Bibl. Reg., Esc. 5, A^ Tol. I. In reli-
qnis : ecribentee.
• i<£m., I£s«*. 5, euidpienda*
II
BPISTOLA EJUSDBH PAP^ DAMASI AD EUHDfiH PAULU^UH.
I. De damna:iane quarumdam heere^earum.
Post conciRom Nicaenom, qiiod In urbe Roma
posten congregatum est, catholicl episeopi addkie-
ruiitdeSpirilo sanclo : et quia postea is error ino-
letlt, ot quidsm ore sacrilego aoderent dieere Spi-
rititm sanctum factom esso per Filium, aiiaibema-
titamos eos qoi non toU liberute proclamant enm
cuiu Patro et Filio unios potesuiis esse atque sob-
%Uuti«» Anatbematitamos quoqoe eos qui Sabellii
G f equuniur errorem , eumdem dicentes Patrea esso
qnem et Ffllom. Ansflbemailumns Ariom aiqoe Eo-
nomiom qoi peri impieuie, lieet Mk-mone disslnaili,
Fiiiom ei Spiritum sanctom asserunt esae creatncas.
Anatbematitamos Macedonianos, qol tlo Arii slirpe
fenienies non perfidiam moUTeront sed nomen. Aim-
Itaemstixamus Pbottnum , qni Eblonis hmresiin iii*
staoral, qui Dumlnum Jesum Christom Unlum ex
Maria confitetur. Anathematitamtts eos qai dooo i-
m RPiSTOLiii; DECnETALES. -- SHUCa PAP.t: 63:j
fiot asscrunl, UNiim ante s.-ecula. et alleruni post A Filii ei Spiritus 6aocii, arquules » scmper viveutes.
assumpliooem carnis ei Virginc, Anaihemaiisanius
ros qni pro liomiiii!! anima raitntfali * et inlellisi*
biii dicuMt Yerbuin Dei iu buinana carne fersstum,
cum ipse Pilius sii Verbum Dei et non pro aniroa
raiioiiali ei inCelligibili in suo corpore fuerit, sed pro
iiofttra, id esl, raiionalem et inielligibilem sine pec«
rato aniinam susceperit atque salvaverii. Anaibema-
ticamus eos qul verum FiliMin Dei extensione , aut
collectione et a Paire separaium in substantiam et
finem habltururo esse contendunt.
Si quis non difterit semper Pairem. semper Filium»
somperque Splritum saBctum, anatbema sit*
Si quis non dixeiit Filium naiuro de Patre, id est.
de subslanlia divina ipsius, analhema sit.
omiiia contjiienles vi>iliilia et invisibilia, omnia po-
tenics, oinnia judicames, omnia vivificanles, omnia
racienies, omuia salvanies, analhemu sit.
Si quis noo dixerit adoramlum Spiritum sanctuni
ab omiii creatura , sicul Filiuiu et Pairero , anatiic-
nia siu
Si quis de Paire et Filio b iie seuserit, ei de Spi-
rilu saiicto non recle babuerit, li:ereticus eril : qiiod
oinnes bxrelici de Fillo Dei , et do Spiiitu sanet»
malc seiiiientes» iii perfidia iud;coruin el Geniiliuni
iiiYeniunlur.
tt. De nmtale Trwinaia,
Quod sl quU patialur, Deiim Paiiein ditens, el
Deiim Filliiro ejns, et Doniliiiin: Spiriliim sancium
Si quis noo dixerit Verbum Domiiii, Filium Dci B Deoi dicl , el noii Deom , propirr uii:im diviniialeui
Deum, et omnia posse, et omnia nosse, etl^alri rqiia-
lem» anathema sii.
Sl qois dixerit qood in carne constitutus Filios
Del, com esset lii tcrra, In coBliscum Patreoon erat,
aoalhema sil.
Si qois dixerit quod in passiooe crucis dolorem
sustioebat Filius Dei Deus, et non caro cum aniroa,
qiia Indiierat formam servi quam sibi Mccepcrat, si-
eui ait Scrlptura. anaihema sil.
Si quis 000 dixerit qood io caroe, quam assum-
psii Christos, sedel ad dexteram Pairls, in qiia fco-
lums esl judicare tivos et mortuos, aoaihema sil.
Si quis oon dlxerit Spirilom sanclom dc Patre esse
vere acproprIe,sicut Filius,de divina subst ntia,
et Deum verum, anaihema sit.
Si quis non dlxerit omnia poase Spiritum san-
cium, omnia onsse, et ubique esse, sicut Filium et
Pjtrem, aoatbema sit.
Si quls dixerit Spiritum sancium faciurum aut
per Filinm factom, aoaihema sit.
Si quis oon dixeril omnia per Filium el Spirilura
saoctum Patrein fecisse, id est, visil/i ia et invisibi-
li:i, anatberoa sil.
3 Si quis non dixerit Patris etFilii eiSpiritiis sancli
uiiaui divinitatem, potestatein, m»j()>taiem, poten-
tiam, unam gloriam, dominationem , unum regnuin,
atque unam voluntaieoi , ac veritatem , analhema sil.
Si qois ires personas non dixerit veras, Patris, et
* Ger., raiionabiU.; sicqoe postea.
i> Bibl. Reg., Esc. 3, existimei.
et potcntiam , quam credimus e&se, ei sciinus, Pairis,
et Fllii, et Spiritiis sanctl : snblrabens autem Fi-
lium, aut Spiritum sanctum, iia solum acstimet ^ essc
Deum Patrem , dici , aut crcdi unum Deum , analhe-
ma slt.
Omnibus iino iudcls , quod oomeo deorum in an-
gelift et iii saiictis hominibus a Deo esl positum ei
donatuin ; de Patre aotem, ct de Fillo, et de Spiritu
snncie, propier nnam et sequalem divinilatem non
noiHco deoniro , sed Dei oobis ottenditor atque in-
dica ur, ul credamus quia lu Patre el Filio et Spi-
#iiu sanctt» solummodo ba|itizamur, et ooo lo archaii-
getorum nominibus aot angelorom , qoomodo h:L*rc-
lici, aut judasi, aui Gentiles deroeotes faciunt. IIjcc
ergo satus Cfaristianorum est , ut crcdentes Trinitati,
fd esi, Pairi, et Flllo, etSpiritul sancto, In eo verani
solamque unam divinitatem , et polenllam, majesia-
lem et subsianiiam e^imdein esse, sine dublo crc-
damns.
111. De « $acerdoiibui qui de eccleiiit $ui$ ad eede-
9ia$ aha$ migraveritnt.
Eos aoteni sacerdotcs qui de eciiesiis ad eccle-
sias migraveroot , tandiu a communione oostri ba-
beamus alicnos, quandiu ad eas redierint civitates
io qoibiis primuro suot constltuli. Quod si alitis, atiu
traosmigraoie , lo locom viveoiis urdinatus est , taii-
diu vacet saccrdotii dignilatc qui siiam deseroit civi-
lalem , quandiu succes or ejiis qiiicscat in Doniiiio.
* Itt Excusis deei»l paragraplius bie^
III
EPISTQLA SIRIGII PAPiG AD EUMERIDM TARRAGMIBNSEM EPISGOPUM.
Be Arianii calholieiB non rebaptixandis.
Siridiis Euoierio Tarraconeosi episcopo salutem.
Direciam ad deeessorem nosirom saoct» recorda-
tionis Damasom fraleroitalis toa relatiooem [JSm.^
precatiooem] , me jaro io scde ipsius coostituto,
quia slc Bominos ordioavit , invenl, qoam com io
con?enlu fralruto sollicllias legercmos, taota love-
* Ex i£iD., nihl.Reg., Esc. 5*, Tol. f. Iii Alf. et reliquis» : cif/ui.
oimos qiuB repreheosiooe ai correctiooe siiii digna ,
qoama oplaremas laodaoda ci*gooscere. £t quia 4
iiecesse oos erat io ejus labores corasqoe succedere,
cui * per Dei gratlam successimos iu honore, faolo,
ui. oporiebai, meas provectionis prius indicio, ac
aingul.i, proot Domiiio^ a.spirare digiiatus est, cuH'.
€;i COLLECTKI CAXONUM S. IKDORO IIISPAL. ASCftlPTA. 6:>i
kul'aiioiit luae responiuni compeleos non negamus A poscunt, moroento temporit eipe('ti regcneraiimiis
4|iHa pro orfirii noeirl conttderatione n^n e>i nobit
cli^tiwukire , non * Uicere etl libi^rUt qMibot major
cuiiclit cbrielltnae religionit lelut incumbit. Poria-
nitit onera onnium qui gravantiir;qttin inio baec
porfat Ia not»i8 beaiut Peirut apottnlnt , qui iiot In
omnibo^ ui ^ confidimus , adminlsiraiionit tu» pro-
lefei et toetur bcredes.
1. D^ Arhnii a cathofkii non (apftsantfff «.
Prima haqoe paginx loae fronte tlgnasti baptizatot
ab impliS Arianlt plnriinos ad fidcm catboKcam fc-
tlinare, el qootdam de fratribut nottrit ensdem de-
naoTellebaptiiare; quod non licet, cum boc fieri
et Apostolns ▼eiei, ei c«pones contradic^ini, et posi
catsatum Arimiiiente cnnciliiim roissa ad provliidas
a Tenertnda^ memort» praedecessore nieo Llberie ge-
neralia decreti probibcant : quod not curo Nova-
lianls aliisque bff^reticls, sicut e4 in synodo cotisti-
intumv per InTocationem snhro septiforrols Spiritiia
eplscoiialit BMnus iropositione catliolieoruni coiiTeo-
tni sociaroos : qiiod eiiam toios Oriens. Occldensqoe
custodit ' a qoo tramite ▼os qooque posl b«c ml-
nJnie roi.Tcnlt deviari, si non foltb a no«iro collegfo
sjiiodali sententia separari.
IL £/l jfrtcter pQ$€ha el pinUeotten non eelebrelur
boptiemut.
Scqoltur delnde de baptiaaodorom tompore, prooi
onicttiqoc libitum fuerit, Iroprobabllls et emendanda
ronrosls qiise a no^trlt contaeerdotlbot, qnod eon-
B
praemia rontequai.lor. Ilacienat erratiim in bac parit
torflriaL
Nonc prxratam rcgolam oiiines jam leneant tacer-
dotet, qoi iiolunl ab apottollc» pcHr» tnliditale di-
fclli, tuper quam Cbri>lut universalem construxit
Ecclesinni
IIK De apoetatw ab Eecletia eeparandlt,
Adjeclum esl eiiam quosdam Christianos ad apo-
stasiain, qood dici neras est, iranscimtet ei idoio*
rom coltu ac sacrificlorum coni.iniiiiarione prorana-
tos : qiios a Cbristi corpoieci sangunc, quo dudoro
redempti roeranl reoasccndo , Jubenius absriJi. Ct
si resipiscentes rorle aliquamlo ruerUit ad laroenta
conversi, bis, qiiandiu vivuiit, agenda pcenitentia
est, cl in ulilmo fine suo reconciliaiionis gratia tri-
buen<la, quia, docente Domiuo, nolumus mortem
peccatoris, sed ul convcrtator ei vWat.
IV. Quod non /icMlai/sriiissponsom in MofrtiROiiiJ
jwra iortiru
Dc oonjugali aotem f ebilione rcqiiisisli, si despon-
satam alii pnellam altcr In malrirooniaro possii ac-
cipere : boc ne flal modis oronibos inbibemutt quia
illa benediiiio, quam nopturae taccrdoslmponit,apod
fidclea cojosdam sacrilegil Inslar esl si ulhi irant-
grestione violelur
5 V. De hi$ qul aeeeptam pmuitentiam ndnime
eervaeerint.
De bia vero non incongrue dileclio tua aposUili-
moii dicimus, non ratione aocloritalis alicojos sed C ^" selcmcredidit coiisolcndam, qui acia poeniteu-
soia temcritaie prasumHor, ul paaslm ac llbere na-
laliills CbriFti» seo apparltionis. neenon et apoatolo-
rnro aeo marlyrom fettif iiailboa Innoroeras, ol ad-
serit, plebct baptitmi royaterion cooteqoantor, eom
boc tfbl prif llegimn ei apod noa, et apud omnea ee-
cletiat doffllMicom tpecialiier eom pcntecoale toa
paaeha derendat. Qoibna aolla per aonom dleboa ad
ftdem eonfloeniboa generalla bapliaaalia iradl eon-
fonll aaersrornu, hlt dontaial eleciia, qoi ante
^dragbita fcl eo ampliua diea uomen dederint, ei
eiorcitmit qnotldianitqoe oratlonibiit atqoe jejooiia
foerini expiati, qoaicnot apottolica impleatur illa
pneeepiio, ut, espurgato rermcnto ftieri, nofa Inei-
piaietae eontiertio. Sicui ergo patcbalem rofe-
lia, tanqoam canet ac toet ad vomitot prittinosei vo-
lotabra redeoniea, etroiliUaecinguluiii ct ludicrat fo-
lopialea, et nof a conjagia, el inbibiiot deuuo appc-
lifereconcobilot, qoororo prolct^am incontineuilam
generaii pott absolutionero filii prodidcrint *• Do
qnlbot,qiiiaJaro suflhigluro non b;ibcni poeniiendi, id
dnxlrous deceruendum, ul sola intra ect-leaiam fiJeli-
btts orationejongantur, sacrlsmystcrioruro cciebri-
lalibaii, qoamfls non roereanlur, iniersini; a Donil-
nicae aoiem monsas coufivio segregcntur, ul bae
saltem districtione correpii ei ipsi in se sua erraia
casiigeni, el aliis exemplum tribuani, qualenKS ah
obtcenit copidiialibut e^lralianlur, Quot Uineii*
quontam camaii rragilitate cecideruni, viatico nau-
renlUffl in nollo diclmot etae niinoendam, iu inran- D oere, coro ad Dominom cceperinl pmficitci, pcr
llbot, qoi necdom loqiil pomerinl per seuiem, fd
hit qoibot in qnalibel necettita:e oput roerit, tacri
onda baptitmatit orooi f olaroos celeriute succorri,
ne ad noalramm pemielemteadal animarom, si, ne-
galo desidcranlibos fonte aalourl, e^^iens uniisqois-
que de sascolo et regnom perdal ei f liam. Quicon-
qoe eilam dlscrinsen naorragH, bosliliuils incorsom,
obtidionit ambigoom, fol eojoalibet corporalit aegri-
ladlala deaperaiionem faielderint, ei tibi nnico cre-
doKtaiia aoxlllo poposeerini tnbf enirl, eodeni, qoo
• JEm., Bibl. Reg., EtcS, 4, T. I, i, Ger., Crg.,
noN Cfl tacere.
I» Ex iCni., Esc. 5, Bibl. Reg., Tul. 1. In reliqijis :
Gomroonionit gratiam f ulumiit soblcvari. Quam for-
main ei circa mulieres, quas se post pamiieniiam u-
libos poUallonibus deflnierani, aerf andam ease ceu-
semua.
VI. De monnchie H ttrpmbue proponlmm mem
ienantihne,
Praelerea roonachnmm quoadam atqne monaclKi*
ram, abjeclo pMpotilo sanctiutbi, In uniam prole»
auria demersot etse latrtviam, ni prios clancnlo f e*
lul aob monasteriornm praeuslo illielu ae aaerilOKa
iffS.
• JUb.» Bibl. RegM*E8c. S, ToL I, 9, re^Hi'
<t ^m., nibl., Rfg., Esc, ^^potfhaf,
* Mm,, Bibl. li., Csc. 5, k^prodMrunt,
<S5
EPISTOLiS DKCRBTALBS. - SnUCII PAPiB.
83A
M eoniafioiie iiiiseiieriiii, poeiei vero in abruptum A num emnee ttcer^olee tC^iie levii» insoluliili lego
eonerientiae despentione perdoeti de lllieitis e'«in-
plestlNis litiere filios procreeTerini, quod cl piibticae
teg es ei ecclesiastica }ura eondemnant. ilas igiinr
iupodicas detesubilesque personas a monasierio-
rtnn emtu ecclesiamroqtte convenlibus eliminandas
e-se maiidamus, quatenus retnism in suis ergutulis
laiituro faeinus cuniinua iamentatione defleiites, pu-
rilieatorio poeslnt pmnitudinis igne decoqui; ut eis
vel ad morlem, solius saltem misericordiae intuitu»
per comiiianlonis graiiam possil indulgentia subve*
oire.
¥11. De mimirii ineontlnenHhu,
Veniamos nune sd sacratisslmos ordines clerico-
rnro, qooi In Tenerandae religionis injuriam ita per
eonsirlngimur, ol a die ordinalionts nostrae sfbrieiail
ac pudiciiia el corda noslra maneipemus et eorpora,
doramodo per omniih Deo nostro In hie, qnm qiioii^
die offerimus, sserificiis ptaceamns : Qm Mmem tn
corjie iunt^ dtcente eledlonis ▼ase« Deo plmcef$ -nom
powMHl. Vos ««fMi jam non esiis tn coriie, sed cii spf-
fitu^ si ramen fpiriliif Od 0 kokiUai in 0061«. £l «bl
poteril, nlsi in corporibof, sleut legimus» aanetia
sanctne Del Spiritus habilare? Cl quia aliquauti de
quibus toquimor, ul loa sancilias relulil» ignorationo
bpBosesse se deflentt his bac conditioiio misericor*
diam dicimus noii negsndam, ut siiie uilo bonoris
aogmenlo in boe, quo detectj sunl, quaNdln vixerint^
oificio persevereot, si laroen posl hxc contineutes
vej.tras proTinclas calcatos aique confusos, cbariiate ' •ese studueriot esblbere. Ui TeiD» qui Uiiciti privile-
iiia insinnante, reperimus, ut Jereroiae nobis voce
dicendum sil : Qiits do^tt captii meo aquiam et oculi$
meii^fmtlem Inmfmarum et llebo popUum hune die
at nocuf Sl ergo beaios propheta ad logenda popull
peccata noa sibl alt lacrymas posse sofficere , qoanto
nos possumus dolore percelli, cum eorum, qui in
Dostro sunl eorpore, coropellimur faciuora dcplo-
rarOt quibus praecipne secnndum bealum P&ulum In-
stantia qootldiana et sollidtudo oinnlnm eccleslaruni
indeslnenter incumbit? Quis enim inflnnatur el ego
non Infirmor ? Quis seandaliiatur el ego non uror ?
Plurimos autem ^ saeerdotes Cbristi atque levitas
post longa consecralionls su» tempora lam de con-
jaglis propriis quam eiiam de turpl collu soboles di- q
dicimus procreasse» ei crimen suum bae prjseri-
plione defi^ndere, qua In Veterl Testamento sacer-
dotibos ac mlnistris generandi facollss legitur
altribota. Dicat mibi nunc quisquis ille est seciaior
llb:dinum praeceptorque Titiorom, sl aestlmat quod «
in lege Moysis passim sacrls ordinibus a Deo laxata
sint frena liixoria! , cur eos quibus commitieban-
lur sancta sancloruro praemonel dicens : Saiicii
esioif , ^Mta ^ ego ianetue $um DonUnui Dem veitert
Cur eilain procul a suis domibus anno Ticis sum in
leniplo habitare Jussi sunl sacerdotes? Ilac Tidelicel
raiione, ne tel cum nxoribus possint camale exer*
cere coramercium, ut conscientise Integritate fulgen-
tes aeceptabile Deo mnnus oflTerrent. Quibits, ex
gii excusalioue niiotttur ubi sibi aeserant voteri hoc
lege coneessum, noforioi se ab omni eccleaiasilco
bonore, qno indigne usi sunt, apostolicm sedis aucto»
riiate dejeeios, nee unquara posso veneranda attre-
eure rays:eria, quibus se ipai, duni obscouis ciipidi-
taiibus inhian*, prifaveruni. El quia exempla pra^
aenlia caf ere nos praeuiouenl iu (uturum : Si quilibei
episcopus, piesbyter, atquo diaeonua, quod non
optamus, deiiiceps fueril talis iiif cntus, jam nune
sibi oiiiiieiu per nos indulgentiai adiium Inlelligal
obseratuin ; quia (erro iiecesse est e&scindaniur f oN
nerii, quae ronientornm non senseriut mediciiiam.
VIII. QuMUi dekemu ad ekrieaku o/icium peroenin.
Didicimus etiam liccnter ac libere inexploratae
fliae faomlnes, qoibuaetfaira lueraot numerosa eoojo*
gia, ad praefatas • dignilates, proui cuique llbuerii*^
aspirare. Quod non lantnm illia, qui ad haec immo-
dmrau arabitione perfooiunt, quaniura raetropollla-
nis speeialiier pontiflcibns irapuiarausy qui dura ia*
bibitis ausibus connif enl, Dei nostri, qoantum in so
esi, praeeepln eotttenmont. Ei ui laoeamua quod ai-
lius auspiramua , ubi lllud eal quod Deus noeter dala
per Mo|sen lege consliluil dieens : Saeerdotoi wm
oemel nubamf Et alio loeo : Sacerdoi ' uxorem oirf^
nem aeci^at^ non vidnam, non repudiatam^ non mero'
trieemf Quod secutua apostolus ex persecuiore prrn-
dicalor, unius uxoris f irum lara sacerdotem quam
diacoiiom tteri debere mandaf it. Qu» oowia lia fo-
plelo deserf itlonis suas Cempore, uxorls usns sollus D »^*rom regionnm despiciunt episeopi, qoasi iii eon-
suecessionis causa fueral relaxaius, quia non ex alia
nial ex trlbu Lcf i quisiuaro ad Dei roinisterinm fue-
rat prdeceplus adro-tti. Unde et Dorolnos Jesus, cnm
noe suo illustrassel adfeiito, in Efangelio protesta-
tur qiiia legem frnerii implere, non solfere. El ideo
Erclesiae, cujus »pon!(ns esl, formam casliiaiis foluit
splendore radi:ire, nt In die Judicii, eum rursns ad-
▼enerit, sine roacula el ruga eam possil, »icut per
Apostolum suum Insiituil, reperire. Qunrom sanctio-
" iEro., paipeMi mei$.
^ ifim., Dibl. R<*g., Ek. S, A. ToI. I, Urg., Ger.,
• iEm., Bibt. Reg., Ese. 5, 4, Tol. I quia.
^ iEra., Bibl. Reg., Kk. 5, 4,'Ger., Urg., Tol ,
trariom magia fuerint con&titula. Et quia non est
nobls de bujusmodl iisurpationibus s negligeudom,
ne nos indignanila Dorainl fox josta corripiai qua
dlcit : Ftde6as fiurem et eurreboi enm eo, et ponebao
tuam eum aduUerie poriionem; qoid ab uiiifersis
posihac eccleails sequendum sit, quid f ilaudum, ge-
nerali pronnntlatione decernlmus.
IK. De elerieofum coHvereatione»
Quicunque itaque ae Eeelesim f of il obsequiia a sua
if Mta et ego,
* iEm., Ek. S prirafai.
f ifim., Bibl. Rfg., Ek. 3, 4, Ger., Drg.» Tol. I,
^eacerdotei afciptani.
s Bibl., Reg., Ek 5 ...,. uiurpatiom.
m
COLLCGTta CA?H}NDM S. ISIDOKO IIISPAL. ASCtUPTA.
C3«
tnranlla, anta piilMrUlis amos kipinari ei iMtomiii A 1IV« Dt dericit mI pmmfeiUiam ptfr %mp9Mi»nt%n
iebel mittisierio toeteri, qol ab aceesiu adolescenlMS
Mqoe ad Irieesiinani «Utls soc annmn, sl probabili*
ler Tiieril, una tanloin el es, qoam ? irglnem com-
niunl per sseerdoiem benedieiione percepti • nxore
eonienins, aeolyibos vel subdiaconus esse debebit ;
postqtto'ad diaeooll gradum, si-se ipse primitus oon-
linentia pneeunie digntim probavertl» aceedal : ubi
sl ulm quinqne annos toudsbiliier nunistrsTerii,
eongmo presbylerlum consequeuir : eilnde posi de*
eenninm eplseopalem eaibedram polerll adipisci, si
lamen per bse tempora iolegrius Titae ac«fidei ejus
liierii approbata.
niONNS taeerdolu non accipimUm
Uliid quuque nos par fuit providere , ut sicul poa-
nileotiaiu sgore cuiquaiii ucui coiiceditur clericoruiii ,
ita et post pcBnitudinem ac recoiiciliaiionem oulli
oiiquaui laico liceat tioiiorein clericutus adlpisci ,
quia quamvis sint omniiiro peccaioruin conlagioiie
mundaii, uuila tsmen debeni gereiidorum saeranien«
loruffl instrumenta suscipere qui dudum fueruui ^
vasa vitioruro.
XY. Di pmmUntibM»^ 9ei diMmis, uu vidud? mariih,
ttl noH permtianiur aaordinem etericalue *.
Kl quia bis omnibus , qum iu reprebenskinem ve-
niunt , sola excusaiio ignoratioois obtendltur , cui
nos iolpriro solius pietatis iiRuitu necesse esl cle-
Qui vero jam «Uto grandmTus melioris proposiU ' nenter ignoscere , quicunque pcenitens , quicunque
1, De Itti ^ ^randmi in eaermm miUtiain eommr*
luttlmr.
oonveraione prov oealos ei hileo ad sacram mlliiiam
penrenire fbslinal, deslderil sni frueinm non allier
oblinebil, nisl ex eo quo bsptiaatnr lempore siatim
leciorum aut esoreistarum numoro soeielur, si la-
men eom unam babuisse vel habere et banc virginem
accepia^o consiei niorem. Qni dum iniiiaius fueril«
oaplelo bleiinlo, per qulnqnennium allod acolytlios
vel sobdiacomia lial, el sic ad diacoiili, si per haee
tempora dignus Jndicalua fiieriit promovealor ofll-
dnm : el eiiiide jam ncccsso lemporum presbyto-
rium vel opisci^um, si eum cleri ac plebis evocaril
eieclie^ noa immerito soriielur.
U» De ekridi ^ ad ioemndai nnpltes iranseanli al
deponantur»
Qnisqois aano elerieus omi viduam, moA cerle ae-
eundam eoigogem dnzerii, omoleoelesinsiica^di-
gnlialla privieglo mos nndelnr, laiea lanlnm sibi
rnaMnnnlooo ooncesssi qnam iin demum poicrii |ma-
sMoro, si nibtl posiea» proplerquod banc perdai, ule
qnicquam adinitial.
XIL D§ femnk qum emm ekrios dekeani kaUtare.
Femlnns vero non ^aa csse padmur 7 In doniibos
clorieoronK nisi ens lantum quas prepior solas no»
cessiintttnis cauaa habiuro cnm oiidett synodns
Miems pormislt.
XIII. De monaekorum prmnotione ad elerum.
Monacbos qiioque « quos tamen morum gravitas
digamus , quicuiiqiio viduas marilus sd sacram milt*
lianf indebite el ineoropotenler irrepsil ', hac sibi
conditione a nobis veuiam Intelligat rdaxatam , oi
id magno debeat computare benericio, si adempta
sibi onini ipo promotioois , in boc, qoo invenilur
ordiiie perpelua siabilltate permaneat. Scituri post-
hac provinciaruro orooium suroml sacerdotes squod
si uitra ad sacroa ordinea quemquam de lalibus cre«
diderint ad.oumendum , et de suo el de eorom siatu,
quos contra canones el interdicla iiostra provexe-
rlni, congruam ab aposlolica sede promendam esse
sententiam
Explicnimus ut arbitror , fraler cbarissWue , unl-
|i versa qum digesla sunl iu .querelam , el ad singulas
causss, de quibus por iUium nostrum Bassianum
presbyterum ad Romanam Ecclesiam uipote ad ca-
pnl lui corporis reiulisti , sufflcientia , quantum opi-
nor* responsa reddidimus* Nune fralernitatis luae
animum ad servandos canones, el leoenda decretalia
constilula magis ac niagis iucitamus , ul b«c qn»
ad tua consulta rescripsirous , in omnium coepisco-
porum nostrorum perferri facias nolionem , et noii
soluro eorum qul in loa sunt dioscesi eon&iituti • aed
etiam ad universos Cartbaginenses ac Bvticos , Lu-
silanos atqoe Gallecos , vel eos qui vicinis libi coUi-
miunl ^ blnc inde provmcUs , ut baec , qu c a iiobis
sunt saiubri ordinatione disposiia , sub litierarum
tuarum profectione mitlantur. Et quanquam staluta
et vitx ac fidil insatulio sancia commendat, cierl.j^g^ig apostolicJB vel canonum vcnerabilia definiia
corum officiis aggregari ei optamus et volumus, ita
ul qul intra Iricesimum annum »:aiis suni digni in
minoribus per gradus singulos crescentes promo-
veantur ordinibos , el sic ad diaconatus vel presby-
lerii inslgnla maturaD «latis coiisecratione perve-
olant, nec aaltu ad episcopatiis culmen ascendani,
nisi In bls eadem , quae singulis dignitatibua supe-
rius prsfiiimus, toropora fnerinl cuslodiu
• Esc. 3, Urg perceperiu
^Ex reliquis, praeler Alv.., in quo eeeU'
maiiieo,
< Ex reliquis, praeler Alvend.. in quo.... ^uo^ftte.
^ i£m., ilibl. fteg., Esc. 4. Ger., Tol. 1, fuerinl...
Esc. 4, fuerant.
^ Esc. 5....... ciericalui admtii»
nulli sacerdolum D imini ignorare sil liberuni , uti-
liiis ^ Unien et pro antiquiute sacerdolii tui dile-
ctioni tuac admodum poleril esse gloriosum, si ca,
quae ad te speciali nomine generaliter scripu sunt ,
per unanimiutis tuae soHicitudinem in unlversoruni
fratrum nastrorum noiiiiam perferantor , quatenus
et qujD a nobis oon inconsuUe, sed provide sub ni-
mia cautela et deliberaiione sunt salubriter consti-
' Esc. 3, Bibl. Reg., frrepisril.
s ifim., fiibl. Reg. , Esc. 3 , 4, Ger., Urgd., Tol.
1.. 8, antiitiiei.
^ £x leliquis, praeler Alv.^ in quo...« eomnHifaiii
^ Ei omnibus Codicibus, pneicr Alv. « in qtio
utiliter.
^7 EPtSTOLifi OeCflETALES. ^ SIIIICII PAPifi. 65g
luifl» iatemerala pemaneant, et omnibi» in posie- ^ P»t«w poicrit, olMUiieiiir. Datum 111 Mus Febrae-
nun eicontiooibM ediitt , qui jen nuUi apud nos riu* Arcadio et Bautone eooaulilNit.
IV
fiPISTOLA EJDSDfiM SmiCIl PAPiE
Per diverioi epi$eopos misea adversus Juvinianum hasretieum ejusque socios ab E^elesice unt«
iate removendos.
8 Oplarem semper, fratres chartssimi.diteciioniset
paeis vestr» sinceritati gaudia nuntiare, iia iit vicii-
aim disr nrrentlbus litteris sospitatis indicin jiiyare-
tur.*Al vero qula non patitur quietos nos ab incur-
saiione saa Tacare bostls antiqnus, ab initio mendai,
Inimicus veriiaiis , cmulus horoinis , quem ut deci-
peret se anfe decepit, pudiciliaB adversarius, Iiixuriae
niagisier, cmdelitatibua pasciiur, abstinentia pu-
cirous t et experti probaviroos ; sed nunquam tales
canes Ecclesis mysterium iatraiiltus fatigarunt,
quales nitnc subito hostes (idei erumpentes, doctriua
perlidis polluti , ciijus siiit discipiili verborum Tru-
ciibusprodiderunl.Niimque com alli licretici singula
aibi geiiera quastionum inale inteliigendo propo-
siieriiitconvellere aique concerpere de divinis iiisti-
tutionibtts , isti non babeiites vesiem nuptialem ^
Riettdoa, odit jejonia ministris sois prsedicaniibos ' sauciantes catbolicos , Novi et Yeieris Tesumenti «
ul dixi, contifientiam pervertenies, spirito diabolico,
litecebroso atquefictosermone aliqiiantosChristianos
coeperunt jam vastare, atque sux dementi» sociarep
intra se contineptes nequitias sus vlrus, electis bla-
spliemiaa suas conscriptione temeraria publice pro-
diderunt , et desperatx mentis furore coiiciti passiin
lu favorem Genlilium publicarunt. Veruin a fidelissi-
rois Cbristianis virls, gencre optlmis, religione pr«-
clarii, ad meam humrntatem subito scriptura borri-
fica videturessedelata, utsacerdotaU judiciodetecta
diviu^ legi contraria speciali sententla deleaotur.
Nos sane nuptiarum voia non aspernantes accepl*
miis quibus velaniini intersumus » sed vtrglnes Dco
devotas majoti bnnorificentia numeramus. Facto
igitur presbyierio conslltit doctrinx nosira;, id est»
Christianae legi csse contiarla. tliide apostoricum
seculi prxceptum, quia aliier qnam qnod accepimus
annuotiabant , omnium nostrorum tam presbyiero-
rum et diucouorum, quam etiam totius cleri una facta
foit sententia ut Jovinianus, Auxentius, Genialis,
Cerminator, Felix, Ploiinus >», Martianus , lanuarius
et liigeiiiosos, qui auctores novae haeresis et blasphe*
miae invenii sunt, divina sententia et nostro Judiclo
in perpetuum damnati extra Ecclesiam remaneant «.
Quod cusiodituram sanctitatem tuain non d ainbi-
gens h«c scripia direxi per fratres et eoropresbyteros
ineos Crescentemy Leopardum, ei Alexandrum , qui
religiosiaimom ^ fidd ofBeium possint spiritu adlm-^
dum dicit esse soperfloa» spem non babens de futn-
ris , Apostoli sententia repercussus diceniis : If «i-
dmcemus et MamMS^ erasetiim moriemur. 0 ioieiix
attdacia t 0 desperala vaentis astutia I Jam incognl-
tiis aermo lueretlcorttm iotrt Eccleslam cancri more
•erpobot 9 vt occapans pectus totum hominem prx-
cipitarel in mertem. Et nlsi Dominus Sabaotb ia-
qoeom, quero paraverani, disrumperet *, scena laiiti
nnali el hypocrisis publicata multorom siinpiicium
eorda traxerat in roinam, quia facile ad deteriorem
poriem roens bomana transducilnr» malens per spa-
liosaro viam ambttlare quam arctae viae iter cum la-
bore tranaire.
Qua de re necessarittm salis fuit, dilectissimi mi-
hl , qufle hic gesta sunt ad vestram conscienliam
cognoscendam mandare, ne ignorantia cujuspiaiu
sacerdotis pessimorom bominum Ecclesiam irrum-
pentlom aub religioso nomine contagio violaret» sicut
scriptum est Doroino dicente : Jlf«iii venient ad vos
in vesiitu osium , niliis autem suni tufd rapaces : ex
fimctibus eorum cognoseelis eos^ Ui suut videlicet qui
sttbiiiiler Chrlstlanos sesejactaiit, ut sub velamcBto
pii nominis gradientea domum oralionis iogressi
sermooem serpt^niinae disputationis ciTundaut , ut
saglttent in obscuro rectos corde , atque a veritate
catbolica averiendo ad suae doctrlnae rabiem diabo-
lico more transducant aique oviam simplicitatetn
defrandeiiL Et quidem multarttm hacresum mali-
gniiatem ab aposiolicis temporibtts nonc ttsque didi- jj plerc ferventi
• Mm. . Bilil. Reg.» Esc. 3, 4, Ger., Urg. , Tol.
I, .•....•. dtirttptifef.
^ lo Uibl. Reg. Pko^us.
« lo oinnibtts CodicihttS...... remanere : Ibrie rema»
nersnt^ ut in excusis.
^ in reliqnis praeter Ahr., in qno rHifhsum..
EMSTOLA E}D8DEH PAPJE SIRICII PER mVERSOS EPISGOPOS DIRBCTA «.
Ui indignus nullus efHciaiur episeopus.
Siricittspapa ^ orihodoxis per diversas provio* Cofiuoilbas nobis metum divini judicii, l^auet
dae chariisuni, et post vitam hanc uiiomqttettiqae
• Bibl. Reg., Esc. 4, Urg., censiiivita. ^ Toiel. 2,. ••• papa fphcopia orl/KK/sjris.
659
COLLECTIO GANONOM S. ISIDORO IIISPAL. ASt^RIPTA.
610
«t ■ getserit recepiiiruin, quiJ veniat in qnerel»in ia* A riivore siipatl , bi frequenter ingeroniur aoribos
rere non lieoit» teJ loqui neces^iiaa Imperavii, diceme
propheta : E»aUautiuka voeemtaam : et cni omniun
Kcclealarum eora est, ti dissimnlem S audiam Do-
minum dleenlem : Rejieiik « mandatum Dei «t tradi»
timn «fsfros •laHuilfs. Quid enim aliod est rejicere
niandatnra Dei qoam privalo eonsilio et homauo ]u-
dicio novls rebus constltuendis liberins delectari T
1. Qutnam ad eeelenai'ieum ordinem iint promovendi.
Perlaiuro namque est ad conscientiara apostolicae
sedis contra ecclesiasticum canonem praesuroi,et qu»
ita sunt a roajoribus ordinata, ut ne vel levi susiurro
debeant vlolari, proprias qnosdam novas observatio-
res iitdocere, et prrlermisso rundamento snpra are-
nam construere velle, diceiite Domino : JVon friifii-
meis, ttt episcopi esse possint qni per fradiiloneiii
\Q et evangelicam disciplinam esse non possint.
Quantis boc aliquoties certatum est viribus t Sed nl-
bil tale potult eligi quae ralio non compellil» eiiam
ut de longinquo veniant ordinandi ot digni posstnt et
plebis ct uoslro judicio comprobari s.
II. Ut ignotiiuieerdotium non detur»
Qiianlnm illud ferri non po(esl,ot tninseunt(*s sive
simulent sive vero aint monachl nl se appellanii qno-
riini nec vitam possumus scire nec baptismum, qoo-
rutn fldem incognitam habemos nec probatam, nolint
siimi libiis adjuvare sed statim aut diaconos facere,
aul presbyieros ordinare festinant, aut quod est gra-
vius episcopos constitiiere non formidantf Cliarius
forei terminoi quo$ eonstiiuerunl patrei faf. Quod et ^ apnd illos darisumptum est transeuiiti, qoam sacer-
sanctns quoque apostoliis Pnulos Novi et Veieris
Teslamenti pr«dicator moiiet, in qiio loeutus est
Chrisins : State, inquit, et tenete traditiones veitraa ^
fuoi didieiitii iitfe per verbum, iive per epiilolam. Qua
de re videt vestra slnceritas In sacria ministeriis aut
in ordioationibus vestris sacerdotum magiia cura et
diligenti solliciludiiie observari : Denique ad Timo-
theum loquitur : If aniif dio nemini impoiueriif neque
communieaverii peeeaiii alienii, Quod jpropterea me-
■oratur, ut examine babito a^ probitate mornm et
ecclesiasiieo labore sit comroendaiior qui vocatur la
mediom ut aummom sacerdotium possit acciperOt
probatns jodicio , non favore ; siisceptus veritate»
Bon.gratia; apostolico ordine runctuSy non prscipitl
doiium nescienti. Inde in superbiam exaliantur ;
iiide ad perfidiam cito corroont, qoia fidem Terain in
ecclesiasticis toto orbe peregrini discere iion atse-
nint.
III. Vt neopAyfi uve laid eaeerdotei non fiant.
Certe eiiam et illud non fuit prstermittendnmy
quod semel aut seeundo necessiias hasreticorom io-
tolit contra aposiolica praacepia, velot lege lidtom,
eoepisse praesuroi : neophyium slve laicnm« qui nulio
ecclesiastico fnnctos fuerit officio« inconsiderate vel
presbytenim, vel diaconnm ordlnari ; qnasi meliores
apostolissint.quorom aodeant mutare praeceptomy
el qui non didicil jam docere competlitur. Ita nullus
reperitar idoneos clericorum7 Nec inter diacooos
voluntate. De qao,charissimi mihi^antea ad vestram ^ nec inleralioa clerieos invenitor qoi saccrdoiio d'g-
alDceriiatem hojusmodi litteraa cucurrcrunt * multo
firatram et consaccrdotum consensu hae vestra sub-
acriptione flrmats ; ut eeclesiastici eanonis disposi-
tio» qa» apod Nicaram translata ' est, conOrmatasao
ineriio foodjtissima permaneret : ai lales videlicet
ad ceclesiasiicam ordinem permitterentur accedere,
qaalesetapostolicaaucioritas jubel; non quales nunc
ambitas causa conatur arripere , eariales dico »
vel eos qui cingulo militiaa saecularis asiricti
olim gloriati sunt : qai posieaqoam pompa saa-
colari ezsaltaverunt aat negotiis reipiibiicae op-
taveroot militiire » aot curam mund* tractare ,
adhiblta sibi quorumdam mana ct proximorum
nus habeaiur, sed ad condemnaiionem Eccleslje lai-
cus postolatur? Quod ne fiat, liortor, admoneo,
praedico; ut onam fidem babcnles unum etiam in
traditione sentire debeamus, probantes nnanimes at-
que eoncordes pacifici in Cbristo et in observaiioiii*
bos apostolicia habere eharitaiem. Medio itaqoe Pa-
ire et Unigeniio Filio ejoa et Spirita aaoelo el uoiaa
diviniuils Trinitate eonvenio, nt in fais Odes eaikti-
lica et disciptina nostra permaneat. Nec qai8q«am
ordinet tanqoam ordlnailones lerrenas fieri, eam ceo-
leste sit sacerdotlum, ot fldelibas gloria maneai di*
gnitatis ejusdero, et anle tribunal Cbristi eibine non
bMbeat quod aceaset.
• In omnlbos, praeter Aiv., proiif. ]) nosfras.
^ Ex reliquis, praeier Aiv., in quo n disii- • Ex i£m., bibl. Reg., Eac. 4, Esc 3, emtemra-
wiiem, runt, In reliquis» eoneurrumi.
ifim., Hejeeiitis, ' ^m. , Eatc. 5, A » Ger.« Tol. «, , Iraetata.
^ro.y imdifioiict ^iws. Bibl. Reg., Esc. 5» 4, s A seqiienti nuoMro desont folia io Ese. 5.
BasscaBsssasaBarssBsssssssBssasBssasHBaBHsa^^
VI
EPISTOLA INNOCENTII PAPiE AD DBCBNTnJM BPISCOPUM.
leni.
Iiinoeeiitlas Deeeniio episieopo Eugoblno '^ aaln- eonseeraUonibos haberetar. Sed dnm aaasqidaque
noti quod traditum est» sed quod sibl viaam fuerit
hoc aestimatesse teuendum, inde diversa in diversb
locis vel eecleslls aut teneri aot celebrari vMeiitar.
ac fit scand iluro popiilis, qui, dum nc5ciont iradHi*-
Si institiiu eeelesiastica » nt ^unt a beatis apostolis
tradiia, iniegra vellent servare Domiol sacerdoles,
nulla diversiias, nMlla varietas in ipsis ordiuibos et
* Ex iEm., Bibl. Reg. In reliquis Euaubrino,
bil LnSTOLili; DECHETALES. - INNOCBNTII VkPJF.. 649
nes afiliifiias bumana prapsomptione corrapt *8, pu- A iW- Q^od non Menl bapiiiall uid ab tpiuofk eon»
UBl sibi aui £cclesi:e non convenire« aut ab aposin-
lit, veJ aposiolicis viris conlrarieiatero induciam.
Quis enioi neiciat aul non advenat id quod a princi, e
aposluloi am Pctro Romanae Ecclesiae tradiium esi ac
nunc usque eusloditur» ab omnibus dcbere servari,
nec superinduci aut iolroduci aliquid, qood aoctori-
taiem nou babeatt aut aliunde accipere videatur
exemploro, pbssertlm cum sit maniresium in oronem
Italiamy Galliam " , Hispanias, Arricam, atqoe Sici-
liam, 11 iiisulasque inierjaceutes nullum instltoisse
ecelesiaSy niii eus, quos veiierabilis apostolos Petroa
aut ejus siiccessores conhtitucnint sacerdotesT Aut
legant, si iu liis proviiiciis alius apostolorum iiiveni-
lur, aut legiiur doeiiis e. Qoi si non leguut, quia
ii^nan.
B% eonsignandis vero iiifanlibua maQifesiom esi»
non ab alio, qoam ab episcopo flerl licere. Maro
preabyteriy licet siiit ^acerdotes, poniiOcatus lauieii
apicero non babeni. Iloe .nutein pontiriciboa solis do-
beii ut vel comiigiicnl, vel paraclrium Spiritiim tra-
dant, non solum consoctodo eccle&iastiea demon-
strat, verum et illa leciio Actuoin aposioloruro, quss
asseril Petniro et Joannero csse direcios, qui jani
baptliatis Iraderent SpirilHm sanctoni. Naro preaby-
teris, seo cxtra episcopuro seo prsseiile episcopo
cum baptixant , cbrismate bapiizatos uogere ilcet,
aed qnod ab episcopo fuerit coosecratum ; non ta-
men rroniem ex eodero oleo signare, quod solis de-
videar, qoaro aJ consultationem respondere.
IV. Quod rUe omni iakbalo j^uneimr.
Sabbato vero Jejunandom esse ratio eTldeiitisslma
demonstrai. Nam sl diem Dominicom ob venerabllem
•ittiquam inTenmnt [^m.. in*eniiur]. •portel eos •» ^" *^f^ '"" "•••»"' ^*""» p«r«clciuiD.
h.« (cqui quod Ecclcsia Roo>.n. custodit, a q..a eo« ^*'*" ^ «"•*" "•» "^"'"' »« "'•«'• »*«^
|.riiiripiHm ^ accepisse non dubiuro est, ne dum pe-
rrgriois asscriioiubus « siodeut, capot instituliouuin
videaniur omitiere. Ssepe dileciionem luam ad urbem
venisse, ae nobrscum in ecclesia convenisse non du«
biuni esi, et quem morem vel in consecrandis my-
sleriis, vel in cseteris agendis arcanis leneal cogno*
vi»se. Quod sufflcere arbiirarer ad lnfurmaiionem
Kccleftiae lune vel rerormaiionero, si prccessores toi
uiious :>liqoid aut aliier lonoerinl satis certom babe-
remy nisi de aliqoibos consolendoi noH esse dixisse<i.
Quibus idcirco respondemiis non quod te aliqua igno-
rare credamus, sed ut roojori auctoriiaie vel loos
resorrectionem Domini nostrl Jesu Christi non
loro in pascba celebraroos, veram elaro per slngntoe
clrciilos hebdomadarnro ip»iiiB diei imagiiiero fre*
quentarous; ac sisexia feriapropter passlouein Do-
niini jejuiiamus, sabbatom praeiermittere non debe*
mos, qood Inter trilitiam atqoe laetitijm teropore
iliios videlor Inclusoro. Nam otiqoe oonstat aposto*
los biduo isto et in meBrore fuisse, et propier meuini
insiltuas, vel si qul a Roman» Ecclesiac instituiioiii- ^ Judaorum se occuluisse, quod utiqoe non dubiuoi
btts erraut aut Cdromoneas, ant indicare non difleras,
ul scire valeamus qui sint qiii aot novitates indo-
cunt, aot alterios Ecclesix qoaip Bomanae esistimant
cousoetodinem esse servandam.
J. De pade ^ oeeulo dando po§i eoufeeia mjfslerio.
Pieem Igtiur asserla anie confeeta myaieria quot*
daro populis Imperare, vel sibl inter se sacerdotea
iradere, euro post omnia^ qiiai aperire non debeo,
pax sit neceasaria iniiicenda, per quani constet po-
pulum ad omnia, qu» in mysteriis aguniur atque In
Kccleaia celebrantur, prarbuisse cona^nsuro, ac fiuita
eaae Facia eoneludentis aignaculo demonstrenlur.
II. De nondaikui ante preeem iocerdttii non rrd-
landii.
eai in lanturo eos jejunasae biduo meroorau», ut ira-
ditio Ecclesiro habeat iaio biduo sacramenu penltua
non celebrari. Quaa forma utlqoe per singulas leiienda
est hebdoroadaa propter id quod coromerooratio Hlel
illiua seroper ea celebranda. Qiiod si pnuiiit aeroel
atque uno sabbalo Jejunandnro, ergo et Domiuiea»
et sexta feria semel in paacba erit utique celebramla.
Si autem Doroinici diei ac aextss feriae per sin*i;ttlas
bebdomadas reparanda Imago est, deinentis eat bidui
agere consuetudinem sabbto praeiermisio, eura iiou
dis| arem liabeai cauaaro a aexla videlieet feria In
12 qua Doroinus passus est, quaiido et ad inferos
fuit, ut tertla die resuiigens r^Jderet laetitiam poai
bkluanaro irisiliiaro pnrcedenlero* Non ergo noa ne-
tv^ ^ . -1. . '!" A' * ^ -. .. ^--«. D gamus sexta feria jejunandom, sed dieimoa ec sab*
De oomiiiibus vero recitandis, antequam piecem "f . . '\ . ' ...
. i. . . . 1.1 .- baio boc agendoro, quia ambo dtes trlaiiiiam anoaio-
sacerdos faciat atque eorum oblationes, quorum no- 0 » ^ r^
iniiin recitanda sunt, sua oratione commendet, quani
snperfluum sit, et ipse pro tua pi udeutia recognusces,
ut cujus boatiaro necdum Deo offeras, eju^ anie uo-
uien iusinues, quamvis illi incognitum nibil sii. Prius
ergo oblationes sunt cumroendaudae, ac lunc eoram
iiomiiia, quorum sunt^ edicenda, ui inter sacra my-
steria nominentur; non inter alia quae ante praBmit-
limus, 01 ipsis roysterlis [ifi., roiuisteriis] viam futu-
ria precibos aperiamns.
* i£m., Bibi. Beg., Csc i, Caiiiai,
^ Gerand a qua ie Aoc pnitdpmm.
« Ex ifi . Bibl. B., Esc. 4, T. 1. In reliqois deest
▼ot merMvnSno.
lis vel his qol Cbristom secoii aoni indixerant : qol
die Duminico exhllamii non soltiro ipsoHi fe^iivhai-
moin essevolaeroni, veram etiam per omiies bebdo*
madaa freqttenlandoro eaae dttxerttnl ••
V. De fermenlo citiiatii proikifterii dinigendo»
De fermenio vero, qood die Doroinica per liiulos
miitiinos, soperflue nos consolere voloisil, cun om-
nes Ecclesiae nosirae intra civitatem aint conatiioiap.
Qoaram prcsbyteri, qoia die i|<ao propter plebem
' Tol. f, 2, Depace danda.
• Bibi. Ueg. Esc. 4, Ger., Urgel., Tol. 3, di-
xerunt.
(15 COLLSGTia CANONOII ft. »»0110 ftlSPAL. ASCRIPTA. 641
sibl citdilam mibiwam cobtcimw ww pomnt, id* A VBL D€ epU9la MnHii JmM apa^ im^pr^m-
circo fermciilfim a cobit confectum pcr acolytlioc
acctpivQt, at 8C a iioatra communionc maiimc Hla
dic DOB judiccnt icparatos. Quod pcr parochias flcri
dcbcrc non pnto, qnla non longe porianda aunt aa-
cramcnia : nec nos per coemeleria dircrsa constilutis
prosbytcris desiinamus, ct presl)ylcri eorum confi-
clcndorum Jus liabcant alquc liccntiam.
VI. Dg aier§ummt baj^iiatU.
Dc bis Tcro bapiizatis, qut postea a dicmonlo, anl
vitio aliqno aut peccato inlcrTcnicnK, arripiuBtur,
quaesivil ditcctfo tua, si a prcsbylcrls, Tel diaconibtts
possint ant dcbcanl signari, qood boc iiisi cpiscopum
firmi$ orare prmmpitwr.
Sane quoniam dc lioc, sicuii dc cslcris, cooaiilere
folail dilcctio 103, ndjecit etiam fllios mcus Coelesii-
nus diaconos in cpi^tola soa esso a tua dilcctlone
posiium illud, quod in bcati aposloli Jacobi cpistola
conscriptum est : Infirmatur qub in tfobisf iuducai
pre$bjfteroi * ef orent tuper eum ungeutet eum^ateo iu
nomine Domitn^ et aratio fidei taivabU iufirmum^ ei
tuuilabit illum Dominut^ et ti iu peeeadt faerii ramit'
tentur ei. Quod non esl dubium de fldclibos ygroiaa-
tibus accipiy tcI intelligi debcre» qui saoclo oleo
cbrisroatis perongi possunl, quo ab episeopo coo-
recto non solum saccrdolibusscd el oninibus Chrisiia*
nis uii licct in sna aut in soorum nccessilala td
prscipcre non licet : nam eis roanus imponenda . - ^ ....
o»..i.m non es., nist episcopas ..Hsloriuiem dederi. B «"gendum. toleram .Ilod tuperauom THlemag «1-
id efflcienUl. U( aolem flat. episcopi es< imperare nt f '""•• »' de epi«!«po .mb.g.lur quod pre.b]r.e.u
manus eis fel . presbylero. Td a caterls ciericis Ira- ''«"' "•» «'"'»»"' "'• ""» '^"'*«» P"»»'^*"» ^
IRinalur Nam qnomod<i id Acri sine magno labore
poierit« Bl loBge con^iilutus encrgBmeous ad episco-
pnm dedocalur , cum si lalis casiis ei in iiincre acci-
derii, nec fmt «d e|»iseopum ncc referri ad sua fa-
dle popsit T
YIL De pmltemibut.
Dc pomilentibas vcro. qui sive ex graTioiibus
comniissis slye cz lcvioribas poBniteHitam gfTunt, si
nolla interveniat aegritudo, qiiinta feria ante pasdia
cis rcmiitendom Romanae Ecclesiae consuftudo de-
monstral. Cstcruin dc pondere «stimando delitlo-
ctum cst, quia cpiKopi occupationibus aliis impediti
ad oroncs languldos Ire non possout. Ccierum si
eplscopus aut poiest, aut dignum dacit aliqacm a se
visiunduiii, cl bencdiccrc, et langere chrisnaie sine
cuuciaiioiie potcsl, ciyus est ipsum cbrisaia conficere.
Nain poeuiiciiUbus istud fbndi nou polesi qoia gcBBS
est sacramenlL Nam quibus reliqua sacramoBtt ne-
ganiur, quomodo unum genus putaiur possc concedi?
His igilur, rraier charissiine, omoibiis quc lua di-
lectlo voluit a nobis exponi, prout poluimus respon-
dere curavimus, ui Ccclcsia lua Itonianam consueia-
dinem, a qua originem dudt» sertare faleat aique
mm saccrdotls esi judicarc. at atiendat ad eonfessio. ^j cnstodire. Reliqua vcro, qua scribi fes non crat.
nem pQenitcntiSv et ad flcUiSy atqoe lacrymas oorri-
gentis, ac lunc Juberc dimitti com vidcril congraam
sailsbctionem. Sane sl qois Hi asgritadlnem lneidcrif«
aique asqoe ad dcspcralioncm devenerity d cat ante
tcmpus pascbae rclaiandomy ne de s»cbIo absque
commouione disccdat.
* Bibl. Reg., Xoict. 1» pretbyterot eectetim
«IpClCv
com adruerls, interrogati poicrimoa cdicere. Erlc
aalcffi Domini potcBti» elbm id procorare, ot ct
tuam Ccclesiam ct clcrioos Boairos, qol sob ibo poo*
lificio dlviBis famBlantar oflldlst bcBC instiiuas, cl
alits forniara tribuas, qaam dcbeant hnltari. Datt
uv KalcBdas Aprilis, Tbeododo Aogosto Vll el M-
ladio ^ viris clarii»aimia conaalibBS.
^ ToL i, Patladia V aoutuiibut.
BPISTOLA Fib^DEH INNOCENTII PAPiE AD VICTORICDM ROTHOM. EPISCOP.
lOBOCCBlbia Ylctorlco episcopo Roibomagensi sa- D prasklent, regnlarum bnnc Hbram qBod dfdascali-
laiem.
13 Cid tibi, fratcr cbariiaime* pto Bieriio et
boBore saeerdoUi, quo plorimttin pollest vivoodi et
docendi ecdesiastica nolae dnt regula, neqne sit
Bliqaid quod de sacris lecllonilNis libi videator
ignoium : laincn qaia RooMBm Ccdeske Bormam
atqae aucioriutem magnopere posiobisli. volunuii
luae morem admodum gerens digesias vii» et mo-
rum probabilium disciplinas anncias litleris meis
misi, pcr quas adverlani ecclesiaruin regionis vestrs
populi, quibus rebus ct regulis Cbrislianoruin vita
in sua cujosque profesaioiie dcbcat contincri, qoa-
lisf|ue iB nrbis Itomse ecclcsiis ordo servctor. Crit
dilecilonis lus per plebes flnitimas et consacerdoies
nosiros, qoi iu illis iegionibos pmpriis ecdcsiis
cnm aique monitorem sedulo insinuare, ut ct no&tros
cognoscere et ad fidem conflaentium morcs valeant
docendi seJalitate formarc. Aulenim proposilaoi
souin ci liac nostra coDgroeoti lcctionc cognoscenl,
aut si qnid adbuc dcsideratur, facHc poterunt ei bona
imitttione supplere. Incipiam igitur« adjuvante Deo
et aancto Pctro aposlolo, per qucm ct apostolalBs et
cpiscopaius in Christo ceepit eiordium , ut qnoniam
plures saepc emerserunt causa», qnae in anqnaniis
non erant causae, scd crlroina , dc cactero >oIticitiido
ait unicuique sacerdoii in sua ccdcsia curam hu-
Jusmodi liabcre, sicut beatus apostolus praedicat
Paulus talem erclesiam Deo eihibcndam bob baben*
lem maculam aui rugain, ne alicojus inorbidae uvia
afflata cotiscientia nostia conttmmala violel«tr.
ePiSTOLifi OSCftETALES. — INMOGCNTII ¥\VM
ProfMer eoft igitiir« qnl vel i^iMiraiiiia vd desidia A
non leQeni ecHesiasticaiii ditei|HiiiMii, ec multa mrn
praesumenda prssniiianl» recte po6tutastl« ut in tllis
|)artil}U8 isliosniodi^ quam lenet Ecclesia Romana,
fortna serretur : non qnod noTa praicepta aliqna im-
liercntur, sed ea, qaas per d<*8idiain aliquorum ne-
glecta sant, ab omnibus scrrari cupiamus, quae ta*
inen aimstolica cl Patram iradiiione sunt constituia.
Scripiom est namque ad Tliessalouicenses apostolo
Paulo monenle : Staie et tenete tradiihne$ natira»^
qnat tradidi VQbit tive per verbttm^ me per epittoiam^
Illttd eerle luam debet mentem tebementiuseicrcere,
ui ab omni labe saeculi istius ante Oel conspectuin
securus inTeniaris. Cui muitum enim crcditur plus
ab eo exigitur cum usna pcNiarom. Ergo quoniam
non ' pro noLis iantum, sed ei pro populo Cbriiil B
praeaiare eoslmur raiionem , di>c»pyiia domaiica
pupulum erudSre debenius. Quosdam eniin asse-
ris essiiiisse, qiii, siaiuia majorum non iueiiti%
easiiiatem £iclesi« sua praesumpiione violiHint,
populi favorem sequeutes et Dei judicium non ll-
mctiies. Ergo ne sileaiio nostro eiisiimemttr bis
praibcre cunsensum, diceiHc Domino per propbetam :
Videba$ furem et aurrebat • ciiai ee; basc sdiM quae
delnceps iutuilu divinl judicH ottneui caibolicum ^
episcopum expedit custodire.
I. Quod exira canseientiam metrapolitani non tint
ordinandi epiuopi,
Primum ut extra conscicntiaro mctropoliianl epi-
scopum nullus audeai ordinare. Integrum est enlm f*
Judiclom, quod plurimorum sententia confirmaiur. Nec
UDus episcopus ordinare pracsomat episcopum, ne
forilTum beneficium pr»siiium yideatur. Hoc eniui
et synodus Nicaeua consirtuit.
H. De hi$ pd pott baptitmum einguium miiUite son
euiarit aeeeperuni.
Si qnls ?ero posl remissioncm peccatorum 14
eingntom militias sxeularis babuerit, ad clericatum
admltli omBlno nos debei.
111. De eaudt cimcorum, qua^ in profnncia'ti miuims
finiuntur^ ut ab apostotica tede deierminentur.
Si qoae aotem caiisae vel cootentiones inter clerioos
lam superloris ordiuis, qtiain etiam iiiterioris fuerint
exoria; , secuudum synodum Nicaenam congregatis D
cjosdem provinciae eplscopis judiciuin termineiur,
iiec alicui liceai (sine praejudicio iamen tloinana;
Ccclesiae, cui in omnilms causis debeiiir reToreniia
costodiri), reliciis bis sacerdoiibus qui in eisdem
provinciis Dei ecclesias gubernanl, ad alias convo-
fare profincias. Quod si quis forie praesumpserit, ab
officio clericatus submotus ei injuriarom reiis ab
oiniitiiNS jodiceittr. Si niaj4)res catisae in medio fue-
rlui devolutae,ad sedem apostolicam, sicut vetus
consuetodo exigii, posi Judicium cpiscopale refe-
1 inloN
* F'X nibl» Reg. Codice. In reliquis : concttrrebat,
^ Ex 'eliqiiis, piacter Alv. Urg., el Ger.. in qui-
646
IV. De usoribttt ctericorum : al mi^inites toeieniur^
et ticundani non ducant uxorm.
Hulierein vidnam clericus non docat uxorem, quia
scripiom cst : Sacerdot uxorem uirginem accipiat, non
viduam nec ejectam. Utique quia ad saceidotiuin la«
bore suo ei vii» probitate contendii, cavere licliei
ne boc praejudlcio Impeditus pervenire non possii.
V. Ut ti iaicttt viduam duxerit^ ctericut non fiat,
Ut Is qiil muliercm viduam, licet laicus, duiii
uxorein , seu anic bapiismum sive posi baptismuin,
iiOD admitialur ad clerum, qoia eodem viiio videlnr
exclusus. In baptismo enlm ciiroina diniiittmtor»
non acceptae uxoris consortium relaxatiir.
VI. Vt cietifiut non Wl, qui tecundam duxerit.
Mec Is qui secundam duxirii uxoremy clericns flal,
quia scriptum est : (Jnittt uxorit virttm; el iierum :
Sacerdotet mei umet nnbant. Ac no ab allquibus aesti-
metur ante bapiismumt si iorie (|uis aeeepit uxurcin,
el ea de saecido recedente alteram duserii» el dite-
rii in bapiismo esse diniissum, saiis errat a regula,
quia in baplismo peccata diinitiuniuri non accepts!»
rum uxorum numerusaboletur.: cum otiqiie uxor ex
legis praecepto ducatur in tantnm, ul et in paradiso
parentes buuiani gencris, cum jungerenlur, ab ipso
Domino siiit benedicii : ei Salomon dicai : A Deo
prcepafabituT viro nxor; qusm forroam etiam sacer-
doies omncs servsre usus ipse Ecclesiie demonstrat.
Satis enim absunlum est aliquem credere uxorein
ante baptismum aceepiam post bspiismum non
coroputari, cum benedictio, quae per sacerdotem su-
per nubentes imponitnr, non materiam delinquendl
dedisse, sed formam ienuisse a Deo legis antiqtiiius
Instltoltt doceator. Quod si oon puiaiur axor esse
compuiaoda, qttse aule bapiismum ducta esi, ergo
nec fllil» qnl ante baptismttm geniti suul, pro filiis
liabeaniur.
VII. Vt aiieriut clericttm nuiiut epitcoput ordinar^
utttrpet.
Ui de aliena ecclesla clericum ordinare uuUus
ttsurpei, nisi ejus episcoptis precibus exoratus co >-
cedere volueril : quod etlain Nicaena videlur syuo-
dus contlnere. Abjectns a sua ecclesia clericus ab
aliera ergo uon suscipiatur ecclesla.
VIII. Ut nen rebaptizentur qttia Novatianitt vei Mon*
tendbttt temunt,
Ui venlentes a Novaiianls vel Mootenslbos per
maiitts tanium hiipositioAem soscit>iantiir» qttia, quam*
vis ab baereiicis, tamen in Chrlsii nomine soni bapti-
saii, prftter eos, qni forte a nobis ad iUoa Iranseon-
tes rebapticati sonl. Ifi, si resipiscemesoi niinam
suam eogiianies redite malueriiii» sub iMiga pceai-
leniiae saiisfaeiione admittendi auni.
IIL. Ut tacerdotet et lemtcB cum muiieribttt coire non
debeant»
Praeierea, quod dignum et pudicum el bonestuiii
esl, teuere Ecclesia omnlmodo debet, ui sacerdotes
et levitae cuui uxoribtis suls iiun msceaniur «, quia
minisierii quotidianl necessitaiibas occupaiitur. Scri-
bus : calhoUcorum.
« Esc. 4, • commiteeaninr .
Ci7
COLLECTIO CANaNim S. ISIDORO fllSPAL. ASCRIPTA.
618
l«iutii est enim : Saneiieiiote^ quamam et ego $anciui A trittitia cain de raYOcandU eistliqiikl ab ioipmiora
sum Beminui Deui veiter. Nam %\ priscis lem|ioribii8
(le tenipto Dei sncerdotes anno ficis suje non disce-
deiiant, sicut de Zachuria legiuins, nec dumuro suam
oiniiiun tangebani; qiiibus ittique propter s«»boli8
successioneni uxoris X5 ^^^' fuerat relasaiiis, quia
ex atia iriba cl prxierquam ex semine Aarou ad sa*
cerdoiiuro nullus fuerat prxceptus accedere« quanio
inagfs hi sacerdoies Tel le? itx pudicitiam ex die or-
diuationis su» seryare debent, quibus tcI sacerdo-
tiuiu vel ministerium Sine successione est, nec prae»
terit dies» qua vel a sacriflciis divinis ant a bapti-
smaUa officio vacent? Nam si beatus apostolus Pau-
lus ad Corintbios scribit dicens : A^sltn^le vos ad
tempui, kt taeeih eratiQm : et boc uiique laicis pra^-
pit y mulio magis sacerdotes, quibiis et oramli et sa- B ad ageodam peBolientiam, nisl bl,i|itibiis se]uoxe:aoi.
praecipituri quam gratla nascitnr. Gonaiat enun eoa
in Ipsis moniiis etiam voluptates exblbera» qnas a
diabolo in? entsis esse non dubium esi, et ludorom toI
roonenim panibns aot prsesae, aot iniereaae. Sie eerie
iu exemplum sollieiludo et tristitia fratrnm, qiiam s»-
pe pertullnios iinperatnre praesente, cuin pro his sa:-
pius rogaremus, quam ipse noblacum itosites oogno*
vlsti, quibus non soliAn inreriores clerici ex euriali-
bus, verum eiiam jam in s^icerdotio constiluli ingens
molestia, iit redderentur, ihstabat.
XJL De viryinibui Mcraftf si lapiee fuerini*
Iteni qusCbristo spiritiialtter nnpseruiit et velan
asaecrdoioroeroentn^si postea vel pubtiee nutioer.nt,
vei occoltecornipue foerini, non easadmitteMlas
criicandi Joge orflcium est, seroper debebunt ab ho-
jijBmodi consortio absiinere. Qui si coniaminatus
fuerit carnall concupiscentia , quo pndore sacrificara
uaorpabit, aut qua conscieittia, quove merito exau^
iirt se posse crediti cum dictum sit : Omnia munda
mundii; eoinquinatii auiem et infideUtui Hihil eet
mundum? Sed fortasse licere boc credii, quia scri-
ptum est : Miitiis iixorts virum* Non pemianentero in
eoncupiscentia generandi dixii, »ed propter ccintl-
nentiam futurani. Neque enim iniegros corpore non
admisit qul ait : Vellem autem omnee iie eae ncut
ei ego. Quod et aperiius declarat dicens : Qui autem
jn etnrne lauif, Deo piacere non poauni. Yoi autem
jam nen eslts m came^ ud in ipiritu*
de hac vita dlsceaaerint. Si eniin de iaicia bouiinlUM
bxc ratio cuatoditor, ut qo:i*eonque vivente viro al*
teri nupserit babeatar adultera, iiee ei agend» pceni-
tenii» licentia concedatur, nisi unns ex eis foerit de*
fonctus; quanto magis de illa lenenda est, qoa» anie
imroortali se sponso eonjunxerat, et postea ad hnma-
nas nuptias ut transiret elegitf
XIII. Deeirginibui non velalht ei deetaverhti»
H» vero, qu» needom sacro suut velamioe oonse-
crats, tamen in proposito vlrginali se | ermanere pro*
niiserant, licet velatae non siiit, si forie nopserint; hia
ad agendam aliquanto tempore pflsniientlam sit Kbe-
runi,quia sponaio eanim a Deo tenebatur. Naiu si in-
ter homincs solet bon» fiJei contractau nulla ratione
X. yt momtehui. H clerieui faetui fuirU, propositum ^ ^'«^'^'^ ^"^»*« ™«« "• Po"i«iatio. quam eu» Deo
iuum imare debeat*
De mouacbis, qui dio • roorantes in monasienis si
postea ad clericaius ordinem peiwenerint non debere
eos a priori proposito discedere* Aut etiiro, aicnt in
monasierio foii, et qood dio servavit, in roeliori gra-
dn posltus aroitterenoH debet, aotsi eorrupius post-
ea baptizatu^, in roonasterio scdtiiis et ad clericiitua
ordinem arcedcre voluerii, uiorem omnino ^ habere
non potest « quia nec benedici cum sponsa potest
|am ante eorruptus. Qii.'e forma servabitur in clericls;
raaiiroe com vetos regulahoc habeat, ui quisque cor-
ruptus poslea Iraptixaius clericus tM voluisset, spoo-
deret ae uxorew orouino non docere.
pepigerunt, solvi sine viudicia non debei ? Nara ai
apostolua Paulus, quasa proposito viduitatts discesse-
rint, dixerit eas haberecondeinnationein, quiaprima&i
fidem irritam feeerunt , qiianto magfis viigines, qme
pacllonis sn» fidem roinime servaverunlY
Usc itaque reguta, frater charissime, si pleaa Tigi-
laniia fuerit ab oinniboa Dei aaeerdotibna enatodiu,
oes8;ibii arobitio, dissensio eottqnieacet, hsBresea et
Bchismata noii eroergeut, iocnm non aeeipiei diabolna
asviendi ; sed roanebit uuanimitas, iniquiiaa \^ ouh
nia' superaia calcabilur, veritas spiritujll fervora fla-
grabit , pax prasdlcata labiis et meole servabitar, hn-
plebitor edictum Apostoli, ut unanimea onura sen-
tientes pfTnianoiirous in Christc», nihil per eontcntio-
XI. f'l exeunatibuiclmeui nomfatpropleruoluntatee ^ nero nobis neqtie per itiatiem glorlam vindleantea, non
bomltiibos sed Deo nostro salvatori placeniea, cnl cst
quot a diabolo inoentai exhibere compeUitur,
Praterea frequenler qnidara ex fratribus nosiris
curiales vel quiboslibet publlels funeUonibus occiipa-
108 ctericoa facere contendont, quibus postea niajor
• Ex BibL Reg., Tol. I. 2. In reliquis : qui dema-
rantei,
' ^m., omntfio non hnbebit.
honor et gloria in sxcula sasculorum. Amen. Datora
sub die xv Kalendas Uartuis, Hooorlo Augoslo cl
ArisM consulibus.
« Bibl. Reg., Esc. i, polaril.
' Cx relii|uis pncter Alv., in quo, AominIi.
vni
EPISTOLA INNOGBNTll VXPJE AD EXDPBRinU TOLOSANUM EPISGOPUIL
liinocentiut &\u|M!rio epiaeopo Tolosano lalaiem. specle nnaqnaqne Beniirem, pro ciipin iiriclligeniic
Consulenti ttui. irater cbari>sime, (|ni4 de oroposlia mea qiis suiit visa respoiHl-, quid sea'-ien<l«n y*^
m EPlSTOLiS DECRETALES.- LNNOCENTIl PAPiC:. m
docilis raiio persnaderet, ?el auctoritas lectionis 08- A dispar eldiversa seiiieiiiia e^t. Nain si ad aliqaos fui'-
teuderei, vul castodita serlestemporum demonsiraret.
El quidemdileclio tiia, institutum seculapradentium,
ad sedem apo&tolicam rercrre roaluit quid debcret de
rebus diibiis cBstodire, potius quam usurpatione pr»-
sunipta, quae sibi videntur, de singulis obiinere. Gur
enim niagis pudcnduroputemusdiscere aliquid, quam
omuinonescire?Mtbi quoque ipsi de coilatione docibi-
lit.ia * accidii, duai perscrutatls ratiouibus ad propo-
siia respondere compellor : eoque flt ul aliquid sem«
pcr addiscat qui postulatur ul doceal. Proponam igi-
tur siDgula subjicianique rcsponsum.
L De incoHiinMia §aeerdotum vel letUarum,
Proposo.isii qnid de his obserTari debear, quos in
diaconii ministerio aul offieio presbyterii posiios in- B
couliiienlas esse aut fuisse geuerati fllii prodiderunt.
Ue bia el diTlnafum legum esl dtsciplina, el beatas
raeordaiionis Tirt Siricii episcopi i> roonita evidentia
comiueanioi, ulin&mtinentes in ofliciis talibus poiiii
(NnnihONoreecclesiasiico priTarenlur, nec admiilaniur
sd lale miuisteriom, quod • ao^a coutliieulla oportol
impleri* Esi enini toius admodum sacras legis auelo-
rius, j »m lude ab initio cosiodita, quod in templo
anno vicis suc habiiare prsecepli snnt sacerdotes, u|
lerTientes sacris oMaiiouibus puros el ab oinni iabe
ITol. f , sorde] uinndatos sibi Tiiidicont diviiia mys-
teria. Neqae eos ad sacrlflcia fas sti admitti, qui eier-
ceni Tel cam uxore carnale consoriium : qaia scrip-
<om Oil: Saneti eeioie quia ego ia*tciu$ ntiu Dominue
ma illa ecclesiastic» Til« pariter et di6ci|>lin», qu
abepiscopo Siricio ad provincias coiuiiieavii, mm
probabitur perveiiisse, his ignorailonibui venia reniit-
tetur, ila ul Ue cxtero penilu . iiicipiant abstinere ;
et •ita gradus suos, In quibus iuventi fuerint» aic re«
leoleot, iit eis iioii liceal ad poilora conscandere.
Quibiis in beneficioesse debetquodbuiic ipsum locain
qiiem retine-i, non ainiiiant. Si qui autero scire so
furmam vivendi missam a Siriclo deteguntur, iie(|ue
staiim cupi Iiiaies lib diiiis abjerisse, i:li suat roodis
oiuiiibus sdbmovendl, qui posi admonilionem cogui-
tam prasponeiidam arbitrad siint voluplitOin
IL De hii qui poit baptinnum omni tempore ineoH'
linentia: voluptatibu» dediti uliimo pmnitentiam po-
icunt,
Et lioc qnaesitum esl, qnid de bis observarl opor-
teat qui post baptismum oinni lempore loconllnentiaB
Toluptatibus dediii iu extremo Tilx sua flne poeni-
teiiiiain simul el reconclliatlonem communionis ex-
poscuiit. De his obserTsiio prior durior, poaterior
iuterTeiiiente misericordia inclinatior esi. Nam con-
suetudo prior leouil ul coneederelur poeniientla,
sed communio negarelur. Cam enim lllis lenpori
btts crel>r;e persecutiones essent, ne commaulonis
concessa facullas horoiues de reconciliatione seco-
ros non rcTocarei a lapsu, merito negata commuiiio
est f concessa poeuilentla , ne toluro peoKus negafre-
tur, el duriorem remisslonem feclt lemporls railo.
Sed posteaquam Domltius noster pacem Ecclesiis suis
Msi<r. Quibns otiqoe propter sobolis sacce^ slo- Q reddldit , Jam depulso terrore * commauionen dan
•lein uzoria usus fuerat relaxatus, quia ex alia tribu
ad aaeerdoiiuro nullus fuerai prsceptus accedere.
4Iaanio magia hi sacerdotes vel leviiae pudicitiaro ex
cKe ordinaiionis su» serTaredebent, quibas Tel sacer-
doiittni Tol roiiiisterium sine succcssione est, tiec pras-
lerii dies, quaTel a sacrificiis divinis, vel a baptisma-
Ua offlcio TaeenlT Nam si bealus Puulus ^ ad Corin-
Uiioa scribit diceos : Akitinele voi ad lempui ut vacetii
orationi : el hoe uiique laicls prxcepit; multo magis
Mcerdotes, quibusorandi etsacrificandi juge offlcium
est, semper debebunl ab hujusmodl consortio absti-
fiere. Quisicontaminatus fueritcarnaliconcupiscenlia,
][7 ^^^ pudore vel sacrificare usurpabit, aut qua
cunseientia, qtiove merito exaudiri se credil, ciim dic-
abeuntibus placiiit, et propter Domini misericor-
diam quasi viaiicum profecturis, et ne, ui Novaiiaui
baereiici , negantes veniam , asperiiatem ei dariiiam
eorum sequi videamur. Tribuiiar ergo cum puHii-
lentia exlrema communio, ul homines bu]usmO(ll
Tcl in supremis suis , permitiente Salvatore nostr«>,
a pcrpetuo exiiio vindicentur.
111. De adminiilratoribui,
Quxsitum est eiiam super his qui posl bapijsmuni
adminislraverunt , el aut tormenia so!a exercue-
runt, aul eiiam capitalem protulere seiitentiam. De
his niliil legimus a roajuribus definlium. Memiiie-
rant autem a Deo poiestates fuisse concessas, ei
propter vindictam noxlorum gladium fuiase permis-
auiii sit : Omnia munda mundii : coinquinatii autem et D sum , et Oei miuistrum esse datum hujusmodi vin-
dicem. Quomodo igitur reprebenderent faciuin qtiod
auciore Domlno viderenl esse concessum ? De his
ergo iia ul hactenus servaium esl, sic habemus,
ne aut disciplinam aTerlere, aul conira aoeioriiaieui
Domini Tcnire Tideamur. Ipsis aotem in ratione red*
denda gesta t sua omuia servabuntur.
IV. Quod viri cum aduiterii uxoribui non conveniant,
Et lllud dc&ideratum esi scire , cur communicaii-
ics viri cum adulleris uxoribus non conveQiaoi ^ eum
* Esc. 4, beatui apoUolui PaiUui,
« Ex reliquis, prxter AIt., in quo errere,
' Ex caeleiis Codicibus, pra*ler AIt. el Esc. 5, iu
qnibu^ legiiur : iti ratione reddenda qucB geita ^uni
omnia iervabuntur.
infidelibui nihH eit mundum ? Sed foriasse hoc llcere
credil quia scriptum esl : icnf a i uxorii virum, Non ad
lieriiianeiileni in concupiscentia generandi hoc diiit,
Md propter cootinentiam futuram. Neqiie eiiiin in:e-
C^ros corpore iioo admisit qui ait : Veilem aulem omnfi
mc oiu^ sjmi el eqo, Et apertius declar.il dicens :
42tti anlem in carne iunt, Deo placere non poaunt,
Voi autemjam non etis in carne^ ied in spiriiu; et ad
babenicm filios , noii generantem dixit. Scd ea plaue
• Porussis, dociUtoi: ast in oronibus Codicibus le-
^ilw doeibitia»,
"• Esc. 4 papap,
^ * Ex T«<1. 1 ei Ur(^ lu cxicris, niifi;s/iTiMifi nm
70101 iola^ etc.
Patuol, LXXXIV.
»1
r.51 COLLECTIO CANCMJM S. 1SI»0R0 ll»l»AjL. ASCfirPTA.
4iOiiir«uioieiiduUeroraiUTiroruiiiinGonsorlioiM- Aetian b« pergonae, <|uibut Ulef eonjnneti ftunt.
iiere vldeauiur. Super hoc Chrisiiana reKgio adulle-
rium in ttlroque seku iiarl ratione oondemnat; aed
^iroft fi«o8 mttlleie6 non ftcile de aduUerlo accusant,
et non babeni latenlia peecata Tindictaro ; Tirl autem
liberius «xores adulieras apud sacerdolea deferre
consiierunt. Et Ideo mulleribus , prodito eanim cr»-
inme « commuulo denegatur : ▼irorum autem , la-
teitte commisso , non facile quisquam cx suspieioni-
Ims abatineinr, qui utlqttO submofebitur, sl ejus fla^
gitium deiegator. Cum orgo par causa sii , Inlerdum
probntione cessanle^ tindict» ratio conquiescit.
V. Quod qm prteei vd crfmtna/ai ^claiU
habeaniur immunetw
lllud etlam «.isdtari vejuisii, an preces diclant.. ^^^^, i>ettteronomlum ; nec non «t 4ea. Nat e. ^
iHis hberum conccdaiur, utique post baptism^^ rege- & ^^^^^ ^^ ^^^ ^^. ^^^^K
fiiff.iiionem , a pfincipibui poscere mortem alicujus , t -• ^ • -»
eiiam ips« adulterlum cuminisisse fideantur, secun-
dttm illttd quod leglmus in fif angeiio : §td dimiiM
iu;or«m itmm^ «I duMrU -tdimn , mmduour : SmiH'
l4T €t qui dimUium duserit^ mmchututr : et ideo o«-
nes a commttnione Adellum abslinendos. &e pMrenii-
tibus auteini aut de propiuquis eorum nibil tait
siaiul potest , nisi Incentores illiciti conaortii fui.«ae
detegaiitur,
VII» Qui /«M m tmme ncipknuur.
Qoi Tero Ifbrl reclpiaiftur in canone aanctaruia
Scripturarum brefis adneziis ostendeu Haec suiit
ergo q«a deildttraia ▼oce monere foloisti : llaysia
Kbri quiM|«e« id est , Genesia , Etodua,
vel sanguinem de reatu. Quam rem principes nun-
qnam l*lne cognitione conoedunt ; sed ad 18 Judices
commfissa ipsa toI Crtmina semper Temittunt, ut
causa cngnita Tindioentor. Qutt cum quaesitori fne-
riiil de^egata, aut absolulio aut daronatio pro negot*«
qualiuie profeniir, et dmn legum audonlas in im
probfs eiereelur, er^t dlctator immunls.
VI. Qued ki qui inierctdenH repudie dkor^um pertu-
ieruui « li M mi|N«ti vimMrKnf , mhiUeri eme mmt^
etrentwrm
(^ hls eliam requisivit dilectio lua , qui iolerf o-
nlcnle repudio alti se matrlmonlo copuiarunt , quoa
in ulraque parie adiilteros esse mamfestum est. Qni
Tcro it\ uxore fi^ente, qtiamTls dissodalum Tidoa- ^ ali^y non aoliHn repudiaiida, fenun ctiam
tur esse coi\jugium , ad aliam copuiam festinanml, csse damnanda. DaMim x JLalmidss Jllarliaa« SiaiK
neque possunt adulterl noo Tlderi, in untnm «i cone u ct Antliemio conauMbua.
prophetarum iibri sesdecim , Saigflsaaia libri qiriii*
quot Psalterium, llom bisA>riar«m : lob lil
Tobio unus» Ealbor unua, lodiib owis :
rum duot Esdrm duo, Paralipomeooa d«o. Hem Nofi
TesUmentl; Efungeliornm iibri qoaUior ; Fattll ap»*
aioli Epistoltt q«auordeclm; Eplstola Joaniiis Iroa;
Epistols Petri dum: Epbtola Juda : Epistoia iaoobi^
Aaus apoaiolorttmt Apooalypaia Joannia.
Cstera aotem qu» sub nomino MaUlii» ( TmL 9 «
Matlb»i] aifo Jacobi minoris, fol sub nomine Pdri
^ et Joaoiiis qu» a quodam Leucio scripu sttoi^ Td
siib nonilne AiAdreCt qusB a ILeaoobaride el Lefuiidn
pbilosopbls» ^l sttb nomine Tbomm « oi ai qna smit
« ^m., Bih., Reg., Ese. i, Urg., Gen*. Tol. 1,
ptriuiermM aliieque se«
^ In AW. dcaunt hcc f erba : Petri et Joawiii» qum
et (iwedam Leueio eeripm annf.
«isse
fV
IX
EMSTOLA INNUCENTII AB FELICEH EPISCOMJM.
tnnoeeniius ^felici apiscopo Nocerino [ToL l^ Nu- I. S? ^uti votent partem it^i rorporti ampuieiverit ,
tcrinO]. dfrfais asie non poissl « noXen» muem potea.
liirari tion possom dileclionem tuam aequi insti- Qal igitur partem cujuslibet digitl sibi ipse folens
UiU majoinm, omnlaque qum possont aliquam reci- absddii, hunc ad clerum canones non admlttunt. Ctii
pere dublutlonem ad nos » quasi ad caput atque ad ^ Tcro casu aliquo contigit , dum aut operi mstieo
apicem epi8C0patus« referre, ut consuha fidelicet
sedes aposiotica ex ipsis rebus dubfis certum ali-
qiiil faciendum pronuntiet, quod nos et libemer ac-
ccpimus, ei dneciionem tuam memorem canonum
«omprobamus. Scripsisti igitur qnod ferfore fidei »
quo poftes , et amore sancttt plebis f e1 reparafcris
ecclesias Dei , f e1 nofUs quasque construxeris : sed
iii his cloricos qoos constltuas non babere , aliquos
Tero ronliios, • aiiqnos digamoa esse. 19 Ad quod
auipulmna prudentem Throm de faia toIuIssc consu-
iere; qus onmibus aanl cerU rsiione comperu.
Ergo non quasi Ignorsnll dlcimi|a« sed in aliis Ibr-
aiian joccupalos istud obiitos osse tos dicimas.
coram impendH, autaliquid faclens se non spoaie
percussit, bos canones prxciplunt clericoa Aeri, el si
in clero fiierint reperti non abjici. In illia enim
Toluiius est judicau qujc sihl causa fult ferro incidere,
quod scilicet et alii id facere dubiiure non posauiu.
in isiis f ero casus fcniam meruit.
II. Quod digemi idnulti non pottint ad cterum,
Dd digamis autem aec coiisuli dcbuit, qiiod manl-
festa sit lectio Aposloli : uniHi ujrorii airam; »4
sacerdotium sifo ad clerlcatum admltti debere : ei
hanc Ipeam umen si virginem accepit. Nam ea qw
habuerit ante f irum, llcet defttNCtua ^it , umeo si
clerico postea ftterit oopulau, clefkua q«i mmm
^-w v.«>.wv> «««ww -vvw «ii^lUNIV. «^ICIIVU |IU»IOil lUOn» W|IUI«1« 9 VlVIWIia
^ Iq qoibusdam Codieibtts mnrrai, in alis mueroi. Mendum Tidelur in omnlbus pro nmfiloi. ut
soquetitibus aperte diunoscltur.
ex cou«
aeeeperil esse non poterii , qnla In lege cautum est, A
0011 ^iiloam » non abjectam babere posse conjugeni
aacerdotero.
III. QuQd de laich ad elerum admUli non pottunt *•
De laicis vero religlo tua consuluit quos canones
ordiuare probibeaDi. Gertum est qiyideffi boc regulaa
ecclesiaalicaa continere , sed non iia deflnlium est
ul de omiiibw ait hicia cQnsiitiitiiin» Neqqe eiilm
clerici nasd » «t non Oeri po^unt » f ^ de^ign;iia
suirt geoera« de quibtis ad elericatnm perveuire i|0n
pQsaunc s id eat c ai quis fidelis causaa ^gerif , bopert
poslttlaf eril ; ai qnia fidelia administraveril» De
eurialibua aolem nunlteta ratio esi , quonlam et si
inveniaatur hqjusmodi ?iri qui debe^nft elerici fierf,
lamen , qooniam acpias ad cariam repetoniNr, cp-
vcndam ab iiia est propior tribttlationem quis ^pe B
d^ liis Eeclesiio proveidL
IV. Qal de taieU posiiifil eleriet feri. Hic ^ aperte
cmicukina jtrakHtetur.
Laiei ^tto qui babeiites uiorea baptiaati suqI ac
• iEm., Blbl. Reg., Ejc. 4^ Urg., Ger., Tol. I, 2,
debeanL
sic se instltuerlnt, iit opinto eomm in mrilo Tacillel ,
ut aut clericis juncti sint , aut mouasierlis ex qiio
baptizaii aunt baeserint , si nou concubttiaiu , non
pellicem noverint , si in omnibus l>onis operibus
vigilarint , non probibentur bujusmodl ad clericaiua
sortem adsumi.
V. De temporilms in cleri ardinibus immorandie,
lia saiie , ut in oos leinpora a inajoribus consiitnia
servpntur, nee ciio qiiilib^t lecior, ciip acolxibus, cito
diaconus, ciio saccrdos fiat, quia iii ininoribus ofOciis
si dlu perdur^nt, 6% vita eorum paritef et obstquia
coinprobautur, ut ad s^icerdouuin poste^ einensis sti-
peodioruiu fneritls veniant , uec praBripiant quod vita
probata luereiur ficcipere. Qiioqi>m 01^0 corta d^fioh
iloiio monatratuni est qui debeaut admjttj, qui vero re-
probari, n h'19 bominibus, quos videt diguatipuianop
posse reprpbari , eligero debebis quos dericos facias.
Si onim nullam gratiam boniiuibua aut beoefipiuiii
pr98farevelimqs,M^sinvepjre posfiumns, dqqnoruiM
#a9uiuptioiio n^ ipciirrpre «ee orHbo^Q^ vAleaa^vv
i> ^m., Bibl. Reg., Esc. 4, Urg., Ger., uH.
■r "* "
^^t^
EHSTOLA INNOCBNTII AD MAXIMUH ET SEYERUM EPiSGOPGS.
De hi$ qui in preebyierio filioi genfMruni^ ut ab affieio remQVtantwr»
kinoCeiiiiosMailmoetSeveroeplscopisperDritios*. vestram prudentiam legis totins babere notitiam. El
JMI EfiCteslasli oruin ca^onam norm^ uulll esse ideo, fraires cbarisslml, libelU, qui spl^ectus est, te-
debeiincognita sacerdoii, quia nesciri baec a ppntifice ^ nore perspccto.oos qui talia perpetrasse dicontor, ju-
satjs es| indecorum , ipaxime cnm a bicls religiosis
viris et sciMtur, ei custodienda esse ducatur. Nuper
qt;idefn Ma^imilianus filius noster agens in rebua
bujusmodi qualepi querelam detuterit , llbelli ejus
serics aJuexa declarat. Qui zcIq fidei ac disciplin»
ductus non patitur ecclesiaiu pollul ab indignla
INreabyieris, quos In presbyierlo flliosasserit pro-
creasae : quod non llcere exponerem, nisi uossem
• ll^bl. ?cg,f.,.f j?r|flcipi, Tol. I, Bruitioi.
bebitls in medio collocari, discnssisqne objeciionibus
quae ipsis presbyteris itnpinguiitor, si convinel poiue-
riiil , a sacerdotall removeantur ofDeio , quia qni
sancti non aunt sancta attrectaro non possont, atquo
alieui efficiautur a ministerio quod viveodo illici e
polloerunt. Mlramur aotem bsec eorum dlssimttlare
episcopos, ttt aui connivere» aui nesdre esse illicita
judiceutur.
EPISTOLA INNOCENTU AD AGAPITUM ET RELIQUOS EPISCOPOS.
Quod poit pcBuitentim null^t ad CUrum po9$it admtlif
lnnoccntiusAgapito,MacedonioetMarinoepiscopisDdignum locum babere merentur; sicuti nunc dato
Apolis.
Motia in pro\incta contra canones eedesiasiicos,
decretaque majoruiu ttsurpari a plurimia, et relatio-
nes dlversorum ei soggestioiies fidissimae retulerunt.
Qoaa qoldem possent (acile resecari, si episcopi in
liis Qon Inveiiireniur aoctorea, qoi dum aoi amicls, aot
obsequiis gratiam praesiare niluiitor, religionem vio-
lani, ordinesque comimpunt. Ac sic evenit ut indigiii
quique bonores soscipiant ecclesiaslicos , et adiuit-
lantur ad clcrum, qui nec iuter laicos quidem
nobis libello monstratum est» ModesUim ^ui-
dam multia erimioibusinaolutum,propier qtuooliam
poinilenliam egisse dieitur, non solmn clerieniu ef-
fecuun, qood non iicei, verura eiiam ad eplseopatva
aplcom leiidere, com eanooes apud Nicaaam consii-
iuit pcBoitenies eiiam ab infiinia offlciia cleriooruoi
exclodant. Bi ideo , fratres charissimi , perspecio
teuore libelli, eum jubele praeseotari, ntai voce coo-
stitcrit ulem qualem libellus afflrmat, oon soluin ab
ambitione, sed etiam a clcricatus removeaiur offlcio.
w
COLLBCTIO GAfieNUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA.
656
XII
^PISTOLA INNOGENTII PA?M AD RUFUH BT GERONTIUM ,
CT CiDTEROS PER IIACEDONIAM EPI5C0P0S CONSTITUTOS.
De Bubalio et Taufiano damnaiii a provineialibus epiteopis^ quorum ienUntiam ieda
apoitolica retraoiare curavit.
Innocentius Rufo , G«romio, Sophrooii • Fla?tano A video movisso animos Testros quod In malti^ Ruba-
)lu8 sspe fallaciia reprebensus objecerit eiemplaria
fictarum quasi a nobis liueraruni, cnm pro consue-
tudine hominis nrihil quod proferret jam fide dijpiis-
aimum videretur. Sed sileator omne jam de tall ne-
gotio murmur et convicti diaboli ipsi aHhelitnacom'^
primantur. Subjuniimua autem his priorea litteras,
quas per memoratos episcopos miseramus, quibiis
ita plenaria aententia nostroram sensuuio designata
esty ut dum relegeritis, nibil ambiguum, nibil requi-
4rendum in bac causa de caetero repetatis. Hanc au-
tem paginulam nosiram soliiciiias Gretensibas epi-
acopis relegeodam iniitite, ut sciant pleiiissime quid
sit de Bubalio et Tauriano caDterisque pronontiaturo,
ut servent qui digni admoniiione sunt carere a tali-
b Macedoiiio, Prosdocio • et Aristeo ' tpiscopts per
Macedoniam constitutis.
21 Mora coepiscoporum nostrorom Maximiani et
Eumenii % vel potius importuniias temporum fecit»
«t tOs iteraretis de Bubalio et Tauriano qnerimoniamf
et nos iicrom in bomines perJiiissimos insurgere-
mus. Sed, ut possum, paucioribus Terbis maiorum
lantorum meditabor compendium et strlctim quae
in TOiuminelitterarom Testrarum conspeierim retra-
etabo. GraTe non t>portuit Tideri piissimis meniibus
Testria cnjascanque retractari Jndicinm, quia Tcrltas
riagitaia sapiua magis splendescit In lueeni, et per-
niciea reTocata in Jndieium graTlos et sine pceniten-
tia condemnatur : nam froetus divinus est iiistiiiam
mpiua reeenseri, frttreacbarissimi. Verom illud B bus, ue lalia sortiantur.
• Ger., Urg., SepArontafio.
k Ei reiiquia, prsrter AIt., in qno, Alamano.
f Ei iEm.t Bibl. Reg., Eac. 4, tJrg., Ger. In Ahr.,
Proidoco. In Tol. I, Proidieio. In Tol. 2, Pro$toeh.
^ Ex cxteris, practer Alv., in quo, Ariioco.
« Tol. I, Eugenii. Tol. S, Ememi.
XIII
EPISTOLA INNOCBNTII PAPM AD FLORENTIUM EPtSGOPUM TIBURTINEN9EM.
Ve terminis minime transferendii.
Inoocentitts Florentio episeopo Tilturiinensi.
22 ^^^ semel »ed aliquoiies clamal Scripiura
ifivina transferri non oporlere tenninos a Patribus
iiiatitutoa, qula nefas est si quod alter semper posse-
derat alter iuvadat : qoud luam bonitatem frater et
coeplscopus noster Ursus asserit periieirasse. N.im
Nomentanam sive Faciliensem parocUiain ad suam
dieecesim a mnjoribus pertlnentem invasisse le, atque
UUc divina celebrasse, inconsulio eodem ac nescien-
te, non slne dolore conqueuus est. Quod si Tcrum
est, non leviier te incitrrisse cognoscas. Uiide si de-
clinare cupis tantas usurpationis iiividiam, nostris
liiteris admoniium le convenit absiinere. Gerte si
aliquid tibi credis justiiinc siilTragari, inl^ris omnl-
bus et iii pristino statu manentibus, post dies Tcne-
rabiles paschae adesse debebis, ut memoraiis po sis
inteniionibus respondere, patribusque in medio col-
locatis quid aiitiquiias aut Teriias halieat iiiqairamus.
XIV
EPISTOLA INNOGENTil P.KPM AD PROBUM.
Si eujui tixor fuerit abducta in eaptivitatem, et alteram maritus aeceperit, revertente prima,
iecunda mulier debet exctudi.
Inaocentitts Probo,
Comurbatio prdceli.ts barbarioe facullati legum
Tersa Ursa nos adiit, et nullo diffitente uior«in se
memorati esse perdocuit. Qua de re, domlne fin
intulit easnm ; et bene constituto roatrimouio inier ^ merito illuatris, staiuimus fide catholica suffragaDfti
Fortuninm et Ursam captlvita:is Incursas fecerat
naevnm, nisl sancta religioiils ttatoia proTiderent.
Gum eiiim in captiTitate pracdicu Ursa mulier tene-
retar, aliud conjuginm cam Restitota Fortunius roe-
morama nms^ cognoscitur. Sed faTore Domlni re-
lilud esse conjugium quod erat primitos graiin di-
Tiiia fundatum, conventumque secundae mulierts,
priore superstiie, nec divortio eject», nullo pacto
posse esse legitimum.
j
«57 EPISTOLiE DECRETAlLCS. - IMiNOGCNTM PAPifi. m
XV
EPISTOLA EJUSDEM INNOCENTII PAP^
AD AURCLIUM ET AU6USTINUM AFRICANOS EPISGOPOS.
Scripta salutaria plena charitate-
liinoceniiaB Aurelio et Augnsiino episcopls. j^ igiiur in Domino Testram germanltatem » amanlissi-
23 Acceplissimi roihi germani compresbyteri» uii, cupimus , et pro nobis paria ad Deum ?ota re-
illo recursus vacous onicio nostro esse non debuit. pendere precamur; quia, ut bene uoslis , commu-
Percharoe eoim salutare cbarissimos naturale quo- niouibus et alternis plus agimus orationibus , quam
dammodo nobis videtur, el consequens. Gaudere siugularibus aut privaiis.
■ ■
XVI
EPISTOLA EJUSDEM INNOGENTII PAP^
AD EUMDEIl AURELIUM CARTHAGINENSEM EPISCOPUM.
Be paseha.
Gbaritatis nostr» officium nullo intervallo dirimi- fesia pascbaKa celebranda , quoniam in Yicesima ter«
tur, eiiam si cbarla nuilos apices ferat. Vi?it enim tia luna nullum pascha iinquam ante boe factom
spirituaris gratia alternis in cordibus, et amorem esse cognoscimas* Sententin meae eiposui atquo
nostrum coufuvet saoerdoiaUs ipsa societas. Gura ediii lenorem.Jampnidentiae erit tu», eonsors milii
ergOy ut dignum est, unitatem Ecdesiae custodire *, ^ frater, cum unanimis et consaeerdotibus nnslris baiic
idemqoe omnes pariter et sentiamus et pronuntie- ipsam rem io synodo religiosissima retractare >>, nt
miis , frater ebarissime. Has ergo liiteras de* raiio- sl nibil dispositioni nostrs resultai , noblt plenissi*
iie paschali allerius (dico futuri) anni praescripsi. roe aperteque scrlbas, qoo deliberaiam paschaleiu
Nam Gum ante diemnndecimum Kalendarum Apri- dlem jam litleris ante, ot morn est, ser?aiidam suo
fium peiie luna seiu diecima colligaiur (non quip- lempore prxscribamus. Gompresbyterum autem Ar-
piam minua est) iiemque eom In ante diem quartum ehidamum quamTis no?erim quod libentissime ac
K ilendaram earumdem ?eniat ?icesima tertia , exi- more suscipias eousueto , taiuen ex abuudantlbus
siima?! undeclmo Kalendarum memoralarum die postulo ot eum inier loos habere digneris.
* In eicnsis : Cicr irgo indignum e%l unitalem Ee^ ^ Iii Urg., tractare. Retractare igitur boc loco est
ete$i(B cuitodiri f llerum traeiare.
XVII
EPISTOLA EJUSDEM INNOCENTII PAP.E
AD EUMDEM AURELIUM CARTHAGIMENSEM EPISCOPUM.
Vt nuUus contra ordinem eanonum efficiatur epvicopus^
Dilectissimo fiairi Aurelio Innoceniius. C sacerdotem, qui uuiiquam ullagradu obveeuins Aie«
24Qua indigniiaie, qua molestia roale irACtarl rit sacerdotii ! Relege praefectorui n lilieras , et ?ide
Ecclesiam, pnecipueque episcopos reiegam ?i*l ao- qiia:?el falso, ?el pro oerlo subllmiuiu poicstatom
diam, et lua fraierniias bene novit, etegoidonea adiioientur scriptis. Perdidimus* profecio nos ipsi,
tanio dolori ?erha ]n?enire non possuin,' dum facile nost.inquam, sanctimoniffi re?erentiani , quL quasi
Imponuninr maniis , dum negligenter summus sacer- ?ilissimum aliquid summos efficimus sacerdotes, ut
dos ailigilur. Ecce facta est querela publica, quae jam incipiat quasi noxiuin aliquid publicis interlo*
fecit semper ut communis omnibus tremenda sit cutionibus coiidemnari. Frater charissime , bacc.
re?erenlia. Sic clerici rcciesiasUcorum dugmaium ?elim, cuncia reciianda per oiunes Africanas Eccle*
iiuiriti ?el booorati intra aluria ChrisiL respuuiUur : sias scripta dirigas , et istis coiioectas, quasadjun-
8ic praeiereuntur, qiiasi nefas sit ad primatum per xiinus liiteras prasfectorum • ut consilium de his quai
ordinem per?eiiire. Nain cum in?oluii muiidanii ne< iniquelaiidauturjudiciumque, si quid ule probarl pu-
xibus, aelibtts, ?el moribus abruple ascisauntiir ad ^nt, Aat,ut et prapterita luala.si doceantur admissa,
uua eoUegium sacerdotii , et illi ?identur contemni, ^ligna se?erlute coerceaniur, et de futuro ca?ea(ur»
de qnibus oportuerat eiigi , ei i>U male iniromitti, ne Ecclesi» saiiciiUs per nostram fatigau negligen-
qui praier oidinem irrumpiiHt potiusqiiam deligiin- ]) tiam |)erdat pri?iiegia quae est per viros ?enerabiles
tor. Qoam enim iniserum est euin inagistruui fleri consccuU. Deus tc incoluiiiein custoditt. Datuni ii
it"l nafiqoam dlKipulus fuii ! Euiii summum fleri Nuiias iuiiias Julio iv et Palladio ? consulibus.
* JBm.y Uibl. Ueg., Urg., Ger.f pro;eaoruin.
S59 COLLeCTK) CANONVN S. ISIDORO IIISP4L. ASGRIPTA. 000
1 1 «g
XVIII
EPISTOLA EJUSDEM INNOGENTII PAP^ AD JDLIANAM NOBILEM EXHORTATORIA.
Siogulare membrum EcelM« lUafc reI%ionis im^ \ t\M glbriam attklA « et magox est Cliri»il graii»
plitudinem eiittere, et a nobis reverentissiroe coli» uobililatera moribus soperasse , domina filia merito
salis est omnibos manirestom. Ipso • enim apice no« illustris. Gerta igitur eiislens dilectissiroa, vita hu-
Lilitaiis molto nobiliorem 25 Ecclesi» deVOUoiiem jus, qajBconqoe sunt, spatia aeiernis divinisque ofii-
iuipendis , et magis laeta Ghristi agnilione praeceplid eiis illustrare conlende, ut qui Insignem te prasiitil,
ejus cbiefoperas » et in fide polius eisultas, quam reddat sibi per saecola CUriofem,
tanli generis flore Jaclaris. Siimmae Virlotis est vl-
« iEm., BibL Reg., T. 1,2, Urg., In ipso.
EPISTOLA EJCSDEM INNOGENTII PAPiE AD BONIFAGIUM PRESBYTERUM.
De Aniiochena Ecclesia.
iHnocenlios Boaifacio presbylero. B ris ordlnaiionis ad sosdem adveoerit , se sine coii-
Eficlesia Antiocbona , qnam priosqoam ad orbem troversia receplurum , ac nomen episcopi Meuioraii
perveniret Romaro beatos apostolos Petros soa pras inter qoiesoentes episcopos reciutorom. Cujus rei
sentia illustravit , Teloi germana Ccclesias Romanfls nos noveris tradidisse manus , frater charissiroe, ei
diu se ab eadem alienam esse non passa esl. Nam eos in nosira viscera recepisse, ne diu roembra,
iiiissis legaiis iia pacem poslolavit et meroit, ot qoae requisiverant sanitatem , ab universliaie corpo-
Cvagrianos suis ordinibus ac iocis intemerala ordi- ris baberentur aiiena. Ownia vero quae per ordinem
iiaiione , quam acceperant a Memorato, susciperel, gesia sunt filiiis meus diaconus Paulus. harum scili-
et Joannis s.inttaB memoriae vel clericos vel laicos cet portilor lillerarum , tuae dileclionl poierii enar^
in unuro coliigeret alque congregaret, promitlens rare, ut ei gaudium commune nobiscum habeas, ct
ip>ius civitaiis episcopus fraler meus Aleiander, eos informes qui pro Altici panibus intervenire coii-
eiiam si qois forte vei a nobis vei aliunde posterio- sueverunt.
rfMMk**MA*AMta^4li^«kM*MAlMi^MMM^^*.^tfaatoMMbaM>MMM..MM«MtaMM*MMta
EPISTOLA BJUSDEM INNOGRNTII PAPiE AD ALEXANDRUM ANTIOGHENUM EP.
J)$ paee.
Innoceniius Aleiandro eplscopo» (^ tias pacis nostrae conscribi. Saluio itaque el toam
26 Qti^na grata mihi , quam pia, quam necessaria inihi in Christo germanitatem, et omnem illain, quas
legaiio ei tua sanciitale , frater charissime , ad nos tecum bene sentit, Ecclesism, nosque, ut ffacitis , et
directa fueril, gestorum ipsorum replicatione cogno^ alloquaroinl , peto , crebrius liileris , et frequentius
sces *• Voluit enim coBipresbyler noster Cassianus de veslra salule iaetificeiis. Dabit eniro , ut confido,
^ianc amicitlarum nosirorum paginolam per eom- Dominos totios nos praeieriii temporis dispendin
presb|teiiim nosirum Paoiom , Nicolaom diacoiloffl amanUssimo Utterarom colloquio repensare.
a Pelnim sobdiacomim fiiios nostros quasi priroi-
^' Ei ItiiqUil , pfaetef Alv. et Esc. 4, io quibos : cognosclt.
^^rtii^MM^^MMatMMM.
XXI
&PISTOLA EJUSDEM INNOCENTII t>AP^ AD MAXIMIANUM BPISGOPUM.
De AtUco Consiantinopolilano episcopo,
Innocentius Uaiimiano episcopo. D ^ni- Comrfiunio enim sospense restitiiitor demon-»
Miramur prudentiaro tu:iro scripfa ad Aliicum aftraAti caosas , qnilnis id acdderat, jam esse dei»r«
episcopom Constantinopolitanas urbis a nobis , et sas, et profilenti eonditiooes pncis impleUft. Qned
prosecdtione propria ei djiio hbello, qui snbier an- ne^tm apod vos, neqoe apud nos, «l pnediii, Atii-
iieius e&t , postulare a quo nec missas ullas sahero cns missn aliquibua svtirum vel dicere voiuii vd
episiolas ad nos , vel ad noslram synoJoin ntiqiie demonstrare comptetnm , qocmadmodom Aittioclie*
protulisti. Idque non pelenti aesiimes triboendum, na; Ecclesiae frater ei coepiscopus noster Aleiaadet
quod vidcas deprecantibus discossa raiione conces- digna legaiione et pro.ecutus esi ei i^H^bavit» QuilKis
oer EnsTotiE DceneTALEs.
oinmbqs utjque inlerewe dign^tvs cognovifU, qoem- \
«dnKMlum •igilbtioi omnia scripiorum nnsirorupip
MilebM <le eauM beJiUMimi Joennif quonddm epis*
copi ioelri disciweerim , nt qos iili in omoibus saiis
eTidenter monstrsverint universa y qtias spudAntio-
chim Seri debuerint» fuisse eomplets. Qoorum am-
plesati paeem utjqqe fidem fecimus et 27 magno
tramile omnibus eamdem « quam prtestolaris, osien-
dimm , si niodo qua diseusse sunt alque completa
aiian ipsl se pro auo loco feeiiMe vel complesse ali-^
— INNOCENTII VkPM. m
quando moustraverint, coinmunioqemqqet "^lt isti, (e-r
gationesolemniter deolinata silH rogtverini jpcdlii^ri.
Eispectamus ergo ct professionem memoraii de
completis oninibus conditionibuSt quas diveKis leni-
poribus prxdisinios » et petiiionem communionls ul
recte m petenil et probanti se eamdeiii mereri rcd-
damus, frater eharfssime. Nam de omnibus pleiii<*
slmas ad sanetam fralrum nostrorum synodum du-
dum liiteras perceplsti.
XXII
BPrSTOLA KJDSDBM INNOCBNTII PAP^S
AD ALEXANDRUII ANTfOCnENDM EPlSCOPUai
Z>e pae0.
fttnecentfas Aleitndro Antioebieno epiecopo, b I^ib^^ prasierea de eplsoopls Helpitfio aique Pappa
Apostoliel favorls graiia magno pacia usqne ad poa cognovi qnod sme quaBsUone snas Bcelesias reeupe-
decere resplendoit , tantumque luels gaodioromque
Msit idelibus, utdicentes Deo muimaa laodes ma-
}ores nos deberefiiteamw : pkisque a Deo-jeenndail
suniue, quody dlscossia omnibus bteribos ectionum
UMB fralemiiatiS', Ita totum pietate* ae patieniia ge-
stum cognovimus/ut in omnibus Dominum laiidare-
mas : soecessomqne ipsum ideo prsstitom tuls labe-
ribas videamus, qnod tnnta virtule pacis amator cxi^
Btens eam requisitam inveneris, et reperiam summa
ebaritate servaveris cum erga omnes tum prarcipue
eirca iltos^qoi quondam Paulini atque Evagrii epi-
seepemm censiti liieraflK nomine. Habeo- sommam
votonim meervm, cum antlqui nmvl porgalio lub
niyeriot« et muUom in gestiSf nt subjeciii lestaRtur»
sollieiliua^ inqnisivi» utrumomnibus esset condiiieitt-
bus satisfactum In eaose beatl et vera Deo dignl sa-
cerdoiia ANinnis. Bt eom per aingole wsertio l^to-
rom ex voio completa esse fatereior, gratias agens
Domino commonionem Ecclesiie vestrae Ita recepi, ut
per me feram apostolicac sedls condisctpnlos primos
dedisse eaeteris viam pacla, in qoa Armaios vos, nos-
que Domini Ghristi ila benignltas amplexabitur atque
communiet, ut nullo de caelero litillamento, vel ievl
cnjnsquam eontentlonis pudorepulsetur^ Scriptaautem
Acacli episeopi quoniamHCum vestris perrecta susce«
pimus, ne per vestram injiiriam ille, quiolim auobia
teni^bos tuisqoe meritis pierogatur. Qooruro etiam C «uspeosus fuerat, repudiaretur, et tameo saiis abuiuie
l^kie fiwdfm neminu» qui In ItaMa meriia clericaiui
ecceperant, censui bono qoietis graiiam retkere sus-
ceptam. Et qnla noeter compresbyter Cassianus gra-
•uaa diait tiue fore digoationi, si roeo coaslHo in oi-
vitete vesire clericetus ordinem duoere eeiiscreiitory
•latni propter bencvolenliam toam, promissaque me-
moretl» ut inter caeleros aacerdotes iniuistrosque qui
ki civitate sunt annumereniur , frater cbarissime»
quae in aelis statuirous, slcut dignanter relegere pro*
curabisy quid in c|us persooa debeat custodiri , ut si
per omnia vestris coiisiliis, aetibusqoe taio saiiciis
se rogaverit esse eommunem, prassteiur seni favore-
vestro, nostroqoe judicio communipnis ac liueraruin
a nobis gratia prorogata. Subscripseruiit vigiuti^
episeopl Itali».
XXIIf
EPISTOLA EJdSDBU INNOCENTII PAPiE AD EUMDEBf.
rnnoeentius Alexandro eplsoepe,
28 1- ^i ^'^vs et boiior nobis e tua fraiereitate
impositos necessarii tractatos causas iodoidit^ quo
liiieris vel commonilorio vestro • ut dat sancti Spj^
rites graiia» respoodere pos»linus. Revolventes iiaqoe
etictoritatem Nicaenas synodl, qu» una omoium per
orbero terrarum meetem eiplieat sacerdotpmy qu^e
Cfnsuit de Aatiocbeoe Ecclesia cttuciis fldelibus ne
dixeriin aacerdotibos esse necessarium costodire*
qua super dicecesim suam praedictam Eccleslam non
auper aliquam provinciam recognoscimos conatitu-
um. |}nde advertimus non tam pro civitatis magni-
fieentia boc eldem attributnm, quam quod priiua
apostolica sedes esse moostrctur, ubi et uomen accc-
B pU religio Cbristiaoii et quas^conventnm apestolonin»
apud se-Aerl celeberrlmmn meruit, quaeque urbis
homs sedi oon cederei, nisi quod illa in trausitu
meruit ista susceptum apud se eonsummatumquejsau-
deret, liaqiie arbitramur, fratercbarissime^ut sicut
metropolitanos aoctoritate ordinas singuiarl, sic ct
capteros noo sine permissu consclentiaqoe tua slnas
episcopos procreariy in quibns bunc modum recte
servabis, ut longe positos lilleris dails ordinari cen-
seas ab bis qui nunc eos suo tantum ordinant arbi«
tratu. Vicinos autcm si aestimas ad manus imposi-
tlouem tuae grati» statnas pervenire. Quoruin eiiiiii
te maxiina exspcciat cura prxcipue tuum debcut ino-
reri judicium.
fir>S COIXECTIO CANONDM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA. C€i
II. Qnod non opof.tat ucuudwn consiituta tffiperaro- A quia eoram latcos cunTer$os ad Dominum tiib iina-
ram duo$ Hu metropoiitanoi ephcopoi,
Nam quod sciscilaris ulriim divisis imperiali juili-
rio iirovinciis, ut dux metropoles (iant, sic duo me-
iro|)oIitani episcopi debeani nominari» non vere vi-
Mini est ad mobilitaies necessiiaium mundanarnm Dei
Ecclesiam commutari, honoresque aut divisiones
perpeti, quas pro suis cansis faeiendas duxeril irope-
rator. Ergo sectindum pristinom provinciarum morem
uielropolit.inos episcopos convenit nnmerari. Cyprios
sane asseris olim Arianae impietatis poleniia fatiga-
tos non tenuisse Nicaenos canones in ordinandis sibl
episcopiSy et u>que aSlIiuc habere prxsumplumt ut
siio arbitralu ordinent, neminem consulentes. Quo-
glne poBniteniix ae sancti Spiritiia sanctlfleaiiomi
per manus imposiiioncm siiscipimiis, non fdetur
ctericos eoraiii cum sacerdoiii aut miiiisterii cajas-
piam suscipere dignitate. Quoniairi qnibus solam
baptisma ratum esse permittimus , qnod utique in
nomine Palris, et Filii et Spiritos sancti perfieitor «
nec sancium Spiriium eos habere ex lllo baptismaie
lliisque mysteriii arbitramur, qooniain cnm a calho*
lica fide eoram anctores descisoerenl. perlectiooeni
spiritus quam acceperant aroiscruni. Nec dare eis
pleiiitudinem possuot, qnae maxime in ordinationibus
operatur, quam per inipielatis su» perfidiam poilus
quaro fidem dixeriro perdiderant. Quomodo fieri po-
teat ut eoruin profanos sacerdotes dignos Christt bo-
eircapcrsnademnseisnlcurentjuxlacanonumfidem g„oribus arbitremur, quoram laicos imperfectos. ui
catholicam sapere» atque unum cum cnteris sentire
provinciis, nt appareai Spiritus saiicti gratia ipsos
qucque ui orones Cccleslas gubernari.
III. Quod Ariimorum cleriei non iint recipiendi in sufs
offieHi^ quamtii eorum baptiimum, quod caiho'
tieum rofisiai, canfrmet Kectem,
Arlanos praeterea cxterasqne ejitsmodi pestes.
dixi, ad sancli Spirilus percipieiidain graliam cum
poenitentiae imagine rccipiamus? Gravitas itaqne itta
bifc ad noiitiam coepiscoporum, vel synodi, si potes«
vel per haram recitationem facias pcrvenire, tK ea
qu» ipse tain necessario percontalos es. el nos tam
elimale respondinius , commuui oiunium conseusu
stulioque serventur*
XXIV
EPISTOLA EJUSDEM INNOCENTII PAP.E
AD ACACIUM BERGEi£ EPISCOPUM.
De taneto Joanne Consiantinopoliiano episcopo
29 Adgaudcre lilteris frateraitatem tnam de re- C eommunionis participibus a lua anlmosilale
eeptis Paulioi vel Evagrii episcoporum clerici?, po- " "
punsque, ei de restitutis Helpidio atquo Pappo co-
episcopts percensnimnSy ei vel sero reccptoR pacis
gratlam te fovere postposita omni conientione pervi*
dimus. Unde bas ad praestautisdimum fratrem et
coepiscopum nostrum AYexandrum reddendas tuas
transmisimus nnanimilati, videlicet, ut si oninis ini-
tnicilla, omnis aemulatio tam de nomine sancti Joait-
uis mirandi episcopl, quam de oninibus ejusdem
slt, has nostr» societatis reciplas lllteras, frater
charissime, modo ul omnia quae hlc actis firmata
sunt apiid niediatorem nostrum amabilem Alexan-
druin ore proprio ui coinmunicantein conYeiiit f^
tearis. Ut enim hapc nobis nnauimitatis charitaiisqiie
cansa venerabilis est, sic inbaerei solliciia, ne qnid
obliqntim a<it succisivum in quoquam residere no-
scatur.
XXV
EPISTOLA EJDSDEM INNOCENTII PAPiE
AD LAURENTIUM SINIENSGM EPISCOPUM.
De Bonosiaeit quod Judcsit tint comparandi.
Innocentius Laurentio eplscopo Siniensi. D secum in gebennain, cui dcstinati sunt , iraliani,
Diu mirati sumus, dileclionis lu» litteris lectis,
hsreticos Photini venena sectantes in territorio di-
lictionis luae non soluin esse, sed et publice sibi
conventicula in aliqiiorum possessionibus prncparare,
cum detecto peue orbe niisquam tam mtilti quam ad
vos legerint * habiiare. Quonim doctrinas nefari»
auctor Marcus dudum de Urbe pulsiis temeriiatis
lanias esl ductus^ audacla, ut primum sibi inter eos
vindicet locum. Sed ne ulierius debacchandi habeant
facultatem, et animam simplicum ac rasticanorum
actum est adversuni eos a defensoribus Ecclesias no-
strx quod eos possint expellere, ut qui Chriuum
Deuni et Patrls substanila anle s.^ecula negani geuf-
tum, hi cum Judsis, qui ejns deliatem negaverunt
et nunc nsque negant, participinm habeani damna-
tionis. Tuum esl, frater charlssime, 30 V*^ P<^
cepta sunt non segnius agere, ne plel)em libi cre«Ii-
tam dissimulatione deperdas, ei iiKi|>ias Deo de iier-
ditis reJderc rationem.
* JILm.f Dibl. Piog., delegerint.
m EPISTOLiG DECRETALES. — INNOCENTII PAPifi. 666
Superlori* teinpore,6i Umenrecte reor roememini A iropedimeiito fit, diim aot iUi dolent hojnsmodl bo-
lam ad dlleeiionem tuam quam ad fratres et coepi-
Bcopoa nostros Rornm et caeieros bujasniodi liiteras
de eierids Naxensibus iransmisisse, his videlicet qoi
se aiite damnationem Bonosi assernerant ab eodem
tam presbyieros qoam diaconos ordinatos, ut, si rell-
cio aique damnato ejus errore vellent Eccleslas co«
pulari, libenter reciperentur, ne forte qui esseiit
dignl recuperaiid» salulis in eodem errore deperi<-
rent. Verum nunc in Ravennaii orl)e mibi consiliuio
propter Romani popoii necessitates crcberrimas
Germanns qnl se aserll esse presbyierum , aique
Lupentios qoi se diaconom dicit, mohorom talioin
qoasl legatiooe suscepta, prece fosa dolores proprios
exprimere gestieroni» asserenies se qoldem ecclesias
mlnem in Ecclesia retinerl, aot ille sic peccare de-
bere in alio arbilretur, qoemadmodum in se agrio-
scit esse peccaium. Et quamvls de eadem re pleiiius
liitera: meae contineant, quassuperius memoraTi, ta-
men eliaro nunc admonendam duximus rrateriiiiatein
tuam, ut si vere consiat aliquos ante damnationein
Bonosi ordlnatos ab eodem posien voluisse, vel nunc
velle reverii, eos recipiendos esse censeamus; nia-
xime cum memorati asserant se in taniiim anteriori
leropore onlinatos, ut sanetae recordaiionis virum
Cornelium episcopum Sirmiensis urbis, nec non et
fratrem nostrnm Niceum, aliosque nonnullos ruissc
prsscntes, CMm bonoribus quos se hnliere comine- ""
morant, faterentur. Unde, frater charisshne, sl co*
in dileetionis toas constltuias paroeciis retinere, sed ^ rum assertio fidero recipit Tcri, suscipiendos esse
luajn comrounionem non potoisse mereri ; ea videlir ambigere non debes, qiios tandiu ecclesias sibi cre-
eet ratione, qula Rusticlus quidam nomine iterata diias passus es retinere.
ordiDatioite presbyteriom soscepisset. Et non ievi
* In excossis paragrapbus iste epistolam Innocentli vigeslmaro octavam constiiuit.
XXVI
EPISTOLA EJUSDEH INNOCENTII PAPj£
AD RUFUM ET EUSEBIUM GiKTEROSQUE EPISCOPOS.
lunoceniios Rufo ei Eosebio et caeteris episoopis priBGeptom divina aoctoritate sobnixum nolla defen-
Haeedouibos et diaconls In Domlno salotem. sio mandatl alterios opponltur, nisi consoetodo ?e*
Magna me gratulatio habuli cum post discrimina stra, qu», ut ipsi fatemlni, ex Ignorantia, et nt ve-
totius, nt iu dixerlm , mundi Yitalis archidiaeonus recundius dicam, non ex apostolica traditione et
▼estrarum portitor litierarum ex illis partibus ad ^ raiione Integra consiituia est. Nos auiem, oninesque
nos usqoe directos advenit : qoem coro vidissemos»
illico, ut oporiebat, percontati sorous de vesiro
fitato. Yerum obi reperimos vos ex setitentia degere,
Ceo nostro uberes graiias retullmus, qood vos fa-
niulos S006, soisqoe altaribos * scrvienies, et in ad-
versis toeator, et in prosperis gobernare digneior.
Qui eum tradidisset eplstolas, eas praecepi illico re-
censeri, in quibos rouiu posiia esse pervidl, qiis
fiiuporem roentibus nosiris indicerent , facerentque
nos non modicoro dobitare, otroro aliter putarerous»
an ita illa essent posita queroadmoduro personabant.
Qoac cum saepius repeti fecissem, adverti sedi apo-
stoiicaB, ad quem relatio quasi ad caput Ecclesiaruin
nilssa correbat, fieri injuriam, 31 ^^i^^ adhuc iis
per OrientemOccidentemque Ecclesias noverit vestra
dilecilo hacc penitus non adinltiere, nec ad ulUmuni
eccleslasilei ordinls locum tales assoroere ei, si re-
perti fuerini , sobroovere.
II. Vi li ^tits eatechumenut habuerit uxorem deftttt-
eiam jam^ et pott baptUmum aeceperit aUeram cU^
ricui esse non p4uit*
Deinde ponitor non dici oporlere digaroum enm
qui caiechumenus babuerit atque amlserit uxorem ,
si post baplismuro aliam fuerit sortitus, eamque pri-
mam videri, quae novo homiiri copulaia sit, quia il-
lud eonjugiuin per bapiismi sacramentum eum eaeie-
rls criminibiis sit ablutum. Quod cum de una uii-
qiie dicltur, certe, si tres habuerit in veteri positos
ambigaum seiitentia ducereiur. Unde de quibus j .ni ^ •*»"'"? ".""»• """ .*'* 1"* •""** «>«Pi«™""' •«"•rta
dudom scripsisse mc memini, nunc iterare forroam
arguraentis evidenlioribus geroinita percontaiio
vestra coropellit.
L Vl n »acerdo$ vel quiUbet ex citro viduam uxorem
duxerii^ vel abjeclam^ suum offtcium perdat.
Eos qoi viduas accepisse suggerunlur oxores non
solum effectos clericos agnovi, verum etiam ad in-
fulas sororoi sacerdotis pervenisse, quod contra legis
e se pricepta nollus ignorat. Naro curo Moyses legis-
lator cliimitet : Sacerdos uxorem virginem aecipiat :
oc nein hoc praeceptum aliquid putaretur ambignum,
ttddidit : Pion viduam neque abjeclam* Contra quod
* £s rclit|uiis praetcr AIv,, in quo : altariii.
est, sic interpretanttbus prima : virginis aeque no-
roen accipiet, quac quario ducta est loco, Qois ergo
istiid nun videat contra Apostoli esse praeceptuiti
quod ^ aii : Unius uxoris virum oportere fieri sacerdo"
tem? Sed objicitur quod In baptismo quidqnid iu ve-
tere homine gestnm est sit lotum. Diciie mihi, com
pace vestra loquor, crlmina tanium dimittuntor in
bapiismo, an et llla qusc secundum Domlnl prai-
cepta ac Dei Instiiuta complcntur? Uxorem ducere
crimen est , aut non est crimen ? Si crimen est ,
ergo, praefata venia dixerim , erit auctor in culpa,
qui ut crimina cororoitterentur, in paradiso, cum
»» iEm., Bibl, Reg, Tul. I, Urgel., Ccr., qvi.
CG7
COLLECTIO CANONOa 8. ISIOORO RISPAL. ASCRIPTA,
A deatrioe esse nen piittril. Atq<ke abi poniteatiie re-
l|we eo6 Jungeret, benedixit. Si vero non est
crinien. qula quod Ueua iunill nefos sit erlmcB
appelleri, et Salomon addidit : Eienim m Be»
prtgparutur viro uxor ; quomodo creditur inler eri-
mina esse diroissum quod Deo aoctore Ugitur cen-
sumroaiumTQuid de lalium filils percensetur? Nun-
quid noo erunt admitlendi in barediUlis consortlo
quia ex ea suscipiontur quas anie baplisuum fuit
yxor? Eruntqoe appellandi vel naturales yoI spurii,
quia non est legitimum mftirimoniiim nisi illud, ul
Tobis videlur, quod post baptismum assumilur. Ipse
Doroinns cum interrogaretur a Judsis, si licerel di-
mittere oxorem» aique exponeret fierl non debere,
addidit : Quodergo Deut junsni, homo non Hffaret. Et
ne de his locutusesse credaiur, quse post baptismuro
soriiuntnr , meminerint boc et a Judo^is interrogatom
ei Judaeisesserespousom. Quaeroet soUicitoa qusrosi
uiia eademque sit uior ejns, qui anie eatecbuneiius,
posteafitfidelis, filiosqueei eacumesset caiecbome-
nus sosceperit , ac posiea alios cum * de fidelibns ;
utrum i^int Tratres appellandi, an non halieant postea
defuDCto patre berciscunds baerediialis consortium^
quibus filiorom nomen regenoratio spirllualis credi-
lur abstulisse? Quod curo iu sentire atque judicare
absurdum est , quae ratio est boc raalnm defendl et
¥aciiam magis opini<mem jactariy quam aliqua ao-
ctorliateprobarl ^cum non possltlDter peceatadepourl
quod lex praeceplt et Deus Junxit? Nonquid sl quis
caiecbomemis virtaiiLiis studuerlt, bttmilitaiem seca*
inedium necessarium est, illie ordinaiionie bonereiti
loeum habere non |>csse deoernlmos* Nam mcui la-
gitiir qood ' Migerii iumundu»^ iwuumdun» erU :
qooroodo et triboeliir quod muodiile ae pvritfl^ oon-^
suevil accipere? Sed e eoAlra asseritttr euin qui ho-
nerem amisit, hooorem dare non pesse^ nee illum
aliqaid accepisse, qola nUiil In danle erai quod ilto
posset aceiipero. Aequiesclmos et veram est : eene
quie qaod noo babttit,.dare noii potait; damna-
iHMero oiique, qaam haboit per pravam manos im-
poslilonero &e6k : el qol partlcepe facios esl dam-
nato, qoomoda debeai honorem aeeipere invenire
nen possnm. Sed dicitur vera jnataqne legllimi s»-
cerdolls benedictio aolerM omoe vUium qood a vi*-
g tioso fnerat Injecton..
IV. Qu9d in ordinaiiemhui erknina tei Mm non^beme
eredaiUur uufem.
Ergo si iu est applicentur ad erdinaiionem sacri*
legi» adulUtrl» atqoe omolom crimiiinm reit quia per
benediciiunem ordinationls crimina vel viiia putan-
tnr aufierri; nullos sit poenitenJai iocus, qola id pot»
eat praistare ordloatio, quod longa satisfaciio prae*
aUfO consuevit. Sed ooslrae lex esi Ecdesiae veoleii-
tibus ab baereticis, qui umeii illic baptizati sunl , per
manus imposltioneiu taicam Untuin tribat;re com-
«onionem,.iiece&hls aliqoem In elericaias tionoreoi».
vel exigoam» aubrogare.
V. Quod hi quH a Bonoia /mretico ordinair tuiU^ pro*
pterea eim recepti ne tcandalum remameret Eeele*-
Itts fttoritt patieotiam tenuerlt, eleemosyoas fecerit^ ^ ^a
niorti destinatos qualibet ratione eripoerit, adulieria
eihorruerit» casiiutem lenucrit, quxro sl bjec cam
iuerit factos fidelis amittil, quia per baptismum lo-
ttim, quod vetus homo gesseral, puUtur aoferri? As^
piciamus gentilem boroinem Gornelium orationlbus
atque eleemosyols revelatioiiem Petrumque ipsum
vidisse. Nunquid per baptlsmam haec illi abtaU sunt
propter qoae ei baptismum vldetur e^ eoncessum?
Sl lu credttar« mibi eredite, noa modicum erratur,
4|oia qoidqald beae gesUNii ftierit, et secuodnm pr»-
cepU legaUa casieditumy non potest facieullbos re-
perlre. Nuptiannn ergo copul»» qoia Det inandaio
perficitar, «on potesi dioi peeeatum. Ei qood pecca-
tum iion esi, solvi 32 t"^^ peecaia omuiiio non de-
At vero hi qai a catboiica flde a«i bsvesim trans*
ierunt» quos non alner oportet nisl per poeoiteatlam»
aaseipi» apud vos non aoium peaotientiam noo agont,
verum etlaiu honore cuimilantur. Sed Aoisiifrairio
quoiidam nostri, aiioromqiie aaeerdotom suinma do-
iiberatio hmc foit», ot qoos Bi^nesos ordioaverat nee*
cnm eodem remancffent, ae ne flerei non osedloere
acaiidalum, ordinatl reciperentur. ¥ielmoa, «topi-
iior, ambigua. Jem eigo qood pro remedio ae neeea-
aiute leiuporis atatatam esl conetat prwiiiiM no»
foisse, ae fuisse regules veiere«, qoas ob apnstolis
aut ab apostoilcls iradius Ecdesio ReoMma eoatodil,
custodiendasque mandat bis qol eom andire eonsoe*
verani. Sed neeessiias lemporis id fien oMgnepefe
bci. erilqoe integroin «sttmare, aboleri non posse pposiulabat. Ergo quod neeessius pro nmiedie repe-
prioris noroea moris, cum non dimissum sil pro
peec«io, quia ex Dei sii volunute completum.
lil. Quod non admitiantur cleriel ab hwreticig ortff*
natl
Ventum est ad terliam quarationem, qu» pro sui
difficulute longlorem eiigit dispuuiionem, cum nos
dicamus ab haereticis ordiuatos vulneratum per illatn
inanus impositionem habere caput. Obi vulnus in-
fiium est, medicliia est adliibenda, quo possil reci*
pere sanitatem, qiue sanitas post vubius secuu slne
• iEm., TObl. I\eg., Tol. 1, % eum fideiis.
^ In reliquis. prster Alv. ei Esc. 4, rotforari.
«Ei i£m., Blbl. lieg., Tol. I, Urg. ki reliqms ;
rit, eessante necessiute dehet mlqoe cesaare pariier
quod urgebai; qoia alios cst ordo iegiiimtia, alia
asurpatio, qoam ad praesens fieri tempos Impellii.
Sed caiMmes apud Nieaeam eonstilati de Novalbtiis
fieri permiserunt. Prlus Hle canon a Patribus inslito-
tus ponendtts est, ot possimos advertere vel qoid vel
qualiter ab eiadem sensum sit, vel praeeeptum. De
bis, iuqoit, qui nominant selpsos Cailiaros, id esi,
inimdos, et aliquando veniunt ad catliolicam Eccle-
siam, placult aanct» et niagnae sytiodo, ut accepia
Quod tetifferit immiundum^ immundumerU* TjL 2, Qui
tetigerit mmundum^ immundus erit.
009 EPISTOLiE DECRETALES. — INNOCENTII PAPiE m
iuanvs impMiiHme lie iDaneant in clero. rossuro A non Bacraroenui conrecil » si non populis iribuit , s«
vero dlcere de solis lioe Novsilanle esse prcceptiuDf
nee nd slinmro baresuro clericos pertlnere. Nam si
uiiqiie de oronibua ita delinireiit, addidissent n No>
vntlaois aliisque bcreiieis reYertenies debere in
suun ordinem recipi. Quod si ita esset, etiam illud
mailme, quod de Paulianislis dicium est, poterit
coufimari, a quibus venientes jam baptizari pneci-
piuntur. Nunqnidnam cum de Paulianislis jubent
omnes qui ab hxreiicis revertuntur erunt boc exero*
plo bapiisandi? Quod cum nullus audeat faeere, de
ipeis lantum ease praeceptum raiio ipsa demonntrat.
Denique baptiiatosrileabevangelista Pbilippo Petrus
et Joannes sola manua Imposiiione consummant. II-
los vero qoos apostolus Paulus Joannis baptismate
non missas secnndiim consoetudinem compievit,
quod de liis ceoseatis, qoasso, promatis aperttus. Ad
sunimsm certe qui nihil a Bonoso acceperunt rei
sunt usurpat» dignitaUs » qui conficieudoruin sacra-
meniorum sibi vindicaverunt auctorilaiein, aiqne nl
se pniaverunt csse quod de his nulla fuerat regulari
raiioiie concessum.
VI. Quod m Eccleria peccetum populi inuUum iolcat
prmterire,
Pervidel ergo dilectio vestra bactenas tatia trans-
isse, et advertile qood utiqne, ut diciiis, necessilas
imperavil in pace jam Ecclesias constilutas uon pne*
sumere, sed, ut saepe accidit, quoties a populis aut
iMpUuios leperit, InierrogaTilque an Spfriiam san- B • '""»« ««««»««. q«i« in omne» propier muliitudi.
ctum susceplssent, faientibusque se illud nequidem
iioiiien audiisse, jussit eos baptizari. Videtis ergo
riie baptizalos illo dono iterari non posse, et aliter
sola aqua lotos baptizari In nomine Patris et Filii et
Sp^ritus sancii necessariuni praevidcri. Ita et de No-
YaUanis tantum Jus^um esse lucida manifestatione
perlegitur. Quod idcirco distinctum esse ipsis duabus
baeresibos raiio 33 manifesU declarat, quia Paulia-
iiisiae in nomine Patris et Filii et Spiritus saucti nii-
niroe bapilzant, nec apud istos de unitate puiestaiis
diTioae, hoc est, Patris, el Filii, et Spiritus saiicti,
quaestio aliquando commota ost. Et ideo de omiiibus
segregalis haec sola ele cta est, cui isiud crederent
concedendum, quia nibil in Patris el Filil et Spiri-
tus saneti sacramento peccarent. Si quis vero de ca^
Iholica lide ad haeresim transiens, aut fidclis ad
apostasiam revertens, et resipiscens redire voloeril»
Dunquideadem rationepoteritadclerumperroiui, cu-
Jiiscommissum uou nisiperloiigam pceuitenliam pote-
ritaboleriTNec posi [KBniteniiam dericuin fleri ipsi ca-
nones aua auctoriiate permittunt. Unde constatqui de
catbolica ad Bonosum transiere damnaium , atque se
passi sunt vel cupierunl ab eodein ordinari, non opor-
lulsse ordinationis ecclesiasticae suscipere dignitatemy
quieonimune omniumeccleslarunijudicium deseren-
lessuampeculiariierin Bonoso vanitaiem sequendam
esse duxerunt. Sed multos constat vim passos atque
nein non potest vindicari, inultuni aoleat iransire.
Priora ergo dimiltenda dico Dei jodicio,el de reli-
quo mazima solltcitudine praecavendum.
Yll. QiKH^ suhrejftum fuerit apottoiiuB eedi^ et suam in
melius $ententiam commularit quando damnationem
Photini re$cindit,
Veuiain uunc ad maziroum quasi ad quoddam
theraa Pbotinum^etqood mibi anzium cstac difflciili-
mum, m^orum meorum revulvam sententias. Fuerat
de illo qnoquo [Aim. , Eic* i , quoque] pacto , ut
etiam ipsi memiuisiis« aiiquid utique gravius coiistl-
tuturo. Verum qiioniani id per rumorem falsuin, ut
asseritis, subreptum buic sedi, et eliciium per Insi-
dias demonstratis, quia res ad salniem rediit,veniam
nos banc in tanium vobis aoniteuiibus post condeiii-
nationeni more apostolico subrogamus; taniisque
vestris assertionibus vobisque tam bonis, tam cbaris
Don dare consensom, omnibus dnris reboa durius
arbitramur. Pro vesura ergo approbaiione, fratrea
ebarissiini, et senleniia, ae poslulatione episcopuni
Pbotiuum babetoie. Licitum esl iu eonsliluere,
ui deprecamini, et nostiam in roelius conversam
aenientiam labore vei iestimooio vestro compotes
voti suscipite. i£qoe EusUihium [BibL Reg.^ Eusu-
chiuro] a nie saepissime comprobaluro noiiie ezspe-
ciare ut diaconii gratia ezspolieUir. Sollicitos enim
vos pro salule libenter audio, conlra capui etiani si
faciendum esl iion libenier admiilo. Cul niaoum
Invitos aliraclos, re|itignantesque ab eodcm ordiiia-
lOB. Dical mibi, volo, quisquis boc credii, si uon |^ porrigitis, vobiscum porrigo : cui porrigo, lueeum
Dost ordiiiationetii Bouosi interruit eum coiiflcfirei porrisile. Hxc eoim ad Corinlbios aoosiolica eai de-
8.ieramenU, si commuuioni ejus participatus uon esi,
si statim discedeus de ejus pessimo conciliabulo ad
Ecclesiam rediii, Isie Ulis potest habere colorem
aliquem ezcusationis. Caeterum qui post annum aul
mensein ad Ecclesiam redierunt, inielligimus eos ,
qu.a in caiholica noverant se propier vttia sua iion
posse soscipere ordinslionem, idcirco ad illum pcr-
rexisse qoi passlm et sine ulta discussioue ordiiia-
tloDes iUicius faciebat, credenies se posse per isum
insiitotioiiem locum iu Ecclesia catbolica reperire ,
de quo antea desperarunt. Nunc illud quod superest
iiiterrogo, qui posl mensem aut awplius rediit ,
cuiu se presbyterum a Ooiioso coufldit ordinatum» sl
elarau benignius, ot in ubo spiritu ducum ac re-
docum sententiam boni aeroper Indtflbrenter se-
quanlur. Naro Ciieor, baec roe priimtm res bene babei
erga EusUthium dUoonum, qo(*d nec conira ihlem
quidquam locolus sil, nec loquenten admiserlr, nec
ad mortem crimeo aliqwHl eomrolsisse, vel jacuium
unquam, vel fictum recognoverim, Ei qui in his sal-
Tos esl, si quo pacio conversationes amabiles nou
babet, habeudus esl ut miuus pro tempore dilecttis,
non ut iuimicus ezistimatus, diabolo in perpetuum
mancipaudus. Cognosco illum inter itlas [Esc. 3,
ToL 1« i» mulusl siffluUaiea ac tnrbines contra roui-
torum studia, non dico qoalla, diversa lemissi'» ei
67f COLLEGTIO CANONUM S. ISIDORO UISPAL. ASCHIPTA. G71
ciiin liinc rea calamilatesqiie 34 iP*^ emendat» A «pud nos iiileger, apttd vos curo smt reparatus Rie«
siut, adliuc Dizoniani et Ciriaci diaconornm * non reatur paceni iion ftctam pervtdens cliaritalem. Oui
|K>tuisse apud vos emendalionem rcviviscere. Com- nibus igiiur vobis, ac singiilatim occurrat chariUs, ec
pesdte, quaeso, ab illo, praediclisqtie, quorumcunquo vinculis, quae nnllis modis a Chrislosolvunlur,Tobis*
videiis animos, ac non jusias aemulaiiones nt ipse, cumpariterin perpeluum connexa taetctur iu Dottiloo.
* In reliquis, pneter Alv., lufri/iacofioriiiii.
xxvn
EPISTOLA EJUSDEM INNOCENTII PAP.K
AD UMVERSOS EPISCOPOS IN TOLOSA.
fnnoccntitts nniversis episcopis in Tolusaiia fyno* dolium venire tenlavcrit, ona cnm ordlnatoribos sui»
do consiitut'8 dolcissimis fralnbus in Domiiio salu- ipsOi in quo inventi foerint, ordine et bonore prive-
lein. lur. Et quamvis dilectioni vestrae, fraires cbarissi-
I. De repreheniione nhpanorum qui inordinale con^ n ml» regulac Nicxnx siiit cognitae seciindum quas or-
«f ;iH».if ri^rtVn. ^l^^ faciendos esse per sententiam decerniiis ; la-
itiimnt clerkot,
Sxpe me et nimia cum tencret eura sollicltiim
f iiper dissensiones et schismata Ecclesianim , quod
nialnm per Hispanias latius inducens separationis
gradu incedere faroa proloqoitury necessarium tem-
pos emersit quo non possit emendalio tanta differri
et deberet eongroa medlcina provideri. Nam de or«
itinationibus, quas pravas consuetodinis titio ilispa-
nienses episcopos celebrare cognoscimas, fuerat ali-
quid secondttro majorum traditlones statuendum ,
iiisi perpendererous ne perturbationes quamplurimas
Ecclesiis moveremus. Quorum factum Ita reprehen*-
dlinuSf ut propter numerum corrigendorum ea qoas
qooqiiomodo facta sunt in dubium non vocemus »
sed Dei potius dimittamus jodicio.
men aliquam partem, quae de ordiuationibus est
provisa loserendam putavi, et seciinduin banc ordi-
nationes in posterum celebrandas, ne cui inlerpre-
tandi aliier liberum arbiirium relinquator : ac pri-
miim qiiae suiii prohibita digerantur.
IV. De eomntemoraiione Nicani eoneHii^ in quo
eupradicia firohibeniur,
Ne quispiam, qui post baplismum miliiaverii, ad
ordinem debeat clericatus admiiti, neque qui cau^as
post acceptum baptismum egeriiit, aui qui p')st ac-
ceptam Dei gratiam adminislraverinl. Neque de cu-
rlalibus aliquos ad ecclesiasticum ordinem venire
posse, qui post bapiismum vel corooali fuerint, vel
/« sacerdotium, quod diciiur, sustinuerint, et ediiiones
II. Vt emmdUi tet cvriale, «W $acuM «««te dediti ^ p^^,,^,, cclcbraverint. Nam ei boc de carialibos eit
ad elerum non admiuanturm
Quantos enim ex bis qui post aoceptam baptismi
gratiam in furensi exercitatione Tersati sunt, et
obtinendl pertinaciam suscepemnt» ascitos ad sacer-
dotlum esse comperimus, e quonim iiumcro Rufinns
ift Gregorius perhibenlur ! Quantos ex niUilia, qul
ciim potestalibus obedierint severa necessario prx«
cepta sunlexsecuti ! Quantos ex curialibus, qui, dum
parent potestHtibus, qtiae sibi sunt imperuta fece-
runt! Quantos, qui voliiplates et editiones populo
celebraruot, ad bonorem summi sacerdotii pervc-
nisse ! Quornro omnium iieininem nec ad societa-
tem qiiidem « rdinis c!ericorum oportneral perveuire*
Quae si siogola discutienda mandemus, non modicos
cavendum, ne iidcm, qui ex curialibus fuerint, ali-
quando a fcuis curiis, quod frequenter videmus acci-
dere, poscantur [JEm.^ reposcaniurj. Quae omnia
rationabiliter prohibila oportet modis omnibus cus-
todiri.
V. Qualct eligendi sunt in ordine cUricorum.
Quales vero eligendi suut in ordine clcricorum
evidciis forma declaratf id est, qui ab ineunte aetate
.baptizaii fuerint, et leclorum ofHcio sociaii, vel si
niajores sunt, cum fuerint Dei graliam conseciiti,
siatini se ecclesiasticis ordinibus inancipaverint* £t
si uxorcs habuerint, quaerendum, si uxorem virgi-
nem acceperint, quia scriplum est in Veteri Testa-
iiiotus, aut scandala Hlspaniensibus provinciis, qui- ^ "!*^"^® ' ^"^'^ *';^'"^"* '*^'>'«* *^*^^^' • ^} »'»-
bus mederi cnpimus, de stadio emendationis imiu-
clinas. Idcirco reroittenda potius baec putamus : scd
ue deiitceps siroilia committantur, dilectionis vesirae
maturitas providere debebit^ ut tantae usnrpationis
saltem nunc finis necessarius iniponatiir, eo videli-
ret consUluto :
lil. Ut * qmicunque talei ordinati fuerint^ cum ordi-
naloribuM iuii deponantur»
Post haec si quis adversus formas canoniim, vel
ad ecclesiasticuro ordinem vel 35 ad ipsum sacer-
bi : Sacerdolei mei umel nubani, Neque qui duas
nxores habiieril, quia Paulus apostolus ait : (Jniui
uxoiii virum.
VI. De eo qui ante baptiimum uxorem habuil et po$i
bapiiimum aliam^ ciericui non fiat,
Ncc illud debere admitli» quod aliqiianti pro de«
fensione pravi erroris opponunt et asscrunt quotl
ante bapUsmum omnia dimittunlur, non intelligcn-
tes hujusmodi quod sola in ^ bapiismo peccata dl-
niiitunlur, ncc uxoris bumeriis aboletur. Naiu &i a
* In Codicibus numerus tcrtius inscriptionis con-
stituii hii|us periodi mcmbrum.
^ lu AlVe, /n baptlsmo originalia peccata.
673
Bf ISTOLiC DEGRETALES. — ZOSIMf f APiE.
€71
Deo, ut seriptinn esi, praeparatur viro uior, el ^ non ducitur in numerum, nec ftlii ex eatlem suscepti
quod Deu8 juaxit liomo non separet, ei ipsi aucto-
res generis humani in origine a Deo benedicuiitur :
quomodo inter peccaia ista creduntur posse dimitti !
Qnod »i secondum illos qoi ita crcdoni veruro esl,ergo
oeinis jnstUia, qoas a caiechumcuis ante baptismum
fuerit operaia, per baptismum auferetur. Nuilus er*
go contra Apostoluro tale aliquid seniiat, nec ad-
niilial, sed lideltter inteiligat : Unius uxaris virttnt,
sive ante baptismum esse noniinatura *, sivc posi
bapiismum. Si enim uxor ante baptismum accepia
■ Ex reliquis, praeler Alv., in qiio: numeratum.
inter filios poteruni numerari. Quod quam absnr
dum sit et alienum, prudentia vestra melius aesti«
mabit. Unde neminem ^ llceai interpretari aliier
diviuas Scripturas, ni>i quod recta raiio permitiii,
ne dum quidain remedia sibi iniqua ad excusatio-
iiem prsparant» et cerrupisse legeni, ei regulas
everiisse judicentur. Sed ea teneiida suut quae dtvi->
uaruin Scriptiirarum series continet, et a sacerdoii-
bus utili raiione sunt coiistiiuia. Bene vaieaiis, fra-
ires charissimi.
^ Bibl. Reg., neminem^ dixerim^ lieeat.
XXVIII
EPISTOLA DECRETORDM PAPiE ZOSIMI
AD HESYCIIiUM EPISCOPUM SALONITANUM.
Zoslmos episeopos urbis Rom» Ilesycbio episcopo B cero ? Assuescat in Domini castris in lectorum pri-
mitus gradu divini rudtmenta serviiii, nec illi vile
Saloniiano salutem.
3G Exigiidileciiotuaprscepium apostolicaesedis,
iii quo Pairum decreta conseiuiunt, et signiflcas non-
Dullos ex monacborum coetu, quorum solitudo qua-
y'u rreqaeniia major est, sed ei laicos ad sacerdo-
lium festiiiare.
1. Quod monachi vel ImH nist per ijradut eeclesiasiicn
uon debeant ad summum sacerdotium pervenire.
IIoc aotem specialiter, et sub prxdecessoribus
nostris, et noper a nobis itiierdicium coostai esse,
litteris ad Gailias Hispaniasqiie transroissis, in qui-
bus regioiiibiis familiaris est isia prsesuroptio, qiiam-
Vis nec Africa super hac admunitione nosira habea-
lor aliena : ne quis penitus contra Pairuro prxtepki.
sit exorcisum, acolyiburo, subdiaeonum, diaconuin
per ordineui fieri, nec boe ulto sed statntis roajo*
ruro ordinatione iemporibus. Jam rero ad presby'
ierii fastigium talis accedat, ut et noinen eias im-
pleat, ei meritum probitatis stipondia anlodtu tes-
ientur ; jure inde sumni pontiilets locom sperare
debebit. Facii boe niinia remis^io eonsacerdotom
nostrorum, qui pompam muititudinis quxrunt, et
putani ex hae turba aliquid sibi dignitalis acquiri.
Hinc passim nnmerosa popularitas etlam his locis
ubl soiiliido esi taliuro rcperitur, duro parochias ex-
ieodi cupiunt, aui quibus aliud praestare non pos-
sunt divinos ordines larginntur : qtiod oporiei dis-
qui ecclesiasticis disciplinis per ordiiiero »on fuisset G lri<^ti semper esse judicii. Rarum est enim omno
Inibutus, et temporuin approbatione divinis stipeii- QQod inagnum esi.
diis eruditus, nequaqiiam ad sumrouro Ecclesi» sa-
cerdoiiuro aspirare praesuroeret, ui non solum in eo
nmbiiio inefficax haberetur, verum etiam in ordina-
tores eJQs, ut carerent eo ordine quem siiie ordine
eonira precepta Patrum crediderant praesumendum.
Unde miramur ad dileciionem tuam statuta aposto-
licae sedis non fuisse perlata. Laudatnus igiiur pro-
posiiam constantiaa iuae, fraler cliarissime, iiec aliud
de pontiOcii iol censura veteris auetoritatis genus
exspectandum fuit, quam ui ialibiis anibitionibus
pro praeceptis Palrum in procinciu lldei consiiiuius
oecurreres. Igitur si quid auctoriiatis, quod non Oii-
namnr, existimaiur defuisse, siipplemus. Vos obsis^
lite ialibus ordlnationibos, obsistite snperbis ei arro- D ji^g usurpaiur,
gantiae venieiiii. Tecom faciuni prascepta Pairum :
tecum sit aposioHcae sedis auctorrtas. Si enim ofO-
cia saecularia prindpalein locnro, non vestibutum
acilonis ingressis, sed per plurimos gradus examina-
lis « temporibos deferuni, quis ille tam arrogaiis,
tam Impudens invenitur, ui in coBlesii militla, nu:o
imipensius poni^eraiida est, et sicut aurum fepetiiis
Igiiibus eiploranda, statim dux esse desideret, cum
ilro ante uoa fuerii, ei prius velit docere quam dis-
II. Quod «t ^tttf interdicta despexerlt, gradus sui
periculo subjacebit,
Proinde nos ne quid meritis dilectionis tuae dero-
garemus, ad te poiissimuro scripia direxirous, quae
in oronium frairum et coepiscoporum nosiroruin fa-
cies ire notitiam, non tantum eoruro qui in ea pro-
vincia sunt, sed etiaro qui vicinis dilectionis iuas
provlnciis adjut)guntur. Sciet quisquis hoc posipo-
sita Patrum ei aposteli(^ sedis auctoritate neglexe-
rit, in his districtius vindicandum» ut loci sui mini-
me 37 dubitet sibi no'n constare ratiohero, si boc
putai post tot prohibitiones impune posse teniari.
Contunieliae enim studio fit quidquid interdictum to-
III. Qu(B in singulis clericorum gradibus lempora »nt
prasfixa,
Hxc autemsingulis gradibus observamla sunt tcm-
pora. Si ab infantia ecclesiaslicis mln steriis noroen
dederit, Inter lectores usque ad vicesimum aetatis an-
nuni continuata observaiione perduret. Si major jaui
et grandaevus accesserit, iia tamen ut post bapiismuin
siatim se divinae miliiiae desiderai luancipari , sivc
inier leciores sive inier exorcistas quiu(|ueuuio te*
£x reliqnis, praeter Alv., in quo : exammatores.
673 COLLECTIO CAHONUM 8.
neaiur. Exiiule acolytlins» rel Sttbdiaeonas qatlnor
aitnit sii« ei aie ad Ijencdletionem diaeonaiua , ai we*
reior, aceedai. lo quo ordine quinque anois ai incul'
paie se geai»eril, baerere debebil. Cxinde 8offragan«
tibus sitfiendils, per lot gradus datis prupriae fiilei
doeonientis, prosbyterii sacerdoliani poierit proine-
rerl. Oe qio loco, 8i eo illHm ezactior ad bonos mo*
res vita produxorit, summam pontiflcatum sperare
* In omnibus Godfclbus, prxtftr Alv., Esc. 3 el
ISIDORO niSPAL. ASCRirTA. 076
A debebit ; bac lamen iege ser?ala» ol ooqoo digamus,
nec Tidu» maritas , neqoo pfisniteni ad lios gradus
posstt admiiii. Sfloe oi etiflm dofonsores Eeelesi»,
qui 01 laieis flunl, sapradieia obserfoiiono leneaii-
tur, si meruerint esse in ordltie cleriealoe. Datuw
VII4 • Kalendas Martias, domiuis iioetris ilottprio XU
el Tiieodosio Yiii Aoguatis consoUbus.
Ger., IX.
XXIX
EPISTOLA EJDSDEM ZOSIMI VA?M AD CLERDM RAVENNENSE\I
Zosimus episcopus orbis Romae presbyteris et dia-
couibus qui RavennaB suni.
Ex relatione fratris nostri Arcbidami « presbyteri
qualiter suscepii sitis, vel quid egeriiis cognovimus,
vol qualiier ilii suscepii suni qoi eoiitra canonea ad-
versuiB noa ad comiiaium , oeseio qoa aodaci leme»
rilate» iro voloeruni. Ad qooe bcc quoi aune oaiisi-
ntus olioi scripia feceramus eorum quaa iiijurioso
iniseraHty re^pondooles episloiis. Sed quonioiit non
poUioruHi rei in eua, boc est^ ia nosira Ecelesia Ro»
inaoa com oofttris eooipresbyieris eommorari i», has
ad vos illia iradeodaa iiuems destinaidmiiSy io qoibua
deorelo oosiro oaoximos memoratos piniuliaiores
• Blbl. Reg., Arehian^. Tol. % Ardannni.
^ In omnibos, pneler Alv., in qiio, «omioemoran.
c Tul. 2, probatam nottram senieniiamm
^ hi ontniliiis, |ir»ier Alv., in qiio, elianu
• ifisc. 4, Urg., h(ee.
H omoium ab apostolica! nostrae sedis commonioiie
alieuos fuisse, alque noslra subscriptione probauin «
senientiam suscepisse. lllos vero ' qui effrenaio bii-
jus facio consilioqoe assensuni commodare volueruiit,
vesirae cbariiatis esi aistimaro qiialiier lubeaniur.
Quibas boc ^ objicere vos debeatis, qood joxia cano-
nuin prxcepta fortiier incorrere, ei, qoaliier presbj-
teros non decebai, rebeiles eiistere tenlavoroni. Vos
oulem monemus in speculis esse debero, ne qoa eo-
rom prorumpai audacia , quos ooaibematiutos scii '
esse sancta et apostolica Ecclesia. De liis vero qui
oorum se socieiati jooxeruot, quid agere debeamm,
cum reversi fueriiis, consilio meliori trociabinios.
' In Codicibos niuiilus apparet faie loeiis. In qui-
bosdam deesl vox uU : iu aliis $anaa el apoelolica
P Eeclesia ; in aliquibus Boncla et ; in c»teris pro miicm
^ ei scribitur euscitet ; ex omuibus luque desumpu
lectio.
EPISTOLA PAP.E BONIFACIl AD HONORIDM ADGDSTUM.
Svppllcatio ejuedem papee ut constUualur a principe^ guaten$n$ in urff^ JRpma per am&i/tiw
nunquam pontifex ordinetur.^
noiiiracius episcopus Hooorio Augoslo.
3S Ecclesiae meac, cui Deus iioster meom sacer-
dotiuin, vobis res bunianas r^eniibus i depouvil,
cura constringit, ne causis ejus, quamvis adbuc cor-
puris incommoditate detinear, propter conveotos» qui
a sacerdotibus universis ct clericis et Cbrisiiaiiie ple-
midonior. Ipsa eoim Ecelesaa devottooom ^oam, Chri-
Biianissime imperator, nioo quidom &ermooo, aed soo
venerabili appellai alTeetu; 4}oam Chriaios Dominiis
floster vestri lidus reclor ei gobemator imperii uni
desponsaiam aibi et ioiaeum virgimem sorrai, ul noo
io eam aliquos paiiamini iosidianiiaffl pniceiUrttin
bis perturbaiionibus agiuntur , apud aures Cbristia- D floclus iilidi, ei quieU facie lompesuiis ioioliis lo-
nissinu principts desim. Si qoid eiiiin secus quain
oportet eveiiiat, non vos id facere, qoi concU aequa
moderatjooe componitis, sed nos per nostram Ucoo-
les desidiam videbimor, quod civiiati^ quietein el
Ecclesiae pacem perveriere valeat , admisisse. Cum
enini kunianls rebus divin» eidtor religioiiis, Do-
miuo " favente, prsesideas, nostra culpa erit ai nou id
sub vesira gloria, quam certum esi divinis seinper
rebus animo promptiore favlsse, flrmo et subili jure
cusiodiatur, quod per lot annoruin seriem, et sub II-
lis eiiam principibus obtinuiii, quos niilla nastr« reli-
gionis cura constriiixit^ id esi ut iidens utar iici.iis,
et sub vesirx im|ierio clemeotiae qoae sont illicita for*
moro iorbari, gloriosissimo ei tronqolUissioie impe-
raior AugusAe^ Ipsa ergo , jqom ooi despooaoio, v«:-
sira umeu maier esi» Ecclesia pieutem vesiroip le-
goiioiie, quam sois aaeordoijbiis oomnusii^ oi^lbi :
prasieilia prseseotiaqoo re peiit io vpbiSt noibws roii-
g»ose imporaotibos crovii aieos« «odo iooa, popolus
iam lldMs Deo, qjiam ti|)i qoios pripcops ClM^isliaoo-
rom. £cce eoim ioter ipso mysterjift, mler preces
suas, quas pro vestri (fUiCiuie dependit ioaperii,
taste, apod quem ot do eujos fjede agilur, micio Pe-
Ino, aoliicitis pro religioms obs€»rvAniia vocibuo cla-
maty eiim soiUcito petiiioiio misicetttr oraiione , ne
tips jo varii^ res aomol avol^a 4^a|iiaiy ot a ^uliu
• Dosunl folia in Esc. 3.
677 BnSTOLifi OECRKTALES. -^ fM)NlFACU PAPJEL «7;r
iQlitOi l«iil«lDre«oiliciUiite, diAtociet. Augeretiir plu- A proflciat ?06 agaiis» el conferatis IratrilNis» et coiisa*
rilNis, |iriiicei»8 Cliriatiaiiistiaie, nisi a|iud te aoaruiii cerdotibua meii probatissiniis virig, a me et ab oni-
essel aecura caMarum el in oppresslonibus idolorum» nilius qui Ecdesiam faciunt legatis : quibus , preca-
in iMereticoriUB correctionibis, flde tuat di?ino cultu wtir, sacrs causam reliKionis prosei|uentibus iii urlic
pariier cum imperio semper florente» ▼icissel. Uabcl Tcsirae mansuetudiuis boc animo» quo postulamus»
refugiMi lua mansneUMUnis animum cnm sum reli- adunatis» el in perpetuum statui universaiis Ecciesi»
gionia teiieralione eoiyuncUim , com quidquid buic consobtis. Daium Kalendas Julias.
XXXI
RESGRIPTnif HONORII AUGDSTI AD BONIFAGIUM PAPAM ,
/n 9110 Mtatuit ut ri dtnuo Ramm epiicopi ordinnti fuerint duo^ ambo de eivitati pellantur.
\ictor Honorius inclytus iriumpbator, sempcr Au- B nire salis clemi^niia nosira credidil esse proTlsum.
gnstos, sancto et fenerabili Bonifacio pap» urbis
Roiiiae.
39 Scripta beatitudinis tux debita retorentix gra-
lulaiione soscepimus quibus recensitis egimus omni-
potenti Deomaiimas gratias quod sanctimoniam tuam
post longum incommudum opiai« reddium didici-
jiius saniuii. Et ideo re?ereniiboB fenerabilibns ?iris
gaodium nostrum sacrorum apicum attestatione si-
gfiamos ac petimus, ut quotidianis orationibus apo>
stolaius tutts studium ac fotom suum circa saloiem
aique imporium nostrum dignetur impendere. lliud
auiem piciati nostr» saiis placiiisse cogoosce » quod
sanctjmonia tua de Ecclesiarom aut populi perturiia-
lione soilioita est • qusB ne aliqna ntione possil ere-
Denique praedicaiite beatitudine lua id ad cunctonim
ciericorum notitiam folumus prrfonire» ul si quid
forte religioui tu«, quod non opUmus, hnmana sorte
eontigerit , sciant omnes ab ambitionibus esse ces-
sandum : ac si duo forte conlra fas temeriiaie cer*
laotes fuerinl ord nati, nollum ex bis futurum penitns
saeerdoiem; sed illum solum io sede sposlolica per*
mansurum, qncm ex numero clericorum nofa ordi-
nailofie dif iamn Judieiom, el niMferBiUtis oonsensus
elegerit. Unde id obserf andum esl, nt omnes iraiiqttil-
lam menum el paciflcos anlmos ex screniutis noslrm
admonitlone eostodiant, nee aliquld sediliosls cm-
spiraiioiiibus tenUre coiientor, cum cerlimi sit nuUi
psriium sua stiidia prorutura.
■ In Alf • <iesoot li« f oces : sollicita e$t^ quse ex casleris Codicibus desumpt» sunt.
XXXII
KPKTOLA BONIFACIl PAPiE AD EPISCOPOS GALLI^.
Df Maximo episeopo dltersis triminihm aeeueato*
Bonifacins ^Mscepos P«itroclo, Remigio, Maximo» G coromissa qoaecunque fuerint ea quae objiclomor Hli»
llilario, Serero, Valerie, iuliano, Castorio, Leontio,
lUMisiantinOb Joanni« MonUno, Marino, Mauricio, el
eaeicris episcopis per Callias el septem prof incias
constilutis.
40 Valentin» nos derlei cif iuUs adierunl propo-
nontes per libellnm crimina» quc Maximnm tesie
lou prof irtcia asserunl commisisse» delegau toUes
cngnitione illum constituta «einper subterliigisse ju-
dicia, nec coDfldum conscientia festinasse^ ul si es-
set innocens, examinatis omnibns, purgaretur» qu»
loiies decreu ex fcstrarum quoque cbarurum in«
siructione cognof imos. Qoi e iontrario probaf tt de
se 111:1 qux dicu suni, cui ad ea confuunda, cum es-
sent innumera, a decessoribus meis prof iiicislis esi
sifcra sunt.crlmina persequuntur. Deiraeram qui-
dem jam nunc dignam pro ejus accusatis in nostre
judicio actibus, qui cognitionem etdecretum judicium
saepe declinando credidit flludendum, ferre senten-
liam. Ac ne aiiquls prscocem forsiun judicarei, el
sibl, qiil abseiis est, llcelsit qnsesitus a nobis, reser-
falum essel nilill dicerel, malnimes, Iniercapedine
lemporis d^u, differri, com boc eiiam ejus accnsa-
lores assereretil, de qnorum intentionibos ei moribns
sit securum, Maxiinum tanto msgis dainnanda com-
niittere, quanto tardiiis se constitnto Judicio prssen-
Ufii. Quein Majiicbaeorom infolutum caligine, ar-
guuni lurpi seou ol m iu, ne enm posell abloere,
animum sordidasse, in probationero objeclae rei gesta
delegau cognitio. Convenlus etiam dicitnr efitasse Dsynodaliaproferenteselcommissislnfolutumundique
et adesse minlme f oloisse. El nullus dubiui quod iu
jiidicium nocens subterfugit , quemadmoduin ut ab-
sohatur qui est innocens quaerit. Sed astuu C:ifHla-
«io eorum qui f ersutis agendum crednnt esse ciin^i-
liis, nuiiquam innoceniiae nomen accipiet. Confitelur
eniiu de omnibus quisquis se subtcifugere jndiciurik
dilationibus pntat. Veniet tamen aliqnando iHe, qui
ulls perbibeior, In medium ; nec prodest illi toties
liluisse, et lottes subterfogisse, qucai soi actos cfl
flagltiis nuUum eom sanitaUs babuiise respeclum.
Quem furore soo et insana lemeriuie ad sscnlariom
quoqne jodicnm lril»0Aatia sobdilam qoaestioni, quod
in f ili quoque persona turpissimom est, obj cerenl
perf enisse, et honiicidii damnatnm ast»erereiil, gesiis
prolalis in medfnm : ei bonc Ulem posi tanU uKa-
qoe commissa episcopatos adlioc sibi nomen in sais
IsUbulis findicare in propriae eif iiatis iofamiam ni-
miis doloribtts congiiewiwlor , ei sandom Mmcji
C79 COLLECTIO CAt^ONim S. ISIDORQ HISPAL. ASCmrTA. m
vindicando sibi velle polluere. Idcoqne, fraires ciia- A aentia. Nani 41 manirestum eel eonfiieri eom de
rissimi, qnia audiendua iiie prapseniare se noluit, ne,
conviclua forsitan ab accuaantibus se clericiSy possit
digna tandem aliqnaiHlo» praeseritatus episcopalt ju-
dieio, pronnnlialionis congrnae ferirt sententia (quan-
quam illi cum bsec edocia fuerint, quae polest bujus
Dominis esse jaciura, qui pudorem nunquam ba-
buisse sacerdotii peihibetur, et locum suum, ne nio-
dico quidem tempore, cusiodisse ?), diiatiuiiein dedi-
mus, ct decrevimus vestrum debere intra provinciain
esse judiciuro , et congregari synodum anie diem
Kalendarum Novembrium , ut si adesse voluerit «»
pTjesens, si coDridii,ad objecta respondeat ; si adesse
n<^leierit, dilationem senteniis non lucretur de ab-
* Ab bis yocibus prosequitur Esc. 5.
k Ex i£m., Bibi. Reg.. Tui. 2, Urg. In reliquis ;
€€mpretsione.
crimine, qni tndulto et toties delegato judicio |Nir-
gandi se occasione non utitur. N.fail enini inlerest
utrum in prssenli examiiie omnia qiitt dictt sunt,
comprobeniur, cum ipsa quoque pro confetsione ^
procurata toties constet absentia. N^s anteiu per
onines provlncias litteras dirigemiis, ne excusationcio
sibi ignorationis obicndat, ut ad provinciam venire
cogalur, et illic se consiiiuio pra^sentari judicio.
Quidquid autein vesira cbaritas de bac causa duse-
rit decernendum, cum ad nos relatum fuerit, no£tnt,
ut condecei, nccesse est auctoriiate firmetur. DaCuni
sub die Idus Juoias Monaxio <^ XI viro clariss mu
consule.
* Ex reliquiSy praeter A!v., in qno : NonaXi
vicies consuU,
XXXIII
EPISTOLA EJUSDEM BONIFACII PAP^ AD HILARIUM NARBONENSEH EPISCOPUU.
Ut in unaquaque provincia nemo contempto metropoliiano epitcopu» ord!netur.
Bonifacius episcopus urbis Romae flilario episcopo B
Narbonensi saluiem.
DifGciie [BibL Reg.^ difGcillime] quidem fldem que-
rimoniis commodamus quartim sacerdotes Domiiii pul-
sat inteniio, maxime cum eos loquuntur quippiam
conlra Patrum statuta tentasse : sed frequenter lias
asserit, sicut nunc, multitudo causantium. Eece eniin,
ut cliaritas tua recognoscit, es 'subdiiis Luiuhensis ^
Rcclesiae cleri ordo vel plebis precos siias vcf lacry-
nias ad nos, quantum datjr intelligi, magiio cum do-
lore uiiserunt, dicen^es coepiscopum lostrum Patro-
clum sua petitione cessan:e iu iocum decedeiits ep-
scopi, nescio quem, in ^ aliena provincia pra;terinis!fO
meiropoliiaiio contra Pairum regulas ordinase. Quod
Dequaqnam p<issuiuu!i ferre patienier, quia convenit
not paternaruin sanctionuin diligentes esse custodes. ^
Nutli elenim videtur iitcognita synodi consliiutio Ni-
caenas, qu» iu prxcepii, ut eadem proprie verba
ponamus : per unamquamque provinciam jiis metro-
|.o!itanos singulos babere debere, nec cuiquam duas
esse posse suhjectas; qUod illi, quia aliler credenduni
iion est, sertandum, sancto Spiritu siiggerente, sibi-
uiet ceosuerunt. Uode, frater cbarissiuie, si iia rcs
• Ex ifim.. Bihl. Reg., Esc. 3, Tol. i, Urg., Ccr.
h Alv., Esc. 4 ei Tol. tL, LugdHuenm. .
sunt ei Ecclesiam 8U[>radi:tam provincis tuae limes in-
cludit, nostra auctoriiate commoniius, quod qnidern
facere sponie deberes» desidtriis supplicantom ec
Toluntaie respecta, ad eumdein locum, in quo oid-
naiio talis celebrata dieitur, metropoliiani jure mu-
nitus « el prxceptionibus nosiris fretus accede ; inte -
ligens arbiiiio tuo secuudum regulas Pairum, qme*
cuuque facienda sunt, a nobis esse coocessa, iu ut
peraetis omnibus aposiolic» sedi quidquid 8tatu«T.s
te referente clarescat, cui loiius provincix ordinaiio-
nem liquei es^e mandatam. 42 Nemo ergo ejrum
terminum auJax temeraior eiccdit, nec aiii|uls ni
ilIoru:n coniumeliam paitibus suis quae ^ibi iion vi-
dentur conce^sa defendat. Cesset hujusmodi pnfssa
uosira auctoritaie prssumpiio eorum, qui ultra liei-
tum 8uas limitem digniialis e tendnnt. Quod idciieo
dicimus, ut adverlat cbnrilas tua adeo nos canonimi
prxcepia servare, ut ita constilutiu quoqoe noelra
dcGniat, qu tenus meiropjlitani sui unaiuasque pro-
vincia in omnibus rebus ordinati mem semper et-
spectet. Daiiim v Idus Februarias dominis noslrts
llonorio XII, et Theodosio X, consnlrbus.
^ Ex reliquis, prxter Alv., in qnn, ex.
c Ex Mnu et Bibl. Reg. In reli(|uis, mouitus.
XXXIV
EPISTOLA COELESTINI PAP^ AD EPISCOPOS GALLIJE.
Dilectissimis fratribus Venerio, Marino» LeoDliOy D Chrlstianus esl lou animi virtnte custodit. Quwi cuin
Aoxonio, Arcadio, Fillacio, et caeieris Galliarum
episeopis Ccelcsiinus.
Apusiorict verba praMiepti sont apud ludaeos atqiie
Cemties sine offensioQc uos esse debere. Uoc quisquis
it;i sit, non parum periculi illi maiiere poterit aine
Deum, qui boc deirectat etiam fidelibus eiliibere.
Naui qualiter nos, qui neinineni perire volumus, isr^
coutristent, qu« aucloriLus Cbrisiiaois pcrcelluui
^l^ EPISTOLiB DECR£TALES. — Z0SIM1 PWM. eSi
ntiiflMM ChrMiiMis, dominicus iii Evani;ello serme A IL Desancto episeofhi AH§uttino mra^taud^tauerth.
tfisuiur. Ait entin ipse Salvaior qnod eipediat scan-
dkiliaonli «niini do pusillis In msris profundQm de-
mergi ; ideoque» qoatis sii ejos Jam poena, quxramus
ent lale soppllcinm legimiis eipedire.
L De Pro9p€r0 ei Milario qui quoidam GalluB pre$byUroi
Qcemiant Felagii ieeuoofes,
Filii nosirl pnesenies Prosper et Hihrlus» quoriiro
circa Dominuro nostruro solllciludo fsudanda esif
laniuAi, nescio quibus presbyieris, illic licere» qni
dlSsensioni ecclesiarum studeani, sunt apnd nos pro-
secnii, ul iodlsciptinaias qnaesliones Tocantes inme-
dium, perlinaciier eos diianl prsdicare adversanlia
▼eritali. Sed vestrae dileciioni justius impulamus
quando illj supra vos liabent copiam dispuundi. Le-
Ai<gU8linom s:inclae recnrdalionis viruiu pro vita
SU.1, aique meriifs in nosira * communione seinper
habuinhiS : nec unquain liunc sinistrae suspicioni^
saltem rumor aspersit, quem lanttt scieniiju oliui
fuisse memlnlmus, iii imer magistros oplimog etiam
a meis semper decessoribus habereiur. Bene ergo de
eo orones in commune ' senserunt, utpote qui iibique
cunciis etamori fuerlt et honori; unde rasisiaiur u-
libtts, quos male crescere videnius. Nefas est huc
pati religiosas animas, qiiarumafAiciione,qoiamem«
bra nostra suni» iios quoqae conTOiiii mocerari,
quamvis inaoeat hos beatitudo promissa, qiiieunqiie
probauiur peraecuiioHen pro jnaikit s «asiiMre :
quibus quid promiiui Dominus in fatunMS saqoent
Intelligamus haec ipsa vobiH, qu» nobis uon phicent,
displicere. Quod iia deniuni probare p<4eriroos, si,
imposito uaprobis silentio, de Uii re in posierum que-
tela cessarii. Deus vos iiicolomes cusiodiai, fraires
charissimi.
. . ^ ^.„^ j:.»:^..i...i» u^ ^i B seriiio declarat. Non e>t agonlittm cauaa aoloram,
flimns snpra magisirum non esse discipulum, boc esi, .. ^ . . .
.... , ^ • : : -^^ j^^f^...» cuinuniTersalisEcclesiaquacuiM|ueuoviiaiepalsaiar.
non sibi debere qoemquam in injunaro doctoniro ^ ^ r^
vindicare doeiriiiam. El hos ipsos a Deo nostro posi-
los novimos ad docendum, cum sit, dicenie [Eie. 5,
docenie] Apostolo, eis lenius loctis intra ecclesiam
depnundus. Qiiid illic spei est, ubi magisiris tacen-
tibus hi loquuniur qui, si iu Cdt, eorum disdpuli non
fuenintt Tiiueo neconiiivere sii hoc ucere. Timeo
ne magis ipsi loquaniur qui permittunt illis taliter
loqol. In Uiibus cansis noii carel suspicione Udtur-
nius, quia occorreret veriias si falsiua displiceret :
merito namque causa nos respidi, si silentio fovea-
nius errorem. Erge corripiantur bujusmodi : non sil
his liberum habere pro voluuiate sermonem. Desinal,
si iin res sunt, incessere novius velusutem : desinai ^ rim, obloquilMiur," eaqoe lanlummodo aeqiri, el
EcG!esiarum quietem inqaieludo lurbare. Gonaular bare profltenlur, qu» sacialissima beaU apoaioU
saspe naufragio mergere, quos inlra porlum suntes
suiio facit lida securos. Fida qaippe esi omnio»
sialio, qaoniro perreetis gressibos vestigia non mo-
veniur. Recorreronl ad apostollciun prsBdicli sedem,
haec ipsa nobis, quae leuUl perlurbatio, conqnerentes.
Habetote, fraires charissimi, pro catliolicae plehis
pace 43 iraeutum. Sciant se, si umen censenlur
fireshyterii digniuie, vohis esse subjectos. Scianl
sfbi omnes, qui male docent , quod diseere magis ac
Biagis eompeui qaam docere. Nam quid in eccle-
siis ▼oe agilis, ai illi summam leneant pnrdicandi?
Nisi lone illnd obsisut, quod non auctoritate, non
adbvc ratione eolligitttr, m aliqul de • fratrum nu-
III. iPr<fieriloni8i ^ eedin apeeioliem epiuoparum au-
ctoriiatei de araiia Dei*
Quia nonnulli» qnicatholicauoinine giorianlor, In
damnatls hmreticorum senaibus, seu praviuie, aivo
imperiiia, demoraniea, piissimls dispaUioribua oh-
viare praesumuot : el cum Pelagium atqoe Cealesii-
num anaihematizara non dubiUnl» ad magisuros la-
men nostros, tauquam neeesoariam modnmoicesse»
et^ro-
Pelri
sedes contra inimicos gratiaa Dei per miniaUrium
praesuluin suorum sanxil ei doeuii : neeessitriiMii
igiiur fuit diligenter iiiquirere, qaid rocioresflomanss
Eccle!»i;e de luBresi, quae eorom umporibns exoria
fuerat, judicarint, et contra noeeotiasimoa liberi ar •
b.irii defensores quid de gratia Dei senliendum esso
censuerinl; iia ui etiam Arricanorum concilioraro
quasdam senUntias juiigeremus, quas utiqae soaa
feceruul apostolici aniisiius, com proharoni. Dt ergo
plenius qui in aliquo dubiunl iesiruautur, constiiu*
tiones sanctorum Pairum compendioso maoifiesumua
indiculo. Quod si quis non niminm ^ esl coiiienlio-
sus, agnoscal omnium dispuiationum counexionem
raeronuperde lalconitn consortio in collegium no- jj ^^ |,j^c subdiurum aucloriUlum breviuie pendere.
nuUamque sibi contradiciionis su|)eress4 rationem,
si cum cathoUcis credat, et dical :
IV. QuodAdam omnei hominei Iwierit^ tucqumquam
niii Ckriiii gratia poiu nilvuri.
In praevaricaiione Adae omnes honiines uaturaieMi
possibiliiaum el innocentiam perdidisse, et nemineiu
de profundo illins ruinae per liberum arbitrium posM
coiisurgere, iiisi enm gratia Dei miseraoiis erexerit,
pronuntianie beatae memorioe papa lnnocentio, atque
8 iGnu, Esc. 5, 4, Tol. I, 2, Vrg., Ger., propur
juttiliant, B. R., per juititiam.
^ Qiiac ab hr^c nnniero scquunttir po'iiis ah atio
auam a Coeleaino scripia et adjuncia vi.ientnr. Non
esunt qui a Prospero ea exarau esse tesianlur.
^ £x rcliqiiis, practer Alv., in qito, m»im»m.
22
alnMD foriassis admiasi nesciant qnid sibi debeant
vindieare. Saper his mulia jam dicu sunt eo tem-
pore qno ad fratris Tuenti ^ dedimus scripia respon-
saoi. Nune Umen repeienies saepius admonemus :
veleiilar « faujusmodi laborare per terras aliod, quam
ille nosur jossit agrieola seminare. Nec umen mi-
rsri poaaumus si liar^ erga vivenus hi nunc lentare
nodent, qui niluutar eliam quiescentium fratrum me-
morinm disslpare.
* In reliqnis, prapter Alv., e.
^•Tol.4, Org.,rtt«idi.
« Ex Bibl. Reg. In reliquis, vt(«filKr.
' iCni., Esc. 3, Tol. 1, 2, IJrg., Ger., mirahiiii.
* Bibl. Reg., Tol. I, lonc/a.
' Ex Dibl. Keg. et fc.sc. 5. In reliquis, communione^
Patrol. LXXXIV.
m
COLLECTIO GAKONCM S. ISIDORl IIISPAL. ASCRIPTA. m
iii episltfb aMl CartbagineQse coDcilittm : Li- A in Itlteria» quas nd universM pr«»?iiicfa8 curasti esse
berum enim arbiirium iHe perpessoSy dum suis in-
coHSullios ulilur bonis, cadens, in prsfaricaiionis
profunda demersos est ; et nibily qoemadmodum
eiinde surgere posset, invenil; suai|ne in sternoni
liberiate deceptus, buic niin» Jacuisset oppressus,
nisi cum postea Cbristi pro sua graiia elevasset ad-
rentus, qiii per noTas regenerationls puriAcaiionem
'0miiepr«t6riii vitiom sni baptismstislaTacroporgafit.
'V. Quod ttemo $H bonui iuii wr/^tts ntft participa^
tlone ejui qui iolui eit konuim
'Neninem esse per semetipsum boiiuin, 44 ■>*^>
vpartieipationem soi ille donet qiii solus «st bonns ;
•^ttod io eisdem «criptis '^usdem poniiHcis spntentia
proieilalnr dieens : NoRqoid nos de eorum p^ist baec
rectam mentibus csiimemas, qui sibi se puunt de- ]| '
beri qiiod boni sont, nec illnm cottslderani, ciijus
qiiotidie gratiam consequuniur, qui slne iilo * tar.ium
se assequi posse confidunt T
Yl. Qnod njsi grmia DH coniinua jneemur , inndlas
diaMi deoitare non pouumue.
Meminem eiiam baptismstis gratia renovaium Ido-
neom esse ad superaiidas disboli insidias et ad etin-
•cendas carnls concupisrentias, nisi per quotldianum
adjutorium Dei perseverantiam boMS conversaiionia
«cceperit. QihkI ejiisdem antislitis in iisdem paginis
doctrioa cenfirmal, dicena : Nam quamvis bominem
^redimereia prftteritis ille peeratis, lamen sciens
ilenim poese peccare, atl reiiarationem sibi qiiemad-
«odum posset tUum et posi isia eorrigere mulia
mittendas, posuisli, diccns : nos fenieii iiisitifrfu Dei.
et caelera : sicaeceptmiis dictum, ul illos, qai conira
Dei adjuiorium extollitnt biimsui arbitrii libertaiem,
disiricto glsdio veritatis, veliit corsim transiens, am-
puures. Quid enim lam libero fecisiis arbiirio qjani
qiiod iiniversa in noslrx bumilitatis conscieniiani re-
tulistis? Et tamen iiistinctu Dei facium fulsse * fideli-
tiT sapienierque vidistis veraciter fidenterqne disis-
lis : ideo utique, quia praiparatur volunias a Doinino,
ei, ut boni aliquid agsnl, paternis inspiratiOQibus
suorum ipse agit conla filiorum. Qnotqiiot eniin spi-
ritii Dei agnnlur, bi filii Dei sunt, ut nec nostrum
d^esse sentiainus arbitrinm» et in bonls quibusque
voluniaiis bumaiis singulis moiibus mngis illios va«
non dubiiemus auiilium.
IX. Quod ommi ianrta cogitatio^ et moiui piof volunta-'
tii es Deo ftl.
Qiiod iia Deiis in fordibns bominum, aut in tpso
libero opereiur arbiirio, ut sancia cogitatio, pium
consiliura omnisque moiiis bon«P voluniaiis ex l>eo
sii, quia per lllom aliquld boni possumos, sine quo
nihil possomus. Ad hanc enim nos proft*sstoneiii idtnn
docior insiltttit, qni, cum ad lotius urbis episcopos
de divins graiis opitulatlone loquereiur, quod ergn,
ait» lempns iniervenii, qno eju^ non egeama<(auxil u?
In omnibus igllur aciibus, causis, cogiiatlonibiis,
motibus adjutor et protector orandus esi. Suiierbiiiii
est enim, ut quidquam sibi buman.i natuni pra^su*
, .... .... .. .. mat, clamanie Aposiolo : Non eet nohu eoHuetatto
servaiit, qootidiana praestat iJle remedia, quibus ni!»i r . ^ . ,
. . V: . .. ... . . ^ advenui eamem et iangmnem^ eed contra mnneipei et
(foiiir conttsiqae nilamurt nullaienus huuianos vin*
cere poterimua errores. Necesse est enim ut quo au-
xiliante vicimus itcrum non adjuvanie vlncamur.
Vli. Qmod per ChriHum iibero bene utamur arbitriom
Quod<fiemonisi per Cbrislum libero bene utatiir
«rbitrio idem magisier in epistola ad liileviunum
concilium data pnedicatt dicens : Adverte tandem, o
i;ravissimorum meniiuin perversa doctrina» quod pri-
mum bomiaem ila iiberias ista decepit, at dum indnl-
geniitts frenis ejus utilur in prsBwaricationis praesam-
i>tionem eonctderol. Nec ex bac potnit eniit ntsi el
providentia regeneralioois staium pristia» libeiiaiis
Cbristi Domini rerormassel^ adventus.
\lll. Quod omnia ifmetorum merita dona oint i>d.
Quod omnia studia, ei omnia opera, ac meriu saii- D finitiim esl, nl qoieunqoe dlxerit graliam Dei, qoa
poUitaUi aerii hujui, conira ipiritualia nequiiite in
ceBieitikut» Et sieul ipse iurum di\it : infetix ego
homo ! Quii me iiberabit de corpore mortii hujut ?
Cralia Dei per iuum Chriitum Donunum noitrum. Et
iterum : Graiia Dei ium id quod ium^ el gratia ejui
in me vaeua non fuit : ud plui illii omnibui taboravi :
non ego autem, ied gratia Da meeum*
45 ^- Q^ gratia Dei non iotum peccaia dimiltfit^
$ed etiam adjuvet ne eommittanlur^ et premat 1 1
ie» imptealur^ non^ iicut ait Petagiui^ facUe^ quasi
nne gratia Dei ^fficUiui poiMl impteri*
IUud eiiam, quod inler Canbaginensis synodi de-
creu coiistitutnm esl, qoasi proprium aposiolicss
sedis amplectimor : quod acilieet tenio eapiiolo de-
dorum ad Dei gloriaiu laudemque nferenda sinl,
quia-nemo aiiunde ei placei, nisi ex eo quod ipse do-
naverit. In quam nos senuntiam dirigit beatae recor-
daiionis papae Zosiuii regularis auctoritas, cuni scri*
bens ad totins orbis eplscopos ait : Nos auiem instin-
ctu Dei (omnia eniiii bona ad auctorcin suum refe-
renda soni, unde nascuntur) ad frairum et coepisco-
jHirutn nostrorum conscienliani univers^ reiuliraus.
ilunc auum Annonem sincerittsimas veriutis luce
radianlem Unlo Afri episcopi bonore venerati siint,
ui jta ad eumdem virum scriberent : illnd vero qiiod
• Kx ^m., E«c. 5, Tol. 1. In c«teris, 11//0.
^ Kt reliquii», prxier Alv., in quo, formaaef.
* ^ni., Bibl. Ung , Gsc. 4, ef.$e.
Justificamur per Jesum Christum Domioum iio^inno,
ad solam remissionem peccatoram valere, qiur jam
commissasunt, non eiiam ad adjuloriumt al noii
commitUniur, anailiema sit. El itemm quarto eapi-
tulo : ut quisquis dixerit gratiam Dei per ie«»utn
Cbristum propler boc tantum nos adjuvare ad Ddii
peecanduin, quta per ipsamnobis revelaiuretaperi ur
snulligentia mandatorum ut sciamusquid appetere et .
quid viure debeamus; non auum per illam ^ nobi!» \
praesiariy ut quod faciendttm cognovimus eiiam fa«
cere diligamos, aique vaieamus, anathema sit. Cain
^ Ex csoteris Codicibns. In Alv., non autem nol^
preeiiari.
1
BNSTOLiG BECRETALBS. — CQELESTINt PkPM
m
Mim dietl ApoMohtt t Sdtmh m/roi, ekariln vero A X». Quod gnikm Dti elkm hapHundonm leuei^r
0tff Ami ; Talde ioipiuiii ett «( eredamus ad eain qu»
inflat iioe liabere gntiem CbriMi, ei :id eani qu»
sdiflcai noQ habere, cum sii oirumque donnm Dei
€t acire quid facere debeamns, ei diligere nt faeia-
mna, ni, vdiflcanie cbariiaie. scieniia non poaait
inflare. Sicnt autein de Deo acHpium cat : Qui docti
Aonrfjiam t^tntiam^ iia etiam «criptum est : CharHiu
€x Dto eu. Iiem quinto capiiulo : ot quisquis dliei ii.
ideo nobia graUam juaiiflcatiouis dari, ut quod fa-
eere per libemm jubemur arbitrium» facilius posai-
mua implere per graiiam» tanqoam etsi gratia non
daretnr, non qiiidem fadle, sed umen pnssemus
eiiam sine illa implere divina mandau, anatbema
mslMiile parfofio, aoR «MrdfiNM «l msii
mi^i^ ^ flWftttHtir [BiW. Reg., a., ^^
Illud etiam quod circa baptiaiidos in oniverso
miindo sancu Ecclesia nniformiier agit, non otioso
contemplamur intuito ; cum sive parvnli sive Juveiips
ad regeneralionis veniunt sacramentum» non prius
fonlem vibe adeuni, quam eiorclsmis et exsuHlatio-
nibus clericorum spiritiis ab els immondus abigaiur;
et tunc vere appareat qiiomodo princeps mundi bu-
jua mitutur foraa, et quomodo prius alllgetnr Ibrcla,
et deinceps vasa ejoa dirlpiantur in poasessionem
translaUTlcioris» qnl captivam dudi capciTiiaiero.ei
aii. De fruciibiis enlm mandatorum Dmninns loqoe. *^"**fT *^^«*"»»- ««» ^ ecclesiastida reguKa
i>aiur : ubi non ait : Sine mg difiuniui poUitiiface^ B^^'' ^"'f ^^^ Mctori«ti« documentlaiu adju-
re; sed aii, itnc tue nUnl poieeiii faeere '*°*^ Domino eonflrmaU aumus, ot omnlum bono*
XI. Quodprmieruaiuia eedU apoiioiicm omnee ora- '««/'ffeciuuai a^ue operum, et omnium studiomm
..• — iif..i.„^ /.^ ,-., . r omniumque virlutum quibiis ab iniiio fldel ademn
ifoiiet EecletieB Ckrieti fratiam retonent^ qaa gaauM
humanum ab teiema damnatione reparatur.
Prxter lias autem beatissim» et apostolic» sedis
inviotabiies sanciiones, quibus uoa piissimi Patres,
pestifer» noviiaiis elatione dejecu, et bon» volun-
Uiis exordia el incremenU probabilium studiorom,
et in eis usque In finem perseTerantiam ad Gbristi
graiiani referre docueruiii; obsecrationum quoque
sacerdouliuin sacraiueiiia respidamus, qu« ab apo-
siolis tradiia in toto mundo, aique in omni Ecdesia
catbolica uoiformiler celebranlur, ut legem credendi
lex siatiiai suppllcandi. Cum enim sancUrum ple-
Undilur, Deom profileamur anciorem ; 4g el non
dubiumua ab ipsiua gmiia omnia hominls merlu
prxTeniri, per quem flt ut aliquid boni et velle ind-
piamns et facere. Quo utique auxilio et luunere Dei
non aufertor libernm arbitrium, aed liberatur, ut de
tenebroso lucldum, de praTo recium, de languido
sanum , de imprudente ait providoin. Tauu enim esl
erga bomines omnes bonius Dei, ut nosira velit esse
iiieriia, quae sunl ifisiua dona, et pro liis quc larg>
lus e^t, «terna pr»mia sil daiurus. Agil quippe in
n ibis, ui quod vult et velimus et agamus : oec otiosn
iHum pracsules mandau sibimei l^aiiune fonganiur, G '" ^^^^ ^''^ palilur, qttm exercenda, non negligenda
apud divinam clementiam humani generls aguot
canaam, ei loia secum Ecclesia congemiscente po-
stulant et precantur, ui infidelibus donelur fides, ul
idolairae ab impieUiis suae liberenlur erroribua, ul
Judais ablato cordls velamiue Inx veriutls appareat,
tti baeretici caiiiolicas fidei percepiione reaipiscant,
nt scbismalid spiritum redivivas cbariuiis acdpianl,
ut lapais poeiiiicntiaB remedia conferantur, ut deni-
qoe catechumenis ad regeneralionis sacramenu
perdociis ccelestis misericordiae aolss resereotor.
Hsec aotem non perfunctorie, neque inaniter a Do-
naioo peti, rerum ipsarom monstrai eflectus;qnan-
doqnidem ex omni errornm genere plurimos Deus
dignaiiir ailrabere, quos erutos de poiesuie tene-
doiiavil, ui et nos cooperatorea simns gratias Dei,
ac si quid in nobis ex oostra ▼iderimus remisaiooff
langueseere, ad illum aollleiie recorramos, qoi sa-
nat omnes langnores noslros , ei redimii de ioteritn
▼iiam * nostrani, et coi quolulie dicimos : Ne indu-
em ttos m leafalionm, eed likera nos a mato.
XIII. Quod profundioree fiumltones nee eontemneudm
tint^ nee pemtut atterendm*
Profbndiores vero, difllcilioreaqne partea occurrcn-
tium qnftationom, qoas latius penracurunl qui hae-
reiicia restiterunt,^sicut non audemus contemnere,
iu non necesse habemns astmere; quia ad conflten-
dum gratiam Dei» ciijus operi ac dignaiionl nibil pe*
^ nitus subirabendum esl , satia auffieere eredimus
bmmm tranaferai in regnum Fllii charitatis suae, et D quidquid secundum praedicus regulas aposiolicae se-
ex vasis Irae faebl fasa misericordiae. Quod adeo to- dis noa acripu docuemnt, ut prorsos non opinemur
tfim divini operls ease sentitnr, ut haec elfldenti Deo catholicum quod apparaeril praeflxis sententiis esse
graliarum scmper aaio, laudisque confeasio, pro lllu- contrarium. ExpUeii de gratia Dm ai i»ero voluntatit
ininatione taliom vel correciione referatur. arbitrio,
• Bibl. Reg., Esc. 4, Tol. I, Ger., ammam nottram.
XXXIV
BPISTOLA EJUSDBH GOBLESTINI PAPiE AD BPiSCOPOS GALLIiE.
Coelestiuiia unlversis episcopis per Viennensem et ordioaiione gaudere, ul congraiularemur polios de
Narbonensem provincism consiilutls in Domino sa- profectu, quaro aliquid adiniaaum eonlra disciplinam
ln^>"* ecclesiasticam dolereroua. Ad neslram enim Mlisim
Gnperemua quidem de vestrarum Ecclesisrum ita et benefecu perveniunt, ac mceroria aculds nos quoi
%n COLLECTIO CANONUM S. rSfDORO IIISPAL. ASCRIPTA. 08K
luerini malefaeU rompui.giini. Nec silere posMimus, A taHS ad pamitentiam sle pronirUal : Pectator, in-
cnni ad lioc, ui ab iUicilis revoceoiua aliquos, ofOcli
noalri provocemur insllQCtu, in speculls a Deo con-
siitiiti, ui viKilaniiae nostr» diligenliani comprobaii-
les et quae coercenda siini resecemus, ei quae obser-
vanda siinC sanciamus. Ei quamvjs circa longinqua
specialis cura non deflcit, sed se per omnia, qua
nomen Dei prxdicauir, eitendil, nec noiitiam no-
sirnm subterrugiunt, qu» in eversionem regularuro
novellae prassumptionis auctoriiaie tentantur.
I. Quod non Meant $aeerdot€$ oul clerici amieti
paUeii el prmdncli Irnnbii in eccie$ia mini$trare.
DidictmiiB enim quosdam Domini saeerdotes su-
perstitioso potios enltni inservire quam mentis vel
lidei,puritaii. Sed non minim, si conlra ecclesiasti-
qiiit, tpMcmque dieconversus fuerit^ peecata e}u$Mon
impntabunturei: ejL iteruin : tielo imrumpeccateris,
sed tantuM ui connertatur et vitatf Sahitem ergo ho-
mini adimit quisquis mortis prsierea lempore pmi-
teiUiam deDeg:irii ; ei desperavil de clemeDtia Dei .
qui eiiiQ ad subvenieAdum morienii sulOeere Tel
moinenio posse non credit. Perdldisset lalro In
crnce prxmium ad Cliristi dexteram peBdefs, sl
illuin ttiiiiis bone poBniieiilia noii jttvisnei. Cum es^ei
in poena paMiiiu.il , et per uAias sermonis professfo-
nem liabitaculttm paradisi , Deo promittenle , prt>-
roeruit. Vera «rgo ad Deum eonversio in nltimis po-
sitorvm menie polius est aesiimanda non lenpoK,
propbeU boc Uliter asserente : Cum eenvenu$ inga-
cuin murem faeinnt, qui in ecclesia non ereverunt, ^ miKns , tunc soivM erts. Cuei ergo Demious sit cor-
aed :«lio venientes itinere seeiim liaee in ecclesiam,
^u» in aliam eonversatioiiem habuerunt, 47 ti^^u-
lerttnl. Amicti palieo et lumbos ■ praecinctl credunt
aese Seriptur» tfdem non per spiritum, sed per iii-
teram completuroa. Nam si ad hoc ista prxcepla
aunt ul uKter servareniur, car non fliinl pariter
quse sequontur, ut lacernse anlentes in manibus una
cum baculo teneantur? Haltent suum isu mysle-
rittm, et intelligeniibus lu clara sunt, ut ea inagls
qoa decet signillcaiione serveniur. Nam in lumbo-
niin praecinctione castitas, In baculo regimen pasio-
rale, in lucernis ardentibus boni fulgor operis indi-
catur, de quo dicitur : Sic opera te$tra luceant, lla-
tient tamen istum rorsiun cuitum , morem potius
dis inspecior , quovia lempore non esl deneganda
poenitentja postttianti, cam illi se obligel judici, cni
oeculia omnia noverit revelari.
III. Quod per aradu$ eccie$ia$tico$ ad episcopatms
deSeat of/icium perveniri.
Ordioatos vero quosdam, fratres cliarissimi,
episcopos , qui nullis ecclesiastlcis ordinibus aJ Un-
tse d^niutis fustigium fuerini instiiuti, conira Pa-
truin decreu hiijus usurpatione, qul se boc reco-
gnoscit feeisse , didicimus, cum ad episcopaium his
gradibus, quilMis frequeiitisslroe cautum e)i, debeai
perveniri , ut a minoribos initiati officii» ad majora
firmentur. Debel enim ante esse discipalus quisqnis
doctor essedesiderat , ot possit docere quod didiciu
qiiaro raiionem sequenles, qoi remotioribus habiiant G Omnis vita instilutio hae ad id quo tondic se raiioae
loeis, el procul a caeieris deganu Unde liic babitus
in ecelesiis Gallicanis, ut tot annorum tantoramque
■pontiflcam in alterum babitum consuetado vertatar?
Discernendi a plebe vel caeteris sumiis doctrina, non
Teste ; conversatione, non habitu ; mentis puriiate,
fion cultu. Nam si studere Incipimiis novitati, tra-
tliiam nobis a Patribus ordinem calcabimus, ut lo-
cum sapervaculs superstitionibus faciamus. liudes
ergo fideliuffi mentes ad alia non debemus inducere :
docendi enim sunt potius quam ilhidendi. Nec im-
ponendum eoram estocalis, sed mentibus inrun-
denda praRcepta sunt. Erant quidem multa quae pro
disdplina ecclesiastieay vel ipsius rei dicere ratlone
posaemos [Eh. 4, possumus], sed ab his ad alia re-
irocamar.
If. Qiiod nii//i fif nttima ptenitentia deueganda.
Agnovimus enim poeniteniiam morientibas dene-
gari, nee illorom deslderiis annui, qui obltus sui
lempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri.
Horremus, raleor, lante impieuiis aliquem reperiri,
! iit de Dei pieUte dispenset , quasi non possit ad se
4|uovis tempore concurrenti succurrere, et pericli-
tantem sub onerc peccatorum bominem pondere,
<quo se eipediri desiderat, liberare. Quid hac , rogo,
aliud est, quam inorienii morteni addere, ejusque
animam sua crudeliute , ne absolvi possit, occidere,
cum Deus ad subveniendum sit paratisstmus, et invl-
• Bibl. Heg., lumbis. £sc. 4, et in lumboe.
confiriiiaL Qui minlme liiUris opersm dederii prae-
ceplor esse non potest nueranim. Qiii non per sin-
gnla sUpendia creverity ad meritam et ordinero sti-
pendil non potest pervenire. Solora sacerdotium in-
ter isia, rogo, vilius est, qubd facilius tribuiiur,
cum dKflcllios implealurr Sed jam non satis esi lai-
C08 ordinare, qaos nullus fierl ordo permittii; scfl
eilam qoorum crimina longe lateqiie per omnes pene
sanlnou provinelas, pontifices ordinantur. Danicl
enhn , nuper missa relatione ex Orlenialibus ad nos
partibas, ab omni qaf»d teouerat virginum monastc-
rio nefariis esl objectionibus accusatus. Hulta de
multis objecia flagitia. In quanam laierei terraruiu
pane quaesitus est, ut si suae innocentiae confideret,
^ conlra se judiclum postulatnm minime declinaret.
Missae ad Arelatensem episcopum per Fortunaiiim
subdiaconum nostrum praeceptiones , ut ad judicium
destinaretur episcopale. Tantisgravatus testimonils.
tanu racinorum accusalione pulsatus, sacraruin, ni
dicilur, virginiim pollutus incestu, epi&copus asserl-
tur ordinalus. In nostris libelli scriniis coQliiientur ,
quorum ad vos quoqiie exemplaria direximtis : in
(lontificii dignitatem hoc lempore, quo ad causam
dicendam roissis a nobis litieris 48 vocabatur,
obrepsil. Sacro iiominl absit iiijaria. Faciliuscst nt
hanc dignitatem Uli dando ip&e aroiseril ordinator
quam eam obtioeal ordinatus : cul convicto sociabi-
«W EPlSTOLifi DfiqiETALBS. — CGELfiSTlNl PAPiK
Nr, qiii ewn sibi credidil^ Urgiendo peiiiiacittm, A deai vindictre mercedein. SiUaculus clericie rcsi-
eoeiaMiiia : qualis eiiim ipse sil quisqois Ulcs ordi- sieodi , si se viderint pr9>grsvari , el quos sibi imreri
esiraneorttm agnoverini iion limeant refuure. Qut
iiarii» oelendic His ergo in medium minc deducUs,
ciim pleriqoe vestmm sinti qni apostolic« sedis sta-
tttU cognovenint * nobiicum teropore aliquanio ver-
eati ad disciplin» normam , nostris convenU adhor«
laiionibtts onmla fratemius vestra revocare festinct.
IV. Quod unaqwgque premncia tuo metrapoUiano </e-
beat etse eontenta.
Primuni jiiiia decreu canonum unaqu^que pro-
vtncia suo metropoliiano conienta sit, utdecessoris
noslri dala ad Narbonens^in episcopum eontineni
cttiiMitau» nee usarpitionis locus alicui sacerdoli in
ftkerios coBcedatttr inluriim. Sit eoneessis sit)i eon-
leaius aiiasqolsqtte limiilbus : alter in alterius pro*
si non debitum prxmiam, vel liberum de eo qai eof.
reeturtts esi dcbenl babere jndieiura.
VI. Quod ab itiicWe $U ordinationihut abttineHdum.
Abstlneaiur elram ab illicitls ordinalrontbus. NaN
lus ex laicis, nulliis digamus, nullus qui sit vid^i»
liiariius aui fuerit, ordiBCtttr ; sed irreprehensibilis,
qualem elegit Apostolus, flat. Per Hosem Dominas
praecepit : Yir^nem accipiat taeerdot uxorem. Subse-
quitur, et supplet Apostolus, eodi^m locotus 8pirilir,
unius uxoris virum debere episcopum conseyari.
Ad hanc ergo eligantur formulam sacerdotes , et st
viiiciam nlbil praesnmat, nec emeriiis in suis ecclesiis B ^"^ '^^^ ^"^< ordinaiiones illicitae removeantur;
clerlcl perfgrini et exlranei et qui ante ignoraii sint
ad exciusionem eorum qul bene de suorum civium
merenior lestimonio, prasponaiitury ne novum quod-
dam , de quo eplscopl flant > Instltuium videatur esse
eollegium.
V. Quod noUniibut clerieit vel populit^ nemo de-
teai eptteopue ardtnoft»
Nttllos iBVitis delur episcopas : cleri , plebis et or*
dhils eonsensus et desiderlum requiratur. Tunc alter
4e alura eligatur Ecdesia , sl de civiutis ipshis cle-
rids, cui est episcdpos ordinandos, nullus dignas»
qiiod eveuire Bon credimos, poiuerit reperiri. Pri-
Bum enim illi reprobandi sunt, ut aliqui de allenis
ecclesiis merlto prasferactur. Habeat unasquisque
quoniam stare non possunt, nec dlBcossionem no^'
stram subterfugere porernnt qnamvfs fatere se »sil-
ment, qni aliier perveneronl, nt nulla religionis re-
verenCia obscurftate fiisceiur. Non slt vana glorhHa
paniatis : episcopalem morem qui episcopi suni s«-
quantur. Ihmel, nl dixlmtts, qol accusationem pon-
lilicali bonore subterfngere. se posse credidll, el adt
flMiigium Untum accasatores suos lalendo pervenit,
a sanctiutis vesiras coBtu interim se noveril segre-
gatnm, qal se nosiro Jodicio debet obficere si coo-
sclenliae saae novit eonfidenilam obtlnere. Hassillen-
sis vero Eccleslc sacerdotem, qui dlciiur (quod diciu
nefas est) in necem fratris uliter gratulatus, oi
buic, qui ejus sanguine cruenutus advenerat, por-
snaB frueium miliiiae in Ccclesia in qoa suam per C ^tonem cum eodem babilurus occurreret, vesiro eum
omuia ofTicia iransegit aiutem. In aliena stipendia audiendum collegio delegamus. Datdm vii Kalendas
■iiBime alter obrepat; nec alil debium sibi aher au- Augustas, Fellce et Tauro coiKafibos.
« Bibl. Reg., i^ Tol. 1, 2, Urg.« eognoverint.
XXXV
EPISTOLA EJUSDBII COBLBSTINI
AD EPFSCOPOS PER APULIAM ET CALABHIAH.
€oelestlnas universis episcopis per Apullam et
Calabriam consiitotis.
49 I. Quod nulU taeerdotum liceai canonet ignofOH.
Nalli saeerdotam liceat canones ignorare, nec
qnidqttam facere, quod Patrum possit regulls obviare.
ramdam lllic bis eonsentleBS seolenlia coBaiverei.
lu Bibil qaas freqnenyus soal decreu profieinit , at
boe, qaasi Banquam de liac parte serlpiam faerlu
ignoielar. Qald proderit per singols clericos sit|iendi»
milltasse, el omaem eglsse in domlnicis eastrls eu-
leniy sl qai bis praefaturl sunt ex laicls reqttlraBiur,
Quas CBim a nobis res digna servabitur. si decreUlium ^ rJl^L^L^ . !^ T ''^"'™
.^i^ ^n..i.„.n.„« JI-v .i; i:k:... .: s. Dfl»*^»**» siMttlo» el omnom ecelesiaslieam
aornia constitatorttm pro aliquorum libitu liceotia
pnpQlis permlssa frangatarr
U. Quod noH aparteat eomempat derieit eeetetiarum
de taicit e]^opot ordinari.
Aodlvimns qoasdam propriis destinaus recioribtts
etviuies episcopos sibi peiere velte de laicis, lan*
luniqae fastlgiom Um vilius credere^ ttt boc bis,
qai neo Deo sed saBColo miliUverint , a^slimeni iios
posse eonferre, noo soloin msle de suis clericis • lii
Quonim cduiemptum hoe faciunt, jiidicantes, sed el
de nobis pessime , quos creduiit hoc posse fiicere,
sentientes. Qaod nuuquam audcrcni, si non quo-
• Ex reliqiiis C<»dieibus» prapier Alv., in quo:
Pri^opero aUfnnm ordinem nwbiunt.
or-
diBen BeseieBies, saluipraepropero io alieBam hoao*
remambioBl» immoderau eupidiute transeendeie,
et in allud vIub genas calcau reverentla ecelesiaslif n
diselpliBas IraBsiref Talibus iiaq|i<% fraires charis-
»iral,qal jttris nostri, id esi canoiimn, gubemaeiila
CttSUKlimtts, Becesse esl obvlemos, blsqae fraumj-
Ulem Uiam ^ eplsiolis commonemus, ne quis laicuin
nd ordinem dericaius admiiut, elsiiiat lieri nnde et^
illttm decipiai, et sibi caasas generei qaibos nms
consiltaiis decretalibus fiat.
IIL Qttoi^ docendut sif populut^ non teguendut.
Docendus est popnlus, non seqiicndus : nosqiie, si
^ Rcctius vettram; nam ad plures sermo ftt.
m COLLECTIO CANOMJM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. «9i
nesduni, ees ^uid Itceat quidve non liceai comnio- a cenius. Per tous hoc ergo» quae proprils recloribus
jiere, non his consensuin prxbere debemus. Quis- carenl, eodesiat folurous innoieseai» ot nolius stbi
qmsTeroconatusfuerit ienUreprohlbila,seiiiielcen* spe aliqua forsiun blandltus llludat. Datum u
auram aedia apostolicae mioime deftitnram. Qii« enim Kalendaa Auguatas , Floreotlo el Dionysio mmu*
sola admonttionU auctoriute uon corrigimtta ne* libua.
cesse elt per fteveriutem congruentem regulis ▼indi-
XXXYI
EPISTOLA PAPiE LEONIS
ADVKBSU8 EUTTCHRTEM CONSTANTINOPOLITAN(}H ABBATEH,
Qui Verhi tt eamii unam ausu$ tit pronuntiare naturam , dum eomtat in Domino Je$u
"Chrieto unam penonam noe confiteri in duabue naturie^ Dei eeilieet atque Aomtnu.
Ollectissimo filio Eutycbeti presbytero Leo epi- B ambigimus auctorem caibollctt fldei Dominom tibf
scopiu saiutem in Chrlsto. in omnibus adratorum ; nos aulem » cum plenius
50A^i^^li^*i">>^^'*^ ^v^^^l^^t^iiis^te^^^l*»^ quorutn boc Improbitate flat potoerimus agnoscere,
retulisti quod Nesioriana baeresis quorumdam rur- necesae estt auxilianie Domino, providere, qiiateiins
aus slodiis pullularet. SoUicitudinem tnam ex hac uefandum vlrus dodumque damnatum radicitns pos-
parU iiobia .placoisso rescribimos » •quoniam Index ait exstingui. Deus te custodiat ineolumem, dilectio*
aiiiffli tui eai aermo qoem anmpsimus , onde non aime fili.
— — ^— tii ■■ ■ ■ m »■ ■■ ■ ■ ■ ■» ■ ■ ■ I ■ ■■■■■■I. i.i— ^^» , , ■— — —
XXXVII
BPISTOLA LEONIS PAP^
AD FLATIANUM CONSTANTINOPOLITANUM EPISCOPUM,
Ubi queerit quod Butyichee eontra fidem catholieam eentiens a eommunione Eecleeim ab eo
fuerit eeparatui.
Dllectisaimo (rairi Flaviano Leo. C nlssima nobis retatioiie siKnificei, quid conira anii-
Cum Chriaiianiastmus et cleraenlissimus impera- quam fidem novitatis emerscni, quod severiori sen-
tor sanct« et laodabilia Adei, pro Ecclesiaa caibolie» lentia digiiom ruerii vindicarL Nam et
pace aoUicllua, ad noa scripta tranamiserit de his moderaiio ct reiigiosissimi prhici|»is fides niulum
i|uiapiid Toaperturbailoniasirepitimi commoTemnt, ii«>liis soiticitudinein Cbristian» paeis inducuiii, ui
mlramur fraiernitotem tiiam quid lllud scandali Aiit ampuiaiin dis^ensionibos fldes caibolica ioTlolatn
nobia ailere poiulsse, ei non poiins procor.isse iH servetiir, et, his qui prava defenduiit ab errore re-
primitna nos insiniiaiio tuae reiatloiiia inslrueret, ne vocaiis. nostra aiicturiiaie, qiiorom fitles probaia
rerura gestarum fidem possemiis ainbigere. Aecepi- fuorii, muniantur. Ncc aliqua poierii ex bac pane
luua enim JibeHum Eotycheiia presbjleri, qui ^e difflcuitas afferri, cmn nieiiioratus presbyier liiiello
queritur accusante Eusebio episcopo imnierito com- proprio sit professus paratum se esae ad corrigen-
inuiiione piivalum, raaiime ciim evocaium se ad- dum, si qiiid in se fuerit invenium quod reprehen*
fuisao teauiur» iiec sui pnesentiam m deuegasse» sione sit dignum. Decei enim in ulibus causis lioc
adeo ot in Ipso judiciii libeiium appelknionis se maxinie provldori, ot siiie atrepiiu concertationQin
useral obtulhiae, nee tomon fuiase ausceplnm; qim ei cbatitas cusiodiatur, et veritaa def^odatur, fmier
ratione compulsus slt ul coniestaiorioa libelius in D eliarisslme. Et idei) qtiia dileciio tua de Unia cnasa
Conatantlnopoliiana urbe proponeret. Quibua robua nos videt necessario esse sollidtos, quam pteni^ime
intercedeiittbtta necduni agnoscimus qua )ustitia a et liicide universa nobis, quod aiite facere debiilt»
coinmunione Ecdesl» nierit separalus. Sed respi- indicare ftoiinet, iie inier assertioiies partium aliqtia
cieules ad cauaam, facii tui noase volumaa rationem, ambiguiiaie f:illamur,et dissensio, quae in suis initiis
et usque ad noatram notltiam cnncta deferri ; qoo- aboleoda esi, iioiriatur, cum In corde uoairo obser-
niam noa, qul sacerdotum Douiini maiara volumus vaUiia» Deo inapirante, permaneat, neconstltutioiies«
esse judieia,nibllpoasufflusiiicognili4 rolms in enjus- venerabllium Pairuiu divlnitus roboratas et ad aoii-
quampartispr»Judiciamdeaiiire,priusquainuniversa diiaiein fldei pertinentes prava cujusquam inlerpre-
qumgesu annt veracicer audiamua. Ct ideo fraterniias laiione violeniar. Deus le incolumem custodialy flra-
lua pcr idoneaas raaxime aptamque persooam ple- ter charissime.
EPtSTOLA DECRETALIIIS. - LEONIS PAPJE.
RESCRIPTDM FLAVIANI CONSTANTINOPOLITANI EPISCOPI
AD LEONEM URBIS ROHiE PAPAM.
Doiniito beaiUftinio jimabili palri Leoni Flavianus A el archimandrites. quiquasi noatra religionis seciaoi
sapiebaty ei banc praeferebai , Nestorii autein iin|»ie-
in Doiuino aBteriiani salutem.
I. De iubdoti houii insidiis^
Nulla res diaboll ? enena rompescit, nec contiiiet
inorttferas ejus sagittas : sursoro enim atque deor-
sumperrolans querit quos possii occidere, quos
fMKssii separare» quos possii de?orare. Propter qoam
rem f igilandum est, ei orationibus atque Deo opera
danda es t ul fatnu inqnisitiones evitare pos!»imu8;
Ueeel auCem sequi Paires nostros, nec • comniuure
«toQnlUoiiem eorum perpetuam, qoorum seeondum
Scripiaras didicimus regulam. Depositis ergo fleilbus
et laerymis, quia sub me clericus degens invasus est
a fero daemone, et non potui eum liberare nee au-
ferre de tali lupo, qui aoimam meam pro illo paratus
tatem confirmabaty et succingebatur pro Nesmrio
roilitare in pugna, qui conlra Nestoriom paraliamr.
Trecentorum autem decem et octo sanciorum Ta-
triim de iide expositionem ractain ad Nestoriuni v«i
ad slmiles ejus, cui omnes assenserunt, teniavit
avellere, aniiquam impil Valentini et Apollinaris re-
parans sectam, et non timoit preceptum veri Det di-
centis : QiiiciiJ^tte scandatiMaveril wmm de pusUUs
tilu, es^jfedii d «1 mola atinaria oitigetMr collo ejus^
ei dmargatwrin profundum maris. Verecondiani au-
tem omnem adjecit, et quam gerebat infideliutis peU
lem excussit. In sancta synodo asserebat instanler
dicens Doroinum nojitrum Jesum Christum noii opor^
eram ponere, quomodo raptus est, quomodo resiliit B terecoufiieri de duabus naturis post homanam sas-
a proposiio divino et ad illum cucurrit qui perdere
consuevit, prxcepta Patrum declinans^ et constituta
•omm despicieiis, jam incipio enarrare.
H. De fraudulenta subtititate haretieorum,
Suni enim quldam, veste sua oves signiflcantes,
Interius raptores lopi, qoos ex frueiibus eorum de-
bemus agnoscere. isil prima fronte videniur esse de
uuaero nosiro ; sed iion sont de nuroero nostro : si
eiiin»de numeronosiroessent, iiobiscum mansissent.
Qtiando autem coeperint assumere impieiatem, illud
qiiod occultabatur in illis aperitur, et dolus onnis
fit manifestus 52 omnibus ^. Inveniuntur autem in-
linn« fidei bomines, et quidivinas lectiones nesdant,
et secum eos in perdiiioneni praecipitant,^ dissipantea , , ^^
ei vituperantes Pairuro discipliiias, et relinquunt ^ quibus litieria doemmus et prttsbyterto illum esse
ceptionem» curo a nobis unius subsunii» et unius.
person«cognoscatur,neque carnem Domini coessenp
tialemnobls subsistere, tanquam es nobis suseeptani,.
et coadunatam Deo Verbo secundnm substantiami.
sed dicebat Virginem quidem quas eum genuit^secun-
dum cnrnero consentivaro <* nobis esse : ipsuro aur
tero Doroinum non suscepisse ex ea caraen consen-
tivam nobis» sed corpos Dorotni noo esse qnidem
corpus boroinis , huroanum vero corpns eise quod
e»i ex Virgine, omniuro Patruro eipoaitioiiiliua eon-
tnria sentiens.
IV. De exeommunkatkna f jw jnsiisiJM.
Sed ne roulta dicens longamfaciaro epistolam, oiim
qoidquid egeDroua roisimus ad beaiitndinem vestram.
Mioeias Scripturas ad suaiu perdiilonem : qiios de-
l^emiis prsvidere et a quibus roultoro cavere, ne in
inaliiia sua aliqui occupati concidant de sua firmiute.
Afuerum c ejtim iinguam suam quasi serpenfM, et ve-
vtnum jn /ii6its habent quau aspides^ de bis propbeU
clamavit.
IIK De blasphemiis Eutgthelis^
Talis nobis liuiyclies emerslt , quondam presbyter
■ In caeteris prster Alv* : neque.
^ In reliqiiis, prxier Alv.^ /f/ omntdifs moiil/esltts.
c iEin., Bibl. Reg., Esc. 5, 4f, Exacutruut.
nndaturo, qoia sic captQs est, et jussimua euro cum
roooasteriis nullaro babere rationem » ei exclusimos
eom a eoromunlooe nostca, nt sanctiias vestra, boc
cognoscens quod circa illuro acturo est, omnibus
episcopis sub beatitudine Testn agentibus inanife*
sura dignetor illius impieUiom, ne nesciemes aliqttl
quid ille sentlrei, quasl ad orthodoxuiu, vol per litio^
raa vel per aiiqoam conjuoctioiiem loquaiitur*
<* Rectios einiMubiUmiialem^ licet eodem senso em-
satUiHm inUlligant Codices*
XXXVIII
EPISTOLA LEONIS AD FLAVIANUH BPISGOPUlll.
Contra Euiychetis perfidiam.
micctissiino frairi • Flaviano l^. D L Q^od ignoraniia sanciarum Saipiurarum Eutgfke
S3 Lectis litteris tus diiectlonis \ quas mlrarour
ruisse um seras, et geslorum episcnpaliura ordino
recmsilo, iandein quid apud vos scandali contigerit
tiif|«ie contra integritatero fidei exortum fuisset agno-
vinios»etqo» prius videlMntur occiilla nuiic nobls
paluerani.
tem hmreticum fecerit,
Quibns Eotyches, qui presbyurii nomine bonora-
bilis videbatur, muliuu iroprudens et nirois imperitus
osteodiior , ul etiaro de ipso dictum sit a |NroplioU :
Noluit intelligere ut tene ageret : imquilaiem mei^iu-
tus esi in cubiU suc, Quid auceio iniqcios quaro iropia
« Bbl. Rcg., Esc. 4, Patri.
^ In rcliquis, pr «ler Alv. Lectis diiecllonis tuee iiueris.
eaS COLLECTIO CANONOII S. IStDOnO IltSPAL. ASCR1PTA.
«apero, €t »*pieniioribns doctlaribnsqoc non cedcrcT A Apostnlum diccirtem : Abrahm dieim nmt pretmuitH
Sed in banc insiplcnlfom cadiint qnl, cwn ad cogno*
sccndam ▼cntatcm nliquo Impcdiuntur (kbsiacolo^
flonad propbcticas voce«,non ad aposiolicas liitcras,
non ad cvangdicas aucloritates, sed ad semctipsos
! recurrnnt , et itko m^gistri erroris exisiunt , quia
vernatis dlscipull non ruerunt. Quam cnim cnjdi-
lioncm de sacris Novi et Vcierls Tesiamenti paginis
acqoisivii, qui ne Ipsius qnidem symboll iidtia com-
prcbendii; et quoTd per totum muudiun omni regeiie-
ratorum voce dcproinitur , isllus adhuc seiiis cordc
non capiuir?
11. Contra cct qu\ in Huos fihoi dispeniationii domi-
nktP mjf^tteriuni Mcindere molmnlur,
Ncsciens igiiur quid deberet de Verbi Dei incama-
ues, el si?mi»f eju$, Non dicii ct seminlbufi, quasi is
niuUis, sed quasi in uno et spmini tuo, quod cH
Christus. I-ai:e quoque praedicaiionem interiori ap-
prebendi«set audiiti , diccntis : Ecce vir§o in nterQ
accipiei^ el pariet /Sltum, el vocabunt nomen eju^ Lm'
maimel^ quod est iittcrprctatuni nobiicum Deue : cjus-
dcmque propbeue (Ideiitcr verba lcgisset : Pmr na^
tm eit nobii, filiui datm eit nobii^ cujui potatai super
humeroi ejut, et vocabitur ^ nomen ej^ue magni comiUi
angelui, admirabiU» comHiariui^ Dtui [orUi^ prwcej^i
padi, pater futuri iwcuH. Nec frnslratoric ioquens iia
Vcrbuin diccrii carncm facturo, ut edilus utcro vir-
ginis Cbristus bubtrct foriiiam bominis, et non babe-
rct maierni corporis verilalem. An fortc idco puuvil
tione senlire, nec volens atl promercndum lumen in- B jDfomiiium nosiriim Jc8ura.Cliri8\uni non nostrae cssc
. - ■.•.*■
leingcntiJe in sanclarom Scripturarum tetltudinc
rat/brare, illam saltcm commonem et • indiscrclam
ronfesslonen sollicito rcccplsset aud^tu, quam fide-
Hum universitas profiicinr crcdcre se in Dcnm Pa-
irem Omnipotcntem et Jesnm Cbrtstiim Filium cjns,
qni natns cst de Spirlla sancia ex Marln Virgine.
Qulbiis iribus sentemlis omninm fcre baerettcorum
macbinae dcstTmifltur. Cnm enlm Bcus ei omnipo-
lens ct Paier credllur, sempllemn^ ei«lcm Filius de-
monstraiur, in iHo a Patre dillerens, qnia de f)co
Dciis, ct «<e omnipotrnie omuipotens, dc «tcrno natns
cst coailcrnos, non posicrior tempore, non inferlor
potestatc, non dissimitis gloria, non divisn^ esscntia ;
idcm Tcro sempiterni genitoris nnigeniius sempiter-
iiaiurae, quia missns ad beatam Mariam angclns ait :
Spiritui ianctui iuperveniet in te , et virtue AUiiiimi
obumbravit tibi; ideoque, ftfod naiceturextt ioactum,
vucabitur Fiiui Dei; ei quia coiiccpiiis virginis divini
fuli operis,. non de iiaiura Goncipieiiiis fueril caro
concepti f Scd nim ita a nobis Intclligciida est iUa gc-
iipratio singulariicr mirabllis, ct mirabiliter singttla»
ris, ul per novilaiem creilionis proprictas remotn
sil generis. Fccunditatcm cnim virgini Spiritus san-
clus dcdil ; verila.s auiem cusporis sumpU de cor-
pore est, ct xdiftcaute sibi Sapieulia domum Vcrbum
caro faclum cst et babilavii in nobis, boc esi \n ca
carneqiiam suscepit ex bomine, et quam spiritus viiac
ralionabilis « aiiimavit.
■ wv«.. -~»^ -w — , „ „- . iaUUIIdUlll9 ^" tfllllllUTI».
nus nains cst de Spiriiu sancie ei Maria Virglne. C m^ Contra eoi qui paaibHem dioinitaiem unigeniti
Qme natftliai temporalis illi iiatlvitati divinae et sem-
pilcrii» nihll minnit, nibil contultt, sed toiam sa
rcparando homini, qui erat deccptos, Impcndtt ; ut
fl mortem viiiceret» et dlabolum, qnl habcbat RMrtis
impcrium, sna viriiiie destrueret. Non enlm sar>erare
posscmns peccati et mortis anctorcm , ntsl natnram
nostram iUe sosciperet et snam faceret qncm ncc
)icc!fcatum contaminsre ncc mors potuit delinere.
Ooncepins qul|>pe cst de Spirim sancto itttra utcrnm
vlrginls mnlris, quae iHum ita salva ▼irginlc^tle edidtt,
qiicmadmodiim salva virginitate concepil. Sed si de
lioc CbrlstianH! fltlci funte purissimo sincemm intel*
lecium haurlro non poterat, quia splendorcm per-
splcoap vcritaiis olicasrationc sibl propria tenebrabat.
r tVit audent aaerere,
Salva igitur proprielate ntriusque natur» et In
unam cocunte personaiu , suscepta est a majestaie
humUitas, a virtute inflrmius, ah scicrnitatc mortali-
tas, et ad' resolvendum conditionis nostr» debiiom
natura Inviolabilie naturae cst nnlia passibill, ut quod
■ostris remediis congruebat iinns aique idein inedia-
tor Dei et hominum bono Cbristus Jesus et iiiori
posset ex ono, et mori non posset cx altcro. In intc-
gra ergo vcri bominis pcrfcclaqne natura terus natua
est Deiis, totus in siiis» totus in noslris. Nostra au-
rem dicimus qnai in nobis ab Initio Crcator coiididit
et quae reparanda susccpit. Nam itla qtiae deceptor
intulit, et bonio dcceptus admisit, nulluin habuerunt
B|IICUir TCrHail» WUtiCHlMUIIC OIUI piVffiaa vo»w%imwum% IIIIOII», C» ■•UIIIU UV\.cp»uo ouiiiroi«, aiuitMiii ••-wwvw »..-
doctrln» se evangelicae subilidisset dicente Matthaio : in Salvatore vcstigium. Ncc quia communioncm hu-
Lf6cr generationii Je»u ChriiU fiUi David, filu Abra
kam. Aptstolicae quoque praedlcationis cxpeiiiaset
Insiruclnm, ei legcns in Epi^tobi ad Romanos : Pau-
lui eertui Jeiu Christi vocatui apoitotui, ugregaiui in
Krangelium Dei , quod anie promiierat per prophetai
iuoi in Seripturii ianctii de FiUo iuo , qui factui eH
ex iemine 5ft David iecundum camem, Ad propUcti-
cas qiioque paginas piam solliciiiidiiiem coiiiulissci
inveulcns promissionem Dei ad Abrabam dicentts :
In iomne tuo benedicentur omnei gentei, El ne de bu-
)us scmlni^ propiictate dubitaret« seculus fuissct
• Ek Mm. ol Biiil. Ueg. In caleris, diVre<am.
> iu Cifetvris» pij ler Aiv. voeabuuu
manarum subiit inflrmiiatum» ideo nostrorum fuit
particeps delictorum. Assumpsit formam scnri sine
sorde peccaii, bumana augeus» «livina non minuens;
qiiia exinan tio iHa qua se invisibilis visibilem prae-
buil, et Crealor ac Ddmiiius uninium rcrum uuus
voluit esse mortalium, inclinaiio fuit miscratiouiSt
non dcfectio potesiatis. Proinde qui niancns in Corma
Dei fecit lioiiiinein , idein iii forma scrvi factus est
hoino. Teiiet ciiim sinc dcfectu proprictaiem suam
utraque naiura ; et sicut formam scrvi Dei forma uon
ademit, iia fiinnam Dei scrvi fonua 000 luinuiu
c £sc. 4, Urg., Ger. ^raftona/i^.
«^^ EWSTOLiB DECRETALRS. ^ LEONIS PAV/R. m
quift f 1orlabat«r diabolus beniiieni tua fraaile de^ A emKplaoii. Qnein iisque siciit homiiieni diaboli len-
t«t dstutia ; eidem siciii Oeo angcliea f:imolantur of>
cepCiim divtnls rarnisse mnnerilHia, ei iminorialitaiis
idolo Diidaliim dnram mnrlia aiibiisse sf^ntentiam,
'seque in roalis anis qnoddani de pratYartcatoris cnn«
r>rti«» InYeiiisse solatiiim, Deum qnoque, justitl«
ejugeole rationo, erga liomiuero, qnem tnnib bonore
eimdiileral, propriain muiasatt senteiiliam ; opns fiiit
secreli «^ dispensaiione coiisilii, ut iiicoinmolabills
Doua, eujua To!unus noo putest sua benigniute pri*
vari , priuian erga noa iiieiatia snm dispensationero
sacratnenlo occuliatiore ^ coinpleret , et homo dia-
ba'ie« iuiquiiniia verautia acins iii cnlpam coutra Dei
pn«penitiiiM non perirei.
IV. Coiilrn «oa qni iii dmaku» nafwrii CArtsll itwip^
rameHtum vtl confu$umem argumentaniur.
ficia. Esurtre, sifire, lassescere, atqiie dorniire cvi-
denfer humaniim est ; sed quinqne pantbiis quinque
millia bomiouin saiiare, ct largiri Samaritan.v aquam
viTain ciijiia bausins bilienii pnestet ne ultra Jam
sitist, snpra dorsiim maris plantis non dcsidemibus
ambiilare, et elationes fluctnuin increpata lempesinte
ronsternere, sine amblguitnie divinum esi. Sictii
ergo, ut muUa praeteream, no.i ejnsdem natnrx est
ifl<>re miserationis alTeciu amlcum morluum, et enm-
dem remoio quadridiianaB aggere srpuliiirar ad vocis
impetiain excitare redivivum, aut in cruce pendere,
ei in nnctetn luce ronversa omoia el«menia ircme-
fatere, aut rhivis transflxum esse, et paradisi porlam
logreditur ergo ba*c luundi inGrma Fiiiiia Dei, de B a^ i- i . • • - / .
,...•. , . » » ffdeit jatroni apenre; iia non ejusdem naiurx cst
ccalesti scde deaceiideiis» et a paierna glona non re-
cedens, novo ordine, nova nativiute geoeraius. Novo
ordine, qoia iuvisibilia in sula visihilis faaos est io
noatrls; inconiprebensilMlis voluit coniprebeiidi ; aiiie
lempora manena CGepit esse ex tempore ; universita-
tia Dominua serviiein fornam obumbrau majesutis
swe inmenaiute suacepil; iropasaibilia Deus non
dedignatos cat bomo esse passibilia, et immorulia
roortia iegibiia subjacerc. Nova auleiu nativiute ge-
neiaios» qoia inviolata virgioitas concupiscentlam
sescivii, et cainis materiam ministravit. AsaumpU
ea& de roaire Domiiii naiura, non colpa; nec In Du-
nino Jesu Cbiisto ei utero virginis 55 gcnito, quia
naiivius est iuirabilis, ideo niistrs est naiurse dissi»
dicere : Ego et Pater unum snmiif, et dicere : Paier
major me eet. Quamvls eiiim in Domino iesu Christo
Dti ei liominis uiia persona sit, allod umen est unde
In iitroqiie comniunii? est contumelia, aliud unde
commiinis e.>t gloria. De nostro enim ilti est minor a
Pntre humanius, de Paire illi eat acqoalia cuiu I*afre
divinitas.
V. Conira eos qul eetleetem^ aut atterint eujueeunaua
emHiantuB eriitere fO'mam «ervt, ^noin ex no^ oa-
snm|Mtl, intamianda a$eerun$.
Propter banc cr^ uouiem peraonae in ulraque
naturt intelligendam el Fiiius homiois legitur de*
scendisae de codo» euro Filius Dei carnam de ea vir-
gine, de qua esv natua, asaninpserit ; et rorsus Filiua.
wilis» Qui enim veros est Deus, idem verus eai ^ Dei eruciftius diciiur ac aepnltiia, eum baec non In
homo : ei noUuiii esi in Lac uuiiate meudaciuro,
dum iiivicero sunt et homilitaa boniinia el aiiiludo
«leiutia. Sicut eniin Deua non rouutur roiacraiionet
lu hoiiio oon consumitur digniuu. Agit enin uira-
qne forroa eum alterins communione quod propriun
cat» Verbo scilicet operante quod Verbi eat, et came
eiaeqnente qnod earnia esi. Unum lioram coruacai
niracttlis, aiiod auccombii iiijoriia : et aicul Verbwn
nb cqualiUte paternaB gloriae iioo recedii, iu caro
moraro noatri geiieria non relinqiiit. Uiiua enin
Idonqoo eat vere Filiua Dei, el vere hominii Filios :
Oena per id qood in principio erat Verbum, et Ver-
bnn erat apud Deuin, et Deiis emt Verbom ; homo
diviniuu ipaa, qua UnigeniMis coosempiumua ei
conaubauntlalis esi Patri, sed in naturc bnmaMe sit
inGrinitate perpessus. Unde unigenilum Filion Dci
cruciliiun et scpuliun oronea eiian in symbolo con-
fltemor, aecondom illud Apoatoli dictom : Si enim
cogtwuittentt Rnn^rnnm Dominum mo/eafaiii crnd-
fiximnt. Cum auteroipse Doroiiioa noaterntqoeSnU
vaior fldcm disclpnlorom soia interrogaiionibna em-
direl: Qufm, inquil, dkmnt kamimee eme Fiiium
/wmmii? Cumqneilli diverano [6iM. Aef., dlviaas]
alioram opinioneo reuiuissoni : Foa nniim quem me
lUeitUeueT ne nliqno, qui ann flliiia bominis, ei
quem in forroa aervi alque in veriiate carnis aspiei-
per id quod Vtrburo caro factuin est, et habiuvii iu n tia, qoem oie esse dicilis? Ubi beatua Peirus divini.
iiobis: Deus per id quod oiiMiia pcr ipao^ii facU buni,
ei aine ipao factuni esi nibil ; bomo iier id quod fa*
cius e»i es mnliere, facius snb legc* Naiiviiaa carnia
ninnifeautio esi luunann iiaturm : pariua virginia
«liviiia: esi viriuiis indicium. Iniautla paryuli osien-
dilur buttiiliuie cunarum, magniMido Altissinii de-
clnralnr vociiwa aiigeioroin : aiiniljs cst radimentia
iKHninnm , quein llerodea impie moiitur occidere;
ncd Dooiinua est onmium, nuem Magi gaudent sup-
fkliciur adoraie. Jam coni ad praecursons sui Joamiis
baptiamnm venil, ne laierel quod carnis velaninie
diviDiUa tegeretur, voi Pairis de coelo intoiians
diiit : Iftc ett Fitiut meut dilectttSt in quo mi/ji bene
• Bibl. Reg., decreti.
tus inapiratua el confeaslone sua oinnibtia giHiitban
prcfuturus : Tu ra, inquit, Chrittut FiUu» Dm mL
Necimmerito beatuaesl pronuniiaina a Doiiiiim, ci
a priiicipali petra soii«liUUm el virtuiia traaii el
nominia, qui per revelalionem Patria eomdem el
Dei Filium esi confeasua ei Cbriatum, quia onun
lioram sine alio receptum noii prodcrai ad salnlen,
et asqualis periculi eral Domiuum iesum Cbriaium
aut Deum laniummodo aine boniiiie» aui Mne< Deo
solum bomiiicm rredidisse. Posi resurreetioneni
vero Domini, qiiae uiique veri bomiius fuil, quin noo
aller esi resosciiatus quam qui fuerat craciflsus el
mortutts, quid aliud quadraginta dierani iitora ge-
^ iEm., Bibl. Ucg., I^^sc. 4, occuitiore.
699 COLLEGTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASGRirTA. 700
Mum 681, qttam iit fldei nostrae Iniegrius ab omnt A «xni ^vt teUimomm daa^ Spiriiui^ 0 aiwi^ H •aw-
caliglne mundareUir ? CoUoquens enim cum dt6Cipu-
lis et coliabiians, atque convescens, et pertraciari se
dHigenli coriosoque coniactu ab eis, quos dubietas
prjBStringebat» admitienSf Ideo et clausis januis ad
diseipulos introibat, ei (latu suo dabat Spiritum san-
ctum 9 ,et donato iiitelligenlis lumine sanciarum
Scripiorarum occulia pandebau Et rursus Idem vul*
iius lateris» flsuras cla?orum, et omnia recentissiin»
56 pas>ioni8 sigiia nionstrabat, diceOs : Videte ma'
uui nutu el pedetf quia e§o tum. Palpate ei videie^
quia tpiritu» carnem et oua non habet^ neul me videdt
habere ; ul agnosceroiiir iii eo proprieias diviiiae bu-
mouaequti iiaturae individua permanere, et ila scire-
inos Yerbum uon hoc esse quod carnem, et unum
Dei Filium el Yerbum confiieremur el carnem. Quo B iniror Um absnrdam lamque penrersam |>roresno-
^MJs, el tret umum euni; tpiriiut uiigue tanelifniiia*
iiti, et tanguit redemptionit, et aqua baptiimmtie^
Qu» irta unum sunl et individua maiient, nibtlqiie
eorum a sua conneiione sejungitiir, qnia Eocleaia
caibolica hac fide vivii, liac proficit, ut in DomMio
iesu Gbristo necsinevera diviuiiate buroaniUs, nee
sine vera credalur huroanliaie divinius.
Yl. Contra eot qui duat tiuidem anie adunatumem no-
turat Domiui detirant^ unam uero pott admiQtionem
con/in^nnl.
Gum autem ad interloculionem eiaminis vealrl
Eniyches responderit dlcens : Conflteor ei doabiis
naturls foisse Domlnum nosiruin ante adanaiionem»
post vero adttnationem unam natoram confiieor;
fldei sacramento Euiycbes isie nimium aestimandus
est v:icuus, qui naturam nostram in Unlgeiiilo Dei
nec per bumiiiutein inorlaliiaiis, nec per gloriam
rciiirrectionis agnovit» nec senieniiam beali apostolt
ei evangelistae Joannis espavit dicentis : OmArs tpi-
riiut qui confitetur Jestan Chrittum in earne venittet
ex Deo esf, et omnit tpiritut qui toltil Jetum ex Deo
non esl, et hic ett Antichrittut, Quid aulem esl sol-
\ere Jesum, nisi humjinaro ab eo separare natoram,
cisacramentuffl, per qutd unum salvati sumits, im-
pudentissiinis evacoare flgmentis? Callginans [Bibl.
Heg.^ caligans] vero circa natoram corporis Chtisti
necesse est, ut ettain in passlotie ejos eadem obcae-
catioiie desipiai. Nam si crucem Domini non piiut
nem nulla jodlcantittm increpatioue reprehensam, et
sermonem nimis insiplentem iu omissom, qoasini-
bH quod offenderet esset aodilum ; com Um impie
duarum naturarum ante htcamationem Unigenilos
Dei fuls.te dlcaiur, quam nefarie, pfjstquaro Yerbun
caro raciotii est, natura in eo singularis asserltor.
QiiiKi ne Euiycbes ideo vel recte [Etc. 4, certe] vef
totmbiliier acstiniet diciom, quia nuila veslra es»
sententia conruutum, dileciionls lu£ igitur diligen-
tiam coinmoiiemus, frater charissiroe, ut si per in-
spirationem misericordtaD D«%l ad saiisfactioneni'
causa perdiicitur, imprudeniia homiuis imperit»
etiam ab hac seosus sui macula per te purgetur. qot
quidem, ut sicut gestorum ordo patefecil, bene cce-
faisam, et suscepium pro mundl salule suppliciom G perat a sua persnasioiie discedere, com ei vesira
iperum fulsse non dubliai» cujus credit morteui agno-
scat ei camero, nec dilflieaior nostri corporis homi-
iiem qoem GoghMScil fuisse psslbHem, qoouiam ne-
g.«tio verae camis negailo e»t etiaiii corporeae passio-
iiw. Si ergo Chrisiianam soscepit fideni, et a praedi*
caiione Evangelil suuro iion avertii audiiuin, videat
<|tta natura iransfiia clavis pependertt in erucis
ligno, e( aperto per militis lanceam laiere crucifixi
ittielligat, oode sauguis ei aqua fluxerii, ut Ecclesia
Dei ei lavacro regenerareior et pocolo. Auiliat et
beaium Pelruni aposiolum praedicantem quod san-
cilficatio spiritus per asperslonem fiat sanguinis
Cbristl ; nec transiiorie legai ejosdem apostoli verba
dieeniis : Sdeiitet quod non eorruptibiiibut argento et
sententia coarcUtos profiteretur se dicere quod ante»
non dixerat, et ei fldel acquiescere ciijus prlus futsset
alienus : sed cum anathematizando Inipio dogiiiali
noluisset prasbere consensum, intellesit eum frater-
nius vestra in sua manere perfidia, dignumque esse
qui Judicium condemnaiionls exciperet. De quo si
fidellter alqiie utiliter dolet, et qiiani reete moia sii
eplscopalis aucioritas vel sero eogooscei *, vel si ad
satisfactionis plenitudinem omnia qii» ab eo niale
sunt setisa, viva voce ei prxsenii suliscriptione
damnaverit, non erlt rieprehenslbitis erga corret*turo
quantacunque miseralto, qoia Dominos noster veros
est bonos pasior, qui aiiimam suam posuii pro ovi-
Ihis soiSt et qul venit animas boininum salvare, non
eitro rMfsmpli etlit de vana vettra eonvertatione pa-- D perdere, imiiatores iios vult esse suae pietaiis, ot
terHm traditionitf ud pretioto tanguine, quati Agni
iueontaminaii et immaeuiati Jeeu i^hrittL Beail quoqiie
apoaioli Joannis testimonio non resisiat dicentis :
Et tanguit Jetu Chritti Fitii Dei mundat not ab omni
peeeato, El iteram : Hme ett victoria quee vicit ttiim-
dmm^ pdet nottra ; et quit ett qui vicit mundum nisi
qui eredit quoniam Jetut eu Filiut Dd? Bie ett qui
venit per aquam et tanguinem^ Jesut Ckrittut : non in
aqum tolum^ ud in atpLa et tangtdne^ et Sphritut ett
qui tettifeatur^ quoniam Spiritut ett veritat^ quia tret
peccanles quidem justitia coerceat, eonversos a«-
lem rolserioordla non 57 ("epellau Toncenlm ^fru-
ciuosissime fides vera defenditar quando eiiaro a
secuioribiis suis oplnlo falsa damnatur. Ad oinnem
vero eaosam pie ac fidetiler eisequendam fraires
iiostros Julianum episcopum et Renatum preshyie-
ram, sed et flliom nostrum llilarum [Bibi. lieg.^
Hllarium] diaconum vice nosira direximos, qoibos
Dulciiium noUrioni nosirum, cujus nobis fides esi
saepeprobau, sociamus, eonfidentes adfuturutn divi*
* Itt reliqttis, praeler Alv.« cognotceret,
^ lu reliquis, pracier Alv. : Tunc emm demum (ructuotitwue»
701 EPISTOLiB DECRBTALES. — LEONIS PAPiE.
Miaas aniiliam, vl is qui emTerat damnau tenm A et Proiogene ?irie cl.irissimis con^ulihuf ,
sui pra^iute salvelur. Datum Idus Junias, Asierio cccclixxti.
arra
XXXIX
EPISTOLA PETRI EPISCOPI RAVENNENSIS •
AD EUTYCHETEil PRESBYTERUM.
Vbi eonira tjus erroret illi apto txemplo refpondeL
Dilectisimo et merito honorabili fllio Eutyclieti
presbytero Petrus episcopus.
Tristis legi tristes litteras tuas « et scripu m<BSU
mcerore debito percocurri, quia sicut nos*pal Eccle*
sianin» aacerdotum concordia , iranquillius plebis
gaudere facil gaudio cosiesti , iu nos aflligit et de-
jicit fratema dissensio « prapsertim cum Ulibus oria-
lur ex causis. TrigiiiU annis huinanae leges hunianas
bus confltentur, et sacerdotes , qui sit qui virginali
pnrtu de Spirito sancto natns est» dolenda Jnlerro-
gaiione disqoirunt. Cum vagitum darei Jesus in cunis,
Gloria tn excelm Deo ccelesiis clamabat esercitos :
et modo quamlo in niMiiine Jesu omne genii flectitnr
Gcelestium, terrestrium et inlernonim, originis ei
quacstio commovetur. Nos, frater, cum Apostolo di-
cimus : Eisi noTimus Jesum secundum carnem, sed
adimont qiissiiones. Christi generaiio » quae dlviiia B nunc jam non novinius, nec pos<umus injuriose re*
lege scribitur inenarrabilis, post tot svcula dispuu-
lione teineraria ventilatur. Quid Origenes principio-
rijm scroUtor incurrerit, qoomodo Nestorins lapsos
cst dispoiansde naturis, non latet prudentiam tuam*
Magi Je^om in cnnabolis Dominom mysticls muneri-
• Esc* 4, Tol. I, Narbonmm.
plicare, qui jubeinur bonorem dare» et tiiiiorein red-
dere, et ezspecUn*, non discotere qiiein judicem
confliemor. H»c in omnibos respoudi, fratcr, lilieris
tiiis.
XL
EPISTOLA PAPJE LEONIS AD EPHESYNAM STNODUM
In qua provoeat eongregatos epieeopos Euiychetis blasphemias eondemnare»
Leo episcopos sanctae synodo qiis apod C ®< soperfloo bonorabiiem ▼isom,qiil nolla aiict<>riuie
cordisornaviteanltiemseneetoils. Yenim quia eiiam
uiiuin non est negiigenda coratio, et pie ac religioso
Cbristiani^simos imperator halieri voloit episcnpale
conciliom, ut pleniore jodicio omnis possit error
aboleriy fratres nostros Joliaoom episcopom, Reoa-
lum presbytenim, et fllium meom llilarum [ Btbi,
Reg.^ Esc, 4, Hiiariom] diaconnin, eumque hls Dulci«
tiuin noiarium probaiae nobis fldei misi, qui vioe mea
sancto conveiitui vestrs fraieruiuiia intersint, el
ci>mmuni vobiseom senlentla, qoas Doittlno aiit pla*
citora constitoant : boc est, ot primitos, pestifero
errore damnato» eiiam de ipslos qiii imprudenler tr»
ravit restituiiooe tractetor, sl umen doctriiiaa ve-
riiaiis amplectens seiisos btf»reticofi»qoibos inperitia
Kphesom eonvenlt.
Religiosa clementissimi principis fides sciens ad
siiam gloriam maiime periinere, si inira Ecclesiam
f atholicam nollius erroris germen eiisorgeret, haiic
reverentlam divinis detolit institutis, ut ad sanciae
dtsposilionis efl^ectum auclfiriutem apostolictt sedis
adbiberet : Unqoam ab ipso beatissimo Peiro cope-
retdeclarari quid in ejosconfesslone laodaiom sit,
qnando dicenli Domino : Quem me em dicma Ikomines
filimm liontinisf varias quidem diversorum opiniones
diaeipnri mi^moraront. Se<l com ab eis quid ipsi cre-
derent qo^rcreiur , princeps aposiolonim plenitodi-
nem fldei brevi sermone coinplexiis : Tu es, inqoit,
CAnsros Ftfivs M rivi. Iloc est : To qiii vere es fiJius .
liominis idem vrre es Filins Dei vivi : To, inqoatn, ^ ej"» ^»««1 irrctiu. plene apeneqoe propria voco el
f
▼eros io deiiate, verus iii carni>, et salva geminae
l>ropri«utenatiiraeutrnnique unus.Qood si Eutyches
inielligeiiter ac vivaciier crederet, neqoaqoam ab
linjos flilei liainite deviarei, prnptcr qoam ei respon-
eior a Doinino : Bealm m, Simon Bar Jona^ quia
raro et sanguis non reffeiaeil tibi, ud Pater meus pu
iu Cttlif e«t. Et ego libi dieo, quia lu es Petrus, ei «-
tt^ kane peiram tedifieabo Eceiesiam mfum, et poriw
inferi non prsnaiebunt adversns eam. Nimis aulem a
compage Imijos aedificatiouis alienus est qui beali
Petri Gonfessionera oon isapit, el Chri^ti Evangelio
contradicil, osUndens se nullum unqiiam studium
co,;nOiceiid« \Esc. 4, sgno.ccnda^J veriiatis liabiiisse
sobaeripiione damnaverit, qood elbro io libelloqoeoa
ad nos roiserat est professos, spondens per omnia
no8tr.im secotorum se esse sentenUam. Aeeeplis ao-
lem fratris et coepiscopi noslri FUviani lltteris» ple-
niu« ad eom de his qo» ad nos videtor reloliaae,
rescripsiioos, ot aboiito hoc qui naios videbator er*
rore, in laodem et gloriam Dei per totom moBdnro
una sii fides, et ona eaderoqoe confesslo, ei in no»
raine Jesu omnegenu flecutorcseiestinm, lerresirinm
et infernoroiiit et omnis llngna confitealor qoia Do«
minosJesosin gloria esi Dei Pairis. Daiom Idoa
Jooias, Asterio et Protogene viris clarissfmis eoosuli*
bus, am qiia sopra.
703 CULLEGTIO CANUNUM S. ISIDORO UISTAL. ASCRHnfA. 704
XLI
EPiSTOLA LCONIS PAP.G All THEODOSIUM ADGDSTDM
1)« seeunda synodo Ephesyna, in qua Eutycheiis kmresit quorumdam efitcoporum pravo in*
iellectu adjuta ett^ nnde hortalur eumdem Auguttum^ ui pritcw fidei contiitulia ab tit non
violeturf aonec tactrdotet totiut orbit coadunentur.
Leo episcopus, et sancia syiiodus » qus in urbe A teguni ratniriiiD aequiiate cnncediltir in rerum divi-
Riima convenit, Tiieo<losio Augusio. narum periracutione prastste » ut Chrisii Evangeiio
59Litterisclemeniiasvesirx,<iua8 dudum adbeati viin non iiiferat buniaiia praesumptio. Ecce ego»
Petri apostoli sedem pro catholica fidei amore mi- Cbristlanissime et venerabilis imperaior, cum consa-
sistis, lantam flduciam suinpsiinus defendendx per Gerdotibiis meis implens erga reverentiam clementi.-c
vos veritails et pacis, ui in causa tam simplici tain- vetitraB sinceri amoris officium, cupiensqne vos pla-
qiie munita nihll putarcmus posse exislere quod no« cere per omnla Deo, cul pro vobis ab Ecclesia sup-
rerei, praesertim cum ad opiscopale concilium, quod pHcatur, ne anie irtbunal Domini rei de silentio judi-
haberi apud Ephesum pr.Tcepi8lis, tam in^irucii sint cemur, obsecramur corain unius deitatls inseparabili
inisfti, ui si scripta quai ad sauctam syiiodum vel ad Trinitate qn« tali focto laMJiiur, cum ipsa vestri sil
Ftaviannmepiscopumdetuleruiitepiscoporum publi* custos et anctrii imperiit et coram sanctis angeli»
cari auribus Alexandrinus permisisset antistes, ita Christi, utomnla ineo statu essejubeaiis fn quofae^
inanirestatione purissiinae fidei, quaiii divinitun iuspi- runt ante omiie judicium, donec niajor ex loto orbe
ratam et accepimus et tenemus, oninium concerta- sacerdotum numerus congregetur ; nec alieno pecca»
llonuin « strepKus quievisset, ut nec imperitia ulira ^ patiainlni vos graTari, quia, quod necesse esl nos^
desiperel, nec occasionem nocendi aeDiulaiio repe- B dicere, veremur ne eujus religio dlssipaiur indigna-
riret. Sed dum prlvat» causaa religionis exercentur tio provocetur. Prae oculis babete et lou mentis
obientn, commissum esl irapieiate paucoraro, quod acte reverenter aspicite beail Peiri gloriam, el euny^
«niversan fieclesiam vnlneraret. Comperimus enim munes cum ipso oroniam aposiotorBm eoronas, enn-
iiou tnceriii nontio sed fidelissimo rerum qu« gesia ^oriimque martjmim palmas» quibus alia non fuit
sunt narraiore Hilaro ^ diacono nostro ( qui vix , ne causa patieiidi, lasi confesslo ver» divinitatis cl
subscri]>ere per vlm cogerelur, effugiii ) convenisse veras huinaniuiis iu Cbrisio. Cui sacrainento qui»
ad synodum plurimos sacerdotes, quoriim utique inipie nunca paucis iiiiprodentibusobvlaiur, omnes
freqiienlia consuliationi ei judicio profuisset, si ia partium nostrarura Ecclesiae, omnea mansoeindiiii
qui sibi iocum priucipem vindieibni sacerdoUlem vestras cum gemitibus et lacrymis suppUcanl saeer-
moderaiiooem cusUidlre veiuisiet, ut, sienl moris doles, ul quia el noslri fldeiiter redamaruni, et
esi, omnium senlentiisex iiberUle prolati;*, id tran- eisdem libcllura appeliationis Fhvianus episcopos
quiUo et asquo constitoeretur examine , quod et fldei dedU^ generalem synoduin jobeaiis inlra lialiatn
congruerei et erraniibus subveniret* In ipso auleni lebrari, quac oinues offeusionei iu aut repellai aut
iudicio noii omnea qui convenerant interfuisse cogno- ^ mltiget, iie aiiquid ullra slt vel in fide dubium, vel in
vlmus, nam alioa rejectos [BibL Heg^^ ejectos], alios ^ chariute divisum : conveiiieniibus ulique Orienu*
didicimus intiomiasos, qui pro snpradicti sacerdotis iium proviociarum epiacopls, quoruni si qui superati
arbitrio impiis sobscripiionibus captivas manus de- K»inis •Ique injuriis a veritatis tramite deviarunu
deranl« ei nocilurum sUliii suo sclrenl, nisi impe- aaluuribus leuiediis in integrum revoceiitur, ipsique
rau feciasenl» ulemque ab eo prdaum esse senien- quorum esl causa durior, si consiliis melioribns ac-
liam» ul, dum liemo unoa impetitnr, in omnem Ec- quieacani, ab Ecclesiae unitate non excedani [ Vrg^
deslara 8«vireiur : qued nostri ab aposiolica sede 6*er., discedant]. Quaui auUm pest appdiationem
diraeii adeo impium el eaibeiicai fidel contrarium. inierposiiam buc uecessarie posltiletur, canonum Ni-
ease videnint nl ad eottaeniiendum nulla potuerinl^^caeae babiloramdecreu tesUntur,quaBa lotiosmuiidi
appressione compelli, eonsianierqoe in eadem syno- aunl aiicerdotibus consiiluta, qtiaeque subter adnexa
do« nidecttil, fuerinl prolesUli , nequaqoam id quod auiit. Favete catliolicis vestro more pareiiiumque
cottsiiluebalur aedem aposiolleam receplnraro : veslrorum, daie defendeiidaa ftdei liberiatem, quam»
qiieniam revera omne Gbristianae fidei sacramenium, salva clemeoliaB vestrae reverenlia , nulla vis« nuilus
quod alwit, a lemporibus vestras pleuiis excinditiir, poterit mundaiius lerror auferre. Cuni enim Eocle-
itist hoc scelestisaimum facinus quod cuncu sacrile- siae causa sutum « regiminis Yestri agiinus etaalutis,
gia exceditaboleatur. Quia vero diabolica nequitla ut provinciaruin vesirarum quielo jure potiauiini,
sobtililer faliii incaolos» el ita quorumdam impru- delendite ciHiira baereticos inconcussum Kcclesias
dentiam per simiKludinem pieuils Hludii« ut pro slaium, ul el vesiritm Cbristi dexlera defeudatur
salubribus necitura SO parsuadeat ; removete , iroperium. Datum iii Idus Ociobris, AsUrio et Pro-
quaBSomus» a veslrae pieiatis coneieniia periculum togene viris clarissimis coiisulibus, aera qu«i supra.
religioHis el fidei , quodqne in saeciilarilHis negotils
* Ribl. Reg., Esc.« 4, Tol. i, Ger., congiegatienum, ^ Bibl. Reg,, Esc. 3, 4,Tol. I, 2, Ger« , i^afniMii»
^ Dibl. Rcg., £sc. 4, llilmo. regni ve»iri.
:t).^ BFISTOL^ DCCRGTATES. - LEOMS VkPJE. 706
XLII
EPISTOLA LEONIS PAPiE AD POLCHBRIAM AUGGSTAM
Contra seeundam Ephetynam synodum^ ut eju$ erroresin alia synodo retractartnlur
Leo episcopus et sancia synodus quas in urbe A reeiitito poscentibus episeopis non sit admissn, ul
llomaconieiiitPnlclieriieAngusi». scilicet remota ea fide quae pairiarclias, propheias,
81 Si epistdlae tinas io fidei caoaa ad pieiatem v«- apostiiies , et roartjres coroiiavit , generatio Jesu
stram direclai sunt per noslros clericos pervenisseiit, Clirisli Doinini nostri secunduin carnem, et Terae
^rtum est reniedium vos in rebus « qnae conira fidem mortis ac resurrectionis ejus confessiu, quod borre-
faclse sont, aspirante Tobk Domino, praratafe po« mus dieere, solvereiur, seripsiatiii de bac re, ut
tuisse. Qttando eoiio sacerdolitus, quamlo Chrieiia- potuiinus, ad gloriocisslmum principcm, et, qood est
uae religioni aut fidei defiiistis T Sed eum ad man- maiimuin, Cbristiantim, ciiji» epistoic pariter eiem-
Sttetudioem vesiram adeo non pouierom penreiiire pia subjecimus, oi fidem in qua renaiuB per Dei
qoi misfci sunt, ut ad nos vii umia eomm Hilaras graiiain regnot nuUa sineret noviuie eornimpi :
[Mm.^ Ese. 4« Hilarius] diaconiis ooater logieMs sii qnoniam Flavianus episcopus in uosini omnium
ffeveisus, iieranda scripta credldiraus, et ut va&idso- commonione persistit, aique boc quod fteimn rst
rts preces nostrae esse niereantur« ipaorum scriplo* aane considemiiofte jiislitias et cootra oiniiem caw»-
fum quae od dementiam vesirara iion pervenerunt num discipliaam, raium baberi raiio uolla permiitit«
exempla subjecjmus, amplioriboa voa obteatationi- et quia dissensionis scaiidaluro non nbsiulissei Epbe«
bos obsecrantes , ut quanlo aeerlMora siint facta ^ sina synodus, sed amissei : de liabendo inira iLi-
quibua pro sede regia vos convenit contrHire« tanto liam concilio et loeus consliluereiur et temi us, om*
najori gloria euram ejusin qua exeeililis reiigionis nibus qiierolis oi prapjudiciia pariia uiriosque
babeaiis, ne caibolicae Odei integrilas alla buniaiia- pensis , qoo diligentius oniverso qoas ofensionem
rom coacerlationiim occaaione violelur* Qu« euira generaverant retrocteniur, el absque vulnere fider,
cofifregata apud fipbesum aynodo sopicnda ei sa- absque rdiglonis injnria m pacem Cbristi rfdeani,
ooiida pacis remedio eredebantur, hasc non solnm in qui per impotentiam snbacribere concii sunt sacer*
majora pacia dispendia, sed» quod nimis doienduin doies, ei soli aureraniur errores. Qtiod ut obtinere
eat, etiam in ipeios fidd qua Cbrisliani aumua eici* mereamur, probatiasimsB uobia fidei pielaa tua» qna
dia proceaaeranl. £l hi qoidem qiii missi svnt qno* lobores ficcleaiae aemper adjuvtt , sappttcaiionera
ramque unns vim Alexandrini epiacopi sibi omuia noatram apud deraentiasiinum |ivincipem aivo spe«
viodicaulis eff"gie»ts rerum gestnrum nobls ordiuem ciaiiter a beatissimo Petra aposiolo legailonem ooui-
irdeiiler nuntiavii, reclamarunt iu aynodo» aicui inissam digueiur asserere ut priusquam civile boc
oportuit, uuios hominis non tam judicio quam foro- ct exiiiale bellum intra Ecciesiaro coovalescai» re-
ris, protestanies eo quae per vim meiumque gere- diutegrandae illi uniialis copiam Deo 62 au^iiii^nit
reolur sacramcntis Kccleaiae ei ipai ajmbolo ab apo- ^ ooncodat , sciens imperii sui viribus proruturwn
auriis institttto praejudicare non posao, neqoo se ali quidquid catboiiec iiberUti b«iigna ipsius fuerit
ea fide uUo ii^uria separaodos» qoam plenissime dispositione collaiom. Datiim iii • Idus Octobris,
eipoaiiam ^ atque digesuui a sede beati apostoli Asierio et Proiogeuc viris darissimis consulibus,
Peiri ad sancUm synoduro detuiisseni. Cujus cuui aera qua supra.
• i£m.» Bibl. Reg., Esc. 5^ 4, ki$ rebue. « JEm. Bibl. Reg., Ese. S, 4, ToL I, «, iv.
^' In caeteris praeter Alv., dtspoiilom.
XLIII
LEONIS PAPiE AD PCLCHERIAM AUGDSTAM.
Leo episcopus Pulcheriae Augusix. nodi fidem icneai, cujus eum constai esse alienom,
Gaudere me pluriinom et eisuiiare in Domino gloriosisaima Auguau. Unde quia nou desent £c-
picuUs toac scripia fcceruni, quibus evidenler oslen- cle&iam suam divina proieciio, dicente Domiiio :
dilor quantum catholicam diliifis fidem, et quanlum Ecce ego vobiuum sum omuUfus diebus usqus ad co«-
liaefeiicum deiesieris errorem. Haeresis quippe esl ^ summaUonem stecuii ; eodemque opere et Umpoie
nimia impia el Evangelio Veriiaiis inimica, qoaa non ^ spinius Dei et cleroentiaB vesir» aoliicitudiiicro ei
portionem aliqu5.m laedere, sed ipsa CbrisiianaB re- curam noairi cordis accendit, ot de remedlia pni-
ligionis conator fondamenu coiivellerc. negans sem- coraodU eadem utrique cuperemua. et quae pnui
pileroi Patris Filium sempilcrnum de ulero beaiaa poposci nunc quoque iiisuniius peto, majoii uiens
Virginis inatris veram carnem nosirae sumpsisse fiducia deprecaudi, posieaquam prxsidium vencran-
naturse^ et eos daronaiione percellenst quiabevan- dae exhorUiionis accepi, speraus auiem adfutur;.ni
g»*lica et aposiolica ttde nullo dedoci errore polue- mlsericordiam Dei, ut, eooperanU vcbtrii clemeniia,
runl, illodque frusira prajiendens quod Nicaen» sy- pesiiferi erroris pessit ir.orbQS auferri, ei quidquid
707 GOLLCCTIO CANONU» S. ISIDORO HISPAL. ASCIUPTA. 708
i|»o inspirante atqne auxitiante potnerit salubriter A lalis derendal auctoritas. Datum iv\ Ka!emlas Apri-
Aeri cum te8«r» fidei laude peragatur : quoniam res lis, Valeniiniano Augiisto sepiies ft Avieno vlris
liumanae aliHT luise esse non poasunt, nlsi quae .id clarissimis consulibus, aera cccclxxwiiu
diviiiam Conressionem pertineut el regia et sacerdo-
XLIV
EPISTOLA EXHORTATORIA LEONIS
AD MARTINUX ET FAUSTUM PRESBYTEROS.
De damnalhne Ephesyni coneitii $ecundi.
Leu episcoptts llartino et Fanato presbyteris. aaferatur. Interim vero del operam, quantum fierl
Q3 Bonorum operum ei apiritualiiuii studiorom potesl, vesira dilectio» ul omnibus Ecclesias filiis
Deum auclorem esse non dubium est* qui quonim innotescat quod contra impium sensum secundum
inciiot mentes adjuvat aciiones. Quod nobis pracaenii ^ dociriiiam evangelicam el apostolicain praedieemos.
experimenloevidenierappaniit;8iquideminterdi8Cre- Quia llcet plene, qu» semper fuiaset aique essel
larum spatia longinqua regionam onum sttinpserinl
corda noatra consilium, at quod a nobis desideraba*
tis eo vobis tempore, quo epistolx vestrar [Rectiu$
f^rtoiiiSt nostr»] emitiebantur, occurreril, si tamen
dileciioni veslraa tradi scripu nostra potuerunt, quae
non solum apostolicae sedis auctoritate, sed eiiam
sanet» synodi, quae ad nos frequens GonTeneraty
Miaiiimiiate direeta sant» ul in bis quaolam caram
UHias EeclesiaB babeamos appareal; borUndo scili-
ceiomniam fideliam meniea, el cleroentissimoruin
priiicipom praesldia ad defensionem fidei posta-
lando» qnorum pios et caiholicos animos nou diffidi-
mus opem atqiie aucioriialem saam jastis petitioni*
catbolicorum senientia, scripserimus ; Unien nune
quOi]tte ad confirmandas omnium roenles non paruni
exhoruiionis addidimus. Memor enim sum ine sub
illius nomine Ecclesiae praesidere, cujiis a Domino
Jestt Cbrisio esi glorittcaia confessio, et cujus IKIes
omnes quldem haereses desirnit, sed maxiuie inipie-
laiein praesentis erroris expugnat, et intelligo milii
aiittd non licere« quam ul omnes conalos meos ei
causs in qua nniversalis EcclestsB salus infesuur
impendam. Ne aulem allqoa negligenliae occasioiie
scripU nostra ad vos non poinerinl perreBire, e«em-
plaria eorumdem nanc mitlenda credidimna, at nullo
modo fidei quam defendimus praedicatio ▼•*str» noil-
bus praesutaros, qao citius,aaiilianUDomino, perni- q liae sobtraliatar. Datum ivi Kalendaa ApriliS, Valen-
doaa baeresis el dttdam sandorom Palrom aoclori- liniano Augusto sepiiea et A%ieno vlris elarissimis
tale damnau, quae iiuper Epbesi male adjuU esl« coosulibas, aera qai supra.
XLV
EPISTOLA LEONIS PAPiG AD THEODOSIUM AUGnSTDU
VM ecribit ut id quod de Inearnatione Filii Dei ab AneUolio Conelantinopolitano epteeopo
prwdieatuff a§no$cat^ et ut univerealc concilium in Italia fUU.
Leo ei^scopus Tbeodosio Attgusto.
^f^OmmbvA quidem vesirae pieUtls episiolis inur
eas sollicitttdines,qttas pro fide paiimur, spem securi-
'latis nobis maximam praestilisils, Nicaenom commen-
dando conciliam, adeo ul ab lllo, sleut saepe jam
scribiiis» non patiamini sacerdoies Domini deviare.
sive Latina lingna in caUiolicae veriuiis pnedfca-
tione fttlserunt, ad qnorum sdentiam atque dociri-
nam quldam etiam nostra aeuiis accedonl, de qoo-
rom scripiis par et mailiplex profertur instructio ;
qnae sicnl Neslorlanam haeresim destrnxii, iu etiam
hunc qui nunc repullulal abseidel errorein. Kelegat
Sed ne aliquid in pra-judicittm catliolicae defensionis ^ iiaqae sollicite quae a sanetis Palribus incarnaiionis
viderer egisse, de ordinatione ejus, qui Ooitstanli-
nopoliun» ccepit KiDciesiae praRsidere, nibil inierim
in alterairam partem umere rescribeiidum putavi«
non dileciionem negans, sed manifesuiionem catho-
licae veriiatis exspecUns. Quod aquiinimiter feral,
obsecro, vestra cleroeiitia« iii cnm talem se erga
ftdeui cailiolicam, qnalem cupimus, approbaril, de
sineeriute ipsins el copiosius et securias gaudea-
mus. Ne vero aliqua illum de nosiro animo inor-
deai sinistra sosplcio, occasionem toiias difllcalutis
arooveo, nec atiquid esigo quod ant arduum videa-
lur, aul dubiam; sed ad id; quod iiullus calbolico-
nim refuiet invito. Noii enim snni per universum
niiindttm atque manilesti, qui ante nos sive Grapca
Doniinicae fides fuerlt costodiu, semperque slmillter
prsedicata : ei cum sanel» memoriae Cyrilli Alexan-
drini epibcopl epistolam (qua Neslorium corrigere
et sanare voluil, pravas praedicationes ipsiiis argueos,
ei evideniitts fldem Nicaen.«e deHnitionis ezponens,
quamque ab eo missam apoatolicae sedis scrinia sns-
ceperunt) praecedenilttm senSQi perspexer t coiiso-
nantero. Ephesynae eiiam synodi gesla recenseal,
quibus contra Nestorii impieutem a sanctae memo-
riae Cyrillo inserla et alligaU sunt de incamatione
Doroini cathollcorum tesiimonia sacerdotiim. Non
aspemetur eiiam meam epistolam recensere, quam
pietaii Palnun per omnia concordare reperiel. Cumr
que a se hoc quod eidem profuturum sit expeii desi-
EPISTOLift DECRETALES. » LEONtS rAr.«;. 710
Henri^iie cognoT«rit, caiholieoniin sententiis loto A dium et Asierfuniy sed eC Basilittm ei Senaion m
corde eoiiteotiat, iia ut sincenim coromunis fidet
professionem absolotissiina suliscrtptione corsm om-
ni clero et universn plcbe declaret aposiolicn sedi,
cl uniTcrsis Domini sacerdoiibiis atqiie Ecolesiis
publicandain ; ut, pacific:ilo per unam ndein niundo,
possinus omnei dicere , quod ^ngeli nato de Maria
7irgine SaUaiore cecinenini : (ilona in excetn$ Deo^
tt tn lertM pas hominibui bona votttniaiit. Quia Ycro
ei nos, ct beaii Patres nof.triy quoruro diiclrinam el
teneramur et sequimor, in unius fidei concordia
snmas, sicot provincianim omnium protesianlur
antisiites, agat clenieniia: vesirae devoiissiina fides,
Qt quamprimum ad nos Contdaniinopoliiani episcopi,
qaalia debent probati et craliolici sacerdotis, scripta
presbyteros, quoruni mibi est devoilo probata, di«
rexi ; per qnos, quae no^trae forma sit fidei» mani-
fesuiis insimctionibus 65 quas misimu!i, possilis
dignanter agnoscere, ui si Consianlinopolltaoas an-
tisles in eanidein conressionein tolo rorde cniisentii,
sccnri, iit dignuni est, de ecrlesiaslica pace Ueteroiir,
neque aliquid residere videatur ambigiiain, ut de
snperflnis forsitan suspicinnibus hboremiis. Sin vero
aliqui a porlute nostrae fldei atqiie a Patntm aocie-
riiato dissenilunt, cnnsHiam universale intra luliam,
sicut synndus quae ob hanc cauiam Romam cotiTe-
nerat mecuni petit, clemeniia Tcstra concedai, ot
in unum conveniemibus omnibiis bis qni aut Igno-
raniia aut terrore prolapsi sunt, correctionis reme-
perveniani, aperte scilicet aU]ue dilucide protesun- b diis consulatur, nec cuiquam ulira sit liberum iu
lia qood sl quis de incarnaiione Verbi Dei aliiid
aJiquid credat aut asserat qtiam catholicoroin oro-
niom et roea professio protestaiur, bunc a sua com»
inonioDe secernat, ut ei fraiemain in Christo cliart-
tatem merito possimiis impendere. Ut autem salu-
bribus curis veloci»r pleniorque, auxiliaoie Doinino,
per Testrae clemeniius fidem praestetar efTectus, f d
pieutem vestram fratres, et coepiscopos roeos Abui-
Nicaenae syoodi facere roentionem, ut ejns fidei in-
▼eniaiur esse contrarlus, quoniam et univers.i; Ec-
clesiae et vestro imperio boe profuturum est, si
unus Dens, una fides, unum sacraroenium salutis
bumanffi una totios roundi confessioiie leneaiur.
Daturo XVI Kalendaa Ajigustas, Valentiniano Au-
gusto VII ct Avieno viris clarissimis consolibus»
aera qoa supra.
XLVI
EPISTOLA LEONIS AD PULCHERIAM AUGDSTAM
Pro his qum superiui a Theodoiio Auguito poiiulavit.
Leo episcopos Pulcberlae Augustae.
Gaodeo fldei cleroeniiae vesirae, quod religiosum
SMiMlium dignanier iinpendiiis, ut pax ecclesiastica re-
iiovetar, quae quoramdam dissensionibus videtur esse
torbaU. Debetur enim boe vestrae specialiter gloriae
pudiandum iibi, quod aosos est contra panm et sin*
gularem fldem imperiu insipientla definire» incuo*
cunier agnoscat» quia et mea et sanciorum Patnim
de incamatione Domini concors per oninia el iiiia
coiifessio esi. Quam si quis existiniaTcrit noii sequen-
ot, nblatis omnibns scandalis quae contra catholicam C dam, ipse se a compage catholicai oniutis abscindei.
Odem iniffllcus exciUTerat, ana eaderoque sit per to-
tniii muodum confesaio TeriUtis, quae facilius cer-
liusqoe reparabitor, si praTorum sensnum nalla semi-
na, nulla Testigia relinquantar. Qood umen mearam
parliam est praterire non debeo, nl scillcet, quod de
incnmaiione Filii Dei a Consuotinopoliuno episcopo
leoealor, agnoscam ; praeserliro cum in ordinatione
ipsios dora praecesserini, Uliaque ad nos delHieril
seripu dlrigere, quae illum a conUgione bujos qui
nuper emersil enroris alienam eTidenter ostenderint.
OpUns iuqoe securam cnn eo babere concordiam,
gmiiamqae illi fraternae chariutis Impendere, scri-
bere ei inierim distuli, non dileciionem negans, seil
anainifesutionem catholicae Tcriuiis exspecuns. Sim-
com uinen nos, nl in inlegram omnia revocentor, op-
terous. Ad efrectum Toro salabrium dispositionum
Telociusobtioenduro fratresetcoepiscopos roeos Abun-
diuro et Asterium, sed et Basilium et Senalorem
presbyieros probattssimos viros oiisl qui ciementias
vesirae formam fldci, quam secundom doctrinam ve-
nenbilium Patruro praedicjimus oflerreni, et rerootis
circumlocotionibiis qoibus obscurari verius solel,
qoid de incarnatione Filii Dei a loiius orbis probatis
sacerdotibos defeosum ruisset, oslenderenl. Qoos post
divinam gratiaro sancto vestrae pieUtis auxilio digniim
08est adjuTari, ne in totios Ecclesiae perlurbatioiieni
iniprudens procedat intentio, cum correciione adbi-
bita omnes oporteat in nnius confessionis redlre
piex enini est absoiaiuroque quod posco, ul rerooto ^ coiicordiara. A qua si foniun ab allqulbus discrepa*
longaram dispositionom iabore, sanclacmemoriae Cy-
riili Alexandrini episcopi epistolae, qoam ipse ad Nes-
ttirium miserat, acqulescat, in qua et errorem Nesto*
rii arguil, el fldem Mcaenae definiiionis exposoit ; Tel
etfato epislolae meae, quae ad sanctae recordationis
FlaTianaro cpiscopum est directa, conseiiliat. Qoibtis
vigilanier inspeclis, Consuntinopoliunus anti^tes re-
tur, uiiiTersaie conciliuro sacerdoinm haberi iiitra
luliam, cleroentia Tostra adnitrnie, jubeatur, qiio« |
reniou arte falleodl, tnndero paieai, quid aliiure
tractalu autcoerceri debent aulsanari. Datuin xiii Ka-(
lendas Aiigusus, Valentiniano Aagusto Vli ei ATieno
viris clarissiinis consulibus.
711 COLLRGTIO CANONUM S. li«IDORO IltSPAL. ASCRIPTA. 7)^
XLVII
EPISTOLA LEONIS
AD FAUSTUM ET MARTINUM • CiETEUOSQOE PRESBYTEUOS.
Lco cpiscopus, Kausto, Mariiiio, Peiro, Manut^i , A solei, in nimiasdilalioncsieHderenlverluiiseiaiDii
Job, Anliocho, Ahraaniio ^^ Theodoro, Pientio, Eu- rraires ei coepiscopos nosiros Abondiitin ei ABieriniii
»ehio, Helpidio, Paulo, Asterio et Caroso presbyteria sed et Uasiliiim et Senatorem presbyieros probaiiasi-
et archimandritis, et Jacobo diacono el arcbiman- mos viros ad piissinium priiicipem cum saffidenri
drii;e. palernaruin auctoritatum insinictione direxlmuic ; qiios
Causa lldei, in qua salus Cbristiana coiisistii, niulta in omnibus, fraires cbar.ssimi.diligeiitia ae solliciti»-
me soH.citudine laborare compellit metueniem, ne dine vestra cupiinus adjuravi, ut impietas, quae e;eeis
pravitas, quae In suis fuerat ainputanda principiis, ausibiis iu eiitialia abrupu processit, simplices quo-
processu temporis et pcrtinaciter flat et latior. Nam que decipiendi ulterius non habeai poteslatein, eum
cuin clementisslmus imperator talia ad nos scripta altiore roedicina eliam illis.cnpiamus pcr correciio-
direxcrii, qulbus soUiciludinem suam pro pace uni- nis remedia subveoiri, qui aul imperitia sunl lapsi
vcrsalis Ecclesiae demonstraret, ipse Constaniinopo* aul errore traducti. Et ideo voe qui jnsiiftcaminl per
liianijs episcopus, et hi qui eumdem consecrarunt» fldem, qui catholieam diligitis verilatem, el de siagu-
prauer id quod ad ordinatioiiem novi aniisiilis perti* lari sacramento salutis homan» per Spiiitam snnetttm
nebat, nilul nobis de ccinpressis vel abdicatis errori- esiis edocti, collaboraie nobiscnm, el qiianta pole<-
bus indic;iruiil, quasi in illa Ecclesia nulloni scan- B tis devoiione id agite «, ul, falsitate deslrneta et fidei
dalum, iiulia exstiiisset offetisio, aut non bincpraeci- soliditate defensa, secura \yer toluin mnndom Dei
pue fuerit ordinati meriium demonstrandum, si alieoa pace potiamur. Datom xvi Kalendas Augii-Ufi, Yalen*
a se quac catholicorum s^nsibus sunt adversa docuis- liiiiano Auguslo seiies et Avieno vim elatisstmtt
set. Ne ergo^ quod inier longinquas regiooes accidere consulibus.
« Esc. 4, Tol. i, Martianum Martiano^ « i£m., id per totum agile.
b Esc. 4, Tol. i, % Abraam. Itlo, Theodoro.
XLVIII
EPISTOLA LKONIS AD PDLCHERIAM AUGUSTAM,
Vbi ei gratioi agit quod Neslorianam et Eulychianam hceresem fidei defensione destruxerit.
Leo episcopus Pulcberue Augostae. Evaiigelium praedicaiur duplicem jam ei palmam eon-
07 Quod semper de sancu pieutis vestrae meoie lulit et coronam. Clemeniia Igitnr vestrai eognosesi
prssumpsimus, id plenissiiue esperiendo cognovimiiSv omneui Romanam Ecclesiam de uni versis fidei veslrae
Christianam fldemy quamvis diversli( pravonim appe^ operibus plurimum gratulari : sive qiiod iegatiooem
keretnr insidiis, vobis Umeu praesentibus ei in defen- nostram pio per omnia juvistis affecla, ei quod saeer*
sionem ejus a Domino praeparatis non posse luri>ari. Q dotes caiholicos, qui de ecclesiis suis injuou fttenat
Non enim Deos aut suae wisericordiae sacramentum ejectisententia,reduiisti$,siveqood reliqoiaa Mncke
aul veslri laboris deserit meritum, quo dudom sub- inemoriae Flaviani innoceniis et catholici sacerdotisad
dolum saiictae reiig>onis hostem ab ipsis visceribus Ecclesiam, cui bene prnfuii, fecistis bonore debtto
Ecclesiae depulistis, cum haeresem suam tuerl impie- revocari. In quibus usique omnibus gloriae vesirae
las Nestoriana non potuit, quia non fefellil famulain multiplicatur auginentum. dum et sancloe pro suis
el discipularo voriiatis, quautum siniplicibus infunde- meritis veneramini, et ab agro domiiiico spinas ei
retur vencni per illa loguacis honiinis colorau roen- iribulos vuliis auferri. Quosdam sane episeopos de
dacia. De quo viriutuin agone processit, ut per solli- hisqui rebus impiis viileiitur praebuisaecottsensom, le-
ciiudinem vestram ea qua: per Euiychetem diabolus conciliationem poscereetcaibolicorumconimuDionem
rooliius esi, non latereut, elqui sibi singulas partcs desidenre tani iiostrorum, qiiam frairis et coepiscopi
gcmin:eimpietaliselegerant una caiholicae ndei virtute iiiei Anatolii, cui lesiimonium ferre dignamim, rela-
procumberent. Secunda ergo baec vobis de perempto tione cognoviiiius, quorum desideriis sic praelii:nius
Eutychetis errore victoria esi, quem »i quid sani cor- effeetum, ul correciis et quae inale sunt (acta propr a
dis habuisset, dudum iii attctoribiis suis perculsuin subseriptioue damnantibus, participata nostruruin
olimque prosiratum faciie potueral declin.ire , D quo;» misiiuus cnra cuin supradieto rptse<>po pacis
ne de sepultis cineribus rediviva lentarel incendia giatia tribuatur, quia devotionis uirumque e>l Clirt-
commovere« ol in eoram iraiisiret coiisoriium quo* stianae, utet pertinaees veriias jusu eoerceai, ei con-
ruin secutusesset exemp1um,gIoriosissima Augusta. versos charitas non repellat. Quia vero Dovimus
Libet Igitiir exsultare cum gaudio, et pro vesiras cle- quantum piae solliciludinis catliolici^ sacerdoilbui
mentiae prosperltate digiia Deo vota persolvere, qui mansuetudo vesira diguetur inipendere, indicanduni
Tobis per oiiuies p^irtes inundi in quibus Domiiii esse curavinms fratrein et coepiscopum meum Eu-
743 EPISTOLifi DECRBTALES. ^ LGONIS PAPJC.
tebain nobisearo 4egere, et nosme commanionit h suniinopoliunoe clericos» qui
merooriA Kle-
e»te eonsortemy euJNS commen4amHt
quam Uiciiar vasure qui illi injasta asseriior subro-
gaias : tUnd eliam a Teslra pieuie poscentes» qaod
vot spnntaneo facere non dabiUroos arbitrio, at tam
fratrerii et coepiscopum mearo Jalianvm, qoam Coii-
Tiano fidelilNit ofllciit adbaetenint, ea qna deb*ti9
gratia royeatis. De omnibas vero pieutem veslram
per nostros quid fierl aut ordinari deberet insiruxi-
ma«. Datum Idus Aprilis» Adelpiilo viro ebirlttimo
consule, aera cccclxxxviii|.
BPISTOLA LEONIS AD ANATOLIDM CONSTANTINOPOLITANUM.
Leo ep'8copns Anaiolio episcopo.
1. De fid€ ejui, scrlptii miuit probata,
QgGaudeamos in Domitio, ei in dono gratiae iptius
^oriemiir, qaia sicut dilertionis tua litterls, et fra-
tnum iiostroroffl , qnos Consuntinopolitn miseramaSt
irlatione cognovimus, seqoacem te Gvangelic» ero-
diiionis ostendis, ut per sacerdotis probabilem fidem
Kierito pra^umamns , quod tou Ecclesia eidein cre-
pontirex reconciliai, verns immaculatl Agnl saiiguit
emondaL Qui llcet in Patrit sit dcxlera constliutut,
in eadem Umen came, quam tumpsit ex Vlrgine» ta-
cramentum propitiaiionit extequitur, dicente Apo*
ttulo : ChriUui Jetut^ qui moriuw e|l, tme fvt ei re?
nirrexil, qui eti iu dexieru Dei^ qui eiium iuUrpeilue
pro no^. Neqae enim poteti in aliquo benigniut
iiottra reprehendl, euin talitfacieotet recipimut qiiot
diu nec rogim cujusqoam tit errerit babituM, iiec R doluimut etse decepiot. Nec atpere igitur commu-
MMCulam, dicenU Apotiolo : De$pondi enim vot uni
mro virginem coUam exhihere Chritto, llla est eDkn
virgo Ecdesia sponsa unius viri Cbrisiiy qu» nutlo se
patitur errore viiiari, ni per toturo mnnduro ona no«
bis sit onius casiae communionis iniegriuty in qiia
socieutem tnae dilectiontt amplectimur, et gesiorum
qnae tuinpsiinus serteni necessarils, sicut oportuit,
umniiam siibscripiionibus approbainut. Ut ergo in-
vicem dileciionit tu» animut noatrit confirmaretur
adloqoiity filios nostros Carteriuin presbyteittniy
ratricium et Asclepiadem diaconot , qui ad ooi lua
tcripU * deiuleruni, cum epistolis notiiit post vene-
rabilero dieni fetii p.itclialit einisirout, indicantet not,
ttl snpra disimus, de CoosUniinopoliun» Eccletis
nionit notine gratia deneganda est, nec temere lar-
gienda, quia aicui plenum pieutis ott opprettit
cbariuiem donilnicam redhiberl, iu jottam ett om«
nia (lertarbaiionit auctoribos impourl.
III. D0 npmiui^ut hwreiicorum ud ^aer^m uliure
non reciijtndit.
De nominlbot aulom Diotcori, Juvenalit et EotU-
ckii ad sacrum alure non reciundit dllectionem
tuam boc docet cnstodire qo^Hl nottri ibidem eofitti-
tuli liaciendum otse dixeriot, quodque booorandm
sancti Flavianl memorue oon repfignet» et a gratin
tua Chritiitnae pjebit aniqaot non ^vertat. Nfm I|ii-
qoum nimit ett atqipe Ineoogranm eot qoi inncceiiiet
A ^ ^ : u^-.« -..—.« «^.».^. i^.^^Au^,.» ... C et catbolicot sua persecuiioiie vexarunt. sanctamro
tmee gaudere, cui banc curam scmpcr impendimus, 91 ... . . *
eain nulla velimus baereticorum fraode vlolari.
II. Dt his qui metu in hagretem hpu tuni; ti couHrti
fuerini^ recipianiur,
De fratribus vero quos et epistolis ei l^gatorum
i)(>strorum relaiiooe coromunionis nosirje cupidot
esse cognovimus , eo quod doleant se coiitra polen-
iiam contraqoe lejrrores non teniijsse consuniiam» et
alleno sceieri prxbuisse consensumy cum iu eos for-
luido lurbasset, ut iii damnaiionem caibolici atque
innoceiitis antistilis, ei in recepiionem detesiabUis
pravitatis Irepido fainularentur obsequio, illud qoi-
dem quod prssenlibus et ageniibos nostris cpnstitu-
inflD est approbamus, ut suarum interiin fociesiarum
nomiiiibus tine dltcretiooe mitc^ri, cum, damaatam
impioUUni non desertruteti ipti te tua pravlute con-
demiienf , ^9 quos eonvenit aut percel|i pro perfidia^
ntti laborare pro venia.
IV. De cou^endalione lulifmi epitcopi^ pel illifrum cle-
ricorum qui Fiamno epiteopo in fide adfnBuruni.
Fratfcro vero et coepiscppuro nosinpm Julianun^
vel clericos qui sanc^s ineinorije Pl^viano (|<lelibas
ofRciis adbaeserunt dileclioni quoqpe tum volpuius
adbsrere, ut quem fldei ^ sua meriiit v|vere apud
Dominiim oostrum noirlmusy io te tibi eom pne-
teotero esse cogootcani. Illud qvoqiie ^ilMtlooefli
tuaiii nosi^ volumus, fra^reqp .ei coepiftcopuin no-
lestent cominunione conienti. Spd cum |eg.«tit no- Q strum Evsebium, qui causa fidel niulu ditcriiuina
siris qiios niisimus participaU tecuiu soHicitodine
volaimus, disponator; quatenus hi qui plenis satit-
factionibut male getu condemnant, et accvtare ma-
git te eligunt qiiaoi tueri, ptcis et coromvnionjs
iiottrse uoitaie teientur; iU ut dignp priaa aoatbe-
fnale qua contra fidcm ctlholi.eam tont rpcep^
demnentur. 4liUr.enim \m Eecletia Dd, qu corput
^t Cbristi, nec rata ta^t tacerdoija noc vera tacri-
ficia, niti in nostnt proprleute naturae venis nos
« Ex reliquit, prmier Alv., In qno, tuUcryna.
f^v^ou LXXXIV,
laborpsque toleravit, nobitcuin inierim demorjfi
et in nostrt nvnc GommttttioBe pertittere, aijnt
Eccleti^m taa tollicitudine volamut este .defeiisaro,
ut et nlbil eodem absepiie depereat« et ottllos ei io
aJiqtto praejudicare praesuiott, doiioc Cttm litterarom
Qostrarom ad vot protecutiei^ penreouL Ei ut
mojor circa te yel nosira vel jtotiut Chrittian»
plebit afllecilo provocetur bpe qood td ^Hcciionem
toam tcripsimut in oonium volunios notltlam per*
^ Psc. I, fide tH mniiq.
93
7^5 COLLKCTIU CANONUM 8. ISIOORO IIISPAL. ASCIUf^TA. 71»
vtfnirt; ttl qiii Deo «08iro dewfioiil de confirwau A ris ?ero caiMis aique pcrso»» aileito lii* Ritorls
apuJ le p»<» sodia n^siotte«B gnlHleniiir. De c«ie- qiMt per nostros aceipiel pkNiiiie iesimelor.
EPISTOLA LKONIS AD MARTIANDM AU6UST0M.
Inqm illipro cofiBervatione catholicfs fidei gratulatur.
Lee epi»copu8 Mariiano Augusto.
Quamvis pcrConsiantinopoUlanoe clfrieos ad pie*
f jiieiP luam anie Teaeripsenm.sinnptis Uimeo cleme»-
liA Tesir» liueria per vrum iiluslrem pr»retium
fjrbis fliinra meuin Tatiatium, magiiani maieriam
gralolatiottis accepi, q«ia sUidittsissimos vos eccle-
siaslic» pacis agtiovi* Cui aancto desiderio digna
aM|uilaie conferluf , ul qu«ra siaiom e^se cupiiis reii-
stri didicerunl alque doeuemnl, nunc demum in-
disciplinalo moveniur et impi» quav^liones, quas
oiim moK, ut eas per acu sibi corda diabolus esoi-
lavil, per discipulos veritaiis Spirilus saocius ei-
stiirxiL Nimis auiem iniqmim esl ul per paucorwn
iuBipl<*niiam ad coiijecluras opinionum el ad cama-
lium di^putationum bella revocemur ; umiuam repa*
rata di»cepuiione tractatu;n sii» uirum Eutjclies
giriois, eumdem b .beaiis ei regni. Nam inier princi- D iwiue senseril, el uirum perverse Dioscorus judiea-
pes * Chrislianos, spiriui Dei connrmjnte coiicor-
(Kam, geroioa per loiom mundum fidticia roboraiun
qtiia profecios diariialis ei lidei utroruuique armo-
mm pi»ientiam inMiperal*ilem facii» ul, propitlaio
per iiuaiu eonlessiiinein Beo, smimiI el hsreiica faJsi-
tes el bnrbara de Inuitiir bosiililas, gtoriosissiine
imp-raior. Aucti iguur ler imperialcm amiiiiiam
spe ccelesis au\ilii . coalidenlius pieutem veslram
pro sacramcnto salutis bumanae incitare praesumo,
rie cujusqtiMn pr«caci impud ttliqueirersuiia, qoasi
de incerio qald s iiiiendum sii, sinaiis inquiri. %)i
cuni ab etangelica aposiolic.tt]uc doctrinn nec inimo
quidem verbe llceai dissidere, aul affter de Scriplu-
ris d^vinis Bapbre quam beaii apostoli ei paires no-
• EsC. 4. principes nostroi Cftrwlianos.
ril, quiin sancusmemofiafcFlavianicoiidefflnaiionem
se perlulit, el simpliciores quosque ul in eamdeni
niiBam provolverenlur 70 irapegU : quorum mullis
jam, ul cognovimus, ad saiisfaciionis remedia coo-
versis ei veiiiam de ineonsUuU Irepidatioue posceu-
libiis, noB cojusmodi sit (ides tenenda tracuudurn
esl, scd eoruin precilMis qualiter anuueudoitt. Unde
piissim» sollicitudiui vesirae, quam de iudiceada
syoodo habere digoaminl, per legatioaem quae coii-
fe^iim ad deroentiam vesiram Beo aonuenle perre-
niei, quidqud ad cause uliliuiem arbilror periinere
pienias aique opporlunius siiggerelur. Balum w
Kalendas Maias, Adelpbio viro clarissimo cuusuie.
LI
EP1ST0L\ LEONIS AD MAUTIANUM AUGUSTUM.
/h qua inter catera defvneori fidei catholicm imperalori gratulatur.
Leo episcopus Martiano Auguslo. C aliarum insignia accumulanda palmarum, nl siciit
Miiitam niihi liduciam scnbendi ad cl>ineoliam
vesirani el liiierx vesirae, quas veneranter accep',
ei coepiscopi mei reverlcntes a Constaniinopoli
prxbuerunl, non sola assertione verborum, sed ipsis
jam operum cITectibas demonstrantes ad derensioiicm
catbolicie iidei diviniiin in vobis vigere prxsidium :
qiio iiti.iue non solum Ecclesiae 'status, sed elinm
vestr! rotrar munitur Inipern, ul merilo ejus ex-
Fpecletis protcctionem ciijus coniis verltatem, glo-
riose impcrator.Nam utet fratris inei Analolii citius
niaiiiresrareiiiT Vntegriias, el oMin damnati erroris
rciiivims asserior locnm in Citristi Ecclesia non
baberet, ntcalbolici episcopi, quos iiuper liaeretico.
luin i>ersccutio depravare non potuii, ab injusiis
Consiantinupolitaiia Ecclesia recepla apostoU&i' fldei
liberiate IxUtur, iia omnes regoi veslri provinciae
et mundalas se a diabolici dogmatis contagione glo*
rientur. Ut ergo praecedcntibus liiteris indicavi, fra-
Irds meos Lncentiom *^ episcopum, el Basilium pre-
sbyterum, qui sollicitudinis mea parles possinl lin*
plere direxi, favori eos pietalis vestrae iu omnibus
quo! sunl agenda coinmendans. Nam cum el fratris
mei Anatolii scriptis et iiostrorum sermoDe cognn*
verim muUos de bis qui apud Epbesum, Dioscori
facliune compuhi, delestabilibus siatutispcenitenduiii
prsebuere consensum , iiicoristiniiae soae veniam pn^
slulare, cl communionem catliolcam per satisfaciio*
nem corrcpiionis expelere ; non fuil talium iieglig*^u<la
rcvocajentwr exsiiiis, iilqoe, rellquiis beala memoriae D conversio, qui non proprio sensu sed improbi pras-
Flaviani digno honore soscepiis, Impicialem suam
condemnator ejos Tignosceret, vesirde Tiriuiis titu-
1o8, veslr» pieialrs est frnctus. Coi coiifldo etiam
* In omnibus Codicibus, LHcensem. Verumiamen
qui.i iu seqiicnli cpislola ei iii exctisis el ex bistoria
smnptoris impulsu iii liaec incidisse noscuntur iu
quibus liberum non 1ia1)uere judicium. Ne iiaqnc
resipisceutiiiin desideria mora longior Taiigarei, vd
constet rccium nomon hujus cpiscopi, Lucentium
scribere hoh dubiuwiaus.
717 EPISTOLifi DECRETALfiS. — LEOMIS PAPiC. 71^
incttriost teiliUs l^mere alMfnos «e «ine discre- A nore geudare. Sfiioducii vero Oori, ut mefliiiiii veer
tra clementia, eti^m i|wi poposeimos. Sed saeerd<i-
lioM sesciperet; injttActum ett ab apoatoliea eede
direetie, ot in eonsortium su« delibcrationis, ascito
Coustaminopoliianai urbis antistiie, et |iesti|entiji
fCQnilgis uoa admituniur ol sanitatis remedia non
i^ntur. Qua iodustria in omnibos qom nequiier
g^loountemoodaiidiscelerem, jttvaateilominD,con«
seqttetur effeetum, ^ reparationi pacis eedesiasiicas
<i|^n71*^'** vosira pietae dignolor adjungore(
lii vol^is 113 regnoniilMis et l>m regmim inira vos bsr
l)ere mereamini, el cailioUcam Hdem nu4ta falsitas
jviolot, nuUa lisresis inqoietet, nec cttiqnam liceai
doeiriiiam evangelieam deserere ei sacerdoiati bo-
# JKffi., Brbl. Reg., Esc. i, mUU
iOit provineiarum omnium congregari prmsenlis iem-
poris necessitas nulia railone permittii, qooniain
Mi» provinclm» o quibus maximo aoni evocandi,
inquieianie Jbeiio, ab Ecdosiis sqis eoe non pati^i*
tur at)cedere. Unde opportuniori tompori propiiiato
Doroino, com flrminr fuerii resiiiuta secoriias. ju-
beai vesira clemeniia reser<vari. De qua re plenlMf
imer eaetera apud pieiatem vostram poienini alio*
gsre quos misiuiiie «. Daium ▼ l^us Junif s, Adelpbio
viro clarissifflo eonsule.
LU
EPISTOLA LEONIS AD ANATOLIDM CONSTANTINOPOLITANDM EPISCOPDM.
Pfi m$ qui hfPTtliporum erroribus mei^ «e/ vo/iia(al« impli^Qn$^r, ui p^r iotisft^ip^tm ob
ecclesia suscipiflnlurf el uf licereUcfirum nomina a4 aU»rt tiof reci$en(ur.
Lco episcopus Anatolio episcopo. B ^^ inleliei syoodo yiiidirjiroMl» ui buinilium (folrum
Licetsperem dilectionem tuam ad omne opus bo- iiispUeila«emd»rrogaMii9S«umpr«|udiciisaggravaronU
81 forie resipiscuni ei a facii sul defensione cessaiitcs
in condemnati<)Hem firoprii convertuiiiur erroris, h:>-
rttm si satisfactio ialis accedii, qu» non reruiandi
videamr » niaiurionbus aposiolicaB s,edis eonstliis rr-
serveior, ul, eiaminalis omnibos atque perpen^is, de
ipsis eonim agniilonibus quld consiitui debeai 78
sesttmeUir. Neque prius in Eedeaia , cui te Dominus
Yoluil pnrsiJere, ciijusquam ialium, ut ante jam scri-
piiiDUS, nomeo ad aliare reciletury quam quid de his
consiitui debeat processus ostendat. Decommonito-
rio vero a clericis dilocilouis tuae nobis obUiQ « ne-
cessariiKO noh foit episiolis quid vidcreiur inserere ^
cum sufficeret legalis cmicla commiiii , qoorum ser*
iium esse devotam, ut tamen efQcacior lua fif ri possit
industria, iiecessariuni et congruum fttil frairos lueos
Lnceiitiuio episcopiim ci Basiiium pre^^byierum , ui
promisimiis, dcslinare; quibus iiia dileciio societur, ui
iiiliii in bis quae ad universalis Ecclesias staium perti-
iieni, aut dubie agatur aui segniier : cuui res.denti-
iMis vobis , quibus exsecuilonem nostrs dispoeilionls
jtiJHusimus, ea possiiit agi cuncta upoderaiione, o^ iiec
|)cnevoleiiliae pariesnecjusiiiiae npgligsutiir, sed abs-
qne persotiarpm accepiiooe divinum in omDJbus ju-
dicium cogiietur. Quod ut recia obsei vamia valeani
{Ciialodire , catliolicae ptimiius fidcii servetiir iiOegn-
tis , et qui:i per .oroiiia ^uj^iisia ei anlua via est qiige
ducit ad vitaro , neqtie in sinislram , iieque in dextc- G mone ex omnibus diligeoiius insirueris. Adaiiere ita
ram ab ejns tramite devielur. Et quia evangelica et
aposiolici fides omncs exj)ugnat errores , et ab uno
laiere Nestorium dejicii , et ab alio Eui ychetem et
participes ejus elidii , liaiic fcgulam mementoie ser-
vandam, ui quicunquo in illa synodo ^ qiias noinen
synodi nec habere poterit nec meretur, el iii qua ma-
levoleniiam suam Dioscorus, imperitiam autem Juve-
nalia osiendit , dolent, ut diieclionis tuae rclaiione
comperimus , se metu vlctos et terrore superatos ad
consensum scelestissimi judicii potuisse compelli , et
communlonem catiiolicaiQ obtiiiere desiderant, sa-
tisfactioni eoruno pax fraterna praestcior; ita ut nnn
dubiis professionibiis Eutycbeiem cum suo doginate,
comqne consortitius suis anathetnatis cxsecratione
que, frater cli^rissime, ut quae Ecclesiae pei con-
gruunt fideliter et tfficaciier cum his fratribus, qi os
lantx rei idunco:« actores eljgirou^; exseqiiaris : pras-
scrlitn cuni et ipsa vos causse ratio, spesqiie divini
auxi ii cohoiictury ei clemeDlissimorum principum
lam sancu sii fides , taio reli^ipsa devotio^ ul in eis
oon soluro GhristiaKum p sed etiam sacerdoialem ex-
periamur affeciuin. Qui uLiquo pro ea pieiate qua se
esse Dci famulos glorjauior , omnes svggesUones ve-
str^s fidei caihoUc^ profuturas digoanter accipient ,
ui ipsoruio qooque opere ei pa^ Christiaria reparari
e.t erjror impius pos»i]l al^oleri. Ac sl de ali«|uibus am-
plius fuerit deliberanJum, ccleriter ad nos rel>»tio di-
rigatur^ ul» pertra£tata quflitaijS causariim , no&t* a
4Wnd' miient. De bis autem qui in hac causa gravius quid observari debeai sollicitudo cpnsliluai. D.itum v
peecaverunt, et ob hoc supetiorem sibi locum in ea- Idus Junias^Adclpbio viro cbrissiino consule.
LIII
EPISTOLA LEONIS AD HARTIANDM ADGUSTDM.
De dtrecta ticts suce legatione Consianlinopolim pro Cholcedonensi cof^cilio faciendo,
Leo eplscopus Mariiano Augnsto. stra ut synodum quain ad reparandam Orienialis Er-
Po^c^nm q^idem a fslorfosissima dementia \er clcsi« pacem etianDi a nojWe peiitaro necfssariam jui i-
7^^ COLLeCTIU CANOiNllM S.
catis, aliquaiilispcr ^lifferri ad tempos opporlunitH
juberelis, ui liberiorlbtis ab omni pcrtiirbatione ani-
mis bi f\twqne episcopi, qoos hostitilatis metus deti-
nel« convciilrcni. Sed quia plo studio bumanis nego-
tils diviiia pra^poiViiis , et rationabiliter ac religlose
regni veslri viribus creditis proruiurum , si nulla sit
in sacerdotoin smibus dissoiiantia, nulla sil iti Evan-
gclii pncdicaiieiie discordia ; ego etiam vfstris dis*
positionibus non renitor, optans ut in omnium cordi-
bus c ilkolica fides, qu» non polest nisi una esse, fir-
nie ur. A ciijus tntegriiaie et Nesiorius aiitea et nunc
Kiityclies diversis quidem callibus, sed impieute non
iinpari deviarunt, aboininandi prorsus in persuasio-
nihus suis, qiias contra sincerum veri lumiois fonlKm
dki ccenosis lacubus diabolics falsiutis bauseruiit.
rrior itaqiie synodiis Epbesina Nestorium curn dog-
maie siio meriio justeque damiiavit ; et quisquis in
illo errore pcrsistii , ad nullius potest spein remedii
pei lincre. Sequens vero in praedicta civltate non pos-
suin vocare conciliuiu, qnod in eversioiiem fidel fiiisse
coiisiai agilatum : quodque vesira cleineniia amore
vcriiaiis catbollcis adfutura altud statueudo cassabil,
• JEin., Ksc. 4, Tol. I, PauiMsio.
ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
TzO
A glorlosissime imperator. Cnde per i|i8nm Doininum
nostriim Jesum Christttiii , qui regiii ve&iri aucior ei
rector, obiestor et obsecro clemeoliam veslrain
ttl in prxsenii syiiodo fldem quam beati Palres no«trl
ab aposlolis sibi iraditain praedicarunl non paiiafflini
quasi dubiam relractari ; et qux oiim majoniin sont
aui ioriiaie damnata redivivis noii permiilatis eoDaii-
bus excitart : illudque potius jiibeaiis ut aniiqu» Ni-
c»n» synodi constiluia, remota baereticomai inter-
preiaiione, perinaneani. Nec mequoqne, ui voluti
vestra clementia, ab illo credaiis abesse eoncillo,
73 cum in bis fratribus qnos direxi , id esi Paseha-
sino « el Lucentio episcopis, Bonifacio el Baulio
presbyteris, sed et fraire meo Juliano , qnein eomm
volui esse participein, eiiiim mea sit aistimanda pras-
B sentia, quos, auxiliaiite Cbristo, lia aciuros esse oon-
fido, ul ea qu« Domiiio noslro placeant decernanlnr,
aceedeiiie pieUtis vesirae studio , quod ei paci pro^lt
el religionis cuslodix* ac veriiatis. Datuni vi Kalendas
Jullas , Adelpblu viro clarissimo consule • aera ^ qua
supra.
^ Esc. 4, ara ccgclxxxix.'
LIV
EPISTOLA LEONIS AD SYNODUM CHALCEDONENSEM.
/n qua hortatur per legatos suos Bei saeerdotes ut secundum Seripturas saaas euncta
disponerent,
Leo eplscopus sancix synodo apud Cbalcedonem C ignorare quld ex antiqua iraditione crcdamas ,
consiiiuia!.
Oplaveram quidem, dileciissimi , pro nosiri cha-
riUie collegii oinnes Domini sacerduies in uiia
catbolicae fidei devoiione persisterc , nec quein-
quaro gratia aut formidiue poiesiaium sdecularium
depravari , aui a via veriiaiis abscedere. Sed quia
iriulia sanpe quae poeniiudinero possint generare
proveuiuiii, ei snperat culpas delinqueniium mi-
sericordia Dci , atque ideo suspendiiur uliio ui
po^sii locuni babere correcilo , ampleciendum esi
cleiuenlissiini princlpis plenum religione consi-
liuiii , quo sanciam fraiernitatem vesiram ad de-
siruendas insidias diaboli , et ad reformandam
ecclesiastidam pacem voluii convenire , beatissimi
non i>oiesils dubiiare quid cupiam. Unde , fratres
cbarlssiml, reJecU peuiius audacia dispuiandi cuo«
IM fldem diviniius inspiraum vana erraniiQin In-
fideliias conquiescal, nec liceat defendi quod uun
licet credi ; cum secundum evangelicas auctori*
laies , secundum propbeticas vores apostolicani*
qne doctrinam , plenissinie ei lucidissirae per lit*'
teras quas ad beatae nierooiiae Flavianum episco-
pum misimus fuerii declaraluin quae sit de sa-
crameiiio iticamaiionis Doniini nostri Jesu Cbristi
pia et sincera coikfessio. Quia vero noo igoora-
nius per pravas aemulationes roultarum Ecclesia-
rum staium fuisse torbaium plorimosque episco-
pos quia hoprcsim non reciperent sedibus suii
reiri apojioli jure aique bonore servato , adeo D pulsos et in e^siiia dt-porutos , aiqoe in loeu»
ut 110:« quoque suis ad hoc litieris inviiaret, ul
veiierabili synodo noslram prafsentlam piaebere-
inus ; quod quidein nec necessius temporis, nec
ulla poierai co.isuetudo perniiitere. Tamea iii his
fratribus, boc esl rascbasino • el Lucemio cpi-
scopis, Boniracio et Uusilio presbyleris , qui ab
apoatuiica sede directi snni , me synodo vesira
fraierniias a>siimH praesidere , non sejuncum a
vobis prafseniiam meani. Qui iiunc in vicariis
lueis adsuin , ei jam duduin in fidel catbolicie
pr.Tdicatione non desuin , ul qui non poicsiis
« /Em. . iJibl. Bfg., Tol. 1, Paniiasio.
superAiitum alios subsiiiuios , his rrlroitus vnlne-
ribus adhibcatiir modlcina jusiitiae, nec qulsqii^m
iia careal propiijs, ui aUer uuiar alienis, cam,
si (at cupimus) errorem omnes relinqiiuni, ne-
niiiii quidem penre lionor debeai , sed illis qoi
74 P''^^ '^^® laboraveriinl , cuui omni privilegio
suo oporieat jus propriom reformari. Prloris au-
teiii Epbesinx ^ynodl , cui saneiae niemorlae epi-
scopus Cyr.llus tunc praesedit» cpolra Nesioriun
spccialiter siatuia permaneanl, ne tunc daranau
impieias ideo sibi in aiiquo blandiatur, qui4 Eviy-
«I EPISTOLil: DECnETALES. -^ LEONIS PAVM. 725
chcs josia exsemtione pcrcellilur. Piiritas enim A Eutlchianam com suis anrtoribos eomlemnat pa-
fidei atqne doctrinx » quam eodem qiio sahcti Pa- ritcr et persequitur pra?iiaiem. Daiuiu f i Kalen-
inss nostri spiriiu praedicamus, et Neslorianam ei das Julias, Aifelpliio viro clarissimo consule.
LV
EPISTOLA FJOSDEM LEONIS AD MARTIANUM AUGUSTUM.
/n gua de ejui gratulalur fide^ qum in Chalcedonemi conrilio gesta est de Anatolio ConstaU''
linopolitano epiicopo qui in eodem concilio Alexandrinam et Antiochenam EccUiiae
conlra conslituta Nictena per ambitum Hbimei voluil subjugare.
IjCO eptscopus Martiano Augusio.
Uagno niunere nii.«dricordiaB Dei totius Ecclesiae
callioli&'R multiplicata sunl gaudia, cum sancto et
gl:irloso clemenii;e vestrae siiidio perniriosissimus
dnin suae consecratioiiis auctores ejus initia tiiu-
barent , beiiigniores circa ipsiim quam jo^^tiores
esse voluiinus , qoo perturbaiiones omnes quae ope-
rante diabolo fuerant excitatde adbibitis remediis
«rror ekstinctus est, ut labor noster citius ad de- i^ lOniremus, quas illum modesium magis quani im-
ftlderatuni perveniret effectum » quem Deo ser-
viens principatns et fide et potestaie Juvisset. Quia
etsi in virtule Spiritus sancti inter quaslibet dis-
aensiones per sedis apostolicac faninlatuin Evangelii
erat defeudenda libertas ; manifestior lamen ap*
paruit gratii Dei, qu» praestiiit mundo ut in vi-
ttoiia veriiatis auctores lantum violaiae fidei de-
perireot, et sua iniegriias Ecclesiae reddereiur.
Bellum igitnr, quod pacis nostrc inimicus c\ci-
laveraty adto feliciter dextera Domioi pugnaule
confrnetum e§t , ut triumpbante Gbristo omnium
seeerdotum essei una vicioria, et, coruscante lu-
iiiine veritatiSt aola erroris tcnebrae cum suis
assertoribus pellerentur. Nam sicut in ipsa Do-
moderatum facere debiierunt. Qui, etiamsi prar-
cipuis meritis optimoque jodicio legitime fuissel
ac solemniter ordinalus, contta reverentiani la-
men canonum paternoruiny coiitra statuta Spiri»
tus saiicti , contra aoiiquitalis exempla nullis pos-
set suffragiis adjuvari. Apud Gbristianum et vere
religiosum , vereque orthodoxum priiicipein lo-
quor : inultuai Auatoliiis episcopus proprio detrabii
meriiOy si illicito crescere optat augmeiito. Ilabeat,
sicut optauius , Gonslanlinopotitana civiias glo-
riam suam , et protegente Dei dextera , diuturno
clementiae vesirus fruatur imperio. Alia lainen raiio
est reruin saeculariuin , al!a diviuarom ; nec proeter
illam petram quam Domiiius iu tundamenio po-
wini resurreciiooe credenda ad corroboranda ini- q suit stabilis erit ulla construclio. Propria perdif
iia lldel multum securitatis accessit» quod quidam
«posloli de corporea Domini Jeso Christi veti-
Hitedttbitarani, et visu atque coulactu fixuras cla-
voriiir* et vulnus lanceae perscrutando ambiguita-
lem conctiSy dum ambigiint, abs uleruni ; ita nunc
quoqoe • dum aliqnorum iofidoliias confiitatur, oin-
nium baesitantlum eorda firmaia sunt, et iH-ofecit
nniverais ad jlluminationem quod quibusdam in-
iolit caecitatem. In quo opere digne et ja!>teex-
suliai vesira clemeatia . qirae fideliter proprieque
proepexii, ut Orienbilibus Ecclesiis diabolicae in-
stdise non nocereni, scd ad propiiiandum Deum
efilcaciora obique offeirentiir btdocausta , qiiando
per medlalorem Dei et hominum hominem Chri-
qui indebita couciipiscit. Saiis sil prxdicto, qiiod
vestrae pietatis auxilio , et mei favori:» asscntu
episcopalnm taniae urbis obiinuit. Noii dedignelur
regiam civitatem , quain apostolicam facere non
potesi sedem , nec ullo modo sperei quod per
aliorum offensiones possit augeri. Privilegia eniiu
Ecclesiarum sanctorum Patruin canonibiis inst tuta,
et venerabllis Nicaejoae synodi fixa decrctis, nulla
posiiunt improbitate convelli , nuita novitaie mii'-
tari. In quo opere, auxiliante Cbristo, fidelitcr
exsequendo necesse esl me pcrscverainem fxlii-
bere fainulalum , quoniam disprnsatio milii crediia
est, et ad meiim tendit reaium, si palernatuin
regulae sanclionum i quae in synodo Nica»na ad
•iom iesum eadcm confessio plebiom , eadem sa- D lolios Ecclebiae regimen Spiritu Dei instruenic
cenlotum » eadero esset et regum , gloriosissime
lili ei clemenlissiine Augu>te.
Hit autem propter qiiae cuncta facia est con-
gregatio aaeerdolum bono ei opiabili 75 ^l^^c ^^^'
positis, miror ei doleo qond pacem universalis
Cctlesiae divinitus reformaiam ambiiionis rursus
«ptritus inqoieset. Quamvis enioi necessarie sibi
fraier meus Anatolios consolaisse videatur, ui or-
diitniornm soororo errorem deserens in assensam
[Diht, A^sr., »eoiom] caibolicae fidei salubri corre-
ciione Iransirel ; cuslodire lamen deboit , nt quod
rtUfo Leueficio noscitur conseculos nullius cupi-
«liutie pravitaie twbaret. Nos enin veslrae fidei
€i iniorvcntionis habentes intuitum, cum secun*
suni condiiae , me quod absit , connivente vio»
lentur, ei major sit apud me unius frairis rfh
luntas quam universae doinus Domini coininuriis
utillLts. Et ideo sciens gloriosam clementinin ve-
stram ecclesiasticae siuderc concordi^ , et liis qiinB
pacificae congruunt unitati piissimum praesiarc cuii-
sensnm , precor rt se<lula suggestione vos obse-
cio ut ausus improbos uniiaii Ghrisiianse pacique
contiarios ab omni pietatis vebtne abdicetis as-
sensu, et frairis mei Anatolii nocituram i;si» si
perstiierlt, cupidilatem salubriter comprimatis : ne
ea quae vestrae gloriaB alque temporibus iniinicA
sunl , cupiens , major suis velit essc prioribus ,
liberumque illi sit , quantis poiuerit spleiiderc vir<
'23 COLLECTIO CANONUM S. ISIDOUO HISPAL. ASCRIPTA. ' ^£4
liiribus , qnarum qmi aliter pariiceps erit , nisi A ntB Eccleslx sine ullo exemplo conira staluu ca-
nonum episcopum ordinare prxsumpslt, qiiod 111«
amore reparanilis fldei et pacig studio re:ractare
cessavimus. Abstineat ergo ab ecclesiasticarum in-
juria regiilarum, et illiciios declinet excesaus, ne
se ab universali Ecclesia, dura inimica paee leii-
tat, abscindat. Quein opio magis ifrepfeben<;ibi-
liter agentem diligere qiiam in hac prapsumpiion»*,
quae illum ab oinnibus separare poierit, perdii-
nre. Fraler autem ei eoeptscopns meus Luciauus,
qui cbm filio meo Basilio diacono cleineniiai ve-
slrac ad me scripta poriavit , omni devotioiie par-
tes su^cepiac lega^ionis Implevtt, qiii nuii est aesii-
niaiidus negotio defuisse, qiiein potius causa de-
^erult. Datum xi Kalendas Julias <^ Ucrfeulano vird
cliaritate mae^ls voluerit ornari quam ambitione di-
atendl. Hauc auiero improbi desiderii eonceptio-
nem nunqiiam quidem debuit inlra cordis sui re-
ripere secretnm ; led cum illi fratres ei coepi-
lcopf mei, qni vice niea aderant, obviarent, ab
ilUcito appetitu ea eoram Baliem coitiradictione
cessasset. Nam et vestrae pietails apices, ei ip-
flius scripta declarani legatos sedis apostolicae,
sicut o.portuii , contradiciione justissima restilisse,
ut inexcusabilior esset praesamptio qu% se nec
Increpata cohiberet. Unde convenit fidei vestrae vel
glorix, ut sicnt baeresis Deo per vos agente de-
structa est, ita eiiam omnis ambiius retundatur.
Agile quod et Cbrisiianae est probitatis et regiae,
bi predicius episcopiis pareat Patribus , consulat B clarissimo coiisule , aira ccccxc.
paci , neque siM (k^liimet licuisse quod Aniioche-
"* iSiii., Oibl. Reg., Esc. 4, Tol. 1, Ger., Junias.
:£=±:
LVI
EPISTOLA LEONIS AD ANATOLIUH GONSTANTINOPOLITANUM EPISCOPUM.
in oua imprifHis eumderh episcoputk de fide in Chalcedotienii toneilfo taudat : deinde arguii
inum quod eonira Niceendm synodum Alexandrfnnm aique Aniiochefiam ecelesias sibi sub"
dere voluissei.
Leo episcopus Anatolio £plscd|to.
|Jf0 Manifesiato, sicut optavimus, ptr gratiam Dei
luMine evangerK^ veritatis et ab unilrersali Ecclesia
ticniiciosissimi erroris nbcte depulsa iheffabiliter
novit vetiiia , nec gatidefe conti^ssis 4 dtfm inordinaiA
pravoque pfocessu Imimiiilarum tran«gressionum au-
gentur exdessiis , et crebrescunt (hilpaft, qna! tnl^*
raia^ sunt sttldio fepafandae fidei el amore concor-
gaudeamus ih Domino, quod cfeditde nobis dispen- ^ dix; Post lltii itaque ordinationiil tusb noil iitco(pai4
Hationis labor ad desideratiim pervenit efTectunfi ,
licut etiam epistolae inae leltus eloquiluf, ut secun-
dum a|K>stolir^m dociiinam id ip^ium dicamus om-
kiei, el non aint iii nobis scbismata ; simiis autem
perlecti in eodem seiisU , et in eadem sententia. In
elijus operia devotione gratulamnr dilectionem tuarn
csse consortem, ut et corrigendis lua prodiesset iii-
dustria, ei ab omni to deviantium parlicipatione pur-
ift:ifes. Decessore enim tiio beatae memorlx FIavi;mo
propter ddensionem c:itboIicae teritatis ejecto , non
imroerito credebatnr quo<l ord.natores tui conlra sah-
ciorum eanonum conslitota viderentur sui similem
fon^ecrasse. Sed adfuil mlsericordia Dei in hoc te
principia , post consecrationem Antiocheni ep acd-
pi , 4uam tibimet conir.i canouicam fegula^ viil-
dicastl, doleo etiam in hoc dilectloneni luam tis^.
pfolapsam , ut sacrallssimas Nicaenorum canonuia
constitulioneft cotiareris infriiigere , tahquam oppor^
tune se tibi hoc lempus obiulefit , qtio s^cundi hd-
noris privilegiiim sedes Alexandrina perdiderit, et
Antiochena Ecclesia proprieiatlim teriiae dignitati}i
amiserit 1 Ut bis locis juri tuo suldHls oinnes me«
tropolilaui episcopi proprio honore pfiventuf. Qui^
bua InaUditis et nunquam ante tentatis iia ptstvt*
niris eiceaslbua , ut sanctam s^noduth ad exstlri-
guendam solutn hsereslm , et ad conflrmalionein
dirigeus atque confirmaua, ot mnlis principiis bene ^ fidei catbolicai studio Christianiasimi pfiiielpis coti
uiereris, et non te judicio boininum , sed Dei profe-
ciiim benlgnitate roonstrares : quod vere ita acci-
piendUm csl si hanc divini muneris gratiaift alia
oOensione hon perdas. Virum enim caiholicum et
|ifaecipule Dbmfni aacerdoiem sicut nollo errore im-
flicari , ita nUlla oporiei cupiditaie Violari. Dicente
quippe ScHptura sancl^ : Posi cohcupitcentias luat ne
eas , et a wluntate tua avertere , roultis mundi bujus
tllecebrls, muliis vauitaiibus fesisli^nduiii est, nt
verae continentiae obiineaiur integritas ; ciijus pfiina
'est labes superbia , inititt.n tranisgre6sionis et origo
^'<kcati. Quoniam mens poientiae avida nec abstinere
^ liibl. I^eg., E«c. 4, Cer., Tol. 1, crebra sunt.
^ f;x n1i|eis, prdctcr A!v. et Urg., iu qnibus ,
gregatam in occ;islooem ainbitus tfahas , et ot con-
niventiam suam tibi deifat impellas ; tinquam refu-
tari iiequeat qiiod iliicite Voluerit ^ muUliudo, et illa
Nica^ndruiii eanonum per sanctom Vere Siiirttum
ordinaia condiilb lYi aliqirs unquaih ait pnrte fesolu^
bilis. Nulla sibimet de mnltipllcaiiotte cougfe;.'aiioiils
syuodalia «ionciria blaudlantur, ii^que trecentis illis
et decem et <* ocio coplobior numenis sacefdotuiii
vel coinparare se andeat vel pra^fbrfe , cum tanto
divini:iia prtvilegto Ntcaena sit ^ynodus consecfatat
ui siv6 j^t pauciorcs, aive pef plnres ecclesi.istica
judicia ceiebfentuf, oniili penitUa atictontale sil
voluit.
lu caeteris , praeter AIV., aiifae.
m
EPISTOU/E DECRfiTALES. — LEONIS fkVJE.
mt%i*
vMMimi i|uuU|iiid ab itloruni fnerii coQsUiulioiio A inU ad apostolicx ^edis (ransmissa notiijam, cni alj^
diver»um. Nimcs ergo Jubc inprobai nimis prava
suni , qutt sar raiisaimis caooaibua inveDiuoiur ease
ct»iMraria. \n 77 (oiiua Ecclesias periurbaiionem
superl)a luec iendii elatio, qu« iia abuti voluii
eoBCilio synodali, ui fraires in fldei laniummodo
Di^vlio conTocaios et deflniiione ejus causae qu»
erai ouranda perfuoeloa ad consenliendum sibi aui
depravaiido (radocereiy ani ierrendo compellereu
lude enirn fraitea noairi ab aposioiica sede direcii »
qui Tiee inea synodo praesidebant, probabiliter aique
eotisiafiler llliciiis ausibus obsiiieruBi , aperie recla-
«uanies , ne eonura instituia ^iciena prssumpiio re-
probx u^iTiUiis assurgeret. Nec poiesl de eorum
eoiiUadiciiune dubilari, de quibus in epislola iua
iniiio sui caduce dndumfiue collaps.% scra imihc ei
inuiilia subjicere fomenia voluisli, eliciendo a frairi-
bua speciem consensionis, quam tibi in suam inju-
riam verecundla fiiijjsti pracberet. Memenio quid.
Dominus ei qui unuin de pusiliis scandalizaYerit coiu-
mineiur, ei sapienier inielli|[e qu 'le sit Dei judicium
subiturus, qui ioi Ecclesiis, tot sacerdf^iibus scanda-
lum inferre non metuiu Fatcor cnim iia me dilec-
lione uuiverauB fralernitatis obsiringi, ui iiemioi
prnr:»us in bis» quas conlra se poscit , asseniiar ; pos-
sisque evidenter agnoscere nie dileciioni tux bene-
volo aniino coniraire, ut aanjore ainsilio ab «iiiver-
salis le Ecclesis periurbaiioue contineas. Noii con-
vellan?ur proviucialiuro jura primaliim, nec privilegiis
eC'am ipse conquereris, quod conatibus luis voKie* " antiquiius insiituiis metropolilaiii fraudentur aniisii-
•rini obvijre» In que quidem multos mibi bxc scri-
l^ecdo coniuieudas. Sed temetipsum quod eis parere
nolueris, dum iJliciia moliris, accusas, superflue
nnij concedenda appetens , ei insalubriter contraria
eoncupiscens, quae nullum unquam polerunt nosirum
obiinere conseosum. Absit enim a couscientia mea ,
ct iam prava cupidiias ineis studiis adjiivetori ac
mn potius ei meo et omnium qui non alia sapiuni
sed iiuinilibus coosentiiHit opere subruatur.
Sancii ilii el venerabiles Palres, qui in urbe Ni*
c»ua y sacrilego Ario cuin sua impieiate damiiato,
mansnraa uaque in flnem mondi leges ecdesiasiico-
rum canofium condideriint, et apud ros ei in ioto
tes. Niiiil AlexandriuA seUi ejus quaiii per sancium
Marcum evangelisiam beati I'eiri discipuluni ineruit
pereat dignitatis, iiec, Oioscuro impietatis suae per-
liuacia corruente, splendor tanl» Ecclesie ienebris
obscorelur alienis. Amiocbeiia quoqiie Ccclesia,iii
qua priinum prxdicaiiie l)eato aposiolo l^clro Gbri-
sliaiium nomen exoriuin est, ui paiernae^coiisitluiio-
nis ordiue perseveret, ei iu gradu leriio collocais
nunquani se fiat inreri'»r. Aliud <-niin suni sedes,
aliud praesideiites, et ma^niis nnicuique Iionor est
iutegritas sua; qux cum in quibuslibet locis propria
omaioenia nun perda*, quanto niagis in Cousianiino-
polilanse urbis magniflcejitia potest rsse gloriosa, si
orbe ierrarum In suis consiitutiouibus vivuni, ei si q per observantiain tuara, ei derensionem paterni ca
•quid usquam aliter quain illi sialuere prarsumitur,
sine cunciatlone cassaiur : ui quas ad perpetuam uii-
liiaiem generaliier instiiuia sunl, nulla eoinmutatioMe
varieitur, iiec ad frivatum Irabantur comiuodum
t)U3e ad bonum sunt commune praeflia ; ei iD.^neuti-
i>iis lerminis quos consiiluerunt Paires nemo in jiis
lendat alienum ■ , sed intra fines proprius aique le-
gilimos, prout quis valuerit, in latitudine se ch^ri-
tails eierceai, cujus saiis uberes fructus Constanii-
uopoliianus potesianiintes ocqiiirere, si magis hunii-
liutis vlrtule nilatur, qoam si spritu ainbiiionis
iufleiiir. Noli, frater, alium sapere, sed lime, ei
Cbrisiianorum principum piissimas aures Imprubia
|ietiiionibus inquletare desiste , quibus certum habeo
iiooes, eieiemplumpiobitaiis multi liabeani s.ie(T-
doies? ilxc iild scribens, fraier, in Domino horior
ac moneo ui,deposito ambilionis desiJeiio, ^^iurilu
poiius ferveaa cbariiatis, ^usque viriutibus seeuu-
dum doGtrinam apeatolicaui priiflcienier orueris.
Esi eniin pailens et benigna, ei non «inulatur, nou
agit perperain , noii inflatur, uon est anibiiiosa, non'
quserii qu£ sua suni. Unde si chariias n(»n quaeiit
propria, qitaiilum peccai qui concupiacit alicna T A
qnlhus volo ui le prorsea abstlneas, memorque ais
senientiae qux dicit : Tene quod ietui ne aliui aedfnta
^ coroaam iuam, Nam si iiiconcessa quaesieria , ipac
te luo opere aique judicio universatis Goeleaiae pace
privabis. Frater autem , ei coepiscopus meos <" Lu-
inodesila te ma^is quani elaiione placiturum. Perva- D cianus,et flliusnosier DasiHusdiacoiras, quantom in
sioni enini tuae In nullo peniios sulTiagatur quomm-
dam episcoporum auie seiaginla, ut jactas, annoa
facia conscripiio» nunquamque a prxdecessoribus
* BiU. Aeg., uemo wjuete immdui atLnum.
^ Ata., ne qvis accifnat»
ipsis fuit, aiudiose his quse eis fnjuuieras adfiiemnt;
sed aetionieonim]usliti:i^negnvlteffectum. Datmnif
Kaleiidas Juiiias., Heroulauo viro clarisslmo conaule.
<= 4u reliquif», praeter Alv., iia$ter.
* llibl. Reg., Esc. 4, Tol. 1, 2. injuBtiiia.
LVII
EPISTOLA LEONiS AD HARTIANOM AUGUSTUM.
/is f iia gralids ei agit quod per Chalcedonense eoncilium pax Ecclesioe eatholic(B reddita siL
Loo episcopaa Martlano Augnsie. leris oaaaa gaudendi • eat , dun ei magna diviiia
78 NuUa niilii in omiiibus clementlc vestr» lit- providcnil« miaericordia ,p raealitum buoMnis relnis
••iiibl. flcg., Fsc. i, Tol. 1., Gcr., gnudii.
7^
COLLEilTIO CANOMOM S. telbORO HISPAL. A6C!(ilPTA.
ciperior, qtMd ecdesiastieain piceni, qtis noa nisi A fesira
uniieie pnbdlcationis et angelic» costodittir, pilasiino
siodlo JuTsre digoainini , ut Adei Tcstr» gloria non
•oittm iitllitate rdpnblhc», sed etiim religionis pro-
Actiliosaugeaiiir, glorioslssliAfe Augusi^. Unde • inef-
fabililer Deo gratilis a^^O, qui eo iempore quoobori-
lura baerelicorunn scandata pra^sclebai, tos in imperii
fastigto eollof aiit , ih qdibus ad toiius mdndi saliitem
el regia potentia eC sacfetdotalis Tigeret indostria.
rtani cum ▼eliro praecipue opere Sit perfeeium ^ ut
per synodiil^ eoncillum, danfnails impli do^atis
defensoribns, omn^ vires sacfilegus error amitieret,
ad ejusdem devotionls perUnet palroam, si malum,
qnod in suis ddcibus oppressum est, etiam in qui-
biiscunqiie reliqiiiis deleatur. Quod facillus clemeiitia
indicasiii : et mento geminator gio-
diom meum,cum ? obis religiosissime plaeere co-
gnosco, ut et Odes Nicaena soara leneat finnitatem*
et privilegia Ecclesiarum illibata permaneant. Qnam-
vis autem de praeciaro fldei ▼e«trae opere niliil Testra
pietas Indlcarit, mibi tainen per Veneratorem unt
mecum speeislliier testruro, fHtrem meitm, Julia^
ntfln eplscdpum innoibisse significo« qfiam pio dignait
fueritis responso iiAperitOrum toonachonim animos
coHibere parlter ^t docere, ut si illos non penitoi
des^ruit divina mlseratto, sentiant se et didtcisse
qOod eredant, et agnovtese quod timeanl. Quia vero
oronibus modii obedlendum est pletati vestrafe reli-
glosissimaeque voluniati, constitiftionibus sjrnodalf-
biis, qnae milii de couflrmatione fidd catbolieae et
vestr^i arbilratur implendum , si per universas Eccle- ' de h^ereiicorum damnatione placuerunt, libens ad-
sias deitiiitioiies s^ncix synodi Chalcedononsis apo-
stolicae sedi placiiiase doceantor. De qdo qiiideln ra-
lio non fuit aOiblgendi , cium 61 fidel oninlum subscri-
hendo consenaus acce^Serit , qtiae ad me seeundum
furmaro apOstollcae doclrinae ac p^iernae tlvditionis
cinissa esi , ei p^ fratrem lofeum Lnclanum ^pisco-
piim lalia sd gloriam vestfam , et ad Coiistantinopo-
Nianoiil aniifttitem scrfpla direxetim, qiiae evidenter
ostendcrent me ea qu^ de fldO caiholica in praedicta
synodo deflnita fucrant approlrare. Sed qiiia lii eisdem
liiterts ea quae per occasioncm synodl tnale sunt at«
i^nuta reprehenderam , maluit praedictus antsies
fheam gratnlationein tacere quam suum anibitum
poblicare. Mihi autpm muliiim fiduciae Deo per vos
tipcrante collaium cst , qiiod probasse vos observan-
tiani meam de custodia caiionum paternorum pieiatis
jed senteotiam meam; quae ut in notitlam omnium
saeerdotoro Ecclesiarumque perveniat, vestrae cie*
mentias praeceptio ordinare dignabitur. Adfuturaill
ct^o et spero gratiani Dei , quae tam sancum tanti
prindpis curam plenissimum deslderii sui rmctum
fadlat dbtinere, ut Odinibus dissentiendi occasionibus
amputatis apostolieae ubiqiie doclrinab pj&t regliet et
veritas. Ffatri autem meo Jilliano episcopo noverii
vesira clementia boc ine proprie delegasse , ut quid-
quid llllcad cdstodiamfideipertinere 79 probaverit,
meo nomiue vestrde fidudiiliter suggerat pietati»
qtioniam cerlus suin v<*s ad haec otnnla emendand^
vel defendenda , Deo auiiliante • sufficere. Datum iil
Kalendas Aprilis, Apilio ^ viro clarissimo coosule ,
aera ccccii.
• Bibl. Reff., EsC. 4, Inde.
^ iEro., Bibl. Reg., Esc. 4, Urg., Ger., effeetum.
« iEm., Bibh Reg., Esc. 4, Tol. I, OpUo. Ger.,
A
LVIII
ilPISTOLA EJbSDEM LBONIS AD HARTIANDM AUGUSTUM.
l)e Proterio Alexandrino episeopo ut priorim tuorum decreta tonsertet. ei imperatoreni
rogat ut epistolam ad Flatianum C0fi9iantinopolitanum epitcopum misiam in Graeum ssr"
monem translatam Alexandrinm Ecclesia destinaret.
Leo episcopua Mariiano Augusto.
Puriiatem iHdei Chrisiianae qua clemeniia ve^lra
praefulget, etiam his litieris quas frater el coepisco-
piis meus fiesioriiis detulit, demonstrastis, juslissi-
xniim fratri meo ^roterio Aleiandrinae urbis antistiii
mipendentes llivorem^ quo fhihi per omnia esset ac-
f»eptior. Nam cui vesira pieias testiinoniiim perhibere
digiiator, indubitaoter esset probandus, etiam si ta-
cerei. Sed aeoedit ad gratiam, qtiod proprio quoque
sermone cognoscitur, et quam sfaicerus sit caiholici
dogmatis praedlcalor ipsius professione clarescit.
Uiide plenissimoalTecto dilectiodem orthodoii frstris
ampksctor et Deo gratias ago quod, amoto eo qui
Kvangelio Cliristl voluit contraire et a sanctornni
pAitoin in*eltigentia dissidere, t;tlem prospeiit Alc-
kAiidihUe Eteclesiae sacerdotem qui praeQedotttibua
I^rectoribus et fide concordaret et vita. Naro cum
amplecti se episiolsm meam quam ad beatae memo*
riae Flavianum contra Euiychetem impium misi toto
corde proftteturi quid aJiod quam apostoiorum so
os!endit esse disdpulum, qiionlam docti ina veritoiis
in luroine stto perroanet, et non potest esse diver-
sum quod unnm est atqiie divinum ? Rescripsl itn-
que praediclo fratri qiiod debui, aitjue ut In boucio
studio perseveret admonui ; qui sine dnbio consian-
tior erit si eliam clcmentlae vesirae cohortationibvs
adjuveiur. Nec in aiiquo eum lerreat quoruindani
imperita dtssensio, qoos paiicornm bapretierjrnin id-
stigationibus igiiorantia fadt obnaxios. Qufd ento
sua negligCBtia assequi nequeunt opporiune eoruin
insinuetur audiini. Et ne memoratiis iiovji inferre ei
propria videatur a>»truere» vcner^bilium Patruoi qiil
7Jb EPtSTOLi^ DFXftGtALES. ^ LEONIS VkVA. 730
enlm Eeclesise prorneruni scripu releganior, ei A <|ttitSa sd conliirbindain noelroinm •impllciiateni
qtiid beatns Athanasius, qnid Tlieopliilus, qoid Cy-
rillos, quidetiain alii Orientales magisiri de inca^
nailone Doroini senserint, cognoscant *. Nec SO
i-epullolanlibos decipianlur erroribus, qui olim CTaii-
gelici serroonis sunt firluie proatraii : quotiiam om-
iiesfere lisreses qusdiversis lemporibiis cxstiterunt,
dum sacramentuiu corporcs nativiiatis, el passio-
iiis ^, ac resurroclionis Cllrisli non inielligunl, ab
Evangelio detiaruut. El posscmus roinus laboralre in
hKreiicis repellendis, si rudes animos ea non lurba-
rent mondacia quae peremit antiquitas. Sed nunc, ul
dixi; liic docendi optimus modus esi, ot paiernorum
seiisoum llneae Alexandrins plebis el clericoruin
aiiribos innolescani, ac si qui suni qui noslra seripla
episiolam meam, qoam « beala roenorias Klatiano
dedi, falsasse perhibetlir» ot commutatis quibosdaiii
Tcrbls fel syllabis reeeplorem ^ roe Nestoriani erro-
ris asserereni ; obsecro venerabilem clemeiiliaiii
vestram, ui eamdem epislolam per fratrem mcutn
Julianuin episcopum, vel eos quos idoneos ad hoc
opus plelas Te>tra elegerii • in Graecum sermonein
jubeatis inlcgre diligenl^rque translalam per ido-
neum perlaiorein sub vesiri signaculi inipressitme
deferri, iradendam judicibus Alexandrinis, qui eam
clero ei plebi ipsius civiiatis cum praedictoruin epi-
scoporum prcdicalionibus, qnibiis et mea scripla
consenliuni, faciant reciiari, ul agnoscanl se fara-
ciom bominom fraode ulierius decipi non debere, ei
despiciani, illi sallem qui nobiscum aposlolicis sen- s probenlor aposiolicac sedis sinceri esse discipuli^
slbos coiigrounl acqu'escant. In quo opere molluni
coflsacerdoils mei devotione gaudebo, el seaper
ipsios onanimilaie laDiabory quia fraterna pax non
nisi in oua fldei confessione servatur.
Quia vero qooromdam haereticornro versuta ne-
• In reliqnis, praeler Alv., reeognoicant»
I» Ab bav voce desunt folia in Esc. 4.
« JSm., Bibl. Rcg., Esc. 3, Tol. 1, 2: 9»aiii ad
beatm memoriw ttmanwn dedL
apud quam nec EuiycbeSy nec Nestoriu:s» ullum obii-
nenl locum, quia sicul aiios baerelicos ila el islos
universalis Ecclesia damnavit. Dalum vi IdusMartias^
Aeiio el Sludio ' viris clarissimis coosuiibos , atra
CCGCLXU.
' Bibl. Reg.> acceptorem.
• Bibl. Kcg., detejerit,
' £x reliquis, praeter Alv., in qOo, Stueno, ci Tol«
2y in quoy Siadio.
ft
LIX
EPISTOLA EJU6DEM LEONIS AD MARTIANDM AUGUSTUM.
tn qua seribit ei dt exsilio Euiychetis^ ut ad secretiora loca eum trunsferret^ quia ubi posiius
erat adiiuc prava doeebat.
Leo eplscopos Marllano Augusto.
Quod saepissiiiie ronlla jam experiinenia dociie-
runi^sanciae pietatis veslrse siudlom circa religionem
Chrisiianam gloriosis perseverai et crescil augmen-
lisp ei baec fides vesirae clementiae non solum me, sed
el oroues Domiui sscerdotes eonsolatur ei roboral,
dnm in Cbrislianissimo pHnclpe sacerdoialem expe-
riroor affecium. Oucm si Orienlalium partium sacer-
dotea sludeanl imiiari, nihil scandalorum neque pak»
neqoe fldes Chrisiiana ratieior. Unde cum Consian-
iiuopolitauus anlisles ad omnem pielatis profeciom
pResenii ciemcniiae vestrae doceatur exemplo, si fl-
deliler vestris acquiescal hori:ilibus, gl habet In
me sinceroro * gratiae animum tanlum ut quod ver-
bis spondet corde perflcial. Si vero quae Deo el pie-
C mulia adversus irttegritatem catholicam blasphenii:i-
rum desperaiins venena profondere, el quod lii iUo
loios mnndiis borrjiil atque damnavii, impudentia
majori, ot innocenles decipere possli, evomere. Ple-
num itaque ratioOis exislitno» ut Vestra clementia ad
longinquiora eom jubeat et secreliora transferri.
Monasierio vero ejus Constantinopoli constiiolo, in
quo habitatores ipsius monachi evangelica aposloli-
caque docirina clrebrius suni el pletiius roborandf,
salobrlier, ul arbilror, flel, si is, qui ipsi monaslerio
praeposllus esse dicitor, a societate veneratoris ves-
tri Jn!iani episcopi, qoem in specolis propter fldeni
illic esse consiitoi, non recedal ; cujus assidua visi-
laiioiie profecids serVorum Dei illic habitantium
possit augeri. Peiitionem aoiem de fesliviiaie pa-
bii veslrae displicent, pertinaci inleniione delegerit, D schali gaudeo ita a pietale vestra so<c^ptam ot con-
salva roansoetudinis vcstrae reverentia , utar com
omnibos, et pro omnibus, vobis quoqoe adnilenli-
biis, adversum soperbienlem liberiore constaniia,
qiiem, quod saepe dicendom est, mallero pro sanciis
aciibus froierna cbaritae compleri, gloriosissimo
ilnperaior. Quia Vero soggestiones roeas pro iran-
quilliiale caiholicae fldei libenler accipitis, signiflca-
tiiro mibMratris ei coepiscopi mei Juliani sermone
(eogttO«cite, Euiycheiem impiuin pro suis qtiidem
merilis exsulare ; sed in ip»o su» damnaiionis loco
^ In r£li<|nis, praelcr AIV.. slnc^rd^.
fcstitn agenlem in reiius Alesandriam mitieretls de
errore reinovendo, quem sanclc memoriae Tbeo-
phili consliiolio videlur Inferre. De qua re, slcoi
scribera dignamini, qoidquid ad pleutis vesirae no^-
lillani perlaloro fuerit, Jobeie roenosse, nt de obser-
vaniia, qoam non licei esse diversaro, qoid poclwl-
mom sii lenendoro Ecclesia oniversalls agnoscai.
Precor aolem, quod vestrx novi cleroeiiiise eonvenl-
re, nl eos niaiime tueamini conlra omnes Insidia^
qoos uiibi et veslrae maosoelodini propter ainorein
ni COLLGGTtO CAMONUM 9, ISIBORO fllSFAL. ASCRIPTA. 7:.t
f (ki placere cogaosciii»» til eos CoastaormopoltU- A xvn Kalendas Maiaft» Actio ei SuhIio « viri$ clarifsi-
iius episcopna Ittdendi non liaboai f.iCiilU4enK Daium mia coiisulibus« aira qiM supra.
« C« reliifnis» praier Alv>, in <\\aO^ SttHtto, Tul. i, Smdto.
LX
EPISTOt.A EJCSDEM LEONIS AD LEONEM ACGBSTUM.
De blasphtmiis Iffsioni et Eul^chelit^ eorumque digno anttthemate.
l>Mi epitcopus LeoHi Ati{;itsto.
rrooiisiase nie meniini, venerabilis imperaior, in
caiisa fidei, de qoa clemeniiam luain novi piu esse
B«>IHciUm, pleniorem humilitatis mee dirigendnm
ixse sermonem : quein nunc, auxilianie Doniino,
Apollinaris dogma delegtL, ui neRnia iMm n« caniia
otqiie animm vcriiaie lotuiii Dctniiuom iioetnim le-
aum Ckristum unius assererel esse nalera', lanqnani
Yerbi deiias ipsa se in carnem aaimamque eonverte-
reC, et eoucipi ac nascit nuiriri et creseere, cmcifigi
(Itleii occasioiie persolvo, ut sancto pieutis luas atu- 3 ac mori, Bepeltri ac reanrgere, ei atcendere in cce-
dio uU^is, qnantum arbiiror, deesse non poeml In-
sirnctio. Quamvis enim sciam demeniiam tuam lit^-
ii4inis inaiiiHtionibna non egere, et sincerisBimam
de almndantia Spiritus snncli bausiase doctrioam,
t>fficii wei umen esi et patefacere quod tiiidligia et
prn^dicire quoii credis, ut ignis ille, qoem Domtnos
veiiiens inisit in terram, m<itu crcbr» meditaiioiiis
agiutus sic cottcalescat ul rerveat, et sic inQamme-
tnr ut luceat. Magiias enim caligiues Cutyclilnna
lissresis Orieniis partibus inrerre moliu est, et ab illa
liice qnnc, sicut evangelium loquitur, lucei in tene-
Itris et tenebne eam non comprehenderuiit, impcri •
t"rum 82 oculos tenuvit averiere : cumque ipse
iii suam reciderit ca>citaiem, nunc in discipulis re-
ittffl, el in Fatris dexter«, unde ad judicandos vivoa
ei moriuos veniei, consedere, divin» iantinn esaeniiae
fuerit, qne niliil bonira in ae aine earnis recipit ve-
riute : qimniam natura Unigenili «ainra esi Patris
natnra esl et Spiriins sancii, simulqtte impasalbiiis ;
aiinul eat inoooimiilahilis sempilemm Triniutis indi-
visa uniias, et consubslanlialis a^qualius. Utide si
ah Apollinnris perversitate Eiilychianos quisquc
desii&cii, ne convincatnr deiuiem passibilein seniire
aiqiie niorialem, ei Umen Vtfrbi inearoaii, id esl,
Verhi el caniis iinam audct diccre ■ naiuram, niani-
fesle in Valeniini et Manichxi iransit insantam, el
mediatorem Dei et homiunm hominem Jesum Chri-
sinm simulaiorie credit omnia egisse, nec humaniim
(Tiidescit qu(»d in auctore defecit. Non longo namque c in ipao corpus setl itliantasmaticam corporis speciem
lemporis iniervallo catiiolica fides, qo» esl singula-
rs et vera, cui nihil addi nihilque niinui poiest, a
dmibus esi hosUbus oppetiu, quorum prior Mestorius,
Kui^elies lecundus einersit: qui Ccclesias Dei dnas
liaii^ses siblmet conlrarias tnferre volueruiu, ni uter-
qno a praeilicaiorihus veriuiis merito damnaretnr,
qiiia insanom nimis et sacrikgum fuit quod varia
(Nlsiiato ambo aenscruiii.
Anatliematizetur ergo Nestoriua. qui beaum virgi*-
nem Mariam non Dei sed bominis laniummodo cre-
didil genitricem» ut aliam personain carnis, aiiam
faceret deiuiis ; nec unum Cbrisiuin in Verlio Dei et
came sentiret, sed separaiim atque sejunctiiu al-
terum Filium Dei, alUrum hominii praedicaret; cum
oculls apparuisse se cernentiuni. Qo» impieutis
memlacia qaoniam ulitn fldes catholica delestatur, et
aliarum asseriionom sacrilegia coticordibus per lo-
tom muodum beatorutn Palrum dudutn sunt damnaia
aenientiis, non dubiuiuest eamdem^ nos fldem pncdi-
care atque defeiidere quain sancu f^ynodiis Ntcsna
confirmavil» diceos: Credimus in unum Deum,
ralrem omnipoientem , visibilium et invisibirum
factorem, ei in nnum Dominuin nostrum Jesum
Christuro Fiiium Dei, natum de Palre, Unigeniiuni,
hoc esl» de substantia Patris, Deutn de Deo, luoien
de lumine, Deum verum de Deo vero, natuin, non
factom unius substanti» cum Paire, quod Graeci di-
cuiil AoMoaiton; perquem omnia facu sunl sivc
'niaoenie iila incommutabiii Vcrbi essentia» qu» ei D quae in coelo, sive qus in lerra : qui propler nos ei
cum Paire et eum Spiritn aanclo interoporalis atque
xoxuraa ost, iia intra virginea viscera Verbum caro
sii laclomY ui per id quod lueflabile esl sacramen-
ium uao eonceptu unoque partu aecundum veriu-
lem olrioaqoe oalurae eadem virgo et nncilia Domini
^essoi 01 mator. Quod etiam Claaaheth, sicut Luoas
'ovangeliau declaral, intoUe&it, et diui : Vnde hoc
mUu^ ulvemat mater 3omini mat ad me? Eulyciies
quo^ oodom poreollatur aiiatbemnte« qui per im-
»tiiui vetonm iNerolicorttfu voluutus erroros4criiuffi
<^ In rclinuis, prxter Alv., prouiwiia c,
^ ilCm., Bibl. Ile<^, eam,
> Esc. 5, pMifs imh PoHtio Pihto.
^ Ct»c. 3, profitemur.
propier nosiram salutem descendit de coelo : et in-
carnalus esl, el bomo /actus passus *< est, el resur-
rexil lertia die : ascendil in coilos, venturus judica-
le vivos el mortuos: Et io Spiritum sanciuni. lo
qua professione iioc evidcatissime coutineiur, c|ii«k1
eilam uos de Domiui incaruatione confiuiuur ' ei
crediiniis, qui ad salutem bamaot generis refonuan-
dam voram camem oostrs fragilitatis non de coe-
lo jecum detulilt sed in uuro virgtius mairis as-
SttBipail *•
' 1n quihusdam Codicibus istum inter et setinen-
tem paragraphnm inseritnr hic lilirfus : QaoA m uim
Uomm nntn iua tlArifCi pffi onn ycmmn eH deifoiu
et humanitatii anerenda natura.
755 RPiSTOUS DECRETALES. — LEOtflS PAP^. 73 i
Qufeonqiie ergo H)i ranl Ki obcaeeaii et a lnmine A ftliitoda deilaiit ; quid sll qned caro slne Verbo
verilalia alieni» ol Verbo Dei a lempore incarnallonil
lian»an» carnis denegent veritalem, osiendant In quo
ailn Cbrislianum nouien asurpent , el oani Etangelio
▼erilalis qua ratione concordenl^ si beaiae Virginis
partu aol caro sine deiiaie, aul deiiaa eai oria siiie
came. Sieut entm negari non potest , evangelisia
dicertte , qood Verbam caro facium eai 01 habiiavit in
ifobiSi iia negart non polest^ beato aposiolo Paulo
prsdicanle» quod Deus erai in Cliristo uiniidum
reconcilians aibi» Quae auiem reconciiiatio esse
poaaet qna bumaoo generi repropliiareiur Deiis, nisi
omiiium caasam medialor Dei hominnmqiie suscipe-
ret? Qua vero ralione verliaiein mcdiaioris impleret»
iiisi qui in forma Dei ffiqualis e>i Pmri in fornis servi
particcps esset et nostri, ut morlis vinculuin unius B je)nno, nec soninus essei necessarius faiigsto. Posr
agflf ei qaid sit quod Verbum aine came
non cfHciL Sine Verbi enim poleniia nee coih»
ciperet Virgo nec pareret, ei sine veriiaie carnia
obvoloia pannis Infanlia non jaceret. Sine Verbl
pnlentia non adorarent Magi puerUin siclla indice
declaraitim; ei sine veriiate carnis non juberetur
iransferri in ^gypium puer ei ab Herodis persecu-
ilttne sobduci. Sine Verbi poieniia non dicerei voi
Palris missa de ca^lo : Bic 9*1 Filiu$ miu9 diUetui
ia quo miki bene eamplaeui : tpSHm audiu : el sine
verilaie camis noii proiestaretur Joamies : ICcce
Agnui Deif eece qni toUit peccata mnMdf. Sine Verbi
poieniia non fierei rediniegraiiodebiliiHu, et vivifi*
caiio mortuonim; etaine veritale carnis oec iii>us
prsevarieaiione con&racium unius inorte , qiii solus
luorti nibil debuitf solverelurT KlTusio enim pro
Ifijiistis sangainis Ghristi tam fnit dives ad pretiom «
III st universilas captlvortim in retieinplorem sourti
erederel, nultum diaMi vincida retinercnt, quoniam
aicul Aposlolttsail : Ubi abmdavil peccatun^ euper*
atuHdavit gratia. Et cum si»b pecc:ill prflrjndicio g3
nati poiestatem acceperini ad jiistiiiam renascendt,
validius faciuiii esi donuin liberlalis quam debilum
serviiuti^. Qiiain itaqiie sibi In bujiis sacramenti
prapsidio spem relinqunnt , qiii iii Salvaiore nosiro
iirganl hnmani corporis verilaieni? Dicant qiio sacri-
ficit) recoiiciltaii, dicanl qiio sangirine sinl redempli.
treiiio sine Verbi poieniia oon se Dominus Patri
pronieretur a*qualem ; et sine verltate cariiis uou
idem dtceret Pairem se esse majorem ; caui catholica
fldes uiruui|ue ^usciptaty utruinqiie deffuclal i quas
secuiidum eoiifessioncra beali apo»toli Petri uoum
Gbrisluin Dei vivi Filitim et bomineoi eredil et Ver-
bumt Qiiaiuvis itaqiie ab illo iniiio quod in utero
virginia Verbum caro factum esi, nlhil miquam inier
utraroque formam divisionis exstiterit , ei per omiiia
iucrementa corporea unius persoftfe fuerint loiius
temporis actiones; ea ipsa tamen quc inseparabiliter
(acu sant nulla commiilionexonfuiidimus; sed quid
ciijus formn sit ei operum qiialiiaie sentimos. Dicani
Quie e^ft iit Aposlolus ail, qm tradidit semetipeum pro ^ ergo isii liypocrit», qui caecis mentlbus luineu no-
bcAif abtaiionem el hottiam Deo in odorem s aastfafis f
Aul qaod unquam sacrficiMm sacraiiiis fuii quam
quod verus et aetenius P4»nt'tfex altari crucis per
immolationem suoe carnis imposuitf Quamvis enim
imillorum sanctocum in conspeciu Domini pretiosa
inors fuerit, noUius lamen insuniis occisio redempiio
fuit ronndi* Acceperuni justi, non dederunt coronas,
ei dcforiiiiidine fideliom cxempla naia suni |iatientia!,
non dona jostiliai* Singulares quippe in singulis mories
fuerunt, iiee slterlus quisqiiam dehiluro suo Ane
persolvit , cam inter filios boroiiium onus solus
Dominus nosier Jesiis Chrisius» qui vereerat Agnus
immaculaUis , ezsiilerit, in qno omnes crucifixi^
omnes mortui, omoes sepulti, omnes soni eliam
lant recipere ireritttis i in qna fonna enicis ligno
Doniinus majesiatis CbrlBtus afflius hiil quid jacuerit
in sepultro » el revoloio moiiumenti lapidc que
leriio dic caro siirreserit , ei in qua post resurrec-
lioiieiii suatu noii credentes quosdaui discipulos ar-
guebai, et ba^sitationem eanclantiam confoiabati
cum diceret : Palpate et vitfete quia epiritus earnem
ei 9ua non Uabet, eicut me videtie kaberef et apostolo
Tboniai : Infer manum tuam in latui meum, et tide
$nmiu9meai ei pedee^ et noti eeu incrednlus ted fideUe f
Qua utique maitifesialione corporis sui jam bsreiH
coruin mendaota destroebal, ut universa Ecclesia^
Christi imbueiHla doclrinis , hoc aon sibi dabilamt
credenduin quod apostoli susceperaoi praadieandom^
suscitati. De qiiibus ipse dicebat : Cicm exaltatut fuero j^ Ac si in taiiu luce veriiaUs tenebraa auas baeretica
m terra^ onma traham ad nu tpsum. Fidcs est enim
vera jusiiftcans impios et creans justos, ad humaniia-
lis sux iracia pariicipem, io illo acquirii salutem in
qoo solo homo se invenii finnocentem , liberom
liabens per gratUm Dei de ejus poleniia gloriari, qni
tontra hostem humani generis ifi carnis nostrm
humiliuie congressus his vicloriam suam Iribait iii
quoram corpore triumphavit. Licel ergo in uiio
Domino Jesu Chrisio vero Dei atque hominis Filio
Verbi ei carais una persona sii, quc inseparabiiiler
aique indivise communes habeat actiones ; intelli-
gend» Umen suni ipsoiiim operum qualiuteSy et
sinccrae fidci conleroplatione disccrncndum esi ad
qna; irovchaitir biimilius carnis, ct ad quae inclinelnr
obduraiio non relinqnit, ostendant unde sibi spei
vitia pollieeanlar sHerna!, ad quam nisi per mediato-
rem Dei ei bominam liomiiiem Jesiim ChrisMim nott
poiesi perveiilri. Sicui etilm ait beatus Peiriis apos-
toius : Non eet aiiud noman dantm kominibue emb
ob/o m quo oportaat noi ealvoi /isH« nec est redemptio
captiviiaiishamanae, nisi in sanguitie ^us qui dedH
iemetipium redemptiomem pra omnlbuo^ et qui , sicut
praidicat beatas aposlolus Paalus , cum in forma Om
nmt nm rapinam arbitratui sn etee oe eniuaUm Doos
§ed eemetipium etsinamvit farmam eerm aecipkm in
eimiliimUuem hominum /tirlai , et habitu inventue «l
hmno : humiliavit iemetipeum factue obediene usque ad
mortem^ mortem autem crucis. Propter quod ei Deui
7:»$ COLLECTIO CANUNUM S. iSIDORO IIISPAL. ASCmPTA. 7SG
iUum ex4iUmt , ef dwnaiH iUi npmen quod eti tupet A contintiis teslificatlonlboi seniper raeral nonii. luni.
oiMiie nwnen , «I in nomine Jeeu omne §enu fleetalur
neleeiium'^ terre$lrium^ et infernorkm, et omnii iingna
fonfiieatur qum Dominue Jeeus Chriitm in gloria eet
Dei Fatrii. Om ergo iiniis sii Dominus Jesus Chris*
lus^ et verae deit»tis terseque liumsnitatis in ipso
uiie prorstts eademqne persona sit, eialiationem
lamen, qua Ulum, 6i<'ttt D ictor gentium dicit, exal-
lavit Deus el douavit illi iiomen; quod soper ouine
nomen ei* ellit, ^4*^ ^*'^ inteliigiuitts pertineie for^
mam qiiaKdilanda ertit lanUR ^lorlfirationis augmeulOb
In forma qui|ipe Dei apqiialts erat Filius Patri , el
\Mtt genitorem aiqiie unigetiitum nulla erat In es-
senlia discrelio, nuila in majeslaie diversitas, iiec
per incamationis mystcrium aliquiddecesseralVerbo
In inagno autem sacrilegio se vf rsari liaereiicorum
mani^rstal impietas, eum fob specie driiatis hono-
randa bumanai camis in Chrislo dencgai verilalem»
et religiose exisiimai crcdl , si dicalur in Salvaior«
nobtro veriim non esse quod salvat , cum ita secun-
dutn * promissionem omnia sxcula percurrenieni
mundus sit Deo reconciliatus in Christo , ul nisi
Verbnm dignarelur caro fieri , nulla possei caro sal-
vari. Omiie etiim sacramentum Odei ChrisilansB ma-
gno, iit baereiici volunl, decoloralnr obscoro « si lax
veriiaiis i^ub mendacio polalur hluisse pbanlasmaiis.
Non ergo quisqnam sibi erubeseendiim exisiiofiei
Chrtstiauiis de nosiri in Chrisio corporis veritae,
quia omnes apostoH aposiolorumque discipuli, ei
quod ei Pairis munere redderelur. Forma aiilem B praerlari Ecclesiarum quique doctores, qui ad niar-
eervi , i er quam iinpassibilis deitas sacramentum
MiKigns pieiaiis implevit, bumana humilitas esi quae
iu gloriani divin» pote^iatis evecia esl in tanta iini-
tale ab ipso conceptu Ylrgir.is deilate et humauitate
conseria ^ ut nec sine liomine divina, nec sine Deo
agerebtur bnmana. Propier quod stcut Domiiius ina-
jesiails dicilur croclfixus , ila qui ex seinpiemitaie
apaualis eai Deo ditilorexaltaios, qnia inseparaliillier,
nianenie unitale personae , unns aique idem esc et
loiiis hiiminis filiiis propler camem , et totus Dei
V:\ytfi propter unam cum Patre deliaiem. Quidquid
enim In lempore accepil Chrislus, secundum homiucm
oerepiit cui quas non babuil conrerrentur. N.im se-
lyrii coronam vel ad conressionis meruerani glnriam
perveuire, in hiijiis fidei lumina splenducrunl , coii-
sonis ubiqoe senieniiis inloiiantes quod in Doinino
Jesu Chrislo deitalis et carnis iina sil coiifitenda
persona. Qna autein rationis simllitndine, qua divi^
noruin voluminum |H>rlione haeretica impietas se
aeslimat adjuvari , qu« veritatem negat ciirporis
Chrisli cum banc non lex lestificari , non propbetia
praecinere, non Cvangelia doceie^ non ipse destiterit
Cbristtts oslendere? Quxrani per omitem seriem
Scripturarum , quo tenebras snas fiigianl, non quo ve-
rom lumenobscurent, etperomniasaecola iia veriia-
tem invenient coroscaniem, utmagnum hoc ei mirabile
rundttm potentiam deilalis indifTerenter emnio qiiac sacramentum ab iniiio videanl crediiam, qood est iit
babet Paier ellam Filius baliei, el quae in forma servi
a Paire aceepii, eadem in forma Del etiam ipse do-
navit. Seeundiim formam enlm Dei ipse et Pater
imum sonl ; secnndam formam auiem servi non venit
facere volunlatem suam , sed voluntatem ejus qtii
misit eum. Secunduro formam Dei, sicni Paler babei
viiam in semetiiso; slc dedil ei Fllio habere viiam
in semellpso. Secundnm formain servi iristis est
onima ejiis usqne ad mortem. Secundtim formam
Dei roorliiis viiaio noscilar coiilulisse; ei Idem ipse
esi« sicul Aposlolos praedicai, etdivcsf^t pauper :
dives, quia, evangelista dicente : In yrineipio erni
Ver^mn, ef yerbumerai npud Deum^ et Deui eral
}^erbum ; koe erai in principio apud Deum; omnia p:f
fine compleium. De quo cum sanciarum lliteraruni
nulla pars sileai i suflicil qucdam consona veritalis
signa posnisse, quibus diligeiilia fidei in splendidissi-
mam lalitudinem dirigatnr, et sincera intelligento
loce perspiciat : quod in Filio Dei, qui se locessabi-
iiler filium hoiuinis et hominem profitetur, non sit
Chrisiiauis erubescendum , sed constantissime gto-
rianduiu. Ul autem pietas tua cum venerabijinoi
Patruin praedieationibus nos concordare cognoscat ,
aliquanlas eorum sententias huic credidi sulijicieodas
essesernioni. Quibus si dlgneris attendere recensiiis,
non aliud nos praedicare reperiea quam quod sancii
Pdires nostri toto orbe docuerant, nec queinquam nb
illis nisi solos Impios hsreticos discrepare. Ilis igiiur.
•pimn facia fanc, ei eine ipeo factum eu nihil : pauper q gloriosissime el venerabllia imperalor, qoania potai
vero, qitia prnpier nos Ver^Km coro factum eu et
kabiiavii 4n noki§, Quae aulem esl ejus exinanilio ,
qiiaeve pauperus, nisi formae servilis acceptio, per
qiiaro Verbi majesiaie ve-ata dispensalio humanaB
redemptiools impleta esit Nam quia Gapiivitaiis nos-
irsB reaolvi originalia vincula non poieranl , nisl
exislerei homo noslri gcneris iiosiraeque naiurae,
qoem pecdali prcjudicia non lenerenl, et qul imma^
colalo sangiilne soo cbirograpliom leibale diloerel,
aicut ab iniilo erat diviniiiis praeordinatum; ita esl In
pleniittdlne praefiniti lemporis faclom , nt mallis
niodis significala promissio in dia exspeciaiaui ve-
ailret eflecium, ncc possel esse ambiguom qtiod
breviiaie perstriciis, cum inspirata liln diTinilos fide
eiiam nostram praedlcatiotiem unitam eare '^gnosce,
nec liialiquo nos ab evangelica aposiolicaque d'tc-
irina, vel a catboKcaB professionis symboio dis-
crepare, qooniam , sicut docet beatus apnstolus Pao-
lus, magnuro esl pietatis saeranieniuui , qaod roa-
iiifeaiatuin esl in carae , jusiificalum esi In spiriio,
apparait angelis , praedicaluiu est g^ntibus, crediiuin
est in hoe inaiido, assumptum est iii gloria. Quid
Igilur luae tttiliaa 85 ^^ saluti, quid tuae co:i-
groentius pieioti, quam nl pacl Ecclesiaram Domini
t«ia constitulione prospicias^ el in omnibus iibi sub-
ditis Dei dona defendaSi neque ulla rationo paiiarls
IZl EPlSTOLifi DEr.R£TALES. — LEONIS ?kPM. V:S
per inTidiiiii dmboli mioitlros ipftiiii in cujusqiiain A Jesiis Christns Doniinus inajt'st.ilis do^bal, media-
ssTire pernieiero, yt qul tn lioe saeculo lemporali
etnlnes regno, in aetemuin merearis regnare cuin
Clirtsio*.
Sancii Hilarii Plctaviensls eptscApi et eonressorls
de fiiie in libro secundo inter caiera : c Ununi igitilr
lioc est immobile rnndamentum, nna basc felix ildei
petra Feirl ore con'essa i Tu es, inquit, Ghrisius
Filius Dei vif i ; tanta in se arguinenta sustinens Yeri-
latis, qosnls perYersita.oni qnaestimics et inAdeli-
Ciiis caluiiirfi» mofebnntur. Jam in caBleris dispen-
iatio ▼oluntalis paternae e-t. Virgo, partos et eor-
pus, posiqne crui, mors, inferi, salus nostra est.
ilumani enim generls caiisa Dei Fillus natus cst ex
virgine et Spiritu sancto, ipso sibi in bac operaiione
lor ipse in s.s ad salolem Ccclesiae constitutos.et ipso
illo ioter Deum et homines mediatoris sacramen o
uirumque unus existenst dum ipso e< unitis in iJ
ipaiim naturis naiur.-e uiriusque res eadem est :
Ita tamen ut neutro eareret in utroque , ne forte
Deus esse bomonaseendo desineret.et bomo nirsum
Deus manendo non essei. Haec itaque bumanae beaii«>
tudinis fldes vera est Deum et liominem prxdicare,
Verbum et carnem confiteri, neque Deiim nesc.rc
quod boinoslt, neque carnem ignorarequod Verbiitn
sit. • Item ejttsdem in eodero libro inier caetera :
c Natus igitur unigeniius Deus ex virgtne homo, et
secundum plenitudiuem teniporum in semetipso
provecturos in Deum hominem, bunc per omnia
famulante, etsua, Dei videlicet/mumbranie viitute, ^ evangelici sermonis modum tenuii, ut se Dei Filiom
corporis sibi iiiitia consuevit ^ , et ciordia carnis
instituit, nt hoino raeius ex virgiiie naturam in se
earnis acciperet, perque bujus admiitionis societatem
aanciificatum in eo universi generb bumani corpus
existeret « ut queroadmodum omnes in se per Id
quod airporeum se esse voluit conderentur» ita rnr-
oum In omnes ipse per id quod ejus est invisibile
r rererretnr. Dei igUnr iinago invisibilis pudorero bu-
niani exordii non recusavii, et per conceptionem,
fiartum, vagitumi et cuiias » omnes naturae nostras
cooiomelias transcucurrit. Quid tandem digiium a
iiobistantos dignationis affec!ui rependeiur? lnenar-
rabilis a Deo origiiiis unus UDigenitus Deus, in cor-
posculi bumani rormam sanctae Virginis utero iiiser-
tB8 accrescit ; qni omnia cnniinet, et inira quem et
par qnoro cuncia sunt, bumani partus lege pro-
fertur, ei ad cujus vocem areliangell atque angeli tre-
rouiit, coelum, et lerra, et omnia bujiis mondi re-
stilvontur eleroenta» vagitu infantlse auditur. Qul
invisibilis et incoroprehensibilis est, noii visu, sensu
uctuque moderandus, cunis est obvolutus. Haec si
quis iodigna Deo recolit, tanto se majoris beneficii
obiioxium confit' bitor, quanto minus haec Dei con-
Tenerint roajestati. Non ille egnit bomo effici per
qoem bomo factus est ; sed nos eguimus ut Deus
earo fieret et babitaret in nobis, id est» assomptione
camls unius interna universae carnis incolerei. Hu-
niilius ejus i.ostra nobilius est, contumelia ejus
credi dooeret, et bominis filium praedloari admone-
ret, locutus et gereiis bomo milversa quae Dei sont^
loquens deinde et gerens Deus universa qiiae homlnis
sont ; ita Umen ut in Ipso illo nlriusque generis ser*
monem nunquam nisi cum significatione et bomlnis
locutus et Dei sit. > Item alio loco In eodem libello
inur caeiera : c Hine iUqiie rallendi simplices atquc
ignorantes hapreiicis occaslo esi, ut quae ab eose-
cunduro bominem dicu snnt dicia esse secundom
naturae divinae inArmita^em mentiantur; et quia
unus atque idem est loquons onmla qua» loqui-
tur, de se ipso omnia eum Incutiiro esse conUndant.
Nec sane negaroas totum lllum qui ejus manet na-
lurae suae esse sermonem. Sed si Jchus Chrisius et
bomo et Deus est, et neque cum bomo tum primura
Deus, ueque cum bomo tum non etiaro et Deus, ne^
que post bomuiem in Deo non totus boino , lotus
Deus, unom aique idem necease est dictorum ejiis
sacramentum esse quod generis. Et cum in eo so-
cunduin tempus discernis hominero a Deo, Dei tum
atquo bomiiiis disceme sermonero. Et curo Deuro
atque horoinero in teropore conflieberis, Dei atqno
boniinis in tempore dicU dijodica. Curo veio exho-
inine et Deo rursum totius bominis , totius jam Dei
teropus 86 ioteiligis, sl quid illud ad demonsira-
tionero ejus temporis dietum est, tempori coaptalo
quae dicia suiit : ut curo aliud atl anU hoBinem
Deus, aliud sit liomo et Deus,aliud sit post bomlnem
nosler honor est. Quod llle esi Deus in carne con- n et Deum toius bomo, el lolus Deus ; non cenfundaa
aisiens, hoc nos vicissiin in Deum ex carne reno-
¥aii. > iiem ejusdem in libro nono inier caetera :
c Nescit piane vilam siiaro, iiescit, qui Cbristum
Jesoin nt verum Deum, iu et verum bominero Igno-
rat, ei ejnsdein periculi rea est Christum Jesum
Tel Spirituni Deum, vel carnem nostri corporisdene-
gare. Omnisergoqul confltebitnr me coram homini-
bus, confltebor et ego eum coram Patre meo qui est
in rcelis. Qui autcro negaverll nie coraro hominlbos,
negaLo et ego eum corain Patre ineo qui est in coe-
lis. liaec Veriium caro factum loquebaiur, et bomo
■ In qoibnsdpm Codicibus inter hniic et sequentem
pAr;igraplium inscribitur : Senuuntur dehine U*iimo'
macxcerpta ftrore $uirra scripta de bbris caihoiicorfiin
lemporibus et generibus dispensationis sacramen^
lum, cum proqualitalQ.geDerom ac naturaram altnm
el in sacrameoto liomlius necesse esl serm«>nem
fuisse non naio, aliom adbuc moriiuro, al-uro jam
aeieroo. Nustri igllor causa bcc omnia Jesos Cbristiia
roinens , et corporis nostri homo naius, secundum
consueindinom naiurae noslrae locutns est, noii umon
oroituns naiurae soae esse quod Deua esi. Nam ta-
meul in partn el passione et morte nalnrae nosir:o
reiH peregerit,resUmen Ipsas omnes virtute nstnras
suae gessit. i Et reliqna. Item alio loeo in eodeni
fairMni a Leone papa coliectaf Liomqne imperalari
direeta.
,1» Tol. 2, Ger., conteeraviL
m COLLfiCTi0 CAMONUM S. ISIDOfiO IHSPAL. ASCRIPTA. 740
libro jiiler c«iera i c ViO^ne ila D^uin c* UoroiQ«ui A es psiieroa proceMisse (ubsl^iUia ; cmeoi aialen
priBdicarJ. «li wors hoiiijni, Bw fero carHAi oiciuiio
«LepttieUir ; noo uineB ui itUiis »U qui loor mus e^l,
ci iiliiis9ii per queoi iMorii|ii|i murgiit Spotieuouim
c^o Cbrieia» es( oioriuus, ei nirsum Ckrislttin a
foertuis eiciiaos* idein i^liristua est carue ee «^-
spoiiaiui. Naiuj-aiD Dei iii virUite reaorreetioois ie-
teMif;e» dis^peniaUQueui bouioi« io oiorie cpguoiie^.
El cum sint uiraque suis gesia naiuris* uumu tamen
Christujo Jesum Oiim metueoto esse qui uiruiuqiie
est. 9 liem posi pauc4 '- i Hiec if^lur demoneiraoda
a me pauci» fueruul» ui |jirius4|ue uaiurae rormam
iraaiari in Oomino Jesu Ciirisuj memioiasemus* quia
qui i;)aj)ens in lorma Pei furjjao) s«:rTi suscepii, ipse
lUyioii^leio ne^uaquaoi amisii, 9
ex virgioe esse eoDiessi mn^ Quoioodo igiliir BlMr«ii|
eoociiii Aoipea obieMdiMir, ei oovp iiMlue«niiir qua
nunqiiam Doslri senseremiijori-s? 1 Ei reliqna* llem
r jiiMlem ad Sabimim epiaeopaai« inier eeiiera : i Uode
pttlchre apfisiolus ejusdeoi verbi repeiiUone ueue esi*
dioeus de Poiuiiio Jesu Cbrislo : Cum im f&rma Dti
#uel» 90f| repiiiavi ar^$raiut g$i me umti^ukm 9eo;
^ tgmiip$um e^manivit formamunn aecipiea». Qiiiil
esi iii formu Dei nisi in pleoiAudiiie deiiaiia ifl illi
perCaciioHis divioaeexpressioo))? Ergo cum essei in
pleniliidioe dlviniialis, eiioanivii se ei aceepii ple-
oiiudiiiefii naiurs el porfeciionis biiaiaiii^« Sicui Ueo
uibii Ueeral, iia Jiec boraiois conauroanaAiooiy tti easet
perfecius ia uiraque forme. \}udt ei David dieii :
^icii Aib^sii Aleiaiidjrio» Gccle^i^ episcopi ^l B Sp$ei§$m fgrmQ prm (Uii$ konmi*m. Coactttdilur
conrossoris wi IDpicteiuiM Coriolbiorum episcopuoi :
t Qupuiodo auiem vel dubiure ausi sooii 4)tti dicuo-
lur Cbr)3liani, »i Dpioinus, qui es Jlaria virgino pro-
ce^ail, Fiiius quidjem subsunxia ei oalura esi Dei ;
id vero, quod e^i secuuiluiu icaroom^ ^ seiuiue P^vid
cs(« ol carop ^nci^ ibMU)^.?^
&:kOCll AoAbrosii epiecofii ei confesaoris Mediola-
ue#si< JEceiesiaSf quMl roi«ii ad iioperaloreni Graijia-
HUiu<dbelibroaeettodo4ie Fide« inlsri^ftiera : « Uudo
ilMid i|DOd ieciom oat PiomimiiDroajefiiaiiftcmoiitttin
oMe» noo quosi in a>ijesiate oua cruciOi oni foicr
moa» sed i|oia idem lAeuH, idem booio, per dii inti;i-
lom Dcus, per susceplionem caiwAs bomo , Jeaus
AMoUiuarlsia, nec goo oe veroii babei : auia claiuti-
lur roiibus. Ipse OHiiN djieral : P«iriiiaai aerri aceepil,
000 Sf rvus ioeuitts eau llemm ergo iDiarrQgo : QuiU
esiiii tofma Pd? Respondii: io Dalufa Oei. Suui
eniiu, ak Apoatoltt<, qMl noo auoi natttfa 4d. QttOBn*,
qiiid farmam $er»i 4tceipi€n$t aiae 4ublo lerleciaih
nein naiur » el condUioois , ttt dlii , bttman», «t
oasei «n iiofrMaum oimiliiudine. fii pulcbre doh ca«^<
»18 seiibomiiium diiil eimilitudinem, q«ia in caroe
eadeui eat : sed quie biiie peecaio erai aolua, omn s
amem temo in peeeaio« 10 speeie homiois Tideba-
ior. Uiide ei prxtpbela ait : ei booio e«i, ei ^uis co-
gooscil cuin? Iiomo seeau^iim camem, sed oHni
Cbrisuis Uomiuus majosutis dieiittr erttcifiius q«ia ^ lioutinem liiviua operaiiooe. DeoiqNO com leprosom
coASors u|rittsi|ue iioium , id esl, bnmene aiqae
divjiue, in nsiiira iMniinis subiit passiooem, «c io-
diacrem H DMmiiius oiajesiaiis dieatur easo qoi paa-
aus esl, ei Filius iioaiiais, aicui acripiom esl^ 4fiii
desceodii do ca4o. • iiooi alio ioee in oodero 4ibro
PMler cieiera : i Siieanl igif ur inauos de aermonibus
ipWiMmes, quU reguuAi Pei, siouieeripium est, non
iu persuasi.000 1^1 esi, sed in oaienaioihs virlii-
Tia. Serveiotta disiioelionom diriultaiis el rarnla.
Uutts in «iMque loqniittr Dei Filies, quia iii eodeiii
mraoHO oalura esi, 01 si idero kiq«ilur, non uoo
pompiT lo4|Uiiur modo« iaiomle io «e noiic {loriam
Pei, oittic bouuAis passionea. Quaai Peos ioqMimr
HUfle auoi jdivioa, ipiia Verbum osi ; quasi bemo dicit
qw auui boinaoo, quia io ea subsiaoi>a luqiieba-
iur. > Mcro ejuMeui io libro do luearfiaiione J>ottiini
conlra ApoUioaiiSiap : < «Sed liwn bos redangu^moa,
owengiuii alii, qui caroeoi Pemiiii dicottl, el/divinilo-
loin unios ooWde. Qom lanMuo sacriJei^ium iuferoa
vowv<TUui? im lolerabiiioi^ simiI Ariani, quorHpi
p<*r isios perfidias rvbur adol^^il, m luajore cooleo-
lioue asiieraoi Poiieiu ei filiumAi^^iMir/iuiu sancium
imius oou esa*; ^uliSUnliae, quia isli diyiuiuiicm Po-
HHuiei carneui aoJisiaoiis ooius dicere ieniaveruiiL >
lioro infra : 4 Fa bi luiiii Irequenier Mcaeoi coiiriiii
iraciaium se tenere commeuioraoi. Sed in illo iraciaiu
ralres noslrinon carnem, sed Dei Yerbumunius sub-
tianme coro Patre esse dixoruiri; et Yerburo quidem
■ Ei reli<]uis, prxtcr Alv.^ in quo, Yatt.Tiai:am.
.D
lao^eret, f|7 tMieo videbatur , sed ulira liomiaeM
Cum DMiudarel, El caro Laiorum moriHaro flerei,
roortiiuio ouasi horoo ilebai , sed supra bomineiu
era| eum luorioum vinclum juberet pedibua exire.
Boipo videbaiur cum penderet in cmce ; eed sopra
booiioem, cum reeeratis iiunulis moriuoasttsciurei. i
Sancii J^u^uB\in\ episcopi Hippouensia £oolosi« ad
Dardaiiuoi in:er (uelera : i Noli iiaque dobilare ibi
^nc eese bominem Cbriaiuro, unde veuittraa eaip
memoriiivrque lecole, ei Meli^er ieoe Cbriaiiaflom
coiife&siooem, quoniam nesurreib a moriuis« asceu-
dii io coBlum, si^i ad dexieram Pairia, noe aUuode
quam Me veoiurus esl ad vi»ps ei moriooaiodi-
candos^ illa anjselica vQse tesiaote» quemadmeduoi
esi ireyisus in Aa^l^m, id esi^ in eadem forpa oaniis
aique subsiaotia, cui profecio imoiorialiuieni dedii,
naiuram pon abstuliU > iiem ej.usdem io episiob ad
Yolusiaoum « ioier caiera : c Nuuc yero iu inier
Deuio .el bominea mediaior apparuil, ui io uDiime
person» copulaos uiramque naturam ei sollia aobb-
roarel insoiitjSy ei insoliia soliiis leQM>erarei. » Uein
cjusdem in esposiilooe Evapgelii secuodum Joauoem
inter cjelern : c Quid igitur» haeretice^ ouro Cbristus
aii D^us et bomo, loqoiLur m bomo, oi caluoAoioi is
Deo? il!e in se uaiuraiu couunendai httmaoam : iu in
illo audes deformare .divinam ? > Et ileram infra :
c Agnoacamus getninain sub»laniiam Cbrisii : divi-
nam aeilicel, qua aeqttaiis esi Palri ; hamonam, <|tiji
7'l EHSTOLif; DECRKTALeS. ^ LEOXtS PAV/E. 741
nwjor tsl Pttcr : «tnnnque auiein «imt»t, n«ii diio, A omiiibi» liodieriui ilia mervit cxMltinr rtperiri. Ho-
s«'J nnas CfaritUit, ne til qiiaieraiut, non IrinllM
Deoi. Sicnt cmm 10111 ett liomo animt mioiuilis 01
cam, tic «ms etl Gliritiy t Deut el InmK)* Ae per boc
UMritlnt etl Oeot aouoa ralioniilit ei caro. Cliritlum
1« liit mooibot, r.hritinro In tingiiUt coo<llemur«
Qoit etl ergo per quem faclMt esi mondott Chriilut
Jetut; ted in forma DcL Qoia cti tub Pontio Pilalo
crocifiios? Cfaritiot Jetus, ted in forma tervi. t
4iem cujot tupra : 1 Qoit nen tfi dereliciut in ki-
femof Chrisliis Jesos; ted 19 anima sela.Qoisre-
surreciurnt Iriduo JiK!oit lo sepulero?€fari6tus Je-
hm^ sod io came sola. Bteiiur ergo in hit singolis
Chrisiut : ▼efnm hapc oomia non duo, vel ires, ted
U4tns etl Clirittut. Ideo erge dixit : Si dHi§ereii9 ms,
^avJenfii ulique^ quia a«do od Patrem ; qoeoiam na- B
tHras l*omaoa* grtiulaiidum esl eo quod tie astumpia
e^t a Verlio «nigrnito, ut^ {mmorialit coiisiHnere-
tor iii coslo, alqoe iu fierei lerra snbtimis, ut lneor-
rnptlbllis pulvls sederet ad dcxteram Fatris. 1
Sancli Joannis ConsiaiitiAopelitani episcepi et
cmilessoris in bmnHia de Cruce et Isirone : < Sed
cwr com enire Teniai vldeanms. Scilicet ut bi qiii
eoni cmcifixernnt su» sentianldement'r<ecaicilateni,
ei ideo demeniic eorum sigitnin portaiur. Ideo pro-
pheta ail : Tunc lamenUbuntur tribus terr® viden-
les accusatorem, et ngno^centes peccatum. Et qnid
mtruin esi, si erucem porians adveniet, quando et
Tuinera corporis ipisa demonstrant, tonc emm inquf t,
▼idebimt qiiem confixerunt? Et sicot post resurre-
die aitgeH diu «oia desidbrala cmperool, faodio ar-
diaogeli qiiod mutio lempore cupiefaani iospicere va-
liicfoin; naioram nosiraf» In sede dumioiea immor-
lali ffilgenlem glorla pervideroiu. 1
Snnctl Tlieopbtll episcopi Alexandrini de epitlela
paschali qnam per ^gypfum destinsf it : < Cnjns rei
tesiis est ille qui loqniiur : Omne$ deeimmertmt^ «i-
mul iuutilee facti ttmr, et propheltB Clmsti aoxilloiii
deprecaiit<*s : l2omitte, inelina ^es, el deseende : nmi
ot mutaret locum in qno omnia sont, sed ut \ ropier
salulem nostr:«m carnem humatiai fragiiiutis assii-
merei, Paulo aposiolo eadem cimdneme : com et-
sei divcs, pauper factus est, ot nos illius piupertaie
dlUreiRur, venitque in terram, sed de TiFginali oiero,
quem sanciificavlt, egressns litmio iiiterprel.i-
lionem iiomiiiis sul Emfr.anuel, id esl nobiicum Deus^
dispensatlone confirmsns, mlrum ki uiodum cflR|iit
esse qood nos sunius, el non desiit en^e quod ers',
sic assiimens naluram nostram, ul quod erat i|«e
non perJeret. Qttanqusm enini Joannes scribal : V« r-
bum caro f^ctnm e»f, Id est, aiiis rcrbis : Deos iioino
factus est : Verbnm lamcn non est versum in car-
netn, (piia nnnquam Oeiis esse cessavit, ad quem rl
Spirilus iiaiictus loqnitur : 7« oolrm idem ipee e» ? et
Pater de coeto contestatur et dteit : Tu et FiUae
meus ditectus, in tfuo miki bene cemfttacui, ot ct hemo
factus nosira coofessioite pennanere dicator quciA
foit priusquam lioino fierei, Pauto nobiscom eadem
prasdicanle : Jeeue Ckritme lieri et kodie idem ip»e ei
ctitmem Thmn» vohiii dtrAdaitiam confoure, et ilh G ^ atermm. in eu eoim quod ait tpie, eMcodit ewii
clavonim loca monsuravit, et iateris vubiera declank
▼il, et drxil : If tffe mofttmi tuam, et vide quoniam ejH-
ritui eemem et oeea non habet ticut me videti» habere :
sic et ti^c osiendet vultiera, crucemqiie demonstra*
bit, 111 osiendat iHnm etse qui fuerat crucifisus. 1
liem ejusdem in bomitia de Asceniioiie Domini :
« Nam sicot duobus juigio separatis nnos in medio
positns altercantiom litem dtscordiamqoe dissotvit»
11 a etCbristns fecit. Deiis nobis juste iratcebaior el
iHis contemnebamus iratom [jEmiU, tram soam], et
clementem Domlnum dedinabamus, et te mediora
Cbrtstns mgessit, et soeiavit otramque oaioram, ei
tiolir? qood imminebat suppllcium ipse sufitioult. t
pristinam non nraiasse naturam, nec divimtatls suj!
imminuisse divilias, quia propicr oet paoper r 0BctMs
pleuam simiiiludinem uoslras eooditionis assonipse*.
rat. > beni ejusdem in alia epistAla paacfaali conirii
Origeaem inter etfUm : « Uoos FiUus Patris nesirW
que mediator oec mqoaUuiietii ejiis amisit, oee a
Dostro coiisonlo separatos esi : iovislbilis Etoiit «|
vitilMiis kemo, forma {Bibi, Reg.^ in Ibrma] servi abr
acMidltus, et Diininusgiori» confessione cre<leotiom
Mnpi oiiaiair. JNeqne eaim prtvofbit eom Paler iiai'«'«
rae sus nomine, potiqoam pro nobia kemo el peo«
per eflbctot esi, oec in Jordaoe fluvio bapiizai«Mii
akero appeliavil «ocabaio, ted Fiiiom oni^enltiuii «
Itrm fjiisdem in eadem homilhi, mlercaelera : 1 Cbri« n 7« ti Fitiue meu» diteetus, in quo mafai bsna aempta^uit
_ • »^ _ ^ , • •«• ^ —.1 m I5& V% • • * ^^ &V • _^ •S"a _a m i* * ^. £« M ^ ^^A __ m — m.^ __ _ ^ ^^
sios igitur nostrae naiur» prtmittas obtulit Pa:ri, et
oblatum donum miratus est Paier, quotl tania digni-
las oiferebat, et quod offerebatur Rolla macula iceda-
batur. Mam 'Cl «ois maiiibot soscepti lAdfftnm, et tua
tedis fedt esse partictpem, ei, quod idos est, ad par*
tem Sfiaa deiierae eoflocavit. Cognoseomus qois ille
rst qtd aodivit : Me ad deeHermn meam ; qo« ua-
i«ra cst, coi diiit : Caio me» pariieeps aodis« Mla
imtora est, qoae aodivii : Terra es, et in lerram ilMS. •
lieni ejusdem in eadem Immilia inler c«iora : < Qtto
serHione nur, qoo vertm dieam, reperire tioo po»*-
sooa. N^tora fragnis, natura contempia, «t oouMtaot
nianstraia deieriur, omnia mi^ omnia superavit, et
Mecauniliuido oostia m divioiialis esiOHrtaia Aatoaiii,
oecdivmtas io noslr» iiatar» veraa est suoiiitiidiiMMo,
Saocta Gregftrii epiacopi Naaiaoieoi iii faeouim M
Cplpbania iwer castera : 4 Coin crgo procctsittei e%
mrgine Deut in ea qoaai astoiiipicral faomana u^-
iora, onom e duobuttibi invicem «unlrariit exiMens
<»rno ac tpiriiu, aiiud io Beom assumttur, aliuii dei»
loUs fratia prapaiaL j Imm iofm : i Mi^sns esi qui-
dem, ted sa faomu :dophBa enim erai io eo naioni.
Jndedeoiqoeoi lafaoravil ex iiinerc, inde ei esuniu
otsitivit^ et eoniristatus e»t, el flfilltbumaoicorporit
lcge> I
Saucti Basilii epitco|ti Ca|>padocis : 9 Cmii ergo
* bibl. Reg., ol monedi» noetra immortati» eonttituerctur in etgto.
7^3 COLLECTIO CANONUM S. ISIOORO illSPAL. ASGRIPTA. 744
qmedAin ia Cliritto iu videmos hiiinaDa, ut nibil a A umis tamen ex amlMibuft Cbrisiiis ei FUiot» dm
eomnHuii morialiiiffi fragilitate diatare tideantur,
quaNlam ita dlf ina, qua milli alii oiai illi iiielKibiU
iiaiuraB eonTeniant deitatis, bairet bumani intelleetna
aiigttstia, et lantx admirattonis slupore perculsa quo
decliaet, quid tcneal, quo Sti veltat ignorat. Si bo-
niinf m potet, devicto moriis regno coni spoliis red-
euniem a mortiiis cernit. Propter quod cum omni
metu et reverentia contemplandum est, ut in uno
eodenrqne ila uiriusque naiur» veriias demonstre-
l»r, ut neque aliquid iiidignum et indecens de divina
illa et ineffabili substaniia sentjatiir, neque rursum
qu» gesia suiit falsis illusa iinsginibus gestiinenior, >
Sancti Cyrilli epi.<copi Alcxaniirini : c liomo no-
ariinatiis est, cnm sil natura Deus Dei Palris Verbuni,
qiioniam similiter ut nos sanguiiii comniuiiic^ivit ei B iavit buroanain« et proceisit es rouliere» idcirco dl-
cuata aut sublata diversiiate natorarum pereQDjuni!*
tiononi, sed quia slinul nobis effecemnt uaum Domi-
num et Cbristum et Filium, id ost, divlDitas el bmmi*
nitaa per arcanam iilam uieffabilemque copulatioDein
ad nnttaiem. Itaque is qui ante sarcula omnia esi nn-
tusex Patre, etiaro ex rouliere [Gr^. ex matre] ctr-
naliler dicitur proereatus, nun quia divina ipsiua na-
tura de sacra Virgine sumpsit esor dium, nec qooJ
propter se ipsam «pus babuit secundo nasci post il-
lam naliviiatem qiiam babebat es Patre (est entm iii-
eptum et slulium boc dicere quod is qui ante om-
nia saecuia est consempiiernus Pairi, aecundss gene-
rstionis eguerit ui esse inciperei); sed quia proptrr
nos et propter nostram salotem naturam sibi eopn-
carni. Sic eniin in lerris apparuii, ut non amitteiis
iil quod erat, sed assumens bumaniiaiis naturam in
sua ratione perfecia. 1 liein ejusdem in libro, qui di«
ciiur Scholia '^ : c Unus igiiur estet anie incarnatio-
iieiii Deus venis, et qul iii humanilaie mansit id quod
erst et est, ei erit. Mou discerriendum igitur ununi
Dominum Jesum Cbrisium hoininem seorsum, et
seorsum ui ^euni, sed unum eum eumdemque Jesum
Cbristum esse dlcimus, non igiiorantes differeinias
nalurarum, sed eas iiic- nfusas inier se servantes. >
ltt*m cujus snpra : c Inlelligitur namque certe tan*
quam aliud in al.o habitare^, id esi, diviiia naiura in
humanitate non perpessa commixiionem aut commii-
tationem ut esset quod non erat. Quidquid enim lu
filur natus esse carnaliier. Neque enim primum no-
lus esi bomo cominunis de sancta VirginOt et luiic
dt-mum habitavit in eo Verbum, sed in ipsa vulva «•«
teroque virginaii se cum carne conjunxit, et sustinuit
generationem carnalem, carnis suae naiiviiatem suain
laciens. Sic illum dicimus et passuin esso, et resur-
rexis^^e, non qiiia Deus Verbum in sita natura passuf
sll, sutclavorum transftxiones aui alia vulnera susoer
perit, Deus namqiie Incorporalis extra passiouem esi;
sed quia corpus illud quod Ipsius propriuui
faciuni est passuin est, ideo baec omnia pro nobis
Ipse dicitur passus. Inerat enim In eo corpore qnoct
paiiebator Deus qui pati non poierat. Sunili modo ei
moriem ipsius inteiligimus : iinroortale enim el incor-
alio baLiiarc diciiur, non ipsum flt tale quale est id ^ ruplibile esi naiuraliter et vita et viviftcaus Dei Ver-
in quo babiiat, sed aliod in alio magis intelligitur.
At vero in Verbi persona et bumanliatis solam nobis
differentiam designat diversitas naiuraruin. Unus
enim ex utraque iniciii^itur Cbrislus : ergo inconfu-
sione, ui ante dixi, servaia inbabiiasse Verbum ait in
nnbis. Scit eniui nnum esse Filiuro unigenitum car-
iiem factum «t hominenu » liero cojus supra ad Ne-
storium : c Ait igitur sancta et magna synodus
Ijisum qui est ex Deo Paire naturaliler naius, Filium
onigenitum Deum verom de Deo vero, iumen de lu-
mme, per quem ot cum qiio omnia fecerit Pater,
hunc descendisse, incariiatum esse, et bominem fa-
ctum, passum esse, resurroxisse terila dio, et ascen-
disse rursus in crnlos. >
llttc nos seqoi verba debemus, b)s nos convenit ob<
lemperaro dogmatibus, considerantes quid sit incarsf
natum esse, et borainem factum Dei Verbom. Non e-
nim dicimus qood Dei natura conversa vel imniutata
lacta sit caro, nec qiiod in totiim bominem, qui esl
ex aniina et corpore, Iransformata sit, sed illud ma-
gis quod carnein auimatam anima rationabiii sibi co-
puhiverit Verbnrn, et siib<tantialiter, ineflabliiter, ot
irreprehensibiUter factus sit homo, et noncopatus sit
etiam Fitius hoininis, noii nnda lantoHfflodo toIuii-
tate, sed iiec asaomptione sola persone : sed quod
diversx quldem natOr» gp in uuum convcnerint,
•In quibufidam Ctdicibus, Golw; in atiis, C(//ta :
jncDduni inomuibus.
bum;sed quia eorpus ipsius proprium g^tia Dei
ju|[ta Pauli vocem pro omnibus mprtein gustavit, idcir-
co ipse dicilurmonem passus esse pro nobis non qaoJ
in se inonem ^ esset espertus, qiianium ad ipsius nar
lurain perilnet (insania est eniin boc vel dicere, vel
se.>tire); sed quod, ui supra dixiiuus, caro ipsino
inortein gnsiavit. Iia et resurgente carne Ipsinj rursua
resurrectioneni dicinnis, non quia iii corruptioncm
ceciderat (abbii) ; sed quia ejus surrexit cprpu^. Ila
Chrisium el Dominunt uuum coiifileniur, non tnn-
quaui bominein cum Vei bo coad ranios , ne diviaio-
nis quflsdain species induc^tur, aed unum jam eleum-
dem adoraiiteSf quia non est alienuni a Verbo corpns
suum , ciim quo ipsi ettam assidet Pairi. Nec hoc iia
dicinius qiiasi dnobus flliis assidentibus , sed uoo cuui
carne per unitatem : quia si taleni cnpu*aiionein facr
tam per substantiam aut quasi impassibilem aut qua-
n paruni decoram voluerimus accipere, in id incidl-
mus ut duos filios essc dicamus. Necesse esi enin
discernere, et dicere bominem separatim fuisso oola
Filii appellaiiooe bonoratum, et rursua Verbon, quod
est ex Doo ei noniine et verilM, Filiuni Dei; seit
discernere in duos filios non debcmus unmn DoidIt
iiuin Jesum Cbristnm. Neque enim id adjuvat reclam
Adei rationein» Ucei nonnnlti neacio qnam perhilfenn^
copolaiionem personamm. Non disit onim Scriplnr^
» 1n rellquis, praBier Alv., inha^fm.
« Dibl. lieg. , noH quod tfwc moriem.
745 EPISTOL/E DECUETALES. — i..EOl\IS PAPiE. 7W
Vifrbum Dei persoMin «ibi liominis astumpsisse, sed A protesUlur : in tali «eiisu sanctos PaCres fuissa eom-
perimus. Ideo iili non dubiUTeruni saneuni Vjigi.
•arnero faeium esse. Id aoiero esi osiendere Dei Ver<
bnni, similiier ac nos, partieipationem babuisse car-
M et saofuinis, et corpus nosirom proprie suum fe*
cisse «et hominem ex muliere processisse, non abjecu
nec doposiu deiute aiit generaiione ilia qoaro balie»
bat ei Patre, sed mansisse eiiam in asiomptione car-
nis Deminum «luod erat. lloo ubiqoe rectae fidel ratio
iiem dicere Tiieotocon, non qiiod Vcrbi iiatura dei*
lasque in sancU Virgine sumpsit eiordium, sed qood
ex ea natum ait sacrum illud corpus aniroatum aui-
ina raiiottabili,cui subsuntialiieradunatum Doi Ver*
bum carnaliter natum fsse dicitur.
LXI
EPJSTOLA EJUSDEM LEONIS
AD THLRffilUM ASTUIUCENSEM KPISCOPUM.
Leo episcopu3 Tburibio episcopo saloiem. B siatis auferri, omitemque conjugiorum copulam soU i,
simulque divinum jus humanumque subTcrti, si bu-
jiismodi bominibus usquam viverecum tali professio-
ne licuiiset. Profuit diu iita disirictio ecclesiastic»
leniiati, qu.x etsi sacerdotali contenta judicio crueii-
tas refugit uhiones , severis tamen Cbristianoruni
principum constitutionibus adjuvaiur, duiu ad spiri-
tuale nonuunquam reeorrunt remedium qui limeol
corporale supplicium. Ex quo autem mulus provin»
cias bostilis occupavii irruptio, et exsecuiionem ie-
gum lempesuies interclusere bellornm , ex quo intcr
sacerdoies Dei difacilis commeatus et rari coeperunt
esse conventus , invenit ob publlcam perturbaiionem
secrela perfidia liberuiem, et ad muliarum menlium
subversionem his malis esl iucitau, quibus debuit esse
niq«e si universae bsreses quae anu Priscilliani tem- G correcU. Quae vero illic aut quanu pars plebiutn pe-
Quam laudahiliter pro catholicae fldei verlute
movearis, et quam sollicite domiuico Igregi devotio-
neni offlcii pasioralis impendas, tradita nobls per
diaconum tuum fraterniuiis tttas scripU demonsiraiit
qaibus noliiiae nosirm insinuare curasti qualis in re«
giiiriibus vestris de auiiquae pestiientiae reliquiis er-
rorum morbus exarserit. Nam et epistolae sermo , et
commonilorii series, et libelli tui textus eloqoitur
Prisciilianisiarum apud vos fetidissimam recaluisse
senlioam. Nibil est enim sordium in quorumcunque
sensibus impiorum, quod non in boc dogma conflu*
xerit : quoniam de ouini terrenarum opiuionum luto
rooUiplicem sibi faeoem commiscuerunt, ut soli to-
min biberent quidquid alii ex parte gusussent. De
pus «xortae siint diligentias retracteoiur, nullus pene
invenietur error de quo non irazerii impietas ipsa
cniiiagiuin, quae iion coiiienta eorum recipcre falsiu-
les qui ab Evangeiio Cbristi t»ub Cbristi noniine de-
viaruoi, tenebris se etiam paganiiaiis iiiiniersii, ut,
per magicarum ariium profana secreu ei maibema-
iicoruro vana mendacia, religionis (idem moruinque
raiionem in potestaie daemonum et in efTectu siderum
collocarei. Quod si ei credi liceat et doceri iiec vir-
iuiibus praemium, ncc viiiis pcena debebiiur, omnia-
que non solum humanaruro legum, sed eiiatn divina-
rum consiituiioniim decreia solvenlur; quia neque
de bonis, neque de malis actibus ollum po!erit esse
{odicium, si in utramque partem fatulis necessiias
moiuro meniis impetlit, et qoidquid ab liominibus
agitur non est liominum, sed astrorum. Ad banc in-
saniam pertiiiet et prodigiosa illa iotius bumani cor-
poris per duodecim cceli signa distinciio oi diversis
pariibus diversae praesideant potestaies; et creatum,
quam Deus ad iinaginem suam fecit, in lanta sit obli-
gaiionesiderum, in quanta est connexione membro-
mm. Merlto patres nobtri, sub quorum temporibus
hsiresis baec nefanda prorupil, per lotum mundum
insUnter egerunt iit impios furorab unlversa Eccle-
sia pellereiur, quando etiam mundi principes iu hanc
sacrilegam amentiaro detesuti sunt, ut auctorem ejiis
cum plerisque discipuHs legum publicarum ense
prostemereni. ViJcbaiit cnim omnem curam hone-
* Ab bae voce red t Esc. 4.
PlTROL, LXXXIV.
sils bujus aliena est, ubi, sicut dilectio tua indicat, le-
thali uiorbo etiam quorumdam sacerdoium corda eor-
rupu suut , ei per quos opprimenda falsiias, et defea-
dcnda verltas credebacur , per Ipsos doctrinae Priscil-
liani Evangeliam subditur Christi, ui ad profanos sen-
sus pieiate sanctoruro voluminum depravala sub no-
minibus prophetarum et aposioloruro non boe prsdi-
celur quod Spirilus sanctus docult, sed quod diaboli
minister inseruit? Quia ergo dilectio tua fldeli, quan-
turo potuiiydiligentia damnaus ollni opiniunes sex-
decim se capitulis comprehendit, nos quoque feiriciirn
omnia retractamus, ne allquid harum blaspbemiarum
aut iolerabile videatur aui dubium.
91 1- Conira Priseillianhtas qui smetam Trimlatm
iten persoms, sed tantum nominibus distitiguunt.
Primo iiaqiie capitulo demdnslratur quam impie
senti.int de Tiiuitate divina, qui et Pairis et Filii el
Spiriius sancii unain atqueeamdem asseruni esse perso-
nam Unquaro idem Deus nuncPater, nunc Filius, nunc
Spiritus sanctus nominetur, nec alius sit qui gcnuit,
alius qul genitus est, alius qul de utroque proiedlt,
sed singularis unius • in tribus quldem vocabulis, sed
non iii tribus sit accipienda personis. Quod blasphe-
mioe genus de Sabellii opinione sump«ierunl, cuju<i
discipuli etiam Patripasslani meriio nuncupantur:
quia si ipse Fillus qui ei Pater, crux Filii Patris est
passio, et qaidquid in forma servi Filius Patri obe-
dlendo sustinuii, totum in se Pater ipse suscepic.
2%
W COLLtXnO CANONUU S. ISIDORO HISPAL. ASCftlPTA. IM
Quod cMliolica' Adei stne ambiguiiale ronlrariom est A nobis Salvator» noslri resurrectio coo»efravtt« exi*
quae Trifiitatem deiialis sic bomousion confiietur,
ut Patrem et Filiuni et Spiritom sanctam sine confii-
sioiie indivisos, sine lempore sempiternos, sine dif-
ferentia credut a^qMales, quia unitatem in Trinitaie
iion eadeiii persona, sed eadem Implei essentia.
IL Advenut id quod D.minum Deum pro Paire
criduni fuiue.
In seciindo capitulo oslenditor incplum Yanumqiie
comincntum de processionibus quarumdam virtutum
ex Deo quas habere coeperit, et quas esseniia sul
Ipse prxcesseiit. In quo Arianoruin quoque sufTra-
ganiur errori dicentium quod Pater Filio prior sit
quia fueriialiquando sine Filio, ei tunc Pater esse cue-
peritquando Filiuui generarii. Sed sicut illos Ecclesia
caiholica detesutur, ila et isios qui putaut uoquam B ftciens nuUam tam sublimem tamqiie prmcipuara
gunt In mflerore jejunii, solis, ut prodiium est, reve
renti-je hanc continentiam deTOTente;», ut per omnia
sint a iio8tr.i^ fidei iinitate diseordes, ei diea qni a
nobis in UetiiiaMiabetur, ab illla in afflictione dttcaiwr.
Utide dignum est ut inimiel crocla et retorreelloRis
Christi lalem excipiant sententiam, qualem elegere
doclrinam.
V. Adver$»$ id ijfitorf eiunt animam hominh e» diirifm
e$te eubstantia.
Quinto capltulo refertiir quod animam bowinia
divlnae asserant esse substanii£, nec a uatura Crea-
toris sui conditionis nostrae distare naturam. Quan:
Impletatem ei philosopliorum quorumdam et Haai-
chaeorum opinionemanaiitemcaihoUca fides damnat.
Deo id quod ejusdem est essentiae defuisse, quem
sicut mulabilem ita et proncieiitem dicere nefas est.
Quani eniin mutatur quod minuitur, tam mutatur
eiiam quod augetur.
ilL AdveriW id quod dicunt ideo fjnigenitum dici
ChritluPHf quia tolut sit de virgine natut.
Terlii viro Cdpituli sermo designat quod iidem
inipii asserunt, ideo Unigenituni dici Fiiium Dei
quia solus sit nalus ex virgine. Quod utiquc non au-
derenl dicere, nisi Pauli Samosateni et Photini virus
hausissent» qui dixerunt Dominum Jesnm Christum
« antequam nasctretur ex Maria vlrgine non fuisse.
Si autem aliud isti de suo sensu inlcHigi Toluni,
ueque principiuni de niatre dant Cliristo, asserant
92 facturam, cui Deus ipse naiura sii. Quod enini
de Ipso est, hoc est quod ipse, neqiie aliud estquaM
Filius et Spiriiussanctus. Praeterbanc autcm somuaa
Triniiatis unam coiisubstantialcin et sempilernain
atque incomniutabilein deitatem nihil omnium crea-
turarum est, qood non in cxordio sui ex nihilo sit
creatnm. Non autem quidqoid imer creaturas eminei
Deus est» nee sl quid magnum atque mirabiie esi,
hoc est quod ille qni facit mirabilia magna solus.
Nemo hominom Terhas, nemo aaplentia, nemo ju-
stitia est, sed mnlli pariicipes aunt veriiatis et sa-
pientiae atqne jusilii». Solus autcm Deus nulUus par-
licipationis est Indigus ^; de quo quidquid digne
utcunque sentitur non est qualiias, sed esseniia.
necesse est non unum esse Filium Dei,' sed alios C incoinmutabili enim nihil accedit, nibil deperit, quia
quoque ex suinmo Palre genilos, quorum hic unus
sitnatusex femina, etob buc appellelur Unigenitus,
quia hanc nascendi conditionem alius filiorum Dei
nemo susceperit. Quoquoversum igitur se contultirint,
in magnse lenduiit impieUtis abruptum, si Cbrisinm
Doniinum vel ex matre Tolunt habere principlum, vel
Pairis Dei Unigenitum diffitentur, cum et de matre
is naius sU qui erat Deus Verbum, el de Patre nemo
sit genltus praetcr Verbum.
IV. De Natali Domini quod iii eo PriteiliianiitiB je-
junia 4:elebrarent>
Quarto aulein capitulo continetor quod Natalem
Christi, quem secundum susceptionem veri bominis
catholica Ecclesia Teneratur, quia Verbum caro
esse iili, quod esi semper sternuni, seniper est pro-
prium. Unde iii se manens innoTat omnia, el nibll
accipit qiiod ipse non dederit. Nimium Igitur stiperbi,
niiniuinque sunt caeci, qui cum dicunl humanam
animam diTlnie esse substantiae, uon lutetligunt nihil
se aliud dicere qiiam Dominum csse mutabilein, el
ipsum perpeti quidquid potest iiaturu: ejus inferri.
VI. Contra illud quod munt diabolum ex te wl e%
6hao este, et propriam haberc naturam.
Se.\ta annotalio indical eos diccre quod diaboiu«
nunquam fuerit bonus, nec natura ejus opificium Dei
sii, sed eum ex chao et tenebris einersisse : quia
scilicei nulliiin i^ui habeat auctorem, sed omnis mali
ipsesltprincipiumatquesubstantia : cum fidesTcraf,
factuin est et habiiaTit in nobis, non vere Isti hono- D ^^^ ^gi catliolica, omnium creaturarum siTc spiri-
rent, sed bonorare se simulent, jejunantes eodem die,
fiicui et die Dominico, qui e^ dies resurreclionis
Christi. Qnod utique ideo faciunt quia Christum Do^
ininum in Tcra hominis natura natum esse non
credunt, sed per quamdam illusionem ostentaia
Tidori volunt qux vera non fuerint, sequentes dogma
Cerdonis aiquc Marcionis, et cegnatis suis Manichaeis
per omnia consonanies. Qui sicul in nostro examine
detecti atquc convicti sunt, Dominicum diem, quem
* In reliquis, praiter AlT..,DomiitumNOilrttm/«s»m.
^ Ex Urg. et Ger. In rellquis : nulliut partieipa"
tiottlt ett indiguut ; abaurdum certe, cuui Codicum
scriplores osciiantiaB aut igitoraniiae causa pro indi-
«tt«« legeriiit indiyhut ct scripserint, litlera tc iii n
tualium sItc corporalium bonam confiieautur sub-
stantiam, el mali nullam esse naturain : quia Deus,
qui univer&itatis cst condiior, nibil non bonum fecil*
unde ei diabolus bonus esset, si in eu quod factusesi
permancret. Sed quia naturali excellentia male usus
est, et in veritate non stdit, non in contrariara sub-
siantiani transiit, sed a suinino bono, eui debuit ad-
h;erere, descivit ^, sicul ipsi, qui talia asaeruut, n
Tcris in falsa proruunl, et naluraiu in eo arguuot in
versa, qmMlsatis Terisimile.
c Hibl. iieg.,nosfrfl. liisc. i,Tol. 1, 2, Ger., vaetra.
^ £x caeieris, prxier AIt. ei Esc. 3» in quibus,
dittociavit.
7W EPISTOLiE DCCRETALES. — LEONIS PAPif!. 75)
quo sponle delinqannt, nc pro sua Toluniaria perver- \ tibus causis videaiur accidere : qnam impietads Ta*
bulam ex multoruni sibi erroribus texuemnl. Sed
omnes eos « catliolica fldes a corpore 8u:ir unitatis
siiate dawriantur : quod ulique Ipsis malum erit, et
ipsuui lualum non erit subsiantia, sed poena subsian-
ti».
VII. Conlra iltud quod nuptiat etprocreationes filiorum
astruanl eUe peccaium.
Septinio loco sequitur qaod nnptias damnant, et
procreationem nascentiura perborrescant. In quo,
sicut pene in omnibus, cum Manicbaeorum profani-
tate concordant, Ideo, sicut ipsorum mores probant,
conjugalem copnlaro detestantes, qoia non est illic
liliertas turpitudinis ubi pudor matrimonii servatur
et spes sobolis.
Ylil. Contra id quod eofpora humana diaboii dieunt
ei$e figmenta, et a dtBmonibut in uteio formari.
abscidit , constanier prxdicans atque veraciter quod
animag bominum priusquaro suis inspirarentur cor-
poribus non fucrunt , nec ab alio tncorporanlur, nisi
ab opiflce Deo, qoi et ipsnrum est creaior et corpo-
rum : et quia per primi bominis praevaricaiionem
tota bumaiii generis propago vitiala sit, neminem
posse a conditione velcris hominis liberari, nlsi per
sacramentum I aptismatis Cbrisii , in quo nuila esi
discretio renotorum , dicenie Apostolo : Quicun-
que in Cltristo baptizati estis, Christum induistit. Non
est Judcrui, neque Grcecus; non est servus , neque /i-
... '. 1 .* 1. ber; non est masculus , veque femma : omnes enm
Octavuw ipsorum est plasmationem buroanorum p . . ^. . « ^ . .
j- i^i- »- n . . ^ " vos unum estis m Chnsto Jesu, Quid ergo hic agunt
rpcrum diulioh esse figmentuin, et seminai conce- ,^ ., ^ ^ .^ ..
cursus siderum , quid flgmenta factorum, qmd inun-
danarum rernm mobiUs siatus et inquieia diversi-
tas? Ecce toi impares gratia Dei fecit aequales, qui
inter quoslibet vitae hujus labores , si fideles penua-
nent, miseri esse non possunt, apostolicum illud in
onini lentatione dicentes : Quis nos separabit a cha-
ritate Christi? Tribulatio, an angustidf an pertecutio,
an fames, an nuditas, an periculum^ an gladius^ sieut
scriptum est : quia propter te mortificamur iota die^
astdmati sumus ut oves occisionit ; ted in hit omnibut
tuperamut per eum qui ditexil n oi. Et ideo Ecclesia,
quae corpus est Christi , nihil de mundi inaequalita-
tibus metuit, quia nibil de botiis temporalibns con-
niissionis ex mulieribus quidem naios',sedex Spiritu p ciipiscit ; nec limet inani strepitu factorum gravarl,
aaiicto dicunt esse conceptos, ne illa soboles quae ^ <!"* patientia tribulaiionum novit augeri,
de carnis semine nascitur ad Dei conditionem perii-
corp
ptionum opere daeroonum in mulieruro uteris figurari :
propter quod resurrecilonem carnis noo esse creden-
dam» quia concretio corporis non sit congruens
animae digiiitati. Quaa falsitas sine dubio opus diaboU
est, et alia prodigia opinionum figmenla sunt daemo-
num, qui non in feminaruro ventribus forroant boini-
nes, sed in baereticorum ^ cordibus tales fabricant
errores. Quod immundissiiuum virus de Manicbaeo-
rom inipietatis specialiter fonte procedens olim fides
caibolica deprebendit ^ aique damnavit.
iX. Conlra iilud quod fiiios repromitsionit e% tancto
Spiriiu dicunt esse conceptos.
Nona autem annoiaiio manifestat quod fliios pro-
nere videalur. Quod caibolicie fidei repugnans atque
contrarium est, quse omnem hominem in corporis
animaeque subslaiilia a conditore nniversitatis foririari
atque animari inlra materna viscera confiletur, ma-
nente quidem illo peccati mortalitatisque contagio,
quod In prolem a primo parenie transcurril : sed
r<^enerationi8 subvenienle sacramento, quo per Spi-
riiuin sanctum promissionis filii renascuntur, non
in Qtero carnis, scd in virlute baptismaiis. Unde et
David, qui utique promissionis erat filius, dicit ad
Domiiium ; Manus tum feeerunt me et piasmaverunt
SZ"te. Et ad Jeiemiani Dominus ait : PHuf^iiam ,, , . . ... . j u i-
. ^ . • . .«./-- -.^.-.% #..- -^ Duodecimuin iiiter baec illud est qiiod sub aliis
ie formarem in utero nom (e, et m vulva matru tua n ., . ^.. .
potestatibus pnrtes aiiimae , sub artiis corporis meui-
XL Conlra id quod fatalibus stellis dicant animas
tiominum obligatas,
Undecima ipsorom blaspbemia cst, qua faialibus
stellis et animas bominum el corpora opinantur ob*
stringi : per quam amciitiam necesse est ut oinnibus
paganorum erroribus implicaii et faventia sibl , ut
putant, sidera colere , ei adversanlia studeant miti-
gare. Verum ista sectaniibus nullus in Ecclesia ca-
tholica locus est , quoniam qui se talibus persuasio-
nibus dcdit a Christi corpore tolus abscessit.
XIL Contra id quod sub aiiis potestatibus paries ani-
mie^ sub atiis corporis membra describunt.
tanclificavi te,
H, Contra id quod animas in cieiestibus peccare cre-
dunt , et secundum qualitalem peccali in tioc mundo
accipere sortem vei bonam vei malam,
Decimo autem capitulo referuntur asserere ani-
mas qnae bumanis corporibiis inseruntur fuisse in
corpore et in coelesti habitatione peccasse, atque ob
lioc a sublimibus ad inferiora delapsas in diversae
qualiiatis principes incidisse , et per aereas ac side-
reas potestates in diversis corporibus esse conciusas
forte diversa et conditione dissimili, ul quidquid in
liac vita varie et iiixqualiter provenit ex praeceden-
bra describunt , et qualitaies interiorum praesuluni
in pairiarcharum nominibus slatuunt , quibus e di-
verso signa ^iderea , quorum virtuii corpora subji-
cianlur , opponunt , et iii his oninibns intricabili se
errore praepediiint non audientes dicenlem Aposto-
lum : Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et
iuaitem failaciam seeundum traditionem hominum , m-
cundum elementa mundi^ el non secundum Chrislum,
quia in ipso habitat ^ omnis pteniludo divinitatit corpo-
ratiter^et estis in ilio repleti^qui esteaput omnisprinci'
patutet potettatis; eiilerum: ffemovosseducatvoiens
■ Ab bac voce desunt folia in Esc* 4.
I» Bibl. Reg., reprehendit.
« i£m., Bibl. Reg., hos.
^ ifim., I^ibl. lieg., Tol. 1,9, inhabitat.
f-
751 COLLFXTIO CANONUM S. ISIDORO niSPAL. aSCHIPTA. ir,^
*
inkumUitaleet nUgione angelorum^quasnonvdUam' X\S, i)e apocrifphii ecripinrls eormndea rmcl//i<i«
bnlans^ [rutira iuflatvs semu earnis sua^ ei non ienens
capui ex quo iotum eorpus per nexus ei conjuneiiones
$ubmittisiraium erescii in angmentum Oei. QniJ ergo
opiis esl in cor adntUtere quod lei non doeuil, qiiod
proplietia non cecinil, quod Evangelii verilas non prac-
dicavit, quod aposlolica doclrina non iradidit? Sed
li»e operta auni eonim ni«niibus de quibus Aposlo-
ius loquitur, dicens : Erii enim tempus^ cum sanam
docirinam non snslinebunl , sed ad sua desideria coa-
certabuni sibi magistros prurienies auribus , ei a vm-
tate quidem auditum avertent , ad fabulas autem con»
vertentur. Nibil itaqiie nobiscum eonimune babeant,
qui talia aodcnl vel docere , vei credere , et quibas-
libei modia nitunlur • asiruere, quod substanlia
norum,
Deqiia re quinti deciini capituli sertiio conquen-
lur, et pr»Bumpiionein diabolicain ineriio deteita-
tur, qiiia ct nos isiud veraciuro testiiim relatione
co:itperimu8 , et multos cormplissimos eorum Godi-
ces , qui caiionici liiulareiMur, invenimus. Quonmdo
enim decipere simplices posaent, nisi veAenata po-
cula quodam melle praBlinirent « ne usquequaqve
sendrentur insuavia qnsb easeol futura meriifeni t
Curanduin ergo est « ei tacerdoiali diligeDlia maii-
ine providendum* ul falsati [jEm.^ falsi] Godiees, ei
a sincera veriiate discordes In nullo osu leclieDia
habeantur, Apocrypbio auieni scriptur» , quae anb
nominibos aposlolomm molCarum habent semino-
carnis ab ope resurreclionis atiena sit, aiqiie iU » "•"" ^»*"***"" • non solom interdicendx suni, sed
onine sacramenlnm incamaiionis Ciiristl resolvanl,
9yb quia indignum fuii iiitegrum liomiuem suscipi,
ti indignuro erat inlegruni liiierari.
HIL Contra id quod patriarcharnm nomina per sin-
guia corporis membra disponuni ^.
Tertio deciroo loco positum esl dicere eosdem
qufrd omne corpusScripturarum canonicarum sub pa-
triarcbarum neminibus accipieodum sil, quia ill»
diiodecim virtulety quaa reformationem liominis in-
lerioris operentur, in borum vocabulis indicenior :
sine qua sfienlla nullain animam posse asseqoi ut in
eam subslaniiam de qua prodiit reformetur. Sed
banc impiam vaniiatem dcspcclui babet Chrisiiana
sapientia , qwe novii verae Deitatis inviolabiiem et Q
inconvertibilem esse natuiam, animam aulem sive
iii corporc viventeni» sive a corpore sepaniiain
inuliis passionibos subjaccre. Quae utiqiie si de di-
vina esset essentia , nihil adverti potael incidere.
Etidco inefTabiliter aliud Crealor est, aliud creatu-
ra. Ille enim sempcr idem est , et nulla varieiaie
mutatur ; baec autem mutabilis e&l eiiam iion muiaia ,
quia iit non muietur donatum [jEm,^ daiuro] poteril
babcre , uon proprium.
XiV. Conlra idquod duodecim signa^ qua mathema'
lici oburvani, per corpus omne disiinguuni.
Sub quarlo decimo vero capiiulo de siaiu corpnris
scniire dicuntur quod sub poiesiat^ sideruro aique
tighorum pro lerrena qualliate teneatur; et Ideo
ellam penilua auferendn aique Ignibot concrematw
dat. Quamvis enim tini in illit quaedam qn» videan*
lur tpeciem habere pielatit , nunqnam tauien vacua
tunl vcDeoit, et per fabularum illecebras hoc latcn-
ter operaniur, ut mirabilium narratione teducloa
laqueit cojutconque errorit involvant. Unde si qoio
episcopormn vel apocrjpba babere per domot non
prohiboeril , vel tub canonicorom nomine eos Codi-
cet iii Eccletia permiserit legi , qot Priscilliani adul-
lerina tunl emendalione viliatl , barreticoni te nn-
verit judicandum » qnoniam qui altot ab errore noii
rcvocat te ipsum errare demoiitiraL
XVI. Emendanda delibro Dictinii.
Postremo autem capitulo boc prodldit jusia qiie-
rimoiiia ^iuod Dicliuli Iractatus, quot secundiiiii
Pritcilliani dogma conscripsil, a multitcum vene-
ratione iegerentur, cum ti aliquid memoriae Dicihm
tribuendum putanl, reparaiionem ejiit magis de-
beant ainare quam lapsum. Non ergo Dictimani.
sed Priscillianum legunl, et illud probant quod er«
rans docuit , non quod correctus elegit. Sed oeoio
hoc impuue praesumai, nec inter caibolicos ceiitea-
tur quisquis uiiiur scriptis non solum ab Ecclesia
catbolica » sed eiiam a suo auctore damnatis. Non
sil perversis liberum simulare quod fingunl, oee
sub velainine noiiiinit Cbrittiani decrelonim Im-
periaiium tiatuia declioent. Ideo enim ad Ecclo-
siam calbolicaiii ciim lanta cordis diversitate conve-
niulia in sacris libris quae ad eiieriorem hominem Dniuni, ui ei quos possunt suos faciaot, eliegoin
periineitnl reperiri, ut in ip»is Scripturis Inier divi-
nam lerrenamque naturam quasdam sibi repngnet
adversil;i8 , el aliud sit quod sibi vindicenl aniroae
praesules , aliud quod corporis conditores. Qua^ fa-
bulae ideo dissertmtur, ut anima divinae afnrroetur
etse tubslantiap, ei caro crcdatur malae este naturx,
quoniam et ipsum mundum cum eleinenlis suls noii
opiis Dei boni , aed conditionem mali profltentur au-
ctorls ; atque ui baec mendaciorum tuorum tacrile-
gia boiiis titulis colorarent , omnia pene divina elo-
qiila sensuum nefandorum imuiissione violanint.
severitateni, duin se nosiros mentiuntur, effugiaou
Faciunt hoc Prisciliiaiiistae , faciunt boe Maniclici,
qiioruin cum islit tam feederaia suni oorda , oliu
solis noiiiinibus discreti, sacrllegiis autem tuis inve-
niantur uiiili; quia etti Velut Testameiitum,95 1^^
isti se suscipere simulanl , Manicbacl rerutant 9 ad
unum tamen flnem utrorumque lendit intentio, cam
quod illi abdlcando Impugnant, Isll pra^cipiendo cor*
rumpunt. In extecrabilibut autem mjsteriit eorum
quae quaulo immundiora tunt, lanto diligenliut occu«
luiitur, unom prursus nefas , una est obscenitat, el
■ Ribl. Reg., tnittfHfilMr.
^ £x oninibus Codicibus, pncter Alv., in quo. descr.bunt.
753 EnSTOLiE DECRETALES. — LEONIS PAPiE. 7K^
smi\i% turpiludo. Quam eul eloqiii eriil)e!*ciiitu8, A quia celcriicr viTificau reditu ainm» returrexU.
eollicitis9iiiii« tameii inquititionibiis indagatAm , et
Mauichsorum qui comprebenai nteraut confeasione
detectam Ad publicam fecimus pervenire notUiam ;
ne nllo modo diibium possit videri quod in judido
no&tro » coi non soltim rrequentissinia pr:i'8eiitla sa-
ceiMotom , snd etiiim illustrium virorum dignilas, et
pars quaedam senatus ac plebis inierfuii , ipsorum
qui onine f:icinns perpetrai^ant, ore reseratum esi,
sicut ea quae ad dileciionem tiiam nimc direximus,
gesta denionstrant. Quod autem de Maiticbssoruro
roAlissimo scelere, bec etiam de Prisciliiamstarum
inceatissima consueiudine olim comperturo , raul-
tnmque volgatutn e-i : et qui per omnia sunt in im-
liietate sensunm pares , non possuut in sacrls suis
csse dishiiniles.
Deeursis itaque omnibus quas libelli seriea com-
^rebendit» et a quibus comiuonitorii forma nnn di-
screpat, sunicienier, ul opinor, (siendiiiius, quid de
tib quac ad nos rraternitas tiia relullt, censeanius; et
quam non ferendum sit, si tain profanis errortbus
etlam quoruntdam sacerdoium corda consentiunt vel,
ut inititts diierim, non re iitont. Qua conscientia
bonorein nbi irassiituin vtndicant qui pro aniinabus
sibi credl is non laboMnl? Bestiae irruunt, et ovium
&epl:i iion cliudunt; fures insiditntur, et excubias
lion pRciendiint; morbi cribrescunt, et remedia nulla
proapiciuai. Curo auiein ctiam ilud addunt ut his
qiii so'licitiii8 agunt Ciiiseiilire dctreclent, et impie-
Qtiod non credere saiis impinm eai, et ad Maiiichasi
Prtacillianiqne doctrinam periinere non dubium , qui
sacrtlego sensu ita se Cbristum simulant conllieri,
ul et incarnaiionis, ei monis, el resorreciionis an-
ferant veriiatem. llabeatur ergo iiiter vos episcopale
conciiiuit), et ad cum tocoin, qui oniuibtis oppnrtunus
s t, viclnarum provincijrum convenlant aacerdotea,
ut secundum baec qn» ad lua consuiia respondimus
plcntssimo disqniratur examine, an sint aliqui inter
episcop is qui liujtis hcresis * contagio poltuantur, a
coinmunione sine dubio sepafandi , si nefandissimam
seciam pcr omnium sensiium pmvitates damiiare
noluerJnt. Nulla enim ratione loleraiiJum e^t ut qui
prxdicaiidx fidei susceplt orficium, Is contra Evaii-
^ gelium Gbrisli, contra apoaioticam docirinan, contra
ani versalis Ecclesias syniboluin andeat disputare [^m.,
discreparej. Quales illic erunt discipull ubi tales do-
cebunt magistrit Qu» lllic religio poputi, qux saltis
plebis, ubi contra liumanam socletatem pudoria saii-
ciitas tollitor,conjugiorum foedns aurertur, propagaiio
generaiionis inliibetur, cjrnis natura damnatur, con-
ir.i verntn Dei cultum TriniUs deitaiis negatur, per-
sonaruin proprietas confondiiur, aniinabus humanis
divina eSseutia datur, et cadem ad diaboli arbltriuui
cariie concluditur. Dei Filius per id quod de Virgiiie
ortus, iion per id quod ex Patre natus est, unigenitiis
prasdicatur ^, idemqiie ncc vera Dei prolea, nec verus
virginis partus asseritur, ut per falsam passionem.
latea olim loto orbe damnatas subscriptionlbus suis q mortemque non verain mendax etiatn resurrectio
anatbematizare dsfciiiuldnt, qnM dc se intelligi vo-
lunl, nisi quod non de numero frairum, sed de parte
sont hosiium ? In eo vero quod in exirema f:imiliaria
epistolae tus parte pnsuisti , miror cujusquam catbo-
IJci inteliigentiam laborare, lan.iua-i) incertum sii,
an» descendente ad inrernum Gbristo, caro ejus re-
quieverii in sepulcro, quae sicui vere ei mortua et
■epolta, ita vere est die tertla suseiuia. Iloc eniro et
ipae Dominus denuntiaverat dicens ad Judaeos : Sol'
tiu umplum hoCf el in iriduo $uicitabo Hlud, Lbi
evangelista sulijungit : Hoe auiem dicebal de iempto
eoTfHnie iuL Gujus rei veritatem etiam David pras-
dixitrat loquens sub persona Domini Salvatoris, et
dicens : Jnsuper ei caro mea requiescet in spe : quo'
resumptae de aepulcro carnis habeatur? Frustra
utuntur catbolico nomine, qui istis impietatibus dou
rcsistunt. Possunt b»c credere qui possunt talia pa-
lienier audire? Dedlmus itaque litteras ad fratrea ei
cuepiscopos noatros Tarraconetises, Garthagiiienses,
ei Lusitanos, atque Gallscos, eisque concilium sy-
nodi gcneralis iodiximus. Ad tus dilectionia sollici-
tudiiie ii periinebit ut noitrae ordinatiouis auctorilaa
ad prasdictarum provinciarum episcopos deferalor.
Si aotem aiiqui, quod absit, obstiterint quominus
possit celebrarl generale concilium , Gallfleeiae sallem
in iinum conveniant sacerdotes, quibus coogregaodis
96 fr^ires nusiri Idaiius et Goepoolus imroinebunt,
conjuncta cum eis insiantia tiia, quo cilius vel pro-
niam nen derelinques animam meam in inferno^ nee 0 vinciali conventu remedium tantis vuloeribua affera-
dabi» saneium tuum tidere corruptiouem» Quibus uti-
que verbis iiianifestatum est, quod Gbristi ciro et
vere sepulta requievii, et corrupiionem non subiit,
* In rsleris, prspler AIv., heereseos.
^ Abbinc iterum Esc. 4.
tur. Daium xii Kalendaa Augustaa Gailiplo c et Arda-
bure coDSullbttS.
« iEm., Bibl. Reg., Ese. 4, Tol. I, Ger., Callipio.
LXII
EPISTOLA EJDSDEM LEONIS
AD KPISCOPOS PEU ITALIAll CONSTITUTOS.
Leeo quod plurimi Manichoeorum vigilantia papce Leonis in urbt * Roma dejeeti iuni.
Leo universis episcopis per Italiac proviiicias con- In consortium voa nostra: solliciiudinis, dileetisiiini
9titutis in Domino salutem. fratrcs, advocamus, ut vigilantia paslorali, ne quid
• i£m.« Ab Urbe,
755
COLLEGTIO GANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASGRIPTA.
fK
75«
dlabolicae lici-re possil asiutiae, conimissis vobis gre-
gibas diligentius cousulatis, iie is, qui Domini mise-
ricordij revelante per nostram curam a nostris ovibus
roorbus abigitur, necdum vobis prsmonitis et adliuc
fiuod agitur ignaris, per vestras sedis pergat Ecclesias,
et suarum furiim cuiiiculoa inveuiai laiebrarum , ut
quod a uobis in Urbe exsiinguitur tcnebrosis apud
vos radicibus seminelur. Plurimos iinpielatis Mani-
chskae sequaces, et doctores in Urbe invesiigaiio no*
fctra reperit, vigllauiia divulgavit, au^ioriias et ceu-
sura coercuit; quos potuimus emendare, correximus;
et ut damnarent Manichsum cum prasdicaiionibus et
discipfliiiis suis publica in ecclesia confessione et
manus suae subscriplione compulimus, et ita de vo-
ragine impietatis sua: confessos poeniientiain conce-
dendo levavimus. Aliquanti vero, qui ita se demer-
serant, ut nulluro his auxiliantis posset remedium
sUbvenire, subditi legibus, secundum Ghrisiiaoorum
principum coustituia, ne sanctum gregem sua coiita*
gione polluereniy per pubiicos judices perpeiuo sunt
eisilio relegati. £t omnia, quae tam in Scripturis,
quam in occuUis traditionibus suU habeni profana
vel turpia, ut nosset populus quid refugeret aul vita-
ret, oculis Ghristianae plebis cerla maiiifestatione
probavlmus, adeo ut ipse, qui eorum dicebatur epi-
scopus, a nobis tentus proderet flagiiiosa in suis
■ Dibl. Reg., Manichaorum.
A mysferiis quj! tcnerel, sicui ge toium vos scries
poierit edocere. Ad insiruclionem enim Testram etiaoi
ipsa direximus, quibus lectis omnia quae a nubis de-
prebensa sunt nosse poteriiis, et quia aliquanlos de
his, quos iie absolverentur arclior realus involverat,
cogiiovimus aufugisse, hanc ad dilcctionem veslrain
iiostram episiolaiii misimus per acotythuro nostrum,
ut eflTucia certior sanotitas vestra solliciiius agere
dignetur et cautius, necubi M»nichaeae * perversitatis
hoinines plebes vestras faculkitcm laedendi , et hujus
8acri'egii possint invenire doctores. Aliier enim uo-
bis commissos regere non possumus, 97 ^^^^ ^^*
qui Bunt perdilores et perdiii, selo fidei dominic»
persequamur, et a sanis mentibus, ne peslis hac la-
tius divulgeiur, severiiate qua possuraus abscidamus.
B Unde hortor dilectionem vesiram, obtestor et moneo,
ut qua debetis et pole&iis sollicitudine vigiletis ad
iuvestigandos eos, necubi occullandi se reperiani
facultatem. Ut eiiiin habebit a Oeo diligcns reuiune-
raiionis prseniiuni qui diligcntius quoJ ad saluiein
commissae sibi plebis proliriat fuerit exsecuius, iia
arite tribunal Domini de reatu negligeniix su» non
poterit excusari quicunque plebem soaiu conlra sa«
crilegae persuasionis auctores uoluerit coatodire. Dj-
tum tertio Kalendas Februarias, Theodosio XVIII el
Albino viris clarissimis consulibus.
LXIII
EPISTOLA EJUSDEM LEONIS AD EPisCOPOS PER SICILIAH.
Leo universis episcopis pcr Siciliam coristiiutis in G ttir; miror vos vel proecessores vestros tam irratiu-
Domino salutera.
Uivinis prxceptis et apostolicis moniils incitamur,
ut pro omiiium Ecclesiarum statu impigro vigilemus
affectu, ac si quid osquam reprehcnsione invenitur
obnoxium, celeri sollicitudine aut ab ignorantise iin-
peritia aut a praesumptionis usurpaiione revocemos.
Monente enim dominicae vocis imperio, quo beatissi-
mot apostolus Petrus trlna repetiiione mysticae san-
Gtionis imbuitur, ut Ghristi oves qui Ghrisium diligit
|iascat, ipsius sedis, cui per abundantiam diviiiae
gratlae prsesumus, revereniia cohoriamur, ul peri-
culum desidiae, quantum possiimus, d< clinemus, ne
professio summi aposioli, qua se amatorero D.imini
esse testatus est, non inveniatur in nobis, quia ne-
nabilem novitatem usurpare potuisse, ut coufuso
tomporis utriusque mysterio nullam esse difleren-
tiam crederelis inter diem quo adoratus est Ghristus
a magis, et diem quo resurrcxit Ghristus a moriuis.
Quam culpam nullo modo potuissetis incidere, si unde
consecrationem honoris accepistis , inde legem totius
observanti» sumeretis, et beati aposioli Peiri sedes,
quae vobis sacerdotalis mater est dignitaiis, esset
ecclesiasticae magistra rationis; a cujus vos regulis
recessisse minore posset aequaiiimitate tolerari ^, si
aliqoa commoniiionls nostrae increpatio iion pracces-
siNset. Nunc autem quia non desperator oorrectio»
servanda cst mansoetudo : et llcet vix Terenda sit in
sacerdotibus excusatio qtiae praetendat inscieiitiam.
gligenter pascens tolies commendaium gregem con- j) malomus tamen et censuram necessariam temperare,
et ratione vos apertlsslmae veriia(ii instruere.
9^ II. Quod ewieta noblt per ordinem rerum per
fncamationem Bomini no$tri salutit taeramenta
digetta tint.
Semper quidem in aetemo consilio Dei mansit
humani generis incommuiabillter praeordinata repa-
ratio; sed ordo rerum per Jesum Gbristum Domi-
num nosirum temporaliter gerendarum in incarna-
tioiie Verbi sumpsit exordium. Unde aliud tempus
^ £x reliquis, praeter AIv., in quo, eoUrarL
vincitur summum non ainare * pasloreni.
. Quod in die Epipttaniorum prohibeatur bapiitmum
celebrari.
Gum ergo mihi de cbaritaiis vestrac actibus fra-
teriia aflectiune sollicilo cerus indiciis innotuerit,
vos in eo quod inier sacramenia Ecclesiae princi-
pale est, ab apostolicae instilutionis consuetudine
discrepare, ita ut baptismi sacramentuin numerosius
in die Epiphaniae, quam paschali tempore celebre-
* Ex reliquis, prster AIv. et Esc. 3, in quibus
legitur : kabere.
757
EPlSTOLiC BECR£TALES. — LEONIS PAPiE.
758
esl^ quo annuntiante angelo lieata virgo Uaria fe- A morte Gruciflxi et in re»urrec(ione ex morluis po-
euiidani se per S.tiriium sanctutn credidit et concc-
pit; aliud quo salva Integritale virKinea puer edilus
exsultanie * gau-Jib coRlesiium ministrarum paslori-
biis indicalur; aliud qno iiifaiis circiimcidilur , aliiid
quo liosiia pro eo legalis ofTertur ; aliud quo tres
Magi clarilale novi sideris incitaii in Detbleem ab
Ori^nte perveniunt, et adoratum parvulum mysiico
innnerum oblaio venerantur. Nec iidem suut dies,
quibus impio Herddi 6rdinala divinilus in i£gypium
iranslatione ftublrsrcius est, yel (iuibiis ab ^gypto in
G4lilaeam mortiio persecutore vocatus est ^. Intrr
has autem dispensalionum varieiates accedunt aug-
menla corporea, crescit Dominus, sicut evangclisia
tesiaiur, profeciibus xtalis et gratiae. Per dicm «
tentia baptismatis novam creaturaro condil ex veieri,
ui iii renasceniilius et mors Christi operetur et viia»
diceni<) beaio Apostolo : An ignoratis quia quicunqus
bapliz (i sumus in Christo Jesu in morle ipstus bapti-
zftti sumus? Consepulti enim sumu$ cum ilio per ba^
ptitmum in mortem^ ut quomodo surrexit Dominus a
mortuis per (;l.riam Patrist ila ei nos in novitaie vitcR
ambulemus. Si enim complantati facti sumus simHitu-
dini mortis ejus, simui et resurreciionis erimus : et
cxiera. quae latius Magisicr gentium ad commen-
dandum sacramenium baptismatis disputavit, ut ap-
pireret ex hiijus docirinae spiritu regenerandis filiis
homlnum et in Dei filios adoplandis illum dlem et
illiid tempiis electum, in quo per biuiilitudinein for-
pascbae in templum Jerusalem cum parentibus venii, ^ mamque myslerii ea, qiis geruntur in menibris, his,
elcum abesset a societate redeunlium, sedens cum
senioribus et inter admirantes magistros disputans
invenitur, raiionemque mansionis sua reddens:
Qmd est^ inquit , quod qucerebatis me ? Nesciebatis
quod in Patris mei tempio opwtei me etse? significans
ejus esse filium , cujus esset et templum. Jam vero
cum in annis majoribus aperlius declaiandus bapti-
fimuni prxcursorisfiui Joannifi expetit, qoid deiiatis
ejus remansit ambiguum, quaudo baptizato D.jmino
Jesu Spiritos sanctus iii columbae specie super eum
«lescendit et mansit, audita de coelifi Pairis voce di-
cenlis : Tu es Filius meus dileetus; in te bene com-
pla€ui? Quae omnia ideo quauta potu!mus brevitaie
perfiirinximus, ut notum slt dilectioni vestrae uni-
qux in ipso suiit capite gesta, congrucrent, dum in
bapiismatifi regula et mors intervenit interfeciione
peccati, et sepulturam iriduanam imitaiur trina de-
mersio, et ab aqiiis elevatio resurgentis instar est
de sepulcro. Ipsa igitur operis qualiias docet cele-
brandae generaliter gratiae diem legitimum eum esse,
in quo ornala est virtus muneris, et specics actionis.
Ad cujus rei confirmationem plurimum valet, quod
ipse Dominus Jcsus Chrisius, po^teaquam resurrexit
a morluis, discipulis suis, in qulbus omnes ecclesia-
riim praesules docebantur, et formain et potestatem
tradidil baptlzandi dicens : Euntes 99 docete omnes
gentes baptizantes eot in nomine Patris^ et Fi/tf, et
Spirilus sancti, De quo ulique eos eliam anle passio-
verfiOfi Ghristi dics inniiroeris consecratos fuisse' vir- nem potuisset insiruere, nisi proprie voluisset iotel-
tutibiis, et in cunctis ejus actionibus sacramentorum
inysteria coruscasse : sed aliter quoque signis de-
nuoti.Ti, aliter rebus implerl, nec quaecunque ou-
merantur in operibus Salvatoris ad tempus perti-
nere baptismatlfi. Nam si etlaro illa , quae post beati
Joannis lavacrum a Domino gesta cognovimus, sub
indisereto honore colamufip omnia tempora coiiti-
nuailfi erunt depuianda festis, quia omnia siint
plena miraculis. Verum quia Spiriius sapieniiae et
iolellectus iia apostolos et totius Ecclesia! erudivit
magistrofi, ut in Cliristiana observantia nihil inordi-
naturo, nihil paiereiur es^^e eonfusum, discernend:»
•ttiit caufiae solemnitatum, et in omnibus insiitutis
ligi regenerationis gratiam ex sua resurrectione coe-
pisse. Additur s«uie huic observantias etiain Penie-
costefi ex adventu saiicti Spiritiis sacrata solemniias,
quae de paschalis festi pendet ariiciilo ; et cum ad
alios diefi alia fesia pertineaiit, hxc semper ad eum-
dein dieni , qui resurreciione Doinini est insignis,
occurrit : porrigens quodammodo auxiliantis gratiae
manuro, ut ii, quos a die paschae aut molestia infir-
niiiaiis, aut longinquitas itineris, aut navigationis dlf-
ficultas interclusit iuvitos, aut quibuslitiet necessi-
titibiis impediii, desiderii lui effectom dono sancti
Spiritiis consequantur. ipse enim Unigenitus Dei in
tide credeniium, et in virtute operuiu nullam inter
Pfitrum principumque nostrorum rrttionabilifi ser- n " ^^ Spiritum sancium voluit esse dislanti.im, qui^
vaoda diicretio; quia non aliter unus grex et uiias
pafitor somu9, nisi, qiieroadmodum Aposiolus dicit,
id ipfioro diearoiis omnes : Simus perfeeti in eodem
unsu ei in eadem sementia,
in* Quod in baplismo mors interveniat interfectione
peecttti H upuliuram imitetmr trina dimersio^ ei nb
aquis eievatio sit velut resurrectio de sepufcre,
Qoamvifi ergo et illa quae ad huinilltatem, et illa
nulla est diversitas in natura, dicens : Rogabo ega
Patrem^ ei alium Paractilum dabit to6.s, ut vobiscum
sit in aternum^ Spiritum veritatis. Ct iteruro : Para^
ciitus autem Spiritus uMCiuSf quem mittei Patcr in
nomine meo, iite vos docebit omitta, el suggeret ti»i-
versa, qumeunque dixi vcbis. Ct iierum : Cum venerii
iiie Spirilus veritatis , iUe dirig^ vos in omnem Vfrt-
tatem, Gum iiaque veritas Cbrislufi slt, et Spiritus
quae ad gloriaro pertineut Cbristi in unam coiicur- --. sancius veritan, nomenque Paracliti uiriusque sit
rant earoderoque personam, toiumque quod in illo
ei virtutifi divinae est et infirmltatis humanae ad no-
strae reparationis lendat effectum; proprie tamen in
• In bac f oce exsuiianie fliiit Codex Cse. 4.
^ Csc.*5, rivoeatut etL
propriuro, iion dissiinile est festum ubi unum est
sacraiuentum.
e iEro., Bibl. Reg., Csc. 5, Tol. 1, 3, dtet^
T59
COLLECTIU CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
7€3
IV. Qttod bealui apotiolui Peirus in die Pen^ecoites A offerri, iii qul faetuseratex iiiuliere, sieul Apoalultis
virorum trla miUia baptizarit.
II 00 aulein nos non ex nostra persuasione defen-
dere, sed ex apostolica auctorilate servare salis ido-
!)eo probamuB exemplo, sequentes bealuin apostolum
Petrum, qui in ipso die, quo omnem credenliom
numcrum promissus sancii Spiriius replevit adven-
tns, trium mlllium populum sita praedicatione con-
versum lavacro baplismatis consecravit. Quod sancta
Scnpiura, quae apostolorum Actus continet, iideii
historia docet, dicens : His audilis compuncli sunt
corde et dixerunt ad Peirum et reliquos apostoLos :
quid faciemus, viri fratres ? Petrus vero ail ad Htos :
posniteniiam Q^le^ et baptizetur unusquisque vtstrum in
nomine Jesu Christi in remissionem peccatorum veAro"
ait, fieret et snb lege, quam non venerat solvcre^sed
implere et implenrio finire, sicul beatus Apostolus prae-
dicat dicens : Finiiautcm tegis Chtistus ad jnstitiam
omni credenti. Baptismi auiem stit Iu se condidit sa-
craroeutum, quia in omnibus primalum tenens se
docuit essc princlpium, et tunc IQO regenerartnnift
potentiam sanxit, quando • de laiere ipsius proflnxe*
riint sangnis redemptionis et aqna baptismatis. Sic ul
enim ^ Vetus Teslaineniuni Novi tesiificntio fuit, el
lex per Hoysen data esl, grstia sutem et veritas p>T
Jesum Ghrisiam f^icta est ; sic diversa saeriOcis unaiii
ho8tiam praeformarunt, et multorum agnorum occisio
iliius immolatione flniia esi, de quo dicilur : Rcce
agnus Dei, eect qui totlii peccala mundi, Sic et Josa-
rum, et accipietis donum sancti Spiritus. Vobis est B ^*- «* r-i. • . a r>i - .*
. . '^ ^ " nes non Christus,8edChrisiipr9eviu8, non spoosus.
emm repromissio, et filiis vestriSf et omnibus qui longe
sunt quoscunque advocaverit Dominus Deus noster.
Aliis eiiam pluribus verbis tesLificatus est, ei exbor-
tatistur eos dicens : Salvamini a generalione ista pra^
va. Qui ergo receperunt sermonem ejus^ baplitati sunt^
et appotitw sunt in illa die animce circiter tria miHia.
V. Quod hmc due tempora, id est, Pascha et Penteco-
ites^ ad.baptizandum a Romano poniifice legitime
sint prmfixa.
Unde quia rosnifestissime patet baptizandis In Ec-
ctesia electis haec duo tempora de quibus locuti su-
inus, esse legiiima, dilectionem vestram monerous,
iit niillos alios dies buic observajiiiae misceatis.
VI. Quod omni tempore hi qui necjssitaU mortii «r- ^ cliarilsti, ul ab apostolicis inslilutis nu^lo olltri
.^enftir, la eil, cegntudtnts^ obstdtomst persecutionis ^ ... ... .
et naufragii, debeant baptitari, recedstis exccssii : quia iiiultum posi ha;c esse n
Quia etsi sunt alia quoque fesla quibus multa in
honorem Dei revi rentia debeaiur ; principalis tamen
et msximi sacramenii custodienda nobis est mystlcx
ralionis exceptio, non inierdicis licentia, qua in
baptisroo iribuendo quolibet tempore periditantibus
subvenltur. Ita enim ad has duas festiviiates con-
iiexas siblmet aique cognatas incolumiuro el in pacis
securitate degentium libcra vois differimus, ut in
inoriis periculo, in obsidionis discrimine, in perse-
cutionis angustiis, in timore naurragii, nullo lempore
hoc ver» saluiis singulare pnxsidium cuiquam dene-
gemos. Si quis aulem Epiphaiii:ii festivitatem, quae
in suo ordine debito honore veneranda est, ob boc
existimat privilegium haberc baptismalis, quia hoc
quidam putant quod iii eadein die Doroiuus ad bap-
tismum Siancti Joannis accesserit, sciat illius baptis-
mi alism graiiam, alium fuisse rationem, nec aJ
eamdein pertinuisse viriutem, qua per Spiritum s:in-
ctum renascunlur, de quibus dicitur, qui non ex
ssnguine, ncque ex voluniaie carnis, neque ex vo-
luntste virl, sed ex Deo naii sunt. Dominusenimnul-
lius indigens reinissione peccaii, nec quasrens reme-
dium renascendi, sic voloit bapiizari quoniodo et vo-
luit circumcidi, hostiamque pro se emundalionis
* Ex caeleris, prxter A|v., in quo : quando de la*
tere ipsius sanguis redemptionis et aqua baptismaiis
cjciiL Ger., propuxit.
sed sponsi amicus fuit, adeo fidelis, et non soa qiiae-
ren8,sed quae Jesu Christi, utse profiteretor sd sol-
venda calceaments pedum ejos indignuin, quoniaiii
ipse quidem baptitaret in aqua iii pceniteutiam, ille
sutem bsptixaiunis esselfin Spiritu sancto et Igne»
qiii duplici potestste et vitam redderet el peccata
consumeret. Ifis ilaque, fratres iharissimi, tot ac
taniis existentibus documentis, quibus omni ambi->
guitaic submols evijenler agnoscitis qui secuodimi
aposlolicam regolam et exorcismis scrutandi, je|uniis
sanctificandi et freqtienlibus suiii praedicaiiontbos
fmbuendi, duo tanluni lempora, id est, Pascha, ei
Pentecosieii esse servanda, faoc vestrae indtcinies
rius
non
poterit, si quisquam aposlolicss regulas in ^liqoocre-
diderii negligendas.
Vli. Vt de Sicilia terni semper annis singulis de epi^
scopis ad diem lertium Kalendarum Octobrium Ao-
mam socioHdi eynodo indissimutanter occurranL
Qoare illud primiius pro custodia concordissimae
tuiitaiis exiglmus, ut quis saluberrime s ssnctis Ps-
Iribus consiitutum esl b!nos in snns singults debero
esse eonventus, lemi semper ex vobis sd diem ler-
lium Ksleiidarum Octobrium Romam fraterno conci-
lio sociaodi indissimulanter occurrant : qooniam ad-
juvante gratis Dei fscilios poierit frovideri, ot in
ecclesiis Christi nulls scsndala, nulli nsscsntur er-
B rores, cum corsm bestissimo Peiro aposiolo id sein-
per in commone Iractandum sil, ut omnia ipsios eon-
Btituls csnonumque decrets spud omnes Domini sa-
cerdoles inviolala permanesnt. Hjpc aotem, qn«, tn-
spirante Domino, vobis insinusnda eredinius, per
fratres ct coepiscopos « nostros VaciHum et Ps5cii&-
sinum ^ ad vestrain notiliam volumus pervenire, qui-
bus refereniibus cognoseamus , quam rsverenter a
vubis sposioiicjs sedis liistiiuts serventur. Dslum xii
Kalendas Novenibri8, Galspodlo et Ardabore conso-
libus.
b In oinnibus prsBin Alv. et Urg., ergo.
^ Deesi folium in Esc. 3.
"^Tol. 1,S, Paichaiium.
Itl
EIMSTOLiC: DeCRGTAL&S. — LEONlS PAPiE.
7!«
LXIV
EPISTOLA EJCSDEM LEONIS AD UNlVERSO^ EPISCOPOS.
Leo epist optis url)'s HoinsD universis episcnpis A clesinsiicis ofilciis ei a sacerdolali noinine apostoiicoe
sedis auctoritaie jtibeinus arceri. Nec lioc eiiim sibi
per Campaniain et Picenum, vel Tusciani» et per
iiiiiversns provincias constiiulis in Doinino salutem.
Ut nobis graiulalionem facit Ecclesiarum sialus
salubri disposilione coniposiiiis; ila non levi iios
uioerore contristaf, quoties aliqua couira consiiluta
canonurn et ecclesiasticain \0\ disciplinaro prx-
sunipta vel commissa cognoscinius : qux si non qua
debetnus vigilanlia resecemus, illi, qui nos specula-
lores esse voluit, exrusari non possuinus, permiiten-
les sincerum corpus Ecclesiae, quod ab omni purum
niacula cuslodire debeniu^, ambionlium improba
contagione fcedari, cum ipsa sibi membrorum per
dissimulalionem compngo non congruat.
!• Vl nulius epiteoporum servum alterius ad clericatus
effieium promovere prcesumat.
Admittuntur passim ad ordinem sacrnm quibus
nulla natalium, nulla monim digniias suflragatur ; et
c]ui a dominis suis libertatem Conseqni minime po-
tuenint ad fasligium sacerdoiii, (anquam sorvilitns
liwic lionorem capiai, provehuntur, ei prob iri posse
Deo crediiur, qni donitno suo necdum probare se
potuit. Duplex ilaque iii hac parte reatus est, quoJ
et sacriiro ininisterium lalis consortii vililatc pollni-
tur et dominorum, quantnm ad illicit£ usurpalionis
temeritatem pCrtinet, jura solviintur. Ab his ilaque,
fraires charissimi, oroncs vesirae provincise nbsii-
neant sacerdotes, et non lantum ab his, sed ab illis
eiiam qul originali aut alicui conditioni obligati sunt
vorumns temperari ; nlsi forte eorum petitio, aat vo
poterunt vindicare, ctijiis capaces per lioc, qiiod ilii^
ob&liierat, non fueruiit, bujus discussionia curaisi
nobis specialiier viudicanles, ut si qua forsiiaii de
his commissa suiit curriganlur, ne liceat ultra com-
niiiti, el iie qua excusatio de ignoralinne nascantur :
quanquam Ignorarc nunqiiam iicucrit saceidolem
quid canonum regiilis fuerit definituin. IIxc crgo ad
provincias veslras per Innuceiiliuin, Legitimum, et
Segelium fratres et coepiscopos noi>tros scripta dl*
reximus, ut quae male pullulasse dignoscuntiir ■ ra-
dicitus evellautur, et messem dominicnni zizania nul-
la corrumpant. Ita enirn fruclum uberem qu;e sunt
sincera praestabunt, si ea i]uae natam segeiem ene-
B care consuerunt diligentius amputeiitur.
III. Quod usuram non solum clerici exigere non debent^
sed nee laiei Christiani,
Nec ^ hoc quoque praeiereundum duxtiuus quosdaiik
lucri (urpis cupldiiaie capios usurariam exercere pe-
eiiniiim, et fenore velle ditescere. Quod nns non di-
cnin in eos, qui sunt in clericali ofllcio constitull, sed
in laicos cadere, qiit Chrislianos aa dicl cupiunt, con-
doleiniis : quod viiidiean acrius iii eos qui fuerunt
confutati, decerniinus, ul oiunis peccandi opportu-*
nltas adimalor.
IV. Vt eiericus nec suo, nee atieno nomine fenus
exerceat,
Illud etiam duximua prasinonendum ut sicul non
suo, ita nec alieno nomine aliqim clcricorum exer*
liimas accesserit, qui aliquid sibi in eos vendicanl C ^^"'*"*" ''^""'. ^'^.^"^.^^- '"^«^"s «"»'» ««^ C"'»»^
potestaiis. Debet enim esse immunis ab aliis qui d:-
vinac mililiae fuerit aggregandus, ut a castris doml-
iticis, quibus nomen ejus ascribiiur, nullis necessiia*'
tis vinculis abstrabalur.
II. Vi quieunque ad saeerdaHum vel viduarum mariti^
wel habeutes numerosa conjugia promoti fuerint ab
omnibus ecclesiasiicis officiis arceantur»
Qnalis vero unicuique nataliiim honeslas et inorum
csse debealy qui sacri altaris ininislerio sociandus,
et Apostolo nos docente, et divina praDcepiione didi-
riiiius et canonum regnlis, a qnibus plerosque fra-
irum decliiiasso et peiiilus deviasse rcperimus. Nani
constat ad sacentotiuin pervcnisse viduariiin marilos,
quosdam eiium, quibus ruerint nuinerosa conjugia et
suiiin comniodis alienis impendere. Fenus aulein hoc
solum aspicere et exercere debemus, ui quod hic
misericorditer Iribuimus a Domino, qul multipliai-
ter et in pcrpetuum mansura retribuel, recipere va-
leamus.
V. IJt si quis sacerdolum contra hcec interdicta fecerit^
a suo sit officio removendus.
Hoc itaque ^ i^dmonitio noslra denuniiat 102 ^^*^'^
si quis frairum conlra haec constituta ' venire tcnla-
verit, et probibita fiierit ausus admiltere, a suo se
noverit ofncio submovendum, nec commuiiionis iio-
sirae fuiurum csse consoriem, qui socius esse noluit
disciplinse. Ne quid vero sil quod pra'termissuin a
nobis forte credatur, oinnia decretalia constituta tani
ad omnem licenliam viia liberior, ad sacruin ordi- «^ beal.T memoriae * lnnoceiilii, qnam omnium deccsso
• .l».» ••.•! #• • ^^ • <_^_ __ « . _ J^ « .._1^<> •_ _.* _* — 1* •4.. ^
fiempassim paiefaclisadilibus fuisse perinissos con-
tra illam beaii Apostoli voceni, qua talibus exctamal
cliceiis : Unius uxorisvirum : ei contra iliud aniiquae
legls pra*ceplum, quo dicilur et ravetur : Sacerdos
virginem uxorem accipiat ; non viduam, non repudia-
lAiif. Ilosergo, qtiicuni|ue tales adinissi sunt, ab ec-
A ^m., Bibl.Rcg., no$eunlur>
»> I' X iEm., BhW. fteg.^ Ger., Tol. 1,2. In caetcris,
Itott,
* Kcdit Godex Esc. o In bis vocibus : Hoc itaqne.
rum nostrorum, qnaD de ecclesiasticis ordinitius el
canonum proinuigaia sunt disciplinis, ila vestram
dileciioiicm custodire dc!)erc mandamus, ut si quis
illa contempserit, veni;iin sibi deinceps noverit de-
negari. Datumvi IJus Octobris, Maximo II et Palerio
viris clarissimis consulibus.
^ Urg. et Ger., eonstituta venerii vel venire tentU'
verit,
" In oiiinibus praclcr AIv. reeordationis.
795
COLLKCTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA.
704
LXV
EPISTOLA EJUSDEM LEONIS AD JANUARIUM EPISCOPUM.
Quod omnis cujusUbet ordinis cUricus , qui catholicam descrens heBreiicm se communioni
miscuerit^ si al Ecclesiam reversus fuerit , in eo gradu quo erat [jEm., fueral] sine pro^
motione permaneat.
Leo episcopus urbis Romac Januario episcopo A lum membrum lalium possit socieiaie violari, cam
Aquiiciensi.
Le^is rraternltalis tuas lltteris vigorem fidei tuae»
qu6m oiim noveramus, agnovimus, congratulantes
libi quod ad cusioJiam gregum Christi pastoralem
curam vlgilanter exscqueris, ne lupi, qui snb specle
oviuni subintraruni, bestiarum * sacviiia simplices
quoque dilacerent, et non solum ipsi nullacorrectiime
proficiant, sed eiiam ea quae sunt sana corrumpant.
Quud ne vlperea possit oblinere rallacia, dileciionem
tu«m duximtis commonend;im, insinuanies ad animae
periculum pertinere, si quisquam de bis qui a uobis
in Iiaereiicorum atque schismaticorum seciam de-
lapsus, et se utcunque hsereticx communionis con-
lagio ^ macu^arit, resipisceiis in communioue catlio-
per omnia illis proressio « propria coeperit obvtare.
Circa quos etiam illam ranonum constrtutioiiem
103 praecipiniiis custodiri, ut in magno habeant
beneficio, si, adempta sibi omni spe promotionis, io
quo inveniunlur ordine slabilitate perpetua maneaiit;
si tainen iterata linctione non fuerint niaculali. Noo
levem apud Deum noxam iucurril, qui de talibus ad
sacros promovendos ordines judicarlt. Quod si com
grandl examinatione promoiio concediiur inculpatis,
mulio m:igis non debet licere 8uspecii<i. Proiiide
dilect 0 tua, cujus devotione gaudemus, jungat cu-
ram suaiii disposilionibus nostris, et dei operam ul
circumspecte ac velociter iropleantor, quac ad totins
Ecclosi» incolumitatem et laudabiliter suggesta suot
Ilca siiie promoiione legiiima satisractionls habeauir. B «^ salubriter ordinata. Non auieui dubitet dilectio Ua
Saluberrimuin enim et spiritualis medicinae otiiitato
plenissimuin est, ut sive presbyteri, sive diaconi, vel
aubdiaconi, aut cujiislibet ordinis cierici, qui se cor-
recios videri voluni, atque ad catholicam fldem, quam
jain pridein amiserant, rursum reverii ambiuni, prius
eriores suos, et ipsos auciores erroris damnari ase
sine ambiguitate rateantur, ut sensibus pravis etiam
pcreniptis nulla sperandi supersit occasio, nec ul-
* in reliquls, praeter A'v., besiiali,
^ In reliqiiia, praeter AIv., contagione.
no3, 8i, quod iiou arbitramur, neglecia rueriiit qiue
pro custodia canonum et pro fidei integritate Jecenii-
mus, vehemeniius commovendos; quia inrerioruiu
ordiiium culp;c ad nullos magis referendae sunt, qiiam
ad desides negligeniesque rectores, qui inuliam s-t-
pius iiutriunt pesiilentiam, duin necessariam dissi-
mulant adbibere niediciuam. Dalum iiiHaleiidas Ju-
lias, Alipio et Ardabure coiisulibtts.
« Bib^ Itpg., eonfes^o»
LXVI
EPISTOLA EJUSDEM LEONIS AD RUSTICUM NARBONENSEM EPISCOPUM.
Leo Rnstico episcopo Narbonensi.
Epi&tolas fraternitatis tuas, quas Hermes archidia-
oonus tuQs detulity libenter accepi diversarum quidem
eausarom connesione muliiplices, sed non ita paiien*
ti« legentis onerosas, ut aliquid earuiu per inlercur-
rentes * undique solliciludines fuerit praeiermissum,
Unde totius sermonis tui alligatione concepta, et ges-
116 quae in episcoporum honoratorumque examine
oonfecta sunt receitsilis, Sabiniano el Leoiii presby-
leri«actinn'S tiiae intelteximus fiduciam defuisse, nec
eisdem iosiam superesse querimoniam, qui se ab iii-
choatis disceptationibus sponte subtraxerint. Circa
qiiosquam formain quanive ineMsuram debeastonere
Justitiae tuo relinrjuo moderamini, suadens lamen
charitaiis horUilu ut sanandis aegris spiritualem dc-
beas adbibere medicinam, et dicente Scriptura : Noti
esM fiimitim justus : mitius agas cum eis qui zelo
pudicitiae videnlur modum excessisse vindictae, ne dia-
bolus, qui decepit adu'ieros, de adulterii cxsultet ul-
toribus. Mirorautem dilectlonem tuam in tantoiu
• Ex iEin.,DibL Reg., Tol. 1, 2, Urg., Ger. In
reiiqulSy inconcurrentes.
C scandaloruin qoacun<|tte occaslone naiceiitiam ad?er-
siiate turb:iri, ut vacatiouem ab episcopaius laboribus
praeoptare le dicas, et lualle iii silentio atqoe oiio ?t-
tam degere; qiiam in his quae tibi commissa sont per-
manere. Dicente vero Doinino : Bealut qui persevera-
verit usque in finem; unde enim erit beata perseveran-
lia, nisi de virtute patieiitiie? Nam secundum aposto-
licani praedicaiionem omnes qui volunt in Chri^to pio
vivere persecutionem patiuniur, quae non in eo tan-
tum compuiauda esi, quod conira Christianam pieta-
tein aui ferro aut ignibus agitur, aut quibascunquo
suppliciis, cum persecuiionum saevitiam suppleaoi, et
dissimilitudinisniorom, et contumad» Inobedieniiuoi
etmalignarum tela linguaruin : quibus cnfl ctationi-
bus cum oninia somper meuibru pulsenlur, et nulla
^ piorum portio a conOtctaUone sit libera, ita ut pericu-
lii nec oiia carcant nec labores, quis inier fluctns
maris navem diriget si gubernaior abscedat? Quis
ab insidii:» lupotum custodiet oves, si pastoris 104
cura non vigilet ? Quis denique latronibus obsisiet ^
^ Vox ob$xsiett qiiae deest in Alv., desumpui cst es
Cod. Bibl.Reg., Tol. i, Urg. etGer. IniBm., rsfisiec.
7«5
EPISTOLifi DECR£TALGS. — LCONIS PAP.E.
760
ct f.iribus. 81 specubtorem in prospeeiu eiploraiio. A bio ex apostolica ira ili*»iie descendit secundum quod
nis locaUim ab hucntiune soUicitQdlnis amor qnictis
abdttcatf renusnendum ergo est in opere creditoet
in abore suscepio : constantcr tenenda est justiiia
ei benigne prx:sianda clcnienlia. Odlo babeantur
peccaia» non liomines. Corripianiur lumidi, luleren-
lar inflrmi» et quod in peccatis seTCrius castigari ne-
cesse est Donsxvit.>ntisplectalur animo, sed medeiUis»
Ac si ▼ehemeniior tribulatioincubuerit» non itaexpa-
▼eMamos quasi illi adversitaii propriis sit viribus re-
sistendum, cum et consilium nostrum ei fortitudo sit
Cbristut, ut sine quo nibil possumus per tpsum cuncia
posslmus, qui conflrmans prxdicalores Cvangelii et
sacramentorum ministros: Ecceego, inquit, vob:$cum
tutn omnibut diebus usque ad eonsummationem tacuU :
ei ilerum : Hmc, inqult, locutus tum voblt ut in me B btorum, et ces»ent opera nupliarum.
parem habeatit ; in hoe autem mundo tribulationem
kabebitit ; ted conftdite^ quia ego vici mundum. Quas
poHici(ationes, quia sine dubio manifeslafi snni^ nullis
detieiniis scandalis infirmare, nedectioni Dei videa-
niur ingrats cujus tani poteiilia sunt udjutoria qunin
▼era promissa. Deconsultationibusautem dilectionis
lu:p, quas separnlim conscriplas archidiaconus tutis
detulit, quid sentiendum sii inier praesentes oppor-
Ittnius qnxreretur, si nobi.sconspectus tui copiam prae-
buisses. Nam cum quxdani inlcrrogationis modum
▼ideantur excedere, inlelligo eas aliiores esse col-
loquiis, quam scriptis : quia sicut quxdam suiit quas
nuila possunt raiione conTelli, ita mulla suiit,qu£ atit
pro consideratione statum aut pro necessitate rerum
scriptum est : Sacerdot ti pcccaverii^ quis orabit pro
ilto? I3nde hujusmodi lapsis ad promerendam mise-
ricordiam Dei privatn est expetenda secessio, ubi il-
lis satihfaciio, si ruerit digna, sit eliam fniciufisa.
III. Qttoddiaeoni, ticutepitcoputet pretbyfer, eetsare de-
bent ab opere conju§ali,noa tamen repudiare conjuga,
Lex continfnii» eadem esi altaris mini^tris quae
episcopis atqiie presbyteris ; qui ctiro essent laici»
sive lectore», licite et uxores ducere et filios pro-
creare potuerunt. Sed cum ad pr.rdici08 pervenerint
gradus, coepit eis non licere quod licuit. Unde ut id
de carnali fiat spiriiuale conjugium, oportet eos nec
dimiuere uxores, et quasi non habeant [yEm,^ ba-
bentes], sic habere, quo et salva sit cbariias connu-
btorum, et ces»ent opera nupiiarum.
lY. Quod aliud tit uxort aliud eoncubina^ nee erel
quitquit filiam tuam in matrimonium concubinam
habenti tradiderit,
Non oniiiis mulier viro juncta uxor est viri, quia
nec omnis niius baeresest p;Uri». Nuptiarum auieni
foedera inler ingenuos suntl^ilima,etinteraeqiiales,
et multo prios lioe ipsum Dominoconstituenle, qiiam
Iniiium Romani jurls existeret. Itaque aliud est uxor,
aliud concubina, 105 ^^^^^ *^>*><' ancilla, aliud 11-
bera. Propter qtiod eliain Apostolus ad manifeslan-
dam barttin personarum discretionem testimonium
ponit ex Genesi, ubi dicitur Abrahae : Ejiee aneilUim
et fiiium ejut; non enim hteret erh filiut anciUcg eum
fiUo tiberce. Unde cum societas nuptiarum ita ab ioi-
oporteat temperari, illa semperconditioneservata, ut C tio constituu sil, ut praster sexuum conjunctionem
haberet in se Chrisli et Cccle&iae sacramentum , du-
bium non est eam mulierem non pertinere ad matrl-
monium, in qua docetur nuptiale nou fuisse mysle-
rium. Igltur ciijuslibet loci clericus si filiam suam
viro babenti concubinam in niatrimoniuiu dcderity
non ita accipiendum est quasleam conjtigato dederit ,
nisi forie illa mulier et iiigenua ficia et dotata legi-
time et publicis nuptiis hoiiestala ^ videatur. Paterno
arbifrio viris injunctae « carcut culpa, sl mulieres
qux a viris liabebantur in matriinonio iion fuerunf ,
quia aliud est nupta, aliud concubiiia.
Y. Quod non til conjugii duplicatio quando anciila
rejecta uxor attumiiur.
Anclllam a toro abjieere, et nxoiem eertae ingenui*
iii liis quae vel diibia fuerint aut obscura, id noverimus
sequendum quod nec prxceplis evaugel!cis contrarium»
nec decreiis sancioruin Patruni iiivenlatur adversum.
1. Qitod non habeantur epitcopi quot nee clerut elegit^
nec popuiut exqnisivit^ nec provmdalet epitcopi con^
secrarunt. Si qui tamen eterici ab hit pteudo-epitcO'
jnt ordinentur^ rata potett ordinatio tatis existere,
Nolla ratio sinii ut inter episcopos babeantur qui
nec a clericis suntelccii, nec a plebibus expetiti, nec
n provincialibus episcopis cuin metropolitant judicii)
consecrati. Unde cuin saeiie qiiaestio de male accepto
bonore naseatur, quis atnbigat nequaquam istis esse
tribuendum, quod nun doceaiur fuisse collatum 7 Sl
qui autem clerici ab his * pseudo-episcopis in cis
ecclesiis ordinaU sunt quaead propiios episcopos per- ^ tatis accipere, non doplicatle conjugii, aed profedui
tinebant, et ordinatio eoruin cum consensii ei judicio
praesidentium facia est, potest raia haberi, iia ut in
ipsis ecclesiis persevorent. Aliter auiem vana baben-
da est consecratio, quae nec loco funJaia est nec aii-
tore munita.
IL Quod presbyferi aut diaconi, si in aliquo rrimine
prolapti fuerint^ uon pottint per manut impositio'
nem pcenitentitB remedium consequi.
Alienuin est a consuetudine eccle!ii:i»tica ut qui in
presbylerali bonore autdiaconii gfadu fuerint con-
secrati, ii pro crimine allquo suo per manus imposi-
liimein remedium accipiant pGenitendi,quod sinedu-
* In reliquis, pracier Alv., istis.
^ Ex reliquis, pracicr Alv., ia quo, honetta.
est honestatis. Culpanda eat sane ulium negUgentia,
sed non penilus de8peranda,<«it crebriseobortationiboa
incitati , quod necessarie expeiierunt, fldeliter eise-
quaniur. Nemoenim desperandus estdum in boccor-
pore constitulus est , qma nonnunqiiam quod diffi-
deniia aelatis differtur consilio inaturiore perficiiur.
W, De commnnione privatit ei vita defunctit.
liorum causa Dei jtidlfio reserTaiida est, in cujoa
manu fuit ut lalinm obi us usque ad communionia
remedium diilerretur. Nos auiem, quibus viveiuibtts
mm commimicavituus, uiortuis comrouuicare non
I ossumus .
< ifiim., Bibl. Reg., Esc. 5, Tol. 1, % Gtr. ^iameitt.
707 COLLECTIO CANONOM S. I5100RI HISPAL. ASGUIPTA. 7f^i
YIL D^hit qui ptPuHeniiam agere dtfferunU A 0«w cl« Iniiocena iniliiia cl tionestam pol«st -i*s*i
DissiiDulatio hxc poiest non dc conlemptu esse
leinedii, scd de inetu gravius delinqiiendi. Unide
potnilenlia, qutt dilata esr, ciiin ^ studiosius pelila
fuerit, non negetiir, ut quoquo inodo ad indulgent'ae
inedidnam aniiua vulneraia perveniat.
Vlll. Quod oporteai eum qm pro iHicith veniam poseil
eliam a muliis licitis abstinerem
Aliiid quidem esl debiia )iisla rcpnscere, aliud
propria perfeciienis amore contemncre. Sed illiei*
iiirum veniam posiulanlem uporiet eiiam a multis
licitis al/dtinere» dicenie Apostolo : Omnia licent^
sed nen omnia expediunl. Undc si poeniicns liabet
causain quam negligere forte non debeat, nrielius
expeiit ecclesiasiicuro quam forense Judicium.
cnnjugium, clectionem meliorcni deseruisse trans*
gressio est.
XII L Quod pu lla^ qum non coaclm, sed volutUaia
propria, virginitaiis preposilum susceperuntt deUn-
quunt eum nupterint^ ethi nondum fuerint eon^'
eratce.
Puella^, quac non parentum coactoi imperio, sed
ex spontaneo jiidicio virginitaiis propositum atque
liabitum su$cet*eruni, si postea nuplias ellgunt, prse<
varicantur, etiamsi nondum els gratia consecratioiiis
accessii, ciijus utique uon fraudaretitur munere, si
in proposito perinanerenL
XIV. De his qucBjam eonsecratiB $unt, si poslea
nupserint.
Anibigi non potest roagaum crimen admiiti, ubi ei
IX. Quod pwuiunti nulla luera negolxationU exercert ° « "'P'*'""» ««"«ritur ei consecraiio vioUtnr. Nin. ii
convemai*
Qualitas lucri negotiantem aut excusat aut arguit,
quia esi el honeslus quxstus ei lurpis. Verumtanien
poenitenti utilius esl dispendia pati , qunm pericnlis
negottaiionisobstringi ;quia|dirflcile estinter vendentis
cmenti&qiie commercium non inlervenire peccalum.
X. Quod ad miiitiam tcecutarem post peenitenliam
redire non decet.
Contrariuni est omnino ecclesiasticls regulis post
poeiiitenliae actionem redire ad militiam sscnlarem,
cum Apostolus dicat : Nemo militans Deo impticat se
negotiie sepcularibut. Unde non nst liber a laqueis
diaboliy qui se miliiia iBuiniana • voluerit Implicari.
XI. Quod adoleseens si urgente quoeunque perieuto
buniana f acta nou possunt impune calcari, quid eas
nianebit qu» corroperinl divini foedera sacr^inienti T
XV. pehis qui dubiiant uirum baptixaii sfRf, eos
necesse est bapiizuri,
Si nulla exstant iudicia inler propinquos aut fani-
liares, nuUa inter clericos, aut vicinos, qiubus hi de
quibus qnairitur baptizati fuisse doceautur, ag«iaJuui
est ut renascantur ne inanifeste pereant : in quibus,
qiiod non ostenditur gestuni, raiio noii sinit ut videa-
iiir iteratum. Qui aulem possunl memiuisse quod ad
ecclesiam veniebant cum parentibiis tuis, possunl
recordari an quod ab eorum parentibus dabJtur ac-
ccperint.*Sed si boc etiam ab ipsa uicnioria alieuuin
en, conferendum eis videtur quod collatuui csse ne-
petnitentiam gessii, el noii le eontinel, uxoris potest C *^<^*^"f. <!"'»* «»" lemeriias Intervenit prae^uniptioDis
remedio susiineri»
In adolesceniia constitntns si urgenie aut metu
morlis aut captivitatis periculo poeniteiiiiam gessilr
et postea timeiis lapsam incontinentl k juvenilis co-
pulam uxoris elegit, ne crimen fornicationis incur-
rcrei, rem videtur fecisse venialenii si praeter con-
jiigem nullam oronino cognoveril. In quo tamen uou
regulaui constituimus, sed quid sit tolerabilius acsti-
mamus. Nam secundum veram cognilionem nibil
magis eongruit ei qui poenitenliatn gessit quaiu ca*
stitas perseverans et raeiitis et corporis.
XII. Quod 81 quit propositum monachi deteruerit^
pubtica sii pafnitentice satitfaeiione purgandus.
Propositiim nionachi proprio arbilrio 106 ^^
itbi est diiigeniia ideutis.
XVI. Quod eos qui te baptiialos agnotcunt^ ud in
qua professfone ^ neseiunt, per manui impositicwi
suscipiantur.
lii autcm, de quibus scripsisti, qui se baptisatoi
sciunt, sed ciijus fldei rnerintqui eos baptiza^erant
se nescire prolltentur, quoniam quolibet oiodo for-
mam bapiisniatis accepernni, baptizaodi non «uoi,
sed per mauus imposiiionem virtute Spiriius sancii^
quam ab hasreiicis accipere aon poluerunt, cailiolicis
copulandi suni.
XVII. De baptitatit qui postea conmtiit Geatitium el
etcit immotatiliit uti tunt.
Qui convivio solo Gentilium cl escis imuiolatitiis
iisi sunt possunl jcjiiniis cl tnaniis impositione pur
votuntaie suscepium descri non poiest absque pec- ^ gnri, ui deiiiceps ab Idolotliylis abstinenies sacra-
cato. Qttod cnim quis vovit Deo debet et reddere.
Uttde qni reiicta singulariiatis profes&ione ad mili*
liaiiivel ad nuptias devolutus [Etc, 3, provolulusj
est| publlc» pceniieniin satisfactione pHrgandus est.
* Ex reliquls, pneter Alv. et Urg., in quibiis : mi-
titim humano!.
inentorum Christi possint esse participes. Si aotem
aut idola adoraverunt, aut bomicidiis vel fornicatio-
iiibus contaminali sunt, ad communionem eos, uisf
I er poenitentiam pubiicaro, non oporlet adnillti.
^ In reliquis, prster AW., fide.
LXVII
EPISTOLA EJDSDEM LEON.IS.
AD ANASTASIUM THESSALONICENSEU EPISCOPUM
1^0 episcopus urbis Rom» Anastasio. episco- apostoli aucloritate commissa sint, et qwili eiiam
po Thessalonicensi. nostro libi Tavore sint credita , si vera ratione
107 Q((ant' fruiernitati luic a beaiibbimi Pelri perspicercs ct juslo examiae (^dnderares , mui«
769 EribTUM: OFXRETALES. — LEONIS PAP/E. 770
luro possemus dc injuncla? lil)! soliicitiKlinis do- A asunilbus iliaconis iuis, «jui quTeis etflelibus nthil
coulra rererendo en qu.-e uobis iiigerebanlur, fidQ
▼uUoue gaudere. Quoniam sicut prrccessores iwm
prsBcessoribus tuis, ila eiiam ego dileclioui Imsc prio-
ruoi seculus exeiDelum vices mei moderaminis dclt*-
gavi^ ut curam, quam universis ecclesiis principaii-
tpr ti diviua insiiiuiione debemus, iinitafor nostras
niapsuetudiuis cffoctus adjuvares, et longinquis a
iiobis provinciis prassentiam quodammodo nostr;is
visitaiionis impenderes , siquidem a coniinenti op-
portuBoque prespeciu promptum libi esset agnosce-
re, quid in qurbusque rebus vei tuo studio compo •
nereSy \el nostro judicio reservares. Nara cuui
roajora negoiia et diUiciliores causarum exitus libo-
rum tibi essel sub nosir» Eenteniia exspectaiioiie
suspendere , nec ratio libi nec necessiias fuit in id
non carere monsuabant. L^igebaiur quoque in liite*
ris tuis, quas iidem diacoui deiuleruui^ quod frater
Attjcus Tliessalonicam venisset, quudque cunsensuiii
auum etiain scriplurae professione signasset, ut du
illo non aliud a nobis posset iutelligi quam proprii
arbitrii ei spoiilanae devotionis fuisse qiiod veiierat,
quodqiie chartolam de obeJientiae sponsione con-
scripsera», in cujus lauien cbartulae nienlione sigiiiim
prodebalur injuria;. Non eniin IQg necessariiim
fuerai ut obligarelur scriplo, qui obedienii.im suam
ipso jam voliiniarii adveiilus probabat [Esc. 3. Urg.,
probal] officio. Unde deplorationibussupr.i diiiis Iixc
verba episioiae tuae (eslimonium prjLbucruiit, ei per
«)uod mensuram tuam excederet deviandi. Abundant B boc quod non est tacitum nudatuni est illud «luod si-
eoim apud te monitorum scripta uostrorum, qnibus
te de omiiium actionum (emperantiu frequenier in-
struiimus, ut commendatas tibi Cbristi Ecclesias
per exhonatiouem cbaritatis ad salubriiateui obe-
«Jienliae provocares. Quia etsi plerumqiie exislit in-
ler ncgligenies vel desides fratres qu2C oporteat
inajori aucloriiate eurari, sic tamen est adhibtnda
correptio [i£m., Gcr., correcliu] ut seinper sit salva
dilectio. UiideetbeatasapostoIusPauiusad ecclesiasti-
com regimen Timothcuraimbuensdicit : Seniorem ne
inerepaverU^ ted obtecra ut pairem, juvenesut frairee^
amu al matres^ jiamculas ut sorores in omni easli'
Me, QuiB moderatio si quibiiscunqoe inferioribua
iiiembris ex apostolica ioatitutioiie debeiur, quanto
lentio fuerat adoperiam [Bibl. lieg., opertumj, adJi-
tam sciiicet lllyrici prselecluram el aublimissimam
iJiter muudanos apices potestatem inhibitioue in-
sonlis antistiiis iociiatam, ul missa exsecutioiie ^
terribili, quas omnia sibi officia publica ad effectum
prxceptionis adjungeret, a sacris Ecclesiae adytis
nullo vel falso insimulatus « crimine extraliereior
sacerdos, cul non ob molestiani xgritudinis, nou ob
sa!vitiam biemis dareniur induciae, sed iler asperuni
ct periculis plenum per invias nivos agcre cogerelur.
Quod tanti laboris tautique discriminis fuii, ut ex bis
qui episcopum comitati sunt quidam defecisse di-
cantur. Multum stupeo, frater charissime, sed et
pluriinum doleo quod in eum, de qoo nibil ampliu^
luagis fratribus et coepiscopis nostris sine offensione q indicaveras quam quod evoeatus adesse differrel * cl
reddenda esi? £t licet nonnaoquam acccdant qua
iu sacerdotiilibus sunt reprehendenda personis, plus
lamen erga corrigendos agal benevoleniia quam se-
veriias , plus cohortatio quam commotio, plus cha-
rius qoain poiestas. Sed ab bis qui quae sua sunt
quaeruiit, non quae Christi Jesu, facile ab bac lege
disceditur, et dum dominari magis qoam consulere
subditis quaerlluc, placet bonor, lunat superbia, et
qood provisum cst ad concordiaro tendit ad noxatn.
Quod ot aeeesse habeamus ita dicere, noii de parvo
aiiimi dolore procedii. Ne ipsum enim quodamuiodo
irabi in colpaiu sentio, cum te a Iraditis iibi regulis
immodiee discessisse cognosco ; qui si luae existima-
lioois parum dillgeos eras «, meae saltim famac
excusationero inlirmiiatis obtenderett tam atrociter
et Lim Tehementer potueiis commoveri, praesertiin,
cum etiam si late aliquid inerereiur, exspectandum
tibi fuerat qoid ad tua consulta rescriberem. Sed, ui
video, bene de ineis moribus xsiiroasii, et quani
civilia pro conservanda s»cerdo(ali concordia re-
sponsurus essem verissime praevidis(i,etideo motus
luos exsequi sine dilatioite properasti, ne, cum iiio-
derationis nostrae aliud disponentia scripia sumpsis-
ses, facieodi id quod factum est licentiam non. Iia-
beres. An forie aliquod tibi faciniis innoUierai, et
metropolitanum episcopum novi apud te criminis
pondus urgebat? At hoc quidem alienum ab illo
esse etiam to nihil ei objiciendo confirmas; sed
inrcere deboisti, ne qusc tuo isolum facta sont ani- 0 etian si quid grave iniolerandumque commitier«t.
iBO, Dosiro tideantur gesta jodicio. Relegai frater-
iiltas toa paginas nostras, omuiaque ad tuos cniissa
majores apostolicas bedis praesulum scripia decurrai,
ei Tcl a me vel a praecessoribus meis iuveniet ordi-
natom quod a te cognoviroos esse pnesompturo.
Yenit iiaiii4]ue ad nos cum episcopis provincias
suae frater oosier Aiticos veteris Epiri inetropolila-
1108 aniisies, et de indignfssiroa affiiciione qoaro
pertobt lacrymabiii actione conqiiesius est coram
* Ex reliquis praeier Aiv.. et Esc. 3, in quibus:
errasses.
^ Ex retiquis pracler Alv. et Esc. 5, in quibus.
excusalione.
noslra eral exspectanda censora, ot nibil prios ipso
deceroeres quam quid nobls placeret cognosceres ;
Yices eniro nostras ita toas credimoa cbaritaii, ui
iii partem sis vocalus soUiciiodinis, nou in plenitu-
diueio potestatis. Uude sicot multuni nos ea quas
a te pie sont coraia lactiflcanl, ila nimiom ea quas
perperam sunt gesta contrisiant; ct oecesse est posi
inultarumexperimeuta causarum sollicilios prospici
ei diligcntius pixcaveri, quatenus per spiritum cha*
« Lx caeteris, praeter Alv., in quo, persimulmus.
^ Ex rdiquis, pra^ler Alv., in quo, tlaberet.
« In reliquis, prjeter Alv,, agnosceres.
771
« «2
COLLRCTIO CANONUM S. ISIDORO HISPAL. ASCRIPTA
. , • E. i^ A V. £// ni^/ropo/ifami» fipiri deereclo, quem «« ofilfiiii-
riiatis el pacis amnis maieria seaDdalorum ae e.cci6- ^^^^^ epitcopum, nd Thet$aloni€ett$em pontifictn% re-
,.. «V ..„:.: ^...»<i t\\x\ itnmfnAnilftvimiis. suferalur. ri»«<Mf j>i Ap. mpironoliiano eieclo eimiUier nrovtRctii-
iils Domini, quas libi commcndavimus, auferaiur,
prnemiueiiie quldem in illls provinclts episcopaius
lul fasCigio, ^eil amputato totius usurpaiioiiis ex-
cessu.
I. Ul metropoUtanit tua jura tenentur,
Igiiiir secundum sanctorum Palrum canoncs, Spl-
ritu Dei conditos et toiius mundi revereniia cunse-
craios , mclropolilanos singolarum provinciarum
episcnpos , quibus ex delegatioiie iiosira fraterniiaiis
tus Gura prxteiiditur, ]ub tradit£ sibi anliquilus di-
giiitatis iiUemeratum habere decerniinus, ita ut a
regulis praestituiis nulla aut negiigeniia uut prx-
suniptione discedaut.
feratf et de meiropolitano elecio timiliter pronncia-
let epiteepi^
De persona autem consecr.iitdl episcopi, et de cleri
plebisqiie coiisensu melropoliianiis episcopus ad fra-
lernitaiem tuain perferat, quodque iu proviiicia bcne
placuit scire te faciat, ut ordinalionem riie cele!iran-
dain tua quoquc nriiiei auctoriUs, qu» rectis dispo-
siliouibus nihil morae aut dirficultatis debebit afferre,
iie gregibus Domini diu desit cura pastorum. Meiro-
pulitano vero defuncto, cuin in locum ejus alius fue*
rit sobrogandus, provinciales episcopi ad civiuiem
nietropolim convenire debebuni, ul omnium clcri-
corum alque omnium cixium voluiitaic discossa, cx
presbyleiis ejusdeni ecclesia» vel ex diaconibus op-
II. Quod a metropolitanit non laici, non digan.i, tton • limus ellgalur, de ciijus nomiiie ad luara noUtlain
viduarum murui, ted irreprehentibHet ordintntur
epitcopi.
In civitatibus, quarum rectores obierint, de
subsliluciidis episcopis ha.'C Turma scrvotur; ut is
qoi ordinaiidus est, eliain si bonai vit» tesiimonio
fulcialur, nuu laicus, non neopbyius, nec secuiid;is
cuiijttgis sit maiiius, autquiunam quideni babeat,
ye\ babueril, sed nec qui sibi viduam copuiaril. Sa-
cerdoium enim tam excellf ns est eleciio, ot bxc,
qn» iii aliis membris Ecclesiae non vocantur ad
culpam, in iilis tanien babeanlur illicKa.
111. Quod tubdiaconit carnaie conjugium denegetur,
Mam cum extra clericortim ordinem constiiuiis
provinciales referant sacerdules, impleturi vota pos-
centium, cuin quod ipsis placuit libiqooque placuis
se cognoveriul. Sicut enim justas electioncs nullii
dilalionibus volumus raligari, ita nihil permittlwbs
te ignoraiite pra-sumi.
VI. Vt bina per annot tingulot provincialia epitcopo»
rum conciiia ceiebrenlurj ei ti ret dijficilit emeTst'
rit^ nec fuerit Thettaionicentit epitcvpi judicio ter-
tiiinala, ad Romanum referutur aniittitem,
De coiiciliis aulem episcopalibus nun aliud inJici-
mus quaiu saiicti Patres saiubriier ordiuarunt, ut
scilicet bini coiivenius per annos singuios babeaiiiur,
in quibiis de oiunibus querelis quTe inier diverso»
Ecclesiae ordiues nasci adsolent, juditeUir : ac si
uupiiarum societati et procreaiioni filiorum stiidere C forie inler ipsos qui praesunt de majoribus, quod ali-
iit liberom arbilrium, ad exhibendam lameii per-
fectam [i£ni., perfeciicj contiiientis puritalem, uec
subdiaconibus quidem counubium carnale concedi-
tor, ol et qui habeni siiit tanquam non liahentes,
et qui non babent permnneanl singulares. Quod, si
in hoc ordiue, qui quartus esi a capite, digiiuni est
costodirl, quaiilo magis iu primo, vel in secundo
tertiove scrvanduni est, ne aui lovitico aut presby-
terali bonore, aui episcopali escelieniia quisquam
idoneos sstimelur, qui se a voluptate uxoria * nec-
dum frenasse deiegilur ?
IV. Vt nultut invitit ordinetur epitcoput ^.
Com ergo de summi sacerdotis electione 100
sii, peccalis causa nascitur, qux provinciali nequeat
examine definiri, fraiernitatem luam de lotios ne-
goiii qualiiate metropoiitanus curabit insiruere, ot
si curam positis pariibus nec iuo ruerit res sopiu
judicio, ad nostram cogniiionem quidquid illud est
iransferatur.
VII. Ul ki quit cpitcoput tuam deserens eivitatem ma-
jorem tedem ambiiut cauta petieriif nec iiiam o#(i-
nere pofe; t/, et tua carebit ^,
Si quis autcm episcopus civiuiis siiae mediocritaie
despecta adniintstrationem loci celebrioris ambient,
ct ad majorem se plebem quacunque ratioiie trans*
tulerit, a cathedra quidem pellaior alieiia, sed care-
bit et propria ; ot nec illis praesideat, quos per a«ra-
iractabitur, ille omnibus prasponator qiiem cleri D ritiam concupivit, nec illis quos per superbiam spre-
plebisque consensus concordiier posiularint, ita ut
si io allam forte personam pariiom se vou divise-
riiil, metropoiiiiini judicio is alieri ^ pr&feratur qui
inayoribua et siudiis juvaiur et roeritis : Uniom nt
ttullus inviiis ei iion petentibus ordinelur, ne plebs
inviu episcopum oonoptatumauicontemnataut ode-
rit, et fiat iniiius religiosa qoam conveuii, coi iion
licucrit babere quem voioii.
• Ex omiiibus , praeter Alv. et Esc. 3, in quibus,
Utxuriee»
^ ifiro., Bibl. Reg., Ese. 5, Tot. I, 8, antittet.
^ Ex oronibos, pra*ter Alv. et Urg., in quibus, it
aiter.
vit. Suis igitor lerminis qoisque « contentos sit, nec
aopra mensuram juris sui affeciet aogeri.
VIII. Ut nuiiut aiienum eterieum toHicitare tel tenere
prcetumat, tuo epitcopo non praibente contenwm^
Alieuum ciericum, inviio episcopo ipsius. neniu
suscipiat, neiuo soliiciiei oisi rortc ex placiio ^ clia-
riuiia id iuiur dantem, acctpieniemque convenLii.
Nam gravis injuriae reus esi qui de fratris Ecclebia
^ In reliqiiis, prxter Alv., carere dehekit.
• Kt reliquis, prster Alv. ei Esc. 3, iu quiln.s,
quitquis,
t Ex Urg. et Cer. In Alv., Bihl. Reg., Esc. 3,
Tol. 1; expticito, i£m., extmplo.
773 EriSTOLiE DECRETALES. — LEOMS PAPifi. 774
id quiul esi nlitius aul preiiosius auJeat vel allicere A lubrilerque disposila nulia concerlalloue lurbeiilur.
?el leoere. Itaque si iiitra provlnciam res agilur,
Iransfugam clericum ad ecclesiam suam metropoli-
tanus redire compellat. Si aulem longius recessit,
tui prxcepti auctoritate revocabitur, ut nec cupidi*
laii nec auibitioni occasio relinqiiatur.
IX. Vl in evocandit provincialibut episcopii a Thet'
te^fouicensi pontifiee moderaiio coniertjetur^ ne tub
koe cotore uicerdoiatit honor conittmeUit addicalur.
Hee ampliut quam bini de frovinciit epitcopi^ quot
mttropoliiani probaverint^ dirigantur»
In Tocandis autein ad le episcopis rooderati&si-
muni te esse volumus, ne per majoris diligenti.-e
speciem fraiernis gloriari * videaris injuriis. Uiide
81 caosa aliqiia major exslilerif, ob quam rationa-
Nemo quod suuro esl quaerat, sed quod alterius, et«
sicut ail Apostotus : f/jiici^iifs^ proximo suo placeai
tfi bonum ad eedifieaiionem, Non eiilm poterlt uniia-
lis nostroi firrna essc compago, iiisi nos ad inaepa-
rabilein soliditatem vinculum charitaiis astriuieril ;
quia sicut in iino corpore mult:i membra b;)beuius«
omnia auiem membra non eumdem actum babenl,
iUi multi unum corpus sumus in Christo, singuli aii-
tem aller alierius membra. Gonnexio lolius corporis
unam sanitatero, unam pulchritiidiiiem facil, et haec
quidem connexio toiius corporis uiianimitatem re-
quirit, sed prxcipue exigil concordiam sacerdo-
tum. Quibus etsi dignitas communis non est, tamen
ordo generalis e^t, qiioniam et inter beatissimos
Itile :ic neccssarium sit fraternum advocare couven- ^ apostolos iii similitndlne honoris fuit quaedam dis-
luin, binos d& singulis provinciis episcopos» quos
meiropoliuni crediderint esse miiteudos, HO ^^
fraternitatem luam venire sufliciat.
X. Vt non amptiut ab tiatuto concilii lempore quam
diet quindedm remorentur epitcopi^ et ti inter eot
de negolio [uerii oborta contenlio, euneia Romano
pontifiii tutf gettorum intinuatione pandanturf ut ab
eo quod Deo ptaeuerit ordinelur*
lia ut a prxstituto lempore non ulira quindecim
dies qui convenerint retardoniur. Si auicm in eo
quod cum fratribus iractandiim dtfiniendumve cre-
dideris, diversx horum fuerint a lua voluiitaie aen-
leniiae ; ad nos omnia sub gcsiorum lesiiGcaiione
referantnr, ut remotis ambiguiiatibus quod Ueo pla-
creiio potestatts, et cum omnium par esset electio,
uni tamen datuiii est ut caiteris praceniinercl. De qiia
forma episcoporum quoque est orta distinciio^ ei
magna orditiatione provisum est, ne omncs slbi om-
nia vindicarenl, sed essent in singulis provinciis sin-
guli, quorum inter fratrcs haberetur prima senten-
tia : et rursum quidam in majoribus urbibus consti-
tuti solliciludinem su.^ciperent ampliorem, per quog
ad unain patris ^ seJem universalis Ecclesiae cura
confltieret, et nibil usquam a suo capite dissiJeret.
Qui ergo scit se quibusdam praeposiiuin nun moleste
ferat ailquem sibi csse praelalum, sed obedieniiain
quam exigit eiiam ipse depemlat, et sicut nou vult
, __ ^ . . gravls oneris sarcinam ferre, ita noii audeat alii ini-
ceat decernalur. Ad hunc enim finem omnem affe- ^ poriabile pondus imponere. Discipu'i eniin sumus
ciuin uostrum curamque dirigimus, ut quod ad uni-
latem concordiae et quod ad cuslodiam pertinet dis-
cipUnae iiulla dissensione violeiur, iiulla desidia ne-
gligatur. £i le igitur, fraler dilectissime, et eos fra-
ires nostros, qui de tuis ofienduntur excessibus,
com tanien non sit omnibus similis materia querela-
rum^ bortor et moneo ut quae pie sunt ordinata sa-
• Ex Bibl. Reg., Urg. el Ger. 1u Alv., Tol. 1,9:
fratemit in gtoriam videarit injuriis. iEiu. et EbC. 3 ;
fratermt gtoriam videarit.
liuniilis el mitis Magistri diceutis : Discite a me quia
niitit tum et huntitit corde^ et invenietis requiem ant-
iiia^Ms vettris. Jugum enim meum suave estf et onut
meum tere est. Quod qu<modo experieinur, nisi el
illud in observaniiam veniai, quod idem Dominus ait :
Qut major est vestrum^ erit minister vester ; qui antem
se exattat « humitiabitur, el qui se humHiat exattabilurf
^ iEm., Tol. 1, 2, patriee, In Excnsis Petri.
* In reliquis, pra.*icr Atv., exaltaverit»
LXVIII
EPISTOLA EJUSDEH LEONIS AD NICETAM AQUILEIENSEM EpfsCOPUM.
LeoepitcopusNieelcepitcopoAqniIeiensisalute.in. D liosUliiatis incunus ita quxdam ilioatis divisa esse
111 Begressiia ad nos fllius meos Adeodatus, sedis
nosirae diaconus, dileciionem tuam poposcisse memo-
raTit, iit de bis a nobis auctoritaiem sedis aposlolicae
acciperes, qutB qutdein niaguam difflculiaiem diju-
dicatiouis videniur «nfferre. Sed pro in^pectione tein-
poralioin iiecessitatum adbibenda curaiio esl, ut vut-
nera qux adversione hostililaiis illaia suiit religOiiis
iiiaxime ralione sanentur.
I. Quod debeant feminof^ quee capiit viris nupterant
aliit^ regrettit de captivilate viris , prioribus eopu-
larif ui quod suum est unusquitque recipiat.
Cum ergo per bellicam cladem et per gravis^inios
• £x Tol. i. In caeieris, contaglum.
conjugia , ul adductis in captivitaiein viris fcininas
eoruin remanserint destitutae, quae viros proprios aut
iiiteremptos putarent , aul nunqu^un a dominatione
crederent liberandos , ei in aliorum conjugium « so-
litudine cogente iratisierinl; cumqtie nunc statu re-
rum, auxiliaute Domino , in meliora converso, non-
nulli eorum, qui putabantur periisse, remeariut :
inerito cbarius tua videtnr ambigere, quld de mulie-
ribos, qu;e aliis juiictas sunt viris, a nobis debeat or-
diuari. Sed quia iiovimus scriptum , quod a Deo juii-
gitur roulier viro, et iieruro prxccpturo agnovimus,
775
COLLECTIO CANONUM S.
tii quod Deuft junili homo noii separel ; necesse esl
ui legiiifnarum todera nuptiarum rediniegranda cre-
damiis » jei remotis malis qtiaB liostiliUis inlttlity uni«
ciiique id quoU legitiiiie habuit rerormetur ; omnique
sludio procuraiiduiu cst ut recipiai unusquisque quod
proprium est.
II. Quod non probelur eue culpabius qui uxorem capti
in mairimomo videlur eue tortiiui,
Nec lainen ciilpabilis judicetur el tan(|uam alieui
juris pervasor , qui personam ejus oiariti , qui j:un
non esse sstiniabalur , assumpsit. Sic eniin mulia
quaa ad eos qui in captiviiatem ducii sunt pcriinebant
in ju8 alienura transire potiieruDt , et tamen plenuro
lustiiiae est ut iisdem reversis propria rerormentur.
Quod si iri mancipiis, vel in agris, aut etiam io domi-
bus ac possessjonibus riie servaiur ; quanto iiiagis in
conjugiorum redirrtegralionem faciendam est, ut
quod bellica neces:>itale lurbaium est pacis remedio
reformetur ?
III. Ut$i viri de eapiivitate regreeii intemperantia uxo*
rum offetm non [uerint, ei voluerint eas in conjugium
reeipere^ liberam habeanl faeullatem,
Ct ideo si viri post toiigam eaptivitatem reversi ita
iii dilectione suaruin conjugum perseverani , ut eas
Gupiaiit in suum redire consortium , omlilendum est
et iucttlpabile judicandnm quod necessitas intulit, et
resiituendttin quod lldes poscit.
IV. Vt si mulieres ad priores maritos redire no/ue-
rint^ veint itnpias^ ecclesia$iica communione privandw
sunt.
Si auteni aliquae mulieres iia posteriorum viruruin
amore sunt capta;, ut inalint bis cohacrere» quam ad
legiiimum redire consortium , luerito sunt notandaB ,
ita ut etiaro ecclesiastica coinmunione priveutur,
112 QU'' inexcusabiliter contamiiiationem criniinis
eiegeruiit, osiendenies sibimei prosua incontinentia
placuisse quod ju»la remissio poterat expiare. Re-
dcant ergo in suum stalain voluntaria redintegraiione
^conjugia , tieque uUo uiodo ad opprobrium mala vo-
luntatis trabatur, quod conditio necessitatis extorsit.
Quia sicui hae niulieres, qux reverti ad viros suos
nulunt, impi» sunt habendx ; ita illx quae in aflfecium
ex Deo initum redeunt meriio sunt laudand».
V. Captivis aut terrore^ aut fame , non veneratione n-
bos immolatitiot edere compulsis posnitentia conce^
denda.
De his autcin Christianis qui inler eos a quibus
" l^rg. , Ger. , pet sacerdotalem ordinem soUiciludi-
nemque.
iSIDORO HISPAL. ASCKIPTA. 7*6
A fuerant capthrati immolatiiiis cibis assfrttnfur esse
poliuti, coiisullaiioni ehariialis tuae hoc etiam re^p ^n-
denduQi esse credimu«, ut poeiiitenthe saiisfiictione
pprgentur, qm non tam temporis longitudine, quani
cordU compunciione [ ASm. , conlritlone ] pensaiida
esi. Et sive hoc terror extorSerit , sive Times suasc-
ril, noii dubitetur aholendum , cum hujfismodi cibus
pro nietu aut indigentia , non pro reI>gionis venera-
tione, sit suroptus
VI. Qttod hi qui ad iterationem baptisnu rel vi, vel /:-
ftiore coacti animos inctinarunff pcenitenlia: sint sub»
levandi remedio , et ut senilis wtatis^ ptrieuionm
Xuoffue et irgritudinum , c(Bterarumque necessitalum
abeatur soUicita eonsideratione respectus.
\\\ vero, de quibus similiter dileclio lua nos cre-
Q didit consulendos, qui nd iterandum baptismum vel
metu coacti vel errore tradticti sunt, et nunc se coii-
tra calholicae fldei sacrameutum egisse cognoscunt ,
ea est eustodienda moderatio , qua iii societatem oo-
stram nou nisi per poeniteiitlae remediiiin et per iiL-
positionero roanus episcopalis commQnioiiis recipiant
unitaiem , teroporis pcenitttdiiiis liabiia iBoderatiobe
ttto constiluenda jttdielo , proul conversorum animos
perspexeris esse devotos , pariter etiam babens aeta-
lis senilis intuitum , et periculorum quorumque aut
sgritudinum respiciens necessitaies : in quibus si
quis ita graviier urgeatur, ut, dum adhuc poenit^c, Je
salute ipsius desperatur, oportet ei pcr >acer(iotaIeui
solllciiudinem ^ communionis gratia subveniri.
Vlf. Vt hi qui ab hcereticis baptixati sunt soia saniti
p Spiritus incoeatione firmentur,
Nain lii qui baplfsmum ab haereticis acceperunf,
cnm baptizaii aniea iion fuissent, solt sancii Spiritus
invocatione per impositionem maiius eonHrmandi
sunt , quia formam lanlum haptismi sine sanctifica-
tionis virtttte sumpserttui. Et hanc regulam, ut sciiis,
servandam in oninibus Ecclesiis prasdicamtts , Qt la-
vacrum semel inituni nulla iteratioiie violetor, dicen-
le Apostolo : Vnue Deut, una fides , ttmcm ifapiisma ;
cujus ablulionuUa iteratione temeranda esl, sed, ut
dixiinus, sola sanciificaiio sancti Spiritus iuvocanda,
ut quod ab bxreticis nemo accipit, a catbolicls sacer-
dotibus consequatur. Hanc autem epislolam noslram,
quani ad consultationem *> tuae frateriiit»tts elViisi-
inus, ad omnes fratres et comprovlnciales luos epi-
p scopos facies pervenire, ut ad oronium observantiam
data prosit auctoritas.
i> ex i£m. , Bibl. Rcg. , Tol. 1 » Ger. in cxteris,
consolalionem.
LXIX
EPlSrOLA EJDSDGM LEONIS AD AFRICANOS EPISGOPOS.
latis exigit, ut pro soilicitudine quam ttniversc Ee<
cle&i:e ex divina institutione dependimos, rerttm
ftdem siudtterimtts agnoscere. Vicem curae nostfae
frairi et consacerdoti nostro Potentio injungeuies
pnecipimus, qui de episcopis quorum culpabilis fo*
rebatiir electio quid veritas baberet inqttireret» iio-
Leo onlversie episcopis per Africam conslittttis in
Domino saluiem.
113 '- ^^ iilicitce personce ad episcopatum promo'
veantur,
Cttm in ordinationibtts sacerdoittm qttaedam apud
vus illicite usurpata crebrior fama narraret, ratio pie-
777 EPlSTOLi£ DECRETALLS. — LF.ONIS PAPifi 7?8
blsqoe oninia fideliter indirarei. Unde quia iUeni a spiriiiiale conjugluin, ut quoniam vir capul esi mu*
plenlsaime cunela reseravii, et sub quibi» qualtbua-
que recioribus qiiardam Glirisii |iiebs iu partibua
proTincix Ca*s:trieiisis habeaiur, sincera iiobis rela-
lione patefecit, necessariuin fuit ut doiorem cordis
nostri, qoo pro doniinicorom gregum periculis aes-
luainus, datis ad vos litieris proinpserimus ; uiiran-
ics tantum apud vos per occasionein temporis iropa-
cali aut ainbituum praesumptionem, aut tumultiim
valuisse popularem, ut indignis quibusqiie et longe
eitra aacerdotale meritum constiluiis pastorale fsisii-
giuui et gubernatio Ecclesix credereiur. Non est boc
consuiere populis sed nocere, nec praesiare regimen
scd aiigere discrimen. Integritas eniin prxsideniiuro
salus est subilitorum, et ubiestiticulumiias obedieu-
lieris, discai sponsa Verbi iion alium virum nosse
(|uani Chrisium, qui 114 uierilo uitam clegit, unaui
diligit, et aliaiu prasier ipsani suo consorlio nou
adjuugit. Si ergo etiain in Yeteri Tesiauifnio b«<:
sacerdutalittin coiijiigioruin furma servaia est,qi>aiiio
magis siib revelaia jam gratia cunstituii aposioiicii»
debemus servire pneceptis, ui quamlibet quis Ixaiis
moribus pneditus et sanctis operibus inveiiiatur or-
natiis, nequaquam taiiien vel ad diaconii gradum,
vel ad presbyierii boiiorcin, vel ad episcopaius euU
ineii ascendal, si aut ipsum non iinius uxpris viruin«
aul uxorem ejus non unius viri ruisse coiisliterii ?
Ilonenle vero Apostolo atque dicenie : lli autem
probenlur primOy et $ic ministreHi^ (|uid aliud Intelli
liae, ibi saua esi forma doctrinae. Principaiiis aniem, ^ genduin putamus, nisi ut in his proveciionibus non
qiieui aut seditio extorsit , ant ambiitis occupavii,
etiam si inoribos alqne ac ilms non olTendii, ipsius
t^inen iniiii sui est perniciosus exeuiplo : et difllcile
esl, ut bono peraganiur exitu qu« roalo sunt in-
choala prineipio. Quod si in quibuslibel Lcclesiye
gradibus iirovidenter acienterque curandum esi, ul
iu liuiuiui domo iiibil ait inordinaium , nihilqoe
prjcpostemm ; qoanto magis eiaborandum est, nt in
eleeiioiie ejus qui supra omnes gradus coiisl tuitur
•ou erretor f Nam totius familiae sialos et ordo nu-
labit, si qiiod requiritur in corpore non iuveniatur
incaiiie. €bi est illa beati aposlofi Pauli per Spiri-
Itim Dei emissa pra*ceptio, qua iii persona Timotbei
omnium sacerdoiuin Christi numerus erii(iitur, et
solum mairimoniorum privilegia, sed etiam laboruui
merita cogitemos, ne aul a bsipiismo rudibus, aui .1
saeculari aciu repeiiie conversis ofllcium pastoralo
credaiiius, cum per orones gradus niilitia! Cbristiann
de incrementis profectuum debeat aesiimari» au pos-
sint cuique majora comiuiili 7 Merilo beatonim Pa •
Irum venerabiles sanciiones, cum de sacerdotoiu
eleciione loquereotur, eos demuin idoneos sacris ad-
ministrationibus censuerunt,' quoruiii omiiis eias :•
puerilibus exordiis usque ad pruvectiores annos per
discipliiiae ecdesiasiicae siipendia cucuirissei » ui
unicuique tesiimonium prior viia prxberei, iiec pos
sel de ejiis provectioiie dubitari cui pro Jaboribu^
uiulils, pru rooribus castis, pro aciibus strenuis cel-
proiiide unicuique nosirum dii itur : Jfaniu eil'> ne; ^ siuris loci praeiiiium deberetur. Si enim ad lioiiorea
intNt tiiipomrts, neque eommuniemferii peeeatii alie.
ni$f Quid est eito manut nemini impo$ueri9f iiisi anie
a-talem maturilatis, anle leinpus exaininis, ante ine*
riiumlaboris, ante experientiam discipliiias sacerdo-
lalein booorem trituere iiou probaiis? £t quid e&l
commiififcare peceati$ o/ienia, nisi bilem effici ordi-
iianiem qualis ille est qui non meruil ordiiiari 7 Sicul
eoim boiii operis sibi coinparat fructuin qui lectuin
acrotatur in eligendo sacerdote judicium ; ita gravi
semelipsnin afficit damno qui ad suse dignilaiis col-
l(*gium subliinat iiidignum. Kon eniin iii cujusquam
persoua praeieriitiiieiiduin est quod institutis genera-
iibus coniinciur, uec putandos esl honor ille lexiti*
luuiidi siiie sufTragio teinporis, sine mcrito hboris
indignum cst lerveiiire, et notari ambitiis solent
quos probitatis docuiueuia non adjuvant, quam diii-
gens ct quam prudens babenda est di^pensatio divi-
norum inunerum et coilesiium dignittiuin, ne in ali«
qiio aposiolica et canonica decreia violcniur, el his
Lcclesia Domini regeuda credatur qiii Ipgiiiiiiaruui
Insiitutionurn nescii, et totius humilitatis igtiari, nun
ab infiinis sumere incrementum, scd a suinmis vo-
lunt liabere principium, cuin valde liiiquiim sil ei
absiirdum, ut impcriti magistris, nuvi autiquis, et
rudes pm rernutur eineritis? lu doino quideui magna
necesse est ul, sicut Apostoliis diiii, vasa diversa
luua qui fuerit de praevaricatione coilatus. Diceute |. sini, quaedam aurea et argente>, qiwdam vero li-
euim Apostolo, ut inter eleciionis regiilas is episco-
poa ordinetor quem unius uxoris virum fuisse aut
esse constiterit, taiu sacra semper babita est isia
praeceptio, nt etiam de muliere sacerdotis eligendi
eadem inielligeretur servanda (Onditio, ne furte llla
prtusquam in matrimoiiium ejus veniret qui aliam
tHin liabuisset uxorem alterius viri esset experla
conjngium. Quis igiiur dissimulare audeat quod in
laiiii sacramenti perpeiralur injuriam, cum huic ma-
gno venerandoque inysterio, iiee legis quidem sta-
tuta defuerint, quibua evidenler est definiium, ui
virginem aacerdos accipiaU et alterius torum nesciai
ccmjiigis qo.i: uxor esl fuiura pontillcls 7 Jaiii tunc
2nini in sacerdoiibiis figurabatiir Chrisli et EccIesiaB
pArnoL. LXXXIV.
gnea et fictilia. Sed horom miiiisterium pro materiaB
qualitatc dividiiur, nec qui est pretiosorum, idein
usus esl viliuin. Nam iuordinala erunl omnit; si
fictilia aureis, et ligiie» praeferantur argenteis. Sicol
autem in ligneis et Uctilibus eoruin liomiiium specie.4
figiiratur, qui nullia adhuc virtuiibus niieiit; ita in
aureis et In argenieis hi sine dubio declarantur, qul
per longuni eruditioiiis ignem, ei per foriiaceia diu
turni laboris eicocti aurum probatum et argentum
puruin esse nteruerunl. Quibus si merces pro devo-
tii^ne non redditur, oinnis obcdicniia solviiur, om*
nis ordo tnrbaiur, duin in ficclesia qui nutlum sM^
ruut ministeriuni i^ervcrso e^igentiuin jiidicio indo
bilum '^obtineiU principaium. Cmn ergo inlcr vtt#
25
77!^ COLLECTIO CANONUM S.
i-ntitimi valti^iint ^ui ^tudia popuiarioin, aot ambUus
superborum, u( non golitm Uicos, sed ellam seeonda-
rum lucorum viros, aul viduarom maritos ad orOciuiii
eoguoscamus pastoralc provecioa : nonne aperiisslms
exigunt cnusx, iii Kcclesias in (|uibus ista commissa
suiit judicio sever ori purgemus, ei non soliim in ta-
les prxsules, sed etiam in ordiiiatores eoruni digna
dtstrcHo luoveatur? Sed circnmsidt nos b!nc maii-
sueliido dementi», bine censiira justitise. Et qufa
universae vise Doinini misericordia et veritas; cogi-
miir s^cuDdum sedis apostolica; pietaiem iia nostram
temperarc sententiam, iit truiin^ito pondcre delicio-
rum, qux cdnstai noii unins esse mensuras, qnxdain
deflniamus utcunqoe loleranda, qiisdam vero peni-
ttis ampur»n(la. Cos cnim qui vfl secundas nuptias
ifiieruiit vel viduarum sc cnnjugio sociarunt, in sa*
cprdotio manere non paiimur, et multo magis illuin
qoi simul duarom cst maritus uxoniin, vel illum qni
a priuia uxore dimissos alteram dunisse perbibeiur,
privandos bonore decernimus. Cxteros vero quo-
rum proveciio hoc tantom rcprehcnsionis incnhii
quod tt laicis ad oriicium episcopale electi [Biti.
Reg.^ delecti] snnt, neque ex hoc quod uxorem ba-
lient pnssunt esse culpaltiles, suscepturo sacerdotiuni
tenere permiitimos, iion priFJadicantes apostolicae
sedis Btatutis, nec pra?eessorum nostrorum nosiris-
quedecreiis, quibos salubriier constituium est, ne
prlmum vel secundum iii Ecclesia gradum, aut ter-
lium quisqnam laicoruin qnibusiibet sufTragiis rulios
ascendat , priusquam ad hoc meritom per legitima
augmenta perveniat. Qood enim nonc otconqoe ve-
niabile est, inulinm posiinodnm esso non poterit, si
qoisquam id qnnd omnino Interdicimus osiirpare
prflBsumpserit, quia remissio peccaii non dat licen-
liam delinquendi, nec qnnd pniuii aliqua railone
concedi aniplius patiemur inipune cominiiti.
11. De Donato Novaiianorum episcopo^ ei de Ma:amo
(X DBtiaUtlis*
Donatum auiem Salacinensem ex Novatiano cuni
sua, ul comperlmus, plebe 115 conversuin iia do-
inifiico voiumus gregi prassidere, ut libeilum fidei
* In reliqiiis, praetcr AIv., manifestet.
^ Ex coiieris. pM:ter. AIv., in quo, Accaro.
ISIDORO inSPAL. ASCRIPTA. 78C
A sua» ad ros roemincrit dirigcndoni, qiio cl Nuvailauf
dogmatls darooet errorem, et plenissime eonflteaiiir
caiboiicam veritatem. Uaximom qooqoe ex Ifticn,
licet reprehensibiiiter ordinaloro, tamen si Dona-
tlsia jam non esr, et ab spiritu schismaiie» |Nnvit»-
tis alienos est, ab episeopali, qoam qooqoo inodo
adeptiis est, noo repellimus dtgnilate, iia at ipse
libello ad nos ediio catholicum sa esse demonstrei *.
IIL De Aggaro ^ ei TiberimOtqui 9» Imcie fueruni or-
dinati,
De Aggaro vero el Tiberiano, qoorum a cseleris
qui ex laicis ordinaii soni in hoc caosa diversa esi,
quod eorom ordinatiooi alroccs iumulius et sxva
seditiones merooraniur esse famulai», vestrojudi-
ciu cuiicia cpmmiitimus, ut relaia babiii apud vos
Q examinis fide, quid de supradiciis siatuendum sil
scire possiinus»
IV. 0« wglnibus $ami gwB tim barbaricam periu»
lerunt <^.
]\\x antem famul« Dei qna integritatekn imdorts
oppressioiie barbarica perdideront landabiliares
eront in bnmilitaie ac verecundia, si se inconiami-
naiis non andennt comparare virglnibus. Quamvis
enim omne peccatum ex voluntate nasoalur» et po-
tuerit corrupiione carais mens invita oon pol|oi«
minus tanien boc illis oberii, si quod potueruut
aiiimo iion admittere doleant se vel corpore perdi-
disse.
V. De itatutU canonum contervanMi,
Cum itaque de omnibos qu» frairis nostri Poien-
^tit relatio coniincbat, plenissime dilectionem ve*
stram videatts instruciam , supereril nt eoncordi
obedieniia salubres suscipiaiis horiatiis , ei nib)l
per concertationem agentes, scd ad omne sindium
devoiionis unanimes divinis et aposiolicis constitii-
lionibus serviatis, et in nullo paiiamini pia cano-
num c^ecreia vioiari. Quae enim nunc certaruin re-
misimus consideraiione causarum , antiquis dein-
Cftps cusiodicnda sunt regulis, ne quod ad tenipos
pia lenitaie concessimus, josta postbac ultione piee*
tamos.
« Ex rcliqois, prneter AIv., in qiio, tuUrunt»
^ DilTusior est iii excussis haec epislola.
ePISTOLA EJUSDBM LBONIS
AD TaEODORUM FOROJULIENSEM EPISCOPUM.
Ut his qui in exitu sunt poenifentia et communio non negetur.
7 Leo Tbeodoro episcopo Forojuliensi salutem. D statu ecclesiasiica habeat regula, non ucebo. Hnl-
Solliciiudinis qnidem inae iste ordo esse debue-
rat, ui cum meiropolilano tuo primiins de eo i|uod
quaerenduni esse vid<bdtiir conferres , ac si id quod
ignorabat dileciio iua etiam ipse nesciret, insirui
vos pariier' posceretis : quia in causis qux ad gene-
ralem 116 observaniiam periinent, nibil sine pri-
niatibus oportet iniuiri. Sed quomodo instriiatur
ambignitas consulenits, vel quid de poenitentiom
liplex miscricordia Dei iu hpsibos bamanls svbve-
nit, ut non sulom per baptlsmi gratiam, sedetbm
per poenitentire medfcinam spes vii« repareinr
slern», ut qoi r<*generationis dona violassent, pro-
prio se jodicio condemnantes, ad remisslonem cri-
minom pervenirent, sic divlna» bonitaiis prcsidiis
ordinatis, ul indolgeniia Del ntsl sufipIic»tlonibu4
sacerdoli!2i nequeat obtineri. Mediaior enim Dcl ci
m EPISTOLJE DECRETALES. — LEONIS PAPiE, li%
iNMiiiiiiim iMNno Domiiius Jesns Christiis lisoc pne- A piio. In dispettssiidis iiat|ue Del douis Don debcmus
fiosiiis Ecclesi» trsdldit pote*tstein , nt et coiifiien-
libos poRniientis ssnctionem darcnt, ei esdem sslu-
brt sstisfsctione pnrgstos sd comniiinioneni sacrs-
meniorum per jsniism reconcilistionis sdniiiierent.
Cui uiif|ue operi incessabiliter ipse Satvsior inter-
venit, nec unquam ab bis abesl : Kcce ego vobiseum
svm omntfrtfs dielnu utque ad eontummalionem $a:cuti ;
Qt sl quid per senrittttem nosirsm bono ordine et
grsto impleinr efTectn, non anibigamtis per ssncluin
^piritum nobis fuisse donsium. Si autem aliquis
eorum pro quibus Domiiio supplicamiis, quocuoqiie
interceptus obslaculo a mnnere indulgentiae prap-
sentis eiciderit, et priosquam ad constitula remedia
pervetiirel temporalem vitam hnmana conditione
esse difO<riiesi nec se aucusantiuin gemttus lacry-
masqne nq^ligere, cutn ipsam poenitendi sfllactionein
ex Dei credainus inspiraiione coiiceptam, dtceote
Apostolo : He forle det iltie Deui ffeetdttntimm^ ui
reeifnteanl a diaboli laquei» , a quo capliH tenentur ik
ip$iu$ votuniaie, Uiide 0|)orlet unumqiiemque CUri-
siianum conscieiiiiae sii» habere judicJum, ne de
die itt diein difTcrst ad Doniiiium convorti, nec sa-
tisfaciionis sibi lempus iu viie su» fimun consii*
tusi, quem periculose igiiorantia huniana conc!udit,
Dt sd paucarum liorarum spatiiiin se leservet incer-
tum ; et cum possit pleniore satisractione indulgcu-
tiam pronioreri, illiiis leniporis angiislias eligat quo
vix inveiiiat spatium vel confessio poeniteniis ^-el re-
flnlerii, quod m»nens in cnrpore non rcccpil, conse- * conciliatio sacerdutis. lu ergo etiain Ulium necessi-
qul exelus carne non poierit. Nec necesse cst nos
e«>rum qui ohieritit merilum sctiisqiie discuterev
cufii Dominus nostcr, cujus jiidicis nequeuiit com-
prefaendi , qiiod sacerdutem implcre miiiisterium
non slnivit suae jusiitis reservaret : ita poiestatem
suam tinicri volens, ut hic lerror omnibus prosil, et
qiiod quibusdain tepidis aut negligentibus accidit
nemo non iiieiiial. MuUum cnim iitile ac ncccssa-
riutn est ui peccatoruui reatus ante uitirouro diein
sacerdalali siipplic:itione solvalur. His auiem qui iu
tempore nccessiiati^ et in pcriculi urgentis insisntia
pra^sidium poenjteiniae et mox reconciliaiionis iin-
plorant nec saiisfaclio interdicenda est, nec recon-
tati au]|llianduin est, ut nec actio illis pceniienii»
nec conimuoioiiis gratla deiiegetur» si eam etiam
smisso vocis orficio per indicis iiitegri seiisus qux-
rere comprobentur. Quod si ita aliqna aegritudine
fucrint sggrsvati, ut quod paulo aiiic poscebanl sub
praesentis sacerdotis signiflcare non valeant, lesti-
iiionia eis fidelium circumstantium pro<lesse dcbe-
buiit, ut simul tamen ct pceniientiae et reconcilla-
tiunis heneficium consequantur, servala tameii re-
giila cauonum circa eorutn personus, qui in Dumi-
iiuiii a fide discedendo " peccavcrunt. Ilaec autem,
fraler, qii» ad inierrogalionem dileciionis tux ideo
rcspondi ne aliquid conlrarium sob ignorantiae et-
ciliaiio deneganda, qiiia roiserlcordiflB Dci nec me«:- ^^ cus:itione gcreretur, in metropolitani lui notillaiit
stiras possumus ponere, nec tempora definire, apud
quein uullas paiiiur veiii« nioras vera conversio,
dicenie Dei Spiritu per prophetam : Cum eommue
ingemuerit^ tunc salvus eri$ ; et alibi : Dic lu inqui-
taie$ tua$ prior^ ui justifieerie ; item : Quia apud Do^
minum mi$ericordia €4|, et copio$a upud eum redem-
* Ex iEm.» Bibl. Reg., Ger. et Urg. In reliquia : in donnnica fide die^-edendo.
facies pcrveiiire, ut si qiii forte sunt fratruai, qui
de his anlea putaverunt nmbi}(enduin, per ipsum de
omnibus quae ad to scripia sunt innotescst. Datuin iii
Idus Junias [Tol. % Julias], Herculano viro claris-
simo consule.
LXXI
BPISTOLA EJDSDEM LEONIS AD LEONEM RAVBNNBNSBM BPISCOPUM:
Leo Leoni episcopo ftavennensi saluiem. mas suas in discrimen adduci, dum sub specie caii-
117 Frequciiter quidem in diversarum ambiguo tionis negatur bis gratia, qiia; ideo non impendiiur
quaesiionum titubantia fratrum corda , spiriiu Dei D qifia putatur impensa. Cuni itaqiie iribiiere talihns
Instruente, soliiiavimiis, responsionis forinam vel ex dominici sacramenla mysteril non immerito qno-
sacranim Scripturarum disciplinis vcl ex Patrum
regulis colligenies, sed nuper in synodo novum et
Inandituin aiiiea geniis consultationis exortum est.
I. De parvulit qui in eaptivilatem devfnerunt, ei ba-
ptiami gratiam non reminiuuntur,
Nam quorumdatn fratrnm sugge*tione coniperi-
miis aliqiio< cat livoruni ad sedes snas libertate re-
deunies, qni sciiicet in captivitatetn illa aetate per-
Teneriint, qna> nullius rei firmam poterit habere no-
titiam , reuiedivm qnidem implorare baptisniatis ;
oed. ntrum ejosdem mysterii ante sacraments per-
ceperint per infaniioe scientiam non posse reminisei:
€t ideo sub boc laieniis recordatioois iocerto am*
rumdam fratrnm formido dubitarel, in synodali, iic
diximus, calu formam hujus consultatlonis accepi-
inns, quam diligentius discuii et pro uniuscujusqne
sensu soiliciia volumus raiione iraclari, quo ad ve-
riiaiem habiia cognitione multornrn certius pervenire
possimus. Eadem ergo qux in sensum noslrum di-
vina inspirationa venerunt frequens etiam fratrum
flrmavit assensio. Imprimis ilaque providere debe-
mus ne, dum spcciem quamdam cautionis tenemuSt
damnum regonerand:irum incidainns animaruni.
Qnis enim Ita sil suspicionibus suis dcditus, ut verurn
csse definiai quod Domini manifeslatiune eessanio
ex opinioue arobigna suspicaturT Cuu iisque bs|rti*
^KS COLLFXTiO CAMO.NOM S. ISIDORO HISPAL. ASCRfPTA. 781
Yatuiii 86 ncc Mle rccoTdetur, qtii regcneratlonis e t A tgnoranliam oescientia. £t cdm constiterit bttne
cupidus, nec alier attestari Je eo possit qui nesciat
consecratum, nUiil est in quo peccatum poasit obre-
pere, cum in bac pare conscienttae su» nec ille
reus sit qui xonsecratur, nec il>e qui consecrat.
Scinius quidem iiieipiabile esise facinus quoties
jiixki h:i:rettcorum daniuata a sanciis Patribus inili-
tuia cogitur allqois iavacrnm, quod regenerandis
semel tributuiu esi, bis subire, apostolioa recla-
niante doctrina, quae nobis onam prXiltcat in tKlni-
taie Deiiatem , unam in fide coniesstunem, uuum in
bapiismaie Baeramentum. Sed in boc nihit simile
furmtdatur, quoniam non potesl in iterationis cri-
tiien venire quod facium esse oninino nescitur. At-
que ideo quoties persona talis inciderit» sollicita
qui baptlsinaiis itidiget aacramente soSa inaait«*r
suspicione prohiberi, accedal intreplJus ad eoiise-
quendam gratlaui cujus in se nuilum acit esse vcsli*
giuin : nec vereamur hiiic januam fealutis aperire,
quain nunquam ante docetur iiigressus.
II. Vt ab kiBreticii baptizatu$ per tnanui impotiUonem
accipiat Spiritum »anctum.
Quod si ab hacreticis baptixatum quempi im fuisse
constiierii, erga hniic nullatenas sacramentum rege*
nerati(»ni6 iteretur; sed boc tantum quod ibi deruii«
conferaiur, ut per episcopalem manus impnsitioiiem
\lrtutem saucti Spiriius consequatur. Quam rein,
frater charissime, ideo geiieraliter ad oiunium ve-
strum volumus notitiam pervenire, ne dom plus jusio
metuiiur, miseiicordia Dei salvarl cupieiitibus dene*
primuin examinatioiie discutite et longo tempore,
nisi forie supremus finis imminet^ indagate, uirum g getur. Datum vii Kalendas Novembris, cotisoUtu
neme peniios sit qul testiinonio suo juvare possit joriani Augusti.
LXXII
EPISTOLA EJOSDEM LEONIS AD DlOiCORDM ALEXANORINUM EPISCOPDU.
Leo Dioscoro episcopo Alexandriuo saluiem.
118 Qoonium dilectioni tuas douiintcae charitatis
)mpend.itnus aCTcclum, ex lioc poleris approbare,
qiiod tua firmiiis fundare fesiinemus inltia, ne quid
clMirilaii luae ad perfectionem deesse videatur, ciim
libl spiritualis graiiae merila, i)t prubavimus, sufira-
genliir. Palerua igitur et fraterna collaiio debet
saiictiiati tuae esse gratissima, et a te laliier susc pi,
quemadmodom eam a nobls iiitelligis prolicisci.
Untun enim nos senlire oporlet et agere, ut, sicut
legimus, in nobis quoque unum esse cor et unam
animam comprobetnr. Cum enim beaiissimus Petrus
apostolicum a Domino acceperit principatnm *, et
•Roniana Ecclesia in ejus periiianeat institutis, nefas
est creiiere quod snnctus discipolus ipsius Marcus,
qui Alesiandrioam prlnius Ecclesiam gubernavit,
aliis regulis traditionum suarum decreta formaveril,
cum sine dubio de eodem fonte graiiae unus spiritus
et discipull fuerit ei magistri, nec aliud ordinaius
iradere potiierit, quain «|Uod ab ordinatore suscepit.
Non ergo patiiiiur, ut cum unius nos esse corporis
et fidei fatcamur, in aliquo discrepemus, et alia do-
ctoris, alia discipuli staiuia videantur.
L D4 ordinaiione pr,e$byteri, vel diaeoni ut tabbato
$ancto cetebretur, id e$t^ die Domiuico,
Quod ergo a pairibus iiosiris propensiore cura no-
vimus esse servatu.ii, a vobis qiioque vulumns custo-
diri; iil non passim dieltus ouinibus sacerdoialis vel
levitica ordiiialio celebretur, sed post diem sabbnii
ejiis noctis, qu3 in priina sabbati lucescit, exoidia
deligantur : in quibus his , qui consecrandi sunt,
jejunis, eta jejuiianlibus sacra benediclio confera-
tur. Quod ejusdem observantix erii ^ , si mane
ipso Dominico die continuato sabbatl jejunio cele-
bratur, a qoo teiiipore praecedentis noctis initia non
recedont, quam aJ dieni resurrectionis, sicut etiaui
in pasclia Domini dcclaratur, pertinere non dubium
est. Nam praeter anctoriiatem consueindinis, quarn
ex aposlolica novlmus veiiire doctrina, eliaiu sacra
Scriptura manifestat, quod cum apostoli Paulum c-i
Bariiabnm ex praec(g[)to Spiritos suicti ad Evan-
geliuin genlibus initterent praedicandum, jtsjunaiiles
el oraules iinposuerint cis manus, ut intcHigamtts
Q quanta et dantium et accipientium devotione curan-
dum sit, ne tantae benedictionis sacramentum nc«
gligenter videaiur implelum. El ideo pie et lamla-
biliter apostolicis morem gesseris Institutis, si hanc
ordinandonim sacerdotum forinain per Ecclesus
quibus Dominus praeesse te voluii eiiam Ipse serva-
vcris, ut bis qui consecraiidi suut imnquam bene-
dictio nisi in die doininicae resurrectionis tribuatur,
cyi a vespere sabbaii initium consiat adscribi, et
taiitis divinarum dispositiouum mysteriis consecra-
t:im, ut quidquid i Domino est insignius constitncom
in bujus diei dignitaie sit gestum. In hac roundos
suiijpsit exordium ; in hac per resurrcctionem Cbristi
et mors interiuim, et vila accepii principium : in
hac apostoll a Domino praeJicandi omnibus gen-
D tibus Cvangelii tiibam sumunt, et inferendum ani-
verso mundo sacramentuin regenerationis accipiunt :
in hac, sicut beaius JoJiines evangellsta testaiur,
cuiii congregatis in unum discipulis, clausis januis, ad
eos Dominus introisset, iiisufflavii, et dixit : Aeci'
plte Spiritum $anctum; quorum remi$mti$ veccata^
rtmittenlur e's, et quorum retinneritie « retenta erunt.
lu hae denique promissus a Doinino apostotis Spiri-
tus sanctus advenit, ul coolcsti quadain regula lusi-
nuata et tradiia noverimus in ilia 119 die cde*
" .Cm., apo$toticam a Domino aceeperit pote$tatem.
^ £i reliquis, pncler Alv., tn quo, eu.
« Ex caeleris praeter Alv« ct Esc. 3, in qolbus :
detinueriti$, deienta
785 EPISTOLiE DECRETALES. — niLARIf PAPiB. 788
brauda nobis csse roysteria sacerdolalium bene« A tics sacriGcium subsequens ofl^ralar. Necesse est
dictioiium» in qua consulto tribuuntur omitia dona
i;ratiaruni.
U. De feilvUalibui n tt»ia agenda populit non wffece-
rii^ nulia tii dubiialio iterare tacrificium.
Ut aulcm in omnibus observantia nostra concorJet,
illMd quoque Toluiuus custodiri, ui cum solemnior
rcsiivilas conventuin populi numerosioris indixerit,
e.i a\l eamdem fidelium muUitudo convenerit quam
recipere basilica una simul iion possit, sacriflcii obla-
tio indubiianter ileretur, ne, his tantuin admissis ad
lianc devotioueni qui primi advenerint, videantur hi
qui posiniodum confluierint non recepii ; cum ple-
itum pielatis atque raiionis sit, ut quoties basilicam,
in qua agitur, prxseutia novae plebis linpleverit, lo-
autem ut quxdam populi pars sua devotione privetur,
si uniiis taniuro missx more »ervato sacrificiiim af*
ferre non possint nisl qiii priroa diei parle convene*
riiit. Sludiose ergo dilectioopm tuam et faniiliariter
admonemus, ut quod noslrae coiisuctudini ex forina
paternae traditioiiis insedit lua quoque cura non ne-
gligat , ut per omnia nobis fide et actibus congrua-
iniis. Propter qood remeanti filio nosiro Possidoiiio
prcshytero hanc ad fraternitatem tuaro epistolam
deiliinus perfercndaro , qui no«>tris processionibus
aiqiie ordiudtionibus frequctcr inlerfuit, et tolies
ad nos missus, quid in oinnibus aposiolicac auclori*
tatis teiieremus, agn')vil. D.)lum xi Kaleiidas Julias.
.•^
LXXIII
EPISTOLA EJUSDBU LEONIS AD tiPlSCOPOS PBR CAMPANIAM.
Leo universis episcopis per Cainpaniam Samniiim
ei Picenum salutem.
I. Ut non omni iempore baptitmi regeneraiio de ur ,
ni%i Patcha^ et Pentecotie^ ei ti periculota infirm iat
tibrepterit ».
Magna indignatione commoveor, et mutto dolore
rontri8ti»r, quod quosdam ez vobis comperi iia es$e
apustolicaa tradiiionis oblitos, et studio sui erroris
iiiientos, ut prxter pasch^ile festuin ^, cui sola Pen-
tecostes solemnitas comparatur, aiideant sibimet,
oon aliqua humanae infinnitatis necessiiate cogenie,
ied sola indisciidinaii arbiirii libertate, jus baptisroa^
tis vindicare, et in natalibns martyrum, quorum fi-
nia aliier bonorandos est quam dies dominicas
passiouis, regenerationis celebrare mysteria , ac sine
uiiis spiriiualium prxparationum eruditionibus ita
rudibus ct impiTitis tradcre sacramenlum, ut circa
renovandos nihil docirinoe ecclesiasiicae, nihil in ex-
orciMuls iniposit omanuum, nihil ipsa jejunia, qiiibus
vetus boino desiruitur.operentur, neque in tot mysieriis
salutis bumanae ulla ejus diei habealur exceptio, in
qua ipsum donum est conditiim renascendi. Admo-
nemus igitur, et non sine periculo siatus eorum qai
Uoc faciunt protestamur, ut ab hac prsesumpiione
cesaetor, et summamhanc poteniissimamque Dei gra*
liainnonnisiinpaschali ei Pdntecostes diedesideran-
(ibusetcredentibus conferatis, manente quolibet 120
leinpore graviuro necessitatum ac periculorum consi-
Ueraiione, fecundum qiiam oporieat subvenire, ne
conditioDC iiiorla!! coarciata iulinuitas necessaria
liberatione fraudetur, cuin servata, sicut prxlocuti
aomtis, duarum tantuinmodo festiviialuin reverentia
•ifim., Bibl. R'g., Esc, 3^ Ur^., Ger., Tol. 1,2,
oppresterit.
Q proptcr mulia pericula sit cavendum, ne cuiqiiam aiit
in d.-8perata aegritndiue, aut in hostilitntis incursu,
aui in timore naufragii per sarerdotes Doinini rege-
iiiTatio denegetiir. Si quis vero post hoc interdictum
in eadem fuerit usurpaiioue detectus, dignam perti*
naciae su» incidet uliionem, qtiouiam ostendit se turpe
poiitis lucrum, quam religiotiis cultum esse sectatuiii.
11. De pctnitentia fidelium^ ut eonfettio eorum nom
pubticetur,
lilam eiiam contra apostolicam regulam praesum*
plionem, quam nuper agnovi a quibosdam illiciia
usurpatione commltti, modis omnibns constituo sub-
movert ; de pceniientia scilicet, qo» a fldelibus po-
stulatur, ne de singulonim peccatorum genere iibcl-
lis scripta professio piiblice recitetur , cum reatos
C conscientiarum sufficlat solis sacerdotibus indieari
conressione secreta. Quamvis enim plenitudo fidei
videatur esse laudabilis, quse propter Dei timoreni
apud bomines erubesceie non veretur; tamen quia
non oionium hujusmodi sunt peccaia, ut ea q\m
pocnitentiam poscuiit non timeant publicare, remo-
veaiur ioiprobabilis consueludo, ne mu!ti a poeniien-
ii.K remediis arceaiitur , dum aut erubescunt aut me-
luunt inimicis suis sua facta reserari, quibus possit
leguin ceusiituiione perceili. Sufflcii eiiiiu illa con*
fessio, qiiae primuin Deo ofiiertur, tum eiiani sacer-
doti, qui pro deliciis poeniientium precator accedit.
Tunc enim plures ad poBiiiientLiiu poterunL provo-
( ari , si popuU auribiis nou pnblicetiir conscientia
confiieiitls. Datuni ii Nunas Blartias, Recimero eun-
D snle.
»> Ex JEfXL In reliquis, fetiivum.
LXXIV
DECRETDM SYNODALE HILARU PAPili;,
FUviu Basiliico [/£'»i., Vrg., Dabilico] cl Herme- rico viris clarissimis consulibus sub dlc xu K I ndaa
flfl COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. 7S8
Decemlirlt in buirea sanclae Mari» resklente inpa A peticulani vull Tiure, damnabii : nos enta in uullo
• llilario una eiim episcopis numero qutuqnaginla,
re^idenlibas etiam uniTersis presbyleria, aaianlibua
quoque dlaconibua » llilariua epi>*copus urbia Romae
»ynodo praesidt^ns dixil :
I. Canonum statuta unanda,
Quonistm religiosus sancto Spiriiu congreganle
conTentqs horiatur ut quaedam quae pro disciplina
ec^'le8iaslica necessaria sunl cura diligentlore tracte-
rons y si placel frairibus ea quae ad ordiiiaiionum
icnorem peninent juxta divinae legis prxcepta , et
Nicaenorum caiionum constituta ita juvante Domino
In omne aevom mansnra solidemus , ul nulll fas sit
sine aialua sui periculo vel divinas constitutiones, vel
apostolica: sedis decreta lemerare ; ne nos, qui po-
volumus severitatem uliionis excedere. Sed qui iii
causls Dei vel contumacia vel aliquo escessu delique-
ril, aul Ipse quldquid in aliquo nun resecaverii,
inveniel. Quod ul deinceps possll tenacius cuslodiri^
si placet, omnes sententias et subscrlptiuiies proprias
cummoilate, ul synodali judicio adltus claudaiur Hll-
cilus. Ab universis episcopis dictum est sexies : H»*c
el confirmaiuus el docemus. Dicluin esi odies : Uapc
tenenda auiit , bxc servanda sunl. Dicluin esi quln-
quies : Doctrinae vestrae graiias agimus. Dicluin esi
decies : Ista, ul in perpetuum serventur, rogamua.
Dictum esi quindecles : Ista per aancium Petnim, u^
In perpetuum serventur, optamus. Diclum ^ esl or
ties : H:ec praesumptio nunquaro fiaL Dictum es«
lentissimi sacerdotii admiiiistramus ofllcia « laliiim l^ decies : Qui hxc violaverit, in se invenicl excominii-
iransgresstonum culpa respiciai, si in causis Dei
desides fuerimus inventi : quia meminimus quod
timere debomus , qualiter comminatur Dominus ne-
ffligenliam sacerdotum» siquidem reaiu majore de-
linquil qui potiori bpnore perrrullur, et graylol^a
facit vitia peccantium sublimilas dignitatum.
U. Ut bigamu$t aut ndu(B , vel corrupKB mariiu$
ad eceieiiailieo$ gradu$ non accedat,
Cavendum ergo imprimis,.ne ad sacraios f^^m.y
taeerdotales] gradus, sicut gestis prioribus aiite prae-
scriptum est, quisqiiis qul uxorem virginem noii
duxii aspitet. Repellendus eiiam 121 quisquis in
aeeumlie uxoris nuplias conlra aposiolica praecepta
convenerit.
nicaiionis censuram « ei faclo ailentio Hilarioa episco-
pus dixii.
V. Ut nullui 9piu9fm$ fiM aHgai 9ueei$$arem.
Pr.rterea, fralres, nova et Inaudita, sicut ad not
missis de Hispadils epistolis sub ceria reiaiione per*
venit, 10 qoibusdam locia perversiiaium semina
aubinde nascuntur. Denlque nonnulli episcopamm»
qui non nisi meritls praecedentibus dator, non divi-
Bum munuff, sed haeredliarium putanl esse eompeii-
dium, el credunl sicul res caducas atque ni(iriales
Ita sacerdotium velut legati aul teslamentario jure
posse dimiltl. Nam plerique sacerdotes In mortis
eonflnio constituti in locum«sunm ferunlur alios de-
III. Ut petnitentee , vd imeii litlerarum, $he defeetu C g|g„atig nominibus subrogare, ui scilicel non tegilima
u$embrarum au$ deei$$ion0 aliguid minu$ habente$
od $uperiore$ ord%H€$ no» veniant,
Inacii qooque liiierarum, aul aliqoa membrorum
«laniua perpesai» vel bi qui ex poenllentibus sonl, ad
aacros ordinea aspirare non audeanl. Quisquis la-
lium oonsecraior exstiierit , faclum aunm ipso dla-
aolveu
IVf Ui aa qum ilUeita €pi$eopu$ vel deee.$$of eju$
ordinqvit^ ab eo qul $uperett emendentur,
Sed el quodcunque quis commisit illicltum, aut a
ilecessoribus suis invenii admissum , si proprium
* In reliquis, praeler Alv., Tol. 4, 2, remd^nte v^-
mgrabHi papa.
^ reritidus bsec desumpta est ex Codicibus. ^m.,
Bibl. lieg., Tol. i, 2, Urg. el Ger., cnm de^ilin re-
exspecletur electio, sed deruncti graiiflcaii popull
habeatur assensu. Quod qnam grave sit aestimatia :
atque ideo , si placet , etlam banc licentiam genera-
liler de Ecclesiis aureramus, ne, quod lurpe dictu
est, homini se quisquam putet debere quod Dei esi.
Utaoiem qiiod ad nos perlatnm esi ad vesiram
etiam polerii pervenire notitiam, llispanorum ei
coepiscopomm fratrum noslrorum scripta leganiiir.
Paulus notarlus recitavit : el stainium eal ne quid
ollra hujusmodl sacerdotibua praesamaiur.
liquis.
• Verba haec : exeommunicationie eensuram^ desnnt
In AIv., i£m., Esc. 5. et Ger. Desuinpla sunl ex
cseleris Codicibos.
LXXV
EPISTOLA KJUSDBM HILARIl PAP.G AD ASCANIDM
£T AD UNIVERSOS TARRACONENSIS PROVINCIiE EPISCOPOS.
Dilecilssimis fralrlbus Ascanio et universis episco- D ^ium , Cabgurrilanorum, Varegensium [lu Exeu$»$^
pts Tarracoiiensis provinciae Hilarius episcopiis.
12S Postquam liileras vesirae diiectionis accepi-
iiius, quibos prapsamptioiies Silvani episcopi Calagur-
rensiom Eccleaiae retundi petistis, et rursum Barcino-
iicnslum qoaeritis nimis lllicila vota firmari : honora*
luruui ot possessorum * Turiassdnensium, Cascauten-
Virgiliensium], Triiiensium , Legionensiom, el Biro*
vescentium [in Excu$i$, Ciyilatensium] civitafnii
cuin subscripilonibiis diversornm litieras nobis coii-
stat ingeslas, per quasid qiiod de Silvano querela
▼eslra deprompserai excuaabant. Sed repreheoaiono
jttstissima eorom paritor allegalio nou carebat; qula
* £x reliquls, praetcr Alv. ct Esc. 3, in quibus , episcoporum
7S9 EPISTOLiE DEeaETALES. — lilLARll PAP.E. 790^
lirsBter couseieniiun melrnpoliiani rratris • et coe* Ji ue si aliter forte ractum ruerit non siue e^urgaiiono
piscopi nosiri Ascanii nonnuHis civiiatibus ordinaios
claruit sacerdotes. Unde quoaiam quidquid ab alter-
utra parte est indicatum omne vidiuius perversiiate
conrusum, temporum necessitaie perspecta, bac ra«
lione decernimus ad veniam periinere quod gestum
esi, ut nibil deinceps contra senteniiam beaii Aposioli,
Dihil contra Nicaenoram canonum constituta tentetur.
I. Ui nullus fine con$enui metrQpolUam epitcopus
ordinetur.
Iloe autem primum juxla eoriimdcm Palrum regii*
las volumus cuslodiri, ut nullus praeter notitiam at*
que consensum frairis Ascanii meiropolitani aliqua*
lenos consecretur aniisles, quia boc vctus ordo le*
nnii; boc et irecentorum deceiu et ocio sancta Patrum
maxiiua lui aominis relundat nostra prascepiio, quod
in iiijuriam Dei , a quo specialiier 123 sacerdoia-
liurn est gratia digniiatum, didicerimus aduissuiii,
nec episcopaiis boiior baerediiarium jiis putetor, qiiod
nobis sola Dei nostri benignitate conreriur.
lY. De removendit epiicopit qui itticile ordinati sicnf , H
ne in una Ecetesia duo epiecopi habeantur.
Ordinaios ergo nuiic episcopos, qui, licet te igiio-
rante proveeti sunt, cum suis auctoribos meruerinl
submoveri, liae ratione (Irmamus, si nec vidu» mari-
tus rueril qiiisquain, iiec in secundse conjugis nuptias
ac voia convenerit, sicut et legalia constituta pra>ci-
piiint dicendo : Sacerdo^ uxorem virgnem accipiat^ non
viduam^ non repudiatam: secunduui etiain qsiod bea-
deQiiivit aucloritas : cui quisquis obvias lelenderil B ,„, «posiolus Pauliis magisler geniium de his, qiii
inanus, eoruin se consonio faieiur indignum quo-
rum prxceptloiiihus reluclarit.
II. IJt nultut epitcoporum , reiicta propria Eceletia ,
ad aliam tranteat.
In quorum contumeliam a f uperbo f;piritu etiam
pars illa contemniliir, qua cavetur , ne quis relicla
Ecclesia sua ad aliam ^ transire praesumat. Uuod
nimis improbe conniventibus, et (ut doieaiur gravius)
vobis asserentibus Ireiixus episcopus conaturaduiit*
lere, qui nostra auctoritate roborare cupilis, qiios
niasime de rebus iliiciiis magna indigiiatioue proba-
ils accendi. Lectis ergo in convenlu frairum, quos
natalis niei fesliviias congregarat, litterii vestrist
quae de ordinandis eplscopis secundum statula catio-
fieridesiderant sacerdoies, propria inslitutione nnn la-
cull dioens : Vnius uxorit virum. Cujus lenore senien-
lias ita informati esse debelis, fratrcs charissimi, ut
inter caelera, quae cavenda sunt, hac sludeatis praeci-
pue custodire, qu» cogneseitis anie universa ma^-
dari. In quibus etiam prospiciendum est ne duo si-
niul sint unius Ecclesix sacerdotes, aut litierarum
igiiaruSy aut carens aliqua parle mcmbroruin, vel
etiam ex poenitentibus aliquis ad sacruin mys'.criutu
prorsus sinaiur acceilere. Nec tantum pqtetis peiitio-
iies valere popnloruin, ut cum bis parere cnpiiis, vo-
Iiiiitatcm Dei noslri, qiue peccare prohibel, deseralis;
ciijis indignatio ex hoc gravius commovetur, qnb
benignilas ejus, dum (iunt iliiciia per eos, qni sucl
nnm vel pradecessorum meorum decreta fuerii pro- C |„jerpreles placationis, offenditur.
lAta senteniia, gestorum quae pariter direximus le-
oore disceiis.
IIL Ul Irenamn remotut a Barcinonenti ad
propriam reverteritur.
Unde remolo ab Ecclesia Barcinonensi atque ad
siiam Temisso Irenaeo episcopo , sedatis per sacerdo-
talem modesiiam voluntatibus, quas pcr igrforantiam
ecclesiasiicarum leguni desidcTant qiiod non licet
obtinere'; talis protinus de clero proprio Barcino«
nensibus episcopus ordinetur, qualein te praecipue,
firaier Ascani, oporieat eligere et deceat consecrare,
■ Ex caeteris, praeter Alv., in quo, patrit,
^ In caeteris, praeter Alv., alteram.
V. De damnatione Irenan hi ad euam Eceteuam noa
reverteretur.
Ut aulem omnia secundum baec quae scripta siint «
corrigantur, praasentes liiterasTrajano subditicono ve-
itienie direximus. Quoil si Irenxiis episcopus ad Ec*
clesiam suam deposilo iinprobitatis ambiiii redire
neglexeril, quod ei nou judicio sed buinauitalo pras
stabitur, removeoduni se ab episcopali consortio esse
cognoscat. Deus vos incoiumee eusiodiat, fratrcs
charissimi
c iflm., Bibl. Rt^g., Esc. 3, Urg., Ccr., quai tcri-
ptimut.
LXXVI
KPiSTOLA EJUSDEM HILARII PAPjB
AD EUMDEH ASCANIUU TARBACOiNENSEM EPISCOPC^iL
De his qwB superius suni scripta.
Dilectissimo fratri Ascanio Uilariusepiseopus. D nostrum litteris admonemus nt qune male sunl facta
corrigantur. El mirnmur adinoJuin dileotionem toam
Barcinonensium petiliones nnn solum nulla auctori -
tate retudisse, verum etiam directis ad nos litteris
conversationem pravi desiderii poslula$se,adhlbcudo
in epistolarom prooemio 12i concilii inentioncm,
tauquam cu^pas minuercntur escessus pcr itiuliiiu-
Divinap. circa nos gratije non immemores esse de-
bemus, quae nos por dignaiionis suae miserioorJiam
ob hoc ad fastigium sacerdolale provesit, nt manda-
tis Ipsios inhaerenies et in quadam sacerdotii ejus
specula constiiuti prohibeamus illicita, et scqiienda
doceamus. Unde direciis per Trajanum subdiaconum
7>»t
COLLFXTIO CAMONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCR1PTA.
79«
clinetn imperilorum, cum si eiiam snb signiflcaiione A tnrobnoxii, ac ileinceps nihil qiiod coiitra tlisdplinam
onusqiiisqiie sui nominis lecom pariter relulissel, et
aubscripiiones propriaa ft atres singuli conimodassent,
(lileeiionem tanien tuain rei de qua displicet sumina
tangebat, quia pro loco et honore libi debito caeieri
s»cerd<>tes doceitdt fuerani, ncin sequendi. Uiide«
ticuigeneralibus litteris indicavi, Iremvusad propriam
revenatur Ecclesiam, et Barcinonensibus d« auo
clero protinns consecretur antlstes» cui tanien statuta
caiionum et apostolica pnecepta conoordent. Et licet
iii qui praeier iioiitiam aique cousensum tux dilec-
tionis ordiiiati sunt sacerdotes ciiin suis debuerunt
aucioribus subnioveri ne quid tamen in lanta iieces-
sitate decernamus austerum, eus qui episcopi facti
sont ita volunijis perinanere, si apostolicia praeceptio*
iiibos et stoftuiis sanctorum Patroin uon reptrian- B
ecclesiasiicain veniat, sicut hacteuus factuin est, pcr -
pelretur. Tu» sollicitudinis est, fraier charissirae,
debitam libi auctoritatein tueri« etilliciiis ooii soiuni -
nioda non prxbere .assensum* sed etiam coiicia qtian
conira regulam lieri repereris coercere, atqne autts
omiiia, quod sola humanitate decernlmus, Irenjeuiu
ad Ecclesiam su^im redire eompelle : ad qiiam apouie
potius renieare debehit, si sacerdolali cousoriio nie -
luit separari. Nec uiiius Ecclestx dun esse perniitlau*
tur aot.stites, quod opportunins siib prasdicti aubdia-
coiii lieri delcgauius instaniia, quem eiiain pru ccni-
servandi £cclc»ix* disciplina cunimeare ud liUpauias
disposiiionis noslr» fecit aucturi as. Deus te inGOlu-
meni custodiai, fialer charissiwe.
LXXVI!
DECRETA PAPjE SIMPLICIl
UIRECTA AO ZENONEM HISPALENSEM EPISCOPUM.
De commissa vice apostolicw sedis
Dilectisciiro fratri /ienoni Simpllcius.
Plurimoruni relatu comperimus dileclionem tuam
fervore Spirltns sancti ita le navis ecclesiasticae gu-
bernatorem existere, nt naurragii deirinienium Deo
auctore non «entiat. Talihus idcirco gloriantes indi-
eiis eongriinm ducimiis vicaria sedis nosrap te aucto»
ritite fulciri, ciijns yigore monitus aposlolic» institti*
tionis decreta, vel sanciorum terminos Patrom nulio
iiiOdo iranscendi perniittas ; qiioniam digna boitoris
reinuiieratione cumulandus cst, per qucni io iiis re-
gionibus divinus crcscere innotuit cultus. Deus le iu-
colomem custodiai, frater chariitsime
LXXVIII
EPISTOLA ACACII EPISCOPI CONSTANTINQPOLITANI
AD SIMPLICIUM EPISCOPUM UKBIS ROMiC.
Donrmu aaiictu Patri arcliiepibcopo Siniplicio A- C Peiriis iiociis existens filios et opernm diei luceM-
liom alienus appareoft, omnino tenebras ad latroci-
cacius.
125 Sulliciiudinem omnium Ecclesiarom aecon-
duiii Apostolom circomferentes nos indesinenter
hortamini , qoamvis sponle vigilantes ac prxcunen-
tcs, et vos diviiiom zelom solito demonsiratis, statom
Alexaiidrin.L* Ecclesi e certius requirenies, ui pro pa«
ternis canonibiis suscipiatis labore piissimo stillanles
»*u<lore pro his, ^icut semper est appntbatum. Sed
Christus Deus noster, qui diligentihus se in bonnin
cuoperntur, nostris cogitationibus insidens, ut unam
nuhis in his mentem atque eaindem pro gloria soa
esse cngnoscens, omnem vicloriam ipse perfecit,
consortes nos cuin tranqnillissimo principe faciens,
et TinHitiieum qoidem dccesaorein spirantem procel-
ninro peragendum runsruas earnin cuoperaior iure-
niens media nocte , adbuc Jacentc cadavere ilittis
qui paierncs canones subverierai in^epulio, subrepsit
in sedein, sicut ipse arbiiraius esi, iino el solu prae-
sente 6t eo qui consctrs ipsius insisiebat insaniac,
iia ut propter hoc in:ijoribos soppliciis solidereiiir ;
iiec quod sprrabai elTccium e^t. Sed ille quidem de
se ex parte vel ininiina judicans nosquaiu peniius
oninino comparnit. Tiinotheus autem paternorani
custoa-canonuin, qul D:ividicae mausuetudinis exem-
plu subditur, etJisqne in fiiiem paiiens, alquc pote-
siati propria! rei^tiiutus a Chrislo,- propriaf sedis l>o-
iiore Ixtainr, et spiriuialinin filioroui voces accipieiis
las el ecclesiasticam tninquiiliiaiem , sicut apparuil, D graitam curationis i x>pectai multiplicato in se lionore
«oiiiurlMintem visae suhlraxit humanae, dicens ei :
Taee et obmwesce, Pctrum quoque, qui ab Alexan-
<lri:i inorc siniili procdla! surrexeral, dissipavil, at-
(|iie in aternam logain , sanclo Spiriiu fiante, con*
veriii uniini ex his qui ollni fueraut ei anie duinnati.
Sirut cnim in nostris arcUiviis invenluni est, et de
vestris scriniis, si dignamini requirere^ poteriiis
.'^gnosccre, qti» de eodeni subsecuta ab AlexandriRO
(•p'iC'>po ad Rouiain ad altcrutrum sint relaln. Qui
a Ghristo principe sacerdotum, propter quem et ii>-
lerantiae coronain sibimet religavit. Attentius igiCur
uret vestra beatitodo pro Cbristiauissimo imperauire.
et pro nobis i|)sis ; nibil enim praetermittitar eoruiu
qti» ad custodiam ecclesiasiicae respiciuni discipliuae.
Uiiiversain fralerniutem quaevobiscuinestinChrisco,
cgn et qui mecum sunt salutaiuus ; et alia mano : ln
Domino ora pro nobis, jusiissiroe patcr,
7!IS
EPISTOLiC nECRCTALRS. — FELICIS PAPiE.
Tk
LXXIX
EPiSTOLA FELICIS AD EPISCOPOS PER SICILIAM.
Dffectissiniift fralriUus universis ei^iscopis per Sl- A IL De preibyteri$ vei diaeonlbtti qw in lapsum hcere»
ciliam consiiiutis Felii in Domino saluiem.
126 Qualil*^r in Africanis regioiiibus astuiia dia-
boli saeTieril in populuiu Cbrisiianum, aique in id
iMulliplici deceptione proruperit, ut non niodo vul-
gus incaulum, sed ipsos quoque in rooriis profunda
deuierseiit sacerdotos, uullus non orbis ingemuit,
Dfdla lerra nescivit. Unde in grandi moerore posili
diiisiinulare non possu i us pereunlium aiqne a nobis
eiigendarmii discrimen animarnm : quapropier com-
petens aUbiben*da est talibus medela Tulneribu^, iie
iiumalura curandi facilitas mortifera captis pcste ni-
Ifil prosit, sed segnius iraciata pernicies reaiuni i)on
lc^iiimae curationis involvat paritcr saucios et nie-
dciiif^.
ftroriim se$e bupiitmali dedermnu
Ut ergo ab Ecclesiac sommitatibiis iticliocmufi, eot
quo9 epit»copos, presbyieros, vel diacoiios fuisse
consliieril, et seu optantes forsii«n, seu coactos la*
vacri illius unici saluiarisqiie clanierit fecis«e }-)Ctti-
rani, et Christum, quem non solum dono regenera*
tioiiis, verom etiam gratia percepti bouoris iriduerant,
exuisse, cum constet iiemineni ad secundam tinc*
tionein veiiire poiuisse, iiisi se palam Cbristianum
negaverit, et professus fuerii esse Paganum ; qu«Hl
cum generaliter sit inotnnibus essecrandom, multo
inngis in episcopis, presbyieris et diaconibos audita
Kiliem dictuque probatur liorrendum : sedquia idetn
Duminus aique Sulvaior clemeniissimus est, et ne-
L De his qiu rebaptifati dolnerunt, et poetea peewtere ^ »"'"^'" vuJtpcrire. osqiie adexitiis IVJsuidlem cum
nr'/iierutil.
finprimis itaqiie venienlis ad vos el remedium
posiulantis sollicite discutienda e>t \ rofessio ct per-
eoua decepti, ut medela possit congrucns e.\biberi,
et qui saiisfaciurus Deo (cr poeniteniiaiii rebaptixa-
tum se legitime doluerit, utruin ad boc facinus coii-
«iirreril an iinpulsus accesserit, requiratur, sciens
qood se decipiat ipse qui fallit, nili Ique per nos-
tram f^ciliiatein tribunalis CxceUi juditit» derogari»
cui il!a sunt rata, quae pia, qua vera, quu: jiisia
Mint ; et aliter necessiiatis, aliter Iractaiida est nitio
Tolanutis. Delerior est autcin causa illius, qui forie
pnrtio solliciiatus est, ut perirel. Nibil eoim inten-
latuiD reliquil inimicus, cui ne de sua liceat gaadere
picniieiiiia, si resiptscunt, jacere conveniet: nec ora-
lioiii iion inodo Odeliuin, scd nec catechuineuorom
quidein omnimodis inieresse» quilius comninnio
la-ca in luorte redliibeiida esi. Qiiain rem diligentius
oxplorare vel facere probaiissimi sacerdotis cura de«
bebit.
111. De hii qui u rebaptitandos impie dederunt,
De clericis autem et monachts vel puellis Dei aut
Fxcularibus servari prascipinius btinc lenoreni, quem
Micsna synodus circa eos qui iapsl sunt vel fuerunt
servandum csse consiituit : ut scilicet qni nulla iie-
ceseitaie. nullos rei timore aiqtie perlculo, se, nl re-
baptizarentur impie dederuni, sl tamen eos ex corde
pODniteat, iribus annis inier audientes siiit; septein
CAptara, succurrendum est irretitis, et couterendus ^ autein annis subjaceant inter pceniientes, inanibus
est venantis laqoeua, ut infucatum lainentationlbus
Idpsam um justiiix moderatione quam compunctione
pieiatis ad aulam quam reliqueiai sil regressus. Nec
pudeat forsiun aut pigeat indictis j<*jtinioruin gemi-
tnuinqne teinporibus obedire, aui aliis observanlias
6alabriori8 oblemperare praeccpiis, quia buinilibus
dainr gratla, non superbis. Sit ergo ruina sua pro*
fttratiis si qnis in Cbristo fieri quxrit erectus, et per
dis|H>jitionis nostrae ininisterluiii, quod vestrain se-
qiii convenit cbariiateiii nec alicui fas est velle vel
piisae transcendere, causas ejus qui conira aposioli-
cam doctrinam ad iterationem se baptismi dedi^ vel
sacerdoium, duobus etiam oblationcs modis oninibus
non sinaniur olTerre» sed lantummodo popularibus in
oratione socleniur iiec confundantur Deo colla sub-
niittere. QmqA si, utpoie moriales slnt, intra meias
praescripti temporis coeperit vit» finis urgere, subve-
nieiiduin esl imploranii, et seu ab episcopo qui poa-
nitenliam dederil, seu ab illo qui tamen daiani esse
probaverit, aut simiiiter a presbytero viiticuiD
abeunii de ssecalo non negetur.
IV. De hii qui per ignorantiam alatii rebaptixati
SIIRl.
Pueris autem qiiibus quod adbuc itnpubcres sunt
a piieriuie vocabulum est, seu cler4ci8, sive laicis.
ejua qui aliquibus argumentis excusandum callide
pnipriam puwverii esse consensum, sacerdouli vi- a»l «i»am similibus puellis, quibus ignoraniia suffra-
gorc, ct biiinaniute traciemus, ut in eis lides qu» '' gai"r ««alis, aliquandiu sub manus inipositioue de»
iiisi est una jam nulla est, adjutorio Domini judicis leniis reddenda commanio est : nec eorum cxsi»e-
atl aalalem sine nosirae properationis offensione re-
paretiir. Quia cum peccatoris a nobis saiisfactio pro-
trabitur, non praster nostram laudem alque laetiliain
niens ejus ad veniam purg.tiior invenitur. El idi>o
Dicininertti^ banc super bis nos babere senlenliain,
ut servaU discretione peccantium iiou cadeni cuiicii
(|ui lapsl sunt lance pcnscntur, quoniam niajoris
ciistiKationis est exigendus nsura cui domus Do.irni
cuuiniitfsa fuerit disciplina.
ctjnda poenitenila quos excipit a coeccitione ccnsura.
Qiiod est a nobis provide constitutnni, ne bi quibus
in lerreni labecontagii plusminu^ve restatad viiaui,
doin adliuc in poeniteiiiia sunt, tKBiiitonda forte cotii-
niiiiant. Quod si forte ante prxflnitum pcenitenti»
lempus despectus a niedicls, aut evidcntibus mortia
proi>u» indiciis recepia quisquatu comniuniouls gra*
lia convaiCdCit, servemns iu eo qtiod Nicxni catio*
nci ordinarunt, ut habeatur inter ilios qut ln ora-
7!'5 COLLECT:e OJIONIHI 8. ISIOQRO HISPAL. ASCRIPTx\. 790
lione sola coinmunicaiU, donec impleatur spaiium Acepll, quoniain d<>. suoordine et communione vMc-
lemporis eidem prsslituium. Nec caiecliumenos no-
Btrvs, qul sub tali proTessione baptizaii sunl, prs-
lerirous, quia non est causa dissimilis, sicut iideui
aaucti canones o^dinarunt, ejus qui quolibet modo
Ckristum,quero semcl confessusest, adjurarit. Tribus
aunis inter audienles sint, et postea cum catecliumenis
perroittaotur orare per manns impositionem com-
nmoionis catbolics gratiam percepiuri* exceptis sane
tanturomodo episcopis, presbyteris et diaconibusy
quos sola mortis su» lempore reconctliandos esso
Jam diximus. Caeteros, id est, seu clerioos, sive roo-
uucbos, seu laicos sexus uiriusque personas , quos
vjolentia et periculis coactos itcrationem bapiisma«
tis subiisse constiterit *, vel qui aliquo commento
bitur ferre judicium quiNquis boc vulucrit antisiiiuiu
vel qui non reinoverit eum queui ex liis ad ininisie-
riuin clericale obrepsisse cogtioverit
VI. Dtf pceniuniibvs ut ab aliit epltcomi non $u$ci-
piantur.
Curandum vero maxinie et omni cauiela est provi-
dendum, ne quis fratrum coepiscoporuinque nostro-
rum, etiam presbyteroruro in alierius civitate vcl
dioecesi poBnitentem, vel sub manu positum sacer*
dotis, aut euro qui reconciliatum se d*xerii, sine epi-
scopi vel presbyteri testimonio ei liiieris, aiitin pa-
rochia presbyieri , aiit episci«pi civiiaie suscipiat.
Quod si aliqua illssimuhtione nexhgitor, culpa tangii
etiam clericos, qui locis in quibiis hoc minns cura*
Liijusse facinoris piaculo dixeril non leneri. .bia **"'"*""*"* ^®'""™^'*^"^"''- "« ii»Q"« riiedisposiils.
pusnileuiiam per trienniuin durare decernimus, et
per inanus imposilionem ad societatem recipi sacra-
uienti.
\. De iUi$ qui ab ha^eticit bapltiaU aut rebaplizati
$unt^ ut aa eceUiianieam militiam non pertingant,
lllo per omnia cusiodlo, ne bi unquam qui in
C|ualibet aetaie alibi quain in Ecclesia caibolica aut
baptizati aut rebaplizatt sunl, ad ecclcsiaslicam mi-
litiain prorsus permiltantur accedere. Quibus saiis
esse debei, quod in catbolicorum nuinero sunt re*
^E\ reliquis, pra-ler AIv., in quo coutigerit.
et ad Ecclesiaruro vesirarum notitiain vestra delibe-
raiione perlatis, parere vos convenit, qnibus licet ad
animarum reparationem nibil deesse videaiur, lamen
81 cui novi aliquid et quod prapterire nos potuit fue-
rit revelaium, secundum beatum Pauluin aposio-
lum , tacenle priore, fidenter insfnuet, 128 H^^i^
Spirilus sancius ubi vuli inspirat, maxime cuoi
sua iraclatur; nec nos pigebil audire, et si qiiae sunt
omissa non arroganter abnuere, sed raiionabiliter
ordiiiare. Deus vos custodiat, ^ dilcctissimi fraire^.
t> tiibi. Ilcg., voi incolumei cuttodiat.
LXXX
EMSTOLA EJUSDEM FELlGiS AD ACACIDM CONSTANTINOPOLITANDM EPISCOPDM.
De damnatione eju$ quod hwretieia au$u8 exitilit communicare
Felix episcopus sanct» Ecclesix catbolicx urbis G orthodoxos nunc Conslantinopolim venienics dete-
nomie Acacio.
Multarum transgresslonum reperiris obnoxius, et
iu venerabilis concilii Nicaeni contumclia saepe ver-
saius alienarum libi provinciarum jura lemerarie
vindicasii. Haereticos et pervasores, atque ab bK!-
reticis ordinatos , et quos ipse damnaveras aique ab
apostulica instilisti sede damnari , non modo domo
lua recipiendos puiasti, verum etiam Ecclesiis aliis,
qiiod iiec de catholicis fieri poierai, pra^sidere fe-
cisti, aut etiaro honoribus quos non mercbaniur
auxisii. Testatur boc Joannes quem a catholicis
Apameae non receptum, pulsumque de Antiochia
Tyriis praefecisti : et Humerius lunc de diaconio de-
Jectus, atque Christiani noiniiiis appellatione priva-
garis affligere, et apocrisiarios ipsius coufovere, aique
anaihemutizantem eumdem Petrum ChalcedoneiisLi
decreta conciIii,et violanlem sanclje roeroori.% Timo-
thci sepnlluram, sicut ad nos cerliores nunc quoque
nunlii deiuleruni, per Mesehum et Vilalem crediJe-
ris excusandum ; nec cum laudare desi/ieres , et
multis cfferre prxconiis, ita ut damnationem ipsius
quam ante reluleras verani non fuisse juctares. Tan-
tum aulem perseveras in liominis defensione per-
versi, ui quosdam episcopos, nunc v)»ro honore el
cominunione privatos, Vitalem aique Uesenuin, quo$
ad ejus expulsionem specialiter miseramus, sublaiis
chaftis cuslodiae passus fueris mancipari, et ad pro-
cessionem quae tibl cum hflereticis habeiur, eiinde
tus, a te etiaro in presbyteril provectus officium. Ei D productos, sicut eorum professionibus patefaclum
quasi baee tibi roinora viderentur, in ipsaro doctrinae
•postoUcae veritatem ausus tuos et superbiam teten-
disti, ul Petrus, quem damnatum a sanctae roerooriae
decessore roeo ipse retuleras, sicut testantur annexa,
beaii evangelisiae sedens conulvunie le, rursos in-
Taderei, pt fugatis orihodoxis episcopis et clericis
aui procul dubio similes ordinaret, pulsoque eo, qui
illic fuerat regulariier consiiluius, captivam teneret
Ecclesiam. Cujus libi adeo grata persona esl, ei mi-
nisiri ejus acccpti, ui episcopos ei clericos plurimos
est, ad hflerellcorum tuamqae communiouem, con*
tempta, quse vel gentium jure servari debuit, iega-
tione, perirahere praemiisque corrumpere, ei in l»«
sionem beati Peiri aposioli a cujiis sede profecti foe-
rant non solum inefllcaccs rcdire feceras , sed etiam
iinpiignalores omnium quae fuerant mandata nion-
strares. Iii quorum deceplionern tuain nequitiam
prodidisli, et ad libelluin (ratris el coepiscopi mei
Joaiinis, qui te gravissiinis objeclionibu» inripelivit,
in aposiolica sede secundum canones rcspondere
797
£4>IST0LiE DECIiETALES. — GELASII VkPJE.
m
129 <tifflJen« objecU firmasii. Feliceiu quoque de- A a te fuerat jiidicaius? Habe ergo com his qoos libeu*
leu»orem fidelissiuium nobis, necessiute faciente se
rius subBeeuiuro, indignum lu's oculis ceiisuisii. Eos
quoque lecum liUeris cominunicare lesuius esi qiios
coiisut luerelicos, Quid eiiiiu suiit aliiid qui post
obiium sanciae memoriae Timuihxi ad Ecciesiaui siib
Peiro redeunt, vel qui se ex cailiolicis eidtiu iradi-
deniui, nisi quod Peirus ab universaU Ecclesia aiqu^
ter auiplecieris porlionciQ ez senieniia prspsenii»
quam per tuum libi dixerimus Ecclesiai dcftsusurem :
sacerdoiali houoreet cesamuuionecalhiilica» n<*Cttoa
eiiaiii a fidellum numero segregatu9,sublaiuiu libi no-
inen ei munus miuislerii sacerdoulis aguosce, saiicii
SpiriiMS judicio ei aposiolioa per nos aueioiiiaiedaiu-
natus» nec unquam anaibeinaiis vinculis exuendus.
LXXXI
EPISTOLA FELIGIS PAPiE AD ZBNONEM EPISCOPDM «.
Dilecllssimo frairl Zenoni Felix.
Filiusuosier ▼irclari8simusTerentlanos[>£m., Eu,
5, Terentitis] ad luliam dndum veiiicns dileciionis
tuas singularis exsiiiil praedicalor, lalemque le esse
ergo sanciis operibus ex omni parle prxdium fra-
terniutem luain vir prsfatus astruxeril» uiultumque
fiduciae de iua beoevoleutia jam leneret, aequuni U-
men est, ui quod desideravii maguopere conaequa-
▼algavit, qui iia Chrisll gratia redondaris, ut inter lur : quaieuus qui luis olim graius esi auimis con-
■«.•■■•«li fiirKli«Aa 0iiluipnalAP R/^iklAci^a nr«n/»iniiiia *■»_ " • i^.: • ^.««^ .• .• •
Diuiidi lurbines gubernator Ecclesiae praccipuus ap-
pareres. Quapropier, fraier charissime, cuui ad pro-
vinciam commearel seduleqiie deposceret nosiras ad
dileclionem loam liiuras deslinari, graianler annui-
Rfus ; qula ei dignum Deo sermone coniplecii cupe-
remus aniisiliem, et per eum uiaxiuie vetlemus id
fieri, cujus nobis fueriit landibus iijiiuiaius. Quamvis
■ iEin., Zenonem Hisvalensem episcopum.
iemptaiione nosiri reddaiur accepiior, siniulque uia-
teriia et sacerdouli consolaiiuiie foveaiur, peiegri«
natiooisqiie praesidjum p^siorali pieiaie reperiai,
cujus procul dubio ei probetur diguiuiis afTeclu iiun
parvi apud sinceriutem luaiii iiosirum, quo niiulum
saluiariSy valuisse colloquium. Deus le iiicolumem
cusiodiai, fraier charissime«
LXXXII
DECRETUM GENERALC PAPiE GELASII
Dileclissimis frairibns universis episcopis per Lu- C H* ^< uH nulla perurget necessitas, constituta Patrum
cauiam, ikiiies * ei Siciliain consliiutis Gelasius.
130 L 'De tnsrifurts ecctesiastiets moderamine pro
temporis qualitate dispositis»
Nccessaria rcruin disposiiione constringimor el
apostolicaB sedis moderamine convenimur sic cano-
num paiernoruni decreia librare, el retro praesulum
deceisorumque nostrornm praecepia meliri, lii quae
praesenliuni necessitas temporum resuurandis Eccle-
siis relaxanda deposcil , adliibita consideraiionc
diligenii, quanlum potesl fieri, lemperemus : quo
nec lo lotum formam veterum videamur excedere
regQlarum, et reparandis militiae clericalis ofOciis,
ituae per diversas Italiae partes ita belii famisque
coiiSttinpslt incursio, ui in mullis Ecclesiis, sicot
inviolata servenlur.
Priscls igitur pro siia revcreniia manentibus con-
siituiis quae ubi nulla vel rerum vel lemporum per-
urgel angustia, reguUriier coiivenii cusiodiri, qua-
ienus ecclesiis quae vel cunclis suul privalae niinis-
trisy vel sufQcienlibiis usque adeo spoliaiae serviiiis,
ut plebibus ad se periineiiiibus divina munora
snpplere non valeani, lam instiiuendi, quam provi-
dendi clericalis obsequii sic spalia dispensanda
concedimus.
III. Vt cum dgfuerint cierici, tU manachis eligantur.
Ui si quis eiiani de religloso proposliu ei diseipli-
nis monas^rialibtts eruditus ad clericiile uuiiius
sccedit, imprimis ejus viia pra^teriiis acia leuiporibus
frairis et coepiscopl noslri Joannis Ravennensis Bc- D ioquiratur : si nuUo gravi f^cinore probalur inleclus :
clesl;R sacerdoiis freqoeuli relalione comperimus,
osqtteqttaque deflcienie serviiio minislrorum, nisi
reniiltendo paulisper ecclesiaslicis promolionibus
antiqniios intervalla praefixa remancant, sine quibus
ndininistrari neqoeant sacris ordinibus Eccie»iae fun-
dilDS destiiutae, alque in plurlmis locis per inopiam
compeieniis anxilii saluiare snbsidium reJimenda-
ruin desit animarum : nosque magno reatn, si tanio
coarctanie pericclo non aliquaicuus consulamur,
iiinexi.
|i ^ecundam noo hahoii foriasse uxorem, nec a
iuariio reliciaro soriiiiis osiendiiur : si pmulieuium
publicam forusse non gessii : si nulla curporis parie
viiialus apparet : si servili aui originari» oon eal
conditioni obnoxius : si curiae eiUm probaiur nexi-
bus absulttius : si assecuius est liiieras, sine quihus
furia>sis nec osiiarium possit implere : ut si his
omnibus quae sunl praedicaia i», rulcilor, coDlinuo
lecior vel iioiariiis, aui cerie defensor cffecius pnBi
ires nienses exisut acolyibus, maxime si huic aeias
• Ex Ger. In reliquis, B.itics ; recie tamcn, Bru- ^ JEm,^ Urg., Gcr. pra^dicta.
iiu4*
m
COLLECTIO CANONCM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRlt>TA.
nm
«ttam SQffrJigatur : sexlo mense sulnliaconl nomen A praeflgant, nec illationibns quibualibet imposiik
lecipiat : ae, si modeslae conTcrsationis bonestaeque
f oiuntaiis existit, nono mense diaconus, complelo*
que anno sit presbyter. Cui taroen quod annorum
fuerinl inierstilia collatura, sancti propositi sponte
Kuscepta docelur prasstitisse devolio.
IV. Ut udeialeu eliganturad clerum, quantum r<m-
porti ob$erveturm
Si vern de laicis quispiam erclcsiasiicis est aggre-
gaiidus ofQciis, tanlo soilicilius in singulis quaesupe-
rius comprebensa sunt bujusmodi decet examinare
|iersonani, quanlum inter muudaoam religiosainque
iriiain couslat esse discriminis. Quia uiique conve-
iiienii.-i Ecclesise ministeria reparanda sunt , non
iiiconvenreniibus meritis ingereiida : tantoque magis
gitare cupiani renascentes; quoniam quod gratis a^-
cf pitnus gratis dare mandamur. Et iJeo nihil a pra:-
dictis prorsus exigere moliaotur, quo vel paupertate
cogenie deierriti vel indlgnatione revocati redem-
ptionis fuae causas adire despiciant : eertuin habcn-
tef , quod qui probibita deprebensi fiieriut admisisse
▼el commissa non potius sua sponte eorrexerini, pe-
riculum subiiuri proprii sint boiioris
Vlli. De firesbyteru^ ut nihit wper e^icopoM
prosiHmant,
Nec minas etiam presbyieros ultra siinm modum
tendere proliibemns, nec episcopali fastigio debiia
sibimet audacter assumere : non conficiendi cbri-
smatiSt non conKignationis pontiiicalis adhibpndje
quodsacris apliim polesi esse serutils, in eonim B g.,j,j^^^ ^^^.^^^^ f^^„,^^,^^ . ,,^„ ^^^^^^^^^ ^^^^^
qu:rrendum est inslitulis, quantum de tempore, quo
fuerant h.iec assequenda, dccerpilur : ut morum ba-
bere doceatur boc probilas quod prolixiur consoetu-
do noii contolii ; ne per occ»sionem supplendae pe-
Duriae 131 clericalis vitia potius divinis cultibus
liitulisse, non legiiimae familiae computemur procu-
rasse compendia : quorum promotionibus super arinl
nietassex nenses nibilominus subrogamos, quoniani,
sicul dicium est, disiare convenit inter persouain
divino cultui dediiam et de laicorum conversatione
veuientem ; quae tameii eatenus indulgenda credidi-
mtis, ui illis ecclesiis, quibus infesiatioiie belloruin
vel nu la penilus vel exigua remanserunt minisleria,
antlstite, nisi forlasse jubeaiilur» vel oraiioiiis vel
aciionis sacrae suppetere sibi praesumant esse liceo-
tiam : neque sub ejus aspectu, nisi jnbeantur. aot
scdere praesumant aui veiierabilia iraetare mysleria.
Nec sibi nieminerlnl ulla ratione eoncedi sine i^iimmo
pnnliflce snbdiaconum, vel acolythnm jiis babere
faciendi : nec prorsus addubitenl, si quidquam ad
etiscopale ministcriuni specialiter perlinemi s«o
motu pnlavcriiit exsequendum, continiio se presby-
terii dignitate et sacra commonione privari. Quod
fieri «ecesse est censeamus, si eornm prapsiile de-
ferente biijus~modi fuerit praevaricatio comprnbata«
nec ipso eorum episcopo a culpa conniveniiac et ol-
rcnoventur : quatenus liis, Deo propitio, restiiutis, ,. ^^ „^^ , , . j . # . . ...
. . . ; ,.^ \ *^ .1 • ^ * r ^»<>"e vacaiuro, si iromoderata facientem dissimi-
fii ecdesiasticis gradibus subrogandis canonum pa- ^ i,,^,.;, ^inAi^^i^
ternorum velus forina serveiur, nec contra eos ulla
ratione praevaleal, quod pro accidentis defectos re-
niedio providetur, non adversus scita mnjorum nova
lege proronilur : canteris Ecclesiis ab bac occasione
cessaniibus, quas iinn siinili clade vastaias prisiinam
faciendis ordtnatioiiibus convenil tenere sententiam :
quo magis bac opportuniiate commoti observantiam
venerandorum canonum propensius delegamus, sin-
guloriim gradnum conscicntias admonentes, ne in
illicilos prorumpere moliantur excessu^.
V. De digamii aliisqve penonii qumjad miniitenum
clericatui nuUatenui appiicantur.
Nec fas esse confldat quisque pontiflcum bigamos.
laverit vindicare.
IX. If/ diaconi mentHram propnamjnxlm Patnm
decreta cuitodiant,
Diaconos qnoqoe propriam consUtuimns observare
meiisuram, nec nUra tenorem paternis canonibos
deputatum quidpiam lentare permittimus : nlliil eo-
rum suo ministerio penitoMPPlicare, quse primts
ordinibos pr^prie decrevii antiquitas. Absque epi-
sropo vel presbytero baptizare non audeaut. uisi
prnBdictis fortassis offlciis longins constitutis neces-
8il:is exlrema cnmpelbt ; quod et laicis Cbrislianis
faoere plcrumque conceditur.
X. Quod diacuni in preibyterio rciidere non pouini.
Ilos non in pr<*sbyterio residere cum divina cele-
aiit conjugia sortientes ab aliis derelicta, sive quos- K..n«i..- ..-i ^^«i^-:— •« .- u »^. . .
* ^ . n brnntur vel ecclesiasiicus habeiur quicunque Iracu-
libet post poenitentiam, vel sine litteris, vel corpore ^ ,„. «._ . ^^^^^i^ «•«i.«.„«.;««*« .. k \^
. , ^ '^ . ... ' *• ^*^'^* corporis praBrogationem sub conspeciu
viiiatos vel conditionarioSy aot curiae publicarumqae
rerum nexibus implicatos, aot passim nulia temporis
foiigruentis exspectaiione dlscussos, divinis servito-
ros applicare mysteriis : neqoe pro suo libitu jora
siudeant aliena pervadere absque sedis apostolic»
jnsia dispositione mandante.
VI. Vl iine prmceptione epiicopi novm batilicm non
dedicentur.
flasllicai noviler institulas, non petitis ex mere
pracceptionibus, dedicare nemo audeat. Non ambiant
sibimet episcopi vindicare clericos pntesialis alien».
VII. C/l iiv//a pretia de baptizandii eottii^nan"
diique fidelibui exigantur» .
Baptiiandis consignandisque fldclibus prctia nulla
pontiflris seu presliyteri, nisi bis abseniibo^, jus
non babeani exercendi.
132 ^'* 0"^ anoitolica adei palemoi eanonei pto
itudio devoteque cuitodiat.
Cum euim decrela veuerabilium sanctionum nos
quoque magii'>pere custodire nitamnr, ae sine eo-
rum dispendio eiiam illa, qo« pro alirujus uiilitatis
foriasse compendio videantnr laxanda, credainus;
cumque nobis conlra salutarium revereniiam r^u*
larum cupiamus temere nibil licere; et cnin sedcs
apostolica super bis omiiibus, f^venie Dt-kinino, qnm
palernis canonibus sunt prapflxa pjo devoloque stn-
deat len^rc pro' ositu : satis iudignum est quemqiiaui
«01 EPISTOLiE DECRRTALES, -. GELASIl PAPJE. 80S
vel poiilili«am, Yel ordinuin sabsequenllum hanc A ftchalibiis], aui iii aposiolorum naullbus «airum ini-
«4»erTanlianirerttiare»qttam beail Pelri sedem et
seqai videaletdocere; satisque convenfens est ut
toiiim corpus Ecclesias in hac sibimet f^bservatione
coneordet, qnam illic vigere conspiciat, nbi Dominus
Rceleaije toiius posuit principatum dicenie Scripliira :
Oidinate in me charUatem ; et iteni : Omnia eum or-
dne fiant ; ai(|ne iteruin Psalmisia pra-dicnnlc :
Cireumdate &'faR, et complectimini eam^ narrate in
iHrribvs rjnt^ ponite eotda veslra in virtute ejus^ et
dislribuite gradus ejw^ ut enarretis in progenie altera :
quoniam itie est beus noster in miernum^ et ipse regei
moz in snfcula, Ilic prociil dubio qiil In ecclesiastlra-
nim narraiur aliitiidine dignilalutn, cl in cujus vir-
lute bonis opcribus corda ponenda suut, gradibus
nime velamen imponanf, nisf rorsttan, sicut de ba-
ptlsmale dictum est, gravi langiiore correptis, n^
sine hoc munere de saeculo excant, implorantibul
non negetiir.
< XV» {/1 fidum non veleniur.
Vidiins aiiiem velare poniificum nullus aitenie^
qaoniam quo.l nec aucioritas divina delegat nec ca-
noiiuui rorma prapstituii non estpenitususurpandiioi,
elsque sic eccto^iastica sunt conrerenda praesiitiay ui
nihil commiltatur illicitum.
XVI. Vi servi sub obtentu reUgionis non reeipianlur
in ctere vel in monasteriis.
Generalis eiiam qiierel.c vitanda praesiimptio eatt
qua propemodum causantur universi, passiin servos
uiique distribulis, cunctis Deus nosier et rector po- ^ ^"^ originarios, dominorum 133 jura posseaio-
_..■;. ■• .■ . ^, • . . . . ... nilfnMiiA fuaiantnm enlk maIS .S^.o^ ^^ .• •. .
pulis praedicandus est Chrisii»nis : ubi nemo sibi-
niet aliqiiid aestimet imuiinutum, cuin ct de uniuscii-
jusque gradns perreciione nibll deperit, et conve-
nienier rciliiendo qaod coelesti di^pensaiione colla-
lum esi, pariter nobis et cognoscibilein Deutn fieri
el Iribuit esse rei-torem. Nam eisi quid indulgciiir
de lemponim qaaniiiate, morlbus aggregaia stre-
nnilate pensatur, si vit» jain proposito contineiur,
quod proielata roerat aetaie curandiim , duntmodo
illa nallateiius dissimiilata subrepain, quoruin qiKul*
libet si inesse claruerit, nierito clericalibus inrulis
reprobabilein coovincat esse personam. Et si illa
nonnunqiiam sinenda sunt quae, si caeterorum con-
atet integriias, sola nocere non valeaiil ; illa tamcn
DUinque ragienica, sub rellgiosae converaaiionis ob«
tentu vel ad monasteria «ese conferre, vel ad eccle-
siasticum ramulatum, conniventibus quoque praao*
iibus, indifferenier admiiti. Quae modls omnibus esi
amovenda pernicit s, ne per Gbristiaoi oominis iiisti*
tuiuni aut aliena pervadi, aut publica videatur diaci-
plina subverii , praecipue cuin nec ipsani minisierti
clericaiis hac obligaiione ruacari conveniat dignila-
tein, cogaturque pro staiu mililantium sibi condi-
lioneque jurgarl, aut videri, quod absit, obnoxia,
Quihus s llicita compeieiiter ihterdictioneprohibitis»
quisquis episcopus, preftbyteret diaconus, vel eoram
qai inonai>teriis prasesse noscuntury bujusmodi |ier-
aonas apud se lenentes, non reslituendas patronis.
congregaiionibus putaverint applicaiidas, nisi volun-
lale rorftitan domiiiorum sub scripturae teatimonio
primitus absolutas, vel legitima tranaaclione cou-
cessas, periculum se boitoriB proprii uon ambigant
communionisqiie subiiuros, ai soper bac re ciijus*
quam verax nos qui rela pulsaverit. Magnis quip|ie
studtis secundiim beaium Apo tolum pRecivendum
est, ne fides ei disciplina Domini blagphemetor.
XVII. Ui cleriei nuUas negotiatlones inhonestas vel
turpia lucra seetentur.
Consequens ruit ui illa quoque qux de Piceni par*
tibus nuper ad nos missa relatio nunliavii, non prau-
lereunda puiaremus, idesi plurimos clericorum ne-
sunt iiiagiiopere praecavenda quae recipi sine mani- ^ •"^ deiiiceps vel eccie:>iasticaB servituti vel religiosis
resla decoloraiione non possunt. Ac si ea ipsa qiia:
Qttllo deirimenio aliquoties indulgenda creduntur,
vel reram temporumque cogit Intuiius, vel accele-
ralae provlsionis respectus excusat, quanto magis ilia
nullatenus mutilanda sunt, quae nec ulla necessiias,
nec ecclesiastica prorsus extorquet utiliias?
XII. Vi prtBter paschale tempus, vel Pentecosien
tmno baplitare prasumat^ nisi eos tanium, guoi
eegritudo extrema compulerit,
Bapiixandi sibi quisquam passi<ii qiiocunque tem-
pore Dullam credat inesse fiduciam, prxter paacbale
featum etpraeier Pentecoatea venerabile sacranientum,
excepto duiiiaxat gravissimi languoris incursn, iu
qao verendam esl ne morbi crescente periculoaine ...... , , ." . ..
no.edio salauri roru..is «groUn. exi.lo pReTea.as D «« «"O"'»"» 'nl»o..es.,s et Jucns .urp.bos in,a,i„ere.
^l,.^;,, ^ nullo pudore ceriicotes evangelicam lectionem, qaa
ipse Dominus negoiiattues e (einplo verberaioa fla-
gellis asscriiur expulisse; nec Apostoli verba rcco-
lentes, quibiis ait : Nemo militans Deo implieat se
negotiis stecularibus : PsalmisUin quoque David surda
dissimulantes aure, cantantem : Qiccniaftt non cognovi
negoliationes^ introito tn potentias Dannni. Proinde
hujusmodi aut ab indiguis postbac quassiibus iiove*
rint abstineiidum, et ab omui cujuslibel negoitalionis
ingenio vel cupidiiate cessanduiu , aut in quocuiiqiie
gradu aiot positi, mox clericalibas orficiia abstinere
coganiur : quoniam doroaa Dei donius orationis esse
debet ei dici, ne officina negoiiaiionia et spelunc^
poilus sit lairouum.
adMcedat.
XIII. De presbylerorum et diaeonorum ordina-
iionibus^ certis celebrandis temporibus.
Ordinaiiones eiiam presbyterorum et diaconoruin
nisi certis temporibus et diebus exercere non de-
beani, id est, quarti mensis jejunio, septimi et deci-
ini, sed eliain quadragesinialis initii, ac mediana
Qoadrageaimae die, aabbati jejunio circa vesperam
novcriat ceiebraudas. Nec cujuslibet util.ia>is causn
aive preabyierum seu diaconom his praeferrc, qui
anie ipsos fuf rint ordinati.
XIV. Be virginibus sacris quando velentur»
Devolis quoque virginibns nisi aut in Epiphanio-
roni, aui in albis paschalibus [.Em.^ in dicbus pa-
Ho5 COLLECTIO CANONIM S. ISIOORO HISPAL. ASCRIPTA. fOi
XVIII. Vt nemo lUtemt neKkns vel aliqHa parte eor- A est a sacra coinnionione aetru<li,et niai per |NibliGatn
V«rii fwmiMttlii* ad clerum ffronmeatur,
lllitieraios quo4|ue et nonnulla parte corporis im-
mmutos slne ullo respectu ad ecdesiaBticum didici-
itius venire servitiom. Quod simul antiqua Iraditlo,
ct a^iostolicse sedis Tetus forma non recipit, quia
nec lilteris carens sacris esse potesi aptus officliSi et
vitiosum nihil Deo prorsus offerri legalia pr«cepta
sanxerunt. liaqiie de cniero modis oumibus liaec vi-
lenuir, nec quisquHm talis suscipisttur In clerum.
Si qui ?ero vcl temeriiate propria Tcl incuria prse-
sidentium tales ante suscepil sunt, in liis in quibus
coiistituti suHt locis eaienus perseverent, ut nihil
unquam promotienis arriplant, satisque habeant boc
Ipsum sibi pro nimi» iniseratione perftnissum.
XIX. a^ hi$ qmi ie ipsot obscidunt.
De liis autein qni semetipsos abscldimt pnternl
eanones evideiiter seqoenda posuerunt, quortiin le-
norein sufflciai Indidisse. Dicunt enim talia perpe-
trantes, moT ot agniti fucrint , a munero clericali
debere eos seclndi. Quod modis omnibus custodire
nos convenit,quia fas esse nulli suppeditat quidquam
prasler illa qu» memorabilis decrevil forma censere.
XX. Be eriminotis ut ad cterum non promoveantur.
Coroperimns etiam horrendis quibusdam criminl-
bus iiiiplicatos, tota discretione submota , non solum
de faciis airocibus necessariam poenitudinem non ha-
bere, sed nec aliqna correctione peniius succedente
ad divinum minii^teriuro honoremque conteiidere '^ :
noniiullos autem in ipsis ordinibus constitotos gra- ^jj„^iun, ^n, gg^ ^„1,,, humanas fragililaiis genepa-
vilms delinquenies facinoribus non repelli, cum et t. ^^,,»„„^853 liceniia,alia debetesse viia diTinaram
Apostoius dicat nemini clto manus imponendas, ne- ^^^^^^ servitio dedicMta.
probatamque poenitentiam omniiio non recipi ;
bis certe Tiaiicum de bccuIo transeuDtibas, si taiueu
pcBnitoerint, non negari.
XXIII. Qitod vidum^ vt tupra dietum ett^ non 9e!eniur^
ted ti ^ofestam coniinenliam propotito mttiaCo c$d*
caoerint^ ipsa pro te tationem Domino reddant.
Nam viduis sub nnlla benedictione velandis sope-
rius laie , sufncienterqiie praediiirous. Quae si pro«
pria voluntaie professam pristini conjugii caatiiaiem
mutabili mente calcaveriiit, periculi earum iniererit,
qu:ili Deum debeant satisfaclioiie placare, qiiia ju\ia
Apostoluin primam filem irriiam fereruiiL S cul
enim, si se forsitan conlinere non poterani, secim-
dura Apostolum, nuilaienus niibcre vitabantur; sic
^ habiia secuin delib^raiione promissam Deo pudicitiae
fidem dehent cusiodire. Nos autem talibos Dulium
laqueuro debemus injcere, sed solas adhortatiou<^
f rxmii sempiierni, poenasque proponere divini jtuli-
cii, ut et nostra sit absohita conscientia, et iUaniin
pro 80 Deo raiionem reddat intentio« Cavendtim eai
qnippe quod de earum morihus aclibusque beaius
Pautus testalur aposiolus : quod plenius eipouere
pr.Tterimus, ne sexus instabilis non tam dcterreri
quam admoneri videatur.
XXIV. Quod tecunda conjngia taecularibu» non negen^
<ttr, ^ttt^tts tamen ad clerum miniHie venire conee^
dititr.
Serundas nuptias sicul ssBColaribus inire conredf-
tor, ita pnst eas nuUosad clericalcm simiur venhe
que commitnicanduro peccaiis alienis : et loajoruni
Tcneranda constituta pronuntient bujusmodi etiam
•iforte subrepseriiit, tam qui ante peccaverunt de^
tectos oporiere repelli, qoam sacras professionis obii-
tos praevaricatoresque sancti propositi procttl dubio
aubmovendos.
XXI. Quod d^oniaeit, aliitque pattionibut irretitit
ministeria tacra traclare non liceat.
Usque adeo sane coroperimus illiciia quaeque pro-
riMnpere, ut dasmoniacis similibusque passionibus
irretitis ministeria sacrosancla tractare tribuatur.
Quibus si in hoc opere posiiis aliquid propriae neces-
siuiii 134 occurrat, quis de sua fidelium saluiecon
XXV. (Jt si quit tuseeperit Eceiesim propriee deueru^
rem^ et aligua provexerit dignitate^ tubjaceai uemtem*
tim quam canonet prasfixerunt.
Qiiisquis propriae desertor Ccciesiae nullis exsiaD»
tibus causis ad aliam puiaverit transeumlom, lenie-
reque susceptiis fuerit et promotus, reverefidorum
canonum vel ipse, vel receptor ejus atqne pniveetor
constituia non fugiet, quae de bujuscemodi praesuiu-
ptoribus prxttxere servanda.
XXVf . De laicis vet monachit^ qui per pnmium ordi'
nantur, ui danUm et acdpientem SimoHfi magi err-
men involvat.
De inonacbis vero , laicisque in prima eopies'os
OiMiiia ^^«^ wv*"" •-•I ■^— —^
fidat, ubi ministros ipsos curationis humanae tanto D praeceptionis hujus parie digestom est, qu£ vel qua-
perspexerit calamiiaie vexari? Atque ideo necessario
reinovendi sunt, ne quibuslibet scandalum generetur
infirmis, pro quibus Christus est mortuus. Postremo
si corpore sauciatum foriassis, aut debilem nequa-
quaiii saucia coiitiiigere lex divina permisil , quanlo
magis doni coelestis dispensatores esse non convenlt,
quod est deterius, roenleperculsos?
XXII. Qiiorf hi^ qui te sacris virglnibus sociant et foB-
dera incem commiscenty communicare non possiut^
nisi publieam poemtentiam gesterint,
Vifgioibiis auiem sacris temere se qaosdam sociare
cognovimus, et poat dtcatuni Deo propositnm incesta
ficdcra sacrilegaqne miscere. Qnns prolinos a>quum
* Ei r^^Uquis, praeler Alv., in quo, eenscendere*
tenus pro rerom temporumque necessitaie
sint, vel quemadmodum, obi nullius nec^sitaiis in-
teresse probabitor, non nisi vetus instiiniio deli^t
cuslodiri. Quos vero constilerit Indignos meriiis sn-
cram mercatos esse preiio digniiaiem , convictns
oporiet aiceri, non sine periculo facinus tale paimn-
tes : qtiia dantcin pariter accipi^ffiemque dainiiatio
Siraonis, quam sacra lectlo testaiur, involvil.
XXVII. Ut nutla basiHca sub defunctorum cansiruttm
nomine dedieetur,
De locorom consecraiione sanctorum qaaniTis mk
perius striciim fucrit comprehensum, nobis quoqi e
patefaclom est quod absquc praKrepto scdia eposiult-
8 5 ENSTOLiB DECRRTALES. — GELASII PAPiE 8%
ca; nonnuHi fadss cccleftias Tel oratom sacrare prae- A ^**^u(n ^vid mereaniiir «spiciant , codi exaeeriliiti
suinant. iloc sumus lamen indicio deiMftabiUore per-
mnti» quotl iii quocunque iiomine defaBctonim, et
quaiiluni dicilur, nec onnino ficleiium, construclio-
nes aedificaias sacris professionibus audacler insli-
luere memorantur. Qii» qaoniam lam acerba, lani
dura siint, ut eadem vix noster ferre posslt audiius ;
si vere Cliristianitaiis affectus in illis certus el fixus
est, et districtius isla quaeranlur et a quibus fuerint
gcsta prodantur : quoniam sicut lalenlibus in Itac
alrocitaie noniinibus n<m exstat in quem sententia
debita tiroreraiur, iia cum munifestis fuerit documen-
tis expositus quem scelcris lanti poscit 135 imiua-
nitas, non vilabit ullalenos ultinnein.
XXYIII. De [eminh^ nt $ttcris aliaribui non minhtrent^
studio sectenlur adversa, £t qiiasi opgis Iwc regala
sity qua Ecclesiae debeant gubernari, si quidquid est
ecclesiasticis inimicum regnlis perpetratur, cum etsl
cognilos habuit canones unusquisque pontificum ib'
lemerata debuerit tenere eustodia. Et si fersiun oe*
sciebat, consuFcre fidenter oportuerit, quo inaglt
excusatio nulla sticrurrit ignorantibus, quia nescieiis
proposnil servare qnod noverat, uec ignorans cura*
vit nosse quod gereret
XXIX. De reditibut • ecclesuB vel oblalione fidelinm^
ui quatuer porliones fieri debeant.
Quatiiorautt;m tam de rediin, quam de oblaiione
fldelium, prout cujiisiihet ecclesi.-e faculias admittit,
sicut duilum raiionabiliter est decretiim, convenil
vel aliquid ex his.qufc virorum tuntofficiis deputata, ^ (leri poriiones : quarum sit una ponliflcis, allera cle-
prwsumant,
Nibilominus impatienier audivimiis tantum divina-
rum rerum subiisse despectuui, nt feminai sacrisal-
taribiis ministrare firmeniur : cunctaqiie, qiise non
nisi f irorunt famulatui depuiata sunt, scxiim, cui non
competil, exbibere : nisi quod oinnium deliclorom,
quae siiigillatim perslrinximuSf noxa omnis, reatns
omnis, et crimen eos respicit sacerdotes, qni vel isia
eoinmtttunt, vel commiitentes minime publicantlo
pravis excessibus favere significant : si tainen sacer-
dotum jam sint vocabulo nuncupandi, qui delegalum
slbi religionis officium sic prosiernere raoliuntur, ut
in perversa quxque, profanaque declives siiie ullo
respectu regulae Cbrisiian.ne praecipilia funesta se-
ricorum, panperum teriia, qoariafabricis applicanda*
Dd quibiis, sicut sacerdotis Inlereril iniegram miol«
stris ecclesias memoratam dependere quantititera^
sic clericus ulira delegatam sibi summam nibil iQ«
solenter uoverit eipctendum. Ea fero, qu» eccle*
siasticis sedificiis attributa sunt buic operi veraciter
pr.erogata , locoram doccat instauratio manifesia
sanciorum : quia nefus cst si sacris sdibns desiiiotif
in lucrum suum pracsul impendia bis designata coih
yertat. Ipsam nihilominus adscriptam panpeiibus
portionem, quamvis divinis raiionibns se dispensasie
moiisiraturus esse videatur, tauien juxta qood srri-
ptum est : {/( videant opera nostra bona, et gtorificetn
Patrem qui esl in caiis, oportet etiain pra^senti tesiifi-
cicntur. Curaque scripium si i : Ifintma qui «P^rnii C caiione pradicari, ct bonae fam» praeconiis nonlaceri
poai/altm decidit^ quid esl dc talibiis «xsiimanduin
qui, immensis ac multiplicibiis praviiatum molibus
occopali, ingentem ruinain muilimodis impulsioni-
bus ediderunt, quae non solumlpsos Tideatur obruere,
seci el Ecclesiis universis mortiferam, si non sanen-
liir, inferre perniciem? Nec ambigant qui haec ausi
iUDl exercere, sed etiam qui hacteniis cognita silue-
riifil* sub honoris proprii jacere dispendio, si non
qiianla possunt celeritate fesiinent ut letlialia Tulnera
competenti roedicina sanentur. Quo enim more te-
neant jura pontificum qui poniificalibus excubiis ea-
laiaus injuncta dissimulant, ut contraria domui Dei,
cui praesident, potiiis operentur ? Qui quantum apud
Deuvn possent, si non nisi conTcnientia procurarent,
« In reliqois, praeter AIv., hcereditatibus.
X XX. Ut episcopus^ presbyter et diaeonus^ qui eontra hmc
cdnstilula (ecerit sui honoris periculum sii iubiturus.
Qaapropter nec clericorum quispiam se bujus of-
fensae futurum confidat iminunem, si in bis, quae sa*
lubriter sequendadeproiffpsimus, siveepiscopum, sea
presbyterum, sive diaconum viderit excedentem»
non protinus ad attres nostr^s deferre curaveril, pro«
bationibus duntaxat competenler exhibitis, ut trani*
gressoris ultio fiat, et caeteris inlerdiclio delinquendi.
Sic vero modis omnibus eril unusqnisque pontificuro
ordinis et benoris elisor, si cuiquam clericorom Tct
ecclesiae toiiiis anditui Ikec pulaverit suppriinenda*
Dalum V Idus Martias, Asterio et Pr9esidio*> wis cla-
rissimis consulibus.
^ ^ Ex reliquis, praeter Alv., in quo, Preiieno.
LXXXIII
EPISTOLA EJUSDEM PAPiB GELASII AD SIClLIENSIiS EPISCOPOS.
Gelasius Komanae Ecclesiae episcopus dilectissimis
et in Cbristi cbaritate una meeum coniiexis fratribus
episcopis qui in Sicilia sunt constituti.
230 I. De bene gerendis rebus Eceletim ab epiicopi*,
Praesulum nostrornm auctoritas emanavil, nt fa-
^nliates Ecclesiae episcopi ad regendum babeant po-
lesiaitem, ita lamen ut yidnarum pupillornmque atqoc
psftup^rum, nec non et clericoniin stipendia distri-
bctere dcbeaiit. Iloc eis statuiinas dari quod bactenus
decretuin est : rcliquum sibi episcopi vindicent, nt^
siciit antea diximus, perogrinorum atqoe captlYoram
largitores esse possint.
II. De tricennali prwtcripllone.
Illud etiam adnecti placuil, ot sl, qnod absfl, fi-
culiatos Ecclesix, nec non el diceceses qiiasabati-
quibus possideniur episcopis, jure sibi ttndicenl qmHl
tricennalis lcx concltisit, quia et filiorom nostroruiD
d*'7 COLLECTIO CANONUM S. 1S1D0U0 IIISPaL. ASCRIPTA. »8
principiim lla emaiiaviiauctoriias, ul ulira triginu aa- A exclndU. Daiitro Iduum Naiarum» Aaierio e( Prarsiu.o
1108 nulli liceat pro eo appclliirc quod Ipgiim tempus viris clarissimis consulibus.
LXXXIV
EPISTOLA PAP-E ANASTASII URBIS ROM.E
AD IMPCRATOREM ANASTASIUM
Pro pace Ecclesiarum missa.
Glnriosissiino ei clpmentissimo lilio Anaslasio Au-
gusto Anastisius episcopus.
Cxonlium poniiflcatus mei, primlius ohlaU popu-
lis pacc, pronuntio : conseqoenter pro (ide catho-
lica liuinilis
inum mihi
quf»d consonanlia in me augn8ti*>simi nominis tni non
dnhiuni 137 pra*.stat auxiliuin. nt sicot praeceisum
\ucabuliiin pieiaiis tuae per universas geutes toto
orbe praernl);ei, iia per miiiisterium ineae linmilitatis«
sicul semper est, sedes beaiissimi Petri in universali
Ecctesia assignatum sihi a Domino Deo teneal piin-
eitiaium. Nec propter unum mortuum diutius lunica
illa Salvatoris, desuper contexta per totnm« mal»
sortispatiatur ineertum, qu» sola in discissionem pro
llrmitaie sui venire non potuit, aereniiate tua praeci-
pne rempiiblicam gubernante : cui etiam in privata
viia lantuin f^incera! religionis sludium fuit, ui (sicut
fiinia cerii^sinia celebravit ) nemo niagis vel iuter
re tperuit frairem tuum ? Omnet enim Uabimus an^
iribunal Dei, Scriptum est enim : Vivo ego^ dicit Doini-
nus, quoniam mihi flectetur omne §enu, et cmnit iinm
gua confitebitur Deo* llaqiie niiusqnisqtie noslniiu
lilis pietati luas precator occurro, in qiio pri- pro se raiioinMn reddet Deo. Non ergoamplios invi-
ihi divinum favorein propinqiiasse conlido, cem jndicenius, aed boc judicate magis ne ponaiis
offeiidiculum. Monet igiiur beaius Apostolus, ne d*;
bis nobis pracsumamus judicium, de quibua neoM
potest verius vel melius judirare quam Dt us, nec io
boc sibi quispiaiii temerarios ausus usurpet, et prop-
ter hoc pax atque uuitas EcclesiaB dissipeiur. Nam
ct in Regnorum libro dicilur : Pion quomodo videi
Deutf homo videt ; quia homo videt in facie^ Dius au-
tem videt in corde, llein in Paralipomenoii libro pri-
III 0 : Et nunc, o Salomon^ tcito Deum patrum tmornm^
et tervi illi in corde perfecto et in anima volente, qho^
niam omnia corda tcrutatur Dominus^ et omnt.n rogi-
tationem novit. Item iii Czerbiel : Nac dicit Domittus :
Sic (/ixtifis, domus hrael^ et cogitationet tpritus v<*-
pr^oipuos-sacerdoies praifixas a sauciis Palribiis re- r ^tri novi ego. Undc ct de Oomino jiidire diciiur \n
gulas Ccclesiae cuslodisse dicniur : quod * sancium
ciuiliuin cum inajesiate iinperii crevisse confid mus.
I. Qttod pro Christo fungatur legatione dum pro pace
precatuir Ecclesia,
Legatione itaqtie fungimur pro Chrislo, ne eos
propler offensionem vel scandalum paiiamini publi-
ce nominari, qiiorum inerita vel actus illi judici la-
lere non po«sunt, in cnjus jam sunt judicio consti-
tuii. Nec illic se potest interserere in corpore inor-
lali adhuc lemeraiia praetiumptio, in quo non solum
conressio facil aperta merila singulorum, sed etiam
silentii ipsius non polest latere secreium. Nnmque
et praedccessor iioster papa Feifx, et etiam Acacius
illic procul dubio suni, ubi unusquisque sub tanto
judice nou poiest perdere sui meriii qualitatem.
II. Quod non sit temere judicandum de hit qui jam
ad Dominnm migraverunt,
liaque monenie iios bealidSiino Paulo apostolo,
ne quod sit in hoc offendiculum in Ccclesia, duni,
quod facere non possurous, de his qui jam iransie-
ruut Judicare conemur, observandum esse Iranquil-
liias lua cogiioscatv Ait enim de bis qui de rebus
ad Doiiiinum soluin pertineniibus jiidicare pracsii-
niuni : Piemo enm nottrum tibi vivit^ et nemo tibi
moritur ; tive enim rtvimui, Domino vivimut ; i>ve
morimur, Domino morimur. Sive ergo vivimut^ tive
morimur, Domini tumut. In hoc enim Cltrittut retur-
rexfi a moriufi, ut et vivorum et mortuorum domine»
\ur. Tu autem quid judicat fratrem tuum f aut tu qua'
Cvangelio : Scient auiem Jettu cogitationet eorum^
dixit : Quid cogitatit mala in cordibnt vestrit ?
III. Ut speciaiiter in Ecclesia nomen taceatur AcacH^
Prcaniiir itaque clc.ientiam vestrain ut speciJili-
lcr noiiien taceatur Acacii ; inuiium eniin scanda*
lum vel offeudiculum Ccclesia: concitavit. Speciali
appeilaiione taceaiur, cum, sicut diximus, In gene-
raliiate sacerdotuin uniusciijusque inerituiii illum
jtidiccin latere non possit, quid cuique iribuendiiiii
sit pro a^stimaia dispensatione nieriiorum, cui soli
cogiiationes quoque inanifeslx suiii. Quantoa vero
excessus alqiie praBsumptiuiies habuerit Acacius, tic
clemunliai tuae pcr singula siiggererc foiias^e videa-
liir onerosuni, Crescoiiio vel etiatn Genuuno fniri-
1) bus et coepiscopis uieis, qiios misimus ad serenita-
leni tuam, de caiisis singulis Acacii, qualis fueril,
iiistruclionem plenissimam dedimus, clementis ve-
strae specialiier reccnsendam, si hoc pietaii toae pla-
cuerit curiosius indagare ; iie in aliqno auggeaUoni
nosiro veritas defuisse videatur, ut pro diviua sa-
pieiiiia vesira pf^rspicue videre possitis non superbia
vel elatione sedis apostolicai in Acaciom tilem pro-
cessisse sententiam, sed facinoribus certis, quan utn
no8 extra illud judicium qood solum lalll nou poiest
xstimemus, ido magis diviniiatis, exioriam.
IV. Quod magnopere contentio sit cavenda,
Nos veio buiniliier fupplicanies controversiaiu
138 ^^ Ccclcsia remanere nolumus» cuin ni;*gis vi«
• Cx omiiibus, prxicr Alv.» in quo legitur, quoniam ttud^um.
m
ftmtOLifi DSCIieTALBS. — STNMACIIl ?X?M.
S1«
tMdft oMMevlM siw tteoi ditiiiir ia PMferblto : A p«r elMMlhMiani ifw smc tftMfM «Mi^l.tMar
Mmui 9tl mdmami Amcmh tiuil& pmih Imtimb m
Hngat.
Nam 8«€Uii<liiin Ecclei»i» cailiolie» consvetadioeoi
sacratissimum sereoilatis tn» pectiis agnoscar, quod
nullum de liis Tel quos bapiizavit Acacius, ¥01 quos
sacerdotes sive levitas sectmdum danones ordina? it»
ulla 60S ex nomine Acacii portio Ixsionis aitingat,
quo forsitaii per iniquum tradiia sacramenti graliJi
minus flrma ▼ideaiur. Nam et kiptisma, quod pro-
cul stt ab CccleflSa, slve ab aduHero Tel a fure fue-
rit daium, ad perclpientem munus perTenit illibt-
lum : quia toz illa qua sonuit per columbaui, oin-
ReA maculam humann polfutionis eicludit, qua de»
MNtao», firmegk mmeiim* Nm» ei ApostQliM «I Co^
rtaikioa : Cmm «rmi stin in/m «M «iiM/«(NMtet m con^^
Umi^nt^ nmmg tmnmlm §mk m mm^mimn AemliMOi
mmbmlmk ? heii» ad Piiilippeiists : Si fiio m^ emk^
$Mmmhi Ckrufm, d qka aihmum ekmntmh, m ^
iOKiif oa ipinina, si fni «iiom, «i* iiifamfMiiffa, llH|ifffif
fmufiwii mffWN, m id ij^mm^imKlm mtmti eamdim
thmiimem habeulee^ oiAi/ per cettiemionem neqne pm
imanem qlmiam^ mU in knmilMtate mentii inelcem «i-
ftmanrffs JtMmeli>sts fujtffnorfff , ii<m tii fva m§nii$
reepidenim^ ted aliornm»
V. Vl AiemOidrmei imperai&r admoneai ad fidem stti*
effrom ffi porffm redire eatholicam.
lloc lamen pntfcipiie iii^imio sereniUli HiaD« glb- ' eUiraiur ac diciiur : If ic eH qui bepHxat in Sphritn
riosissiine et cleiiieuiissiuie Oli Auguste« ut cnm cau*
S9 Aleiandrlnorum paturrint piissimis auribus ve-
stris, ad sincertm et catliolicam fideiu eos auciori-
tate« lapieniia, divinlsipie vosiris moniiis redlre fa-
claiis. Nam quid tenendum sit in religione catbolica
ftccundum definita Patnim et prasdicaiionem emninni
sacerdoium qnl In Ccclesia floruertnr, si hoc quo-
qoe prarceperitis, scieutibus in memoriam iransmil-
ieiido neiiovaViimQSt Ignnrnniibos mf diBcendnm pro
cnflieio nosirae Instrocriotifs oCTereimis/ttt nuiraeitrsf
bfhc higenionim jactaniia tef pratitts audlttur.
Vl. A^moMfflitr impermor nt conttitntit apoitolicee fs-
dif obtemperei.
fuitc/o fff igne. Nam sl visibllis solis istius radii, cum
per loca rostidissimt franSeont, nulla contacius In-
qiiinatiooe maciilantur, muHo magis iUius, qol Is-
titm vi>ibileui fecii, vinus nulla minisiri indigniftrer
coniingirur. Nam et Judas cum ftierit sacrilegus a1-
que fiir, quidquid egit inidr apostolos pro dignitati^
commrsst, beiieficia per Indlgoom data miHa ex bot
detrfmenla senserunt, declarante bcic ipsum I)bmiii0
inanirestlssima voce : Scribct^ ioqbir, et Pharismi sm-
percatedram Moyvi tedent : qem diennt^ faciu ; qam
antem fadnnt, noliu facere ; dicnnt enim^ ei non fa-
cmMi. Quidiioid ergo ad bomlnum profiscium quilibet
i» Eccletit minisier pro oflicio soo videtur operarir
Iltud Tero peculiarius pro amore ImpcrK vestri et p »^ *^« «^*^^^ '»i^'««^ dltiniuiii effeciu, Ua
..i.„d!n*. nu» i^ncpnni DAl«rU r^andm nrn .nn- ^ »**^ ^ 138 q»e« <'«»ristllS loquitur, PtuloS tfllr-
mtl : fifo pianiam^ Apotio rigmt^ eed Deta incremen^
iMttitudine, qu9 consequi poierit regnom, pro apo-
stollco onicio praidicamus, ui, sicut decet el sanclus
Spiritus dicil * , monilis nostris obedieniia prxbea-
lur, 01 bona oriniia vestram rempubticam consequan-
lor, sicttl in Eiodo promitlilur : Si andierii vocem
Domini Dd ItJ, et qwe placent ei fecerii coram tpfo,
et obedierii prasceptii ff^'«f, et cuitodierii omnemjuiti'
tiam ejui^ omneiri infirmitatem^ quam importavi ^ggp'
tile^ non imporfabo in te. Bgo enim tnm Dominm^ qm
gabmm fado te. Zx, illic iiornm tuba poteniissima ca-
niior : £1 nvnff, t.rael^ quld Dawwnue tun% poktulat a
ta aiiud quam ut timeai Dominum Deum tuum^ et nm-
bnieM OMtMfft viof e/Hf , rf diligai enm^ et terviai Domi-
tiO Deo tuo extoio corde tuo, ei ex tota anima iMa, cu»
inm dediL itaque neque qui piantal eU aHquid^ neq^e
qedri^^ eed qni incremontnm dai Dnue* A Deo tu-
tem Don qoasrilur quit vel qnalit pvaMlicel, ot invi-
dtt eliam beiia Gbristoro. praedicar» coofinoei : <|uo
ntlo ditbolo» i^ dectplut> esiy et hoc ipso prarci-
piitre non detioii,
Vtll. Qoo4 maH bana wMmrmido M imitnmmod»i
tttcfftni, net Ecctemm eacramenta commncmlenL
Idan trgo e( hieffnjosrnomto dieimotette reHcm:*
dmm^ nkato hnna mililsiraiido, stbr looiom noenit :
fmm InvioltUle ttcraneolWD, qood pct ilhRO daiuni
osi tiiit, perreetionem toas vinutis oblionii. Qood si
utodire prffcepta Domini Dei tui^ et juuitioi ejui^ qnai D est ttiqoorum in- ttinuinr so exieadont torioto tiitpi-
ego mando tibi f Hfec me suiigerentem rrequentius non
S|iernal pietts tua, aiite oculos tuos habens Domini in
Evaiigelio terht : Qui audit vof , me andit^ et qtu voi
apermt^ me ipemit^ et qui me ipernitj ipernii eum qui
me mifif. Mam et Apostoliis concinens [Grr., ac-
crneiis] Stlvaiori nottro, Ha- hMpittur: Qaupropfer
qme ha!C ipemit non hominem eed Deum spemii^ |ttfr
il^fffl Sitirttont. sMum fancliNR ia nobie^ Peelus clc-
iiieniia vestrae Sfcrarium est publicac feliciialis, ul
l>er instanilam Tetiram , quain *> velul vicarium
prarsldere jossit lir lerris, evingelicif aposiotieis-
que prme|itl8 ooo dora soperbit resisbiiur, sed
« Ex Bibl. Reg. In reliquis, dieaf Forie» diciat^ ul
In cxcosis.
PATR6L. LXXKIT.
cio, ut imtgioeniur |ift>hno 0 pt|Hi Feiiee jodiein'
postct i nem ctciter in saeraioeMiS', qom Aeadiit
usurpavii, egisse, ac perirtde eois meluere, qui i:el in
aYnsecratlonibus, td In bapiismaie nrfsterfa fradiu
soscepermit, ne mia iieiielcia divlna videantur;
mcminerim in hac qooque parie similiter iraciainm
pmefalere superioremy quia non sine osorpato oo-
mine sacerdutii a.^jodicaius bocegit: io qoo virtu-
tem snam obiinentibus niysteriis, in boc quoqne aliit
rca sibi |>moiia non nocuic. Nam ad illuin peptfnuii
quod luba D«vidica caiiifur : FffrOMlfamfftt i^ffaf rmr^
fMafiaM capita umedearam taomm^ vrnitem eapiUi
^ Cx Ger. In rcliquis, ^Mffm.
'26
7jiI
COLLECTIO CANONUM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA.
79i
diiiein imperilorum, cimi si eiiam sub signiflcaiione A inrobnoxii, ac dcinceps nibil quod coiitra JiscipHnam
unttsqiiisqae aui nominis lecum pariier relulissei, et
aubscriptiones proprias fi atres singuli conimodassent,
dileciionem tanien tuain rei de qua displicet sumina
tiingebat, quia pro loco et lionore libi debito caeieri
ssicerdotes docendi fuerani, ntin sequendi. (jiide,
ticutgeneralibus litieris indicavi, Irenirusad propriam
reveriatur Ecclesiamt et Barcinonensibus de auo
clero prolinus consecretur antlsies, cui tanien statuia
caiionum ei aposiolica praecepia coiicordeiit. Et licet
iii qui praeter noiiiiam aique cobsensum tuae dilec-
tionis ordiiiaii suni sacerdotes ciiin suis debuerunt
audoribus subiuoveri ne quid tamen in lanta iieces-
sitate deceniamus auslerum, eos qiii episcopi racli
sunt ita volunins pennanere, si apostolicis praeceptio-
iiibus et siartuiis sanciorum Patruin iion rept-rian- B
ecclesiasiicatn ▼eniat, sicut liacteuus factuin est, pcr-
pelretur. Tu.-e sollicitudiiiis est, fraier cbarissinie,
debitam tibi auctoritatein tueri, etilliciiis non soluni-
nioda non prxbere .assensum, sed etiam cniicia qua»
rontra regulam lieri repereris coercere, atqne aiito
omiiia, quod sola humanitate deceruimus, Ireiijeiiiu
ad Ecclesiam suam redire competle : ad qiiam sponte
potlus reuieare debebit, si sacerdotalicousortio luts*
luit separari. Nec unius Ecclesix du» esse perniittau«
tur antistites, quod opporluniiis siib prasdicti subdia-
cotii lieri dclcgainus instaniia, quem ciiain pru coih
servandi Ecclcsii: disciplina coinuieare ad Itispauiaa
disposiiionis noiitra; fecit auctori as. Deua te i.iColu-
Ufcni custodiat, fialer cliarissiwe.
LXXVII
DECRETA PAPjE SlMPLICll
DIRECTA AD ZENONEM HiSPALENSEM EPiSCOPUM*
De commisia vice apostolicm sedis
lliIectis«inio fratri Zenoni Simplicius.
Pluriinoruni relatu comperimus dilectionem tuam
fervore Spiritiis sancti ita te navls ecclesiasticae gu-
liernatorem existere, ut naurragii deirinienium Deo
aoctore non fentiat. Talilms idcirco g!oriantea indi-
ciJs congruiim duciintis vicaria sedis nosrap te aucto-
r^tite fulciri, ciijus yigore munitus apostolicaa ioslltii-
tionis decreta, vel sanctorum terroinos Patrum nullo
iiiodo iranscendi pcrinittas ; qiioniam digoa bonoria
reinuneratione cumulandus est, per qucm in bis re-
gionibus divinus crescere innoluit eultus. Deus te iu-
Ctilomem custodiai, frater charixsime
LXXVllI
EPISTOLA ACACII EPISCOPI CONSTANTINQPOLITANI
AD SIMPLICIUM EPISCOPUM UUBIS ROMifi.
Domiuo saitcto Patri arckiepi&copo Simplicio A- C Petrua iioctis eiistens fllias ei openim diei luceu-
lium alienus apparenft, omnino tenebras ad latroci-
cacius.
125 Sollicitudinem omnium Ecclesiarom aecon-
diiiii Apoatolum circumferentea noa indesinenter
hortamini , quamvis sponle Tigtlantes ac pra^cunen-
les, et vos divinum aelom aolito deinonstralis, statum
AIexa!idrin:K Ecclesi.e cerUus requirentes, ut pro pa-
lernis canonibus suscipiatis labore piissimo slillanles
hudore pro his, fcicut semper est approbatum. Sed
Christos Deus noster, qui diligentihuH se in itonnin
coopemtur, noatris cogitationibus insidens, ut unam
nobis iii bis mentem atque eaindem pro gloria sua
esse cognoscens, omnem vicloriam ipae perfecit,
cotisortes nos cum tranquillissimo principe faciens,
et Tiiniitheum quidem dccesa^iretn spirantem procei-
niuro peragendum i noisruas eariitn cuoperaior iuvtf-
niens media nocte , adhuc jacente cadavere iliins
qui paiernnscanones subverieral iu^epulto, subrepsit
in sedein, sicut ip«e arbitratus est, iino ei solu prae-
aente 6t eo qui con$(*rs ipsius insistebat Insafitac,
ita ut propler hoc m;«joribus suppltciis subderelur ;
nec quod sporaliai eflTecium e^i. Sed ille quidetn de
se ex parte vel iuiniiiia judicans nusquani peQiiua
oninino coinparuit. Tiinotheua autem paternorom
custda canonuin, qui Davidicae mausuetudinis exem-
plo sobditur, et Jisque iii fliiem paiiens , atquc poie-
siali propriae restiiutus a Christu,- propria? sedis bo«
nore Ixtaiur, et spiritiialiuin filiorum voces accipiens
las ei ecclesiaaticaiu tmnquilliiaiem , sicut apparuil, D graiiam curaiionis «x^pectai roultiplicato in se honore
roNiurl>antem vitae sublraiit humanae, dicens ei :
Tace ei obmufesce. Pcirum quoqne, qui ab Alexan-
dri:i inorc siniili procclla! sunexeral, dissipavil, at-
i|ue in aternam fogain , saiiclo Spiritu flanie, con-
vertit uniiin es his qui oliui fuerant et ante duiniiaii.
Sirut ciiim iii nostris arcliiviis inTenlnin esl, et de
veslris scriniis» ai dignamini requirere^ poieritis
rgnosccre, qti» de eodeni subsecuta ab Alexandrino
('p'^C'>j»o ad Romain ad altcrutrutn sint relaln. Qui
a Chrisio principe sacerdotum, propter quem et l<»-
lerantiae cnronain sibimet religavit. Altentius igltur
oret veslra beatitodo pro Cbristiautssimo Itnperatore,
et pro nobis ipsis ; nibii enira praetermittitor eonitu
qiias ad custodiam ecclestasticae respiciuni disciplhia?.
Utiiversam fraternitatem quasvobiscutneatinChrisio,
cgo ei qui mecum sunt salutaiuus ; et alia maao : In
Domitio ora pro nobis, justlssiroe patcr.
VJl
EPISTOLif: nECHETALeS. — FKLICIS PAPiC.
Tk
LXXIX
EPISTOLA FKLICIS AD EPISCOPOS PER SICILIAM.
fHfeclissimis fratriUus universis episcopis per Si- A ^L ^^ preibyleri$ vel diaconibtti qui in iapsum hare-
ciliam consiiuitis Felix in Domino saluiem.
126 Qtiaiilur in Africanis regioiiibus aslulia dia-
boii sxYierii in populuni Cbrislianum, aique in id
luulliplici deceplioiie proruperil, uK non niodo vul-
giis incautum, seU ipsos quoque in morlis profunda
deiuersetit sacerdotcs, uuilus non orbis ingemuit,
DMIa lerra nescivit. Unde in grandi inoerore posiii
itiiisiinularc noo possu i us pereuntium alqne a nobis
exigendaruni discriroen animarain : quapropier com*
fieiens atlliiben'da est talibus medela Tulneribusi, ne
iinmatura cur^indi facilitas morlifera captis p<'Stc ni-
Ifil prosit, sed segnius irsiciata pernicies reaium non
It^itimac curaiioBis iovolvat pariler saucios et niC'
dcules.
ticorum $eu buptiimati dedernnt,
Ui ergo ab Ecclesias summitaiibus liiclioeinif9, eos
quos epi&copos, presbyieros, vel diacoiios fuisse
consliierit, et seu opiantes fursitan, seu coactos la*
vacri illius onici saloiarisqne claroerit fecisce j-tctti-
rani, et Cbristumy quem non solum dono regenera*
lioiiis, veruin eiiam gratia perceptilionorisindueranty
exiiisse, com constet iiemliieni ad secundam tinc*
ti«nem venire poiuisse, insi se palam Cbristianutn
negaverit, et professus fnerii esse Paganum ; quiKl
cuin generaliter sit inomnibus exsecrandom, multo
inngis in episcopis, presbyieris et diaconibus audito
faltein dictuque probatur borrendum : sed quia idrin
Dominus aique Salvator clemenlissimus est, et ne-
L De hi$ qm rebaptitati dolnerunf, et po$tea peenitere ^ »»'"«'" vult|.erirc, osqiie adeiitus l^Tfuidiem cuiu
nfluerunt.
fmprimis itaqne venienlis ad vos et remediom
fiostulantis sollicite discuiienda e>t irofessio ct per-
84Hia decepii, ut medela possit congruens exbiberi,
et qui saiisfaciurus Deo ler poKniteniiaiu rcbapiiia-
luin se legiiiroe doluerii, utruin ad boc facinus coii-
«tirreril an impulsos acccsserit, requiratur, sciens
qnod se decipiat ipse qui falllt, nih Ique per iios-
traiii fjciliiatein iribunalis Cxcelsi judiiio derogari,
cui il!a sunt rata, quae pia, qii» vera, qux jusia
biint ; ei aliter necessitatis, aliter iractanda est ratio
volontatis. Deterior est autcm causa illiiis, qui forte
pretio solliciiatus est, ot perirel. Nibil eoiin inten-
tatoiD reliqoit iuiniicus, col ne de sua liceat gaodere
ptcniieiiiia, si resipisciini, jacere conveniet : nec ora-
lioni iion inodo Odeliuin, scd nec caiecbuinenoroin
quidein omnimodis inleresse, quibus comniiinio
la ca in luorte redhibeiida est. Qiiain rem diligeiitius
oxplorare vel facere probaiissimi sacerdotis cura de-
bebii.
III. De hi$ qui $e rebaptitandoe impie dedemnt.
De clericis aulem ei inonachis vel puellis Dei ant
Fxcularibus servari prascipiiiius htinc lenorem, quem
Mcsna syuodus circa eos qui lapsi sunt vel ruerunt
servandum esse consiltoit : ot seilicet qni noUa iie-
cessitaie, oollos rei timore aique periculo, se, ot re-
bapiizarentur impie dederuiii, si tainen eos ex corde
poeniteat, iribus annis inier audientes siiit; septein
ciptura, soccurrendum est irrelitis, et conterendiis ^ auiem annis sobjaceant inter pceniientes, inanibus
est venanlis laqueus, ot infocalom lameniationibus
lapsum tam justiliae moderatione qoam componctione
pietatis ad aolam qoam reliqueiat sii regressus. Nec
|uideat forsiian aut pigeat indiciis jpjuniorum gemi-
tuuinque teinporibus obedire, aut aliis oliservanlias
salobrioris oblemperare prxccpiis, quiabomilibus
«laior gratia, non superbis. Sit ergo ruina sua pro-
liiratiis si qnis in Chrisio lieri quxrit erecius, et per
cliS|iOjilionis nostrae ininisteriuiii, quod vestramse-
qui convenit chariiateui nec alicui fas est velle vei
posse transcendere, causas ejus qui conira apostoli-
cam doclrinam ad iieraiionem se baptismi dedi^ vel
ejus qul aliquibus argumentis excusandum callide
l»roprium putaverit esse consensom, sacerdotali vi-
sacerdoiom, doobos etiam oblationcs modis oninibus
non sinantur olTerre, sed lantummodo popularibus in
oratione socientur nec confundantur Deo colla sub-
niiitere. Qtiod si, ulpote mortales sint, inira meias
pnescripti temporis coeperit vibe flnis urgere, subve-
nieiidum esi imploranii, et seu ab episcopo qui pos-
nitentiam dederit, seu ab illo qui lamen daiam esse
probaverii, aut similiter a presbytero vi:iiicuiD
abennii de saecolo non negeiur.
IV. De hi$ qui per ignorantiam astatie rebaplizati
$unt,
Pueris autom qnibus quod adhuc impubcres snnt
a piieriiaie vocabulum est, seu clericis, sive laicis,
aut etiam similibus puellis, quibus ignoraiitia sufTra-
gore, et buinanilaie traciemtis, ut in eis (ides qu« ^ gaiur aeialis, aliquandiu sub manus iniposiiione de^
uisi est una jam nulla esi, adjuiorlo Domini judicis
ail salulem sine nosirae properationis offensione re-
fKiretur. Quia cum peccaioris a nobis satisfactio pro-
trahitur, non prxier nostram laudem aique laeiitiain
nieiis ejus ad veniam purg.uior invenitur. Ei idi>o
Dieininertiis banc super bis nos babere senUmiiain,
ut servaia discreiione peccantium iiou eadeni cuiicii
iiui lapsi sunt lance pcnscniur, quoniam niajoris
casligaitonis esi exigendus usiira CQi domus D^.Trni
commissa fuerit disciplina.
tcniis reddenda communio est : nec eoruin cxs{.ie«>
ctanda poenitentia quos excipit a coeccliione consura.
Qiiod est a nobis provide constitutuni, ne bi quibus
in lerreni labecontagii plusminuive reslaiad viiani,
diiin adliuc in poenilcntia sunt, poeniionda forie cotii-
niiiiant. Quod si forte anie iirxfiiiitiim poeniteutige
leiupus dcspecius a niedicis, aut evidontibus mortit
prorsus indiciis recepla quijqtiam cominunioiiis gra«
lia convatescit, scrvemns in eo qtiod Nicxni cano-
nci ordinarunt, ut habealur inter illos qui in ora-
Ta COLLECTSe ClNO>»«nii 8. ISIDQRO HISPAL. ASGRIPTA. 79C
lione 8ola coinmunicaiit, donec impleatur spaiiiim AcepU, quoniain dn sno ordine et communlone vMc-
temporis eidem praestitutum. Nec catecliumenos no-
stros, qui 8ub tali proTessione baptizaii sunl, prae-
terimus, quia non est causa dissimitis, sicul iideui
Mucti canones or^inarunt, ejus qui quolibet modo
ClAflatum.quem semei confessusest, adjurarit. Tribus
aiinis inleraudienlessini,etpostea cumcaiecliunienis
liermiitaotur orare per manas impositionem com-
iiiuoioois caibolicae gratiam percepiuri, exceptis sane
lanlummodo episcopis, presbyleris et diacooibusy
quos solo mortis 8u» tempore reconciliandos esse
Jam diximos. Caeteros, id est, seu clericos, sive mo*
uachos, seu iaicos sexus utriusque personas , quo$
viiileniia et pericuiis coaclos itcrationem bapiisma-
tis subiisse constilerit •, vel qui aiiquo comniento
bitur ferre judicium qiiisquis Imc voluerit aiitistiiuin
vel qui non removeril eum quem ex bis ad minisie-
riuin clericale obrepsisse cogtioverit
Vi« De ji<BnUeniibu8 ui ab alm ejnicoDtt non Mtci^
pianlur,
Curandum vero maxime et omni cauiela esi provi-
denJum, ne quis fratrum coepiscoporuinque noslro-
rum, eliam presbyterorum in alieriiis civitaie vol
dioecesi poenitentem, vel sub manu posiium sacer*
dotis, aut eum qui reconciliatum se d-xerir, sine epi-
scopi vel presbyteri tesiimonio ei liiieris, aiitin pa-
rochia presbyteri , ant episcitpi civiiate suscipiaf.
Quod si aliqua dissimulntione neKligiior, culpa langit
eliam clericos, qui locis in quibiis hoc miuMS cora-
Liiius se facinoris piaculo dixeril non teneri, ^ia B lum fuerit commorantur. Ilis iMqiie rlie dispositis
poeniteutiam per irieonium durare decernimus, et
per mauus imposilionem ad socielatem recipi sacra-
menti.
V* De iUii qui ab luereUdt baptizali 'aut rebapttzati
iunlf ut aa eccletianieam militiam non pertingant,
Ulo per omnia custod lo, ne bi unquam qui in
C|ualibet aetate alibi quain in Ecclesia caiholica aut
baptizaii aut rebaplizaii sunt, ad ecclesiasllcam mi-
litiain prorsus permittantur accedere. Quibus saiis
esse del>ei, quod in catholicorura nuinero sunt re*
. * £k reliqiiis, pra:ter Alv., iu quo contigerit.
et ad Ecclesiarum veslrarum notitiain vestra delibe-
ratione perlatis, parere vos convenii, quibus licet ad
animarum reparationem nihil deesse videatur, tamen
si ciii novi aliquid et quod prxterire nos pniuii fue-
rit revelaium, secundum beatum Pauluin aposio-
lum , tacenle priore, fidenler insinuet, 128 ^"i^
Spiritus sanctus ubi vull inspirat, maxime cun
sua traclatur; nec nos pigebit audire, et si qiia* sunl
omissa non arroganter abnuere, sed ralionabtliier
ordiiiare. Deus vos custodiat, ^ dilcctissimi fraires.
b Uibl. Reg., vot incolumet cuttodiat.
LXXX
EMSTOLA EJU8DEH FELIGIS AD ACACIDM GONSTANTINOPOLITANDM EPISCOPDM.
De damnatione ejus quod hoerehcis ausus exttUit communicare
Felix episcopus sanctie Ecclesiae caibolicae urbis G orthodoxos nunc Conslantinopolim venienies deie-
nomtt Acacio.
Muluirum traosgressionura reperiris obnoxius» et
lii venerabilis concilii Nicaeni contumclia saepe ver-
saius alienaruin tibi provinciarum jura teinerarie
vindicasti. Hasreticos et pervasores, atque ab bic-
reticis ordinatos , et quos Ipse damnaveras atque ab
apostolica instilisti sede damnari , non modo domo
tua recipieodos putasti, verum etiam Ecclesiis aliis,
qiiod oec de calliolicis fieri poierat, praesidere fe-
ctsti, aut etiam boooribus quos oon merebaotur
auxisli. Testaiur boc Joaones quem a catholicis
Apameae ooo receptom, piilsumque de Antiocbia
Tyriis praefecisti : et Humerius tunc de diaconio de-
jectus, atque Ghristiani nominis appellatioue priva-
garis affligere, et apocrisiarios ipsius coufovere, aique
anaihemuiizaniem eumdem Peirum ChalcedonensU
decreta conciIii,et violanlem sanctae memori.'e Timo-
thci sepuUuram, sicut ad nos cerllores nunc quoque
nuntii detulerunl, per Mesebum et Vitalem crediJe-
ris excusandum : nec cum laudare desijieres, et
multls efferre pracconiis, ila ut damnationero ipsius
quam anie retuleras veram non fuisse juctares. Tan-
lum autem perseveras in liominis defeo.sione per-
versi, ut quosdam episcopos , nunc v)sro honore ei
cominunione privalos, Vitalem aique Hesenum, quos
ad ejus expulsionem specialiter miserainus, sublatis
chaftis custodiae passus fueris manclpari, et ad pro-
cessionem qu3C tibi cum liaereticis babetur, eiindc
lus, a te etiam io presbyteril provectus olYicium. Et D productos, sicut eorum professionibus patefactum
quasi haec libi ninora viderentor, io ipsam doctrio»
apostolicae veriiatem ausus tuos et superbiam leteo-
disli, ui Pelrus, quem damnatum a sancis memoriae
decessore meo ipse retuleras, sicut testantur annexa,
beati evaogelislae sedeoH connlvimie te» rursus in-
Taderei, pt fugatis orthodoxis episcopis et dericis
aui procui dubio similes ordinaret , pulsoque eo , qiii
iilic fuerat regulariler consiitutus, captivam teneret
Ecclesiam. Cujus libi adeo grala persona esi, et mi-
nisiri ejus acccpti, ut episcopos et clcricos plurimos
est, ad haerelicorum tuamque communionem, con-
tempta, qux vel gentium jure servari debuii, lega>
tione, pertrahere praemiisque corrumpere, et in lae-
sionem beati Petri apostoli a cujus sede profecti fue-
rant non solum inefOcaccs rcdire feceras , sed eiiaim
iinpiignatores omiiium quae fuerant roandata oion-
strares. lii quorum deceplionem tuain nequitiam
prodidisii, et ad lihelluin frairis et coepi8co|ii iQci
Joannis, qui te gravissimis objectionibus impeiivit«
ifl apostolica sede secuodum canones rcspondere
797 £4>iSTOLiG DECRETALES. — GELASII PAPiE. 79S
129 <iiiWJens objeeu firmasU. Feliceui quoque de- A a le fuerat judicaius? Habe ergo cum liis qoos libeu-
leu»orein fidelissiiuum nobis, necessiiate faciente se
rius subseeuium, indignum tu'8 oculis ceit»uisli. Eos
quoque tecmn litteris communicare tc$taiu$ est quos
eonstal baerelicos. Quid euim suiitaiind qui post
obitum saocue roemori» Timothxi ad Ecclesiain sub
Peiro redeunt, vel qui se ex cailiolicis eidem tradi-
deruut, nisi quod Petrus ab universaii ficclesia atqu^
ter ainplecteris portionem ^z seutentia pr^pseuii»
quam per tuum libi dixerimus Ecelesias deruusorem :
saeerdpiali honoreet eoaiffluiHOue caib(>lica« nfenoii
etiaiu a fidelium numero 8egregi«tus,subiatuiu libi no-
Men et munus miuisterii sacerdolalis aguosce, 8aiicti
Spirit^s judicio ei aposiQJica per nos aucioiitaledam-
natus, nec unquam anatheinalis vinculis ezuendus.
LXXXI
£PISTOLA FELICIS PAP-fi AD ZBNONEM EPISCOPDM
Dilectlssiioo fratri Zenoni Fclix.
Filius uosier virclarissimusTerenlianus^i^m., E$e.
5, Terentiu^] ad Italiam dudum venicns dilectionis
luae singularis exstltit praedicator, talemque te esse
ergo sanctis operibus ex omni parte praeditam fra-
ternitatem tuam vir praefatus asiruxerit, inuhumque
Aduciae de tua benevoleuiia jam teneret, aequum ta-
men est, ut quod desideravit maguopere consequa-
Yulgavit, qui ita Cbrisll gratia rcdondaris, ut Inter tur : quateims qiii luis olim gratus est animis con-
niuiidi lurbines gubernator Ecelesi» pnccipuus ap-
IMireres. Quapropier, frater charissime, cum ad pro-
vlnciam commearet seduleque deposceret nosiras ad
dilectiouem luam litleras destinari, gralanterannui-
nftts ; quia et dignum Deo sermone complecti cupe«
remos antistitem, et per eum maxime vellemus id
lieri, cujus nobis fuer^l landibus iijtimaius. Quamvis
■ JSm., Zenonem Hispalensem episeopum.
templaiione nostri reddaiur accepiior, simulque ma«
terna et sacerdotali consolaiiuiie foveatur, peiegri*
natiooisqiie praesidjum pasiorali pietate reperiat,
cujus procul dubio et probetur diguiiatis aifectu non
parvi apud siiiceritatem luain uostrum, quo niuiium
saluiaris, valulsse colloquium. Deus le iiicoluuiem
cusiodiai, frater cbarissime*
LXXXII
DECRETUM GENERALE PAPJS GELASII
Dilectissimis fratribns universis episcopis per Lu- Q II. Ul uLi nulla perurget neceuUas, constUuta Patrum
€Sini.iiii. Uritios * et Siciliam consiituiis Gelasius.
2^30 L De instHutis eeciesiastiets moderamine pro
temporis qualitate dispositis.
Nccessaria rcruin disposiiione conslringimur et
apostolicae sedis moderamine convenimur sic cano-
num paternoruni decreta librare, et relro praesulom
decessorumque nosirorum praecepia metiri, lit qus
praesenlium necessilas lemporum resiaurandis Eccle-
siis relaxauda deposcit , adbibiia consideraiione
dlligenti» quantum poiest fleri, lemperemus : qup
nec io toluin formam veterum videamur excedere
regularum, ei reparandis militiae clericaiis ofGciis,
fjuae per diversas Italiae parles iia belli famisque
coiisumpsil incursio, ul in multis Ecclesiis, sical
inviolata serventur,
Priscis igitur pro sua revereniia manentibus con-
stitutls quae ubi nulla vel rerum vel temporum per-
urget angustia, reguUriter convenit custodiri, qua-
teiius ecclesiis quae vel cunctis sunt privatae minis-
trisy vel sufficientibus usque adeo spoliatae serviiiis,
ul plebibus ad se periiiieniibus divina muniTa
supplere non valeant, tam instituendi, qiiam provi-
dendi clericalis obsequii sic spatia dispensanda
concedimus.
III. l]t cum defuerint elerici^ de monaehis eligantur.
Ul si quis etlam de religioso pro|)osilo el diseipli-
nis monaslerialibus eruditus ad clericale munus
accedil, imprimis ejus vita pra*teritis acta teiuporibus
frairts el eoepiscopi nostri Joannis Kavennensis Bc- D ifiqui|*aiur : si nullo gravi facinore probatur intectus :
clesi» sacerdolis freqaenti relatioiie comperimus,
usquequaque deflciente servltio miiiistrorum, nisi
reniiltendo paulisper ecclesiasticis promotionibus
anliquiins intervalla praefixa remancant. sine quibus
adminislrari nequeanl sacris ordinibos Ecclei»iae fun-
ditos deslilutae, atque in plurlmis locis per inopiam
coinpeienlis attxilil salutare subsidium reiiimenda-
rutn desil animarum : nosque magno reatu, si tanlo
eoarciante perici.lo non aliquatenus consulamur,
Innexi.
si ^ecundam non babuii foriasse uxorem, nec a
mariio reliclam sortitiis osiendiiur : si pmuitentiam
publicam forlasse non gessit : si nulla curporis parie
viMatus apparel : si servili aul originari» qod esl
conditioni obnoxius : si curiae etiam probatur nexi«
bus absolutus : si assecuius esi liiteras, sioe quibus
foita^sis nec osiiariuro possit implere : ul si bis
omnibus quae sunl praedlcaia ^, rulciiar, eonlinuo
lector vel iioiarius, aiit certe defensor cfTeclus posl
ires nienses existat acolytbus, maxlme si huic aeias
iM,
Ex Ger. In reliquis, B.ities ; recte lamcn) Bru- f* JEm,^ Urg., Gcr. prffdicta.
799 COLLECTIO CANONCM S. ISIDORO IIISPAL. ASCRlPTA. 8\y\3
eiiam suffrflgatur : sexlo mense snlnliaconi nomen A praeflgant, nec illaiionibns quibuslibet impositB
iceipiat : ac, si modestas convcrsationis honesiaeqoe
voiuntaiis existit, nono mense diaconua, compleio*
•:|ne anno sit presbyier. Cui tamen qtiod annorum
fuerint inierslitia collatura, sancti propositi sponte
ftuscepia docetiir praesiitisse devotio.
IV* Ut udelaleU eliganturad clerum, quantum r<m-
porii observetWm
Si vero de laicis quispiam erclesiasiicis est aggre-
gaiidus ofliciis, tanto soilicilius in singulis quae supe-
rius comprebensa sunt hujusmodi decet exaniinare
|iersonani, quanlum inler mundaoain religiosamque
viiam conslai esse discriminis. Quia utique conve-
nieniia Ecclesi» ministeria reparanda sunt , non
inconvenienlibos meritis ingerenda : tanfoqiie magis
quodsacris apiiim potesi esse seriiiiis, in eornm B Ti^r;; j^^^.p^^^^^
gitare cupiant renascentes; quoniam quod gralis^ae-
cepiinus gratis dare mandamur. El iJeo nihll a prac-
dictis prorsus exigere fnoliaotur, quo vel paupertaie
cogenie deierriii vel indignatione nfTocaii redem-
ptionis fiiaB causas adire despiciant : eertuin haben-
te5, quod qui profiibtta deprehensi fuenui admisisse
▼el commissa non potius sua sponie eorrexerini, |ie-
riculum snhituri proprii sint boiioris
VIII. De presbyterii^ ui mhil euper epiecopoi
praanmant,
Nec miniis eiiam presbyteros ulira sunm modnm
tendere prohibemns, nec episcopali fasiigio debiu
sibimei audacler assumere : non conficiendi cbri-
smatis, non consigiiaiionis pontificalis adhlbeiidae
qiKi^rendum est instiiutis, quantum dc tempore, quo
fueraiit hxc asscqucnda, dccerpilur : nt morum ha-
bere doceatur hoc probilas quud prolixior consoetu-
do noii conlnlii ; ne per occ»sionem supplend» pe-
Duriae 131 clericalis vilia potins divinis cultibus
intulisse, non legitlmac ramiliae computemnr procu-
rasse compendia : quorum promolionibus super arinl
tnetas sex menses nthilominus subrogamos, quonlam,
sicul dicium est, distare convenii inier persoiiain
divino cultui deditam et de laicorum conversatione
venientem ; quae tameii eaienus indulgenda credidi-
mns, nt illis ecclesiis, quibus inresialione bellorum
vel nu la penilus vel exigua remanserunl ministeria,
anlisliie, nisi forUisse jubeaiilur, vel oraiionis vel
aclionis sacrae suppetere sibi prssumani esse liceii-
liam : neque sub ejus aspeciu, nisi jubeaniur, aat
scdere prxsumani aui veiierabilia tractare injsierta.
Nec sibi meminerlnl ulla ralione concedi sine i^ommo
poniiflce subdiaconnni, vel acolylbum jns babere
faciendi : nec prorsus addubitent, si quidquam ad
epscopale ministcriuiii spcciatiter pertinens s»o
motu putavcriiii exsequendum, conliDiio se presby-
terii dignitale el sacra communione prlvari. Qiiod
fieri iieces<ie est censeamus, si eomm prapsule de-
ferente hnjusmodl fuerit praevaricaiio comprobaia,
nec ipso eorum episcopo a culpa conniveniiae et ul-
rcnoventur : quaienus bis, Deo propitio, resiitutis, ,. ^^ _ ^ , . . , . # . . j. .
. . . ; ... . *^ .: ' ^ ' p iione vacaluro, si iromoderata facientem dissimv-
tn ecclesiaslicis gradibus subrogandis canonum pa- ^ i^^f^^u vindicare
ternorum velus furma servetur, nec conlra eos ulla
raiione praevaleat, quod pro accidenils defeetus re-
medio providetur, non adversus scita majorum nova
lege proronilur : CTieris Ecclesiis ab hac occasione
cessaniibus, quas iion siinili clade vastaias prisiinam
faciendis ordinaiioiiibus convenit tenere senlentiam :
quo roagis hac opportuniiate commoli observanliam
venerandorum canonum propensius delegamus, sln-
guloriim graduum conscicnlias admonentes, ne In
iilicitos prorumpere moliantur excessus,
V. De digamii aliitqve penonii qme.ad nmiiterium
elericatui nmtlatenui appticantur.
Nec fas esse confldal qoisque pontiflcum blgamos.
\X. Vt diaeoni meniuram pronrtam Juxln Patntm
decreta euitodiant,
niaconos qooque propriam constituimns observare
mensuram, nec nltra tenorem patprnis eanonibns
depuiaium quidplam tentare permitiimus : nibil eo-
rnm suo minislerio penitu&,app1icare, quae primis
ordinibus pr^^prie decrevit aniiquitas. Absqoe epi-
sropo vel presbytero baptizare non audeaut. uisi
praediclis forlassis officiis bmgius constiinlis neces-
silns exirema compellai ; qnod et laicis Cbrlstianis
facere plcriiinque conceditur.
X. Quod diaconi in preebyterio rnidere fion pouinU
llos non in prosbyterio residere cum divina celC'
•nt conjugi> sorUenu» ab aliU derelicia. dve quos- b„„,„^ ,.g, ecdesias.icus hal.eiur quicunqae iracu-
libet posi pcenilentiam tel sine liileris, wl corpore " „„, g^^^j ^^.^^ prarogaiionem sub conspecia
viiiatos vel conditionarios, aut curie publicarumqoe
rerum nexibus implicatos, aol passlm nulla temporis
eongruenlis exspectatione dlscussos, divinis servilo-
roB applicare mysteriis : neque pro sno libiln jura
siudeanl aliena pervadere absque sedis apostolieae
jnsta disposiilone mandante.
VI. Vt iine prmeptione epiicopi nowB baiiHecB non
dedicantur.
Raailieas noviier institutas, non peiitis ex roore
pracceptionibus, dedicare nemo audeat. Non ambianl
sibimet episcopi vindicare clericos poiesiaiis alienae.
VII. Ot nulla pretia de baptizandii consi^nan-
diique fidelibui exigantur. .
Baptiundis consignandisque fldclibus pretia nulla
ponliliris seq presbyleri, nisi bis absentibus, jus
non haheant exercendi.
132 ^'« Qf^od apottottca udet patemoi canonet pts
itudio devoteque cuHodiat,
Cum enim decreta venerabilium sanctionum noi
quoque magn(>pere cuslodire nitamur, ae sine eo-
rum dispendio etiam illa, qoae pro alicujus uiilitaiis
foriasse compendio videanlnr laxanda, credamus;
cumque nohis conlra salutarium revetentiani r<*g*'*
larum cupiamns temere nibil licere; el cuin sedes
apostolica super his omnibus, fjvente Domino, qos
paternis canonibiis sunl proefixa p.io devotoque sin-
deal ten^^rc proj osito : salis iudignum esl quttnqnaui
«01 EPISTOLiE DECRFJALES. '^ GELASIl PAP.E. 801
vel poiuilieum, vel ordinum Bnb8equenl'um hanc A ftchalibus], aui \n aposiolornm uatalibus sacrum mi*
obserTanliam reruiare,quam beaii Petri sedem et
sequi videateidocere; saiisque conveniens est ul
totiim corpus Ecclesi» in bac sibimet f^bservatione
ffmcordet, quam iliic vigere conspiciat, nbi Dominus
Rcclestje lotiusposuit principatum dicente SeriptHm :
Ordinafe in me charitaiem ; et iteni : Omma eum or^
dfit fiant ; at(|tie iteruni Psalmista pra^dicnnto :
Circumdate &'teR, et complectimini eam^ narrate in
iHrribns fju9, ponite corda veslra in virtule ejus, et
distribuite §radus eju$, ut enarretis in progenie atlera :
quoniam hie est beus noster in wternum, et ipse reget
nos in sacula. Ilic procul dubio qui in ecciesiasiica-
rnm narraiur altiliidine diguitatum, cl in cujus vir*
tule bonis opcribus corda ponenda sutit, gradibiis
nime velamen imponanr, nisi forsitan, sicut de ba-
piismate dlctum est, gravi languore corrcptis, n^
sine lioc rounere de saecuio excant, implorantibu^
non negetiir.
» XV* 1^1 mdna non velentur,
Vidiias aiiicm velare pontificum iiullus atteniei,
qooniam quoJ nec auctoritas dtvina delegat nec c».
noiiuin forma prapsiitnit non estpenitususurpandum,
eisqoe sic ecclo^iasticn sunt conferenda praesuUa, ui
nibil committatur illicitum.
XVI. IJi servi sub obientu religioms non recipiantur
in clero vel in monasteriis»
Generalis eiiam qnerel.c vitanda prssumptio est,
qua propemodum causantur universi, passiin servos
uiique distributis, cunctis Deus nosier et rector po- B ^ut originarios, dominorum 133 jura posseasio-
^..i:. ^_^^:>^^j. . ^•^f..> • ■• ... nilfnniiA rntfianlna anK «aI: >:»*«... ^^ .• •_ .
piilis prxdicandus est ClirisiiMnis : ubi nemo sibi-
niet aliquid aestimet imniinutum, cuin ct de uniuscti-
jusque gradus perfeclione iiibil depprit, et conve-
nienter reiliiendo quod coelesti diopensatione colla-
tum est, pariter nobis et cognoscibileiii Deuin fieri
el tribnit esse rertorem. Nam eisi quid indulgciiir
de temporum quanliiate, moribus aggregata sire-
nnilate pensatur, si vitac jain proposilo contineiur,
quod protelata fuerat astate curandiim , duinniodo
illa nttllatciius dissimulaia subrepain, quuruin quod-
libet si inesse claiuerit, nierito clericalibus infulis
reprobabilein convincat esse persoiiam. Et si illa
nennunqiiam sinenda sunt quac, si caeterorum coii-
siet iutegriias, sola nocere non valeaiit ; illa tamcn
numque fugientes, sub religiosae conversaiionis ob-
tentu vel ad monasteria «ese conferre, vel ad eccle-
siasticum famulatum, conuiveutibus quoque praesa*
iibus, indifferenier admitti. Qu» modis omnibus est
amovenda pernicits, ne per Cbristiaol nominis iiistj*
tuiuui aui aliena pervadi, aut publir^ videatur disci-
pliiia subverti , praecipue cuin ncc ipsani ministerii
clericalis hac obligatione fuscari conveniat dignita-
tein, cogaturque pro statu militantium sibi condi-
tioiieque jurgari, aui videri, quod absit, obnoiia.
Quibus s: Uiciu competeitter iriterdictioneprohibiiis»
quisquis episcopus, pre&byieret dlaconus, vel corum
qui inonahteriis prxesse noscuntur, bujusmodi per-
sooas apud se teneutes, non reslituendas paironis.
aunt uiagiiopere praBcavenda quse recipi sine mani- ^ •"^ deiuceps vel ecclesiasttcaB servituli vel religiosis
festa decoloratione non possiint. Ac si ea ipsa qtiac
nullo detrimento aliquoties indulgenda creduntur,
vei remm lemporumque cogit intuitus, vel accele-
ratae provlsionis respeclus excujiat, quanto magis illa
nullatenus mutilanda sunt, quae nec ulla necessiias,
nec ecclesiastica prorsus extorquet utilitas?
XII. Vt prceter pasehale tempus, vel Pentecosten
nmo baptizare prtBsumat^ nisi eos tantumy quos
(Bgritudo extrema compulerit,
Baptixandi sibi quisquam passim quocunque tem-
pore nullam credat inesse (iduclam, prastcr paschale
festum etprster Pentecostes venerabiie sacramentum,
excepto duiiiaxat gravissimi languoris incursu, iu
iiao Yerendum est ne morbi crescente periculo sine '—^H-^;"»»» • |« ^^\ P^^n-nos ciericorum ne-
reiuedio salutari fortassis a^grotans exitio pneveotus D ««"«"onj"» «m^oi.estis et lucris lurpibus imminere,
abscedat. "" pudore cerncntes evangelicam lectlonem, qoa
congregalionibus putaverinl applicandas, ntsi voIua.
tate forsilan dooiinorum sub scripturae lestimonio
primitus absolulas, vel legiUma transactione coii»
cessas, periculum se honoriB proprii uon ambigant
communionlsqiie subituros, si super bac re cujiis-
quam verax iios qu( rela pulsaverit. Magiiis quipiie
siudiis secundiim beatiim Apo tolum praectvendum
est, ne fides ei disciplina Doioini btaspheroetur.
XVII. Ut clerici nuttas negotiationes inhonestas vei
turpia lucra sectentur.
Consequens fuit ui illa quoque qux de Picenl par*
tibus nuper ad nos roissa rclatio nuntiavit, non pra:«
lereunda puiaremus, idesi plurimos clericorum ne«
XIII. De presbgterorum et diaconorum ordina-
tionibus^ certis cetebrandis temporibus.
Ordinationes etiam presbyterorum et diaconoruin
niai ceriis temporibus et diebus exercere non de-
beant, id est, quarti mensis jejunio, septiini et deci-
ini, sed etiain quadragesiiiialis initii, ac mediand
Quadragesimae die, sabbati jejunio clrca vesperam
uoveriot celebraudas. Nec ciijuslibet uiiltaus causa
•ive presbyterum seu diaconum his prxferrc, qui
anie ipsos fuerint ordinaii.
XIV. Be tir§imbus sacris quando velentur»
Devolis quoque virginibus nisi aut in Epiphanio-
runi, aui in albis pascbalibus [.£ni., in dicbus pa-
ipse Dominus negoiiaiores e templo verberatos fla-
gellis asscritur expulisse; nec Apostoli verba rcco-
lentes, quibus ait : Nemo militans Deo implicat se
ncgoliis saseutaribus : Psalmistam quoque David surda
dissimulantes aure, cantaniem : Qucniam non cognovt
ne^otiationes, introibo in potentias Domini. Proind^
hujusmodi aut ab indignis poslbac quaisiibus iiove-
rint abstineiidum, et ub omui cujuslibet ncgoiialionis
ingenio vel cupiditate cessanduiu , aut in quocunqjie
gradu sint positi, mox clericalibus officiis abstinere
cogantur : quoniam domus Dei domus orationis esso
debet et dici, ne officina negotiationis ei spelun€«
poiius sit latronum.
hu5
COLLEGTIO CANOiNUM S. ISIOOftO HISPAL. ASCHIPTA.
roi
XVIIL Vt nemo litteras neieUm vel aliqua parte car- A ett a sacra coininiinione tleirttdi, et nisi per pobliaiiii
porii imnunutui ad clerum promaveatur
lliitieraios quoiiue et nonnulla parte corporis im-
mmutos stne ullo respectu ad ecdesiasticuin diilici-
iiius venire servitiom. Quod simul anliqua Iratiilio^
et aposto!icae sedis vetus forma non recipit, qoia
nec iitteris carens sacris esse potest aptus orTiclis, et
vitiosum nihil Deo prorsus offerri l<*galia pr«ttcepta
sanxerunt. Iiaqne de cslero modis onmibus liaec tI«
teniur, nec quisqu^im talis suscipiittur In clerum.
Si qiii Tcro vel temeriiale propria vel incuria pr«-
sidentium tales ante suscepii sunt, in bis in qnibus
coiisiiuiti suiit locis eaienus perseverent, ut nihil
«nquam promotionis arripiant, saiisque habeant hoc
ipsom sibt pro nimin migeratione perinissum.
XIX. Die hi$ qmi ie ipias eibieidutH.
De bis autem qni semetipsos abscidimt p^ternl
canones evidonlfr sequenda posnerunt, quortim le*
norem sufOciei indidisse. Dicunt enim tslia perpe*
iranteSt moi ot agniii fuerint , a munerc clericali
dcbere eos secliidi. Quod modis omnibus custodire
not convenit, quia fas esse nulli suppeditat quidquam
pnster illa quae memorabilis decrevil forma censere.
XX. Be eriminoiii ut ad cterum non promoveantur,
Coroperimus eiiam horrendis quibusdam crimini-
bua iiiiplicatos, tota dlscretione submuta , non solum
de factis atrocibos necessariam poenitndinem non ha-
bere, sed nec aliqua correciione peniiua soccedente
ad divinum minihterium honoremque contendere '^ :
probatamque poenitentiam omniiio non recipi ; sed
bis certe vialicnm de scculo tranoeuinibas, si tauieu
pcenitnerinl, non negari.
XXIII. Quod viduet^ ut iupra dietum e$t , non ueltnimr^
eed ii ^rofeaam eontinentiam propoiito mutmta eeU^
caverint^ ipsas pro u rationtm Domino reddant»
Nam viduis sub nuUa benedictione velaiidis supe-
rius laie, surflcienterque praedixirous. Qu« si pro-
pria voluntaie professam pristini conjugii castitaiem
mutabili mente calcaverint, periculi earum iniererii,
quali Deum debe.int satisfactioue placare, qnia ju^ia
Apostolum primam fiJem irriiam feceruuU Scot
enim, si se forsitan conlinere non poterani, secun-
dora Aposioliim, nullaieniis nubcre vitabantur; sie
p habiia secum delib^raiione promissam Deo podicitla!
fidem del)ent custodire. Nos autem uiibos Dollom
laquenm dcbemus injcere, sed solas adhorut]ou<^
prxmii sempiierni, pcenasque proponere divini jndi-
cii, ut et noslra sit absolula conscientia, et illannn
pro se Deo rationem reddat inlcntio. Gavendiim est
qiiippe quod de earum roorihus aclibiisque beaius
Paulus testaiur aposiolus : quod plenius expoiiere
pmerimus, ne sexus instabilis non .lam dcterreri
quam adinoneri videatur.
XXIV. Qttfld iecunda conjugia iogcutaribut non m^m-
tur^ quibui tamen ad clerum numme venire conce-
ditnr.
Senmdas nnptias sicut saecolaribns rnire concedi-
„ . . I . j. .k .-. . tor, ita posl eas nullus ad clericalem siniinr venite
nonnullos autem in ipsis ordinibus constitiitos gra- .., * i- . . i , .... .
., . ,. r , .c II* . r «<>»«gi»'n. Alia esi enim humanae fragilttaiis genen-
vilms delinqoenies facliioribus non repelli,curo «l ^ ,:,,,,„„,.... „^«„,5 ^.k-. -e.As.. ^:.:
Apostolus dicat nemini cilo manus imponendas, ne-
que communicanduro peccaiis alienis : et inajorum
venennda conslituta pronuntient bujusmodi etiam
•i forie subrepseriiit, tam qul ante peccaverunt de-
lectos oporiere repelll, qoam sacrae professionis obli-
los praevaricaloresque sancii proposili procvl dubio
•ubmovendos.
XXI. Quod dvmoniaeh^ alHsque posiiombue irretitii
miniiieria eacra Iractare non liceal.
Usqiie adeo sane coroperimus illiciia quaeque pro«
riMnpere, ut daemoniacis similibusque passionibus
irretitis ministeria sacrosancia tractare tribuatur.
Quibus si in hoc opere posiiis aliquid propriae neces-
sitatig 134 occurrat, quis de sua fldelium saluiecon-
fidat, ubi minisiros ipsos curaiionis humanae tanta D praeceptionis bujos parte digestum est, quae vel qiia-
liierconcessa liceniia,aliadebetesae viia divinaram
rerum serviiio dedic^iia.
XXV. Ut ii quii iuiceperit Eeelesim propriee deeeriO'
rem^ et aliqua provexerit dijmtiele, smbjaeeai smeu"
tio! quam canones prwfiierunt.
Qiiisquis propriae desertor Ecclesiae nullis exstan-
tibus causis ad aliam pulaverit iranseondam, leiiie-
reque suscepius fuerit et promotus, revereodimim
canonum vel ipse, vel receptor ejus atqne praveeior
consiituia non fugiet, quae de bojuscemodi praesoin-
ptoribus praeOzere servanda.
XXVI. De laicii vel monachii, qui per prcnmm ordi»
mmriir, ui dantem et aceipientem Simonis Mtagt cri-
meit involvat,
De ittonacbis vero , laicisque in prima copio6'os
perspexerit calamiiaie vexari? Alque ideo necessario
removendi sunt, ne quibuslibet scandalum generetnr
Infirmis, pro quibus Christus est mortous. Postremo
si corpore sauciatum foriassis, aut debilem nequa-
qiiaiii saucla coiitiiigere lex divina permisil , quanlo
magis doni ccelesiis dispensalores esse non convenlt,
quod est deterins, roenteperculsosT
XXII. Quod At, ^tti u iacrii virglnibuaociant et UB'
dera incetta commiicent^ communicare non pomnt^
niii publieam peemtentiam geaerint.
ViiiglAibns auiem sacris lemere seqoosdiro soclare
cngnovimus, et poat dicatom Deo propositnm incesu
fiedcta sacrilegaqne miscere. Quns protinus aequum
* Ex r«^iiqais, praeter AIv., in quo, eenscendore.
tenus pro rerum temporumqiie necessiiale coneeosa
sint, vel qoemadmodum, obi nullius neeevsitatis in-
teresse probabitur, non nisi vetus insiilolio debeat
custodiri. Quos vero consiiierit indtgnos mcrtiis sn-
cram mercatos esse preiio digniiaiem , convictns
oportet arceri, non siiie periculo facinus lale patr.nn-
tcs : quia dnntein pariter accipiferilemque damiiatio
Stmonis, quam sacra lectio leslalur, involvit.
XXVII. Ut nulla basilira sub defunctorum consimcta
nomine dedieetnr,
Delocorum consccraiione sanctornm qaamvis &»>
pcrius striclim foerit comprehensuffl, nobis quot|< e
paiefaciom esl quod absque praecepto sedis aposioli-
8 5 EMSTOLA DECHRTALES. — GELASII PAPiE 8%
cscnonnnniracidsccelesiasTeloralomsaemepr»- A l^K^i^iH ^^^ mereantur aspidant , caoi exsecralMti
suinani. Iloc sumus tamen Indicio deieiiabiiiore per-
moti, (|u<)d in quocunque nomine deruactorum, et
i|uautuni dicilur, nec onnino fideiium, construciio-
nes aedificaias sacris professionibus audacter Insii-
tuere memorantor. Quae quoniam lam acerbat tam
dura suni, ut eadem vix nosler ferre posslt audilus ;
81 vere Cliristianilaiis affectus in illis certiis et fixus
est, et districlius isla quneranlur et a quibus fuerint
gcsta prodantur : quoniam sicut lalenlibus in bac
alrocitaie nominibos non exstat in quem sententia
debita proferaiur, ita cum msinifestis fuerit documen*
tis expositus quem scelcris tanti poscit 135 imiua-
nitas, non vilabit uliatenus ottionem.
XXVIII. Be feminh^ ui Mcrii aitaribus non minhtrent^
slttdio sectentur adversa, £t qiiasi ai3'^is b:cc regula
sit, qua Ecclesiae debeant gubernari, si quidquid est
ecciesiasiicis iiiimicum regulis perpetratur, cum etsi
cognilos habuit canones unusquisque pontiQcum iu-
temerata debuerit tenere eustodia. Et si forsitau ne*
sclebat, consuhere fidenler oportuerit, quo iiiagia
excusaiio nulla succurrit ignorantibus, quia nesciens
proposnit servare quod noverat, nec ignorans cura«
vit nosse qiiod gereret
XXIX. De reditibui * ecclewB vel oblalione fidelium^
ui qnattter poriiones fieri debeant.
Quatuor aule.m tam de reditu, quam de oblatione
fidelium, prout cujuslil)et ecclesine faculias admittit,
sicut dudum raiionabiliter est decretum, conventl
vel aiiqttid ex his, qucB virorum stinl officiis deputata, q neri poriiones : qu.irum sil una pouliflcis, altera cle-
pra'sumant.
Nibilominus impalienter andivimos tanlum divina-
rum rerum subiisse despecluin, ut femin» sacris al-
taribtis ministrare firmeniur : cunciaqiie, quse non
nisi viroruni famulalui deputata sunt, sexum, cui non
competil, exbibere : nisi quod oinnium delictorom,
quae siiigillatim perstrinximus, noxa omnis, reatns
omnis, et crimen eos respicit sacerdoles, qui vel ista
eommittunt, Tel commiiientes minime publicando
pravis excessibus favere significnnt : si tainen sacer-
dotum jam sint vocabulo nuncupandi, qui delegatum
sibi religionis officium sic prosiernere moliuntur, ut
in perversa quaeque, profanaque declives sine ullo
respectu reguiae Cbrisiian.ne praecipitia funesta se-
ricoruin,pauperum teriia, ({uarlafabricia applicandak
Dd quibiis, sicut sacerdotis iniererit iniegram niiol-
stris ecclesias memoratam dependere quantltitera^
sic clericus ultra delegalam sibi summam nihit ki-
solenter noverit expciendum. Ea vero, quae eccle-
siasticis xdificiis attribuia sunt huic operi veraciter
pr.erogata , locorum doccat insiauratio manifesta
saiiciorum : quia nefas rst si sacris sdibus destitalis
in lucrum suum pracsul impendia bis dcsignaia cou«
veriai. Ipsam nihilominus adscripiain paupeiihua
poriionem, quamvisdivinisraiionllins se dispeiisaaae
rooiistraiurus esse videatur, latnen juita quod acri-
plum est : Ut videant opera nostra bona, ei glorifieent
Patrem qui est in coeiis, oportet etiam praesenti testifi-
ctciitur. Cumque scriptum sit : Minima qui spernit C caiione prasdicari, et bonae famac praconiis nonlaceri.
paulatim decidit^ quid est de talibua aisiimanduin
qui, immensis ac muUipIicibns praviiatum molibus
occiipati, ingentem ruinam inultimodis impulsioni-
bus edidt;runi, quae non solumlpsos videatur obruere,
sed et Ecclesiis universis mortiferam, si non sanen-
liir, inferre perniciem? Nec ambigant qui haec aosi
suni exercere, sed etiam qui hactenus cognila silue-
rmit, sub honoris proprii jacere dispeiidio, si non
quanla possuni celeritate festinent ut letbalia vulnera
competenti roedicina sanentur. Quo enim more te-
neant jura pontificum qui pontificalibns excubiis ea-
leiius iiijuncta dissimutant, ut contraria domui Dei,
cui praesident, potiiis operentur ? Qui quantum apud
Deum possent, si non nisi convenieniia procurarent,
* In reliqnis, praeter AIv., hcereditatibus.
X XX. Ul episcopus^ presbyter et diaeonus^ qm conlra licec
cOnstituta [ecerit sui honoris periculum sit subiturus»
Quapropter nec clericoruin quispiam se bujus of-
fensae fulurum confidat iminiinem, si iii bis, quae sa*
iubriier sequendadeproippsimus, siveepiscopuin, sea
presbylerum, sive diaconum viderit excedentem»
non protlnus ad aiires nosirris deferre curaverit, pro<
balionibus duntaxat coinpetenter exbibitis, ut Irana-
gressoris ullio fiat, el caeteris inlerdiclio delinquendi.
Sic vero modis omnibus erit unusquisque pontificum
ordinis et bonoris elisor, si cuiquam clericorom vel
ecclesiae totius auditui Ikec putaverii supprimenda.
Datum V Idus Martias, Asterio el Prxsidio^ viris cla-
rissimis consulibua.
^ ^ Ex reliquis, praeier Alv., In quo, Pretieno,
LXXXIII
EPISTOLA EJCSDEM PAPiE GELASII AD S1CIL1ENSI£S EPISCOPOS.
decreiuin esi : rcliquum sibi episcopi vindicenl, ut.
Gelasius Romanae Ecclesi» episcopus dilectissimis
et in Cbrisii cbantate una meeum connexiB fralribus
episcopis qoi in Sicilia sunt constituti.
X36 1- ^^ ^"^ §erendis rebus Ecelesiee ab episeopi*.
Praesulum noslrorum auctoritas emanavil, iit fa-
ciiliales Ecclesiae episcopi ad regendum babeant po-
tesiatem, Ita lanien ut viduarum pupiliorumque atquc
pauperum , iiec non cl clericonttn stipendia distri-
btiere dclieant. Iloc eis siatnimus dari qiiod hactenus
siciit aiitea diximus, perogrinerum atqoe captlvoram
largiiores esse possint.
\l, De trieennaii prcescriptione,
llhid etiam adnecti placuit, ot si, quod absU, fa-
cultates Ecclesix, nec non el diosceses qtias abali-
quibus possidentur episcopis, jure sibi yindicenl qnoil
iricennalis lcx conclnsit, quia el filiorum nostrorum
^)! COLLECTIO CANONUM S. ISIDOUO lliSf AL. ASCRIPTA. ««8
prtnei|Nim iia emaiMviiauctoritas, ul uUra trigiiita an- A exclndiu Datiim liluum Matarum, Atterio et Prarsio^o
noB nulli liceat pro eo appcllare quod Ipgiiro tempns viris clarissimis censuiibus.
LXXXIV
RPISTOLA PAP.E ANASTASII URBIS KOMJE
Af) IMPERATOREM ANASTAS113M
Pro pace Ecelesiaruin tnissa.
Glnriosissiino ei clementissiino tilio Anaslasio Au-
gusto Anast^isius episcopus.
Exonliuro pontificatus mei, primitus oblata popu-
lis pace, pronuntio : consequenter pro (ide catlio-
re iperuii fralrem luum ? Omnet enim Habimus ante
Iribunal Dei. Seriptum est enim : Vivo ego, dicit Domi^
nui^ quoniam mihi ftectetur omne genu, et omnis finm
gua confitebitur Deo, llaqtie nnusqiiisqiie noBtriiiii
ica tiuinitis pietati luas precator occurro, in qno pri- pro se rattoiifin reddet Deo. Non ergo amplius invi
l
innm mihi diviaum favoretn propinqiias^e conlido,
quod consonantia in me augnsti^simi nominis tni non
dnbiuni 137 pra^stat auxilium. nt sicut prxcelsuin
vdcabuliiin pieiaiis tuae per universas gentes toto
orbe praefnlgei, ita per ministerium ineae bumilitatis,
sicut semper est, sedes beaiissimi Petri in universali
Ecclesia assignatum sibi a Domino Deo teneat piin-
eipatum. Nec propter unum mortuum diuiius lunica
llla Salvatoris, desuper contexta per totnm, malae
sortispatiatur incertum, qu» sola in disciiisionem pro
firmiuie sui venlre non potuit, aereniiate tua praeci-
pne rempnblicam gubernante : cni eiiam in privata
viia lantuni Miicera! religionis studium fuit, m (sicnt
f«inta cerli^sinia celebravit ) nemo magis vel iiiter
eero jndicenius, aed boc judicate magis ne poD.itis
oaendiculum. Moiiet igitur beaius Apostolus, ne dt
bis nobis praesumamus judicium, de quibus nemo
potest verius vel melius judirare quam Dius, nec io
boc sibi quispiaiii temerarios au!»us usurpei, et prop-
ter lioc pax atque unitas Ecclesias dissipetur. Nam
ct in Regnorum libro dicilur : Non quomodo vidct
Deui^ homo videt ; quia homo videt in facie^ D^s au-
tem videt in corde, llein in Paralipomeuoii Iibro pri-
ino : Fa nunc, o Satomon^ icilo Deum patrum mornnf,
et iervi illi in corde perfecto et in anima volente, qnO"
niam omnia eorda urutatur Dominui^ et omne;u rogi^
tationem novit, Item iii Ezei hiel : iiiec dicit Domikus :
Sic (iixistfs, domtis hrael^ et cogitationei tpritui ve»
prKcipuos-sacerdotes pra*fixas a sanciis Palribns re- r s/n noi^t ego. Uude et de Domino jiidice dicitur iii
gulas Ecclesiae custodisse dicatur : qiiod * sattcium
siudinin ciim majestale iinperii crevisse eonfid.mus.
I. Qttod pro Chriito fungatur legalione dum pro pace
precatuir Ecclesice*
Legatione itaque fungimur pro Cbristo, ne eos
propter oflensionem vel srandalum paiiaminl publi-
ce nominari, qiiorum inerita vel actus illi Judlci la-
lere non po^sunt, in ciijus jam sunt judicio consti-
tuti. Nec illic se poiest interserere in corpore inor«
lali adhuc lemeraiia praesumptio, inquo non solum
confessio facit aperia merita singnlorum, sed etiam
silentii ipsius non polest lalere secreium. Namque
et prsedecessor iioster papa Felix, et etiam Acacius
iilic procul dubio sunl, ubi unusquisqiie sub lanto
judice non potest perdere sni nieriii qualitalem.
II. Quod non iit temere judieandum de hii qui jam
ad Dominum miqraverunt.
haque monenie iios beatiasiino Paulo a|)osto!o,
ne quod sit in hoc offendiculum in Ecciesia, duin,
quod facere non possumus, de his qui jam transie-
runt Judicare conemur, observandum esse Iranquil-
liias tiia cogiioscatv Ait enim de his qui de rebus
ad Doiuinuin soluin pertinentibna judicare praesii-
niuiit : Nemo enm noitrum iibi vivit^ et uemo iibi
moriiur ; iive enim ttt^tmui, Domiuo viPtmKi ; iive
morimurt Domino morimur. Sive erge vivimui^ iive
morimur, Domini iumui, In hoc enim Otriitui reeur-
rexii a moriiits, ut et vivorum et mortuorum doititn«-
tiir. Tii aiilem ^iitd judieai fratrem tuum f aut tu quu'
Evangelio : Sciem autem Jettu cogitationei eorum^
dixit : Quid cogltatii mala in cordibm vettrii f
III. Vt tpeciaiiier in Eicletia nomen taeeatur Acaeii^
Pr cautur ilaque cle.i entiatn vestrain ut specijiti-
tcr nomen taceatur Acacii ; inulium eniin scaiida-
lum vel ofleudiculutn Ecclesiae concitavit. Specialt
appcllaiione taceatur, cum, sicut diximus, in gene-
raliiate sacerdotuin uiiiusciijusquo merituiii iilum
j>idiccin latere non possit, quid culque tribuendum
sit pro oistiroata dispensatione nieritoruro, cul &oli
cogiiationes quoque tnanifestae sunt. Quautoi vero
excessus aique prcesumptiinies habuerit Acacius, ne
ciemeniia: tuae per singula suggererc foi lasse videa-
tiir onerosuni, Cresconio vel etiain Cenuuno fniiri-
1) bus et coepiscopis ineis, qiios misimus ad serenita-
tem tuam, de caiisis singulis Acacii, qualis fucrit,
instruclionero plenissimam dedimus, clementta ve-
sirae specialiier reccnsendam, si boc pietati toae pla-
cuerit curiosius indagare ; ite in aliqno 8ugge»iioni
nostr.o veritas defuisse videatur, ut pro divina sa-
pientia vestra ptirspicue videre possiiis non soperliia
vel elatione sedis apostolicae in Acacium tdem pr»-
cessisse sententiam, sed facinoribus certis, quan um
1108 extra illud judicium quod solum falli non potest
xstimemus, XfJo magis diviniiatis, extoriam.
IV. Quod mayi.opere contentio tit caxenda.
Nos vero huiniliter supplicantea controver^iatu
138 ^^ Ecclcsia remanerc nolumus, cuiu ni;»g'ts vi*
• Ex omnibus, prxtcr Alv., in quo legitur, quoniam sludium.
m EPKTOLifi DSGRETALBS. — STNMACin ?\?M. «!•
UNid» onBlevlao %\K tiaii dicHiir in PiroferlNls : A per •bedhBiHuini i|iic sant MlMifif» €Oiiift|.*Biit«r.
¥11. QmI M^ip9iti tftfmfMfffbHM tiMiii vei bmptt^
Odimm$u9eime$mlmiih* Qemee auiem^ qm nom eem*
iMfwi», preiegk mmkUui» fkm ei Aipeiielm m^ €e-
ruilliie» : Cmm enim tint imeee «m mmmUmiomee U eon-
l«fffieiiM, ttenit« MriMrfif «iiii ei iiiimdiwt AiMliMm
mmbnMe f kep» ad l*i'iiippei>iei : Si ^e irip# iiiH
sileiio M ariifo^ i^ ^a oOieailio cAoipjfolM, i» ^m
«ONirai ifNnfOi, ii ^m oiieiiw, i^ miiiroliiiMi, liN|i/iM
fiiodiam oiiMm, «f iif qiton^^rofOis iONiis ioimfim
cAortfoiim Ao^ifii, wkil per eenteeUonem neqne per
inooem gforfim, uH in froint/itofi mkenlie invicem eee-
timmiee sibimetipms enperiereef nen in $na $in§nii$
reepieientee^ $ed aliorum»
V. Vt AUta)$dr\ne$ imperater admoneat ad fidem m»-'
eeram et parem redire eathotieam.
ioiff eei ardmaeit Aeaeia$ nuiim porUa ieeeiamia^at'
lingat,
Nam secundiun Ecclei>i» csiliolic» consttetodinem
socratissimum serenitaCis tuae pectiis agnoscai» quod
millum de liis Tel quos bapiizavit Acacius, Tel quos
sacerdotes sive levitas secundum canones ordinavit»
ulla eos ei nomine Acacii portio Ixsionis aitingat,
quo forsitaii per iniquum tradila sacramenti graiio
minus firma videatur. Nam et baptisma, qiiod pro-
cul sit ab ficclesfa, sive ab aduHero vel a fure fue-
rit datum, ad percipientem munus pervenit illiba-
lom : quia vox illa qua sonuit per cofumbaiu, om-
oem macnlam hnmanfle poirolionis escludit, qua de«
lioc lomen pnscipne iii^imio serenilati UiaD« gio- Beiaraior ac dtciiur: Hieeet qui kapiieat in Spkriiu
riosissiine et clenieiiiissiuie fili AugustOt ut cum cao-
S9 Aleiaiidriiiorum paturriiit piissimis auribus ve-
striiy ad ftiiicer«m et cailiolicaro fideiu eos suctori-
tate« sapieniia, divioisiiue vosiris monitis redire Ta-
ciaiis. Nam quid teneiidum sit in religione eatbolica
secundnm deflnita Patriim et praedicationem omniuni
saccrdoium qni in Ecclesia florueranr, si hocf qob-
qoe prapceperitis, scieHtibns in memoriam iransmii-
teiido reiiovabimos» igonranlibos «if diseendnm pro
oiflieio nosirae instrucriotih oiferemns/oi nullli exlnf
hmit higeniomm jactaniia ver pravitas aodlatur.
Vi. Admoo^fiir imperater ut €on$tituti$ apo^toliete s<-
di$ oktemperet.
eancto et igne. Nam si visibllis solis istius radii, cuni
per loca rcBtidissTmat IranSeont, nulla contacius in-
qninatiooe macnlantor, muHo magis illius, qol is-
tum viNibilein fi*cii, vinus nulla minlsiri indignitaref
contingifur. Nam et Judas cum Aierit sacrilegus a1-
que fiir, qoidquid* egit intcfr apoitolos pto dignitat^
commfess, beneflcia per lAdigoom dsia milta ex hocf
detrtmenla senserunt, declarante boc ipsom Dbmiii<r
inanirestissima voce : Seribeff inquir, et Pkamasi su-
percatedram Mtgth $eden( : qeee dicunt^ fadu ; qam
autem fadunt, nolite faeere ; dicunt enim^ et mon fa-
eimmi. Qaid<|oid ergo ad bominum prolociiin quiiibet
m Ecclesio minister pro oAlcio soo vidoior operari.
itlud vero peculiarius pro amore ilnpcrK vestri air^^^ J^^'' ''^^^'^ dmt^UmHa eAictu, Uo
..U»Al... „..• ^^.aaul ^u^.\l «.irnrtm nr« .no. ^ «K ^^ US qUOm CllFistUS loquitor, PaoioS 001^.
mai : E§fi pioNlaii, ApoUa ri^avil, $ed Detu inereniien^
tieaiitudine» qu» consequi poterit regnoro, pro apo-
stoUco oHlcio prasdicamus, ut, sicut decet el sanclus
Splritus dicil ■ , moiiitis iiostris obedientia prxbea-
lur, ol bona Ofnnia veslram rempublicam consequan-
tor, sicul in Eiodo proinitliliir : 5t attdtrrts vocem
Domtiii Dei tui, et qwe placent ei feeeri$ coram tpio,
ff obedieri$ pracepti$ e^os, if eu$todieri$ omnemju^ti"
tiam ejtts, omnem infirmitatem^ quam importavi ^gyp-
tii$, nen imporfabo in te, tgo emm $um Dominu$^ qtd
$ateum facio te, Et iHic iierum tuba poteniiisitna ca-
niior : Et nune, Lrael^ qu:d Dominue tuus pouulat a
te aliud quam tU Umea$ Dominum Deum f uom, et am'
buies omnee via$ e/os, rf diligat eitm, et $en>ia$ Domi-
uo Deo iuo emtoto corde tuo^etex tota anima mo, cu»
imm dediu itaque neque qui piantat e$i aHqtud^ neqma
qmi ripol, $ed qmi Uurementmm dat Dette. A Deo au-
teiD non quasrilur qulo vel qoalis pvaulicet, oi invi-
doi oliam boiioGbrisium. priBdicafo confirfBei : qMo
maio dioboloo i^ decoploi- esty el koc ipso proici-
piuro iiOB desiiMk
Vttl. Qoii^ ooifl bcma mtmiitrmnda iM rooiiooniifti
NOCioni, iMo Eccieeim eacramemta camuuicmient*
Idoo orgo 01 hteeiijos nomen dioimooosse resicm:*
iem, nlalo bnna mikiisiraiido, sibt tomiioi ooooit :
ooof inviolaMlo saeroNioofMn, qoocl pet ithmi daiuni*
mst oHio, porreetionem aom virtotls obiioolt. Qnod si:
eiodhre preeeepta Domini Dei tui, et ju$titia$ eju$, qua$ D est aiqoorum in- Mwtoior se oiieodows oorloso' suepl-
ego mando tibi? H«c me sujigerentem rrequeiitius non
0(iernat pieias tua,aiileucuk)s tuos habens Domini in
EvaiigeTio terha : Q«t audit eof , me audit^ et qui va$
epernitf me epemit^ et qui me ^permt^ $pernit eum qui
me mieit, Mam et Apostoliis concinens [Ger,^ ac-
cinens] Solvaiori nostro, ita* loquitur : Qntiprtfpfer
qm hax epemit non kominem $ed Deum spemit^ fui
dedit Spiritum. $uum $encltun in nabie^ Peclos clc-
iiieniiae vestrae sacrarium est publicx reliciiaiis, ul
I>er iiisianiiam vesitam , quam i» veltii vicdrium
pnrsidere jossit inr lerris, evangelicis aposioiicis-
que prmeptis noo dora soperbia resistatur, sed
■ Ex Bibl. Beg. In reliquis, dieof Forte, diciat^ ut
In excosis.
PlTROL. LXXXIT.
cio, ut imaginenior prolmo m pefa Felieo jodteio'
p09iea ineHicodter in saeramehfis-, ffoa Aeadiii
usorpavii, egisse, sc perinde eOS meCuere, qui vel in
consecratlonibus, vel in baplismate m^fsterla tradita
sosceperiml, no irrila henefieia divina videaotur;
mcmincrtni in hac qooqoo porie simiiiter tradoiiim
pKOoalere superiorem, qoia non sine osorpato no-
iniire sacerdotii a.1jodicatus bocegit: in quo virtu-
tein snam obiineiUibus mysteriis, in boc qiioqtie aiiia
rea sibi p<fr80iia non nocuif. Nmo ad itlum pertinoit
quod tuba Diividica caiiifur : FeromfameN Hios rio**
fttoiiosif capita imndearum loomm, vrriieem eapiUi
^ Ex Ger. In reliquis, ^iiim.
26
Kfl COLLeCTiO CANONUM S ISIDORO IIISPAL. ASCRIPTA. St2
vermuknlmaium in rfWwlii tws. Nam 8np«;rbia semper A Scripliiranim lesttitur intlnietlo. Unde remotis lio-
» ... . .■■ • • ■• _ -•
sSbK nnit >U» fi^^i^ roinam. Qiiod universa Seriplii-
rarum ecslesiiam tesiatur aactoritas, sicnt eiiam per
Splrituin sanclam diciiur in propbeta : Non habita^
fn medh domus mece qui facit tuperbiam. Unde cnm
sibl sacordniis nomcn \indicaverU conJemnaitis, in
fpsius veriicem superbiae tnmor inflictus est, qiiia non
piipultt^i qui in mysteriis • doinum ipsiiis siiicb^t cx-
clusus esi, sed anima sola illa, quflB peccnverat , jusio
jtidirio propric eral ohnoiia, quod iihiqne iiunierosa
minum studris sive Tersatils in bae adbac prcaeuii
fragditate petitonim, seeandom preees notiras tniiisv
et aoetorlttte Iraperitli oAeue Deo nostro uDttn et-
Iholictm Eecletitm et tpotiolicam ; quit lioe toliiiB
esl, in quo non soltim in lerris, sed etiam la eetlo
irlumpbtre sine One potsltis K Sobscrit lio. OmmfK»-
lens Deot regnnii et ttlaiem tatm perpa:aa proie-
ctione castodiat, f lorletittlffie et clemeiifssim * seni-
per Aiigiisie.
• ifini., BiUI. Reg., Esc. 5, Ger., mlnisteriis.
*» Ex reltquis, prflcier AIv.. iii qiio : irmmphare po$$iti$.
LXXXV
EPISTOLA PAPiE SYMMACHI AD CiESARlDM EPISGOPDM
D.Ieciitsimo frairl Casario Symmachus. B lalem tanti racinoris detestamur, IHos Teltementius
lloriatur nod tequilas postulationls desiderio fraier-
uiiaiis tuae gratantcr annuere de siugulis, quae ab
aposiolica sede concedi supplicas, quod a Patrum
caulela et provisione non discrepat. Et qoamvis ec-
clesiasticae regulae pene omnia coiiiprebendant, lamen
superfluum esse non credimiis denno quac sunt saepiiis
liiterdicta repelcre.
140 \'Utre$ Eeeles^ce non alienentur^ ud clericievel
monacM$ aut peregrim$ in u$um tantummodo lar»
giantur.
Possessiones igitur quas unusquisque ecclesiae pro*
prio dedit aul reliqult trbitrio, ttienare qtiibuslibet
tiiulis ttque distractionibus vel sub quocunque trgn-
menio non ptilmur; nlsi forslttn tut clerkis bonorum
persequendo, quod sacras virgines vel volenles vel
invitas matriinonio suo sociare icnfaverinl : q^ios pru
lam nefandissiini criminis sitrocitate a commuoioue
suspondi praecipimiis.
IV. Ut viduas vel virgine$ profe$$m continentiam ultra
non nubant,
Neque viduts ad nuptias irantire paiimur, qaae it
religioso proposito dialuma ohserviitionc perniau-
serint. Similiter virgines niibere probiberous, qaat
annis plurlmis in monasieriis astttem pereglsse eon-
tigerit.
Y. Ut nuUu$ per ambitum ad efn$eopatum aecedat.
Nullus itaqiie per ambitum ad episcopaiut bonorem
meritis, tul montslerils rellgioiiit intuitii, tnt certe p Pe"nitutur accedere. Ntm cum bic excestus In Itica
.'^ .. .*-- i^— 8-t :. ■.:- . ^ conversatione culuelur. ouis dubitat ouod relitiosis
peregrinis, si necessitas Itrglri sutserii, sic tamen,
iit hacc Ipsa non perpetuo sed temportliier perfrutntur.
II. Ut nuUn$ honorem pritiNtls aeeipiat.
Illiid magnopere commonens, ui hi qoi non Dei
graiia sed promlssioiie rerum ecclesiatlictnmi prae-
missa td sacerdotium contniur accedere, deslderlo-
rum itliam priventur eflecia. Uui aulem tb bujus-
inodi intentione se non cuhibetit, vindictis ctnonuni
scitnt se sine dubitatione ftclle td stoerdoilum non
permliii accedeie, de quibiis ei gradiis et lemport
constiiuta sunt, per quae td banc dlgnitatem debetnt
adspirare : quia quicmique sine sttluto promovetur,
non farile car4*tofieost,et sine esperimento non poiesl
quis electionit obtinere SfntenUam.
^III. Ut raptoree viduarum vet virginum ab Eccle^
communione pellantur.
conversatione culpeiur, quis dubitat quod religiosis
el Deo servientibus inurat opprobrium? Eplscopaium
deslderans, data pecuiiia, potentes pert(»nat niinime
suflrragatrices adliiheat, nec aJ decreiam sibi ftcien-
duro cler.cos vel cives subscrlbcre, adbihito cujus-
libet generis timore, cotnpellai vel praemiis tliquibus
bortetur. Decretum sine visilatoris pnesentit uemo
conflciat, cujus testinionlo clori ac civium potest una-
niinitas declarari. Ilorlaniur itaque ut pro catbolicae
religionis iiiiuitu et Ecclesiaruin pace baec univer^i
fldeles devota mente cnstodianl. Quia non est dubium
pracvaricalores iiiterdicloruin lalium juxti venertn-
dos canones propriae communionis subire jaclurani.
Uaec tamen ad oinnium episoiporuni vtdunius per-
ferri '^ noiitiam. Deus incolunieni le cuslodiat, charis-
^ sime frater. Datum viii Idiis Januarias» Probo viro
Raptores igilur viduarnm vel virginum ob immani- clarissimo con^uie.
" Ex reliqtii«, praeier Alv., inquo, offerri; forle, aferri.
LXXXYl
EPI8T0LA H0RMI8D.E PAPiE AD JD8TINDM • IMPERATORBM.
Gloriosissiroo aique clemeniissmo filio Josiiiio
floniiisdt episcopus stluiem.
141 ^^^^ ^ 4°^ ^^ unitalcm Eccle6iae pertinen-
lia, propfer qiiam Deus clemeiiiis vestrae elegit iiii-
jierium^ hi iitteris contulisiis, hocquoqiie, venerabilis
^ /£m., Justiniauum Ju$tiniano.
Imperator, eura fi«lei, cai miiltipliciter vos sludere
declaratis, adjecil, ul aliquorom preces perferendae
ad hufliilil^iis ineae noiitiam Jang;erenlur, quibas vel
quid quaestionls oriretnr tgnoscerem, vel td submo*
▼endutn propositx consultaiionis anibiium respo^isiim
811 EPlSTOLiE DECRRTALKS.- llORMlSOiE PAPiE. 811
A ne religiosae seieoii» convenient redderetur. k muIUplicatur uumeroy iion cfeiieit ■ogmeiMOi ne&po*
f«Cgi omnia sollieitndine qita d(*cebat; et liret
ad reaponii pleniiudinem tufficere potuisaem, si illa
tanium qa» ab aucioribos sunl dvfinita, reacrihe-
rem ; tamen ut religiosi propositi vestri remunerarem.
affectum, non subtrahendum credidi mei quoqne
aerroonia obsequiiun.
L Adversns /Vesforrt ei ^ut^betU blaephemiai.
Quid eniro est quod emergeniibus Nestorii et Eu«
tychetis venenis paierna omisit instructio ? Pene om-
nes impieiates curo invenioribus tam nefandorum
dogmatum convenieiitia in unum synodica decreta
presserunt. Nec ulterius remansit lociis uUus tam
«liris perfidia seminibus amputatis» aut Cbristiim
Dorolnum nostrumc.redere sine carnis fuisse veritate.
test aut inielligenlia coropreheBdi, aol lioe, quod
Deua eat, discreiione sejungi. Qoia ergo illi ae-
crel», ctern» impenetrabilique 8obstauil«t qood
neqiie ulla vel invisibilium creaturarum potuit inve*
stlgare natura, profaiiam divisioaem tentet gerere«
et divini are»na mysierii revocare ad calculom moris
homani ? Adoremus Patrein et Filiura et Spiritnm
sancturo, indtstincuiiu disiincte, incomprehenslbi-
lem et inenarrabilem substaniism Trioitatis : nbi
eui admittat numerum ratio personarum» uoilaa ta-
men nou amittil essentia) separationemt ila lamen «
ut aervemus divin» propria natarae, aervemoa
propria iinieuique peason», ul aec peraonif divioila«
tis Kingttlarilas denegetor, uec ad easeniiam hoc,qaod
anteumdem nnn et Deum, et homlnem de macerni Bestpropriamnominum,traiiBferatur.Magnoroest,aan-
uteri intemer:^ foecundiiaie prodiisse ; cun' alier
eoruro dispensaiionem, qua sslvati suirius, neg:indo,
quantum in se est, irritam faceret, alier opinione
contrariu sed impielaie coiisiinili in eodem Domino
no>tro Jesu Christo pntestatem divinam a vera hu-
manitate aecluderet. Neqiie ille recordaius quia paU
pandam carnem suam Chrislus ostendit, neque iste
Evaogelii meinor Verbum carnem factum esse di-
eentis ■ cui vox Domini liid' ficienter iusonare de-
buerat, qua disit et docuit : yemo auendit in ceBlum^
mst qtu de eeelo de^cendit^ Filiut hondnie^ qui esi in
eeelo. Saepe haec et multis praecedentium sunt com-
prehensa aententiia, sed nee clementla vestra, licet
jam dlda sint fastldiose, poterit repetita agnoscere ^
ctum et incomprekenaibile myateriuro Trinitaiis,
Deus Pater, Deus Filius, Deas Spirilua sanetus, Tri-
nitas indivisa : et tamen notum eslt quia propriam
est Palris ut generaret Filium, propriom FUii Dei ul
ex Patre Patri nascerclur aequalis, proprium Spiriiaa
sancti ut de Patre et Filio procederet aub una aab-
staniia deitatis.
III. De diiinitateet humamUUe Domini Jeeu Chritti.
Prnprium quoque Filii ul ju&ta id quod scriplum
est, iu oovlssiittis tem|)oribua Verbum cnro Aeial ei
b;ibiiaret in nobis , ita inlra viscera aanctm Narlas
virgiiiis genitricis Dontini onitis uirlsque sine aliqua
confusione naturi^, ui qui ante tempora erat Filiu!(
Del Filiua fierel homlnis et nascerelur in tempore
'" — ' "^ r » p — •""'•
nec nobis pudor est ea, qnae sunt a praedecessori- ^ bominis, more, matris vulvam non aperiens natus.
bus nostris praedicata, revolvere. Meque enim possi-
bileest, nt sit dlversitas praedicationis ubi una est
forma veritiitis, nec ab re judicabitur ailenum, ai cum
bis, ciim qulbus convenirotis 6de, cnngrinimus et
dogii ate. RevoWantur piis mansuetudinis vestraf au-
ribus decreia synodica, et beati papae Leonis conve-
nientia sacrae fidei constituta ; eadem invenletis in
illis, qnae recensetis In nostrls. Quid ergo est fmsl
illum fontem fldelliim staiutorum, quid amplius, si
lamen fidei terminoa servat, quamliliet curiosns scru-
tator inqulrat? Non opus aut adjecllone plenis, ant
distlnetione perfeclls, nisi forle mavull quisquam
dubitare qnam credere, ceriare qtiaro nos»e, sequl
dobia quam servare deerela.
IL De rnifiterio Trinitatiit quid pertowB^ quid deei^njt-
iur tubitantim.
Naro sl triniias Deus, hoc est Paier et Filius et
Spiritus sanctus, Deus autem unus speclaliier Irgis-
latore dicenie : Audi^ hrael : Dominut Deut tuut
Deut unut eet ; qiii aliter habet necesse est aui di-
vinitatem in multa divldat, aut speclnliter passionem
Ipsi esaenti:e trinilatis impingat : 142 <:t, quod ab-
sil a fideliuin mentibiis, hoc est aut plnres deos
more proDsn» gentilitatis iiiducere, aut sensibilem
peenain ad eam natnram quae alitfna est ab omni pas-
sione, iransferre. I]num est ^ancta Triuitaa, non
" Es caeteris, praeter Aly., in quo, docentit»
^ i£in., Bibl Reg., Csc. 5, cognotcere.
el virginiuitem inatris deilalia virtute non solvens.
Dignnm plane Deo nasceiite mjsterium, ut servaret
partum slne corruptione, qui conceptum fi-cll esse
sine semine, servaiis qnod ex Patre eral, et reprae-
seiitans quod ex niatre suscepit. Nam jacens in prae-
sepio videbatur in coelo, involutus punuisadorabatur
a tnagis, iuter animalia editus ab angelis nuntiatur,
vix egressiis infantiam et annuiilians mysticaiu siiie
iiistitiiente doctrinam, inter rudimenta anuoruin
puerilium ed-ns coelestiutn signa viriutum. Ideni
eniin Deus et homo, noo ui ab inAdelibus dicilur sub
quartae introductione person», sed ipse Dei FIIiuh
Deus et boino idem virtiis et Intirmitas, humilitas vi
H majestas» rediinens et venditus, in cruce poiitus et
cmli regiia largltiis; ibi iiosirae inllrinitaiis ut posset
interimi , ita iiigentis potentias, oe posset morte con-
sumi : sepultus est juxla id quod homo voluit nasci,
et juxta id quod Palri erat similis resurrexit : pa-
tiens vulnerum, et salvator aegrorum, nnus defun-
ctorum et vivificator ; ad inferna desceiideiis, el a
Patris gremio non recedens. Unde et animam, quai:i
cominiini condlctioiie posuit, pro singulari virtute et
ndipirajjili poleiitia mox resumpsit. Hoic ita csse iiec
ullain dubitationem oportere recipere, vk est, iic Deus
noster Jesus Ghristus aut inter opera pasaionia Dens
non esse crederetur, aut ue Deus tantum non etlam
c Ex ^in. In reliqttia : s^seRfinm, ita (awen.
8iS
COLkKCTM) CAMKNIJK S.
Imdm ioler opm mifaMllmn sHipeiKli vimiam,
pvoposlt» not doormD apotlolonmi iofomMivk eiero-
plo» Doom one CliiisUun Dominom nottium Foirl
Mo, bominom ThoHHB dobiuiiono doelmt. Quttf
enlm inloromti «t qoem so esse bomines diceroni^
dieel)ralos snos feNel inquirero, nisl ut respondenle
Pelro : fu €9€kritim FHm^Mvm : fatereliir non
boo docftrne et- songoino prodiinm, sed Parre Deo
inspirsnto sotebitum, et per testimoninm hudiit»
pesponsionio fides poleftct» fleret veriittis f Qiiid
olitm inStreml, ut tpparenle pooi resnrreciioiiem
ll«imino Tbomto tonlmn tut deetset eaeleris, aut so-
bmtsblieret, nitl «t «HMidiit crederei, q&o^ ambi-
genOidittipobNoipleratsel, ut dnm nniut omnibuo
ta palmtur tangl, ab anirertiute flJelinm quid' et-
set pottet tgttoselt llon orgo ad improbatidnm disel-
polnm interpotitn ost dubiiaiio, sed qmssita potleri-
laiis ipotmciio. Anno allod oispocfat qood se idem
Dominus Cloophas oum alio discipulo commeanio sif
Bmaom itndenloo do so loquerenlur inseniK? Et
quanqatm do rtturpeetione Domini per muliereo,
quas. primm ad monomeoinm conreneranty tgnorio»
seul; tamen, nt per eornm dubitttionem darel cra«
deodi rotnns sacoiis flnDitatem, biclpient a Mojrse
ot oflMiiboa propbeiit oportuiste pati Cbritium, ot
iia biiraro in gloriom siitm» intorprotatos, ostondit,
01 per pastiooom bamonom notumm, ei drrinam in
ISIDORO mS^AL. ASCRIPTA. Sf «
A 00 etse per glorlam, mnltfpReibas lAec tanetamn
Seriptmnaram Intbiatntar oiomplis. Noe tpod reli-
giotam' coiiteiemitm totm, ?eBertbillt hnperator,
ttnqutm ignott dlctncor. Fldet enini Ipsa, qnas a te
eonsioHter asaoriittr, tibi roddit boe moneris, ot ten*
tibas loit 01 aflbetom siii ioaerai, et acieniiam, per
qnam dillgentius asserator, infimdnr : I4S ^ ttmen
interest ditpensttionit mibi credite nt ego qnoqoe
Tol tpud tciemes nott non tic«-am, ot snccedente
slbi per rioet lemporum catholiconim prvdicatiooe
seosonm qiiod indefleieiiler tsteritur shie fine creda^
lor. Latiot baec, qoae td deitttcm bamaoiiatomqoe
Dominl nostri leta Chrisll perthient, et in eo oniitt
(Nat tine eonfuslone nttarts potui iieeundam Tete-
rum deOnitt disserere, si esset tdtersum eos, qui
B bis disseniiunt, disputtndum; sed cum in tiitnibut
omoium sitit et sjnodica constitnta,-ot beaii papc
iieonis dogroata, perstrinxisso potius paoca qoam
evoltere credidi conreniens universa. Nune rero
agooscere satls esi, et cavero ita proprietatem ct
estentiam cogitandain, ot tcittor qoid penonsa, qoid
not oponeat desorrire tubsltnti». Quae qui indigen-
ter igiiortm, tut ctlllda implettie disslmoltol, dom
omlltuot, qood sit proprium Pilfi, trinse tendmit in-
sidlas uniuti;sed si qun pmdicaia snnt, ralidlt
lenetntur flxa radicibus, nec a paterna mdlUooo
recoditur, et constanter qumsiionibus obriator.
^^mt^^ m |>i
«w^"^i.*^
■WWMI^I»
hxxxvn
EBiSTOLk KSim tMPejtATOWS A» HOMIISOAII PAPAtf.
Sanctlssimo ae beatissimo arcbiepiscopo almae Q mos. Aeacli pcaeiaxicaiocia qfmndnm legiui bojiM
orbis Ronin ct palriarcb» Hormisdn Jostinos impe-
rator.
Scias oflectom nobit, Ptier religiosissime, quod
din sunimis studiit quaerebttur^ noveris patefactum,
et anlequam adveneruit, qoi a Tobit destinati sunt,
quod Joannes ?ir beatissimus antistes nnrae Romae
nostrae una cuin clero ejos vobiscum sentiunt,
uullis Tariantet ambiguitaiihut. nullit dirisi discor-
diis. Scitt libelliiot tb eo subscriptnm, qaem offe-
rendum iodicaveras sanctissimorum Patrum concilio
coogrueniem. Ointies concurrunt alacri opere aJ
suscipienda vota tam vestr» qnam Conslaniinopoli-
latia stdi», quos veritatis coruscus fulgor illumioat :
firanes accelerant libeiiiissimc, quos obleciat via
urbis epiSGOfii, neo omi et.tUonim saceBdoiiim» qfu
velpximi. cooira oonsiitulti» ToneBoni aposioliea, lel
su/coeasocet. erroris, facti. bnnt. nuUa osquo ad ulti*
mnm diom sivim f^niienlit eorisocli. Ei qnoniam
oirnes nostrae regiionet. admoneodm sunt. ut oiett-
phini imiientuf cMtalit regias, desiiiianda ubiqno
principalia prsocopia duxinutf.; taute flagramas teli-
g^ionis officio, tanto affeciUmua, sladiO' pacm calho«
lics Odei pio. remunortfido ccpilitiiS' pa^ nostnn
reipublicsB, pro ronciUaada sobioctit meit soiieniQ
praesidio. Quid euim gratina reporirl poiett, qeid
juttius, quid illustrius, quam quoo. idcm negpiiiin
conlinet, eju$demquo fldei cuUua irradiat *, eos non
diversa omiendere. sed collecttsjn eodein sensibtts
d.lucids. Scquuniur sciia Pairum sanctissima, leges 0 insiitula veneraii, iion humaiia roonioltu» sed divi-
probatissitnas , et conciliis qiiorumdam firmalis, qui
rectum teiiebanl tramitemy aliorum correctis, qui
vagabanlur iiicerti. In ^o res colligitur, ut uniiaiem
iiidivitluae Trinitaiis ipsi quoque unitaie colant
nientiuin. Negatum est inter divina mysleria roemo-
riam iii pfitterum fieri pro tcnore libelli, quem dixj-
'^ Ex.reliqais, praeler AIt.« in quo« rodMl.
nar^ proTidontiae Splritn T Ore^ i&iiur Tea.tjra!i reii(ionia
saiieiitas, ut quoa perTigili stndio pro cooeordin
Ecclesiarum calh licae. fiiiei pracuratur, diTioi mn
nerit opitulatio jiigi perpetniiale serTari anooat«
Datum I Kaleiidas liaias. Constantinoooli.
817
£PlSTOI>i£ DCCRKTALES. — UOHMISDiE PAPifi.
S18
LXXXVltt
EPISTOLA SIVE LIBELLUS FIDEl JOANNIS CONSTANTIKOPOUTAttl BMSGOn
DB 6RAC0 IN LATHVVM TRANSLATA , DIRKCTA A» SAIfeTUII HOIIIIISftAV rAPAll V^Bfi MUM ,
InquaaniUhemaiizai NtH^riumctque Euiffcheiem^relipionmquBhareHeotumblasphemias.
144 Reddiiis mibi lilleris Tesine sanclilsiis in
Ctirlftto, fraler cbansiioie, per Gralnni elarissiiDuin
coiDitem, el nunc per Gemanum et Joannem rere-
rentfissimos episcopos, et Felicem et Dioscorum
sanciiisiiiios dlacOiios, el BlandQiO presbyierum
[BibL Ae^., episcopunij, laiUtos SMO 4e spMMll
charttaie vestr» sanctilaiis, qood Qoitatem san-
ctissiioarum Dei eccleslarum secundum felerero
Patrum requlris tradltionem, et dilaceralores a
ralionaJibus gregibus, Cbristi amore pulsare feaii-
nas. Cerltts igiiur scito per oinnia, sanciiisime,
quia, Sf cunduoi quod Yobis SGrifMi, teeum veritaie
seutiens omnes a te repudialos bsreiieos renuo et
ego pacem diligens. Sanciissimas eaim Dei ecdesias
id esl saperioris vestr« et uoTell» isiius Rom»
uaam esse acclpio, illam aedem aposloli Peiri, ei
istius auguslas civiiaiis oaam esse definio. Omnibus
artis a sanclissirois qualuor sjnodis, id esl« Nicttna,
Cousianlinopoliiaoa , Epliesiiia et Cbaleedonensi de
coiifirmatione fidei et siain Ecclesix asseniio, e(
iiibil liliibare de beae judicaiis paiior : sed ct co-
nanies aut enisos asque aJ iinum apicein placituriim
perlurbare lapsos esse a sancia Dei generali el
aposiolica Ecdesia sclo, et tois verbls recie dictis
efideuter «lens per prxsenlia scripu baec dico,
quia prima salus est recus fidei rcgulam cnstodire,
el a Patrnm Iradiilone nuilalenus deviare, quia non
poiest Domini nostri Jeso Cbristi praetermiitl senten-
ila dtcenlis : 7ii ei Pelrai, et iuper hane petram cedi-
fieabo Eccle^am meam» llaec quae dlcla sunt reruni
probantur effeclibus, quia in sede apostolica invii>-
labilis semper eaiholica cusloditiir rcligio. De liac
igilur fide non cadere cupientes, et Pairum seqiien-
ics in omnibus consUlula, anaUiemalisainiis omnes
baereses, praeclpue Neslorlum haereticuin, qui quoii-
dain Conslantiuopolilanae urbis fuii episcopus, dani-
nalus in concilio Epbesino a beaio Ccelesiino papa
urbis homae, ei a Irenerabili viroCyfillo episcopo
AlexandriAae civilatis. Ei una cuni illo anaihematiza-
mus Clulycbetero, el Dioscoruni Alexandrinae civi-
laiis episcopum daninaluin in saiicia synotlo Clialce-
• Ez Bibl. Reg. lu caeleris, communicaiuwe.
A doocDsi, quam veneranies sequimur et ampleclimur,
quae sequens saneiaih synodum Nieaenam apostoll-
tm fidem praedfcavii. flis oonjimgentes Tiiuoibeum
parricidam, EUorum cognominatttm ^ aBaibemailaa-
rous ei bujus discipulum, ei sequacem in omnibus
Fetmn Atexandrinuita siroilller conderonanles. Ana-
Iberoaiizamtts simlllier el AeadM qHondam Cob-
siaoliaopelilalHe arlM epbcopaim, oMplieeOi oorim
et aeqaaeem factom, Oeii noa oi |ieneveff«niem
eorom coffimanioni oi ^participalioaL QaonHn Onim
qais ooram eemmanionem am^loctHorv ooroia ot
similem adjodieatioaem tn condeiaitaiioao eelweqai^
tur. Simili roodo et Pelrvai Aniiockeiiaa eoodem-
uaoles anatbemaiitamiis eum seqaaetbns sois et oas*
nibus suis saprascriptis. Uode probaimiis ot ampleeii*
mar epistolas oronos Imili Leooia papae arbis RomiS«
Bqoas conscripsit de fpcia 8do» (teaprapler» sieot
praidiaimus, seqaeoies io omaibas sedem aposloli-
cam et pnedieaaMtt omnia qdae ab Ipsa doereia soat,
et propieroa i^ro iii ana o«HliflMuuoae * vobisoumt
quam apHsioUea sedes prsdieal, oio folMramt iki qoa
0^1 Iniegra Ghrlsliaoas religioois ei perfeela solidi*
taa : preoiiiioiiies In sequeoii teaapore sequeslfalos a
coannoniene Ecelesiae eaihollcaev id esl, io omnibas
noA eonseolientes sedl aposlolicae, eorum noaaoa
ittler sacra non reclianda esse mysferia. 14S Q^
si la aliqoo a professione inea dobiiare lenuvero»
hls, quos condemnavi« «t per conderonationem pro-
pnaio consorlem me esse profiteor. Iluic vero pro-
fessioni subscripsi inea roanu, et direxi por rescripia
tibi Hormisdae sanclo et beatisslmo frairi, et papae
G inagnae Roinqe per supradicios GtTmanu.n el Joan-
nem venerabiles episcopos, el Felicein et Dioscorum
diaoonos, et Blandato presbyterum. Et alia maiio :
Joaunes misericordia Dei episcopos Consiantioopol*-
tanas novellai Romae hSc mea professione cooseu-
tiens omuibus su|iradiciis subscripsi faiius io Do-
mino. Ora pro nobis, sanctissime et bestlssiroo
fraler. bjta meose Martio die vicesiiiio et ociavo
Uidictionis xii coosulibus doinino Jubliiio, priiicipo
augusio, et lleracUo vicis clarissimis. ^ra WsVU..
LXXXIX
«nSTOLA HOIIMISD.1!; PAPiB AO JOANMEM EPiSCOI»UM ILLICiTANiG ' eCGLBSI.e,.
Vbi do tommunione C^neiantinopotUafiee Eeclenuje ectibeng ei gratulatur
Vmu noslra cbariiatem luam lalere nolumus , ne D roand.itonun, (|u» lcgatls iioslris dedimus, in omni-
qui particcps fuil sollicitudiiiis gaiidiorum fructu red- bus ^ericm riiisse coinplelam. De qua parle ul ad
deretnr extorris. El ideo Conslantinoporu»iiain Fx- dilectiouem tuam pleiiius perfecium gauJiuni perve-
clesiani .id coniinunionem nostrain rediisse , Doinino nirel , libelli Joaniiis fralris et consacerdolis nosiri
rro|iitiante , irudciitibus significamus altoquiis el Constaniinopoliiani cpiscopi , et Jusliui GleiiienUssir
• Itt Eacusls, MekettoMee aui UHetopoUtmii^
m
GJLLECTIO CVNONUM S. ISIOORO IIISPAL. ASCIUPTA.
SiO
Nii priiicipis orleiiiis fiacrarum liuerarum exeinplaria A significare curavimus , in eoruro sacitrdoiuin qui fra-
pariter crcJitlinius deslinanda ; indicanles niliilomi-
niw per orienii^ panes plurimos episeopos stc recisse.
Supere»! ul a nobls compoienlibQS precibus dlviiilias
eiorala cuncedai , qnalenus de alianmi qnoqne ec-
clesiarum rediniegraiione Iralnlemar. £a vero, quas
lemiiaii lune vicini snnl curabis perferre noliliaai,
ut el ipsi de cffeciu lanl® rei graiias nobiscniii ctt«
If siis iniseiicordi» benelicits referre nou cessent.
Iiens le incolumem ciislodiai, rrater cbari»sime.
xo
EPISTOLA HORMISDiE VAPJE AD EUMDEH JOANNEM EPISCOPDM,
De dirtctis inttiiatii ei wiee commUsa.
Dilecliasimo frtlri Joannl Hormisda,
146 ^^^ dileciio lua ren cbariiati ei ffdei eon-
griMaiem , m advenium ad haliam auuro nobts d.re-
ciis lilleris Indicarel , ei q«» in te sil siimina rvM^
pmm vobiniaila osleoderei. Aique oiinam ad ple-
servari debeani , compeienter ediitmus , vel cirea
eos* qui ex clero GraBCorom veniunl, quam baberi
oporieal caotionem sofncienter insiruxirous. SeJ ei
causae ipsius ordinem instructiones adjunctas de scri-
niis ecclesiaslicis vos docebunl , ot agnoscentes ec
nio^ia affectas saiielatera prsseotie luas nobis gan- B apostolicae sedis curam pro Patrum regulis excoban-
dia eontigissenty ui gralolaremur nos ejos colloquio «
fmt^ quem ita auraua per soripia eomplevi. Yenim-
uraen probaaii, dileeiisaime frater, quo Clirisilanam
lldeni venereris aliMin 9 dom ea q«as ad regnlaa Pa-
intm perlinent el ad mandata eaiholica sine aliqua
eniiia Iranagreaslone servare , sperans ut prorogatis
generallbiis ad Ilispanlenses eeclesias constiluilat
siiper his qoae aut negligenilua aulirreligiosios fiont,
cecleslasiieis dlscipllnis congmenlia sanciamtts. Am-*
pleii somua eaplau ista desiderla facttllaie. Quld
enim sot nobis dolcittsquam eum fidelibtts loqni, atti
Deo apiiiis quam deviaiites ab errore revoeare ? Sa-
lutantes igitnr cliftriiate qua jungimttr, per Casia-
num diacoiiom loom aignificaroos nos direiisse ge*
neralia coiistitota, qiilbus vel ea , quae juxU canones ^
* Ki reliqtts, prater AW., in quo, eloquio.
lcra, 06tehdaii8 vos per odia damnatomm consortia
amare fldelium. Et quia per Insinualionem dilectto-
nis tuae biii"8 nobis esl via palefacla providenli»,
rerooneramus sollicltodinem toam, ei, servalb pri-
vllegtis meiropolitanoram, vices vobis apostotieae se-
dia eatenos delegaiittts , ut in speculls sitls , ei she
ea quae ad canones perlinent ei a nobia soni noper
mandata , serventur, stve si quid de eccleslasticis
eausis dignum relatlone contigerit , sob tua nobis
insinuatione pandatur. Erit hoc sludii ac sollicitu-
diois toae , ui talem te in his, quae injunguntor, ex-
bibeas, ul fidem integriutemque ejns, cojus curani
suscipis, iiniterls. Daluro ivNonas Aprilis, Agapito
viro clarissiino. iCra olv.
XCI
EPISTOLA HORMISDiE PAPJE
AD EPISCOPOS PER IIISPANIAM CONSTITUTOS.
Dileclissimis fralribiis universis eplscopis per quero i.os impie relinquimus, deserarour. Quod com
uiraniqiie Hispaniaro conslitotis Hormisda, superiii favoris auiilio ea nobis potesl raiiooe coii-
147 Benedicia trinitas Deus noster, qui pcr mi- lingere , si apostolica dogroau, si Pairoro mandau
scricordiain suam Roronn» reipublicae pcr univer- ^^ servemus. Wcit eniro Doroiuus n<^ler : Qut dibgu
saspartessuapaceeltranq»illiuiediffu8aiiobisqiio.^»i«.«rmoii«m meam sert;oW/ , ei Pater meus dUtgei
que viam monstrat.d* circ a nos invirem cbarit*tis eum , el ad eum veniemus , ei apud eum numeitmem
indulsU ; ut qui coha!remus firniitate fidei jntigere-
miir qoo ]ue votiva jucundiuite coPoquii ; quo faci-
lius dum per Ktterarum mintsterta ad vos osque
periendimus, eliam corda vestra ad religiosum cul-
tum apostolicis admonitionibus incilemos , ei duni
(tispensaiionis nosirie reddioitts velul quoddam de-
biiuin , pknuni circa Deum roonsirerous airectum.
Jung iiniis igitur, dilectissimi rnitres , continuas el
ItUiiiiles preces ct a Doinino nostro oriset cordis la-
cryinis 801'plicaHtes Jugi deprecatione poscamus, ut
ei iiisiitutione et opcre illi, ciijus membra esse cupi*
iHiis, bxicanius , iiec unqnam ab illa via , quae Chri-
atu» e»t • dcvio iraiuiie declincmus , iie ab eo justc,
faeienms. E,i licei baic possint generaliler dicu suf-
licere , ut declinemus errau cl eoalodiamva catbo-
lica constitttU ; UiAen quia Joannis fratria el coe-
piscopi noslri nobis insinualioiie volgaUrai eal con-
ina oaaoiittiu revereotiam uonnttlla prssttmi , pcri-
cttloni , quod docioribtts ittiroiuel de tacitttmittte,
decliiians , et prophetica voce compiioclus qua did-
lur : Loquere , ne laceas ; generalibus edicendttm
credidi consiitutis.
I. De $acerdotibui juxia instituta canonum ordinandis
Ut in sacerdoiibiis ordinandis , qu» sunt a Pairi*
bus pt:tsciipta [BibL Reg.^ conMituU] et definit»
[E$c. 5, praelioiU] c<>|tietis, quia sicttt eapul Otii
8St EPISTOLiE DECRETALI^S. - HORMiSDifi PAPiE. 8ii
Chrifttuft Ecclesiae, Cbristi autem vicaiii sacerduies, A sitaie conseoseril. Quid pri>dcst itli suo errorc uon
sic in eligendi^ his coram oportel esie perspicuara.
Irreprebensibiles enim esse convenic « quos praeesse
neccsse est corrigeudis, nec quicquam illi deesse
l»orsouX9 penes quam est religiosx suuima et sub*
siantia disciplinae. ^stimet quis pretium dominici
gregis f ul sciat qood meritum consiituendi deceat
esse pastoris. Hoc ita flet, si non sacerdoiii gradus
saliu quodam passim a laicis iransferaniur. Longa
decet Yiiam suam probaiione moustrare , cui gubcr-
nacula commitiunUir Erclesiae. Nou negamus esse in
laicis Deo placitos mores , sed uiiliies suos probatos
sibi qu«runt insiituia fidelia. Discere quis dehel
ariiequam doceat , et exemplum religiosse conversa-
tioiiis de se poiius aliis praestare , quam sumere.
EHieiidaiiorem esse convenit populo , quem neccsse " vivalor.
esi orare pro populo. Longa observatione religiosiis
cultus iradatnr " ut luceai , et diu clericaiibus obse-
quils erodiemlus inserviat , ut ad venerandi gradus
samoia perductus, qui sii rrucius bumilitatis, osten^
dal. Non lcve, noti vacuum fuit , quod nec apud ve-
teres quidem nisi leviiici gcneris viri ad san^ia ad-
niovebaniur altaria, iie passiin , ineritis aut preiio
:iot praesnmptione conieinptis, ad sacros 148 culius
iinpar accederet. Migravil illa praerogativa familia-
ruMi ad institula cullomm : nunc esl doctrina pro
geuere. Qui>d illis fuil nasci , boc nobis imbui. Iltos
labernaculo dabal naiura , nos aliaribos parturil di-
sciplina; nec lauium consecrarlde laicis inbibemus,
pollui,qoi conseiisum prssiat errandi? Procol dubio
coiUra mandftU commiilil el qui babel peccatuni
proprium , et qui sequitur alienum. Incassom aui-
mos resistit ctipiditati , si non restileril el tiuiori.
Adversum haec facilius Deo juvanie providebitor, si
circa melropolitanos privilegia a sanctis Patribos
conslilota permaneanl : si roetropoliiani clrca paro-
cbias soas ordinem suom ea qua decel veiieriitloiie
cosioUianl, ol nec elalio praesoles , uec contemplos
depretiet obsequentes. Quae si ita in operibus, ita
flxa habeanior in cordibus queroadmodmu relegoii*
lor in scriptorls , nolla inlentiouum semina, nulia ^
eronl foroenta discordiae; sed regnanle cbariiate,
sob llla , qua nobis Deus promtsit ei Iribuit , pace
IH* B$ eoneilw per amtos »ngulo$ eMrando.
Ob boc Patres providentia qua Spirims saiiclns
eullores soos coinpongere dignains esi , incitati bis
in anno per paroehias singolas conclfia haberi de»
bere d icueroni, ui in onom joxla salnbris insiiiotio<*
ois dogmaii congregail pro ecclesiaslicis caosis ira-'
eianda deliberent , aoc si joxta votom universa emi*
sistoot, Deom {onciis vocibos , qui praesiat deslde-
rata , collaodent. Dtfftcile est eniro , ut cojosqoam
cor sic pravis oogitationibos indoretur, ot a se pa-
ilaior cotpaoda fieri, cum noverii sibi jodiclom sub-
eundom e»se condlli. Praecinctos ad bane vfaro
semper lomlios habeant , scientes rationero aciuom
scd ne de pceinteniibus quidem quisquam ad hiijus- ^^ stiorom esse reddendaro. Snspeodantor ab illicitis
modi gradoin profanus temerator aspirel. Saiis illi
posiulanli sit venia. Qiia conscientia absolvat reum,
qui se percata sua populo scit tesle confessum? Quis
euui , quem paulo anie v4dit jacentem, venereiur
aiiiisiitem? Pnrferens iniserandi crlminis labem non
liabet lucidam sacerdotii dignitatem.
n. Vt pro episcopalu priFmium non acdpiatur.
Hoc quoque ad iriora conjungiinus , ne bcnediciio
per impositioiiem manus, qua: a Deo esse creditur,
preiio comparetur, quia aiiie oculos esse convenit,
qood Simon Spiritum saiictum volens redero|iiione
inercari, aposloli fuerit deteslaiione percussus. Tum
deinde [Bibl. Beg., inde] quis non vile putel esse
qu< d vendidil? Isiain sacerdotibus ordinandis revc-
per forinidinero , et qul nequiverinl per pudorem.
Sed de conveniendo notum est , quia sanclts canoni-
bos bls iii anno constet esse pra:finitom , el quidero,
fci po^sibile esl, inviolabiler convenii costodiri. Sed
si aol lempoium necessitates» aiii eroergenies causai
hoc non paliantur iinplere , semel saltem , quamvis
non licuerit, sine ulla excusatione praecipimos con-
veniri. Haec, fratres cbarissimi , el atia qoae Palrutn
regulis continenlur, In labiis ei in cordibus nostris
[Eu. 5, vestris] indefessa retractaiionemeditemur^ei
sicut scriplum esl , narrerous ea filiis noslris; niedi*
lemur in cordibus sedentes in domo, ainbulantes iu
iiinere , dormlentes atque surgenies , quia beaius
apud Dominum , qui in lege ejus meditabilur die ac
rentiam servet electio, ul in gravi inunere populo* ^ iiocte. Iloc et Ma^isier gentium discipulum suiuii
ruiu divinum cred»tur ts^e judicium. Ibi enini Deus,
ubi siinplex sine travitate consensos. Verum uec
banc quidem parlem sollicitudinis et adinoniiioiiis
oiiiiitlmus , ne vel ilie se a culpa aBstimel alienum,
qui ipse qnidem a redemptionc liber iiiiliaverit be-
iiedietione mystica sacerdolcm, ei tamen ad allerius
redempti voluntateai vel sponle in boc , vel neces-
« Ex rctiqiiis , prxtcr Alv., in quo, geratur. Esc.
5, Uueatur.
secutus instiluit adinonens : Haec medilare , tn kit
eeio, tubjieien$ plenitudinem , attenile tibi et dnctrinm :
qula si lidelibus cltra inlermissionem incumbimus
institulis, separamur a vitiis, dum impettsa cura di-
vlno operi buniaiio tocum non relinquil errori. Do-
luro IT Nonas Aprilis , principe Agapcto viro claris-
simo. iEraoLvi.
^ Ex cautei-is, fTacicr Alv., in quo, ttulklenut^
822
COLLCCTia CA&OISIJM S. t^miO mSPAL. AACRIPTA.
Si4
XCIJ
EPISTOLA HOKMISD.iS VA^JE AD EOSDBM HISPANI^ enSGOPOS,
Inqu2 e'9 /oannis ConMlmtinopolUnni ppi$copi'profps$ionem dirigit prop$er QrientfUei ch-
ricos^ gui eoruni cQmmunionem poposceriHt.
Wli^tfimmU tra4ri|)u6 «ttlirfirsi^opiacoj^^ in Wm^^^" A Bonifi^ wftftriue $$mcim l^fcl^ RBmmuefis immo
«JlilMin^iMenlibiiB iioriiusdi.
fijL f^piKop»» Jio0i«ir «iud«9 eecle»i3Xi(Cy wiiUialis
ingessilt hoc 4ttoq«i^ pro $gem cnaioliCfB AM ^
aii«sioliC9^ ffpdii v#iMiroiiooe eQwvliMl, qup ordioo os
elero Cnrcoritoi miwibMH irlbui dobonpi aiMia
cofnoiunio, propler CfiuffMi ffcUiccl Aci«ji o docoM^^
ribuc nosin» p«u bTroM^rum comniuniooe d«0Ni«lt«
in qua ii quoque, qui se ab ejus conlagione npn divi*
dunt» a oq^ cominuipiooo babenotur cieppli- Len-
danius proposiiiim ?iri boc aeio circa Qdpan oi appsio-
lica iosiiiuu fm^veniis, ut neper igfioraniiamquideNS
qiioiuquam como erroris aiieui paicrptor immcvgi.
Wgoa hso^ finra (idalibus, ui soUieiio aiudio snnpar
editi exemplmd libplU ex$eg$utur.
rrima saltts cjit rectjD fldei regulam cusiodire» ei a
eon^iituiis Patrum nullaiedns deviare. El qula non
poiesit Domfni nostri Jeau Cbrisli praeiermitti senteo-
tla 150 dicentis ; Tu ci P^frns af euper lume petmm
mdifieabp Eecleekm meam; el basc qoae dicta soui,
rerum probantur elfectibus, qula in sede apoatolica
dtra maculam semper estcatbolica servaia religio. Dc
qua spe et fide s^rarl minime cupienles, ei Patiuui
sequenles constituts, anatheqiatizamus omnes bxre-
ses, prxcipue Nestorium basreticumy qui qoondara
Coiisiantinopolilan» futt urbis episcopus , damiiatuni
in eoucilio Ephesino a beato Coeleslino pap nrbis
Romse, et a venerabili viro Cjrillo Aleiandrinas ci-
iovigileni, e| inc^ipaioa sa ab ^ni pervamitaia coo- ^ v^^iis antisiite^ Simlliler aiiatbematizamus Cuiycbe-
aanrenl. Ipaa «al paim Hdai inoiKeniJa, oi pr^^videaL
09 vol cas» possil errare. Ssiiislacieolca igiijir m
laudaliilibqs desideriis meoioraM viri el memores ikh
airi, aicuioporiei, oflScU^ docvmonia quoque de ik^
clesifi scriniis aasomeniaSt $A coociliqw veatriim pm
geoeraUiaiis inairuciiona direnlmust ut ez Uiia pie»
oioav qoas auol acta» discantest ab oioui voa erraii-
lium cognaUon^ separeiis. Neque euim esl peraouaiis
odil causa» sed 10 impios iraiyrpssores 4icla« Deo insi^ -
ranle,6eoleolia ; inquaquidemcaiisanaque|)ra^icaiiQ*
no, neque deprecatione€essaviaius,el prlncipi auppU*
aaiido etsacerdoieset populosadmuiiando.uMraQSgrea*
aorcs absoluU ad rcciam seddem etaffectu Dei ei Judicii
limore coovcrkrenl. $ed phsiinaUo misersnd^ par*
lem et Dioscorum Alezandrinum in saiicia synodtf
quam seqoimor et ampIecUmur, Cbalcodonensi dam-
iiaios, quae secula sanctum concilium Nic^num fideni
apostolicam praedlcavil« Deteslarour el TlnMitbeum
parricidam, iElurum cognomento, discipulu» quoque
ipsiuset sequacem in omuibus*PetnjiA Alezaodriuuin.
Condemnamus etiam et anatbemaiiz.imos Acaciuni
Const.intinopolitannm quondam episcopum ab apo*
stoiica sede dsmnatum, et eoruin complicom el se-
quacem, vel qni in eorum communionis societaie
permanserint : quia Acacius, quorum se commonloni
miscuii, ipsorum similcm'jure meruit in damnaUone
senlenUaiu. Peirum nibilominus AnUocbcnuni dam-
namus cum sequacibus suis, et omnibus suprascri(»lts.
durai, nec ulUs modia morUrcra vcneija ^i,u:ynmr, C Soscipimusautcin,ct|irobamusepistolasbcaULeonis
papae unlversas, quas de Chrisiiana religioiie con-
scripsit , sicut pnediiimus sequentes in omuibiis
apostolicam sedein, et praedicantes ejus omnia consii-
tuta. Ct ideo spero, ut in una eommuniohe vobiscwu
quam sedes apostolica prxdicat, esse nierear, in qua
est integra ct veraz ChrisUanae religionls el perfecia
aoliditas , promiliens sequeslratos a comraunione
Ecclesiae catholicae, Id est, non consentienles sedi
aposlollcae, eorum nomina intAr sacra nou recitaiida
esse roysteria. Quod si io aliqoo a professiune inea
deviare tentavero, his quos damnavi, complicem me
niea bcnlentia esse profiieor. Iljnc autf in professio-
iiein roea ego inanu subscripsi, el tibi lldrmisJae san-
maioseuiine Azis in detoriua puHuiante radieibus«
Crg<s ftiilacUs»iipi fraires, a4 onmia compeiaiiter iu-
alrucU servaie yos Ecciesiiim Pei, cl Apoaioio ezaui-
laie cpojmicii. Nos autem libellum «li^iimuay sob quo
ai quls comniuuionem vestram da urieutalibMa cleri'«
4 a poposcerlt, ad cam pnssit sdiniul, secundum quam
el de Tbraflia et de Scytbia, lllyricisque partibus,
vel Epiri veterts, sed etsecundum quam Syriae mul-
los Jani consut esse ausceptos, gaodentea ad racta
confluera ei devia declinasse. Un4e aub repetiU QO '^
mandamoSi ol omnis cura ei solUcilodo omnis
Invigilei. Jaae nollus esl ignoraniiae locos* NoHus
nlaiur simpliciuUs ezcusalione praeuriu. ScienU pec-
care necaiaaria eonfessio esl : neoease esi, ui errQrca |v ^^ ^^ venerabili pap» urbis Romas direxi
abscrtbat sibi, qni monstrato nen in&isiii itinerc^
' Ez iCm. cl Bibl. Reg. In Alv., Rm. S, Urg., Ger., iubtepiione. Tol. I,ivfr pr^carifioRe. Tol. 2, sna
uepidaticne.
m
RMHTOL^ bKCRr.TAI.KS. -^ fUmm^^X, Pk?M.
KJi
xcm
EPISTOLA HORMISDiE PAPjE AO fiPiPHANlUlil €0NSTANT1N0P0LITANUM KP.
ii^sjaio frairi EpHiliiimo eptsodpo HoMntoila. A |icilire, dUectissHne fraicr, personam meam lelntioc
MuUo gaudio swn reploios qvoil eireo Eedesfae
IMoeoiiaBanciintfM Smfiorotorift ec ditecxmnts UKt
kale «UidiaHi, 4|«ole Itilorit «idfeotli, logatoriHu qito*
qne moorttni essonfioeecof oofi. MottlCeste liiiic eniin
•Nfemii nAeoricofdiflB docwnenlo perdoGeiur« fiuand»
ei fiteodanl prtneipos cansam fldci cnm refpnlrtictt
oi4lMMtione conjeiiguoi» el eecleiiiwum pr«sii1os,
qnod ed diip«ns»ciiifiem soam penin«t, ofticit mcmo-
res eisequontur «. Talfbus indigelnt posi disconli»
procolias religio Christiana recioribuii, qiii, compres-
sfspro«idadispositiimeiurb}nibiis,diu percgrtiialatn ^
paeem, dcpolsa tempestoie, 151 reduct* renf, ot in
futuni poot sttcula proposici oui esempia lendontes
siiii ad kOiiliondttiii indubKanler ostenderent« quid-
oporiet indiiere, sctentcm iti IrajuKmodi causis, siciit
prnpdiftmn esi, qnid facieiiduin sit, qoid cavetiduin,
Ita omma prsvldendo, vt non ambigas railonem dis*
peiisationis liiijus Dci» esse reddendam : ha tamen,
ut eos, qui Tobis fberlnt commwiione sociail, vel per
Tos sedis aposiotic» vestra n<ibis scripta declarent,
qiiibns oriam et coniinentia libellorum quos obtuleriut
inseraiur. Sic eniin et Severf vel complicuin ejus aut
sfinilinni absolvemus errores , nec eorum qui sanari
piitueriut dispeiidia patietiiur. Quod ideo voIhs spe-
daliler credidimus iinponendum, ad diligentiain ve«
stram nostra oiiera iransferentes, quia non parva jam
docamenia resistenles baereiicis reddidisiis, iiec de-
boi de eo ambigi, quein bene conligerli explorari.
quidlleoptacitttmpoeieriprosuaifflftationefecisscot. ^ Simiil assume niedelam niedicln», aitnul accingero
Benedicamtts Dominum, fratcr cliirissime, nostiis
liec diobaa Ittisse ooncessum, et tolis oratioiium et
ciirarum viribus adnltainur, ui, quas Dei 0|e be e
coepia suni, ipso adjuvante per oinoia compleantur.
Speratidum entm esty ut ad compagem corporis snl
reliqua qunque, quas adbuc divisa sunt, menibra
festincnty et a poiioribus minora non discrepent : ad
qood cum medilectlotiiaCbristiaiia: sludio cliariiaiis
horlatur, debet quod invitat sequi, el quod atnandum
suadet amplecli. Similem e»i«n jam fidei curam ge*
retile^, por reiigiosam patieati«ini par eliam prornuum
de boiii operis aperamus efreeiu ; neque enim dini*
Cttitattbos est cedendum. Mon enim fatigalnr asperia
lides nec ad ccBlorum ardua per pniclive coMseeiidi-
auctorilate Jusifii» , ei sic circa supplices huniatiiiaie
ioolllre, ut-ln barreticorum eontagione perduranies,
aut eos, qui •innoeentiam slmuianty et cuiii nosiris
Bola voce consentinnt ab lns, quibiis pro EcGlesiaB
redintegratione consuliiur ei provideiur, esetiid.ts ;
iiec eniin expedit circa hos ecclesiastieain teinperare
censuram* Noa eaiin^uni jani mlieralionls boua pro
eorum quibus consiili oporict necessiiaie collata, si
Indiscreie fuerinl lioiiis msKsqne coinmunta.
Rt quia Hiemsolymttaminiiu liiciendam credidit iu
lilleris Itia diledio mettiionom quorum ectam ad nws
^jMMlam d< lala professio est, oecessariom duxinMa
vet recipere qam fcripla swni, tcI resfemlero ^fim
oongma. Qui si sancioruui Patntm consiilula cuslo-
tur, nec remuneratiooem citra laborii» exerciiiuio quis C diaiii, si illa fidoi fmidomf nta veneraniiir, ab his
merelur. Unde ne facieniea bona deliciaiuos, specia*
liler adinoneoiurt eilaoB lesie psalwisia : BeaU ^ai
cuaodiunt judiUum , $t fadum jMUium m omm um*
Vor$; qoia noo initiufl» laboris reuiuneraiionem pr«e-
inii conaoevil inveaire, sed lerminu • Ergo par siu-
diitns soilicitodinia aasunenies, qulbus esi uaa in
commuoione et creduiiuile socieus, quemadi^odiiiii
de adunata setfl aposlolleae Consiantioopoliiaoa Ec-
clesia pariler exsuliamus ia Doniino, iut de i eliqiia-
nuD quoqoe, sioul affectuose admones, redtniegra-
tiune curemus primumt >i fideni iuicgritalcinqiie
iiosiram immaculalam ab omni coiiiagione servemus.
Nosiieniin, frater sanciissime, quai ecelesiasiicam
nerveai vincula ooncordiam, quo; nos ab baerelicoruin
qum pereos Spirliu sanriocnnipoiicfiiedellniia aontt
non reccd«flil. Aut eaint petfecia sunt, ita ui sunit ei
adjeciione noo iiidigent, aut bene vaKda, et iileo non
motanda : quando per ea emnia hasretioerun venoM
compressa suni, iiec qnldqiiam Chahred^ineiisis af no-
dtis, quod utile qutelibet diligentia potttissei excogi'
larOt prsBierlit, quae prseedentiam quoque dogmaia
vel clarius manlfeaiaviit vel repeiiia auciorluie lir'
mavii; speciale quoddam advertius Nestorinm et Eu*
ijfclieteni aggressa ceriament aliemm deiiaiem Do>«
imfN nosiri iesu Chrisii a cariie separanlem, ct tdeci
sanclam Mariam Dei geniiricem pronnticiare vtlan«
lem ; alterum verH.*iieffl carnis iii D»mlno renuentemt
quando Dominus nosier ieaua Chriatus i«l«m Filius
lueaomr iasidiiat por quas eiiam cauoauui cusiodia- J) Dei, idem hoinim«, una in dnabus persona natoris
iiar auoioriias. His in robore suo oinni circumspecUo-
m aervaiiat reuiedia aperantibus eonferanturt llalMii
^lim ea^lesiasiicarum ordo reguUrMm et ipsius (orma
JMsiiti», ut fflodicing railonabilis benigne ei fideliier
aperaatibua aonaegeiur; oec quisquam ita ei4 ab
bumanitaie discretust qnem non a rigore disuriciio*
nis inclinet incauta siupliciias : sed ui cauie hoc ei
ciira querelam aai erroris allcujus nxvutu valcas ex-
■ Ex Tol. I . In quibusdam , exercenlur : in aliiSt
iueadose« curcuMnlut,
divinilaiis ei C4mis, nec natoria adunalh>iie eoufoeis,
non vehii quatla p«r>oiia addiia Triailatit sed ipse
Pillus DA exluaniens senieii(ismn, furmaro aerviaeci-
piens, propier quod et unam \BitL Arf., eiiatn] nec
divtstbilem profitemur essentiam TriiiiUttSt ci pru
prieiaiem lamen suam sctmus inesse per.«onis; unam
enim Pauis profiiemur ebse personam, unam Filii
i>ei cum assumpu carne, unam Spiriiu» sanciit e|
^ £x reliquis, prsicr Alv., in quo, j^regriiu^m,
Si7
CeLLECTIO CANONUM S. ISIDOHO IIISPAL. ASCRIPTA.
«:8
personas proprielatibus designanleSy el per UDilatem A prore6sioneni suam srriplo indicanl, quam legaiis
essentiacinseparabile TriniiaUsmystei ium conQtenl^s.
Meque enim ambtgi poiest verbum Dei intra virginis
viscera per carncm bumanam assuropsisse naturain,
nee post a se iulra vulvam naturarum uniiione divi-
sum. Naui sicul uon esi in eo huuiauitas sine Deo
ediia, sic iu cruce et impassibilis 152 divinitas non
est a caruis passione divisa : quod virginis partus et
intemerata fecunditns, et singularis a morluis resur-
reclio, et ad coelos declarat asceuaio. Hxa si quem-
ftdmodura a Fatribus constitula sunt servant, credant
nec definita transcendant : a quo tramiie qui decli-
naut, ipsi sibi nebulam dubitationis obtpndunt. Nobis
auteui i.lud aposiolicum conlentioais respondere ne-
cesse est : itos banc consueludinem nou liabemus,
noslris apud Consiantinnpolim posltis obtuleront,
aul per suos ad nos diiigant, aut rraleniitati vettrae
iradani, eodero tamen, sicut diiimus, tenore conscri-
ptaro» qu» ad nos roodis oronibos sub vestra ordiM-
tione defcratur. Naro de Theasalonieeiisibas, qtiorain
ad nos legati per claroentlsaluii el adeiisaiuii piinci-
pis filii nosiri ordinatiooem veneruni, ne quid omi -
sisse credamur , nosse voa voluroos secoudum boe
qiiod Dumino uostro Jeso Cbristo inspirante plaeiie-
rit, caosaro omnem nosira dispositione traetandam,
et si qood oportet impleverint, ordinanda liace per
fratrero ct coepiscopuui nosiroui venerahilem virom
Joanuem, sed et filios iiosiros lleracliom presbyie-
rum, et Constantinum diaconuro ecclesiastico boiHm
iiec Ecclesia Dei. Hoec ideo breviier» quia nec ambigi g dignissimos ad eausaui pertinentia rt scrlpsisse
coiivenit de rebus juxta fidem definitis sspius, eC
pene supervacua esl allegatio, qus adbibetur instru-
ciid, cum super hxc ad clemeiiiissimum principem
1100 pnrva perslrinxerim. Et quia de Uierosolymita-
iiorum professione respondimus, hoc quoque .Tstima-
vimus salutis eorum caiisa compctenter adJcndum,
ut si communionis a|K>stolicaB desiderant utiituem.
lenti, gratuiati sumus in viro ordinis iiostri par meri«
tum et religiosum iios inveiiisse propoeilom, et can
legaiioiie mandata sapientia, et moribos ouDgroenie.
Yotiva enim res eV pleiia gaodii est, ul sini josta xs-
limaiione probabiles, quos oommonis orOcii cunlige-
rit essc consortes.
XGIV
EPISTOLA HORMISD^ AD SALUSTIUM illSPALENSEM EPISCOPUM.
De commisia vice per BwlicQm ei Lusiianiam provincioi.
^ikcin^mo frairi Saloslio Hormlsda. dignitatem , relevantes nostras ejo$dem remedlo
Soscipieoies plena fraierniiatb lua voliva grato- Q dispensaiionis excobias. Et licet de singolis nou in-
lalioue eolloqvia » qoibos nos gemin» saloiis tiue lae-
lilieavit indiciom corporali cum spiritoalibo.4 ofllciis
iucolomltate suboizuiD, congruom esse perspexiroos
banc ipsam, qiiaro menie gerimos, verbis apetire lae-
litiam. Edidisii eiiim boni doeomenta poniificis, dom
ei prsdicaiiJa facis et ea iosinoare n'»n differit.
Pnerogaiivaro de noslri aumpsimos eleciione jodicii,
qiMiodo id 1«; operaiom sponie didicimos, quod caelo»
ris impenuniis. Oramos siqoldem divina beneficia
cuncios agnoscere, el baec ad le siodio ecclesiasticm
pacis iiistrumenta traiismisimiis. Tu vota noslra el
lideli ibtelligentia percepisti » et ofBcii pmtinus de-
voilonecomplesii, cunctis fratribus inootescens, qu»
per cQBlesieoi gratiam cuiiciis profulura cognoveras.
digeas edoceri , a quo jam probavimos caoiios oni-
versa servari, gratiuj tameu'es8e solel, si iturlsira-
mes ostendliur, et laboratoris injuncti operis forma
monstratur. Paternas igitor regulas et decreta a san-
ctis deflnila 153 conciliis ab oronibos servanda
mandamits. In liis vigilantiam luam, in Itis coraui
fraternte monilu exbortationis ostendiinos : bts ea ,
qoa dignom est, reverentia costoditis. nollum retin-
qo I colpse locum« nec sanclae observationis obstaco-
luiii. Ibt fas, nefasque prapscriptum esl : ibi prohibi-
lom, ^d qood nullus audeat aspirare : ibi eoncet-
sum, quid debeat mens Deo placilura praesomere.
Qooties universum poscil religionis caosa condlioro,
le conetl fr.iires evocanie conveniant, et si quoseo*
Sofff agaolibus igiiur libi tot meriiis pias &olllciiudiols D rum specialis negotii pulsat contentio, jurgia inier
ei laboris , cerlo jam delectat injiingere, qiia ad
nostri curam eonsiat officii pertinore : ut provinciis
tioia loiiginquitate d sjonctis el nostram possis exhi-
bere personam et Patrum regulis adhlbere cusiodi^m.
\ ices iiaque nosiras |ier B iiifain Lositaniamque pro-
vinclaro, salvis privilcgiis qiiae lueiropoliianis epi&co*
pis decrevit aiiiiqiiitas, prwseiili auclorilale coinmii-
liiuus, aogentes tuam biijus participatione miniiterii
et»s oborta compesce, diseussa sacris legibos deier-
minando certamiiia. Qiiidquld autem illic pro llde et
veteribns consiiiuiis, vel provida disposiiione ptaeci-
pies, vel personas nosirae auctoritate firmabis, loiom
ad scientiani iiostraiu instructae relationis attestalione
perveniai. Eo fief , ut et noster auimoa officii eharilaie
daii, et tous sccnritaie perfnuinr aecepti. Deus te*
infolumem cnslodtai, fraler cbarissiine.
RESCRIPTUM ftORMISD.E PAP^E
AD EPISCOPOS BiGTICie PROVINCIiE DIRECTUM.
DtlectissHDis fratribus universis epiacopis per Bx- ticam provinciam consiiluiis Hormisda epiacopua.
m
EP1ST(>L.£ DECRETALeS. — VIGIUI PAP^.
m
Qaid tsnn dulce sollicUo, qoani quod milii de vo- A certa 8{)cravU, certa consuluit. Sed racimus de his.
bis iBnolescuiU iila quae cupio ? Quid tani religiosis
conveuiens litstitults, quam ul iiiier se sacerdoies
pacem, quam eos necesse est aliis pto oriicio annun-
tiare, conservent ? Plena, fateor, gratulatione susco*
pi« quod viitiva milii de cbaritate, qnae Inter vus est,
et ecclesiaruni pace litteris indicasiis. Sponte roilii
qoidquid lioriari poieram, qoidqiiid monere» dela-
lum est. CoBfirmet hoe Deus qaod operatur in no-
bis, et qiias prxcipit pro animarum salute facienda,
baec ipse esse praecipiat pro ea, qua nos redemit,
|ileute faciiia. Sed his tain bonis nuntiis nos qooqoo
leligiosorum vicero reddtmus nuntiorum : ei quid-
quid cum orieiitalibus, quos ad Ecclesia corpus
unltateiiique revocatos dudum Dci nostri ope liileris
qus fucrant dicenda, compeudium, ipsa poilos ad
intriiendam noiitiam vesirain qnas a nobis suiit re-
sponsa dirigontes, ne tfiitd sibi sub spaiio prolixio-
re lerrarum aul opiiiio vindicel aut error adsumai,
cum ad reruni lidein ipsam tenere surUciat veriiB-
tero. Quod auteiii ad continentiam vesirarum pertlnel
litterarum, oportuit quidem desideria planiua eipo-
diri, ut lesllmatis omnibus responsom rationl con-
groum redderetur. Sed quia privilegiornin veterimi
et siatutorum paienioruiu indidislis iisdem litieris
menlionein, ad Salustiuui frairem et eoepitcopuiii
noslrum super hac parte scripsimOs, vobis qmque
Slrictiin, qutt dicta siint iaiius, iiidicaiites, iiec pri-
vilegia nubis indul.a cotivellcre et nibil tam coiive-
significaviiiiiis desiiiiaiis« denuo acium fuerit repe- ^ nieiis fidei judicare, qnain ut in honore suo a patri-
litis vobiscura pariicipamus iiidiciis. Moi post no- bus decreta serveuiur. Deus vos incolumescusiodial,
slrorui» redi:uin ab orienlalibus iius:»a legatio esi, fra res cliarissimi.
XCVl
EPISTOLA VIGILII PAP-E AD PROFUTCRCM ■ EPISCOPUM.
Dilectissinio fratri Piofuturo Vigilius.
154 Directas ad iios tu;e cbaritatis episiolas ple-
uns catbolica! inquisitiouis solliciiudine grataiiii^r
accepimiis, lenedicentes Dei noslri clenientiam,
quia lales eitremis luuodi parlibus dignatur suis
ovibus providere pastores, per qiios ei pastibus va-
leant salularibus abunJare, et ab iniqui lupi rapaci-
late scrvari, ul insidias nequeaiit rjus subreplionis
incurrere. l-n«le certuin e^i, qiiia proini^sae vos bea-
indicasti vitiis inquinari, sancta et convenienti reli-
gioni caiholicae! eos deiestatione judicas arguendos,
qiii iia se sub ab^tinenti» simulatas praeteiiu ab
escis vidcnlur caniiuin subinoveri, ut boc eis«*cralio-
itis poliiis aninio quam devotionis probeutur efficere»
In qua re qtiia nefaniJisviiiiis llanichasis esse cousimi-
les approbantur, juste Patrum venerabiliuro consii-
tutis ab li;ic superstitione sub anathematis siinl in-
lerminatione proliibili, ne alit|uid ciborum cnntagloiie
litudinis gralia subseqiiatur, quando a vobis ccDle- Q carniiim crederenl esse pollutum : qiiia in his onini'
slium perfectio docti iiiaruiii tain l.iudabili sclscita-
litine perquiritur. Scriptum est euini : Beali quiscru'
gantwr te» imouia ejus, in lolo corde exquirunl eum.
Iloc i^ilur, frater charissinie, propu»iluin tuje coii-
sultationis toia meute tractaotes, de te quoque pro-
venire coufidiiuus» qui regulain catholica) fidei
iisileui studes tenere ve^tigiis, quibus eam in aposto-
lica sede cognoscts esse fundataui. £t quamvis sonus
eoruiu toto orbc diffusus, et usquc ad fines orhis
lerr» verba eoruin distensa diiectionis tii;e corJa
Christo prxbueriul esse fidelia ; tainen si qiiid e.t
liis In Ccclesia, quae tiix gubernatioui Deo auiilian-
lecoinmissa esi, necdum plena luce claruerit, ad
eunidein foiiiem, de quo illuc snluiaiii nianavorat
bu«, qu;e ad homanum victum misericordia divina
concessit, nihil caihoUcis esse judicaiur tromondnro.
Sic eniin Tituro doctor geuliotn Paulus monet apo-
stolus diccns: Otnma munda mHndtM, cfnnqmnaii
auiim et infidelibuM nihU e$t mundum^ $ed poUula tunt
eorum et mene et eonuientia. Deum eonfitentur u
notee^ factit autem negant abomtnabiiee et increduti ad
omne oput bonum reprobi, Similiier et atio luco ad Ti-
mothenm dehujusmodi cavendis erroribuspraedicavii
dieens : /n novissimit temporibue di»eedent quidam a
fide attettdente» spiriiibus erroris^ et doetrinis damoniO"
rum in hypocrisi loquentmm mendadum , et eauteriu'
tam habentium suatn eonscientiam^ prohibentium nu-
bere^ et abstineniee a cibis^ quos Deus ereaeit ad percl-
lyinpba, recurritis. Iliuc esi, quod debita char.tate D P'cndum cum gratiurum aetione fidetibus el his qui eo^
auuius ampteii, quia fiitucialiter de his unde apud
eos observantiam esse diiistis ambigunm, nustra vo-
luislis respoosione firraari. Quapropter dilectioueiu
tuam in Doinino salutantes de singulis, qoid juila
caiholicam discipliuani leneat apostolicas scdis auc-
toritas, tubjeciis aiiquibos etiam sanctaruin capilulis
regularuni le credidiinus itistruendum.
L De PrisdlHanistis qui se ab esu earnium sub-
strahnnt.
Iloc primuro de his, quos Prisclllianae bxresis
" lu cicttiis, Eutherium Eutherio.
gnoveruttt ve-iiaiem^ quia omnis erealura Dei bona^
et nihil rejicienduin quod cum gratiarum aeiione perd^
pitur, Uaec igilur stqueiitia Patruro venerabiiiom
constitula specialiter eos censueriioi ease damnandosy
qiii, cuin carnibus absiinerent, ea quoque credebanl
e^sc viiaiida [Dibl. lieg.t damnandaj, qu« catuibus
futbse vidfbaiitur adnuita. Nam el ipse Dominos
iioster Jesus CbrisUis ita prsmonnil dicens : Non
quee intrant in os coinquinant hominem^ sed quee pro*
cedunt de ore hsfc sunt qum coinqutnanf, Quapropter
m COLLECTIO CANONUtf S.
nec alMiiiiieiil*am Deo placiciui reprobaaius, uec eos
qul exsecrantur Dofnioi creaturain in uoatra socie-
tate reciplmus.
He kMi^tisino <|iHM|i]e reAaseentium irmt Immer-
aione aoleamltef adimpleo^o, stmiliief quM aposto*
lici vel lanieric vel.observet aQetortiMi, rn sulijeeiia
toa diariiaa e?i4entef agnoscet. Illud auiem novelli
esaejvdienniua errorla, quod enm fn ine psalmonim
ab onmibna Gatholieia ex more dicatnr : GioHa Pnfri»
ef PfOoy ef SpirUui sancro : aliqnit aieiit indicaSy snb*
dneta nna ayiiabs eonjnif tlva, periecUim eonantnr ml-
nuere vocabulum Trinilatis, dicendo : Cloria Pmri^ et
FUiOt ei Spiriiwi taneio, Qoamvis ergo ipsa nos ralio
pvldenter odoeeat qnia subducia una syllabs personam
Fttii, et Splrilus aandi nnam quodamroodo esse do*
slBiiani , lamen ad errorem tslldin con? incendum
Bulflcit vox Dominl Jesu Chrisii • qu« designans ln
InvocationeTrinitaiis eredentium debere bspiisma ce-
lebrari, dixit : JUf deceu omni'^ genlett baptiMniei
eot in nomine Patrii^ et FilH^ el Spiritut $aneti, Efgo
eum nou dixerit io nomiHO Patrts , et Filii Spirh-
liiS aaocti , sed «qualibus Jlslinctionibus pjlrem, ei
FHIom, et Spirlloffl sancinm }nsserlt nominari, con-
aiat illoa onmino a dodrina domlm'ea deviare qui all-»
qnid hole voluerlm coofeasioni sobtrahere. Ilos Ita-
qne lua ebaritaa modis omnlbus ad confessionls rec-
Ms cradeat iramltem revocare : qul si In errore per-
roanaeritii, socil in nobis esse non possunt.
III. De hh qui ab Arianii iterum baptizantur.
De his eiiam qai» bapliamatis gratia salntaris aoce^
pta, apud Arianos iterum baptizati profuodac voragi*
nis aiint morle demersi , quid per singulos orvllm^a
vel xiaies aniecessorum nostroruin decreta censue-
rint, quia inultipiici sunl raiione digesla, ex oostro
scrinio relevata capitula his subjecta direximus. In
quibus tamen illud apecialius diaritateni tnam coo-
veniei observare, ui quia ex peccaiis plurimis in gen-
libus iiiiquitas i^ta surrexit, iu «siimaUone tue fra->
temilaiis aiioruiuque poniilicuui per auas dicBGOses
relin<|uatur, ut si quaiitas et oompunctio pmniientis
devotio fuerit approbata indulgenii» quoque remedio
sil vicina. Quorum tamen reconciliatio oon per illatu
iinpa>itionein manus, quae invocatioiie saocii Spirilus
fit, operatur, sed per iliam, qu» pasniteutix frucius
acqiiirit, f I sanctas commuiiionis restiliitione peili-
citur.
> Ex reliquis, prxler Alv., iu qiio, fabricU.
^ JE\n,9 Bibl. Reg., Esc. 5, Ger., Tol. I, S, in-
ttauranda,
c Bibl. Rtg», Ese. 5> Tol. I, i,
ISIDOIIO illSPAL. ASCRIPTA.
A IV. De ecelesiarum reetauraiione tn (akrkie^ mI dedl*
caiione quid iit obiervandum,
De fabrica • vero cujuslibet ecclesi», qux dirui»
ruerat, restauranda *> , et si in eo loco coiisecratioiils
solemnitas debeat iterari in qno sancluaria non fue-
runt, uihil judicamus onicere, si per eaui miniine
aqoaexorcidiaia jacieUir; quia consecrationem cuju^-
libet ecclesias, lu qua sanctuaria non pononUur, cele-
brilalem tantuni sciinu& esse missarum. £t ideo si
qua sanctorum bnsilica a fundanientis eliain fuerii
Innovata, siiiealiqua dubiiatione, cumin ea nitssaru:ii
fuerit celebrau solemnitas, totius sanctificaiio coiise-
erationis implebitur. Si vero sanctuaria qiise liabeb.i|
ablata sint, rursus eorum reposltione et missaruiii
solemiiiiaie reverenti:im sanctiflcaiionis accipiai.
B V. De poiciiee feaivitaie et preeum ordinef ac nUaarum
iolemnHate,
Pascha voro fntorum nos, si Deus voYoerii, oefavo
Kslendamm Malanim dle celebrainros esse cognos-
clte. Ordiiiem qnoque precum in eelebrttaie missarum
nullo nos tempore, nulla fesiiviuie signiflcamus ha-
bere diversum, sed semper eodein tenore oblata Deo
munera consecrare. Qooties vero paschalb aol ascen-
slonis Domloi, vei Penlecostes,etEpiphanise, sancio-
romqoe Dei fueril ageuda festiviiaSy siiigula ea|Rtnli
dlebos aptt subjungimusy qolbos eommemomiionem
sanet» solemnitaiis aoi eorum facioius, qoorom na
utiila celebramns : cstefa vero ordlne eonsoeio pro-
aeqttimur. Qoapropler et Ipsfus canonfcas precia lex-
Ittm direximns snbter adjectum, quem Deo proptito
G ex aposiolica iraditione suscepiious. El ni chariua
lua cognoscai quibus locis atiqoa fesliviuiibiis apu
conneclimoi, paschalis diei preces simnl ailjecimos.
His Igilur fraterniutis lox inquisitionl responsis,
Deum e iiostruin, qnantuin possumus, exoramos, ol
omnibua caib(»licasreligiouis ecclesiis drca universos
quos slbi Odeles efficit gratlx suc dona mulliplieei,
el ab omnibus insidiis spiriiualts boslis aique camalia
cunctos populos auos reddere dignetur immuoos.
Signiflcauius etiain beatorum aposiolofuin, vel mar-
tyrum, sicui sperasii, sancUs noS alfeciui luo de&ti-
nasse rcliquias, prxsumentes fidein vestram eoroni
deinceps plenios esse meritls adjOvandam.
156 ^l* (^"^^ '" nomine Trinitaili debeai baptieati.
Si quis episropus aut presbytOr juxU pnDcepinm
D Domini non baptizaverit In noniine Patris et Filli ei
Spiriuis sancti, sed ani in una persona Trtnitatls, aai
In diiabus, aut in Iribus Palribus, aul In trlbus Fllii>,
aut in iribus Paracliiis, pMJiciatur de EccleSia Dei ^.
^ In excusis additur paragraphus in quo asseri-
tur Romanani EccleMam niatiem esse et magistram
ontniom Ecciesiarom ; iii onMibns iloattis CodidMw
de^ideralur.
■■ 'itf.
i^a^W****^
XCVII
BP:ST0LA PAPJE GREGORtl AD LBANDRUM B18PALBNSBM BPiSCOPOM.
De simpla mtnione Bapti$mati$.
RevercndiuiiDO el sanciUiiino frairi lieandro cpi- Kopo Gregoriu* servorum Dei •ervw.
8SS
EMSTOL^ DBCRETALBS. — GREGOnil ¥AfM.
8S4
Respondere epittolis ▼estris iota intentione • vo- A De trina Tero mersione bapiisniatis nihil respondl
Inlssem, nlil pasioralls curb ita roe labor atiererel
Qt mibi magis flere libeat, quam aliqatd dlcereu Quod
▼estra quoque reverentia in ipso litierarum mearom
texttt vigilanter ifitelliget, quando ei negtigenter lo-
qvor, quem Teberoenter diKgo. Tanfis qulppe in boc
loeo bttjus muffdi floctibus quatior, «t Tetossam- ac
potrescentem navero, qutim regetHlam oceulta Dei
dispeiisailone sascep), ad portttm dirigere nnllase-
nus possim. Nonc e% adverso ffuefus irruunt« nimc
ei latefe euroul! spumosl maris intumoscunt, nunc
a lergo tempestas insequttttr. fnterque bttc onmi»
lurbatus cegor modo in ipsa daTum adversitaie di-
rigere, modo curvato navis latere minas fluctoum ei
obliquo ileclinare. Ingemisco, quia sentio quod ne->
Terius potest quam ipsi sensistis quia in una fide
nihil offlcit sancuc Ecclesi» consuetudo diversa.
Nos aotem, quod tertio I57 mergimus, triduan»
septtllunB sacramenta signamus , ut dnm tertio ab
aqois infaiis edocilur, resiimctjo iriduaiii lemporis
eiprimitur. Quod si qois Torte etiam pro aiMnmaTri-
nUaiis veneratiooe aesiimet fteri, aeque ad boc ali-
qaid lihslslJt, baplisandora semel in aqub inergere»
quia dum in tribiis subsisieniiis uiia sabsianiia est,
reprebensibile esse oullaienus potest infaiHem iii
baptlsmate vel ter vel semel mergere, quando et iii.
tribtts mersioiiibtts personanim Trioiias» et in una<
potest diviniutis singularitas designari* Sed si nunc
liucnsqiie ab bftreticis inrana in bapilsmale tertlo
gligente me crescit sentina ritiorum, et tenipestaie ^ mergebaiur, fieiidum apud vos oss^ nou cen.soo^
foHiter obviante Jam jamqiie potrld» naufragittm la-
bttlae sonani. Flens reminlscor qnod perdidi mesa
pfacidom IKtttS quieils, et susptrando lerram co»-
spicio, quam lamen irerum ventls adTersaoilbus le-
iiere non possDro. Si ergo me, frater cbarissime,
dtllgis, tu tuss mlhi orationis hi bis fluctibus manum
lende, ot quo laborantem me adJuTas « ex ipsa Tito
roereedis In tuls quoque laboribus Talentior eibtas.
Biplere aolem loquendo nttltatentts valeo gaodlttm
roeum, qiiod commonem filium gtoriosisstfflunk Ree-
caredum regem ad eatholicam ffdem integerrlma
ogtioTi doTotione conTcrsum, cujus dnm mihl' per
serlpia Testra mores eiprimllis, aroare me eliam
dttm mersiooes numeraftt, diviiiiiaiem dividani».
dttmque qood raeiebaot laciuat moren; vestraai sa
vidase glorieatur. Dulcisslffla auteoi fflibi fralemi-
tati vestr» Codlcea direii» quorum notliiani subter
Inseral. Ea aatem, qo» in beaii Job eiposiiiono
dicu foerani et vobis scribisis dlrigenda , qula bise
Terbis sensiboaque tefientibus per homilias direie-
ram,. olcunque studui ki Kbroruni docium perma*
tare» qoa» nunc adbue a libratiis consctibiiotuR. C(
nisi poriitoria prvsenlfiHaa me fesiinatio coangoaiao*
ses, cmictai Tobis tfanamiilero sliio aUqaft ioMiMiiii'*
tloiie Toloissemv maiime qoia ei hoe Ipsom opus ad
Teslram reTereiHiam scripsi* ot. el, qnem- pne Cfltl^
qoem neselo fecistls. Sed qaia antiqni bostls insidiaa q ri»dtligo« iQ.meo videaB labore desadasse« Praaere»
sciiily quoniam bellum durius cimtra victoreo pro-
ponlt, nmic erga eiimMem ftlium nostrum vestra so-
lertius sanctitas vigitet, ut bene ccepta perfichit, neei
oe de perfectis bonis operibus extolhit, ut (Klen^
cogniiam tiI» quoqoe meritis leneat^ er, qiii» ntenil*
regtti ciTis slt, operibns osiendat, quatenus pMi^
niulta annormn curricubi de regno ad regnum
traiiseat.
*> Es rdiqois, pneler AIt.» in quo, dnotione*
si Tobls liidulgeri tempora ab ecdeslasiica occupa-
tiono cognoscitls , qaid sit jaaa raclenduro sciiis ,
qoamvia etiaro absentem corporot praesenlem mibi
to semper Intiieor, quia vultos» Uii imagMiem inlni
cordis visctra impressam porto» Deua te ioGoliimeni
cttsiodlat, duleissime [Bikl. Rtf^j dileclissiinel mibs
es reveffendissime fraien
XCVlil
EP1»T0LA EJUSWM SREGORH AD EUMDEM LEANWROM fiWSCOPUM.
D$ direetis librit bbguljs pastohalis, ef bxpositionb bkati job.
Reverendissimo et sanctissimo frslri Leandro epi- A q"idem in eoopere tertim elquartm partis Godices noa
___ B ■ KA -A
jBCopo Gregorius servus servonim Dd.
§ Quanlo ardoffo Tiderot»sitiamy quia talde me dili-
gis, in lui tabulis cordis legis. Sed quia longo terra-
rum spatio disjonctttm le videre nequeOy unum qtiod
mibi de te diciavit charkas feci» ut librum Begulae
liastovaltSt quem.io' episcop^tu^ mei eiordio scripsi,
ei libcos, quos Inexposilionem beali Job jam dodutn
nie fecisse cogiiovisti« sanctitnti um cum commuiii A-
lio Probino praesbyieco venicnie trausmiiterem, Et
» Sobserlptlo bm desiimp4»esi ex Cod. RiU. ^f. et Esc. 5, airo desit in reliqnis
transmisi, quia eos sohimmodo ei eisdem partibus
Codices habui, qnosjaro monasteriis dedi. Hos itsque
sanctitas tua studiose perru^rat, et peccata inea stu^
diosius defleat^ nCroibi culpas gravioris sii, quod quasi
scire videor quod agere prxtermitto. In hac vero Cc-
clesi» quaniiscausarum tumultibus premor ipsa cbarito*
li IU.T epistoljc mex brevitas innoteseet, quando ei po
ruin ISS^^^n^^'** nu^iti magis omnibus dillgo. Dcas*
le iiicoluinem custodtnt, reverendissimc fraier;
S35
COLLECTIO CANONUM S. IStDJRO Ul&PAL. ASCRIPTA^
836
XCIX
£PISTOLA EiCSDEM GREGORH AD EUMDEM SACERDOTBM LEANDRUM.
De pallio a beati Peiri aposioli $ede direeto.
Reteren lissiino sauctissinio fratri Leandru episco- A ei ctreumlairaniibus curis temporalibus jam pene ad
po Gregorios servus servorom Dei.
Saiictii.iti8 tuffi suscepi rpistolam soHos charitalis
calsmo scriplam. E« corde enim linf iia tinxerat qnod
iri charta pagina reruiidebsU. Boiii autem sapienles*
que viri cuin legerelur adfoenint, qoorum statiin vi*
soera in compunclione conimola sunt ". C(Bpit quis«
que amoris manu in suo corde te rapere, quia in illa
epistola tue mentis diilcedinem non erat aiidire, sed
cernere. Accendebantur et mirabantur singuli, atque
ipse igni« audientium demonstrabat, qui fuerit ardor di-
cenlis. Nisi enim prius in sefaces ardeam, alitim non
suciendunt. Ibi ergo vidimus qnania cbaritale tua
iiiens arserit, quae sic et alios accendii. Vitam vero
vestram, cujus ego semper cum inagna veneratione
obstuporem deducta cogitur modo terrena agere,
modoetiam qn» suntcarnalia dlspeosare. Aiiquando
v(»ro fastidio exigente compeliilui' quasdaro etiam cuni
culpa disponere. QiiiJ multa loquor? victa stio pon-
dere sanguinem sudat ; 159 nisi enim sanguinis no-
mine culpa censeretur^ Psalmista non diceret : Li^ra
me de ianguimbM. Cum vero culpa culpis jiingimos*
hucquoque quod peraliura propbeUui dictumest
iroplemns : Sangui» tangmnem tetigii. Satiguis eiiiin
saiiguiiiem laogere dicitur, cum culpa culpji adjun-
gitur» ut Iniquiutis cumulus inultiplicelur. Sed inter
haec onitiipoleniem Deum deprecor : in perturbatioiiis
flttctibus elapsuiii tuae oraiionis maou me tene« Quasi
eoim prospero flaiu navigabam curo tranquillam viuiu
reminiscor, mininie novorant, sed eis altitodo vestri ^ i" monasierio ducerem : sed procellosis subito nioti
eordis patuii ex humiliiaie sermonis. Viiain auiem
ineani cunctis esse imitabilem iUa vestra epistuia l<i*
quiliir. Sed quoJ non est, i:a ul dtcitur, sit iLi quia
diciiur^ ne qui nun solet menliatur. Ad baec auiein
breviier cujusdnm bunx^ mulieris verba loquor : No-
lite me vocare Xoemi, id e$i^ putehram^ ud vocale me
amaram^ quia amantudme plena tum. Noque eniin, bo-
nc vir, liodie ego suin ille, quein nosti. Multum, fa*
teor, exterius proficiendo, interitis cecidi, meque de
eoruro iiumero Cbse pertimesco, de qiiibus scriplum
esl : Dejecitti eott eum alleearentur. Curo allevalur
enini dejicitur, qui bonoribus proficit et moribus
cadit. Ego enim vias niei capitis seqiiens sumtnopere
esse decreveram opprohrium lioniinum et abjectio
bus lempesias exorta in sua perturbatione roe rapuit,
et prosperiUlein ilineris amisi, guia» quieie perdiia,
ineulis naufragiuin pcriuH. Ecce nunc io undis ver*
sor, et luae intercessionis Ubulam qux-ro, ui qui na-
vi integra dives perveoire non merui, saltem post
darona ad littus per tabiilam reducar. De podagrro
vero molestia sancitUs vestra, ut scribii, afQigiiur, cu*
jus dolore assiduo et ipse vehementer ailritus suin ;
sed facilis erit consolatio si iuler flagelfa, quae pati-
mur, quaeque fevimus ad memoriam delieu revooe-
mus. Atqiie haec non jam flagella, sed dona esse con-
spidmuSy si qui carnis delectatioue peccavimus
carnis dolore pungarour. Practerea ex benedictione
beali Petriapostolorum principis, palliumvobistrans-
plebis, atqiiein ejns sorte eurrere, de qiio rursuui per ^ mi^imus ad sola niissarum solemnia ntendum. Qoo
Psalmi»iam dicitur : Ascentut tn corde ejut depotuitti
in contalle lacrymarum^ ut videlicct tanlo vcriiis inlus
ascenderem quanto per convallem lacryniarutn foris
humilius jac(^rem. At nunc niuliuni me deprimii lionor
onerosus : cura; iimumenc perstrepuiit, el ciiin se-
Se ad Deum aniinus colligit, huiicsuis iinpulsibiis qita-
si quibusdain gladiis scindunt. Nulla corUis quies est :
prosuatuni jacet in infimis suae cngiiationis pondeie
depressuin. Aut rara valde, ani nulla hoc in snhliuii-
btts pennacnntemplaiionislevat. lorpet ignara mens,
> Desuut fulia in Bibl. lieg.
transroisso, valde debui qualiter vobis vivendum
esset admonere ; sed locutionem supprimo quia ver-
ba rooribus anieitis. Omnipotens Dciis sua vos pro-
leclione cnsiodiat, atque ad cosleslis remuneraiio-
nem patriae multlplici animarum fructu perducat. E|>o
auiem quanU occupatione deprimor etdebilitaie, bre-
viias lesiaiur episiolac ^ : In qua el ei, qnem moltuni
diligo, paruin toquor. Deus te incolomem cnstodUi,
revereiidissime frater.
^ i£ n., Rsc, Tol. 1, 2, Ger., frrevli tettatur epitiotm.
CUJUS SUPRA AD RECCAREDUM REGEM GOTHORUM.
Gloriosissimo atque praRcellentissimo lilio Recca- D novi cliebiis nostris virtute miraculi quod per eicel«
lentijtn tiiam cuncla Gothorum gpns ab Arlanae er-
redo regt Go-boruin atque Suevorum Grcgo ius ser-
vtts servornin Dei.
I. De taude ejutdem principit quod per enm ad catho*
ticam fidem gent Gothorum convena ett,
Expleie verbis, escellentissiroe vir, non valeo,
quantom too opere, tua viia delector. Aitdiu quippe
rore haeresis in fidei rectae sollditatem transiaU esl ,
exclainare cuin propheU libet : Hwc ett mutatin
dexteras E^eld, Cujus enim vel saieum pectus, taiitn
h<>c opere cognilo, iiou statim io omnipoienis Dei
laudibus, atque in tuae excellenti» ainore mollescat?
g57 EnSTOLi£ DCCRETALES. ^ GRCGORIl PAPiC. 8'9
llx*c me faleor, qux per fos acia siint, sacpe conve- A pcrfidiani dedisset ", bi, de quibus prolaia rueral»
nii-Dlibus Aliis meis dicerc, sappe cum eis pariler ad-
roirari delecial. Ua-c me plerumque eiiam conlra
ine ei'<fiUDt, quod piger ego el inuiilis tuiic inerti
oflo lorqueor, quando in animarum congregationi-
bos pro lucro coilestis patr!x reges elaboranl. Quid
itaqae €go in illo treroendo etamine jodiei Tenienti
diclorns siiro, si tunc illic yscous venero, ulii tua
eicellenlia greges posi se fidelium ducei, qoos niodo
ad verffi Mk\ gratiam per studiosam et conlinuam
praedicationem IQO traiii? Sed esl roihi, bone vir,
boc ex Dei miinere in niagna coiisolatlone, qiiia opiis
saneium, quod in me non habeo » diligo iii ie« eum-
que de tuis actibus hiagna exsuluiione gaiideo, ea,
qoas per laborem tua sunt , mea per cbariiatein
reciitudinem Testrae mentis infleaerc pecuiiiarum
summam oflerendo moliti sunt, quam excelleulja
▼esira cou:empsil, et oninipotcnti Dco placere quae-
rens auro innocentiam praelulii. Qm in re mihi Da-
vid regi^ faclum ad roemoriam vfnit» cui doai concu-
pita aqua de cisierna iSethlemitica, quae Inter hosd-
les cuneos habebatur, ab obsequentibiis militibus
ruisset allata protinus diiil : Abtii a me ul tangui-
nem hominum juiterum bibam, Quam quia fudit et
bibere noliiii, scriptum est : UbavU eam Dumino. Si
igitur ab armaio rege in sacriflcium Dei vGr>a esl
aqua contempta, pensemiis quale sacrifleiuin omui-
poienli Deo rex obtulii, qni pro amore illius nor»
aquam, sed aurum accipere conumpsit. luque , flli
lluui. De conversione igitur Gothorom in vestro '' excelleniissime, fldenter dicam, quia libasti aurtttn
opere el in nostra exsnltatione lil^et cum angelis ex-
clamare : iHoria in exceUi$ Deo, el in terra pax ho-
iNiii46KS bonm voluniaiis. Nos enim, ut asslimo, nos
graiiarum amplius omnipotenti bomiiio debiiores
exisliinus» qui eisi vobiscum nihil eginius, vesiro
lamen operi congaudeiido participes sumus.
II. De muneribus beato Pelro apoetolo a mewwrato
principe mitsis,
Beatus vero Petrus apostoloruni princeps qiiaro
llbenter munera excellentiae vestrae susccperit, l(a
cunctis liquide viu nostra testiilur. Scriptum qiilppe
est : VoU juitorum pUuaMia. Neque enim in oro«
nipoientis Dei judicio quid datur, sed a quo detur,
adspicitor, Hinc est eniro quod scriptum est : Ree
Domiiio, quod cootra euro babere noluihti.
IV. Vt principes kumiHtatem eordis habeantm
Magnasunt liapc, et omntpotentis Dei laudi>» tri-
buenda : sed inter hnc vigilanii sunl studio antiqui
hostis insidiac cavendae, qoi quaiito majora in homt-
nibiis doiia conspicii, tanlo bJBC aurerre subtilioribus
insidiis eiquiril. Neque enim lairunculi in via ca-
pere viatores vaenos expetunt, sed eos qui anrl
vaseola vel argenii ieroiil. Via qoippe est vita prae-
sens, et unto quisqne necesse est ut insidiantes
spirilus caveal, qnanlo majora sunt doiia quae portat.
Oporlet ergo excellentiam vestram in lanio hoc de
conversione gentis sobdltae rounere quod accepit
ptJcU Deus ad Abel, et ad munera ejus ; ad Cain au^ C suroniopere cuslodire primum [jEm., prius] hutnin-
iem et ad munera UUus non respexU, Diclurus quippe
qoia Doroiuos respexit ad munera, praemisit solli-
ciie, quia respexit ad Abel. Cx qua re pateuter os-
tenditur, quia non ofllerens a muneribus, sed rou-
iiera ab offerenle placueruol. Vestra itaque obUtio
quam sil grata oslenditis qoi datori auruin prios ex
conversione gentis subditae aiiiroarum rounera de-
distis. Qnod vero transmissos abbates, qui oblalio-
riom vesiram bea:o Petro apostolo deferebant, vi
inaris dicitur fitigaios ex ipso itlnere ad llispa-
iiiam remeasse» non roonera vestra repolsa soni,
quae postmodiim pervenerunt, sed eorum, qui Irans*
utem cordiSp ac deinde mutiditiaro corporis. Cuin
enim scriplum sit : Omnis qui u exaltat humiliabi'-
tur^ et qui se humiliat exaltabitur; proftcto liquet,
quia ille veraciter alu amat, qui meniem snam ab
bomiliutis radice non desoeat. Sxpo namque mali^
gnus spiritus, ut bona deslmat, quibus prius adver-
sari non voluit, ad operanlls roentem po t peraciam
operationem venit, eamqoe ucitis cogiuUonibus ii»
qnibosdam sois laudibos exeoiit, iu ot deeepta
roens admiretor ipsa qoam sint roagna quae fecil.
Qnac dum per oecollom lomorero apud seroeiipsom
extollior, ejus qoi donuro tribult gratia privatur.
llinc est eniro quod per prophetae vocem conira
luissi foerant, constantia est probaia, au scirent
sanclo desiderio objecu pericula vincere el in fati- ^ «•perbieniem animam dicitur : 161 Habens fidu^
Baiionn fi£.rni.ris miiniii miniinA liiM>rL Arfv«r«iLi. " «0»» «« ptt/c/iriliirfiiie tua [omicata es tn nowune tuo.
Itaiiione corporis meole miniroe lassari. AdversiUs
enun, qu« bonis votis objicitur, probaiio virtutis est,
Don judiclum reprobationis. Quis eniro nesciat quaro
prosperon foit qood beatus Paoios apostolos praedi*
caturos ad luliam veniebat» et uroen veniens nao-
fragioro pertulit, sed navis cordis iii roarinis flucti-
bos integrastetit?
III. De eonstitutione ejus adversus Judmos quod auro
eorum non sit corrupta,
Praeterea indico quia crevit vcbiro opere in laudi-
bus Dei hoc quod dileciissimo fllio meo Probino
presbytero narranie cognovi : qtiia cnm vestra ex-
cellentia constitutionem quamdam contra JuJaorum
• Ab bac voce iterumCodex Btbl. Reg.
Fiduciam qnippe animae in pnlchriiudiiie sua habrre
est in semetipsade jusia actlone praesumere» quae in
soo nomine fornicator, qoando In lioc qood racta
fgit non cooditoris laiulem dilaUri appetii, sed soae
opinionis gloriam reqnirit. Hinc rorsos per prophe-
Uro scri^tum est : Quo pulehrior rs, descende. Anin>a
etenim onde ei»t pulchrior, inde descendit, quando
ex vii lutis dccore, quo eialtari apud Deum debuil,
ab ejus graii-i per suaro elationem cadii. Qnid ergo
in bis agendiim est , nisi ut cuni roalignns splritos
nobis ad elovandan meniero redocil bona, qux egi-
nios, nos seinper ad roeiiioriaro mala nostra revooe*
^ i£ro., Bibl. Reg., Tol. i» Urg., iaudibut.
859
COLLECTIO CANOIiUM S. BIDOKO HISPAL. ASCRIPTA.
810
inus, qviatenvs et nostra CQgROScamus esse quae pec- A.VL i^f ftrincipe$ moderati et mle$ erga $uhjeftns
Cando recifnn«, et solius omnipoteniis Dei niunera*
cinn peocata declinamus ^ f
liem anle longom tempos dulcissima milii veaira
excefleniia, Neapolitano quodam juvene veniente,
mandare curaverat, ut piisslmo imperatori scribe-
rem qnatenus pacta in cartophylacio requireret ,
qax dudura inter plx memoris lusifnianum princi-
pem, et ja:a regni yestri fuerant emissa, ut ex liis
colltgerem, qnitf vobis servare debtiisset. Sed ad
Ifoc faciendum dnx. res mifii veliemenier nbsliic-
runt : una quia carinpbylacinm prapdicii pi^ memo-
rias •Jiistiniani principis lempore ila siibripiente
subrtanea fl 'mma incensum est, nt omnino ex eiiis
teroporibus pene nnfra cartha remaneret : alia au-
esiitant,
Ipsa queque regni gubernaeura erga subjecios
magno sunt moderamine remperanda, ne potestas
mente subrepat. Tun'c enim regnum bene gerilHr,
cum regnamfi glorla animo non dominaiof. tforan-
dnt» quoqife esi, ne ira Subrepat, Ae faciat efiiits
omne qnod If et. Ira qaippe, etiam cnm deHnqo 'U -
tinm culpas exsequitnr, non debet menti quasi do-
mitia |.r«ire, sed p<ist rationls lergnm vHut ancilla
faimitari, ut ad faciem jossa veniar. Nam sl seniel
meiitem possidens coeperit, jo^Him esse repntat
etlam qiutd crudefiier fadt. Rfnc enim esi scriptom :
/nrstr» juMiiHam Dei noif operaiur. flinn runum di-
cilur : Sit emm$ homo vetox ad audiendvm^ iardus
lcm, quia nulli dicendum est, ea qux contra le sunt E«^'«'" adloquendum et iardm$ adiram [iCm., iracun-
cvpad temctipsum debes docnmentii requirere, atqiie
hxc pro me in mediutn proferre. Rx qiia re horlor
ut veslr»e«ceHentia snis moribus eongraa disponat,
qaaBqae ad p.icem pertiueM Mttdiosa persgat, ut
rrgni veatri isuiporfli per longa-siniaMiortim cueri*'
cuU in magna bude memoraoilo.. Pneierea ilona*
vestf» eiosUeaiiai quie pauperibos beaii Petrl apo*
stuU stmi tnnsmissa^ irecenias encuUos accepimttSv.
etq^ianium possumus precibus exoramus» ui ciijas
vos |^:ittperesvesiimeiaorum lorgitioiie proiexisiisv
ipsum aatenii iii iremeiMlo die examlnis proteetorem
liabeatis. Ut aiiiein nostfum hominero advestram
exeellentiam roaio roiniine roiuererousi nav4S neee»>
siias fecii, quia inveniri non |ioi«sl qatab lsli*par-
libus ad llispanise litiars vsleat proficisei.
V. Ut prinapei «wfjfolj corporin htudeam*
iSnslodleiida qaoqfie esr miinditia corporis in sCa-
dils bnnai actioiiis^ qiiis jnxta Vuceni praedleantis ^
Apostoli : Tempium Dei oanetum esl, ^iioii eeiir vot :
Qul pafsfissiii : Ikec ett enim voiunlas Dei eannflku''
fio ve^a. Qaaw saactHleaHoneni qnid dixerir osreu-
dtn^ pt-otinos adtifnais: HtaMneuitPVOi a fomica*
tione^ MA setol aiwis^'aya« ssMrMir vet «atmt ponidere
in konnre^ U mmctificntkm^ et nott in paenioniBus df
eidetit.
■* 1« exensis mMreaffldem* acr inrCodicibus servant
oadiiiero paiiagrapbi aeipienies»
^ lii hac voce (iniL Cudsji £sg. ^
diam ]. Ilacc antem vos aaetore I> o omnt*a servare
nmi ambigo; sed occa ione atfmonirlmtls exorta
bonis^ vestris actionibos « me furiive sabjnngn, ot
quod noif admOiHli facitls, qoand<r vnlns et adiini>
tiens sdditur, jam non sofi fhcbiis. Otnnipoians av-
lem Deus In cnnciis acilenlbiis vestfis cselestis bra-
chti extensKiiie ves prolegat, vobisqaO ei praesenits
Wl» prespera , et post niuna' amnoranr carricular
gaudia aeterna concedat.
¥11. De clave corporis beati Petri^ et da cruce Domutk
misss, $ive de pallio ad beatum Leandrum epuco-
pum difeeta»
daveBi vero partulam a saentMimo beati Peiri
aposcoK corpore pro ejus benedictione transunsl-
Q mosy iii qii« inesi terrum de ctfienls ejus iticlasuBr,
ui quod caMoro Mlhis ad maTtyrion Hgavmt, ve*
stvum ab ooMiibus peccads s<ilval [jBnt.^ absolvar}.
Groeero qaoqoe laiorl pras»eniia» deriimas vobis
oibreiidaro, in qna iigmim doininicaa craci* inest,
el capiilt beati JoanfNiS' Bnpiistap ISS"^* l^ seoqier
solaiium nos4r\ Svlvaioris t<er i«itri«essK)Mim prc«
cafsoria> ejua habeatis. Re^eren^ssimo auteiit viro
Trjitoi eteoe|ii8cn|io nosiro Leandro paliiani a bcMf
Peiri af ostoli. seiis tfansfmsinas, qaod ei aniiqiiae
coiisueHidtni ei vesiris rooribas, es ejfMi btHiimi
aiqae digniiati debebarous-
• Aro., BiM. Ileg., TM. f , eeffhis, sle(|inr post-
roodun»
^*i
Cl
CONCILIDM « ROMAiNIIM TfiMPORE GRVGORU VA?£ PRliMk
Aegnsnta^in) perpeifRim DomimMiostro Jesu Chri- D cotisaeiudo cst vaiJe reprehensibilis eloria; ut qui-
dom ad saeri* altttWs ministerinm cantores €f?lganriir,
et in diaeoiistas ordine constitoii roodulatiolii voeis
inserviant, quos ad praedicationis offtciam eleeffio-
BiOi. lomporiba» pMssSmoram Angastonim- Mauricii,
TUierii ei Tfaeodosit, snno nertio dleeimo, indtctloiie
lesiift deekna-, qutnto dio mensis Jnlii, Gregorins
papa ceraitt sacraftssimo besti Petri apostoli for-
pora coro episcopis omnibus» et Itomanae' Erclesias
presbyieria residens, adstflniibas diaconibns et
cancto olero, dixit : hi sancia Hae Romsna Bcclesia,
cui divina dispensatlo prascsse me* vofait, dadum
sjnarumqiie stiidium vacare congrOebat. Dndfe flt
pleriimqiie, ut ad sacrutn miiiisierium, dum blaiHla
\ox qu.i'ritur, qtiaeri congrua viu negligitur, ct
cantor minister Deuni moribus stimulet, cum popu-
luro vodbus d)dlectat. Qaa dio re [Mraesenii dcfTcto
•CooeiHam hoc deest in Cod. Bibl. Iteg. , Tol. f , % Urg. et Ger.
W EHSTOLiE DCCRETALES. ~ GnEGORII PAP/E. Slf
constiluo tit in sede liac sacri aliaris iniaislri can- a pa^toris viia esse diSci|Hil<s €eni;er debcat ineteui-
inre Don debeani, solumque evangelicae lccuoiiis of
fl* ium iiiler missam ii solemiiia eisolvauL Psalmos
▼ero ac reliqiids leniones censeo per subtliacouos,
▼el si tiecessitas exiget , |>er minores ordines exhi-
lieri* Si quis autem coiitra lioc decretum meum to-
nire leniaverii, anatbtima sit. Et res|>ondcruot om-
nes : Aiiatliema sit« <
SECD!l»CII CAPITULDM.
Veieciinduin oios lorporem iiidiscretionis involvil,
ut hujiis seUis fiontificibus ad secrela rubiculi servi-
tia laici pueri ac sasculares obsequaauir» et cam
* In exousis Litissinie scribiiur hoc condlluin.
phim, plerufnqtie clerici, qualis in secreto sit viia sui
fioiiiificis ne^ciimt; quam tamen, nt diitum est, sa;-
culares piieri sciunl. De qnn re praOkenti decreio
consiiiuo, ui quidam ex clericis vel etiain ex ninii«.
chis electi niltisterio cubicttti iioiitifiejilis obseqiiait-
tiir, et is, qiii in loco est rogittiiiiH, tesies talei» ha-
beat, ut cJHS in secrelo coiiver>ationem videaiit qui
ex vlsione sedula exeniplnm profectus sninant. Si
qnia veru conira hi»c decretiim incum venerit ipto
da suo loco fiericliubitur. «
CII
PRiECEPTDM SANCTl GREGORII PAP-E ROMENSIS
RECTORIRUS SIClLliE DATDN.
Gregortas eplscopns serviis servoruin Dei Petro B faf ta cogiioverit, poslposi!a tarditale, eorrlgat : ei
alia qnoquc niancipia, si q«a iiunc in Jiire ccctesias-
sulNliacoiio.
163 l^rgemitbl ad Siciltam cipitulare, qnod
dedt, ashidue reicge duin cst, ut cora maxiina esse
de episropis detieat, ne in caiisis sxcul.irlbus mis-
ceatiiur, nisi in qu:intum iiecessiias defendendurum
patiperam cogit. Dc nion:tclt''s vcro vel clericis qtta;
eodem capiinlart siini insire neqtiaquam xstimo modo
esse movi^nda ; sed exporientia tua taiila bxc ob-
servaiione cusiiKliat, qtiui ta meoni desiderium ex
ha<* re v«)leai adimpieri.
Praeierea pervenit ad nie ab Aiilonini derensoris
leniporibus ntinc ut»qoe in lioc decenniu mullos a
Romaiia Eccles a qua>daiii vio!enti.i8 pertulisse, ita
iiirquidam poblice conquerantur fiiies siios violenter
lif 0 halienttir, sicut sSne judicio abljiia sont, ita resti*
lui ante judicinm deceit et si quld lii eis sanct» Ee*
clesijc Irgitiine compeit, tonc eornm gossessores do-
bent ordinaia aciione pulsari.
Cuncta b»c Irretractabiliier eorrigey qnta tune
vere hea^i Pctri aposiolt miles eris, si in caiisis fjtit
▼critatiscustoirmin etiam sliie ejus acceptione lenve-
ris. Si quid vero jusie conspici:» j tri ecclesiaslco
possu compeiere, cave ne nnquain boc m-inu studeat
defensari*, ni:ixiine quia et decretum sub auatlienia-
lis interpositioiie coiistitui, ne uii<|uaui a ni«tra Kc-
desia urban.i veJruslicoprauiio tituli deiHsant itnpo-
iii. bed qtiidquid ratione pnopeiii^Qs c»mpetli, ra*
invasos,m3ticipiaaliMracta, rcsetiammobitesmanit, C tione eiiaiude et derendi, ne dum bona res iiou
iion jmlieio aliqno abtatas. Iii qnibus oinnibus toIo
ul experieiiiia tua vettemeiiier invigilct, et qnidqnid
per hoc deceunioin invenerit violeiiier ablaiiim, vel
f^ob Doinine Ecclesi.T injuste detineri, boc el, cujos
t«sse cognnverity ex prassentis prttcepli iiici auctorl-
uiie restiiuat; necctigaiur qui vim pertulit ad me
▼eiiire« et taiiti itineris laboreni ahsumere, cum
innim vera dicai liic apod me non posii edoceii.
Considerala ergo venturi judicis majestate oniiiia
ctini peccato oblita restitue, sciens quod magnuni
fiiibi locriim reportas, si mercedein potiiis quam di-
viiascoiigregas.
Plerosi|uc vero cognovimus de amissis inaneipiis
cnn(|ueri dicentes, quia si serviis ciijuspiam foi tasse
domtnnm suom ftigicns juris ecclosiastici esse pro-
lessos est, rectores Ecclesiaepruiinus iiuiie ui servuni
ectiesiastici juris habuerunl, nnllo agetites jodicio,
»ed scrvi vocein manibus defendentes. Qnod niibi
ismitifn displiret, quantum a veriiaiis jiidicto ablior-
rei. Unde volo, ut experientia tua qusecuiique 11.1
beiie agitur, apud ouinipoieniem Deuni eiiain quoil
jiiste a nobis quaTilur de injustitia redarguatur,
Laici autera nobiles, vel vir gloriosus perfectus pro
huinilitate te diligant, non pro superbia perhtirrO'
scaul. Et lamen < um eo^ fortasse conlra quobhbet
inopes injusta ali<|tia agere cognoscis, humilitateni
proLlnus in erectionem verte, ut eis semper et iMme
agentibus subditus, et m.ile agi^ntibus adversarius exi*
8(a«. Sed ita fac, nt nec huiniliias lua remissa sil, nec
aucioriias rigida, qtiatenus et tiumililatein rectitudo
condiat, ei ipsain iu.iui rcciitiidineiii buiniliias blan-
daiii reddat. Pra^terea siciii inoris fuit iii ad nntale
pontincis cpiscopi conveiiirent, ad ordinaiionis nieae
|. diem veiiire episctipos pruliibe, quia isla me vaua
superfluitas uoo deleciai. Sed si eos convenire ne-
cesse est, in beati Peiri apostoloruni principis natali
convi^niaiit, ut ei ex cnjus targitaie pa>tores suut
grali.iruni uctiones sulvani.
pAxnoL. LXXXIV
27
843
COLLECTIU CANOMJil S. ISlDOftO m%Vkl.. ASTRIPTA.
^ll
■T-r
CIII
DECRETALE IN DRBE ROMA AB HORMISDA PAPA EDITUM.
De Scriptmis dimnis quid universalHcr Catholiea reeipiat Ecclesia, vel posi hmc quid ritare
debeai^
1S4 '• ^< ^^^"^ librorum canonkorum VeterU stAti Salvsloris iwslrl prlmaliiin teniill : fu es Peiru<
Novi Testamend, *
Ordo Veleiis Te^lamerUi, quem sapcta ei cailM |ira)
Rom^ina suscipit ei veneralur Ecclesia, isie < st : Qe-
'ncsis liber unus, Exodi liber unus, Levil'ci libcr
nniis, Nuroerorum liber unus, Deuterunomii liber
'iinus, Jcsu Nave liber unus, Judicum liber uiius,
|{ittli liber unus, Regiim libri IV, Pjiralipoiiicnon
IHm dno, Psnlmonim cl liber iinos, Salomonis librt
III, Proverbiorum, E( clesiastes, ei Cantica oantico-
rum, iiem SapieniiiS Lbcr unus, et Eeclcsiastci
liber unns.
Ilem ordo prophetarum,
Esaiae librr udus, Jeremix liber uniia cum Ginoth,
id est, Lamenif lioniUis suis, Ezecbielia liber unus,
inquieiilis, ei iuper hanc petram ceMpcabo Ecclesiam
meam, et portee inferl non prffvalibunt advernu eain,
Et tibi dabo claves regni cwlorum, et qitaeunque iiga -
verii iuper ierram erunt iigata et in casto, et quwcuu-
que iolmii super terram erunl ioluta et iu ceeto. Ad*
dita esi etiam socieias beaiisBiml Pauli apostoll, ?asls
cleciionis, qui iion diverso, sicut baeretici garriuiii,
sed uuo lempore uno eodemque die gloriosa innrie
eum Peiro in urbe Roma sub 105 Claesare Merone
agonizans eoronatus esi ; el patientes supradiclam
s:inciaiu Ronianani Ecclcsiam Cbristo Doinino eon-
secraruut, aliisque omnibus urbibus in uDiverso
nioodo sua pra'sentia, at.ue veueraoiio Iriomplio
pntiilerunL
Danielis ltl)er uuus,06ev liber unus, Amosliberouus, B Est ergo prima Petri apostoii sedes Rdmana Ee<
Micbeas ILber uums, Joel liber nnus, Abdi» liber onos,
Jopi^ liber uoiis, Naoni libcr uiips Abapoc liber unus,
Snphoniae liber*uiius, Aggaei liber unoSj Zacliarije
ii. er onus, Blal:>chix liber unus.
Ilem ordo ^ hiitoriarum.
Jub liler unus, Tobiae liber onos, Esdrae liber
iinus, EsMier libcr un.is, Judltb liber uuus, Macba-
«bxuruin libri duo.
'Item ordo Scripturarnm Novi ^ Teitamenti,
'^Evangiflioruro libri qoatuor, secuiidum Maithacum
'libf r u^us, secvindum Marcum liber unos, secondum
Lucam libcr unus, seeundiin Juaniiem liiicr .uuus.
Iiem et Actuum apostolorum liber unus, Epistols
Pauli apostoli nunieroxiv, ad Roronnos epislola I, ad
cle&ia, non babens maculam nec rogM, oee aliqoid
ejuamodi ^.
Si^ciinda auicm se^Ies apud Aloxandriam beati Pe-
tri nomine a Mvrco ejos diaciputo, atque evangeliaia
cpnsocraia est ; ipsetjoe in JSgjfito direaos a (*fttro
apostolo vcrbuiu veritatis prasdicavit, et gloriosuai
coosumavit martyriamt
Terila Tero ^edes apod ADtiQchiam iiem beatisAiini
apostoli Petri habctur honorabilis , eo qo<Hl illic
priusquam Romae veoisset babitavil, H illic prim*^
no^ien Cbristianorum novells gentis esborturo e»u
lU, Uecottitiiutlombuiiattctorum <oiid(Jocip|«.., ,„.,
Et quamvis aliud fundaroentum nullus possit po-
nere prster id, quod poaiiom est, qnod est Cfiristus
Corinibios epi»toljc II, ad Eplicsios epi&iola f, adCJesus; tainen ad »dificationem sannum item (to-
Tbessalonicenses epistulas II , ad Galath s episiula I,
ad Phitippeiises epistola I, ad Colossenses epistola 1,
ad Titnotbeum epistolx If, ad Trtoin epistola I, ad
Pliileinoncm epistolal, ad Uebraeos epistola I.
Item canonicae epistolae nomero sepiem, Petri
apostoli epistol» II, Jacobt aposioli eplstola I, Joan-
nis apostoli epistola» 111, Judx Zelotes apostoli epi-
btota I «.
fiein apocalypsis Joannis liber unus.
II. Denumero apoitoUcarum iedium.
Post bas onines propbeticas el evangelicas atque
.ipostolicas, qiias superinsdeprompsimus, Scriptura?,
qnibiis Ecclcsia catholica per gralinm Dei fuiidaia
csi, elium illud inlimandum putavimus qiiod quam-
mana Ecclesia post illas Veteris et Novi Te»iameuii
qua^ regolaritor siiperius eaumeraviinuay •tiaiii bas
sUdCipi noA probibet Scriptoras, \i esi, satictam sy*
nodiiiQ Kieaanam secondum trecentos d^oem et oeto
Patres, mediAnte maximo ConataniinQ Aufu^io, ia
qua Arios bsretieoa coodemaatus eit : aaoetaiu sy-
nodum CoDStaotiuopoIitanam CL Patruui, mediauie
Tk^odoaio seniore Augusto, io qoa Macedoftios hc-
reticus debiiam damnaUonem excepit : saociam sy-
noduro Ephesinam, in qua Nestorius damnatus est
ctmsensu beatissimi GoBiesiini papas, me4iante Cy-
rilio Alexandrinae sedis antistite, ot ArcaJio ^iscopo
ab Italia desijiiato : saoctain syoodom Cbaleedooeu^
seiu mediante Marciai^o Aogusto, et AnatoUtt Con*
sia, et Euiicbeiis Mmui cum Dioscoro eiuaqoe coai-
plieiboa damnatse suot : scd et si qua siunt eoaciiia
a sanctia Patiibus bacteuus io»tituta, postistonuB
v»s univcrsaB per orbem caiholica diffus» Ecclesiae D stantinopolitaoo epis^po. In qua Nestoriaua b«re-
uiiiis thalamus Christi sint, sancta tamen Roma-
tia Erclesia nullis synodicis constilutis cteteris Ec-
clesiis prxlau est ; sed evangeiica voce Domini
• ilic ordo bisloriiirMin deestiu Alv.cum reperia-
liir in caMcris Codicilius.
^ Ex ifim. In RilH. RoR. Nori et a^terni Tetta-
mdnti, In rcliquis, mcud'»se, yovi et Yeteris Tciia-
mentu
« Hucuque Codex Oibl. Rog., mutilus io tiue.
<t In rcliquis*, prator Alv., hujusmoJi.
B43 EPlSTOLifi DECnETALES.-IIORUlSl>i£ PXVM. Kt8
qmttior aiictortlales ei custodieD^a et reclpienila A Vieni actits beiti Silvestjl apoiitoKieac fi^edis ptA<^
ilecrevimus.
IV. De vpuscuHs ianctmnm PatrHm ^utt rtctpinntwr,
Jaoi niinc suljiciendum de opuseuHs sanctoruni
Patrum qux iii Ecclesia cailiolica recipluntur.
Upnscula beati Cccilii Cypriani inartyris et Car^
lliagineiuifs ^piscttpiv
Iteiii opusoula beatl Gregorii Nazianzeni episcopi,
liem opuscula beali basilii Cappmlocix episcopL
Itero upttsciila l»eati Atbanasti Ahezandiliii epf-
scopl.
Iiem oposcuta beati juannis Coastantinopdlitani
episcopi.
Iien opuscuk beatl Tbeophili Alezandrini i6pi-
neofA.
sulis, liCft (>iiis qui coiisrripserit todmeil igitoretur^
a multis tamen iti mrbe R(»ma caibolids X^Hfi co^o»
vimus, ct pro antiquo uku mdliac hoc Itiiitiiiitv^ Bc^
clesiii. m^
Hen scriptikra de iitVeniione DoiuDl^icde crtRft. ^
alia «6Hi)lVlra de inlreniiorte tapflls b^all lOattnh
Baptist» noVeII;k; (|ui>IcM relailolies suAt, el hOnnuiff
eas ciibolici regtftil. Sed cuib h:cc aJ cilfiolie6rteivi
maiins advener nt^ beeti aposloli t^abll lArioicedal
sententi^ : Otnnia pirdbOe, et qnod bBnm A/> Idter^
Iteiii llullnas ^W r^ngfositoiuitt^ ^ldHlMs &et\t^
siasiici operis ^didit libros, nonnellas eti;im «briplrt^
ra) ihierpretatuft. &cd t|ttOkilam veileiibillli Hiem«^
iiyiuuH euin tti ali<|ulbus && Mikiii lil»eriaie Montlt)
llem opoM^iila beati Cyrilli Alezandrinl episcopt. ^ il-a sentiMbs, n^nb prftdtctftm beatmn iKi^Miymrtki
Item opuscola beati llilarii Pictaviensis episcopi.
Item opuscula beati Ambrosii llediolanensis epi-
scopi.
Iiem opnscula beaii Attgasttui II pponeregleftsis
fifi., Hipponeregionftiisisl episcopi.
Item opuscula beali llieronymi prcstyteri.
Item opvscola beatl Prosperi viH religi isissiibik
liem epistola pap» Leonis ad If^lavianum Consian-
liiiopolitanum episcopiim desiinata, de cujus teitu
quispiam si ttsiue ad uiium iota dispniaTerit, et non
eam in omolbua ▼enerabiliter leceperit, anatbema
sii.
Item opiiscula atqne tractatus omntom ^atrum
sentire cognoscimus, et non solum de Rufluo^ keil
etiaM de universis, i|ttos t'& ixpioB memdritiis vAd
Dei et fldei rellgione reprehendit.
Iiem Orlgenis hontittKi opuMslila, ipla; ttr IMtls»
simtts llioronymtts non repttdiat^ legenda snscliA*-
mus; reliqua autem tum attctorO siio dteinkiiit^
nuenda.
llem Cbrbnlca Busebtl Ca^sarlfensii, aiiftte tlmSAM
bisioridB eccleaiastics Kbros, quatnVia Iki prlnto ttai*^
raiiouis 6uak llbro lepneHf, et p<ist Id tatidlbbs il-
que ezcusatioile O.igenis acbiftniaticl aAunl cdn*
scripserit librttm ; propier rerpm tamen singalarliitik
notUiam, qua^ ad iiistfuctidiiein pertirieirtv o^He^
oribodozorum qui iii nulio a sand» Romanae Ecclc- ., qii^q*6 non dicinius reiiuendoiii.
six conaortlo deviarunt, nec ab ejus flde vel pr;edi«
eaiioiie sejuncii sunl, sed ipsius commantcatioui per
gratiaro Dei usque in ultiroum diem vltae Stt» fttere
participes lcgenda decernimu<k
liem decrelales epiaiolas quas beatisslmi pat)ft
«liversis temporiboa ab iirbe Itomd pro diversoruiri
Pairuni consuUaiiooe dedfrunt, VeneraUliter suscl-
piendas.
Item gesta sonctoriim nlartyrum qttsp ihulliplitibt^s
lorBieutorum cruciatibtts, ei mirabilibos confessiO-
iium Irittinpbis irradiant, qttis catholicorum dubitet
niajora eos in agonibus ruisse pe^pessos^ nec siiis
Tiribos^ sed Oei gratia et adjuu^rio uiiiverda tole-
rasse? Et ideo secundum atiliquam coniuetudinem
s>ngulari cauiela in sancia domana Ecclesia non le- ff
guiitur, quia eoruin qui coiiscripsere noniina peni-
lus ignorantur, et ab iiilidelibiis et idiotis supeifliia
aut miiiiss apta, quain rei orJo fuerit» esse putaiitur,
sii-ut cujiisdam Kirici, etJulit», sicnt Gregorii, alio-
rumqiie ejusmoJi passioiies, qui ab basreticfs perbi-
bentur coin|}0>i ae : propter quod, ut dictum est, iie
^el levis subsannandi oriretur ocrasiot in sancla
Komana Kcclesia non legunlur. Nos tamen cnm
prxdicta Ecclosia 106 onines martyres» et eorum
pforiosos agonesi qni Deo inogis quam hoiniiiibos
tioti siiiit^ omiii dcvoiione veneramnr.
Itifin Viias rairum t^auli» Antonii, llilarionis, et
oniiiiiini eremitarnm , quas tamen vir bcatissimus
descripsit llicronyniuSi cum lionore suaci|*uiiuSk
liemOrosium vi.um ertidftlSSiiHum collaudiknmii
4Ui V ild^ AecessariaM OoH^ ildvmng Pi|tsitOhlttl
cdlumnlas ofdiaavtt hiAtoriaili » miraqito brbfitJtO
cuifC6zUll»
Item tenerabllis viri Sedttlii opos paschale, qtlod
beroiiis de d^ip^ift ter. Ibus, iil^igi.l laude prdbTeH^
nius : Juveiiei ((uoque niftllonllrtus ttiborlogudi optti
non spernimiis sed miriinur. Cxiera, qttae atf lltttiiS'-
ttcts ^ive s<^lfi!i!iflaUcIs tOnScripld vel pnfdfbia inhlt
nullatentts recipit catbolica el aposiolicl llomdiiii
Eccl^si^, 0 quifcua paoca, qu^ dd fticmdri^iif teife-
runt ei a catbolicls vitanda sttuti creditiiife eM stfb^
deiida.
y. De npusculis et ttolt/ia Ubrornm npoeryphomm
(fua non fecipiihmK
In pVimls Arlmfoeristim syiiodlurn' a Con^sUntiO Cae^
sare Cohstantini filio congregatam , iuedialtte T:i'riVo
prasfecto, es lunc, ti iiuiic, it lii a^terriiifiri iconflte-
mur esse damnatam. Itlnerarium quoqiie In tioririnli
Fetri apostoli, quod appellaiur sancti Cleinentis»
libris numero novem, apocryphuin esse scimus.
Actus nomine Andre» apostoli apocryplii.
Acttts nomlne Thomie aposto!! libri decem apfi-
cryphi.
Acius homine Felrl aposloll apoeryplil.
Actos nomine Philippi a|)OStoli apocryphi.
Gvangelia iiomine Matthi» apocrypha*
Evangotia iio.niiiifi Barnaba! apocryplia.
Evatigeiia noniine Jacobi minoris apocrypbat
8f7 COIJ,FXTU) CANONCM S.
Kvangelia noHiinc Pelrl aposl.»Ii apocrypha.
Evan|*e!ia nominc Tli niT, quibus Maniclijpi ultin-
hir, apociyplia.
Evangeli.i nomine nartlioIoma[ii apocryt>ha.
Kvangelia nomine Andrex aposioli apocryplia.
Kvangelia qanQ falsavil Lncianns, apocryplM.
Ev.ingcUa q\ix Talsavii Ilesycliius, apocryplia.
Librr de Infanlia Snlvatoris apocrypbus.
Libcr de N.itiv1t:>ie S:ilv.}tori$ ei dc Maiia, vel
t>lis(etrice apocryphus.
Libcr qui appellatur Pasloris. apocrypbu^.
Lib i omucs qij(>s Tecit Lcucius discipulus diaboli,
apociyplii.
Liber qui appcliatur Fundamcnlum, apocryplr.s.
Liberqui appetlaiur Tbesauroruni, apocrypbus.
• Libcr de liliabus Adae a('jec:us Genesi ap^ cry-
Ccnio dc Cbrislo, Vir^ilianis comp^ginatus versi-
bus, apocrypbu.t;.
Xry^er <|ui appcllatur Actus Tccl» et Pauli, apo-
crypbus.
Liber qiii appellaiur Ncpotit», apocrypbus.
Liber Proverbioruin ab haereticis consciiptus, et
siib saocli Sisti [jEm.^ Slepliani] noinine prasgua-
>tu>i, apocrypbus.*
Uevelatio qa» appel!atur PjuII, apocrypb.i.
167 i^evelatio qux .')|>pellaiur Tboma;, «po-
ciypba.
Ucvelatio qux appclla!ur Siepbani , apocrypba.
Liber qoi apicllatur Transitus, id est, assuuiplio
saiiCtx Mari» , apo rypbiis.
Liberqui appelatur P<£nilci4ia Adx, apocrypbiis.
Lilicr de Ugia nomine Gigante, qui post diluvium
cum dracone ab hxrclicis piignassc fingitur, apo-
er^pbus.
Libcr qui appellali.r Testameutuni Jub, apocrypVus.
Liber qij appcilatur Pcenitentla Origenis, apo-
crypbus.
L!ber qui appcllaiar Pceniientia sancli Cypriani ,
apocryphus.
Liber qai appellaiur Poenitentia Janinis et Mam-
brae, ajiocrypbus.
Liber qai appellaiur Sorlcs apostolorum, apo-
crypbus.
Liberqui appellaliir Jus apostobTum, apocrypbui.
Libcr qui appellntur Canunes apostoloruiu , a{)0-
cryphus.
Liber Pbysiologus ab hxrelicis coiiscriptus , ei
Jieati Ambrosii nomirie prxsignatus, apocryphus.
• Rx i£tn. et ca*tcris. In Alv., At$i(mi,
ISmoUO UISPAL. ASCIUPTA. 8i8
A nisioria Fiiscbii Panipbylii apocryphi.
Opusculu TcrluliAni apocrypba.
Opiiscula Lacianlii , sive Arrirani aporrypba.
Opiiscula Posihumiani et Galli aporrypba.
Opuscula Montani, Priscilla;, et Maxiniillc apo-
cryphr».
0. uscula Faiistini Manichael apocrypba.
Opusciila Gommodiani apocrypba. ^
Opuscula alterius Clemeniis Alcxandrini apo-
crypba.
Opuscula Tascii Cypriani apocrypba.
Opusciila Ariiovi \/Em,^ Arnophi] apocrypba.
0|«iiscula Ticoni apocrypha.
Opuscula Cassiani " presbyleri Galliarnm apo-
crypba.
B Opus nla Vieiorini Pictaviensis apocrypha.
Opuscula Fau:tini Regicnsis Ga!Iiaruin apocrypha.
Opuscula Frumenti Caeci apocrypba.
Epistola Jesu ad Abgarum apucrypha.
Et)istoIa Abgari ad Jesam apociypba.
Pdssio Kiricl ct Ju'ilae apocrypba.
Passio Georgii apocrypba.
Script«:ra qnae appellalur Salorisonis interdtrlio ,
aporrypba.
rhylacteria omiila, qtias non angcl>r:m nt ilh
con(ing*nit seJ d:Kmonum mngis nominibus coii-
scripta sunt , ap< crypha.
Il;vc et his similia qaae Simon magus, Nicolaas,
Cerintbus, Marcion, Basilides, Ebion, Paalos eiiam
Samosatenus, Phutiniis et Bonosus, et qai sinnU
eriere defeccrunt, Montanus qiioqne oim suis ob*
scQBiii simis sequacibus , Appolinaris Yalentinus,
sive Manlcbocus, Faustus Africanus, SabcIIitts, Arios,
Maccdonius, Eunomiiis, Novatus, Sabbatius, Callis-
tus, Donatus, Euslathius, Juviutanus, Pelagius, Jo-
lianus Celanensis, Coelestinus, Haxlmlanus, Piiscil-
lianusab tlispania, Ncstorius Constantinopoiitanoa,
Maxiinus Cynicus, Lainpetiiis, Dioscorus, Eutiches,
Petrus, et aiius Petrus, e quibus unus Alcxandriam,
alius Aiitiocbiain maculavit , Acacius ConstantiiiO|M>-
lilanus cum consortibus suis, iicc non et omnes hse-
resiarcbae , coriimque discipali , sive scliisinaitci do-
cuerunt vel conscripserunt , quorum noniina miniine
reiinuinius, non solutn repiidiaia, Teruin eliain ab
p omni Roinaiia catholica et apostolica Ecclesia elimi-
natn, auctorujiqiie sequacibus snb anathcmatis inso-
lubili v.nculo in aeteiu.im confitemur csse damnaia.
Expli< il Dccretale edituro a pap.i lloriiii^da.
*.
PRiEFATIO HISTORICO-CRITICA
IN VERAM ET GENUINAM COLLECTIONEM
VETERUM CANONUM ECCLESIiE HISPAN^,
A DIVOISIDORO,
HISPALBNSI MBTROPOLITANO , BSPiNUROU OOCTOHB,
PBIUUII, er CREDITUR, AOOBKATA]!;
CODSaQUBIITIMW DtlHDE U!CULi$ Al HISPANtS PATRIBUS AOCTA»; E PU>IUBOS MSS. CODD. VENERAIIDJE ANTIQl-|T.1Tn,.T0tBTMt»
nmer, SClBULEHSItUS, RIVIPOI LBNSiCDS, 6EIIDm>BNS<, CORBDBEKSI, VBGEIL' NSI, BT ALIIS BBDTAU, ET AO miOni rlDBJI
CASIWATAIl, STODIO Bt OPBIU AHDBBJt BCRBIBt, SOCIETATIS JBSD.
Auctore Carolo db la Ssrna Santandbr. Brtix. 1800.
CAROLUS DE LA SERNA SANTANDER , LECTORI SALDTEM D.-
Otio jam fere amiorum ipallum elapsum ett ex quo prisstantiHiniam ac geminam eanonum cottectionrm-^.
a JtPtf hidoro, Hhpatenti metropolitano, adornatam^ quam e m$$, Codd. opt mcB notte exscriptam po$sideo^
pubticiJHri$ facere $ttueram, Quocirca, et brevem, quam tibi exhibeo, tector benevole^ prwfaiionem^ et doctis-
3imi viri Anarece Burriel encomiumt operi prcmiltendum, preto paraveram; $ed permuttw ac varioe temporum
perturbatione$t lumuitus exorls, horrida betla, innumeraque inde nmcentia, quibus adhuc obruimnr, m/i/i, ub
inceepto dfsistere invitum coegerunt, Nunc vera per titieras^. admonitus et novam beati Isidori operum Ediiionem
VI ItaV.a pararij et antiqnam epi>copi$ Uispanis aucioritalem^ secundum. reram Ecclesice veteris disciptinum, ab
Uispaniarum rege cathotico Carolo 1 V restituendam curarif non nihit liis ribu$ ex$equendit adlnmenlo fore
credidit st quatemcunque lianc prcefationem meam^ in qna de beato Ifidoro lli$paten$i\ deque Ecclesioi H\$pa'
tio! jure canonico veleri maxime agitvr, prelo tubmittereni.
Ecquando enim feliciu$ Im facere ticeat^ quam cum de veUri et veru EcclesitJBi disciplina reskmranda agitur ?
Quidgraiius dulciusve prap$utibu$ Hispanis e$$e queat qnam.e tenebris^ quibu$ inolula jfer tot swculn jncet^ erui^
twtamque viris titterutis fieri J$idorianam canonum cotteciionem^ per quam inlegerrima otim efftoruit Ecclesiu
ilispana, mores reitiluil, exorla composuit dissidia^ ac wetropotitanorum jura, etiam sub diro diutinoqve
Maurorum imperio^ itlibata servavit T
Neque novam beati hidori operum- Edilionem in Italia mcditanttbu$ ingrataf utopinor^ erit heec brevis prw-
fatio; ex fti qnxppe facile agiwscent, Ulu$triora Hi$pa!en$i$ prw$utis opera inediia adhuc detile$cere^ quxie
ipiidem jam edilis adjicienda omnino sunt, $i omnibu$ numeri$ absolulam eju$ operim cotlectionem in ununi
corpu$ redigi dc$ideraiur. Quaprovler edenda nece$$ario sunt cumreliqni$ laudati hidori operibus $equentia.
Priiiio : Ver$io Lalina vutgala oifr/torKttt $ucrorum, Oiblia Gotliica (a) nuncupata, a beato hidoro recen$ ta ^
cvjus mentionem fecimu$ ti. l2 et ()3 no$trw prwfationis, Hiijus versionis cOilex putcherrimus pervetustus ,
forsim twcuto. vii exar.atn$^ a$$ervatur in bibliotheca Totetanw eccle$ias.
Seriindo : \era ac genuim canonum cottectiOn de qua hic agilur, ab ip$Q, Uidoro adornata.
Terlio : Lilurgia vetn$ hidoriana, Totetana^ Mozarube^ quam hidoru$ noster ad usum Eccti^siw Hispanw
recensuit ; quocirca consutenda sunt manu$cripta exemptaria vetu$l'issinia, quw in taudata bibliotheca Totctanw
eccteiiw asservantur. Hnju$ iilurgiw menliDnem feciaut$ n. 65, no4a A7- \b).
Quarlo : Forum judicumy in quo primw Ht$paniw teg^,$ conlinentur^ quw ut n. 17 observavimus, nondnm^
abrogatw sunl^ alijue post canotium cotteclionem omnibus fere Codicibus anUquis inveniuniur inserlw. Uoe eniuh
optts tempore Sisenattdi regis in ccncilio i^ Totelano, cui beatns hidonis prwsedit^ approbatum fttisse crediivr^
et ub ipso hidoro in novnm ordinem redactum (c)^
Ex dietis patet^ quantus in nova hidori Ediiione adornanda tabor, quantum in consutendi$ conferendisqn^
ms$. Codd. $tudium ab editortbu$ sit adhibendum, ut retiqua tanti scripioris opera accuratissitne in lucenk
prodeant,
HttbeSf caudide lector^ nostrw prwfalionis conspectum. Vate.
{a) Vide Isiiloriana, cap. 77, PatroL tom. LXXXI» ubi Arcvalus Bibliorum quxstioiiem eruilii^ di&culil*.
Edit.
Ib) Mdoriaiialiiurgia duobus sequentibus tomis coDtiiicbiUir. Edit.
(c) Eiudiiiis edilor HDinaiius eviUfnler deiDonstravit, Forum judicnm B. lsidor.o non tribuni«lunt lore. Vida
Isido iaiiayCap. d2, Patiol. tom. LXXXI, ubi elucidal b:u)c qiiie&iioneiu. Edit.
PRiEFATIO HISTORICO-CRITICA.
pRiCLOQuiuii. — In itlustrandis canonum cotlectio* iilustraHdisquc canonunu collectlonibiis iinlercssos
tit^iis eruditorum lalorcs, labores vigilia«quc». post Foe//it ei Juslelti (I), i^i-
1. PtiSl tot doctissiiQoruni virorum in dgerendis thwi (2), Bcveregii (S), aliorumquc eximia in lioc
(!) Bibliotheca Jiiris canonici vceris Graicc el 1787, fl.
Lutiiie, ex Kditione Guillelnii Voeliii ct ili-nrici (5) Guiflelmi Beveregii Synodicon , seu Pandecl»
Jiisteili. Parisiis , 16GI, 1 vol. fo'. ranoi:um apostotoniin, etc, Gncce cl Latine. 0\onii»
(t) Godex caiioiiuin vetus Eccl*»siaj Roman», a \S |-. 1674, i vol. fol.
Francisco Pitbajo restiiulus. Parisiis.cx lypog. regiiv
843
COLLBCTIO CANOMJM S. ISIDORO IIISrAL. ASr.RIPTA.
KU
^•^
^-r
CIIl
DECRETALE IN DRBE ROMA AB HORMISDA PAPA EDITUM.
De Scripturii divinit quid universalilcr Calholiea reeipial Eceletia^ vel post hmc quid ritnre
debeat^
\£^ I. De ordine Hbrorum cononkorum VeterU «i A el Sslvsluris imstri primatiiin teniift : f n et Petrut,
inquieiitls, et tuffer hanc petram csJificabo Ecdetiam
Novi Tettomenti.
Ordo Veleiis Te^laroeiUi, quem sapcta ei catlK llr^
T^om^na suscipii et veueraiur Ecclesia, isle csi : Qe^
'ncsis WhcT unus, Exodi liber unus, Levil'ci liber
uniiis, Numerorum liber unus, Deuteronomii liber
'iinus, Jcsu Nafe liber unus, Judicum liber uiius,
lliith iilier unus, Regum libri IV, Piiraliponienon
librt dno, Psalmonim cl liber iinus, Saiomonis libri
III, Proverbiorum, E< clesiastes, ei Cantica cantico-
rum, item Sapieniiie iiber unus, el Eeclcsiast ci
liber umis.
Item ordo prophetarum,
Esaiaa librr unus, Jeremix liber uniiB cum Clnotb,
id est, LainemationiUis suis, Ezecbielii liber unus»
meam, et portee inferi non prarvaltbunt advertiu eam.
Ei libi dabo davet regni coclorum, et qnacunque Uga •
verit tuper terram erunt ligata et in caslo, et qwpcun-
que solHrit tuper terram erunt toluta et lii eoelo. Ad-
dita est etiam societas beaiissiml Pauli apoatfili, ?asis
eleciionis, qui iion diverso, slcut bxretici garriutit,
sed uiio tempore uno eodemque die gloriosa mnrte
eum Petro in urbe Ronia sub 105 C^tcsare Nerone
agonizaiis coronalut esi ; et paiientes supradiclam
siinciaui Roniaiiaiii Ecclcsiam Cbristo Domino coii-
seerarunt, aliisque omnibiis urbibos in uoiverso
«iundo 8ua prvsenlia, at.ue voiierando Iriiiuipbo
pr.i'tulerunL
Danielisltber uuuSyOaea* liber uiius, Atnosliberonus, u Est ergo prima Petri apostoli sedea Romana Ce
Micbex lilier unus, Joel liber unus, Abdi» liber unos,
Jou9 liber uous, Naoiu Itbcr unus Aba^oc liber unus,
Snphoniae Iiber*uuus, Agg»i liber unus^ Zacbari»
li. er onus, Malichi» bber uniis.
Jlem ordo ^ hittoriarum^
Jub liier unus, Tobis liber unus, Esdrs liber
itnus, Esiiier libcr unis, Judlib liber unus, Macba-
•^bxoruin libri duo.
•//«mor^oScrffi/iirarBm iVoi^i ^ Tettamenli.
'Evang^Iioiuro libri qoatoor, scruuduin Matthxum
iibrr u^us, sftcqndum Marcum liber unos, seconduin
Lucain libcr iinus, secimduin Juanneui lilier uniis*
iiem et Actuum apostolorum liber unus, Epistolae
Pauli apostoli numeroxiv, ad Roroanos epistola I, ad
c!e&ia, noii babeas macolam ncc rogM, nec aliqoid
ejuamodi ^.
Sccunda .tulcm sades apud Alexandriam beaii Pe-
tri nomioe a Marco ejos diacipulo, ntque evanfeliaia
coDsecrata est : iiiseque in ifigyiito diroetos a Petro
apostolo vcrbum veritatis prasdicavit, ei glorioaum
consumavit marlyriumf
Teriia vcro fcdes apud Aotiocbiam iiem beatis^mi
apostoll Pelri habctur lionoraliilta , eo qood iUic
priusqtiam Roinae venisset habitavil, H iliic prUnum
no«ien Cbristianorum noveliae geittis exbortom Cdt.
lU, t^eontUtullombuttanctorum^oHeiUofum*
Ct quamvis aliud fundamentum nullus possit po-
nere prster id, quod posiiom est, qood est Cliristus
« ir •
Corintbios epi^tolx II, ad Eplicsios epibiola I, ad C Jesua; lainen ad aedilicationem saneum item Ko«
Tliessalonicenses epistulx II , ad Galath *s epistula I,
.id Phitippetiscs epislola 1, ad Golossenses epistola 1,
ad Ttinotbeum epistolx 11, ad Tttoin epistola 1, ad
Pliilemonem epistolal, ad Uebraeos epistola I.
Item canonicae epistols DOinero septem, Peiri
apostoll epistolae II, Jacobi apostoli epistola I, Joan-
nis apostoli episiola» 111, Judx Zelotes apostoli epi-
btnla I «.
l!ein apocalypsis Joannis liber unus.
II. Denumero apottoiiearum tedium.
Post bas ouines prophetica$i et evaugclicas atque
apostolicas, quas superinsdeprompsimus, Scripiuras,
quibiis Ecclcsia catholica per graliam Dei fuiidala
csi, etium illud intimanduro putavimus qnod quam-
mana Eccleaia post illas Veteris el Novi Tes^umeoii
quoi^ regularitor svperius emimeravimoSt atiaoi bas
6U»cipi noo prohibet Seriploras, id esi« amicum sy-
nodiiiQ Nieaanam secttndum trecentoa decom et oao
Patres, medianie mtxlmo Couataiiilna Aofoito, io
qua Arios haeretieoa condemaatua eat : «aoeuitt sy*
nodum Goosuotiuopoliunam CL Pairuui, mediame
Tbeodoaio aeniore Augusio« io qoa Macedonioa hae-
reticus debium damuaiionem excepit : siociam sy-
nodum Epheslnam, in qua Nestorius damnatus est
consenau beatissimi CcBlestini papae, mediante Cy-
rillo Alexandrin.-e sedis anlistite, ot ArcaJio episcopo
ab Italia destlbato : saocum syoodum Ghalcedooeu^^
seiu medianie Marciaao Augosto, et AnatoUu Om-
v.s universa per orbem caiholic» diffus» Ecclcsias ^ sUntinopoUtano episcopo. in qoa Nestonaua h«re.
uiiiis thalamus Cbrisli sint , sancU tamen Rom.i-
iia Erclesia nollis synodicis constitutis cseteris Ec-
clesiis praelaU est ; sed evangdica voce Domini
• Hic ordo hisioriarmn deestiu AIv. cum reperia-
tur in cxicris Codicihus.
t> Ex yEui. In Bild. Rrff. iVort et fflnni Tetta-
mmi. In rcliiiuis, mcudosc, '^ovi et Yetens TciW-
8ia, et Eoiicbetis ^iinol cum Dioscoro ejuaqoe cooi-
pliciboa damnaua auot : scd et si qua siiot eoocUia
a sanetia PaUibiia hacteuus inaituta, postislortua
iMcn/f. ., . ^
e Hucu qiie Codex Oibl. Rcg., mutilus in niie.
^ In rcliquis*, prxter Alv., kujutmoJi.
I
S45 EMSTOLifc DECUETALfiS. — IIOUMlSDifi PAP^. KM
qitatnor aiicloritates ci custodienda et reclpienda A Item aciiis beiii SilveiUI apostoK^ac sedis ptst*
decrevimus.
IV. f)e vpuscMHs ianetmtim Patrum ^no! rtdpiuntur,
Jam nimc subjiciendum de opuscuKs sanctoruni
Patrum qux iii Ccclesia calliolica recipiuntur.
Opnscula beali Cscilii Cypriani mariyris el Cap-
tliagin^iisfs l^piscttpiw
Iteui opuscula beatl Gregorii Nazianzeni episcopl,
Item opuscula beati &asilii CappaAloclae episcopi«
Itera upuscula beaii Alhanasii Ahezaiidiliii epl-
scopi.
Iiem iopusclita beati Joannis Coasiantinopdiitani
episcopt.
Iiem opuscula beatl Th^opiiili Alezandrini t^pi-
aiDpl.
sulis, lica ojus qui couscripserit Mmfed i|;itok«tyr^
a tnuliis lamen iti ntrbe Roma calbolids lcfci coj^no^
vimus, ct pro antiquo uka mdti» hoc li^iitiiiiM- Ei>
clesidb. m^
ftCfD scriptilra de iilVeiitione DomlAicA c1rilt&, ^
alia ft^k-ipi\lri de intentioiVe tapflis bi6aU Idattnti
Baptlstas noVdldFi 4ui<IcHi felaHoifes Siii^t, d hdnnutif
eas cdtbolici regilDt. Sed cuiti h.cc aJ catholic^rtlM
mahus adVciiernt^ beaii apostoli tUulf |)frlofcedal
senttnti^ : Otmiia pintbtHe, et qnoi bertm M^ I^M^r^
Iteui llullnas vff itligioMSsiilius |>lurlAt^s (Aitlt^
siastici operls ^dldit libros, nonnellas eiiam Stripia^
m% iiiierpretatu». Sod t]ttOiilam veiierabilU Hletift*^
nyiuuii eum iti ali()ii{bus d^ atbHtil IDiertaie ttomtit^
flem opusiiita beatl Cyrilli Alciandrini episcopi. ^ iVit seilUmiis^, HuA pkifedtctftm bei^tttiii ilii^Dnynittb
hero opuscula Ijeati Itilarii Pictaviensis episcopi.
Item opuscula beati Ambrosii Itediotaneiisis Cpi-
scopi.
itero opuscula beaii Augastini II piioneregfeAsts
\jE.t Hipponeregionftiisisl episcopi.
Item opuscula beati llieroiiymt prcstyteri.
item opascola beati Prosperi viH religi isissidni»
liem epistula papae Leonis ad Pla?ianiim Constan-
linopolitanum episcopiim desiinata, de cujus Cexiu
quispiam si usiue ad ui|um iota d.spniaYerit, et non
eam in onmlbus Tenerabiliter lecepferii, anaibema
sit.
Item opiiscuta aique tractatns omniom ^atrum
oribodozorum qui iii nulio a sanctai Romanae Ecclc- ^ (jit^qti^s noir dlcifflus teiitiendo^v
siae consortio deviarunt, nec ab ejus fide vet pr;edt. ''-"» ttr«d..„. .s ..«. ^.nduid^i
caiioite sejuiicti sunt, sed ipsius commnnicatiout per
gratiam Oei usque in uliimum diem vitae suas fuere
IKirticipes lcgenda decernimu<k
liem decrelales episiolas quas bi^atisslmi pap:ift
diversis lemporibus ab iirbe Uomd pro diversorutii
l^airum consuUaiiooe dcderuni, Venerabinier susct-
ptendas.
Item gesia sanctortim nlariyrum qua? ibuiUpliiibds
tormeiiiorum cruciatibus, et mirabilibos contessid-
iium trittinphis irradiant, qttis cathoiicorum dubitet
Dtajora eos in agonibtts fuisse pel^pessos^ nec siiis
viribos^ sed Dei graiia et adjuldrio universa tole-
rasse? Et ideo secundum antiquam consuetudinem
s«ngulari cautela in saiicta tiomana £cclesia non le"- ft
^uiitur, quia eoruin i^i coiiscripsere nomina peni**
lus ignoraniur, et ab iiitidelibus et idiotis siipeffliia
aot mini:s apta, quain rei otdo fuerit, esse putantur,
sicut cujiisdam Kirici, etiulilae, sicnt Gregorii, alio-
runiqiie ejusniodi passiunes, qui ab h.tretiris perhi-
bentur coni|iOiii<ae : propter quod, ul dictum est, iie
^el levis subsannandi oriretur oceasiot in sancla
liomana Kcclesia non leguntur. Nos tainen cum
prxdicta l^ccltfSia 106 onines martyres* et eorum
gloriosos agoncsi qnl Deo inagis quam homiuibas
tioti sniiti omni dcvotione veneramur.
Ittfin Viias rairum t^auli» Antonii, Hilarionis, et
oiiiiiiiini ereiniiarnm , quas tamen vtr bcatissimus
dcsci ipfit IlieroiiyHmS) cum hon<^re suscipLnus»
scniire cognoscimus» et non solum de Uofluo, Se<A
etiam de ukiiversis, i|qos tW ixpios uiemdriiils tcld
Dei et fidei relfgtone reprehendit.
Iieni Origenis nomittlli opuM;<ila, qiias ttr U^tfs»
simiis Hieronyinus non repuiliai^ tegenda stiscit4«-
mus; reliqoa ilufem tum anctoni lilo dkiiili)^ t%»
nitenda.
Ilem Cbrtiotel fittsebii Ca^sarl^nsii^ «<{«« liiuSdM
hisioria ecciesiasticas Itbros, qiiamVis lii pHnto iiar^
ratiouis Suak libro lepoeHr, ei post IH hiidlbhs il-
que bxcusatioile O.lgenii scblftiimfcl oAttiil ctin*
scripserit librum; propier rerjim Umen singttlarldiiA
notlliam, qvtit id iiisti^uctidHeffl pertliielrti il^tte»
^qti^s ma dlcifflus teutiendo^k
ItemOrosiuni vi.ttm eriidHiSSiirittiii coltatiiliinrtlii
^tii i iHk AecessarfaM holii lidverSnS Pigaitohlm
ddamnfas o^dinant hisloriani^ mi^aqi^c brbtiitfni
cuiftfezuit»
Item venerabllis viri Seddlii optts paschale, qttdd
bcroliis de crip^iil tor.lbos, iii^ig<.i laude pfd(*reM*
inus : JuVeiiei «judque liiMloalli^us taborloSudi oplU
non spernitvius sed mirHmur. Caetera, qttas atj bsm-
tlct^ ^ive Mihi^maltcls tsdnScripti vel (ini-Alcta &oiitk
nullatenns recipit catbolica ct apostolic:! Roiniiiiii
£ccl6^ii, h qiiihuft pa(ocai ^uds dd ftiemdrhlirf teite^
ritnt ei a catholicis vitanda sttui» credittiife eM snfb^
denda.
Y. De optticu/is et notitia tibrorum apoerjfpkorum
qiuF non teeipiihtliK
in primis Arlmfnehsiim syiiodlnin' a Gonsbtniitii Cx-
sare Gohstantini filio congregatam , medlattte TafiVo
prdffecio, ex tunc^ ct iiuiic, i^t lii a^terdiifrA tionflte-
mur esse damn^tam. Kinerarium quo<)ii6 in fiodrine
I^elrt apostoli, qiiod appeltaiur sancti Clemeniist
libris numero novem, apocryphuin esse scimus.
Actus nomine Andreae apo«toli apncryphi.
Actns nomine Thomie aposioli libri deceiti ap0-
cryphi.
Actus nominO t^etrl apostolt apoerypbi.
Acius nomine Pbilippi apostoli apocryphi.
Evangelia iiomine Matthias apocrypha*
Evangotia nomiiift Barnaba; apocryidia.
Evongeiin nomine Jacobi minoris apocf ypliai
8*7 COLKKCTiO CxVNONUM S.
Kvangclia iiOfDinc Pelri apnsl<ili a|incrypln.
£vaii«;e!ia noniiiic Tli niT, qiiibus Miiiiirli^i iilun-
hir, apoctyplm.
Evaiigelia noniine nartholoni.ti ^tpocrytilia.
Kvangelia noniine Andrex aposioli apocryplia.
Kvangelia qiiac ralsavii Lnciaiius, apocrypli.i.
Evangclia qux ralsavii Ilesychius, apocrypha.
Lihrr de Infanlia S:iIvaloris aporrypiiiis.
Libcr de N»liv1t:'ie S;<lvjiori» ei dc Maiia, vel
i)l»s!elrice apocryphus.
Lihnr qui appellalur Pasloris, apoitiyiihue.
lib i oniues qucs fecit Lcucius discipulus diaholi,
apociyphl.
Liber qni appcllatur Fundamcnlum, apocryph.is.
Liberqui appellaiur Tbesaurorumy apocryphus.
• Libcr de liliabus Adx a('jec:us Genesi ap^cry-
pliiis.
Ccnio dc Christo, Virf^ilianis compviginaius versi-
bus, apocryphus.
4Jber qui appellaiur Actus Tcche et Pauli, apo*
crypbus.
Liber qui appellaiur Ncpolis, apocryphus.
Liber Proverbioruin ab hacreiicis consctipius, ei
siib saocti Sixti [jEm.^ Slephani] noiniiie prasgiia-
•«u^, apocryphus.*
lievelaiio quae appellatiir Pauli, apocryph.i.
.1C7 Hevelatio qux »4>pellaiur Thonia:, apo-
crypha.
Ucvelalio qux appcllaiur Sicpham , apocrypha.
Liber qui apiellatur Trunsilus, id est, assuuiptio
saititjc Mariae , apo rypbiis.
Lihcr qui appe laiur PoDnilci.tia Adx, apocryphiis.
•Liiicr de Ugia nomine Giganie, qui post diluvium
cum dracone ab bacrelicis pugnasse fingiiur, apo-
erjrphus.
Libcr qui appeilati.r Tcsiameittum Jub, apocrypVus.
Libcr q»i appclUitur Pcenitcntia Origeuis, apo-
crypbiis.
L:ber qui appclluiur Pcenitenlia sancti Cypriani ,
apocryphus.
Liber qui appeliaiur Poeniteuiia Janinis et Uam-
brse, apocryphus.
Liber qui appellaiur Sortcs apo.stolorum , apo-
cryphus.
Liberciui appellatiir Jus apostol(Tum, apocrypbut.
Libcr qui appellntur Canones apustolorutu , a|)o-
crypbus.
Liber 'Pliysiologus ab hxrelicia coiiscrlptus , et
iieati Ambrosii nomine prxsignatus, apocryphus.
■ Rx iflin. ct ca*tcris. In Alv., As$hni.
ISlDyRO inSPAL. ASCttlPTA. 8i8
A IIi.<itori» Eiischii Paniphylii apocryph*.
Opuscula Tcrtuliani apocrypha.
Opuscula Lactantii , sivc Arrirani aporrypha.
Opiiscula Posthumiani et Galli apocrypha.
Opusciila Monlanl , Priscillas , et Maximillae apo-
cryphr»,
0. uscula Faiistini Manichxl apocrypha.
Opusciila Coinmodiani apocrypha. ^*
Opuscula alterius Clementis Alcxandrini apo-
crypha.
Opuscula Tascii Cypriani apocrypha.
Opiisciila Aniovi \/Em.f Arnophi] apocrypba.
0|»uscul.') Ticoni apocrypha.
Opuscula Cassiani * presbyteri Galliarnm apo-
crypha.
B Opus iila Yielorlni Pictavicnsis apocrypha.
Opuscula Faurtjni Regicnsis Ga:iiaruin apocryplia.
Opuscula Frumenti Caeci apocrypha.
Epistola Jesu ad Abgarum apucrypha.
Epistola Abgari ad Jesam apoctypha.
Passio Kirici ct Ju*itae apocrypha.
Passio Ceorgii apocrypha.
SciiptiTa qitae appeilaiur Snlo.iionis interditiio,
aporrypha.
rhylacteria omnia, qua: non angclorwm ul Hli
con(iftg'mt ^J dsKmonum mngis iiominibas cou-
scripta sunt , ap^ crypha.
ILcc et his similia qu» Simon magus, Nicoiaos,
Cerinthus, Marcion, BasiLdes, Ebion, Paulos eiijm
Samos3teiiu<$, Pbutiniis et Bonosus, et qui BimUi
errere dereccrunt, Montanus quoqtie cnm suis ob-
scoeiii simis sequacibus , Appo'linaris Yaleniinus,
sivc Maniclijcus, Faustus Africanus, SabcIIiiis, Arins,
Maccdonius, Eunosnius, Novatus, Sabbatius, Callis-
tu8, Donatus, Eustalhius, Juvinianus, Pelagtus, Ja-
lianus Celanensts, Coelestinus, Maximianus, Piiscii-
lianus ab llispania , Ncstorius Coiistantinopoliianos,
Haximus Cynicus, Lampetitis, Dioscorus, Euliches,
Petrus, et aiius Petrus, e quibus unus Alexandriam,
alius Aiitiocbiam inaculavit , Acacius ConstanliiiO|K>-
lilanus cum consortibus suis, ncc non et omnes b;e-
resiarcliae , eorumque discipuli , sive sciiismaiiei do-
cnerunt vel conscripseruiil , quorum nomina miniuie
retinuinius, non soluin repiidiaia, Tcruin eliain ab
p omni Romaiia catholica et apostolica Ecclesl.^ elinni-
natn, auctoru.nque sequacibus sub anathcmaiis inso-
lubili v.nculo in xtern.im confilemur csse damnaia.
Explicil Decretale editum a pap:i llonni^da.
I.
PRiEFATIO HISTORICO-CRITIGA
IN VERAM ET GENUINAM COLLECTIONEM
VETERUM CANONUM ECCLESIiE HISPANiE,
A DIVOISIDORO,
HISP.4LBNSI MBTnOPOLITANO , HSPANIARCM DOGTOItB|
PRIUUH, er CREDITUR, AOOnHATMI ;
C01ISBQUBI>ITIMJ8 DllllDB SjECULrS 10 HISPAIVIS PATRIBUS AUCTAM^.B P^UHtBOS MSS. CODD. VB^ERAIID.B AATlQtiTATlS , T01BTANI&
MRMPr, SCtaiALBMSltllS, RIVIPVI LBKSlCUS, GEnUNDERSI» CORDUBEKSI, UnCELL TfSl, ET ALII8 BRUTAM» ET AD &}RtU riOB:^
CA8TI0ATAM, STUDIO Vt OPBfL% AZfDRBA BIRIIIBL, SOClBTATtS iB«U.
Aiictore Carolo db la Silhna Santandbr. Brux* 1800.
CAROLDS DE LA SERNA SANTANDER , LECTORI SALDTEM D/
Otlo jum [ere annorum ipaUum eiaptum etl ex quo prassltwtiHiniam ac genuinam canotmm coltectionrmi.
u Jivo hidoro, Hl$paten$i melropotitanOf adornatam, qaam e mfs, Codd. opt mos notae exicriplam po$sideo\
pubtlci juris facere st tueram» Quocirca, et bretem, quam tibi exhibeo, lector benevote^ prasfaiionem^ et doctis-
mmi Joiri Andrea: Burriel encomium, opeii prasmittendumt prelo paraveram ; sed permuitw ac varia: temporum
perturbationes, fumuttns exorii^ horrida betta, innumeraque inde naiceutia^ quibus adhuc obruimnr^ nutla^ ub^
incmpto desistere invitum coegerunt. Nunc vera per litieraS' admonilus el novam beati Isidori operum Ediiionem
in llal-a parari, et nntiqnam epi>copi$ Uitpanis aucioritatem^ secundum. rcram Eccle$ite veteri$ di$ciptinam, ab
Uhpaniarum rege cathotico Carolo IV re$lilttendam cururi^ non nilM his nbus exsequendit adjlumento (ore
credidi, ^ qualemcunque hanc prcefationem meamt in qna de beato Isidoro IH$palensi^ deque Ecclesitc Hispa'
na jure canonico veteri maxime agitur^ preto tubmitterem.
Ecquando enim feticiu$ Itoc facere ticeat, quam cum de tetM et vera Ecct£$ic& di$ciplim re$hiuranda agilur ?
Quidgratiu$ dulciusve prw$ulibu$ Hi$panis es$e queat quam e tenebris, quibus in otuta per tot sxcutit jucet^ erui^
notamque viri$ titterati$ (ieri J$idorianani canonum cottecdonemy per quam integcrrima otim efftoruit Ecclesia
Ui$pQna^ more$ rettituxt, exorta compo$uit di$sidia^ ac nietropolitanorum jura^ etiam $ub diro diutinoqte
Uaurorum imperio^ ilttbata $ervavit ?
Neque novam beati Ishlori operumEditionem in Itatia mcditantibus ingrata, u/ o;;inor, erit ttcec brevis pran'
(atio; ex e.% tpiippe facile ogm$cfint, iUu$triora Hi$palen$i$ pra:$utis opera inedita adhuc delitc$cere^ quxB
quidem jam editi$ adjicienda omnino $unt, $i omnibu$ numeri$ absotutam ejus open m coltectionem in ununi
corpus redigi dcsideraiur, Quaprooter edenda neces$ario $unt cumreliqui$ taudati hidori operibus $equentia,
Prtiito : yer$io Latina vutgata hibliorum $ucrorum, Biblia Gotltica (a) nuncupata^ a beato Isidoro recen$ ta «.
cvjus mefUionem fecinats n. 12 et 63 no$tra! prtekitionis. Hnjus versionis codex putcherrimus yervetustus ,
(orsim icecuto. vu exaratit$^ a$$ervaturin bibtiotiteca Tolelanw eccle$ias.
Seciindo : Vera ac genuina canonum collectio, dt' qua itic agitur, ab ip$a hidoro adornata^
Terlio : Liturgia vetns Isidoriana, Totetana^ Mozarube^ qiiam Isidorus no$ter ad utum Ecct^sias Hisptmtv
reccntuit ; quocirca consutenda sunt manu$cripta exemplaria vetuslissiiua, quce in taudata bibtiotiieca Totctamu
ecctetiee asservantur. Hujus HturgiiB mentionem fecimus h. 6S, no4a AT \b).
Quarlo : Fonmi judicum^ tit quo primce Hispanim leg^$ continenturj qua: nt n. il observavimus, nondunt'
abrogatm sunt, atque post canonum coltectionem omnibu$ fere Codicibu$ antiquis inveuiuntur ineertoi. Uoc ettim»
opus tetnpore Sisenamli regis in ancitio iv Toletano^ cui beatus Isidorus proisedit, approbutum fuisse creditnr^
et ab ipso Uidaro in novum ordinem redactum (c).
Ex dietis patet, quantus in nova IsiJori Editione.adornanda tabory qnantum in consulendh conferendi$qu^
ni$$. Codd. $tudium ab editortbu$ sit adiiibendumf ut reliqua tanti $criptori$ opera accnratissitne in lucctii,
prodeanL
UabeSf caudide teclar^ nostroi prm(aiijon%$ con$pectum. Vate,
(ff) Vide IsidoriaRa, cap. 77, PalroK (om. LXXXI,. ubi ATCvnlus Bibliorun) quxslionein erui!iii8 tii&rulil«^
EUIT.
tb) MdorianarKiirgia duobus sequentibus lomis contiitcbliur. Eoit.
(c) Efudiius edilor Hotnaiius evidrnler «leinonstravit, Forum judicnm B. Isidoro non tribu(n<luni fore. Vidti
Isido iana, eap. 92, Patiol. loin. LXXXI, ubi clucidal b:inc qiKUblioneni. Edit.
PRjEFATIO historico-critica.
rn^LOQuiCM. — In itiu$trandi$ canonum cotieetiO' illuslraiidisquc caiionunu collfctionibiis imlefcssos
ni^Ki eruditorum talorcs, labor^^s vigtlia«quc» posL Voettii el Jtt$ieiH (I), I^i"
i. Potl tot doctissimoruni viroruin in dgerendis titeci (^), Beveregii (a), alioruinque cximia in lioc
(!) Bibliothcra Juris canoiiici vceris, Grasce el 1787, f I.
L:<tiiie, ex Kditione Guillelnii VoeiJii ct Ucnrici (3) Guillelini Beveregii Synodicon , seu Paiulecl»
Justelli. Parisiis , 1601, 2 vol. M. caiionum apostolorum, eic, Grxce ct Latine. Oxonii»
(t) Codex caiioiiuin velus Eccl<»sia5 Roman», a W ^. i67i, i vul. fol.
Francisco Piihiico restitulus. Parisiis^cx lypog. rcgia,.
m PKiCFATiO IIIST.-CRIT. |N mtCCnOMEI» C VNaVVll b. fSIBURI. gSi
l<^Bere opera, novam hanc coKeciioQeni iii luceia A &iBcmari RemeDsis lempprihiB %4 hunc u qiie iiein.
firofixre perinullle boq paujcis yideUtMr, npciiia$q^ee
pos Athenai ferre arbitrabuntur ; quid enim, in-
f|iiieat» in hoc eanonum codice noTgmi, au\ Utt^r^^-
t wn ob^iraiioBe d\gi|U9i» qnoA Ia QacleriSk cauonuia
ei coneiliorum collectlonilMis s»pe iterumque recu-
«uun BOB iiiveDiafur?^(lquod altuBde bob possit
eipeii? maxime cum vix ulla hodie sit biliUolhec^
publica vel privata , qiias unam alteramve canonuin
collcctionein non pos>idie2^t|^ OHiRia l^, «etsa^em
prxcipua eonlinenlem.
2. Hxelicet speciosa sint, multls tamen adductus
valionilMiSA banc no^ panri roomeotl ^Ueclioncin,
H. Isidoro » episcopo HispaleDst , non levibus argu*
nieiiiis» ut hifra p-uebit, adscriptam, qux ad iiislau-
Niapj^fUa i^ ^'iisqoe doetor fsidQruSi, falsa crimiua»
tione, tanquiiin raliricatorcs conficto! Isi Jori Mercato*
ri^coUectiofus, svpposUitjis ac ielerpo^Ue Bionumen-
lis refcpt£, a mi>kis insiraNkinliir : qnin Hispanorutn
invenius est ullus qui p^itrix defen ionem susce-
peril, cum fticilKiBum euilibet fuisset,. ex sob hujus
eo4i^is eibibitione, quo ad decimuin tertium et ullra
sseculuni usa est Ecclesia llispana, orbi lilterario pa-
tefacere illois impurissiinse C()l!ectioiiis auctorem
Hispafiuqi doi^ fuisse, neque ejusmodi collectiouem
in Hispania fuisse confecta.m.
6. Demum ut bine uileUigatur sapi^maia sedis
apostoKcac aoctoritatem, quain ex ejusdem collectiu-
ni^ momimeolis Ecclesiam Hispaiinm semper aguo*
rntionem purioris Ecclesiae disciplinac, et cauoiium B visse osleoditur, suppoaitiliis ioterpoIati>vc antiqui-
autiquorum observantiam plurimuui conferret, pu-
))lici iiiris facore \o animum induxi» quod a^ui et
lipiii eonsulent, u^ spefo» ero4iti omnes qui aiiii^uir
ifilibua ^cleBiaslicis delecuuitur, quique hanc (^na-
kmcuBque pfxfationem meam amice perlegero dir
gnabiiniur.
3. Et sase^ sl ali» defcierini caasaa, non illa levis
est, quod hic prf liosissimus coJex, canonea spiritu
l>ci condilos et liOtius ijaundi re^erentia consecratos
amplecleBSy orbi litterato vel penitus incognitus, vel
salleiu uilBOftBotus usque adfanc in obscuro j[acuerity
Mon ejne EcdBsias: catholic3 detrimentOt Hispaiii^<«
mn dedec^m ac beali ki<iorl filspalensis pracsulis
liijuria*
4. Accedit eo. qnod nullqs iviquam codex, oano- C
num exsilieril,^ privat^ puWicave auctoritate col-
(eclus, bujc nosiro comparaodus, sive ejus amplitu-
dinem spectes,. sive ejiis ordinem el pulchraw dispo:^
litionem,^ aBl„ quipd magis est , moBUiBentorum qux
i» eo conljneiitur caaonicam aucloritaiem ; niliiL
quippe ip ils oflsndes quod genuinuin non sil, atque
ab omni. interpolaiioni& labe purum » nibil quod
emuBclai^ naris erilicorau eliam acutissimam perspt-
eBciani refegiai ; quod autcm ad documentorum miil-p
tituilinem spectai , pneter canones Gra;cos et Afri-
eanos» coutinet eliain bic codex Hispanoe et Gallica-
nos„ qtii in castieris antiquis Codicihus desideraDtiir«
uiia cum ceiiium et ampiiiis epistolis poniilleuni
Knin^norum„ quap omnia opliina raiione disposita^
sunl et ordinata. ^
5. Addo prjcterea non parvi me duxi:»8e Hispa<i
iitam ejusque dotlorein c^nrissimum tsiilorum,
llispaleiisem cpiscopuin, a calumnijs vimlicare : cuin
ifiihn Erclesia Uispana una oinnium maxinie gloriari
possel in sua canoiiiim coUectione pnestaotiss nia ac
Mitjegerrima, per quam prlscam disciplinam iilibaiam
servavit, collapsainque resiit..it„ non solum pcr
ielieissiiiia Gothoium regufivtempora, sed etiain sub
dMrisi»iiuo diutinoque barbann gentis tmperio, ut ex
codice Arabico inSa describendo, qui in celeberiiiiia
Scurialeiisi biblioUieca abservaiur, iacile cuiqiie pa^
l*bii, miiUis taincn abhinc Kcculis, lioc Cbt, ab.
tatis monumentis miiiime niti, sane falsas merces ab
hidoro Mercatore ad flnem saeculi octavi vel Bone
hieunie in vulgiis spaRsas, poliua cpiscoporum ci
mclropolitanorunn qnara Romani PooUncis juribus
favere^ clari>simi»s Blascus muiiis gravibusqud ar-
gumemis jam oKm demonslrBvll (4).
7. Uis igitur ralionibuji periDOiife hanc praosiaotis-
siniain colleGlioBeui kidopianam in lucemdamus; b|
aoiem illa melius innotescal, atquenos Hispaaia:ii
ij^sam ejusque doctorem egregium Isidorum Hispa-
L usepn ab injiisla de inlerpoiaiioue velemai cano-
DuiB el decrelalium eriminaiione vindiceiniis , hanc
historicim pnrtiiionem, in septem paragraphos dt-
visam» prapmit^imus, cujus ratio summaliiu baec esl ;
prima manuscripli Codices htijus colIectiOfHS, in
variis bibliothecls asservatj, receiiscniur« Exacta
prxQipuori^^B <;odi^uiB descriptio | % exbibetur» ad
eu|us ca^eem codicis Arabici, singularis sane ac
pn]C.^lantissiinit notiiam daiaus. Agitur dcinde { 5
de origioe etcompositiQDe huius colleclionis Gc»cle-
siae ttipaBe» pnBinissa brevi notiii» hislorica de
pr^ecipuis canonum codicibus auliquis^ Quarlo de
vcleri, codice, quo Ecclesia His|iana anie Isidori
Uispalensis i^vpora usa esl, summatim disseKturk
I 5 Armis-imls argumentis slabi itur VU kidoruni»
Hispalcnsem episcopum» l\anc c^Bonum coUectioneni
ad u uin Ecclesiae Hispnnae concinnasse; ex ea aor
leni ptaislantiesiimi colleeiiiHie impurissimam Her-
ealpris cpiigerieiu floiisse § 6 videre est, quaui
Umen nec in H spania ncc ab llispanis congesiaiu
fiiisse ostenditur. Deinuni supremam sedi& aposioUcaa
auctorliatem ab Hispanis Patiibus agniiam fuisse ex
ipsius colieciionis d.QcuineQtis denanslraiur.
1 1. ReceHientur Coiic^» quampturim liujus co(/e-
ciionU /sidoriancr, nondum eiiHeg'
8. Hujiis nosirx prxsuniissimaecoUecUonts, a beala
bidoro Hispalcnri roncinnatac^ quampltirimi inss..
Codd, inenibranacci, litlcris Gnfhicis ei Lombardicis^
s^QCuio tx^ ij XI el XH, exarati, in variis lam poblici&
qiiam privalis HispaniaB biblioihceis, ac ecclesiatum
arcbiviis siudiose asservaniur; nam pixter cos
^i) CAiolil^lasci^de collectiooe canuuum liidori ttercaliOrisCouimenlarius. Ncapoli, 17G0, l**.
853 PR iCFATfO HIST.*GR1T. IN COLLECtlONEIf GAf<ONt)!ll D. rStDOtlL 8:4
quonim mentionem facit celeberrimiis et nunqoatn A ii. Complull , io bibli6tfieca collcgii majoris, a
satis laudandi» Antonius Aogostinus» archirpiscopus
Tarraconen»is, in suis ad Joan. BapL Perezlum,
sarfcfaB Tofetanae ecclesiac quondam canonlcum, pod-
fea Segobricensem episcopum, litteris lllerdx datls
13 iiilii et 50 Augusti anni 1S76 (5), exstant aHi
quinqiie Coilices optim» notae in bibliotheca regia
Hatfilensi, e monasterio Scurinlen^i eodem advecti
a oldrissimo yiro D. Bla^io Nasarre, cjusdem biblio-
ihecaB regix Malritensis qoondam .prxfecto, inter
quos eminent duo celeberrimi, Yiyilanui scilicet et
JSmUiAnensii y qoorum deseriptio paragrapho sc-
quenti eibibetur; alterum codicem, ccclesix Palcii-
tiiix a sapientissimo rege Alphonso dono datum ,
BArriel noster primus iudlcavit , elTecitque ut in
celebcrrimo vlro D. Franc. Ximcn''z die Gisiicroi in-
slituli, nonnulla manuscripla excmplaria studiose
as^ervanlur ; aliud prestaniissimum etantiquissimuoi
obtinet bibliolheca Cxsarea Viudoboneiisis, codfiii.
translatum ex arce Ambrosiana Ilediolanensi. Exac-
tam codicis descriplionem prc oculis babeo Bernar-
di Gentilolii, ejusdem bibliolhecx quondam \ rxTecti,
mann exaratam. Illud equidem singularc est, quoJ
ex tam mullis exemplaribus manuscripiis coUe-
ctlonis geiiuinx Isidoriana^, hoc unum puluin purum
Vindobonense exlra Ilispaniani hodieduin reperluiu
fiit: puruni, inquam, nam qu.T. erudilisslnius P. Gou-
stant' Benediclinus admanus habuit in Gallia, spuriis
mercibos ex Mercatoris collcciione depromptis, In-
laudatambibliothecamregiam,ubinoncexstat,trans- B lermitia ac inierpulata ^se recognovil (9).
ferretur.
9. Asservantur pnfiterea ^n archivo metropolitana)
ccclesiae Toletanx, quamplurimis aliis Manuscrlpiis
pretiosis, ad historiam et antiquitatem ecclesiasti-
cam et civilem spectantibus» refertissimoy duo .pRC-
&tantisslroi Codice8.membranacei Dostrx collcclionis ;
suum quoque ecclesia Cordubensis obtinet ; cxstaot
€l duo alii pcrvetiisti in tabularlis ecclesiarum Geiun-
dfnsis (6) et Urgeliensis (7), quorum variantes le-
ctioncs exscripsitlaudaius P. Biirriel, quialium ctiam
aniiquissimum codicem ad oianus babuit , iii bbilo*»
Ibeca regia Matritonsi nunc asservatum , quem a suo
quondam possessore M. D. Garcia Loaisa , archiepi-
scopo Toletano, Loatjto Carvajaleum appelhvit.
15. Demnufy uC ca^teros omittam manascripto^
Codices miniis ootos , vel qui iu variis bibliothecii
cum tineis et blattis pugiiantcs deliiescunt, coroni-
dis loco adjlciain, quod de nounuilis aliis scriptum
nobis reliquit In suo Itinerario , Ilispanica liugua
conscriplo (10), Ambrosius de Morales, yit sumniiis,
Ilispauicaram antlqiiitatum diligentissimusacrutator,
qui de mandato Pbilippi II, Uispaniaram regis maximi,
Legionis et Galieclae regiia, Asturicensemque priu.-
cipatum peragravit, ut autiquitates» mausolea, co^
notapbia,.Godicesque mamiaeriptoiy in variis ecdt-
siaruro ac monasteriorum bibliotbecfs latentes.«
accurate recenseret , recensita(|U;i describeret , au
scripio consignaret (li).
10. Duosalios Codices antiquissimos recensuit in ^ 14. llic igitur vir eruditiBsimus , tlt. n, pag. 3i.
Dionasterio Rivipullensi» apud CatalanoSy vir celeber*
rimus ac omni laudo dignissimus , Petrus de Marca,
archiepiscopus Parisiensis ; ex hisce enim pracritio-
nein genuinaiu bidorianam desciipsit, ac suis opus-
culis inseruit.
1 1. In monasterio Cellae Nov» apud Gatiecos,. aUe-
rum codicem nosine collectionis exstiiisse, rragincii-
lum indicis in eo contentorum, a R. P. Uenrico FIo-
re io evulgatom , demonstrat. Dolendum sane est
quoJ hic codex deperditus fuerit, eoncllium quippe
Toletanum XVIII. a multis fr u^tra quaesitum ^ in eo
contincbatiir (8).
laudati operis, ubi de. monasterlo sancti Zoill de
Carrionc agitur, maiiuscriptum coiiicem hujus no-
strx coUectionis, ibi asservatum, describit , in qup
scriptum iegitur : Inclioatus est Uber i$ie Xlll
Kalendasfabraarii, era DCCCCLXXXVl (ii) (anno
Christi94S).ln biblioibeca nionasterii saacti FaciHidi,
ordinis saneti BeJieJicti, aliuni codicem (13), Cafriu-
nensi anliqiiiorem, ad cigus iinem quaedam deaiJe*
rabaiitur, se vidisse testalur. Iii ditisstma oninis
generis Maiiuacripiorum biblloiboea eoclesix (Xve-
ten b, prestantissimum el antiqttiaBlmuin codiceiA
Gollectionid iiostc^e^ iilteris gotliicis majusculia exa-
(5)Bx8lant cum pturibus aliis doctopiim virornm Coiistant. Parisiis, 1721, fol.
opistolis, adcalcem operis eximii,.cui titulus Censura 0 (10) Hujus itineris rclaiionem, ex ms. antographo
de hiitorias faMoias^ post mort-^m eruditissMui
auctorii D. Nicolai Antonii, cura ei studio celeber-
rimi viri D.Gregorii Majansii in lucemeJiti, Valetitije,
lypisAnt. Bordazar, 1749, fol.
(6) Concilia diio Gerundensia , qw in sua colle-
ctioneregia maxima imprimi cura\ it Har Uiinus, toin.
XI, eol. lt»7l*1679, ex hoc codlce Gerundtnsi
ilet^ripia fuerunt a nobiliss. D. Josepbo Tavcriier,
ecclesi» Barcinonensis canonico.
(7) Ilunc codicem celebriorem feddidit sapientis-
simua vir D. Ferdinatidu) de Mtndo^^a ; noiniiia
quippe preabyterorom , qui concilio Itliberitano
interfoenini, ex eo descripsit, ac in suo f rodltissinio
Comuientario de C0tteiU6 Uliberilano , imprimi
curavit.
(8) Florc)., Eipanna$4igrada.l\}nh vi, paj. 235,
(9) Epistol» Romauorom pontificuiH, studio Pctri
monasterii Scurialensls reeensitam, in lucein edidit
R. P. Henricus Flores., qui suas notas Viiamqiie
aiictoris adjejcit , boc tlttilo : Viage de Anibroiii^ de
Moralei^ etc. Madrid, A*il. Marin, 17^5, fol.
(11) lloe mandatum regiuin, Mttri.i 18 Maii dat.,
exstatpag. 2 et 5,.laudati Miterarii.
(12) Hxc sunt ejU)» verba : Tieneu pocns libros',
mas entre ellos uno de concitios , que con raxon
puede V debe ser muy esitniado : es dc letra gotbl-
ca, y tiene luego all principio |)intada la Sinta CilJii
de Oviedo, y lurgo la cifra onliiiaria en que dice
Theodemiri abbatii /f6er, dlce luego en otra \)\am :
Inchofitui eit liber iite XIII Kalendoi Februarii eru
DCCCCLXXXVf.
(i5) Hunc codrccm sancti Facundi tpsissiinum esse
creJcr-em, qumi s.Ti^ius laudatnui ifiVeuto a Garsia
Lon)>a. Couciiid HiipanuiSf pug. 4, illu, 719 et
aiibi.
tS5
PRiEFATIO aiST.-CaiT. IN COLLEGTiONESl CANONUM D. ISIDOIIf.
m
ratuni , ad manus habuU ; bunc codicero , Toletensi A i H. /n ffuo dfteriptiQ et n^iila prtBelfmvrum CoUieum
nrbe a Mauris captdt eodero imporUilum credit (14).
Demuni, prxier antiquissimum et ubique lacerum in
monasterio Sanctt Peiri de Hontibus. ordinis Sancti
Benedicti, repertum, cujus mentioneui Cicit pa^.
174, alium Yeiustis&imuro recognovit asservatuui in
ari'bivis ecclesiae Liicensis, eflecitque ut in celcbor-
riuiam bibliutbecam Sciirialenscm iransferretiiry ubi
inala fortuna, magnoque litterarum dettiinenio, uiia
cuin pluribus aliis preliosisi imis manuscriptis Codi-
ctbus flammis absumptus fuil in lamentabili ac t ter-
riluo Incendio bibliotbcci; Sct.rialeiisis, quod evenit
auno Domini 1671. llujus celeborriini codicis Lu-
censis frequens et bonorilica fil inenlio in decrcto
Gratiani, a Gsegorio Xlll emrndato; lussu qu'ppe
coUectlonii noilrai exhibetur,
15. Ad ile criptionein ergo pnecipiiorum Codicurn
nostnc collectionis eximisb sennonem tr»itslerei«ii,
coiigriiiiin Hiibi visum est ab Atveldensi seu VigUunOf
otpote pra^sianiissiuio, initium sumere.
16. Hic codez c<leberiiinu, dictus Yigilanus n
Vigila iiioiuicbn, qiii illum exaravit era llispanica
inilloiiiia decima quarla ( anno Ciiristi 976 ), Pt
Alteldensi» (U^) a luco ubi scripttis fuil, scilicet iu
monasterio Saiicti Hartini AlveldeusiSy ordinisSaiicti
Benedicti (17) a Sanctio Nararrae lege, ct Tuba re-
gina circa aniium Doinini 92 i funllalo, lilteris Go-
tbicis puLcberrimis exaratus est» variisqne iniagini-
bus et oruaiueiitis, auro et coloribus, egregie depic-
cardinalisde ftuiroga, ab iriistrissirao D. Joanne '^ l»s» decoratui (i8j ; consiat fotiis membranaccis
Uaptista Perezio, canonico Toielano » postea Sego-
bricensi episcopo» exemplar , ex eo descriptum ct
Romam niisMun , non paruni luci^ correc torib s
altulit (15). Sed de hoc jam dicU sufllciant; supnr-
cst iiunc ut ad descriptionem prxcipuoruinCodicum
vot.ianius*
ExcEBPTA cmonuii (19).
ConciRa Gracim,
L Concii. Nicrnum.
It.
lU.
lY.
T.
Tl.
VII.
iriii.
IX.
X.
XI.
XII.
XIII.
XIV.
XV.
XVI
XVIt.
XVIIk
XIX.
Aiicyranuro.
Neocssarieise.
Gangrense.
S irdicense.
Antimhenum,
Liodicix Pbrigia^.
Constaniinopolitan.
Ephesinum primum
Calcedonense.
CenfUia Africm.
Carthffginense prim.
secuiidum.
teriium.
^artuin.
quintum.
sextuin.
aeptiinum.
Milefitamm.
Coneilia Gallim.
Arelatenae.
Valeutiaum.
4-1 , foniia inaxiiua, quoruiu Tiginti priora rarios
continetil versus Laliiios trochaicos ei acrosticbos,
in quibus scripior Vigila auxilium divinuin iuiplorai,
aliaqiiu opu^cula dc computo ecclesiaslico, de vcn-
t's , de arburibus coiisanguinilatb, ctc S quitur
deindj coJcx caiionuiiu boc urdine.
Concil. Tolet. duodi*c.
dec. lert.
dec. quart.
dec quini.
B acareiis« priiii.
secmiduni.
Cai>itula a M^rtiiio
Ep. coUecU (W).
Episuda Gpisvuno-
nifii de ionc ili-
spalensL
H spaieiise srcuiid.
Appendix,
Epaunense.
Carpentoratense.
Vascnse.
Arvernen^c.
Aureliaiieuse.
AiV( rn tise ad Tbeo-
delMfrtuiu legeiu.
Arverneuse tertiiini.
Gcsaraugustaiiuin.
Tulciaitum deciinum-
sextuin (I).
XXL Concil.
Taiirtanutn.
XLIV.
XXII.
Urgiense.
XLV.
XXIU.
Arauslcuni.
XLVI.
XXIV.
Vasense.
XLVII.
XXV.
Agaiheiise.
XLVIIL
XXVL
Aurt^lianense.
XLiX.
Cdnc7ia Hiipanim.
L.
XXVII
liliberitannm.
Ll.
XXVIll.
Tarraconense tem-
pore Tbeodorci.
XXIX
Gerundense ejus-
Lll
deui teuiporis.
UAS .
XXX.
Cxsarattgiislanum.
XXXl.
Ilt-rdense.
XXXIf.
Valenuiium.
Li;i.
XXXIII.
Toietauum ).rim.
LIV.
XXXIV.
sccufidiim.
LV.
XXXV.
trrlium.
LVL
xxxvr.
qtiariutn.
LVII.
XXXVII.
qniiitum.
LYIIl.
XXXVIII.
sexlum.
XXXI X.
seplimiun.
LIX.
XL.
octavuni.
LX.
XLI.
nnnum.
LXI.
XUI.
deciuiuro.
•i*«*»W
XLIIL
undecimum.
(U) Pag. Hil.
(13) ViaqedeMoraUi^ pag. 101, nou2. Ubi le-
gitur quaiita contentione II. P. Henr. Floresius
cimpbir ex Roroano sibi frustra exscribi cur^vit.
(16) AZoe/da, parvum municipium est duabus ab
urlie Locronio leucts llinpanicis distans.
(17) lioc velustissiinuin niouasterium , qiiod du-
centi quomlain monacbi liabilasse feruntiir, timpo-
ria iniuria collapsunu iranslatum i^ de fuit in fccle-
siaui Saiict;i; ftlarixRotundasanudurbein Locronimn,
ex CUJ.US bibliolb* ca, de mandato Pbiiippi il rcgis,
liic codfX in nionasttrium Scuriaiense importatus,
iiMle in bibliutbecam regiau Matritensero iransbittts
ftiii.
(18) Inier CLtera ornamenta biijus coJicis» novem
eiligies in eo depickn conspiciuntur : scilicet Cindes-
viiidi, lltces\Hidi. Egics. Sanctii et Ramiri reguro,
Urraras legimr, et Sarracinit Vigike et Garsix roo-
lucboruLUj qui buiic codicem oxaraverunt et elabo-
ravcrunt.
(19) lloc opus prodromum, quod Excerpta cana-
num inscribitur, nibil aliiid est qiiam index inate-
riaruin hujus collectionis, perutili et egregia iiieUio*
do di-positus, ac in decein libros distributus : sitigulis
quibusque bbris index tiiuloruni praeiigitur, sub
singiilis vero fitulis» canones conciliomin generalium
et provincialium , necnon sententi» ex pontilicuiu
lionianonim epistolis decretalibus iranscripkn refe-
ruiilur, capitulis et titulis collectionis, ad quos le-
ctor remitiLlurt indicatis. Hoc tamen ipsiNsiiuuni
opus esi, quod Cajetanus Cenni ex Aguirrio de-
scriptttm Romje pubiicavit. et pro codice ipso indi-
cem roale accipiens, .inagniiice iiiscripsit : Cadex a^
lerMin canonum Eceleria Sliipanw,
(20] Hrc capitula in nonnullis Codicibus synodus
Braccarensis lertia nominantur, sed male.
(21) Post boc couciliuin Tolelanum xvi inven*un*
tur inserta hx*c duoopuscula, &cilicet : Tractaius
857
rR^FATlO mST.-CRIT. I.\ COLLKCTIONEM CVNO.NUll B. ISIDoni.
5»
Deerela prtemlnm Rommorum Bnnlfacii I
nuniero 103 hoc ordiue. Cul&-iiiii. .
n • n Leoiiis I. .
ftimasi Papa | Hjiarii. . .
?'"«"• .:. • 3 Simplicii. .
ItiiKiceniii 1 22 Feliiis (erlii.
2«^'"» 2 Gelasiil. ....'.'.. i
17. Subsequunliirdeinde Taria opuscula, necnon A nicaM.'vcl u.iUesima. subdueris 58, sumnia m
Liber Judtcum, sive leges Wi8igothor..ni, quaj omnia. rciuancbil; boc autem miuiuie convenit c.m sub-
^ Aitasiasii seeijnJi. . .
^3 Sjrniinachi
39 liurnustiae
1 Yigilii
2 Gregorii Magiii. . . .
3 fluriujsd;e de recipiendfs.
I
i
10
1
4
I
ut nostro proposilo alicna , praelermiito ; hoc uaum
adjiciam, has leges Wisigolhornra, Liber Judicum vel
Forum Judicum Inscripias, omnibus fero Codicibus
noslRecolleclionis insertasinveniri, ul p te quaicum
lautlaU collcctione corpus juris canonici el civilis
Hispanianim conficicfiant, ct sane Llb^r Judicum ma-
iietatibiic in pleno vigore apud Hispanos. paucis
abrogaiis. H(cc de codice Vigilano^ nunc de jEmilia"
nenii dicendom.
18. Ilictodex pKCstuitisiimus a viris suinmis Am-
bnisio de Moralcs, Joanne Vazquez del Marmo:,
Joannc Baptista l»erezio, Josepho Morel, et aliis
sa5pe laiidatns, a loco in quo scriptus es^ vcl in quo
oiini asscrvabatur , ^milianenm nomen accepit ; B
ju^su Phlippi II regis in ninnasterium Scurialense
pr innm advectus, mox in bibliolbecani regiam Ma-
iritensem transiatos fuii. Velascus presbyer , ei ,
ut credilur, inoiiaclius monasterii Sancti iflini-
liani de Cuculla (22) ordinis Sancti Benedicli , Si-
sebuto Episcopo et Sisebulo discipulo opein fe-
rentibus, circa linem saeculi deciiiii elaboravit
liu ccodicem , qui, seu cbaracterum f »riiiam , seu
iinaginmn et ornamentorum pnestautiam et venusta-
lein sperlcs, praecedcnli Vigilano minime cedil.
Con>tat iVe 476 foliis membrannceis niajoris formae,
qiioium vig'nli priora varia conlinent prjLvia opus-
riiia, versus qunsdam hexaraetros, imagines et orna-
iiienla. Sequitur deinde codex canonum eo ipso or-
scriptionc ad calcem hujus coJicis, jiixta Urracae.
Sanctii, ac Raniiri reguiu edigies, apposila, ubi hasc
vciba leguiitur : 1n tehpore aoRUn reguh atque re-
GWM, PERFECTUIl EST OPUS LIBhl HUiUS DI^CURRENTIS
ERA Txxx : : : unde manifesto apparet, hunc codicein
scriptum fuisse post aeram Hispanicatn 1030, qu»
anno domini 992 respondet» sed absque dubio ante
xram 1040: alias enim loco xxx seriberetur t vel ii
secundum illius temporis consoeludinem et osum.
20. Ex adverso imaginum Velasci scribx, Sisebuti
Episcnpi et Sisebuli discipuli legitur lijec iti£criptio
margini apposiia :
6t6ebufu5 (FvUcopu^ cum
MibabcldHopv...
nantercum©i*ebuf-..
biecipulo ^uo cbib . . .
Iiunclibruni... nen...
memorie eorum ^emp:
in benebictione.
21. Antiquior bis eral «t emeniatior exiiiiius co-
dex Uispate^nis, qui c lamitoso incendio Scurialcnsis
monaslerii anno honiiui 1671, ut supra dictum esl,
una cun Luccnsi codice veluslissimoperiit; Ambro-
sius dc Morales et Joannes Yazquei del Marmolhunc
codircm, eo quod Uispali scriplum crediderini . //i-
spatensem (23) diierunt, sed trudilissimus Andreas
Burriel , graviori ralione adductus, ab iliius quondaiu
lossessore M. D. Marlino Ayala , arcbiepiscopo Va-
dine.cadcm fonna ac melbodo quam Vigitanus C IV r ! ^^ ^""^ ^ ' ^^^^'^^^^^^
obtinet ; notanduii. tamcn esl in hnc codice im;««. *^"'"'^' ^^(«/«'m nominavit. Codicls hujus descri-
obtinet ; nolanduin taincn esl in bnc codice jEmitia'
nensi tredecim fantuni concilia Toletana contincri ,
et in cjui appcudi^c conrilium Carpentoratense rt
Avenicnse tcilium dedidcrari. Epistolx decretales
centuiii tres, ut in Vigilano, numfrantur.
19. Quo 1 vero aitiiiet ad hujus codlcis vctuslatem,
iiotinJum est qiioJ iu niargine pri i «pagiiix legitur
luec inscriptio, aliquantulum usu ct vetustate obii-
terata :
3(bam
u^que era d
tnqua
era ebttum opu«
^ Ijujud cobici^
fuit. D
Uinc roulti viri docti liunc codicem scriplum aniio
Doiuini 962 credidcrutit, et sane si ab xva Hispa-
SaiKti Uidori de Fide calholica, et Ciironicon qnod-
daiii reguni llispanix, a Floresio editutu toin. Xlll
eperis in^cripti Espana sagrada. 4^.
(22) Moiiasterinm SjiKti i£iuiliani de CucuIIa
nomine insignilum, antiquitate, opibus, lotiusqiie
aedilicii amplitudine »t muguiticentia, cum primis lli-
fpaiiije comparanduin. ,
plionem ab illusiriss. 1). Joanne Baptista Peiezio, To-
letanaj Ecclesia; quondam canohico, p')stea Seg.»bri-
ceiisi episcopo, factam, ems. codice, qucm pcssideo,
exscriptam bic exhibemus :
c Thesaurus magnuSt o tector,
22. I Qulsquis es, o lector, qui in huiic llbruin in.
cidisli , iii primis bene precare animx reveremlis-
simi doniiiii Martini Ayala^, archiepiscopi Valentini ;
qui, ut crat anliquitatis studiosus, hunc libruiii vore
aureuui igiior. ntissiinoruiu hominum iiijuria seniila-
ceruin , i.e penitos interiret, in bibllotbeca sua con-
servavii. Deinde agnosce quantum thesaui uni in nw-
nibus habeas, et stude, obsccro , ut per le bic libcr
Cbristiano orl)i ulilitatem et llispanijc lux deciis
pariat : vix enim profecto, ni*i experliis, credes ,
quanlumabeo tempore, quo divus Isidorus llispa-
lensis coiicilia omnia et decreiales PoiitiUcura epiatd-
(23) Gar;<ia Loaysa codicem iCmilianensem pro lli-
spalensiaccepil.jed iiiale, cum dissiiKiles oniniiiosiiit,
itt ex eoruni descripiioiie facile apparet; pneieiea
ccdex iEniilianensis a Vejascoscriba exaratus fuif, ul
supra dictum cbl, poit eram llispanicam 1030. Uispa-
lensii v«!ro, uuiu«|uagiiita ct amplius annis anti-
quior, a Juai*ne diacouo scriptus est xra 940.
h7J PK^FATIO rilST.-CRIT. IN COLLIilCTIONKM CA!<07«UM B. ISIDOUU 850
Jas in uiiutn collcgii, ad kaiic usque diem fuerini illa A eeripiHmibvs , tum leclift lilolis singuloniin coti€itto-
depra?ala, dum de inemendaiis magis inemendala in
dies transcribttnlur ; quoruin Uimen magna pars ex
hoe libro vetustissimo, si quis In eam rem animum
inlendat, resiilui facile poiesi. Sed tule ipse fac pe-
riculum , esperierisque in impressis vohiminibus
con€ilionHn inUnitis locis quasdam diclienes pro
aliis lcfi , quoe mtelligentiam loci plane subTertant,
iDultos casoncB in couciliis , et qnasdam pontificom
epistolas desiderari : ipsas porro ep iscoporum sub-
soripiiones» quas iii pierisqud lirspanio) conciliis vel
onnioo, vel partim desunC , hic integre et fidelrs-
sime positae cernes; crnn tamen iflae pluriinum ha-
beaiit moment» ad sueeessianem episcoporum iii no-
stris ecclesiis Hispaniensibuscognoscendam, et ad or-
rum , qux sempcr babent adjunctani erani qua illa
sint eongregala, quod raro leges in iiiipressis.
23. c Qiiod vero altiuet ad bujus codieis vefn.<(la-
tom, scito, iliuiu seriploui fuisseera d.ccccxlviuj, ut
in illius liiie anie gradus aniniiaiis reperies aiiadtn-
tum qui annus fuit iu>ngenlesimus uiidecimus a iiaii-
▼itate Dnmini : nam illud est exploraiissinium, ' in-
iiium CRC C^rsaris irigiola et oclo aimis prxcedere
orCum nostri Salvaloris , fuilque hic liber scripiiis a
Johanne diacliono in graliam Episcopi cujusdain
etiain Johannis , ul cernere est in roargine coocilii
quinti Carthaginensis, ct epistolae etiam Leonis Papse
ad Leoneiu Augustum^
21. c Atque ut uno intuitu videas orooia qus hoc
dioem concilierum digerendon». Vrx enim ferendiis B codice continentur, illorum subjecimus catalogum.
illa ordo videtur conciliorum llispaniensium , qui in
libris inipressis non sine magno Hispanorum hominum
dedecoro hactenus prjeposlerus admodum circumfcr-
tur, qui facile tua opera emeodari potsiiit ex lioc
codice , tum comparatis concilionim inler se sub-
In quo observabis noo servari in collocandis coiici-
liis ordinem successioiiis auiiorum ,. sed siinul poiii
omnia concilia ad eauidem provinciam peiUueutia,
nam successionem ex cra adjuncta tute ipso fariif;
poies colligere. i
^iicxnum concilium deest cnm
priino qiiaternione (i^i) ; iiisitot
quinqiie sequeiitia :
Cangrensis fiiiis.
Sardiceiise integrmn.
Laodicense.
Constantiiioporuanum i, era 518.
Ef-sinum pninum.
Calcedonense, era 48S.
Uactenus GrsBca ; sequuntor L»-
tina Africana :
Carthaginense primum.
Carihaginense u, cra 4 8.
Cariliagincase iii» era 455.
CarthagiDense iv, era 43S.
Carthaginense v. era 438.
Carthagiiiense vi, era 457.
Carthaginense ^ii, era 457.
Milevitanuni,, era 440«
llactenusAfricana; nuncGallica:
Arelalense pritnum.
Arelatense n.
Arelatense in, era 46i.
Valentinuni, era 423.
Taurilanum.
Regiense, era 477.
Arausicanum, cra 479.
Vaseii^e, era 470.
Agatheiise, era 515.
Anrelianense primuin.
Haetenus Callica ; sequuntur Ili*
Spaniensia :
E*iberritauuiU| eodem tempoie
qiio Nicainuai.
Tarraconense, era 551.
Gerandens<*, era 555.
Caesaraugusianiim*
lllerdeiHe, era 584.
Valenttnum, era 58 i«
Toletanum primum.
Toletanum ii, era 885.
Tolelanum iii, era 617.
Toletannm iv, era 871.
Toleianum v, era 674.
Toletanum vi, era 874.
Toleianum vii, era 684.
Toletanom viu, era G91.
Toletanum ii, era 693.
Tbletanum x, era 894.
Tolelanum xi, era 713.
Toletanom xin, era 711.
Bracharense i, era 599.
&racliaren8e ii, era 6t0.
llispalensc i, era Gi8.
Ilispalense ii, era 650.
Gregorium primum :
Damasi duae.
Siricii tre?.
Iniiocentii prtimSI.
Zosimi du9c.
Bonifacii primi quatuor.
Coeleslini priuii Ires.
Leonis priini trigiuta Bovem.
Uilarii tres.
Simplicii du:e.
Felicis tertii tres.
Gelasii primi duas«
Anasiasii secundi uiia«
Symmachi una.
Ilormi^dse decem^
Vigilii una.
Gregorii prlmi qoatiior,
Decreta nomanae sedis de reci-
piendis et non reci^iendis libris.
Consanguinitatum et afkhiitatuin
labula.
In hoo codice deest xii Tuleta-
num, qiiod ferlur impressutn , et
prxterea alia qualuor, qiiaB noudum
ftsruntur impressa, scilicet xiv, iv«
xvi, XVII Tolclana, qus revereiidis-
llactenus concilia : scquuiifur simus b, Carranza , archiepisGO|ius
cpiatolj* decretales Ronianorum Tolelanus, ait eistare in codice
l'unliiicuni a Daniaso u quo aJ bibliOlfaecx S^incti FacunJi.
i5. ttacteBus Perezius, ex qito qiiisllhet iiitelliget, non infimum locum obtinet Cerundenm cudes, ciijus
non iiumerito lam eximii eodicift jacturam eruditos ordinis rationem et contentorum sumniam, ouiisisis
dolere , licet non pauci adhuc supersfnt prjesiantis- iis quac ad collcclioncm canonum noa perliiient, hic
simi, et optiinx notas roaiHiacrifMi codices, quos iuter subjiciinus :
CO:«TENTA C0OIC18 GEnUNDE^lS:».
Excerpta canonum {i5). Pra:-
fiilio.
I. Concilium Nica*num.
II. Syiiodus Ancyr na.
III. Gon?. Neocxsariense.
IV. Gangrense.
V. ' Sarcidense.
VI. Aiitioqoenum.
VII. Syn. Laudoci:r.
VUI. Conslanlinop., e)a418.
IX. Syn. GonstantiiiopoHtaiia 163
cpiscop. (15 bU).
X. Ephesina, era 489.
Xi. Calcedoneosis, era 489L
(24) Deest quoqiie index materiarum, qui Ex-
cerpt I canonum inFcriliiliir.
(.:5) In hoc codice Gerundensi, necnon in Utgel*
liMisi, hscc Excerpta caiionum aliter quam iii cxteris
Codicibus, melhodo planc rudi ac indigesla ordinata
f uiit ; canones quippe ct Ecntenti.ne concilioruni et
dc« rcialiuui ibi nou dcscrihuntur, sed coiici!ia tan-
tuin, a 1 qux rcuiittunt, citanlur ; unde iiou siiic causa
creditiir, ita a prinio auclore fuisse confec^a^ conse-
quenli deinde lempore ab aliis perfbrla ct abiMdula
fuisse, ut^in cceteris Godicibus habenlur.
(27( ln$) Ound csl (rcumenicnm srxtum, a PP. id concilio
XIV Toletttno congregatls quiQ<um appHblom, ro ttu<d
aH!iimenicnm quiuium ouBquaDi adoiiscriui. Vide )4iiiii
§ 5, Duin. 91 et scqq.
I
3CI PR^f ATIO IIIST.CRIT. IN COLLECTIONBM CANONUBI Ik ISIOORf.
Concitia Africte.
Xil. Coiic. Cariliaginense i.
SG2
XIII. Canlnginense ii.
XIV. C»riiiagiaefi5e iii.
XV. CartUaipiiem iv.
XVI. Carihagiiieiise y,
X V 11. Carlliaginense ti.
XVHI. Cartliagiaeiise tu.
XIX. Mi'eviunuin.
Set/ituniur condUM GaUim.
XX. Conc. ArelaCen«e i.
XX L AFelatense n.
XXIL Arebiveii&e m.
XXIII. Vaicniinuni.
XXIV. Taurimaniuin.
X\V. Kegen^e.
XXVL Auracicttm.
XWII. Vaeense u
XXVIIL Yacenseii.
XXIX. Agarense.
XXX. Aiirelianeose u
XXXI. Aurelianeiise ii.
XXXII. Syn. Pannensls.
XXXIII. S^n. CarpenUNralensis.
XXXIV. Conc. Arbernense.
XXXV. ArlMmeii. ir.
Sequuntur concilia Rispama.
XXXVI. CoBC. Illiberilanum.
XXXVU. Tarraconeuse.
XXXVIII.
XXXIX.
XL.
XU.
Xbll.
XLHf.
XLIV.
XLV.
XLVI.
XLVIL^
XLVIIL
XUX«
t-
U.
Lll.
UIL
LIV.
Gerundense.
Cacsaraugusl.
llierdense.
Valetanum.
TotetaBjini i.
Toletanuro ii.
ToJaiaiHiiii Qt
Toletanuni iv.
Tolelanuro v.
Tofetanum vi.
Toletanuro tii.
Tdetanum vui.
Toletanuro u.
Tolttaiiiiro I.
Toleianum xi.
ToleiaBum xn.
Toleianuni xm.
LV. CoHC. Toleianiuii ut»
LVI. Toletaouin xv.
LVfl. Tulelanum xvi.
LVIIL Toftetanviii xvii.
UX« Syn. BracaroBfis i.
LX. ' firacarensis ii.
LXI. Capitula ex orienl. PP. a
Mariifio episc<^o ordtnata.
LXIL Couc. Braeafease i« (^).
LXIII. Syn. liispaleosis i.
LXIV. Hispalensii ii.
LXV. Synodus ()u(e gesta est lii
provincia Lusitana apod
urbem Emericam.
LXVI. Senien4i£ qine in veteribus
exemplaribus concilioruin
000 babentur (27).
Sequuntur deinde, ut in cxleris
Coiiicibus, centHm et tres eirslolae
decretale< Romaiiorum PontiKcuni,
quibus subitciuntur io moJum ap-
peiidicis concilia duoGeiundensia,
quaB , Qt nota 62 observaluiD est ,
llarteiniift tomo XI coHecUonis
regia; maxiroae imprimi curavK.
■^: ^., ^in,'!! " '!r!!r-' !!!"f. "": * -r '-!-'«'"-- .pposni, . maionbus .meris
ditoa habetur eodex Urgeli^$ , qiii taoiei» iilo et
eMMindaiiQr est. et corr^ctior ; eooaiftt lotiis meni-
braiineeis 292 naxtni9 Ibrma^. Ca>terum eim codice
G' nindensi omniiui conveait^ : quaproplev superva-
caneuro forei coateiiioruiiv iudieem ad longum de-
seribere ; illiijl lanlum a.ljiekm« escerpta ranoDun ,
qaie, ut supra dictum est noU 25^ eadem metiiodo
ac in Gerundensi coocioiiala soiit ^ sex duntaxai li-
bro& ex decem couljnece.
27. Neque silenlio pn^bareuitdug est code» gotlii-
cu&pervetostus, ^ suo^quondam poesesaoce Garsia
Loapa Loaff$g 'Cafvajaieua iioroinnlus. Hic codex
525 foliia meuibranaceis majonia btmst consiat ;
niancus lameii. est » ei vetusiaie dairiiiis : desont
cuiui aliquot folia ptiora; quare concilium Carlbagi- B
Qcnse8eplj(fiuro».ciim oninibus qtiaD pneeedant» in eo
deaictaranliip. Lifiei fonnaiii eisimiltiudinem liuera-
rum cwHm VigUani ct JSmiiknenot exhibeat, an-
tiquiop lame» iia eredttttf « nonoque saeculo exaratus.
OttodeciiQ tanium ooncilia ToleUna coiiilnei ; decrela
pimnlaiii IkMpanQruw, ut in eeteris Codicibos, cen«
ioiD trea nuoieNiiilur.
28. Jam vero duoruro Codicum Toletanaa ecclesi»
deacripiionem Eacere opoftei; ex hi« enim , utpoie
aropliasimi& et corpectissimis » eum quem io lucem
damus exscribi feoii eruditissimus vir Andreas Bur*
rieU ei cum pluribus aliis roelionis nolx recognovii.
Omi.to contentoruro indieero , quem in hac iiostra
coUeclioQe GncoiiB conciliis praHixuro cernere est;
supervacaneuQi ergo foret hic iieruni exhibere.
29. Prirous et antiquior, quero. ToUianum GoiAi-
riini appellare lubet, eo quod in bibliotlieca ecclesisp
Tiileianac pluteo 15, nunu 16, studiose asservatur,
liabel 3:5 folia roenibraiiacea formas niaxiiiise. Elo-
gniiti cliaractere golhico rolundo, tribus columniS)
uiiaquaque pagina a prineipio disiincla , acceiiUUiis
(26) Htc concilium lenium Brararense litc qiiar^
tuin iiiFcribilur, eo qiioi capilula Marlitii cpiscopi ,
Hi supra iiola ^observavinius, inler condlia B.aca*
omiio variegatis» integriiate, munditle, correctissima
dcnique loUusvastiopepisseriefulgct. Adorimpri-
nuopagioe, in qua incipitliber primus sutnnia; vel
iniicis oiateriaruuHqui Excerpta eanonum appellatur,
hoc inaiiu Goihica sursum deorsnmsciiplum lcgiiur :
f^^aliff e$i iiber hie XII II , kaiend. februaria$.
eral>. CCCC. LXXXVl.
Quae era itictdii io annmn Christi 94«. In iiHima
vero libri pagina, posi Herroisdx epistolam de rcci-
ptendiicl non recipiendfs, faaBCSubscrfpUo reperiiur,
itt qua ocluagfnta sex anfiorum distantia noiatiir.
«PrpUctt tihtt Mt XXVIl.gbw^alcnba^
miin cra M» LXX-II. gulianu^ prcfi^
bitcr inbiflnu^ qui dcripett In ^onorc eaiu
ctac a^ariac et 6ancti ©cnceii mavtgrid
pxo mcmoria ut yro mc orarc jubcoti^ ab
2)omtnum ^t XtM pro uobi^.
Ilnc videlur in hanc vel in pRCcedentein inicri-
piionem errorem irrepsisse super anno exscriptioiiis
liUjus co iicis pr»-taniis8imL
50. Secundus codex , quem a loeo ubi scriptus
est Coniplutin$em (»'s<Atfiuiti vocare plaeuit,. m eadein
bibliotheca ecclesiae ToleUnx, ploteo 15, n<' 17, as-
servatur. Eleganli ilidem characiere iion adeo ro-
iundo, duabus perpetuo columnisy unaquaquc pagina
disiincta , exaratus esu Titulis minio eteoloribus
variis decoratis, integritale, munditle, et; exacriptoria
diligenUa nou modica, licet prascedentis prelium noii
C xquet ; inagni Umen ipse ab harum rcrum xquis
aesiimatoribns habendus est. Miiius sane aiiiiqiius
est qiiaro Tolelanu$^ scripius enini est »ra 1 IS5, q\m
incidit iu annuro Chrisii 1095, sed uou ob id niiiioris
Xutiinaudus viHs erudilis videbitur; cuin boc ipso
constel aperijssiroe circa iniiium jam xii sa^euli, ab
llispanis hominibus abominabiles illas niaie feriati
rensia male numrranlur.
(VI) Ha? fentCHtias nibil aliud sunt quam caiioues
48-70 coiicilii Agatcnsis.
K6'> PRiEFATIO H1ST.-CRIT. IN COLLtCTTONRlI CaNONUM B. IS DOHI. 8<il
1 iiloii Mercatons merccs inmime cognilns fulsse ; si \ lalione, perspectQm atque exploratum; ipsninqiie
enim Mercaloris opus exscri^itor agnovisset , illud
potlus ul magis coplosum exscribere quaro bunc
coJicem absqoe dubio voluisset ; sed de hoc plura
paragrapho sexlo dicenJum.
31 . In Ane codicis , pof t epistolam Hormisdx de
recipiendii et non recipienilis^ legitur hasc subscrlptio,
litteris majoribos exarata :
nu
^intt Ubcr canonum concitii» 6ancfo:s
111« ro
rum ^atrum. 6cu bccrcta ^rac^ulum SKo^
f<i li o iiim hii
uianorum fciicitcr. 2)cogratia^. 3^(1!^^^^^
lllS li
inbignus |)rc»bitcr ^crip^it. 3^ ^W^^ ^^^
proinde opu> esse pleuum , integruin , omnibus nu-
meris absolutum» illuiii vero codicem ab Afuirrio et
C^nnio publicatum, nibil aliud eensenduiQ, nisi bu-
fU<^ce collectionis indicem : quippe qui cum ejiis ii-
brorum divisionr, titulorum serie» reriim arKument s
plane c^^nseniiat. i
35. Hacienus Ca$iri , quibus adjiciam , ulp te
cjusdcm argumenli , sequentes ootas , quas Arabice
et Hispanice scriplas manu viri doctissimi, omnique
disciplinae ac eruditionis laude ornatissimi Joanms de
Sunlander^ bibliothecae regias Matritensis quondara
prxfecti, sub oculis babeo. Eas autem ex Hispanico
sermooe Latmas ad litteram facias bie exhibeo » iit
scriploris Arabo-Uispani genium melius- innotesc.i.
«tta tH «upev campum laubabiUm. Ilff*.
fcria XVII. ^. junia» era T. G. XXXIII.
Inter iineas ininoribus litteris couscriptum 'egitur :
Niimero [oiiorum huxu$ lihri LCCLi, £t vere hodie-
dum codex iste habet 3i8 fulia niembranacea utilia ,
scripior abs*iue dubio eliam non scripta foHa nume-
ravit.
3:2. ilactenus deCodicibus latiois prastaiitioribus
superest , ut quod de raro sane et singulari codice
Arabieo iu bibtiotheca Arabico-Hispana Scurialensi
ab erudilissimo Micbaele Gasiri disseritur, Bummatim
referamus. llic vir laudatisimus tomo I, pag. 541
septiini codieis oanonum^ Ara-
bice scriptia 0. Pauio Hoddari hxe legitur sub-
scriptio :
Ab$olutu$ e$t liber $eptimu$ cum gratia Det, e/iu-
que attxiUo et adjutoriOf feria tertia^ nocte decima
^uarta ante quam compteretur men$i$ October 1087,
eras Saphar (i8) ; $equitur Uber octa9u$ cum benedic^
tione Dei adjutori$^ cui gratut iUe $it,
c Hanc subscriptionein sequunlur quaf uor versits
A abici, quibusexscriptoropus suuindedicatepiscopo
Abd-EImalek hisverbis:
Liber epi$copo Abd-Elmalek^ protecton generot^^
liberali tempore $lerilitati$, et mi^eriie^ acuto^ effiea-
cique in dicendo, $ iculi $ui Ptonid, doctori, nobili.
laudata; bibliotbecae , codicem nostrum sub num. ^ ^«"'^«^^» per$picaci, per quem Deu$ renovat $uper no$
MDGXYIIi describit his verbis : c Codex membra-
naceus pervetustus, ac nonnullis locis ipsa veturtato
vel mutilus vel oblileratus, foliis. constans 435, cu-
phicis olim lilteris descriptus a {.resbylero quodani
iiomine Vincentio , ut liquet ex nota ^d libri octavi
calcem apposita ; ubi ipse Vincentius libruiu bunc ,
prioresque sepieni cum a!iis exemplnribus se couiu-
lisse , atque ad eorutu fidem emendasse prodietur.
Codicis veroxtatcmpropc intellexeris cx altera liujus-
luodl nota, qu:e in ilne libri septimi legitur : Absolu-
tu$ e$t divina ope tiber $eplimu$. Feria terlia die 17
Octobri$, anno arve Hi$panx 1087, ad u$um videlicet
nobili$$imi epi$copi Joannis Danieti$,
13. tQiiod ad operis tituluin speclat, licet nullum
benediclione$ $ua$, et protectionem tuam nutUipticat
enper omnem ereaturam. 0! winam con$er9et eum
Deu$! dum pluvia de$cendat e nubibue $uper terram.
c Ad calceniterolibri octavi exstat hase inscriptio:
Ego Yincentiu$ pre$byter peccator^ sertue Cbrieti
humUUmu$f ab$oivi Imne librum octavum $anctorum
canonum hora octava matutina Dominicee^primef Q«fl-
dragedmm in qua die memoratur historia mulieris
Samaritauir, a qua Chri$tu$ Dominu$ no$ter aqHam
petiit ab bibendum apnd puteum Jacob, ttese ergo
$cripsi et $cio vere quod licet manu$ mea aliqHando
con$umenda e$t, ei in nihiium redigcnda^ tamen^ ^nee
Ula excerpeerit, remanebunt . verce deUdm in mierna
requie $olum pouidentur : quod ad infernum a:iinet^
pi» se ferat codex ulpote foliis aliquot ex initio de- ^ heujmala eju$ non prevaleant et de pcenie ejut me
fectu«, verus tamcn ac gerniHnus litulus Sncrorum
canonum collectio ad u$um Ui$paucB Eccletim e$se
omniiio viJetur, cum ex ipsius lltspanias scdum epi-
sGopalium quam continet recensione , tuni cx his
vcrbis, qu;e ad libri x calcem occurrunt : Atque jam
fini$ e$to libri x et poslremi Collectionis sacroauu
CANONCM. >
31. £t infra : c Atqoe ita id genuscollectionrm se
omnino bal^ere» et mihi et clarissimo viro Joanni de
Santander, ejnsdcm blbliotbecas prasfecto, facln cnm
supra memoratis sive iinprcssii sive mss. libris col-
(28) Saphar, ab Ilebrtco Saphardi, ut nonnuri pu-
taut, apud Arabes sigu!ficut IliFpiinia, «.udc virJctnr
Uberet Deu$^ et faxit^ ui ego permaneam $emper in
$ua prw$entia, qucs deiicio$a e$t ei $uavi$t perinde ae
$ita prnrmia, Quipo$t mortem mean^hcec ecripta lege-
rfV, oret Deum quotidie pro anima mea, oh lexaudiaiur
eju$modi oratio. Amen.
36. H;cc in notls ; oinitto alia ut minus recessarb.
CaMerum ex hoc ipso codice sacrorum canonum,
Arabice scripto, luanifeslo apparet quantue oHnt^ ut
verbis supra laudati Casiri utar, $acrarum titteren-nm
amor^ quantum catholicee fidei^ quantum eccle$ia$ticx
disciplincB $ludium in Higpana genie vel Inter batbaree
hiinc codicciu Arabicum exaratuna fuisse anno Cbri^ti
104'».
m PR/fcFATIO HIST.-CRIT. IN COLL
servitutls anrumnas vignerit^ tet inter MahometntKB A
cwntatis tenebras effuUerH,
37. Ex pnemi^sa igii r noslrcr colectlonis nolUia,
praccipuorumque codicum facla descriplit)ne c^tlli-
giior Duilam haclenus C"<nonum collenionem exsli-
iissp, qu9C non liuic noslRB facile concedat, sive
monum nlorum qut) in ea conlincitnr mulliludo et
aucto ilas, sive optima d scriplionis r.itio spectctur:
et sanc quod ad ejus amplitudinem nttiiiet, nemo non
videt niulia in ea concilia cont neii : Gallica prac«
* seitim ei lli panica, qu» in cscteris ailiquis (olle-
ctionibus desiJerantur; plura deinde autlientica, et
geiiuiiia pncsnlum Romanorum decreta, a Dyonys»io
Cliguo aliisqiie canonum eollectoribus, sasculo ix
anlcrioribus, vel incognita , vel frustra quacsita.
38. Si vero illius raiio reciaque ordinis dispo- B
silio spectetnr, primo iutuitu cuilibet patebii hane
iiostram colleetionem caetrris pnesiare; concilia
quippe Graeca, Africana, Gallica, Hispaiiici, cso-
leraque mo".umenta ita in ea ordinata sunt et dis-
posila» ut facileunicuiquefuerilconcilia ronscquonti
lempore celebrata laudato) collectioni inscribere,
uollo ejurdem dispositionis detrimento, nulla orJinis
inversione*
39. Vemmtamen hace ipsa collectio canonmn am-
plisBima, integerrima, omnihus numeris ab-oluta«
ifi qua maxime prac cacteris gloriari potest Ecclesia
Uispana, uuios pseudo-lsidoii ;emeritate el audacia
conHctis inercibHsinterpoUti et corrupia, non solum
Uispauiarum decus torpiler foedavil, sed etiam iosi-
gnein coHectorem f.ilsariuro aflinxit, clarissiinum, C
inqnam, Isiilorum, Hispalensem episcopiim, qui a
Patribus Toletanis, in concilio octavo cungregatis,
his honoriGcei)ttssimis verbis meruit insigniri : c No*
stri sacculi doctor egregius, Ecclesiac cathoiicac novis-
sim.mdecus, prxcedeiitibus actate postremus, do*
clriiiae comparatiooe non inflmus, el, quodinajus esl»
in saeculorum iide doctissimus, atque cum reverciitia
iioniinanJus Isidorus. >
40. Qnantuni vero disclplinae ecclesiaslicx, per
oclo priina saccula integre conservaUc, detriniciitum
altuleri t bacc ipsa colleclio, a larvato Isidoro Merca tore
pluribus figmentis spnriisque decretalibus vitiata,
ei per niulta saccula cominuui applausu recepta ob
solum lor^an nominis splfndoreui, qiio insigiiita ap-
pnr.it (S9), persunsum oiniiibushodieest, erudiiiqiie
de hoc argumcnto comiuenfarii, a diversis auctoribus
editi, id apene demonstrant; quaproptersuperva-
caneum duxi super hac re pluribud morari ; ill;i tan-
lurii agemusquxproreiexplanalioneomitli vix pos-
suDl,etquacpronosiri argumenti ratioue dicerc infra
oportebit.
(S9) L&rvati Isidori colleciio canonum , Caroli
magiii tem|>ore conflata , primum typis exciisa est ,
ei >iih no.niiie Isidnri Hispalensis edita. ciira et stu-
ilio Jacobi Merlini. Parisiis, expensis Galioti a Pralo,
bib iopohc, iiidu*tna vero Johannis Comicularii, cal-
cu^ra, hi, nnito I5ii, 1 vol. in fol.
<30) C.^^nones etconcilta, etiam gcnera^i.i, derrcto
laiiiiiiii yyiiodi n:itionis, vet regni rcferebantur iu
D
ECTIONRM CAXO.NyjI IJ. ISIDOKI. 8;6
§ lU. De origine el composifiotie coHtciioms^ Hi*
spanicm^ caqtte occasione de aniquis canonum colle-
ciiottibus summalim diaserilur.
41. Ueguac eonci!iuru>i), quasGraccicai;oiiesappel-
lant, siatulaqtie sancloruin Patrum eailem nitioiie
codcmque naturali orilinc condiia fuisse vide<itur,
ac leges civiles et pra^scripia, rcriiin publicaruni re-
giincu constilueutia. I.t sicut gcnus himiaiiuiii, ut
primum in societaiem convenit, primo lege naturali,
patrumramilias dispositione , priuc.poin ducunique
consiiiis et exemplo cocpit guberiiari ; mox succrei-
ceiitc malitiact improbitate, ad iesec;inda vitn iiide
nasceuiia, pro bono reipublicac et $e urit ile publira
privaiaque,leges conditac sunt et jus scriptum einersit;
ita Ecclesia sancta Dei moribus tantum et exeinplo,
sanctorum Patrum et presbyterorum pracceptis , do-
ctrina ei prsedicatione, nullo jure scripio primuui
regcbatur, donec consequenti tempore antiqua! dis-
cplinjc relaxatio, morain rcmi^^sio in le oria, abusus,
et prnvx consuc tadincs in Ecclesiam inducUnc , epi-
scopo^ et ministrosDei proeorom mun< re coegcrunt,
ot synodos et concilia celebrarent, quibus reuiedia,
bis mal s curaiidls oppnriuna, quacrcrent, c^Ilapsain
disciplinam restituercnt, tldelibos ac presbyteris ip is
integerrimam vivendi rationcm , ecclesixque admiui-
«Irandffi oplimam rormam pracberent.
42. Regul.is igitiir e( statuta in his synodis ab Ec-
clesiao Piitribus stabiiita et scnpto coiisignata, post-
quam in molem aiiquam exerevere , plurci oruditi
viri, vel presbyteri , vel episcopi ipsi, in uduid cor«
gesta volumen pro sui studii commodiori Ui-u colle-
gerunt , quo* ila coliecta in Ecclesiarum usutn po<|.
moduiu venere; cum autem, licet onitiium £ccles'a-
roiii Christiani orbis una sit fides, unuui oronino
dogmn , discipliiia tnmen varia pro genio nationinii
eldiversitatexegionum : nam, ut dicit sanctus Crc-
gorius iD cpistola ad Leandrum episcopum , in una
fida nihil officit sanctce EcctesifB eonauetudo dtverta ,
quod insuper liturgia! singulares, riliis ct cerinioni;e
variarum Ecclesiaruro aperte denionstrant ; fac uui
ifide est ut plures Ecclesiac pro varieiate consu iii-
dinam Codices suos pecu iares iMbucrint, in quos^
pncter canones conciMorum gencraliuui oiimibiis
Ecclesiis comiituiies , refercbani synodos a se cele-
bratns, quibus adjicieb»nt diversarum Ecclesiaruiii
st^tuta , quac suac disciplinj: convenientia judica-
bant (50).
43. Hinc 0!tac sunt varix canonum collcctiones ,
qnac licet mcthodo diver>a pro collectorum arbitrio
disposilx ac ordinaiac , maieriarum lamen substan-
tia inter se convenieb.int ; doaec ab hsreticis eccle-
siam catholicam adversantibus , sanctorum Patrum
codicem, uiide vim legis obtinebant. Hoe saltcm
apud ilispanos observaiiti.n fuisse constat ex con4'iiio
Tottt.ino xiv, in quo llispani pnesules a Le^ne II
pontifice iuaximo per litteras in\itati ut synoduui
oscumenicain vi reciperent et rcceptam cvuigarent ,
post Chalcedonense coitciliutn debito honore , toco
et ordine, collocandain dccreveruiil.
»7 Pft^Erx\TlO IIIST.-CRIT. IN COLLfiCTfONEM GANoNtJS! B. ISIOORL m
^eiilentiis rnierpolatis, et concilioruni canonibasron- A a primfs Eccleste tem^orilms in colligen^s caiioni-
ficiis, depravaias fuerunt , quod tania illi calltditate
el inJustria perfeccrunt , ut perdifncile postmodum
eruditis luerit Tera a falsisi supposilttiaque a genui-
uts seccrnere (51).
41. Exemplum ejusmodi corrupiionis nobis suppe-
ditat vetustissima illa cotleclio qiia(i Canones Apo*
Uiionm {nscri4)itur , in qnonim auctoritate expen^
denda diu maltumque inter eruditos disceptaium
cst ; alii enim omnes el integroS| qui numero o^lo^
giiita quinque drcnroreruntur, ab apostolis ipsis de-
rivatos , et per sanctnm Glementem papam promul-
gatos creduat , atque ut genuinum opus agnoscunl»
Arii e conirario tanquaro apocrypho?» vel ab haereti-s
cis adufleratos penilus rejlclunt ; alU vero, mediani
bus et statutis curam adhibuisse , ex his ipsis apo-
stolorum canonifous compertam tiletu^. Etsane
s^eculo qu<nto colleciionem canonum Ecclesiaiu
Orientalem babuisse, ex actis sjfnodi Cha!cedoRen isi
qm est oecuiuenica quafta , anno llaitoitai 46l eel6-»
brata: , couiprobaiuf : recensebaniur in ea canoncs
Concillortim Nicaeni, Ancyrani» Neocaesaricnsis, Gan-
grensls , Antiocheni , Laodiceni et Constaniin<H
polltani primi, sub una H ContiAUata tiumeromnt
serie dispositi et ordinatl » ut 6x ipsis aclis apparet |
aciione enini quarta , ubi de Garoso ei Doroiheo
agitur, canones AniiocheDi coneilH qilarlu«eiqain<»
tos : 8i ^ts epi$copttM a itynodo depotiuu ; -^^ Si f «ti
prestyteraut diaeonui^contempto ptoprio epiMpo^ iHc. i
qusTsi viam.tenentes , quinqua^iiita tantum caiionea B gub nomeris S3 et 84 codsignati, lecfl Aleruul ex co
recipiutit , casteris triginla quinqiie repudlatis* Cse-
terum illud certo certius est, hos canones , aposto»
lorum nomine insignltos, ab Ecclesia Orientali com^
rounitcr receptosi suoque in codice consignatos,
Bntiqiiitaie caeieris praRStare, trmqiie aniiqnsc disci*
plinae vesligia in els contlnerl ; causa hocc foraan
Dionysio Ettguo IVilt uK, casteris omissis, quiiiqiia««
ginta priores , liatinltaie donatos, in soo canonttm
codice evolgafcrit.
45. Verum site Ipsi; Glemens, Romanus poniifeo,
sive quis alius strcirli fertii scrlptor, ut pteriique
visom est, bos antiquissimos canones collegeril#
quia varld el raisere ab hxreticis interpol.ii09 cor^
ruptosqoe fuisse conslat ; jure ac merilo Gelaslo) papa
dice. Siffliliter flclioneti, cAnonesd^mos setiosei
decimus septimos ejusdein concllii Aniioehenii s«b
nnm. 95 et 96 reodnsiti i a LeOnlio episcopo Magnd-
ai.c rclecli fueront (55) <
47. Ex quibus fticile eognoscest banc canoiiam
colleciionem in ficclesia Orieniali recepum , aiqotf
ad ejttsdem usom dispositam et ottlioaiam , eam ip'»
sam esse qoam postmoduin a D.onysio E»lgoo , ais«
cnlo sexto Ineonte, Latinereddliam, Eeeti^alloiDaia
amplexa est; exijysa e«iiNi Dianysii pfjeAitioM eoii-
itat, llldm canones eonciliofum OfnnioM oeqoo od
Gonstantlnopofiianom prlmom eodem ordiiio , aicHl
ln Grttea oactutHaU iiabebantur^ digesftiaae, elsoli
ona ec coniiniia centum sexaginta qolnqoe noOienH
locnndlio Romano, anno Domini 494 celebralo, in« C rom serie dispositos suo eodlci inseilihHe ; eii cfos
ter apocrypha declaravil ; qoam ob eaoi^am Isidoroi
nosier in hanc pulam poram collectlonem suaro non
admisll, a:i aperte tesiifieaMur bec ferba f qiua la
genuina pRCfatione ejusdem Isidori , Ipsi coUeclioni
pRcfixa, l.'gunior: i Canones, inqait> qoi diemHiV
aposlotorum , scu qiiia eosdem nee sodes aposioHca
recipit, ne c sancti Polres illis corsensom pRobotront*
pro co quod ab hffireticis sub nomine oposlolorum
composici dignoscantar , qiiamvis in els qnaDdam io'
Tenianlur utilia , auetoritate tomon canonica , atquo
apostolica eorum gesia oonstanl esse remola, ct hiier
opocryplia depotata (52). t
4tf. Verum entmvero Orientales Potres jam IhiIo
(51) Faniiiiaris semper hscreliconim mos fiiit
sanctorum Palrnm scripla adulterare, ct sub illu-
siriimi viroruni niunine pravam doclrinam f t impia
(lcginaia in tul$(us spargere , Ut hoc niodo IntiHS ct
JmMiile eorom scripia a calholiris k^gereiitur , quod
tecie iiobis cx|)ressuni reliquit be:itus Isidnrus, Hi^
fvpaiensis cpiscopu:^. librolerlioSenteiitiaruin, ca. tS,
tiis VKrbis : Tff».'a, inquit, est hoereticorum caUidiku t
ut fatsa teri% makqde bonis permisceant , $alntari^
buaque rebus plerumque errorls sui vims iuterserant ,
qun faclius possint pravitatem perversi dogmatis sub
specie persu dere veriatis. Plentmaue sub nomine
CHlholicurum doctorum hasfetici sna aicta conscribunt,
ut .nd.bitanter tecta credantur. Nonttun,ttam etiam
blasphemies suas tatenti doto in l.bris nostrorutn inse-*
r«ij/ , doctiinnmqiie veram adutterando corrampunt *
saliid rd adjicicndo quw impia sunt^ vei auferendo
q.nv piu sunt. k\xc Isidorus. Et saiie illis lalsi crimcii
ii}ii*uiaiidjm vidclur, quoruni intcrerat CuJicv:& vi«
terba : < Regulas Nica^nae synoll et delnceps oiniiiooi
eoncHiorom , iivo qnae antea , sivo qoc postiMdan
facta som DSqiie ad synodoio oeatOM qokiqnagiaU
poniiflcoro, qui apu I Conslanllnopolim eoirtenatinU
■ub ordlne oumeroroiii , id ost o prinw capitol*»
u&que ad eentesimom seiageaiaioffl quniloro , sicoi
habentor in Graica aocloriioie. dlgcsllBios. i
48. Atqoi si canones Nicxnos Tiginli , AncyraiMM
tiginti qiiinqne, Neoaeaar.enses qoaioortlecim, Gon*
grenses t igtttt'*, A tioehenoa viglnti qoioque, sob ini»
ei eoniimio numertiEniNi serio recensoaris» fiacile
inveiiies canones Anlrochenos quartiiiB « quinlaMa «
declmum sentoin ct decfmma septimam eufcie roo
D liare, ut malam causam dereiderent. Ita FeKx tJrge-
litanus, tesle Hinrinnro Kemeosi, codici 9. Hilari, iu
Mbliotrieca Caroli Bfagni, luVinus incntisse depreben-
sus est, et corrui»io flbrorum euatoilB, pro^ verlio
Adoratur scripsisse Adoptatur^ Viitepluni opudGer-
inon De leteribus Beereticis sacror. Cojiic. corrupio •
ribus»
(o3) Ha;c verba gemiinie proBfatioois, o lirtifto
Isidoro posimoduiii interpolata , hic f xhibemafr dr*
scripia exprima Cililione, cura Jac. Merlini, Parisiis
editii, aiino 15i4 : Denique propler eorum oiicicrtrofrm
cwteris Conciiiis prcCpommus canones qni diemntur
apostolorum, licet a quibusdam apocrgpM dicannrr,
quouiam ilures eos recipimt et sanc^ l^atres eorMnr
sententias synodaii auctoritate roborarerunt , er uiter
cauonicas posuemtit constitvtiones. Ex qiiibos verbls
r.i s:iriuin et impostorem Isiiloruni facile cognosce».
(35) Vide Labbc, Cowd/. toni. tl.cof. 437 cl 601.
869 l»R;EFATIO HIST.-CRIT. IN COLLECTIONEM CANONUM B. ISIDOM. 8:^
sponderc canonibus , ex codice Gra^co In concilio A per efiam fitte ]n<vdU{ , sapienlia iUu$tre$, vila cUm ,
$nnclilttie reverendi^ $}gnis et prodigiis formidandi^
Chalcedonensi releciis sub nHmerfs octogcsiino
tenio, octogesiino quarto, nonagesimo quinlo et
nonagesimo sexto , unde liquet codicem Grxcuui ,
ciijus mentio fit in actis laudati concilii Chalcelo-
nensis , nulla ordinis inversione Latine redditum ,
cellectioni sux Diony^ium inseruisse.
49. Imo h.iac ipsam canonum col'eclionem a
synndo Clialcedonensi laudatam teinpore Innoceiitii
primi apud Ecclesiam Romaiiam in usu fuisse luihi
^ faciie persuadeo , non obstante clarissimi viri Pelri
de Marca opinione , qui usque ad tempora biijus
papae solos Nicxnos canones laudatam Ecclesiam
Romanam rccepisse aflirmat , inrfixus epistola ejus-
dein Ponlilicis Innocenlii primi , ad clerum Con-
stantinopoUtaniim directa (34), in qua hsec verha
leguntur : t Quod autem spectat ad canonum obser-
vantiaro, soiis iliis parendum esse dicimus, qui Nicese
definiti sunt. Quos solos canones «eclari et agnoscere
debet Ecclesia catholica. Quoi si a quibusJain alil
prorerantijur qni a Nicxiiis canonibus dissenliant et
ab liiereticis compositi esse arguaiitur, bi a catholicis
C|)is€0pis rejicicndt sunt. Nam quae ab hxreticis sunt
excngitata , ea calholicis regulis adjungere non licet.
Quippe illi perpetuo id agunt, ut Nicxnorum Palruni
coiiciliuiu evertaiit. Non solum igitur illos canones
nou sequeiidos esse dicimu^ , verum eiiam uiia cuui
hxreticis ac schismalici^ doginatibus penitus con-
demnanilos, quemadmodnm eiiam in Sardicensi syn-
B
pro disciplina Eccleside slabilieiida coiiveneranl , ab
Ecclesia Romaiia ignola omnino vel rejecta Aiis^e ?
51. Prxterea supra memoratis verbis nullo modo
asserit Innocentius, Eccleslam catholicam soios
Nicxnos canones admiitere , cactcris sacrorum coii-
ciliorum canonibus rejcptis ; hanc eiiim sententiam
Innoceiitio afQngere sine injuria nemo poiest ; sed,
Ecclesiam Romanam canones non adniittere ait , a
Nirxnis dissentienics vel Niexiiis contrarios, boc est
canones ab episcopis Arianis , Nicasnorum Patruin
conciliura evertere stuueniibus, in eonventiculit
editos , vei ab hxTeiicis hominibus interpolatos et
corruptos.
52. Demum, ciiin canones Nicrni concilii ct a!io-
rum conciliorum sub una et continua numerorum
serie in codice recenserentur , uti supra observavi-
mus , nonne dici pot* rit Innocentium sub nomine
Nicxnorum oiniies canones , in codicem coiilinua
aerierelatos, et unum qiiasi contextum efllcienies,
comprehendi voluisse? Sane primo Intuitu unicuique
verit;iti congruum esse videhltur, illum ipsum codi-
cem canonuni , in coiicilio Chalcedoneusi laudatum,
jam inJe a sgccuio quarto Ecclesiam Romanam ain-
plexam fuisse.
55. Ctim vero haec ipsa canonum colleciio , om-
aium qux ad nos perveneruut antiquissiina , si ca-
oones qui dicuutur apostolorum excipias, a Diony^io
oJo jam condemnali sunt ab episcopis qui ante nos q Exiguo Laiina facta , per Occidenlcm poslmodum
divulgata fuerit et ab omnibus fere Ecclesiis Latinis
fueruiit. I
50, Nam hxc ipsa verba opinionem laudati^simi
viri Petri de Marca omnino snbvertunt : et sane non •
ne clare demoDitr^nt pneter Nlcaenos canones , Sar-
diccQse qiUMfue concilium, quod laudanl, ab Ecclesia
Rumana fuisse approbatum susceplumque! iino
quis in animum iaducat, synodum Sardicensem
irecentormn circiter episcoporum consensu stabi-
litam , cxteraqiie omnia concilia sacrosancta , ubi
tton duo aut ire$, ut verbis utar bcati Agobardi Lug-
dunensis pnrsulis (55) , $€d viginli, aut triginla, plu^
r0$v€ episcopi non $ohun in nomine Domini^ $ed insu"
(5i) Exstat hsDC epistola apud Sozomenum, Histo-
TKe ecclesiasticx Itb. vni, cap. 96.
(55) In libro adversus legem Gundobadi, pag. Ii9
l*)m. l operum sancli Agobardi, ex Edilione BaluziL
PariKiis, 1666, 8».
(56) Erudilissiinus Doni. Coustant in sua ad Ro-
maiioruin pontiticuin epist")ns pnctatione, pag. lxvii
et seqq., Paschasii Qwosncllii raliones, (]uibus bunc
codiceni ad Roinanam Ecc'esiam pertinuisse prohare
conteiidit , multis validissimisque argumentis penitus
evertit.
(57) Veterum scriptorum inventus est nnllus qui
Dionysium a parviiate corporis Exiguum noniinatum
fuisse asserat ; curo vero auctores ecclesiavtici lllias
aetatis , mouaclii pnesertiro, huiniNtat s chrtstianffi
c;)usa , niinimos vel peccatores sc dicere consue-
verint, Dionvsium , modesliac causa, qua crat pne-
tlitiis, se Exiguiim iiomiiKisse cominunis opinio
t«*nct.
(58) Cassiodoriis ancior co;evus, cap. 55 Divinarum
Lfclionum^ animuiu ct iiululciii Dionyisii Exigui lucu-
recepta, pnetermissis minoris noUe collectionibus, a
TbeoJoireto , Joanne Schotastico et aliis aucioribus
compilatis, tiecnon ct illa, quam ad calccm operum
sancti Leouis Magni Paschasius Quesnellius ap-
posuit (56), de Dionysiaca coilectione nonnulla dicere
oporlebit.
54. Dionysius ilaque a parvitate corporis , ut non-
nulli creJunt, seu melius bumitilatis christiance cau*a|
ut communis iert opinio, Exiguus appellatus (57) ,
morum pietale et eruditione clarus ( 5S), qui , leste
Beda » primus cydos Paschales ab anno Dominicx
lenter exprimit his verbis: f Fuit nostris temporibua
T% Dionysius monachus, Seytfaa natione , sed nioribus
omnino Romanus, in utraque lingua valde doct*s8i«
mus , reddcns in aclio.iibus suis , quam in libris Do-
mini legerat, aequitatem , qui scripturas tanta curio-
sitate discusserat atque intellexerat, ut undequaqu«
interro^atus fuisset , paratum boberet competeii»
sine aliqua dilatione responsum Fuit eniin
in illocum sapientia magna simpliciias, cum doctriiia
humiii.as, cuin facundta loquendi parcitas* ....
Qui petitus a Stephano episccfpo Saloniiano, ex Gni>
cis exfinplaribus canones ecelesiasticos iiioribus
suis, ut erat plauus aiqae disertus magnsc eU-^
quentiae, luce composuit, quos hodie usu celeberriino
Ecclesta Romana complecitur. .... Qui lantu
Latinitatis et Gnccitatis peritia fungebitur, ut qiios-
cunqiie iibros Graccos in maiiibus acciperet, LaUne
sine offensione transcurrerel, itemque LatiNOS Atlico
serniouc Icgeret , ut credercs hoc esse conscnptum
qtioJ 05 fjiis inofTenf 7 vclocilate fuiidebat. >
8"!
PR.EFAT10 niST.- CRIT. IN COLLRCTIONRM CANONUM B. ISIDORI.
STi
iiicarnaMonis n'4are cccpii (3d), inilio sexli sscruli, A driuno-Dlonysianam dicere possimias (li>, ^ i]u<Ml
rngatu Sicp^iani episcopi Salonilani, adliorlante iiein
ciuodam Laurenlio,ulipsein prxfalione teslaiur(iO),
exiiniam caiionun|j;*>Ueclionem', e Gricco sermone in
Lalinurn translalain , clucui)ravit , ac in duas partes
divisit, quattt:n primx canonum aposloloruni quin-
qu iginta priores inscruit ; liis subdidit canones con-
cllioruin Nicxni , Aiicyrani , Neocxsariensis , Gan-
grfiis*s>. Anlioclieni, Laodicni et Constantinopolilani
primi, quos, ul supra diciuin e.«l, sub una et coniiuua
ceiituMi scxaginta quinque nuinerorum serie , sicut
iii codice Gixco habebanfur , disposuit. Addidit
deiiide canoiieo Chalcedont nses, Sardicenscs, ct Afri-
canos, qui hanc primam partem coilicis clauduiil.
S5. In secunJa vero parte epistolas aliqu »1 drcre-
codi. cm DionyNianum purum una cum addilanienCU
Hadriaiii {.outncis maximi contineret ; quamvis in
ea caiiones qui dicunt urAposfo/orutii, aGelasiopapa
in concilio Romano, anno qiiadringenlesimo nona-
gesiino quarlo celebrato, reprobalt, el ab ipso Dio-
ny^io Exiguo in dubium vocatl (45), invcn'anlnr iii-
serti ; lanta tamcn in Occidenle viguit celcbritatey
ut, commuiii fere applausu , omnes sen.-im Ecclesis
Laiinx iNam rcceperint.
SX. Et sane dubilari vix potcst hoc ip o canoiinm
codice usam fuisse Erclesiam Gallicnnam ; ad illum
enim ut pulum purum, antiqux discipltnx regnlas
coniinenlem, se referebat Hincmarus, archiepisco-
pus Reniensis, in suis cum Nicolao primo conlenilo-
tales collegit prxsuliim Romanorum Siricii, Ifino- B iiibiis de causis episcoporum InconMlio provinciali
ceniii, Znzimi, Boniracii, Coclcsti i, Leonis Mugni,
Geia^ii et Aiiastasii, ubi opus suum absolvit Diuny-
sius ; decrcta enim Ililarii, Slinplicii, Felicis, Sym-
machi , Hormisd» et Gregorii junioris, qnx in re-
rentiaribus Dlonysii coJicibus h»hentur, ab alio col-
leclorc adjecta fuisse ex eo facile ostenditur, quod
D.onysius Exiguus longe aole Gregorii junioris aeta-
teni chiruerit.
«S6. licc aui m addltamenta ab Hadriano primo
pnntidce maxtino codici Dionysiano apposita fuisse
creilun:ur: saltcm ejus jnssu id factum fuisse vel
ex eo coUigilur, quod in codice canonum, ab Ipso
Hadriano papa Carolo Magno sub fiiiem sxculi oclavi
judicandis et executioni mandandis, non obstaiite ad
sedcm aposlolicam provocatione , tum temporis per
Isidori Mercaioris ficlltias decretales in ecclesia^ti-
cam disciplinam introducta ; ex hoc ipso codice sum-
marium compilavit Cresconius episcopus sub fiiiein
sccculi octavi ad usum Ecclcsiac Afi icann* (4i) ; Imne
demum codiccm Ecclesiam Magnx Britantiis rece-
pisse, epistola Lconis quarti ad episcopos ejits«!ein
Ecclesix directa luculenler ostc:idit : Quibus aulcni,
ait, in oninibus ecclesiasticis utimur judicils soiit
canones apostolorum , Nicaenorutn , Ancyranonini,
Neo.a^sariensium , Gangrensium, Anliocbenslnm^
Laodicensium, Cbalcedonensiura, Sardicenstum, Car-
Romai oblala , laudata decreta Hilarii, Simpli( ii et ^ thaginensium, Africanensium, et cum illis regulae
sequeiitium pontificum usque ad Grogorium junio- ^
rem conlincbantur : insnpcr intcr complura tnanu-
scripta exemplaria codicis Dionysiani aucti , qiise in
Gailia! bibliotbccis asservantur, unuin vetustissimum
aniio Cbristi octiiigentesiino quiiito fxaratum ad
manus habuit eruditissinius Sirinon.Ius, Parsiis in
abbatia S^ncti Germaiii a Prato reposilum, quod
prxfationem vel dedicationem ejusdem HaJriani
pap», Garolo &Iagno inscriptam, continebat (41).
57. Casierum hse^ canonum collectio quam Ha-
prxsulum Romanoruni Sylvestri, Siricii, Innocentii,
Zozinii, Coelestini, Leonis, Gelasii , Hilarii, Symma-
cbi, Siinplcii. Lti omnino sunt et per quos judicant
episcopi, et per quos episcopisinml j idicantiir et
clcrici (45). Quibus verbis codex G^otiysianiis aa-
ctiis, S(U lladriano-Dionysianus , exacte describitar.
l^. Ejusdem codicis u>um in Hispan-a viguissenoii-
nulli deduci posse credidcrunt ex his verbis, qux lii ce-
lebeninio concilio Toletano lertio leguntur : Maneani
\n 9U0 tigore conciliorum omnium conuituta^ simui tt
(50) tn libro De $ex mundi jElatibus, nd annum
4480.
(4U) Ei) ejus vcrba : c Dnmiiio venerabili mihi
patn SlCidiaiio episcopo Dionyt^iuH Exiguus in Do-
itiino saluteui. Quainvis cbai issimiis frater noster Lau-
rentius assilua et faaiiliari cuhoitalione parvitattm
opinioni non miiiime favet pervetiislus codex roanu-
Ecriplus in bibliotbeca Sancti Victori» Pari iensis
as^ervalus, qui ita inscribitur : Ineiputni c^fritmU
coHecta ex divenis conciliis tive decreti* pontificnm
Komanor-m ab AngilramnOf M'etenn epitcopo, et
. Adrxano papw abliia, Vide insuper Hiticinari Re-
nosiram regulas ecclesiasticas de Grxco transfcrre D rnensis opera , vol. II, pag. 475, ex EJitione Sir-
inipulerit, confusione, credo, priscx translalioiiis of- tnoiidj.
feiisiis , nihdominus t»men inge4iim tiiap bcatitudi- (45) i In prlncipio itaqne canones, qui tlicuntur
ids consideralione suscepi. > Vide Labb. Concil,
tom. I.
(41) Pnefatio h.xc vel dedicalio Hadriani papx
iinpressa inveuitur in Collectione coiiciliorum Lab-
hei, lom. VI, col. 18i0, et a^ud HarJuinuiu, tom.
III, col. 2033.
(42) Notanlum hic est« in nonnullishujus codicis
exemplaribus manuscriptis capitula quaednm iiive-
iiiri, qu» sub noinine Uadriam Papts ad AngHram-
num circomferuntur ; sei hsec capi ula ab ipso Aii-
gilramno, nt siias caus£ faveret, ex fictitiis ponlifi-
cttin t^pistolis excerpta fuisse videntur; verisimile
eniin cst Angilramnum Meiensem episcopum de
qiiodaiii delicto forsan insiniultitum illa usuin fuisse
iiidoslria, ul jiirisdiciiiiiii dioecesana; sc sub: tralierf t,
a|'p Ilaiioiic ad scdem apo^tolicam inicntata. Huic
apo.^tolorum de Oneco traiistulimus ; (juihiis quia
plurimi consensum non praebuere facilem, hocipsuni
ignorarc vestram noluimus sanctitatem. i Prafaho
Extgui^ apud Labb,^ Cone. tom. I.
(44) A iud compendium canonum aJ iisum ejus-
dem Ecclesiac Africanae jam anie redegerat Ferran-
dus, diaconus Carthagineusis , sed illiid ex codice
Dionysiano ininime compilatum fuisse, vel ex eo ;tp.
paret, quod praeter versioiiem Latinain Dionysi»iia
antiquioreiu, qua Ferrandus utitur, plura refcrrat
com ilia Africana, quie in codice D.ony^i^no desi-
derantur.
(43) Exstat hxc epistola apod Labb. Condi,
lom. VIII, col. 30, et apud Harduinum, toui. V»
col. t.
873
PRiCFATlO IIIST.-CRIT. IN COLLECTIUNEM CANONUM S. iSIDCRI.
871
9^od'.€m sanetorum prawlHm RomattBrum epiitolir^ A vanda occurrant : primuin, quod in froiiie opci U
sed m ile, ui in sequenti paragrapho Obtendemus.
Veram de veteribas eanonam collectionibus tucc
pauca sufficianl ; pra-sens nunc lempus requiril ut de
c«»Biposllione colleclioni^ genuinas Isidorianae aliquid
dicamus.
60. Isidems igitU'*, llispalensis episcopus, docirina
aeque ac morom sanctitate claru^, wr, ui verbis utar
Udcfonsl Toletani, deeore $hmtl el ingenio polleni ;
nam lantm jucufuiiiaiii affluentem copiam in elo-
^uendo promeruit^ ut ubertas admirnuda dicendi ex
ec in siuporem verterei andieniet^ ex quo audita bi$^
qui audi$$ei non nisi repetiia $a!piu$ eommendarei, ed
exeniplum Dionysii Exigui, sed mcthodo lortge prae-
stantiori, amplissiinam, inlpgerriinam, onuiibus nu-
Ipsi praefationi pr»ponitur index pncstanllssimus,
secnndum maleriarom ordinero dispositns, qui Ei^
cerpia cauonum inscribitur ; hunc indiceiii, uli jain
pnBnotavimus (nota 19), ex Aguirriu vxsci ipiura«
Ronue publicavit Cajetanus Cenni, illijinque pro ipsn
codice accipiens magnifice inscrlp&it , Codex veierum
canonum Eccle$liB Hi^panas; quod equideni miran-
dum minime est ; f>ive enini librorum aptani, bene-
que ordinatam divisionem, sive tituloruiu summani,
ex canonibus conciliorum , et reguiis decretiliinn
conflatam, spectes, codicem canonum perrectuin et
absolutum esse illico pronuntiabi<, et lalem oinnino
judicavit erudltissimus Dom. Cnuslant, licet illum
ex bac nostra collectione dimanavisse recte inlcl-
meris ab^oiutam canouum collectionem , Ecclesine ^ lexerit, eum de ilto loqucns in siia ad epistolas Ko-
Ilispanse usui accommodatam disposuit, illamque in
dnas partes divisit, quarum una concilia omnia, al-
tera decretnles epistolas amplectitur ; earum primaui
quadiirarie subdivisity optimaque ralione ordiiiavit ;.
primum enim pnlcherrimam praefatiouem, a larvato
Isid(tr(i postinndum focdatain, operi pncfixit, in qun,
uli supra observaviinus (num. ^5), canones qui <ii-
cuniur Apo$tolorumf ul «pdcryphos rejicit , deinde
concilia Gra^cia: collocavit, iiiciptcns a synodoNi-
caena propter ejusdeni magni concilii auctoritateni,
ut in prscfatione ipse teslalur his vci bis : In princi"
pio autem huju$ roiitmini$ Niccenam $ynodum cons/t-
tttimu$ propler aucloritaiem eju$dem magni concUii.
Itec autem concilia Gnccix nf>n sub una et conti-
nua numerorum serie, ut Dionysius feceral, sed suis
quxque capitulis distincta locavit. Deinceps e vesti-
gio sequuntur concilia Arricae Latina. Tertio post-
Biodum loco concilia Gallicana coaptavit, quibus dc-
tnum subdidit llispaiiica, qnx hanc priniani partem
coUectionis complent. Hujiis igitur disposilionis ra-
lione, facile unicuiqiie fuil, nova posl IsiJori llispa-
Ieii8*s teropora concilia celebrala , sive Grxca ea
Aicrint, sive Laiina, nulla ordinis inversione ant
perturbatione huic colleclioni adjicere, sooqiie loco
et ordine collocare.
Cl. Sed antequam ad posteriorem et ultimam
liujus collectionis partem veniamus , doo hic obser-
manorum pontificom pncrifion'', num. 150, lucc aii :
Afque adeo debetur Ilispani$ ea iaus, ut in texendis
ejus gener':$ luetibraliombu$ Reginones , Anselnws^
Burchardos, Ivonee, Craiianos, cceterosque canonum
compilaiores anieiterint,
62. Notandum secondo versionem Lntinam Gric*
corum canonum, quae in hac nostra coHectione legi-
tur, prorsus diversam Cjse a Dionysiaca , ip^oque
Dionysio Exiguo antiqoioren erudiioruin plurimi
credideruiit. Quo aulem tempore , quove auclore
facta illa fucril, incomperta res est et ini»us explo-
rala ; atiamen in eam sentiMitiam ire non dnbito,
beatum Isidorum in Craecis lilteris min me impcri-
tum, neque in aliorum. verba jurare pronom, exem-
plaribos Graccls com prisca versionc Latina, fo:san
et Dioiiysiaca ipsa cullais, ^uain hanc inde transla-
tlonem confecisse, ciijus rei indicinm el argumentum
non leve est versio Latina biblio^um sacrornm, qoara
ipse doctor Isidoros ad exemplom sancti llicronymi,
e codicibos Graeds et Hebraicis, ac ejiisdem Hiero-
nyiiii Yulgata versione rccensuit; quain quidem ra«
tioneni si eruditi viri inature per, enderint, absque
dubio pronuntiabunf , priscam illam canoiium Graeco-
rum Latinani ver.-iincm , sin minus ab Isidoro
factnni, saliein emendalam, vel instauratam fuis*
se (IG).
65. Laudatas vero Scri^tuKe sacrae, ex B. Isidori
(46) Qaoniam de versione Latina canonum Graeco- cxplorala. Communis opinio, concilia ista Orientalia
roro agitur , jimt dissertationem brevein de hoc Q Grjeco sermone babila, et oninia in eo Graece per-
argomenlo erifditi^simi viri Matthaci Aimerichii, ex -------- - -- ■ -• -••-- • -
ejus Speeimine veieris Romamm IHteraturce dt^erditae
rel adimc lateuti$ pag, 102 exscriptam, hic exnibere;
id e^iuidem eo magls gratum lectoribus fore arbltror,
quod opus hocparutn obvium sit.
Brein$ di$$ertatio de condtHe generalibu$ in Orienio
eeUbrati$,
t Concilia ecclesiasiica com^ilim, ante et post
Constaiitinnm Magnnm primis iv Eccl. sec. haliiia,
dealdeniri iiidubitatam e*t. Non pauca item ex illis,
ifiise super>unt, manca et mutila esse constat, partini
iojaria temporum et elhnicorum In Cbristianortim
scripta odio, pnrtim librariorum negligeiitiay et par-
tlm etiain m^qoitia baeretlcnrum per ea damnatomm.
Utruin auteiii concilia, sive svnodi praesertini gene-
rales in Ori^nte celebratx a Constaiitiiii Magni regi-
mine ad Hunoriiim, Lalino sermoiie, anve Gneco
liabttae fuerint, videlurres paruin discassa et minus
Patrol LXXXIV.
tractata, trnel : propterea quod iii illis maxinia
Patruni congregatoriim pars essent episcopi Ecclesia*
rum O.ientalium, in quibusGraeco sermone res divina
agebalur, et quta vix ulla aniiqua horutn conciliorum
exemplaria, prxterquam Graeca supersunt, et Latina,
ex Graecis exemplaribus conversa« valde recentia
sunt, a viris Grxce et Latine doctis lucubrata. Huic
opiuioni, (|uani vocataro in dubium non lcgi » opponi
posse luihi videntur sequentia. i* Quia Latma liogua,
inu!Ua in Orientem deductis Romanorum coloniis, et
innumeris Romanis curo publicis muniis per Orienlis
provincias dispersis, ac niaxime Romanorum impe-
ratorum politicis decreiis, et cura, lingua communis,
ac veluti veniacula toiius Romani imperii fa ta erat
inter urbane educatos : prae:«ertim postquam jos Ro-
manae civitatis omnibui Romano imperio subjectis
populis fuit impertituai. 2* Q>iia pnesides concilio»
rum geiieralium, seu legati a Romauo Pontilicet u'
875 FRiCFATIO HlST.-CU!T. IN COU.Ii:CTIUNeU CANOMIU B. ISII>ORI 876
vcrsion^ Laiira, HODOulla bodieqiie asseivaiifur ma- A rein cqlloclionis iioslro' part^^iu veutainus. Coiiliucit-
iiuscripla exeinplaria, litlcris gotliicis exnrala , in
vanis Ifispani» bibiiothecis » Toletaiia pnesertim,
regiaque Matriiensi ; cujiis versionis Latin» Biblio-
rum sacrorum, si proiBfiiia excipias, qux in operibus
laodafi IsiUori iiiveniuntur cdita, eadem ac nostrac
canonoro coUectionis foi tuna fuit ; ignola eiiiin ad-
hlic jacct , artis typographicx bencncio desliluta.
Faxit Oeus ! ut tandem aliquan Jo uua < um vetustis-
silna liturgia Mozarabes, ejusdeni hidori Hispnlcnsis
diligentia ordinaia, e tabulariis eccle^iae Toletnnx in
lucein prodeat, operam conffrenlibns erutliiis Hispa-
Bis, quibus cordi sit tanti doctoris honor, et Eccle-
si«« Hispanae decus, quie et sacronim rituum an-
tiquilate , et purioris disciplinx regiilis servandis
C9Cteras forsan antecellit(i7).
Gi. His ita obscrvalis, ad sccundam et postcrio-
concUiis prseessent, c^crici R^miani, sen Occidentis
Ecclesiae, qiue Latina dicitur, ut plurimum erant,
i|uibu8 nnn Graeca, sed Lalina Ihigua famiiiaris erat ;
oportebatque ab eis planc intelligi, qiKC in conciliis
agebantar, ut Ronianuin pontif. alisentem posseut
dc illis reddere ceriiorein. 5*" Quia conciliis geiiera-
libus aderant vel iniperatores ipsi (q lod d« Constan-
tiiio Magno in Nicaeno novinius, et in aliis de aliis
iiiiperatoribu^), aut salteiu provinciae pnesides cuni
urbiiis inagistratibu , ut tranquille omnia proceie-
rent, et nequid contra imperii leges decerneretur :
qiiod etiain in coiicilils nationalibui Hispanis, Go-
thorum tempore, observatiim fuit. Toletanis enim
conciliis aderant regcs : viri priinarii, sive suinmates
regnl regem coiuitabantur , et patrum sessionibus
prae^rntes erant ; congruuro autein erat, et dignitati,
tuiti Roinani iinperii, tum Roinanae Ecclesise respon-
debal, r**s Sfrmone Latiiio, seu Roman<), a viris
doctis, Roinanx liiigtiaa non expertibus, pertracia-
ri. 4* Quia R nnaitis le^ibus vetitum erat, negotia
publtia, prx-sertim judicialia, liiigua alia quam Lat na
cxpediri. In conciliis autem, et negotia publica, ct
judilialia agitabantur : cuin Fatres de haereicis et
erroribus eoriim judicium ferrent , ac plurima a J re -
ligioiiein, ad discip'.inant et sacra publica imperii
spectantia decernerent. 5* Quia Constantinus Magniig
iii concilio Nicaeiio, teste Eusebio In ejus Yita, ora-
lionein habuit Latino sermone ad coetuin sanctoruui,
seu ad episcoporum ccetuin Nicacae congregatorum,
qood incficat, illic Latinum scrmonem et a Pairibus
Ititellectum, et ab eisdem usurpatum. 6' Qnia acta
Gonciliorum niittenda eraiit a legatis ad Rom. poiitif.
Roinani, ut a conciiio Patrum Occidentalium, et a
clero Romano dis uterentury subscriptioneque Ro-
inani pontificis probarentiir et conlirmareniur : quod
opus erat ut conciiium legitimum babereiur, ac per
oiunes orbis Ecclesias proniulgareiur. Al hoc autctn
neces e erat Latinum exemplar actorum e ddiinito-
ruin in concilio Roniain niitli , ut secunduin hoc
exeinplar (forsitan in nonnullis Rotnaa emendatuui)
excmp!ar Graecutn autheniicum postea ederctur :
nec p.irum controversuiu fuit in coiicilio Nicaeiio,
quaciiam vnx Gncca respomleret voci Laiinx coii-
stf l^siatilia/ts , qu£ Latinorum menti ei deHriitioni
raiionice noii repugnaret. Taiidem, quia consut, iu
concilio Chalcedonensi saeculo v celebrato, cui inter-
luit Marcianus imperator, lectam fuisse epist. Leonis
Latino sermone, et Marcianum Latino serinone pri-
luuin Paires alloculutu fuisse.
c Ntc ista satis convelluntur rationibus pro coin-
muiil persuasioiio superius adductis. Veruin est
itiaximam episcoporuin panem, qui ad concilia ge-
nf^ralia in Orienle celebiata confiiiebant. Gitccos vel
Aiiatteos fuisse ; al hi viri emditi erant, iuler quos
tur in ea praesuliiin Romanoruin Dainasi, Siricii, lu-
nocentii, ZoMuii , Ronifac-i , Coelcstiui , Leonis ,
llilarii, Simplicii, Felicis, Gelasiiy Anastasii, Syiii-
niachi, Hormis'la^, Vigilti et Gre goril Magni epistohc
decreial(*s cenum cl tres, ut iii descripiione prac»
cipuorum CoJicum paragrapho secundo annotavi-
mus; his pnfpouiiur praefaliuncula, quae iu inultis
verbis cum Diotiysii Exigui praefalioiie in epistolas
Romanorum pontilicum convcnit.
G5. Ilabes igilur, cru litc Lector, collectionis ca-
i;onuin pnec1arissiin:e, ad excmp*um Dio.ysii Cxigui»
sed methodo longc praettantiori adurnaue, atque cs
puris fontibus eiutae, brevem no'itiam; quaiu qui-
dem collectionem a divo Isidoro episcop^ Uispaieosi
D elucubratam fuisse, ut nunc pluribus demonstremus»^
res ipsa suadcre videlur ; attamen, ui meliori via
liiigua Romana tunc temporis communis erat, iit
anlea Graeca, et idcirco iion setnel Grac i ct Asintici
creabautur Ecclesianim Ocridentis, eiiaiu Ruroanu!,
prae.^uics , ut cx seiie poiitilicuui Roinanorum et
atiarum Occidenlis Ecclesiai uiu consiat : quod iion
contigis«et, si itli, et Runiana lingua erudiii, et Ru-
maitis iiioribus in^itiiuti non fuissent. Verum iteni
est pleraque excmplari:) conc.liorum , quae l^tiiio
sermone habcmus, ex Grjccii exeuiplaribus recens
conversa fuis^e. Hoc auteni iieutiqiiam prob^t nuu
fuisse olm Latina exeuiplaria, et quideni primseva,
illorum conciliorum ; ^ed soluiu, haec, ut^lura alia
antiqua Latina inot uaienta, barbarorum in Occidentis
pruvincias Incursioiie , ac incen liis bibliothecaruiu,
et archivoruui , bclli occasione excitatis, oorrupla
C atque deper.iita fui:se. Neino enim inflcias ierit, La-
tina olim exeinplaiia conci iorum Orienialiuiu in
scriniis Rom. Ecclesiae reposiia fuisse, eliamsi con-
Cilia illa Grcco sermone, vel Arabico, vel iEgyptiaco
celeb; aia fuissent. Sed de bis bacteous : quae viroruiu
erudilorum judicio submiito, non desperans, a noo-
nullis saltem viris dcclis, qui adductas perpenderiiit
raiiones, prubabile repulandum, quod prinio adspectu
paruin verisimile videiur, ob praejudicatam siiie
muUo examine contrariam opiuionem. Veritas uempe
noiidum est occupata, ait L. An. Scneca, inultumquc
ex illa posteris relictuiu est , cum ea sit omniuni
temporum atque iiigeniorum ; audeiidumque est in
exaiuen vocare, qu:e fueiwit siue inulta indagine
r. cepta, ne alioruin sententias dicamur wore pecu-
duin sequi, vel in aliorura dicta jurare, com de re
agitur quae nullum moribus , nullum ttdei catholica:
regulis afferet intertrimeutum. >
(47) lsta:n liturgiain antjquam Ecclesiae llispaur,
n Muz irabe, vcl Mozarabe$, Tolelanam quoque et /si-
dorlanam appellaiam, ab ipsis a|.OAtolis per S. Tor-
uuatuui et ejus socius derivatam , curia Roiuana,
iltius antiquitati forle iuviJens, tutis viribus coiiten*
dit exstinguere saeculo xi, qao senescente, poiit varias
et saepius repetitas co tentiones Romanus ordo li-
tuigicus in Aragoniae regnum priinum iiitroducius,
poaiuioduin per Hispaniaiii univcisam sciisini diffusus,
perveiualam liiurgam Mozaral^eiii malc antiquaut,
et in aeternum delevi set , nisi vir ccleberi iinus et
imuiortalitate dignus cardinalis Ximeiies dc Cisoe-
ros, 14 capeilaniis Toleti fundatis » ubi sex nuiic
exslaiit parochiae Muzarabei>, inissali^us el breviariis
prelo siibiuissis, reiigioso antiquit« tis ecclesiaslicae
zelo adducius, in antiquiun splendorem aliquaiitulum
re tiiuisset. D^ hac cetebri liturgia scripserunt Pi-ia.
Robies., Villeffas, Aguirre, Piiiius , toiu. VI Aci
sanctorum Julii, Flores., Espana Sagrada, tom. Ul
et alii.
8T7 PRiEFATlO IIIST.-CniT. IN COLLEGTIOiNLM CANOMJM R. ISIDORI. 87«
proeedamas, oporlet prius de codiee canonuin, ante A Rel cti ex codioe coratn concilio tani gtner^Hnm sjf-
Isiiiori tempora ia Hi&pania recepto, nontmlla suni- iwiorum quam locallum (49). i
niatiui praelibare.
] IV. /m quQ de velert canonum codice EccUsisB
Mitpana ante Isidori , lli$paten$is episcopi^ fem-
pora, aHfuid di$seritur,
66. Uispanis longe anle Isidori Hispalensis epi-
scopi tenipora suuni cftnonum codicein fuibse, ex
ipsis Hispanix concilioruni aclis innotescit. Quisnam
vero ille fuerlt, quibusve canonibus et qua ratione
dispDsitiSy con^tilerit; quo auctore, vel qua aucto-
ritate collectus, inceria res est et paruro explorala.
Alii enim illam cellectionem fuisse credunt, quae
H^rtini Bracarrnsis capilula dicitur, sed luinus rectc;
liaee enim brevissima cvllectio pars tantum, ct equi-
69. El deiiide in capitulis xii, x:ii, xiv et xv ab
hac ipsa synodo prAScri; lis, iierum laudaiiiur aiitiiiua
canonum decrela, et fanctorum Patrum statuta Lii
verbi» : ^ieifl et saneti pnecipiunt can nes. Sicut el
anliqua confinent slatutUt etc.
76. Porro concilia geiieralia et aniiqua canonum
statuta, qii» ex codice relecta in laudata synodo inc-
n^ocantur, eadem ipsa esse, quae ia vetcri canonum
codice ficclesiae Graecae coutineban'ur, coulirmat
synodus Bracareosis secutida, aniio Ghristi quingeu-
tesimo septnagesimo secundo celebrala, in qiia Marti-
nus episcopus synodos generales, in Nicaea, in Con-
. ^ .^ I* • E* I • u- r *. • • r stantioopoli, in Cpheso et in Ghalcedone habiias,
dan exigua, coJicis Ecclesia! Hi^pan» fuil, ut infra n .... . .
. ^ 1* i\. .. E« . . .. ^ . 1' recensei ; speciales eiiamsynodos etcinonum sen-
ostendemus; alii Dioiiyeii Exigui codicem, ut ad ,^..,:«„ ft^:::!.. n^: «^..— :.v.«- -^
Ecclesiae GaUican.T, ita ad Hispanae usuni pertinuis.e,
arbitranlur ; sed meo quidem judicio neutram col-
lectiouem Ecclesioe Hispanas peculiarem fitisse ex
ipsis HispaniaD conciliorum actis facile deprehenditur ;
id autem, ui luculenter expendauius, nostraroque
opinionem exactius stabilire possimus , videoduro
prlus est quid de hac re nos edoceant laudata con-
cilia.
67. Ex concilio Toletaiio secundo, xra quingenle-
8iii<a sexagesiraa qninta, hoc est annoGhristi 531,
celcbrato, conslat, non solum syuodorum proviuc a-
littin statuta, vcruin etiam autiqua canonum decre^a
et instituta Patruni tunc temporis in Hiepania viguisse :
leiilias Spiritu Dei consciiptas commemorat, quas
oportel^ ait, nos Ugere^ et intelii§ere^ et tenere (56).
71. Ncque soluni synodorum geneialium et loca-
livm canones, verum etiam pncsulum lioraanoruni
decretales epiaolas in veleri eanonum codice Ecclo-
sias llispaiias contineri , ex eo apparet , quod iii
lauJata synodo Bracarensi pritna, post capituh contra
Prisciliianistas edita, lccta fuerU epistola Vigilii Papas
ad Profuturnm : ReUeta est auetoritas sedis apoitoiicas
quondam ad Profuturum directa epiuopum^ qiw
propier prolixitalem Ins gests minime est interta (&I).
72. IIoc ipsum conflrinat, iino nianifeste dcnion-
slrat canon primus celeberrimje synodi Toletano;
verba ejusdera coudlii sunt hxc : i Gum in voiun- C ^^^^'^* C"> sanctus Leander, Hispalensis episcopus
late Domini apud Toletanam urbera sanctorum epi-
acoporum prxseniia convenisset, et de institutis
Pairniu canonumque decretis comroemoratio habere-
tur, id nobis in unum positis piacuit, ut si qua in
anifquis eanonibus miuime commeroorata sunt, sa-
liiliri tractatu ac diligenti consideratloneinstituantur.
Si qua vero iii anterioribus eonci/t/s sunt decreta, sed
ibusione teroporom bactenus sunt neglecta, rediviv»
onlinatioois censuram obtiiieant (48). i
€6. Id Ipsom dedocitur ex concilio Bracarensi |;Fi-
mo, trigeslmo .iiiiio a laodata synodo secunda To!e-
Cana habito, ubi posl seplemdecim capitula , contra
Manicbxos et PriscUlianistas constltota, baec verba
legantur : i Lucretius episcopus dixit : Quoniam ea
interfuit, in qua, Ariana h.Tresi ejurata, tota gfiis
Gothorum et SucTorum, Flavio Reccaredo rege glu-
riosissiroo praesente et testiflcante, verain fldem ca-
tholicam, quam per 213 aniios deseruerat, publice
amplexa est. In laudata^ igiiur synpdi eaiioue, vel ca •
pitulo priino hoc staluitur : c Maneant in suo vigore
conciliorum omniuin conslituta, simul el synodicm
sanctorum pragsulum Romanerum epistolte (^2). >
73. Prxterea in laudato canonum codice Ecclesioe
llispanx jam inde ab initio sseculi sexti eiiam con-
cilia Gallix coulineri , patet ex synodo Tarraconen-
sl, xra quingentesima quinquagesima quarta, quae
anno Ghristi 516congruit, celebraU, ubi canon 11, de
disciplina inonachorum agens, Gallicanoruin cano-
quas a catliolicis aboroinanda sunl et damnanda, ma- q ""'» «^*"^ pnecipit servari , his verbis : Canonum
nifeslios et apertius etiam igi.orantibus dcclarata
suhl, necessariuro post hoc arbitror, si vestr» fraier-
nilati videlur, ol instituia oobis sanctorum Pairuro,
receasilis antiquis canonibus , innotescant. Qux etsi
non omnia, certe vel pauca quaedaui, qux ad iiistru*
ctionem cleriealis diseiplinse pertinent, releganturt
Umoes episcopi dixerunt: Placetquod dictum est...
(18) Loaysa, Concilia Hispanice, pag. 82.
(49) Loaysa, Conc. Eisp. pag. \ J^. Gonciliuin
fetiid Bracarense primuni In collectione Labbeana
secuiidum appcllalur ; iltud antHin quod ex Bern. de
llr to exscripturo« edldit lomo II Goiicil., pag. 1567,
Dracaiense primam inscripsit ; sed -mlnus recte;
ante omnia CalUcanorum de eis constitutioue ser-
vala (53).
74. Demum synoilus llerdensls, sra qaingentesima
octuagesima quarU habiu, de roonachis id obscrvari
Jubet, quod in Agathensi et Aurelianensi concilio
statutiiin fiierat : en ejus verba lit. lU : c De mo-
oadiis trero Id observari placuit, quod synodiis
laudatum eniin concilium gcnuinum non est, neque
in nostris Godicibus manu«criptis iiivenitur insertuui.
^S6) Loaysa, ConcU. Uisp, pag. 166.
(51) Loaysa, Concil. Hisp. pag. 26.
(52) Loaysa, Conc. Hisp. pag. 217.
(55) Loaysp, Conc, Uisp. pag. 70.
179 PRAFATK) HIST.-CRIT. IN COLLECTIONEM CANONUM B. IStDORI. ftftO
A^Uienskt vel AureUoHeum noidtur decretisie A 77. Idem orooino de codice canoniim Dionysil
(54)..
75. Bis iia praemissig» ad ea Teniamas, quae de
anliquo canonum codice Ecclesiac Hispaiiac inde sla-
biliil possunt. £t primo quidem, ex lau 'atis Hispa-
iiioc conciliorum aclis primo aspeclu cuililiet patebit,
Ecclesiam llispanam vel ante Lidori icmpora , &uum
canonum codicem habuisse, in quo non solum con-
cilia Graecia*, sed ctiam concilia Galli.i: et Hispaniae,
necnon ct decreta praesulam fiomanorum coniine-
bantur. Et Eane concilia Graeciae in plerisque synodis
Hif^paiiiae, prxctpu ; vero in Bracarensi secunda, ut
supra diclum est, inerito laudantur ; concilia aolem
Galiix jam iadc ab initio saeculi sexti in usn apud
Hi<pano3 fuis e, coiicilia Tarracone et Herdae anno
Exigui asserere non dubito; ex supradictis enin»
cuilibet patebit, lauJaturo codicem apud Hispanoa
minime in usu fulsse; statnta quippe synodorum
Gallia! et llispaiiix in illo desiderantur, quse tamen
in coiiice canonum Ecclesiae Hispane conlineri sn-
pra observavimus.
78. Caelerum, si lamlatam Dionysii canonnni
coUectionem Ecclesia llispana ampleza fuissct, plu-
rima ejusdem manuscripta exemplaria in Viiriia
Hispaniae bibliothecis ct ecclesiarum archivis absciiie
dubio asservarentur; nuliuni taiuen inibi ccmere
est, cum innumera quideni sint, quae ejuAdcm col*
lectionis, ab Hadriano papa Carolo Magiio olilaix,
in bibliothecis et tabulariis monasterio'uni Gallise
Cbristi qniiigontesimo decimo scxto, et quingente- B inveniuntur ; quod sane niirandum non e&t : tania
simo trig< smo te/tio celebrata, luculenter testantur.
Quod vero attinet aJ ppivtolas Romanorum ponlifl'
cum, e>s Ecclesiam Uispanam recepisse, laudata
«yiiodus Tuletana tertia manifeste declarat.
76. Hine patet seiundo, capitula Martini Braca*
reiisis eodicem cannnnm Ecclesi» Hisparac, omniuin
antiqaissimuin, non Ccse, Ut r.onuuri tniniis r< cle
crediderunt; iiain, praeterquam quod in his capitults
iiihil ex Galliae eonciliis vel ex decretis pncsulum
Romanorom inventur excerptum, Martinom Rraca-
rensem dimiJio fere sacculo post synodum Tarra-
coneiitem floruisse cnnslat ; Imo laudata capitula,
qox Ipse Martinus (55) iii suo per Orientem itinere
ex synodis Grxcis pnrcipue coutexuerat» in synodo
enim apud Gallos codex iste viguit auctoritato, ut
simplici peivulgatoque nomine Codex canonum ap«
pellaretur, uti rerte annotavit eruditissimus Cous-
tant, in saepius laudala pracfatione ad Episiolas
Rotnanorun^ Pontif. iium. 151.
79. Et sane si Dionysii Exigiii canonuin codicc
usi sunt llispnni, qut factum esl, ul bi oleum et
operam male perJiderint, quamplurima, quae hodic-
dum exstant variis temporibos exarata, amplissiiicc
collection's nostrae Lidorianae exemplaria exscribeii-
do , muUisque illa ornanicntis , auro et coloribus
depiCiis vario lahore exornando? Cui bono id rper:c
pretium inutililer irnpensum? cum alioquin multo et
utilius et facilius eis fuisset brevissimam Dlonysti
Bracarensi secunda, anno quingentesiroo septuagesi- C collectionem, EcclesiaeHispanaeusuiaccommodatain,
mo seciindo babita, cui landatus Martinus praesedit,
primum lecta fuere, ibique verosimiliter approbata
et reoepta ; ex eo enim tempore canonom codid
apposita fuibse, vel ex eo maxime colligitur, quod
in oinnibus manuscriplis exemplaribus collectionis
110 trae, quae us(iue adhuc reperiri potuerunt, ad
calretn ejusdtm synoJi Bracarensis secundae, tan-
quam debito loco et orJine, inveniantur constanter
collxatn, et in uno alterove codice sub nomine
tynofH Bracarensis lerlix exbibita. Quapropter ista
Martini capitnla, aJ calcem synodi Bracarensis se-
cuiidae collocata, partem taMtnni, eamque miniuiam
fuisse codicii canonum Ecclesiae Hispanae manife^to
apparet ; cumque nihil vel perpaucnla in illis inve-
describere, cujus tanien, si totam qna late patei,
perag es Hispaniam , nullom equidem inveiiies
exemplarc manuscriptum, quod in Hispania vpI
Hispanorum inanusilexaralnm.
80. His itaque observaiis ac mature perpensi?,
nemo, ut spero, inflciabilur, capi:ula Mart!ni Bra-
carensis, nec non et codicem Dionysii Ex'goi,
male a nonnullis pro codice canonun: Ecciesiae His-
panae acceptum fuisse : quin imo asserere non dn-
bilo, veterem codicem canonum, ante Isidori lem-
pora in Rispania receplum, in quoconcilia Graeciae^
Galliae ei Hlspaniae, decretaque pnesolom Romano-
nim continebantor, altom revera non fuisse, aeqoe
rerom sobstaBlia diversom ab bidoriaaa WMifa
niantor excerpta ex Gallix et Hi^paniae concilii, "praestantlsslma colleclione ; nollos eoim alicobi
vel exTiaesuIum Romanorum decretis, omnibus fere
capitulis ex synod^s Grjrcis et Africanis desumptis,
iitaluendom omnino est, male a nonnollis codicem
eanonum EccUsUb Oitpanas laudata capltula nuncupari.
(51) Loaysa, Conc. Miip, pag. 96.
(55) c Martinus. inquit Isidonis in lib. de Ylris
llluit. cap* 55, Dumiensis monasti^rii sanctissimos
pontifex, es Orientis paitibus navignn', in (sallae-
ciain venit , ibique converbis ab Ariana impit>ialc ad
fldem catholicam Suevorum populis , regulam (idei
et sancl» religionis constiluit, Ecclcsias coiiHrmavit,
mona^ieria condidit, copiosaque prsecepta pi;e iiisti-
toliouis composuit. Cujus qiiidein cgo ipse legi li-
hrum de Diff/rentiis quatuor virtutuni, el aliu I votu-
men epistolarutn, in quibui bortalur vitas emenda-
tionem, et conversationein fidel, oraiionis instan-
exstat codex, nolla eanonom coRectlo, qoae oronia
illa, qoorum mentio sa^pe flt In conciliis Hisptniae^
complectator; nolla, lnqoam« qoae com lllonMi
verbls omoino conveniat, pneter hanc noairam,
tiam, et eleemosynarum distri!>u|ionem, el soper
omnia cultum virlntum omnium, ei pielatem.
Floroit, re^nante Theodemiro rege Suevoruni« teoH
poribos illis, qoibus Jnstinianus In republica, el
Athanagildus in Hispaniis imperlum teniieronl. >
Istjiin vf^ro Maninum, natioiie Pannonitim fuisse
Gregorii Turonensis Historia nos edocet ; monasterio
Dumiensi a se fuiidato pncruil usque ad annum
circiler quingeniesimiim . sexagpsimum tertiuin ,
qpo facUis fuit arclii-piscopus Brac^reiisis ; ohitt
circa annum Chrisli quingcnlcsiuiutn ocluagesimuiu
quintum.
881
rn.CKATK) lilST.CRlT. KN COLLFXTIOiNEM CANONUM B. ISIDOIU.
m
quam indigesie ordiouUin, nulU melhodo DQliove or- A plo utar, sicut Oictionariain hutoricum, deeem
dine tunctemporis contextam, Isidorus Hispalensis
episcopus, ad exemplum forsitan Dionysii Exigui,
sed ratione longe pncstantiori, anie medium ssecu-
lum septimum accurate recensuit, ac in meliorem
oniiiicraapte redegit, praefixa pulcberrima praefa-
tione, ac dovo materiarum indice opiiina ratione
disposlto, qui Excerpta ciiiioiiiim inscribitnr. Quod
in sequenti paragrapho non levibus argumeiitis as*
srrtum luculeoter ostenditor.
§ V. Bealum /•tdernm, Hi$palmium «ptfcor^iim,
/ifinc noitram cunamum cdlectionem ad u$um Eccle*
sio! Hiipunte centexuiue asseritur,
K . Yeterem canonum codicem ecclesiae Hispanap,
cx Grxciac, A-rricaBy Gailiae et Hispanix couciliis,
volominibus majoris formae constans, sub Domlne
Lttdovici Moreri circumfertur, licet ad decuplom
adaucium sit, vixque genuinum aoctoris opus In eo
indicari possit (56,; ita exiraia nostra collectio, pltt-
ribus licet synodis Toletanis, aliisqoe nonnullis post
inortem auctoris adaocia, Beato bidoro Hispalensi
episcopo merito triboenda est, Isidoritnaqoe cano-
Dmii coUectlo appellanda, prxsertlm eora istae ae-
cessiones substantlam codicis» ordinisve rationeui
rainime subvertant.
85. Cacterum ista addiiamfnia legitlma aoctori-
tate canonom collectioni apposita foisse, eom alia
argumento snnt, tum illuJ quod a pnesulibos Uis-
panis in sytiodo Toletana ix, aera Hispana sexcen-
iiecnonpraesuIumRomanoruniepistoIiscomposituin, B tesima nonagesiina teriia celebrata, stalotura ftiit
s<^d confuse nuliaque ordinis ratione collectum,
osnnibus in eo contentis verosimiliter permisli»,
beatum Ibidorum Hispalensem episcopum , medio
.^a?cu'o septimo, in eam forinam, qua nunc gaudet
concinnasse , metbodoque pulcherrima digessisse,
certis nunc argumeiitis siabilire aggredior.
82. Cujus rei diluciiJacdac causa, pnemonendum
bic est, istam canonuni colleciionem eximiam ab
Isidoro nostro digestam, iniroque ordine concinna-
tatn, post mortem auctoris ab episcopis Hispaniae,
eorumve jussu et auctorftate , eonciliis consequenli
leropore celebralis, pracsertim Hi^panis, adauciam
Fscpe fuisse, nt ejusmodi collectaneis usuvenit. Hu-
his verbts : Id communi dettnitione decrevimus, ot
capilula, quae in priscis canonibus niinime babran-
t.;r inserta, pari promolgareniur sententia, et anti-
quis jongerentor regolis perenni jugitate nansura,
et omni reverentia Gonservanda(57).
i%. Similiter sanctos Julianus, archiepiseoposTo-
letanos, ca^teriqoe praesules in concilio Tolelaiioxiv,
congregati , a Leone papa secondo per epistelam
iiivitati, ut syDodom oecomenicam sextam, cvjo»
acta ad eos miserat» sosciperent ae synodica aocto-
ritate soffoltam per Hispaniae provincias promulga-
reut, nibil honoriflcentios in laudat:e sjnodi cecu-
menicaD observantiam fleri posse cetisueroAt, quam
Jiis rei argumento sunt Codices ipsi manuscripti lau- » stalulo canoae deeeruere, ut in corpore canoiiom
claiae collectionis nostrae, quorum alii etiam nunc C post Chalcedonense concilium debito honore et
exstanl, Beati hidori tempore niliil rccrntius conti-
iieiites, et sicut ab auctore ipso fucrant concinnati,
iii:Ilam synodoui Toletana quarta , cui Isidorus no-
»tcr praesedit, posteriorem habentes ; alii vero pro
raiioiie lemporis, quo illi exscripti fuere, plura con-
cllia vel acta continent ; sont, quibus conciila tre-
decim, vel quindecim, vel septemdecim Toletana iii-
serta coiispiciuntur ; imo in codice monasterii Cel-
teeNovae apud Gallecos, cujns indicis fragmentuni
edit!it lleiir. Florez., tom. VI Hispanice eacrcs^ syn-
oJiis Toletana decima octava contim^batur.
85. Sed haec coiiciliorum acta, caeieroqiiiii a i-
tlientica, canonum collectioni post sancti Isidori
mortem inserta, miniine obstant quin Isidorus ipse
loco collocaretur: Pa%t Ch: Uedonente igUur coHei"
Uum^ sunt verba canonis 7, hae debito Aonore,
loco et ordine eolioeanda siinl , til eujue glorioso the^
mate [ulgent^ ei et ioci et ordiuie eoapteutur houore.
87. His additamentis in errorem indiietos elaris-
sinios Coubtant iodicem eximiae nostr^B eollectlonis»
qui, ut sjepe dictum est, Exeerpta canonum inscri-
biiur, licet ipsum ex coUectione couaatum rcco-
gnoverit,tamenveterem canonum codicem Ecclesiae
Hispanae appellavit, illumque post annum sexceutc-
simum nonagesimom tertiom conciiiDatom pronon-
liavit ; com eniin ex descriptione manuscripti co-
dicis caiionum, quam illust. vir Josephus de Taver-
ner de Ardene, Gerundensis Ecclesiae vicariua ge*
laudalu; collectionis habendus sit aoctor ; melbodus ^ neralis, posiea ejusdem Ecclesiae episcopua digni&-
cnim, ct oplima dispositionis ratio ejusdem collec-
liduis iia concinne ordinata fuit, ut Uispaniae con-
ci!ia, vel quaevis alia postmodum celebranda, codici
appoiii posscnt, nuila methodi vel ordinis ioversione.
84. Et sicut Dioiiysii Cxigui coilectio canonumi
f tiam ab Hadriano papa, ejosve joiso et auctori-
tate aucta, Dionysio recte tribuitur, codicemque
Dioiiysianum appellamos, aot, ut recentiori exem-
(56) Prima hujus operis Cdilio prodiit LugHuni
anno 1074, nnico volumine in-ful., novissima \ero
Parisiis 1759, deceiii voluminiburi in-fol.
(57) Loaysa« ConcU. Ifis^., pag. 478.
(58) Coustaiit, Praf. ad Epist. Roman. P^ntif.
o. t4'*, 150; sed mirandom non est, ferudiiissiniuiu
ainus ad eum transmiserat, recte iiitellexisset, ni-
hil recentios synodo Toletana qoarta in laodato
codice contineri, contra vero in indice, quem card.
Aguirrius tomo UI Coucil. Hisp. imprimi cura\it,
synodum Toietanam decimam sextam citari, iiide
^icem oinnino diversum , collectioncque nostra
rece.tiorem lauJatum indicem tsfre, minu» rect^
conjedt (58).
Coustant ita judicasse, coio emineniissimus i-ariL
Aguirriu'', qui Codices manuscriplos qoamplorimoa
as^idua manu versavit, quiqoe e maiioscripto vetrri
Toletano indicfra ip uni cxscri|tsit, Uhrum canonum
$attctorum Patmm ilh.m appellavrrit : imo compcn*
dium canooum forassis csfretqucm Feiramius dia-*
885 PRifiFATIJ iUST. -CRIT. IN COLLeCTIONF.M CANONUM B. ISIDORI. 881
88. Longe alitcr prore<'to jiidifassei vir enuli' A quac Maeeioniuin, Spfritnrn Sanetntn Dcuin esse ne-
rissirous , si roanuscriplos Codices qnampltirimos
landalae coIleclioBis^ qoi in Hispania exsiani, ii»-
fspiccre licuisset ; invenisset enim singulis Codici-
bus suum cuiqoe praefiium esse indicem, in quo
canones et senlentise ex iis tantum roonumeniis,
qu» lu codice contiiientur, descriptae referuntur ;
bi enim indices eodem modo, eademque raiione ac
Codiees ipsi adaugebantur, ila ul in indice, codici,
uitra syirodum Toletanani quartam nihil habciiii,
pncfixo, ista synodo recentius quidquaro cilatum
frustra qussieris ; unde roirandum non est, quod
in Indice caiioiium, ab eminentissiroo cavd. Aguirrio
in fronte tomi lU Concil. Hisp. edito» synodus To-
leuna decima sexta citetur, ctim nanuscripto Teteri
gantfm, condemiiaus consubslanlialciti Patri f^t Fi
lie Sanctum Spiritum demouit^-aTit, dans Syinboli
ferniam, qnam tota Gioiconim et Laliiioruin confes-
sio in Ecclesiis praedicat. Tertia, syitodus Ephesina
prima, 200 epi^eoporum, snb joniore Theoilostd Ao-
guslo edita, qua& Neslorium diias personas m Clirisio
assereiitem ju«to rn»themale condemnaTift OAteir-
dens nianere In ditabus naturls unam Domini Jesn
Cbrisii personam. Quarta, syiiodus Cbalcedoneiisis,
630 sacenloluin, sub Marliano priiicipe habita est, ia
qua Eutycbcm,ConsUntinopoliianum abbatein,Vcibi
Dei et carnis unnm Daiuram pronuntianlero, et ejus
defensorem Dioscorum quemdam Alexandrinuni
episcopuro, et ipswn rursum Nestoriom cum reliquis
Tolelanae Ecclesiac, ex quo laudatus Aguirrius illum H bacretieis una Pairum sententia praedamnaTil, pnc-
cxscripsit, septemdecim ToIeUiiffi synodi invcninn-
lur iiisertae.
8U. Haec sonl, qnac praemonere libuit contra ob-
jecia illoriun, qui hanc canonum collectionem
beato Isidoro Hispaleasi nequaqiiani adscribi posse
arbiirantur, eo qnod plura i4i ea referantor concilia,
post ejttsdem Isidori lempora celebrata ; nunc de
iis dicere oportet,qoaB laudaum canonum coUectio-
nem a beato Isidoro Hispalcnsi elaboraUro fulsse
declarant.
90. Primuro sane et non leve hujus assertionis
argumentum est, quod iii libro ti cap. 16 Etymolo-
giarum^ejusdem beati Isidori prior et pracdpna pars
dicans eadem synodus Chrislum Dominnm de Yir-
gine sic natum, iH in co subsiaiitinm et divinae et
huinanac conQleamvr natunc. QuaCuor hx suiits)!!-
odi principales , irlei doctrinain plenissime praedi-
cantes : sed et si qn.i su.it concilia, quae saiicil
Patres Spiritu Dei pleni sanx runt, post i^torum
qiiatiior auctoritatero omni manent sUbiliU vigore:
quorum gesU in boc corpore condiu contiueiitur. »
91 . Huic autem argumento illud objid potest» quod
baec ultima verba quorum gesta in ImcorporecondHa
eontinentur^ qux in Eiyinologiarum libros male qua-
drant^ nulla quippe in illii conci ia rcperiuiitur, iii-
dicare potius videantur, hunc Etymologiamm locuui
genuino) praerationis eximiaa nostrae canonum col- ^^ pracftitione collectionis canonum exscriptum esse,
lA^kil^kmia jIa «Ai>hA «<! irAi*hnm Iapa <lAai*rinta in«A« ^ .. ■ * i . r..* ^i. _i:« ...«1«^^ r#%*4A
lecUonis de verbo ad vcrbum fere descripU inve-
niatur, ul seqoitur : c Canones autem generalium
cpncilioruui a temporibus ConsUntini cceperunt. In
pracceientibusnamque annis, persecutioce fervente,
docendarum plebium roinime dabatur facultas. Inde
Christianitas in diversas bxreses est scissa, quia nou
crat Licentia episcopis in uBum convenire, nisi lem-
pore supradicti imperatoris. Ifise eniin dedit faeul*
tateni Cbrisiianis Irbere congregari. Siib boe etiam
6an4-ti Paires In conciio Nicaeno de omniorbe lerra-
rum convcnicntc*<, }uxla fidem evangelicam et apos-
tolicain secunduin post apostolos Symbolum tra-
diderunt. Inter cxtera autem conctlia quatuor esse
(scinius) venerabiles synodos, qtiae toum principa-
ideoque laudaUm praefationem, ab alio auctore forte
composilam, jam ediiam fuisse aniequam suos Eiy-
mologiarum libros scripserit Isidorus, qui, ui notuin
est, plura ex variis libris excerpu» tacilisaucioribus
in suiim opus saepe congessit,
92. Sed hacc objecta minoHs sunt momenci; hoe
enim Etymologiaruni caput, fere integruin ex laodau
pne£itioiio Ciiltectioni canonum praefixa , ul pole ge-
nuinuro tsi^Iori fetum deprompsisse BrauUi^nem, qoi
illud opus, auctoris roorle imperfectum, inlerpolavil
ct in libros xx divisit, retle annotav t doctissimos
Crial in suis ad IsiJori opera observationibus ; et
sane eodem forsan modo, prooemia in libros Vctetis
liter fidem complcctuiiiur, quasi qualuor Evangelia, et Novi Testamenti e veteri codicc manuscripto Bi-
vel tolldem piradisi flumina. Harum prima Nicaena ^ bliorum sacrorum versionis Isjdonait» exsinpU,
synodus» 318 episcoporum, Censlantino Augusto im-
pcramc, peracla est. In qua Arianx perfidiae dam-
naia blaspheroia, quam de inasquiiliiate sanctac Tri-
nitatis idem Ariiis asserebat ; consubstantialem Deo
Pairi Deuin Filium, eadem sanota synodus per Sym-
bolum definivit. S cunda synodiis ISO Palrum sub
Theodorice seniore.ConstaiitinopoIi oongregata est,
conus concinnaverat, male coiiiecerit, Eo ejus ver-
ba ni pnBf.t. ad tom. ni Conc. Hisp. : Tomu$ fer-
tlns inhium ducH ab iwiice utiliismo eoncitiorum et
ennonnm^ nffnquam hneUnus (qtiod sciamus) publici
jnris faeto, qnontebatur Ecclesia Hispana usqtie ad
Hnnnm circiier 700. F< rtassis 9eio idem t; se est^quem
muUo antea ettiboraverat Ferrandns diaeonnSf iueunie
inter ejusdem Isidori opera cdila fuisse, jara supra
pncmonuimus.
93. Praelerea, cum ei laudata colleclionis canonam
pncfatio, et colleciio Ipsi hidori Hispalcnsis lcinpore»
ut infra palam fiel, conflau fuerit, absurduui qoideni
foret alteri potius qiiam Isidoro ipsi illam adscri-
bere ; nuUus qnippe iHios temporls scriptor in Hispa-
sesculo sexto iub epigraphe Compendii sacrorum c«-
noitKm^ Si per me ticet, idem cum Vlo : sed tamenfon^
cuciior est iste, cum tn hoc citentur mutta eoncHia el
decreta tonge posteriora. . . . Cnjuscunque demum
stndio is primnm scriptns [uerit ntilisiinms isest.
Vidc |)fura inlVa.
8»5 rRiEFATIO niST..CUlT. IN COLLECTIONEM CANONrM B. l-IOmi. m
nia fail Isidoro clarior tcI doctior, cnt landatum A Oum con^lct cum laudabilium virorum tcstimoniis
opus possil allribui.
9$. Scd et aliud graTissimum argumenlum , quod
clarissiroo Hispanik Ecclcsiae doctori, Isidoro Hi^pa-
lensi colleciioncin canonum vindicat, ex co deaumi-
tur, quod, licel synodus ConsUnlinopol tana sccunda,
qaae est oecumenica quinta, ante Isidori lempora ce-
lebrala fuerit» nuUa tamcn illius mentio fit in pr»-
falione, neque IauUatx:cinonum collectioni invcnilur
inserta , quod equidem aliler se haberet si bujusce
eollectionis anctor non fulsset Liilorus; ratio cst
quia doctor noster, ut ex ejusdem scriptts faciic di-
gnoscilur, de lauJata synodo GonstantinopoUtana se-
CMnila bene nen sensii, imo in eam ssepius acriicr
clarissiuisc Ecclesix doctorem fuissc. i
99. Similiter et de Facundo epivcopo cap. 3i io-
quens : c Facundus Afer, aii, llenniancnsis Gcclesi.^e
episcopus, duoiecim libros pro defensione trlnm ca-
pilulornm Ecripsii, quorum slylo elicuit, pnefata tria
capitula in pr4.*sciftptione Apostolicae fidei et Ghalce-
donensis synodi impugnatione Aiissc damnata; iit
esi, epistolam Ibac Edesseni episcopi ad Marim Per-
sam directam, et Theodorum Mopsuestenum episco-
pum, et Theodoreti Cyri episcopi dicla. i
100. Porro cx tam muliis Isidori noslri verbis pa-
lam fit, enm ad dcfcuslonem trium capilulorum
niaxime inclinari , atque de synoJo Cooslantinopoli-
invchitur. eo quod tria cMvilula contra auctorilateinf . , . .^. «. •.., „^« k^„^
. '.^ .... ^^, , ..^ ^.. ^ -. tana secunda, quaj est ajcurocnica qmnta, non bene
utipse ait, concdii Chalccdonensi» anatheinatiza- B _,.^^ i,;„/.L. „.....„. ;« c„. nr^r.iinn« nn.i
vcnt (59) ,
95. Dilucidandae rei cau a, juvat bac de re ip um
audire l^idornm : c iustinlinus Imperator, ait, llb.
de Yiris III. cap. 5i, quosdam libros de Incamaiione
Domini edidit, quos etiam per diversas provincias
uiisit. Condlditquoque ct reicriptum conlra Illyricia*
nam synodnm et adversus Arricanos episcopos»
rhalcedonensis synodi defcnsores perverso studio :
in quo tria capitula damnare contendit,id est, Theo-
dori Mopsuesieni episcopi dicta, sive rescripta
Tlieodoretl, et epistolam qux dicitur Ibas Edesseni
Episcopi. I ^
96. Et iterum in Chronico ad annuin ab otbe con-
dito 5762 hacc ait : i Juslinianus regiiat annis xxsix.
seutire. Hinc causa pafct cur in sua pnefatione post
qualiii r synodos generatcs laudat» Conslaniinopoli-
tanx qulnkc, licet jam pri.Icm habilx, nullam mcn-
tiottcm fcceril, nequcswc.canonum cotlcclioni illam in.
scrueril, cujus sententiai accedenies Oispani praesules,
in synodo Toletana decima quarta congregali, syno-
dom cccumenicam sextam, nuUa quintx mentione
facta, post Chalcedonense concilium debil6 honore,
iocOyCt ordiue collocari slatuerunt; unde in manu-
scripiis, quotquot cxstant , codicibus bidorianx ca-
nonum coltectionis, etiam duodecimo saeculo exariitis,
nullam prorsus synodi Constanlinopolilanae sccundx,
oecuiuenicsc quintae, mentionem iiivenies.
iOI. Neque ininoris ponderis argumenlum causx
Isle Acepbalorum lucmim soscipi.i». omn» in re- C no"™ suppediu. le.npor>s raUo el locus. q«o e«-
mi.i hxc nostra canonmn collectio confecla uiit; cum
gno suo episcopos tria Chalcedonensis concilii capi-
tula daiiinare compellit. »
07. Quid autem sit Acephalorum haercsis idem Isi-
dorus Etymol. lib. viii, cap. 5, explicat his verbis :
c Acepbali dicti, Id est^ sine capite : nollus enlm eo-
nim reperilur auctor* a quo exorti slnt. Hi Iriifm
Ckulcedoneuiium eapiiubnm impugnatores duaruni
in Cbristo substantiarum pniprietaiem negaut, et
nnam in ejus persona naturam pncdicant. >
9ft« Sed et doctoris clarissiiiii senicntia de tribw
cafntuU* aperlius deprcbendilur ex laudaio ejus libro
de Viris illustribus cap. 4».uhi dcTIieodoro, Mopsue-
steno episcopo, loquens, haec ait : c Uunc Acepba-
lorum episcopi in prsojudicio Cbalc^donensls conciliit
enim manifesia res si', ut cx sequentibus patebit*
laudatam collectionem el Isid it i llispalcnsis lem-
pore, et in ilispania alqiie aJ Ilispanx Erclesia&
usum eiucubratam fuisse, dubitari vix potest» quin,
si qua ulla Isidoro nostro tribuenda canonum colle-
ctio esl, hxc ipsa sit de qua hic agitiir.
102. Porro ex nonnullis ipsios praefatioiiis locis
luculenler apparef» hanc ctnonum colIecUonem posl
annuni Christi quingentesiraum octuagesimum no-
nuiu digestam fuisse. llla eniin verba laudatae praefa-
tioiiis : ted ei $i qua iunt eoneitia^ qum ioneti Patrn
Spiritu Dei pleni $anxeruHt^ non aliunde accersita
fuisse videntur, qivim ex canone primo synodi Tole-
Justiiiiano principe compellente, damnare post mor- ^ tanae tertix, anno quingentesimo octuagesimo nona
lem cum Iba et Tbeodoreto episcopis censueruot« celebratXt ubi legiiur : c Nihil cx hoc fiat quod
(59) Trium capituloruin historiamy tinde orta est
coiitroversia , quaa annos amplius ceutum Ecclesiae
l'acem lurbavit, longom esset referre ; rerum summa
liaec est : Anno Cbristi 449 Theodoretus Cyri epi-
ftcopusy et Ibas Edeseenus episcopus in conciliabulo
Ephesino, a cujus aditu prohibiti fuerant, Dioscoro
Alexandrino episcopo, (iseretico Eutychianista et
pncside instiganle, condemnati suiit suisque Ecclciiis
puKi, eo quod Theodoretua adversus duodecim ana-
iboiuata Cyrilli scripserat. Ibas vero ad Mariui Per-
sam eptslolam minus catholicam direxerat : hoc
auteiH conciliabulo Ephesino, a Clialcedonensi synodo
necomenica anno 45i habita , labefaclato, TlieoJore-
ius et Ibas, episcopi, suis Ecclcsiis hoiu>riiicc rcsti-
tul»sunt : censequenti veroiempore in synodo Con-
stanlinopolitana secunda, cccumenica quinta, anno
55j celeorata, cond«'miiata sunt tria camtvla^ id est«
ejusdem Theodoreti scripla adversusCyrillum, lb.i!
Edeaseni epistola ad Marim Persam, el Theodorf
Mopsuesteni episcopi opera : hinc inult» ei gravcs
ortac sunt conteniioiies, eo quod, bis capituiis daiu
natis, auctoritas conciiii Chalcedonensis labefactark
videretur, cui illud aceedit ^uod Vigiliua papa in;«gBa
constanlia coutra Justiniani impcratoris vim et con»
tentionem synodum Conslantioopolilanam eecunibiii
approbarc sipius recusa>u*ril , ac pnatoiea pnr|?a"ci
Lalini episcopi (oiilra quod paciuui fMerai, lau(J.t;r
synodo iulcrrucririu
887 PRifiFATIO lllSiV^CRIT. IN COLL£CT10N£M CANONUM B. ISIDORL m
$ancti Paire$ SptriUi Dti pUni ianxerunt debere noii A exeaiplaria apud alias nationes absque dubio inve-
tt'*ri. »
i05. Uulc arganiento non parum roboris affert
alier ejusdem pracfaiioniB locn^» in quo hscc de Sym-
bolo Gonstaoiinoporuano noUnda verba leguntur :
l>ani ia$m$ nfmbali fortnam quam ttita Greeia ei La-
iinita$ inEccle$ii$ proidicant; cuin cnim Symbolum
Conslaiitiiiopoliianum, de quo bic agitur, in H spaniae
£cclesii$ primum decantari coeperit post statutum in
synodo Toleuna tertia, ubi canone secundo praeci^
pilur, ut per omne$ ecclena$ Hi$pani<s vel GaUtBciw^
$ecundum fGrmam Orientalium Eccleeiarum^ ccucilii
Constantinopolitani 9 hoc est^ cenium quinquaginta
episcoporumt Snmbolum fidei recitetur; ut priu$quam
Dominica dicatur Oratiot vocectara a populo decante-
nirentur ; n^jllum tamen, saltem pntum porum eitra
Hispaniam videre eat, sl illod excipias, qnod, ni
aupra obaervatum eat, ex Arca Ambroaiana tranaia-
tum f ezstot in bibliolheca Cossareo-Yindobonensi ;
illa qulppe, quas iii Gallia vidit emditissimus Co«-
aUnt, pora non sunt, licet ea ezscripU absque dobio
fuerint e Codd. mss., ex Hispania ipsa advectia ab
illo forsan ttmpore, quo Narbunensis pfovincia £c<*
clesiae Hispanut; pars numerabatur (61).
107. Tertium argumentum, quo facile demonstra-
tur ez'miam banc nostram coUectionem et in Ilispa-
nia et ad £cclesioe Hspanae usum fui»se composi-
Um, in eo positum est, quod concilia In laudau
collcctione contenta , non solum Hispanica , sed
tur, (60) neccfsario deducitur iaudaUra prscfalionem B etiani (quod singulare quidem est) Gncca, Africaiia
collectionis nostrae iion nisi post synoduin Toletanam
tertiam, hoc est, post annura Chrisli quingentesimum
ocluagesiraum nonum conscripum fuisse.
104. Neque soluin ex pncfatlone, sed etiam ez ipsa
canonum collectione ostenditur, eam Isidori Hispa-
lensis episcopi tempore digesum fuisse ; inter plu-
rimos emio manuscriptos Coiices iaudatos colleaio-
nis, qui in Hispanioe bibliothecis asservantur, huc
iisque inveutus est nullus, qui synodum Toletanam
quartamy et Hispalensem secnndam, quibus doctor
liostcr prx^edit, noii contineat ; nullus, inquainy qui
Gregorii Magni papo, ejusdem Isidori episcopi coae-
lanei, decrelnles episiolas non habeat; ezslsnt tamen
nonnulli, in qulbus nihil invenitur, quod laudalis
et Gallicaoa sera Hispanica praenotenlur boc niodo :
Canone$ Piicani condlii mra 362. Indpit Chatcedo-
nenm $ynodu$ esra 489. Incipit condHum Kartagi'
nen$e tertium mra 435. Concilium Arelai€n$e teriium
(Bra 461. Conct7tttm Vasen$e csra 480, etc., elc. Ha-
jusmodi autem usum Hispanorum peculiarem fu sse
nemo nescit.
i08. Demum, ut alia omituro , liceat in cam»
nostne confirmationem illud adjicere , epistolas
omnes Romanorum pncsulum, ad Hispanos direcUs^
in coUeclione nostra contineri; imo loceni in ea
primum viderunt epislohe Hilarii papse ad Ascanium
Tarraconensem , Simplicii et Felicis ad Zenoneni
Uispalensem, Horniisdae ad Joaniiem Ilticitanum, ci
^ynmlisaul Grtgorii Magni lilieris recenlius sil; hinc al«» nonnulla;, ut ez ipsa collectione palet.
pnlct lau lat.-tin canonum coleclionora , I idoro epi-
scopo non mortuo, elucubratam fuisse.
i05. IIiT:c de tempore , quo noslra canonuin col-
ledio confecta fiiit : quod vero ad locum aitinei,
il!am in Hispania atque ad llispanae Ccclesiac usum
elaboratam fui*se, inulla evincunt, in priinis sequen-
tia. Primo illa verba, qux, ut supra dictum cst, in
ipfia praefalione laudatx collectionis leguntur de
Symbolo Gonstantinopolilano, quod tota Grada et
LafiNiiot ttt Eeeledi$ preeiUcantf auctorem Hispannm
fiiisse Ittculenter demonstraot; illa quippe aeute,
mllihi £cclesiarumt prmter Hispanas, hoc Symbo-
knn decanlabatur : porro ejusmodi consuetudinem
Galk» saecolo ocuvo, Komanoa vero multo serius
ampfe .os fuisse, nemo nescit.
406. Secundo multitudo Codicum nianuscriptorum
hujus canonum coilectioiiis , qui in variis Hispaiiix
bibliotheeis pnccipue asservantur, aliud oobis efficiiz
argunientum snppediiat ad asserenduni, illam ad
Hispanae Ecclesisc usum fuis&e digeslaiu; si enini
aliter res se haberel, pari moJo laudatas collectionia
(OOJ ffit aane laiulatnm Symbolum in Missali mizto
hidoriano, quod Mosar^bee dicitur, iminediale ante
oratioiiein Ooniitiicain invenitur inserium ; iilud au-
lein post elevationem ilecaniabatur ut ex iiac rubrica
laiMlali M.s^ealis apparet : Et elevei $acerdos Corpu$
Ckristif ut videaiur a papuio. Et dicat chorus Symbo-
(«m bini ac bini videlieel.
(61) IVoviucia Narboncn is Uique :id inilium gxcu-
109. IIxc igitur pncitipua sunt quac beato Isidoro
llispaiensi episcopo, sui sxcuii doctori clarissituo,
noslram canonum collectioncm vindicant ; qu c sane
collectio lanto viro dignissima, non solum orbi litic-
ralo ignou adhuc jacel, &ed,quod dolenduni niagis
esi, larvaio Isidoro ansam praebuir, ui, sxculo nono
ineonte, illam canonuin collectionem, quam suppo-
sititibruni ac inicrpolatorum nionumentorum cun-
geriem reciius appellem, magno Ecclesiae c:'tholicae
detrimento, Isidorique nomuils Injuria fabricartt;
quod facinos neque in Hispania neque ab Hispano
boinine perpetratnm fuisse, sed poliua a Riculfo
episcopo Magnntino coglutom, sinon certnm, saltem
▼eriuti cousenUneom esse seqnenti pragrapbo de-
monstrabimun.
g VI. hidori Mercaiori$ impuri$$inuim canonum cot-
tectionemf quam neque in Ui^pania^ neque ab ttispa'
no confectam fui$$e probatHr^ ex pUTi$dma tmnem
hidoriana preedpua fium$Me a§$eriiur, NomMmUa
item de veieri Ecciedw Uiepanee di$dptina prentrin"
guniur,
410. Ez antiquorom canonnm sUtutis ac sancto-
li ocUvi, hoc est ad Roderid ultimi G»iboniiB n^gis
obituin, sub HjspanDrum regum ditione fuit; Narbo-
ncnsem autein archipraesulem ad concilia Tolelana
saepe et per longa tempora veiiisse ez GonciMornm
subscription'bus cunsut. In antiqua diviaione itroviii-*
ciarum Hi^panix, Naibonensi uieiropoh subjoclaadi-
cutitur Ecclesix' Beterru^ Afaiha, Uagfitomtt^ iV#*
mur$o, Lutebaf Carca$$Qnaf Etna, Tolo$a.
889 Pni£FATiO IIIST»-CB1T. IN GOLLECTIONBM CAMUNUM B. iSlDDRI. 890
rum Pairum decrelis, iit praestanlissima noslra col- A ^^cH, nec a ptebibui expeHiL t Eislat baec epkiola in
leciione Isiiloriana contentis, quil^us Hispani pracsu-
les ecclesiastlcam disciplinam iniegram alqve invio-
latam per tot s»cula servarunt, facile unicuiqne
patebit eyocationes, indalta apostoiica, immuniutes,
resenraliones, aliosque abusos, per jus novotn Paeu-
do- IslUorianum Caroli Magni tempore latroductos,
Eeclesiai Uispanae peoitus ignotos fulsse» ut pote illis
eaiionibus canirarlos, qui in ilUus corpore canonum
coniiuenlur
III. Et sanie antiquo illo terapore, eptecopi in
Hispania absqne sedis aposlolicae interventione vel
aucturilate ordinabantur cum prxscripto consensu
vel consiilo melropolitani episcopi , secimdum cano-
iiuni statuia , ut ex indice nosirae colleclionis osten-
dilur; titulus enim trigesimus nonus libri primi lau- B rhutkM viia edoctus est
eollectione nostta num. 68.
Iiuo ex saepe inemorato indico noslrae cullectiottis
palam fit, plebem vel popolum in Hispauia ab ejus*
modi electioiiibus eiclusum fuijse ; in litulo quippe
mvi librl prittii ^ Heeiiene epUce^efum inscripiot»
hs6t verba legunlur : iVen iieere pepuU$ ndnletroi e|.
lorjs eiiferef quod qoidem statatnm jam itido a Mar-
tini Diimiensis lenipore in liispania vlgulsae , aperte
comprobalur ex ejitsdem Martini capitolis nostRe
coliectioni inserlis, in quorum pri ho litulo de eU'
cUene ejriieopi slaiuilur : i Non liceat populo electio-
nem facere eoruiu qui ad sacerdotium provocantur;
sed judiciuin sit episcoporum, ut ipsi euin, qui ordi-
tiandus esl, probent si in sermone, et fide, et In spi-
dnti indicis, ut id probet, mulU cilat in canonum
c 'Iteclione contenta ; exeinpli gratin : CencUium
NiciBn. til. 6; Concli. Antiech. tit, 19 ; ConcU, Laod.
tiL 12 ; ConciL Rhepeme lit. 6 ; Epiitola Innecentii
ad Yictorium tit. 1, et alia plura; nihil t>mcn iti boc
iiuUcp, iaudaUB colleciioni pnclixo, invcnies «te re-
quisita sedis apostolioe conlirmatione in episcopo-
ruin ordinatione vel electione; iino per tredetim
prima saecula Ecclesio; Hispanns invenlus est iicmo,
qui talem cunrirmalioneni a sede apostolica obtinere
fcluduerit
M2. Quod ad eleitionein allincl, verosimi!e vide-
114. Atlamen consequenti lempore principes
Cbristiani his eleclionibus se imniiscuere, quod jus
ab Ecclesia cis datuin fuisse videtur eum in fiiiein, til
sua auctorilate episcopos eleclos adversus hxretico-
rum pravas caviilaiiones conliruiarent , suslinerent-
quc; quidquid id sit, ex canone sexlo concilii Tole-
taiii xu coiistal, suiculo jam seplinio penes Hispaniae
reges episcopos eligendi jus liberum fuisse (65).
115. Cat^ieriim anliquis caiionum stalulis et san-
ctorum r^atruiu rcijuli) Ecclesia caihulica fulcila, per
octo priina saecula integram ac inviulatam discipli-
naiii servavit, collapsamque in antiquum spleudorem
resiiluil. Episcopi, uti jum observavimus, clerl votia
lur, quod secundum disciplinam Ecclesiae uiiiversalis „„.,„«. ,.. ^,^. . « . i- .
.' ^ . , . . ... rt . ... ^.. ., etconsensu,plebisquesuffra^io eligebantur, alquea
eptscop. cleri el plcbis sulfrag.o pnmis lcmporibus ^ ^,,^,,^,^^^^ „„^ ^^^ ^^.^^ .^ comprovincialibus
in Ilispania eligerentur ; ea quii>pe consuctudo owmi- eu.ilirinabantur, el ordinabantur absque uila pr«via
bus Ecclesiis coinmunis fuit , ui Aiishelinus episco-
pus Lucensis tesialur his verbis (G2) : i Purro eisdein
aposlolis decedentibus, Ecc'esiae ubiquc lerrarwm
consueluJinein ab eis Iradilam inviolabililer sdva-
vcrunt, ut, decedcnle cujusltbel Ecclc^ix Punlificc,
clerus et pojiuliis ejusdem communi deliberalione de
siio vel alicrius Ecclesise clero sibi pastorem pta^fi-
ciTeiit. I
115. Falendum lamen esi, in bis elcciionibus prae-
ciiMias parles episcopos et clcrum babuisse, atque
siiie praevie plebis suffragio episicopos eligi et ordi-
nari potuisse; popuii enim vel plebis suiTragia ele-
ctionem non conficiobant, quia poterant episcopi
Hoinani ponlilicis confinnatiunc, ad boc requisita :
clcrici ecclesiis caihevlralibus vel parochialibus inser-
viendis ab episcopis cligebanlur ; deci.iix et oblalio*
nes fidelium, possessioncs, cscicraque bona eccle-
siasiica secundum singulariiini Ecclesiarum statuta
ac provinciarum co.^sueludines disirlbuebanlur ;
episcopi plenain potr-stalem, et iu clerum fra^cularemy
et iu monachos habebant, atque fiJei dogmatum ac
diaciplinaB ecclehiastic» custodes vigilaiiiissimi, in
observantiam divinao legis toti ineumbebant, Diliil
omiiteotes quod ad instruciionem popult slbi com-
missi necossarium judieabant, publieani pcBoiteo-
Uam pro crimini^ ratione peccatoribus imponentett
etiam a popolo eleetom rejicere, maxime si lumoU D vidois, pupillisac pauperibus, lanqqitt leduli patrea-
tuufie id fierel; hinc facile crederem electionem a
clero prsecipue fieri, pppuli vero volontatem tantuni
coi.sali aolere, quod teaUri videtur episiola Leoiils
papae dimidio sas< olo qointoad Rustieom Narbonen-
setn episcopum diecta : i Nulia, iii^tl, ratio sinit
m inier episcopos babeantur, qui iicc a eieriei$ iunt
(62) Libro secundoco itra Guibertuni Anlipapam.
Exstat in biblioiheca Falrum lom. XI , pag. 586
£dit. Coionieiisis ; vel toni. XVlll, pag. OUtf Edit.
Liifrdon.
(65) Nominatlonem a se factam rex ad concilium
natiofiale referebai, nt ab illo confinnaretnr ; qoo
faeto episcopiic coriflmiatos tetiebatur iiitra cenuiii
leiiiporis spatiom, a cationtbus' statotMU, imst ordina-
tiottcm suam coram melropolitauo se sistere, ut
iamiliaa festinanter subveaienies (04).
116. Tranalationes epb.coponim a canonibos •tri*
cie prohibebantur ; epinoopalei vero sedas» ai qoas
novas vel ftdelium commodom , vel EeclesitB olilitao
exigebat, a synodls nalionalibos erigebanlQr.
117. Quod vero ad Jodicia attlnel» episoapi gene*
ejn$ diiciplina in$tructu$ condigne $u$ceptos H^$ gU"
hernacula teneret. Vide concil. Tarraconense, Tole-
taiium xu et xvi.
(64) Pr»sulum nostrorum auctoritas emanavit, ul
fiicultates Ecclesiacepiscopi a 1 regendum habeant po-
testatem; iu tamen, ol viduarum, pupilloniinqoe, at-
qoe paoi>eroin, nec tion et ciericorom stipeudia dtstri-
buei^ debeaiit. Epi$t. GeiQ$U ad Sieiiien$e$ g^i$copo$t
lil. 7, qux cx lai in coUcctiooe DO:^tra n. 8d.
891
rn.EFATIO IIIST.CRIT. IN COLLEGTiONEM CANONUM B. ISIDORL
WW
raleiii jurtsdKlivncm persaaindioBfeshn cxerccbaiit, A parlihu nee tno fuerii ret sopiia judicio, aU nosiram
et audoritate »ua, consulto clcro, causas decirile-
ImiiiI ; ab eorum tamen sent<;ntiiSy niaxinie si causa
gravis eraf, ^d meti'«ipolilanuin episcopura provoca-
baiur» <|ui una cura cpiscnpis coniprovincialibus scn-
teiitiam ferebat : clerici igitur ab episcopls episcopi
ipsi a melropolitano el episoepis comprovincialibiit,
in synodo congregatis» fecundum canonum (tatuia
judicabantar.
I|]|. Gum vero causx majoris erant momenti, vcl
ad universalis Ecclesiae statum et utllitatem specia*
baiit, ad apostolicam sedem, tanquam tolius Ecclcsisc
cnpiit, referebantur; ita iios edocent npertissima illa
verba liinoctniii priini, epii>loIa a.t Yictoriiitn Rolho-
m.igenscm episcopum til. iit : Si majorei^ ail, causie
cogniiionemf quidquid iiiud esf, irantferaiur,
I2i. Simili modo Gregoriiis Magnos in epislob aJ
MaximiauHm, episcopom Syracusanum, qua Tices
suas illi donat, majures causas, «]ux ab illo dirlini
non posftf nt, su:t; cognilioni rescnrat : Sed m quo,
ail, foria$te difficitia exisiunl^ qnm fraUrmkiatto ime
judicio nequaquam dirintt potwni^ hmc tobmmodo
nottrum judicium fiaqileui^ ui Mubleuaii de mnmie in
cau$'g majoribut efficaciut occupemur,
iS2. Ejusmodi summatim Tutt ecclcaiasiica disci-
plina per octo prima sxcola in Ecclesia servala, syn-
odorum ac sanclorum Palrutn staiutis coiilimkata,
qiix, siiis unicniqnc privilegiis servalis socundum
divinam instilutioncm, incorrupta viguit, siiigulis
in medium fuerini detolutm, ad tedem apottoticam, B provinciis pro varietale Ee.Iesiarum suos quosquo
«tcifl vetut c.ntuetudo (xigitf sotl judicium epitcopate
referantur (6'.).
1 19. Quocirca, et ut Ecclesiis procul dissiiis faci-
lius reciiusque proviJerent Romaiii prcsules, jam
inde ab inilio saeculi qoiiiti, suos vicarios apostolicos
per diversas provlncias, tanquam fidei ac disciplinas
ecclesiastic» conservatores vigilantissimos, consti-
tHcrant ; ila in lilirico Tlirssaionicensibus episcopis
Aiiysio el Rufo Innocentius papa judicium causarum
commisil. In Galliis etiam Arelatenses episcopi, el
in ilispania Hispalcnses seJis apostolica; vicem ges-
scrunt ; his vicariis commissa pariter fuit majorum
causarum cognitio, quas una cuin binis episcopis
rilus, suasque consuetiidiiies relinentibus, otpoie
quae ab Ecctesia calholica in lidc ac doctriiix snb-
stanlia non discreparent ; quod enim^ ail saiictus
Aagustinus epistola ad Jaiiuariurn, ne^tie conira /1-
dem, neque contra bonot moret ette convinciiur^ in-
differenter ctt habendum^ et propter eorum^ inier quot-
rtviittr, tocieta'em tervandum ett, Et sanctus Grego-
rius in epistola ad Leandrum« iiispalensem episco-
pum , quae exsiat in colleclione nostra nuniero
nooagesiino nono : In una fide^ ait, nihU officit
tancta Kccle^im contuetudo diverta.
125. Ha$c iuque fuit regiiuinis Ecclesi» exlerior
fomia osque ad fiueni sxculi octavi, cum, regoante
Garolo Magiio, nov.) apparait canonum collectio.
«ngulan.... provindan.ra, ab ipsi. n elropoliunis ad ^jj^^ u.n>o.m vel pcccalori. nomine i..sig»iu.
.a de.«uatu, jod.caban.; quod a,«5iie dcn.o..s(rant ^ „„„^„iis q„,rop,„,i„i,. « genaiais. et adul.e-
verba Leonis papx in epistola ad Annsiasium Tlies-
falonicensem episcopum tit« x : Unde^ ait, ti cauta
aliqua major exttiterit, ob quam rationabHe ei necet-
tarium tit fraternum advocare conventum^ binot de
tlngutit provinciit epitcopot , quct metropolitani cre^
diderint etu mittendot^ ad fraternitatem iuam venire
tnfficiai (66j.
ISO. lllx vero cao8ae« qoa^ neqoe a vicariis aposto-
licis, neqoe la synodis provincialibus ob earuin dini-
cullatem difliniri polerant, ad sedeiu apostoUcam
lanqoam fldei alumnam , veramque canonom inier-
pretem referebanior : Si autem^ verba soni ejusdem
l^onif ibid. lil. xi, in eo quod cumfrairibut traeian'
ratis, et ftctitiis referiissima, genuina noslra Isido-
riaiia tanlo ampHor, qood totam fere adolterina capil.
Sane qoantom ecclesiasticae disciplinae detriiiientoin
attuleril hic impostoris fetus, quam peruiciosas
muialiones in jure canonico lulroduxerit, paoas
de&cribil eruditistimus Couslanl iii sua ad Epistolas
Rnmanorum Pontificom prsfatione nom.157: cUinc,
ait, dtbiliiati penitos, fractiqoe discipliiiae nervi,
perturbata episcoporaui jura, soblats jodicioram
leges, aul iniserom saltem in modom afDictx ; hine
discordiaram, seditionnm, ac litiora seges immensa,
quae toi saM^olis ad Ecdesix dedecos fideiiumqoe
ofleiisionem fructificavil. »
dvm definiendumve crediderit^ diverta eorum fuerit a J) 424. Uanc igtlur impurissimam canonom coilec-
fiM votuntate tenteniia^ ad not omnim tub getiorum
tetlificaiione referantur^ ut remolit ambiguitatibut^
quod Deo placeat^ decemaiur. id ipsum pnemoiiueral
Uu VII ejusdem epistolae liis verbis : Ac « forte inter
jpsos, qui prmtuntf de majoributy qued abnt^ peccatit
eauta natcitur , ^iic provinciaii nequeat examine defi-
Nirf, fraternitatem luam de toiiut negotii quaUtaie
melropotitanut curabit inttrueref ut #i coram potitit
(G5) Exslal Iisec epistola iu collcctione noslra n. 7.
(66) Vicarii aposiulici i*l inuneris non ex prlvilegio
fcois, sed pf rsonae , hoc est, pro luf rilorum suoraui
raiiooe, obtinebant; quapropier Hispul: nsis Ecclesia
prliii>t||im in ili^pania ^ibi viiidicare ninle cuntciidit,
co quod beatus Leander, Zciioii et Sallubiius episco*
lionem, ex qua Reginonis, Borchardi, Ivonis, alio-
ramqoe collectiones, nec non Gratlanl decretum
(luverc, ex Hispanla allaiam, Ricolfom, episeopnm
Mogonlinom, obtinuisse, atqoe brevi tempore looge
lateque per Gallias iHiim disaominasse, teslaiur Hiiic-
roarus Rheinensis, his verbis : c Quia forte pulasli,
ait, iicminem alium easdem seutcntias vel ipsas
epistolas pneter te babere, idcirco taiia Iibere le
pi vicem aposlolicam habuerinl; eadem enim ra-
tione Ecdesiae quoque Astoricensis el liliceiaiia d«
primatu ppssenl roiitendere, coui constel i>eat«iii
Toribium, Asloricensem episcopom, et Joannem lUi-
ccianuui , vicariorum titulo tl hoBore decoialos
fuibse.
993 PRiOPATlO niST.-CniT. IN CULLl^GTIONEII CANONUM B. ISIDORI. 801
exisiimasU possc colligcre ; res inirai est, cum, de A leclarumque cpi^tolarum comtnenio recogtiUis me-
ipsis senlentiis plena sit isla terra, sicnt et de litrg
coH§clarum efnBiolarum ab ItidorOf quem de Uispania
alhlum Ritutfui^ Mogunfinw» episcoj^M^ in liiijiis-
modi si);iit et in capitulis regifs siudiosng obiinuii cl
tsMs regtone$ ex itio repteri fecii (67). »
iS5. Ex quibus verbis illud eiiam lueolenter os*
temtilur, ilinm libniin collectaram epislolarum de
Hispania allatam , ab Isidoro qaodam colkctom
rili<£e ; imo laudatum Isidorom, episeopum Hispa-
lensem fuisse asserit idem Hincmarns opuscu^o qua-
dragesinio octavo. num. 31» ubi liaec ait: c Scriptuni
namque est in qu<^am sermone, sine exceptoris
Boinine de Gestis sancti Silvesiri excepto, qiicm
IMorui epitcopuo Hihpatett$is collcgit cum epistolis
lioribns quidi*m ariuis Hincniarum Liigdunensem et
Nicolauin priinum adortus esscl, eosqiie coH\icisset.
Qiiod utinam fecisset ! roendacio quippe in ipso statim
0 tu debellaio, frau^leqne d^epressa, quantnm Inde
u!ilit ais evenisset, vel ex ipsis conlentionibus, qiiae
tani acrit^T Ecclesix pacem per tot sxcula pertur-
banini, facile conjicitnr (71).
i29. Cxieriim ex supra memoralis Hincmari RIic«
mcn is verbis a nonnullis conjectatum est, foedissi-
ninm Mercatoris canonum collectionem, et in llispa-
nia fuisse confeclam, ct ab Isidoro, Hispalensi pr.c-
sule, reccnsilam; cumquc Ecclesia Hispana, u( ssejie
pr.in)onuimus, canonum cotlectionem sibi propriani
possiileat pneslantissimam, ct ut verbis ular erudi-
R'iinaiia3 sedig pontiflcum a sancto Clemente iisque B tissimi Dom. CousUint, ditissimam eoque pretiosio-
ad beatuin Gr^oriom (68). •
1^6. Observandum tamen blc est, Hincmaruin
Rhemensem boc loco collectionem canonum suppo-
siiitiam Hercatoris, non vero genuinam Isidori His-
palcnsis indicasse , qnod plane nos edocent illa
4 jiisdem Hincmarl verba : Cottegii cum epittoti»
Bomante eedis Pontificmn a tancio Ctemente uique ad
beaium Gregonum; nulla enim tam ampla tunc tem-
porij exstitit collectio, prxier interpolatam Mercato*
ris, qii» tot epistolas decretales, a sanclo scilicet
Cleiiienie ad bealum Gregorium, ampiexa fuerit.
Ii7. Id ipsuin apertius declarant sequcDtia lau-
dati Hincmari verba in opusculo adversus Hincma-
ruin Lngdanensem cap. 24, ubi de libro collectarum
rcm, quod in ea nibil subdilitium , nihil non oinni
interpolaiionis labe puruin offendas (72); lamcn
laudis vel bonoris luco, iinprobx falsitatis injurianiy
et sibi ipsi, et suo clarisimo doctori illatam, accepit,
absque eo quod intcr lot eruditos Hispanos uiius
exstiterit, qui Ecclesiam palriam, ejusqiie doctorcm
Isidorum a tain injusta criminatione vindicarc t ;
quinimo eminentissimus cardinalls Aguirrius, vir
alioquiii doclissiinns, dimid!um fere tomi primi sux
maximx collectionis conciliorum Hispan'ae inutili
eruditione refersit , ul assereret Uercatoris collec-
tionem impurissimam, et in Hispania fuisse confec-
tam, et ab Isidoro, Hispalensi praesule, collectam ;
prxterea dccretales epistolas, pncsulibas Romanis
epistolarum Isidori verba faciens ail : < In cujus prac- ^ Siricii Papas praedecessoribus ascriptas, licet illas
faiione idem Isidorus dicil de Apostolorum canoni-
bus, quod a quibasdam dicantar apocrypbi, el
plures eos recipianl, et sancti Patres eoruro senten-
ilas syiiodali aucloritate roboraveront, el inter ca-
nonicas constitoliones posaeranl (69). i Itec enim
verba nullibi praeterquam in interpolala praefalione
larvati Isidori ad verbom fere scripta exliiben-
tur(70).
i2S. Porro t i Hincmarus Rbemensis in suis con-
ira Hincinarum LugJunensem disceptationibiis rem
loiam nielius explora<set, atque Hispanisc praesnles
coiisuluissel, vel e Codicibus manuscriptis genuinae
I idorianae catiomtm collectionis e xemplar sibl ex-
sc ibi curasset, impoftorem utlque delexissel, col-
(G7] Hincmari Opera studio Sirmondi, tom. II ,
pag. 476.
(68) Hincm. Operum tom. II, p. 705.
(69) H ncmarl Opers loiii. II, pag. 477.
(70) Vide supra iiota 3i, ubi verba ipsa larvali
lsi«lori descripsiinu^, et cum illis qiiae in geniiina
|)r.craiionc legunlur, contulimus, ut impostor melius
iiinolescerel.
(71) Hincmarus Rliemensts in sois conlentionibits
coiiira Hinemarnm Lugilunen«em ac Nicolanm pri-
iiium , novas pseudo*Isiiiori epistolas decrelales i>ro
g«*nu Jiis habttit ; iiibil enim tunc temporis, defeciu
i|uidcm crilices, de earuin f^lsilate consiabat ; qua-
propler adversariorttni «dijectibnibus, ex his licliiiis
' eiMstoiis pelilis, unuin illud repoiiebat Hiiicmartis,
iilas sciiicet epiatolai in codit e cauonHin aseriptab
inierpolaias esse fatcatur, integram lamen aoctort-
talem babere contendit ; qui equidem tantt viri enor,
ex prxjudicala opinione absque dubio naliis, eo
magis mirandus esl, qnod manuscriptos Codices
qiiamplurimos collectionis nostne geniiinx Isidoria-
nx ad manus habuerit, saepeque recognoveril, qiios
iiiier duos optimae nolx Tolctanost quoruro indicem,
qui, nli saepe observavimiis, Excerpia Canonum in«
scribitur, tanqoam codicem canonum Ecelesiae His-
panae, tomo teriio laudaiae suas coUectionis maximae
imprimi curavil, cumrevcra non codex, scil codtci»,
cx qoo illuni exscripsit, maleriarum iiidexsil; quod
e ,uidem si recle explorasset, systema absurdum, et
in Isidori doctrinam injuriosum, quod tanlo studio,
0 non esse, ideoque nec auctoriialem, nec vim legis
eas habere. ^
(72) Prwfalio tn Episi. Roman. ponHf.^ n. 150«
Hic vir crijdiiissiiiiu<' iion seinel nostrx; canonnm
collectionis perbonorificam mentionem facit, licei
eam noii viderii, et ex indice duntaxal queni e ro-
dice mnnusrripto Ecclesiae Cerundensis descripluni
ei miscrat Hlustris. Doin. Jos. de Tavertier de Ar«
denno, talem augiiratus fucrit : in laudata enim piae-
fat oiie imm. 154 hsec ait : Faiendum^ nuttam tiaciC'
nus pubtici iuris faciam esse (canonum co lectionem)
qno! non itli mttllitudine monumeniorum ac disposi-
lione concedai; eliterum nom. ilO : Canenum nuttam
hactenus cottectionemf quodjam observanmus^ videre
nobis coniigiit quee^ she monimeniorum mutiiludo^
sive ordinis ralio spcctelur^ pos^ii otm Ibujus nteiliodo
ei ampUtudiHe contendere.
8 5 PlliEFATIO HIST. CRIT. IN COLLEGTIONEM CANONUH B. ISIDORL ^ 80&
lauique miiiilt cruJilioae slabilire conlendil, In to- A imponeret, taniique dociorls splendore niulios alli*
luni niere intellexissel.
130. Porro bujus doctissiroi viri allucinatio, prae-
judicaiaqiie opinio, vel ex lis verbis, quae pag. 2
tomi tertii laudalsc maximx collectionis concilioruin
lllspanlse leguntur, maxime patet. OporiuH^ inquit,
«I drca finem $<ecHli sepltmt, aul inUium ociavi^ i$
codes e$tet ampli$$imu$^ el ingenti$ ma§nitudmi$ vo/u-
mine comprehenderetur ; ut pote in quo ex$tarent
omnia condlia eo u$que celebrata, tum generaliat tum
naiionalia et provincialia; tum praterea quamplurimce
Romanornm prantulum epistolee decretales, toi $a:cul'i$
saipiiP^ prasertim ad Hi$pano$: Uvp eiiim vcrba
evidenter demonstranf, eminentissimom Aguirrium
ceret.
132. Qua vero oceasione boe iamosum focimift Ri*
culphus cogitaverit, cogitaiumque eonrecerit, paucts
augurari liceat. Steculo octavo genescante, Elipandut»
archiepiscopusToletaous, Felixqua, Urgelitanus prae»
sul, Nesioriana haeresi inrecti » Hlspaott Ecclesise«.
Mauroram Herodtate ei imperlo vebemeDler affllci»,
aerumnas aggravantes, pravas de Filio Dei opimMieSt
lilleris et libris in omnes proviacias missls, per Mia*
paniam tolam spargere conaii sont. Mullos Eli|ian«
dus pro ea, qua vigebat, metropoliUna auclorilale»
in suas partes aitraxit, quod equidem tanto ei faci*
lius Aiit, quod tunc temporis concilia celebrare se*
cunduiu instituta Patrum propter Maurorom irnpe*
cx indice, qnem eiiiilit, recte judicasse atqueaugu- . „. . .
rnlum fuisse de ipsius codicis ampliiudine ; sed ita B "«'" "«»?«»« ^P^^P^ "<>« »"»cere«- Non defuere ta-
o|)inione sua obcxcatus luit ut illum ipsum coilicein
afupiissi:i:uin, quem pnc oculis habel)at, et ex quo
laiidatum indicem exfcripsit, non aniinadverteret ;
quod in tanlo viro mirari satis nequeo, eo maxime
quod nociurna diurnaque manu laudatum codicem
versaverit, conciliaque in eo contenta tum generalia,
tum nationalia et provincialia, nec non et epislolas
Romanorum pnesulmn, quao in indice citantur, non
semel.recognoverit, unde racillime potuit ngnoscere
opusculum quod sub titulo Liber canonum sanctorum
Patrum nobis vendiiavii, non codicem, sed codicis
canonum genuini Isidoriani materiarum indicem
csse , onmibus inanuscripiis Godiclbus ^ quptquot
cxftinnt, constanter prxflxum (.'5).
131. Gselerum illud, ut cerio certius, as&erere non
dubiio, spurcam Mercatoris vel peccatoris colleciio*
ncm, utex sobsequentibus patebit, neque in Uispa*
nia, neqiio ab llispanis fuisse confectam, sed a Ri*
culpho, episcopo Mnguntino, vel ejus auctoritale or-
dinainin, et por imperium Franco-Gallicum sparsam
Tuis^e, cxsupra memoratls verbis Uincmari Rhe>
mensis lacile deducitur; codicem namque manu*
scriptum genuinum Isidorianom , ex Hispania alla-
luni , lundatus Riculphus oblinuit , niumqiie com^
iiienlitiis epist<ils decretalibus, quarum refertani
pcnum babebat (74), mirum in roodum interpoia-
luiu , clarissimi Isidori nomine insignivit, ut racillus
(73) Vide supra , noi» 58.
(74) lioc sane testilicari videnlur verba Benedic-
li leviix Ecclesiffi Mogiintinx , in pracratione ad li-
bros quintuin, sextum et i^eptimum C-apiiuJarium a
se cotupilalorum, ubi ait : Qum in diver$i$ ioci$
ei ia diver$i$ $ctteduli$, $icut in diverne $ynodi$ ac
p'aciii$ generatibu$ edita erantt $par$im invenimu$ ei
maxime in $an€tas ilogontiacen$i$ metropotie eccle$ia
dcrinio a Riculpho ejusdem $ancta! $edi$ meiropotiiM'
no recondiia, elc.
Ex eodem /orsan scriitio deproiqpta Tuit Gregorii
pap» ettisiola, cujus niilla ante fuerat notilia, quam
Woriiiatiaiipsum Rtculphum attulisse dicitur, libro vii
Capiiulariuiii, cap.231, his verbi$: Nam cum Wor-
moliii generaiem conventum tiabui$$enlu$, ailaia e$t
nM$ a Hiculpko Muguntanettm metropotHana epi$tota
GregorU papm^ etc»
(75) liiter Feliciaiue bcreseos oppugualores pri-
mum locuin obtiiiet Alcuiiiusy qut ieplem libros, elo-
mcn sanctissimi llispani praesules, qui et verbo, el
scriptis inipium errorem cum suis auctoribus detcs-
tarentur, qnos inler Beaius presbyler , et Etertus,
Oxamiensis eplseopus, valiilis argumentls , script»
eonsignatls, impietatem conipresseruni (75).
133. Elipandus denique controversia minor, Felt-
eeque damnalo int eonvenlu Ratisponensi, anno sep*
tingentesimo nonagesimo secundo celebrato, episto-
lam ad Carolum Magnum direxit, qiia suierrorisde»
fensionem suscipiens, acriter in Bealum iiivefailor,
postutatque ut in bac causa non Jodicet solos, sed
potios multonim judieium sequalur.(76).
454. Quocirea Carolus Magnus , non mious quam
armis lilteris indytus , ac sacrarum reroin studiosis-
C simiis, Ecclesios cathollcsc utilllati consiileiis, ad Ro-
manum pontiflcem leg.itos saepe misit (77) , alqoe
concilium plenissinium anno septlngente imo nona*
gesimo qwario Francofurti celebrari jussit, iii quo,
re discussa, Fellx et Ellpandus, in Dei Filic adop-
lionem asserentes, cODdemnati sunt ; Felix, Pairuin
senlentia sua sede depositus , Logduni infelicis viiaj
diem clausit extremum.
135. HocreIigionisdissidium,'quodmultisannis Ec-
clesi» pacem turbavit, pluribus hinc inde scriptis editis,
causa sine dubiofuit, Isidori Hispalensis episcopt ope*
ra quaerendi, atque ei Hispania afferendi; ElipaiHlus
quippe clFelix llrgelitanusinierallos magninominis
auctores quibus ad patrocinium vel defensloneni er-
D gantissime conscriptos, contra Felicem composulr.
Agobardus etiam, LugJuiiensis pra^ui sanctissimos,
occasione schedulae, post Felicis obitum invenU', in
qua impium errurem propugnare videbatur, librum
unum adversus Felicem scripsil, qui exstat inter cx -
tera ejus opera , a Siepbaao Balozio edita. Parisiis
1666, « vol. in-g*.
(76) Elipandi epislola ad Caroluni Magnuni exsial
apud Floresium Bi$p. $acra tom.Y. Itec epislola,
haereticornm more, acri slylo arrogantiusque scripU
est; iuter alia ■linnsrevereoierdeCarolo regedicia,
lixc verba le/uittur : Seilicet tantonm vanerabHium
Patrum de ad^ione cami$ Ckrieti ne reprobee
$olu$; nam dietliir tptod terrore poteemk Multos, non
juetitia conviHca$*
(77) Goiisole episfofami ejttsdeiii GaroU Magni a4
Elipanduffl, caeMoaque Hispaai» epiicopos, quc
exsUl in CoUec. max. Haidoiai, IMI. IV, eoT. 896.
I
897 rrtCFATIO niST.CIUT. IN COLLECTIUNEM CAMONUII B. ISIBORL 81^8
roris ulebanlnr, laudaU isidori Hispalensis au(rt«»ri- A caplluUa suls tlistinela, sub hujus Toluminis aspeclu
uieni tmk seuiel appellavere, ut sub tanti viri uouil-
ne su» caus» msf is faverenl (78).
136. Uinc facile dignosci potest quomodo Ricul-
pliuft Moguntinuseplscopuscodicem canonum Isidori
tlispalensis, ei Uispania aUatuui, obtinuerit; illa
enim verba Hincmari Rbeinensis de Ubro coUeeiarum
Epuiolarum ab htdwQ^ quem de Higpania aUatum Hi-
fulfus obUttuiif hoc sensu intelligenda sunl ; lioc est,
Uidoriy ductoris clariBsimi, cahonuro colleclionem
pulam puram, quam mala rorluna Hincmarus Rhe-
nicnsis non YiJil, neque ob defeclum saiiioris crili-
ce , illo »vo minus exculke, lalem auguratus esi,
ex tlbpania aivectam Riculpbus obtiuuit, quain uii-
riiiu in luoduin interpolatam, quamplurioiisquc ficli-
locavimus» subjicientes etiain reliqua decrrta praesu"
lum Romauorum usque ad sancluni Grcgoriuiu et
quasdam epistolas ipsius, ui qnibus pro culmine setlis
apostolica^nou impar concilioruin exstatauctorilas.»
Umle, quaeso, hausit impostor? Noniie e genuina Isi*
dori Hispalensis prflDfalime, ubi ad lilleram (vre
fcripia inveniuntur? liasane, ui ex collalRMie uirius-
que pracfalionis luce clarios innotescil (79).
459. Demum Is^idorianos nosirx, puio! iturt' <*ano*
nuin collcciiohls partem primam, qii:c coHcilioriim
Gnrcix, Arrica^, Galliic ac Hispaiiisc i-ecrota cotn-
|ilerlitiir, ita suani fecii lirvnius Isidoriis, ul, lotani
iitteg aniqiie de>ci'i|i!icrit coiiri toriiiu onliiic ac
iiii;lis caiionum r( leniis, et quod iiiagis est concilio-
tiiji monuuentis, ex supra memoraio scrinio Eccle- B pum Graecorum versione laiiiia sunima ilde servaia :
f ias Mogouiin» absque dubio depromplis» niirabililer
adaoctam , per imperium Fraiioo «Galiicum ionge la-
teque diffudit; quam senteiuiani |.lane coiilinuai
ipsa Pscudo-Isidori canonuin colleciio, ex gcnuina
nostra l»idoriana formala; inulla quippe convincunt
aique evidenier deiuonsirant, coIleciion6:ii caiionuoi
puiam puram Isidori pro fundamcnlo Mercatiri vel
Riculfo fuisse, ui suam fabricarti.
137. Primum bujus assenionis argumenium in il-
lo po^iium est, quod ordin^m He eeUbrunde concU o
in priiicipio sikb colleciionii edideril Riculpbus; cuui
eniin iiullo in opere laudaius ordo exsici pr.iler-
quam in mauuscripiis Codicibus Hispaiiiiis , dubilari
non potest, quin Uispanum codicem genuinx col-
iectioniSy ex quo illum exscripsit, a i nianus habue- C
riiiirpostor. Huic argomenio non parum roboris
aflTerl aera Hispanica, plerisque conciliis nosine col*
Icciioiiis prxnoiala, quain pseudo-Isidorus iiidem
servavii; hic eiiim usus nuUibi terraiutn, prxier His-
pa •i^m, observaiur.
438. Deinde pseudo-Isidori prjcfatio coiicilii rum,
cum re vera alia non ^it quam ipsa Isidori llispalcn-
sis pncfalio genuina, sed inirum in modum discerpia,
interpolaia , ei ad menieiu falsarii recouciniiaia ,
nonne fonlem, ex qiio illa defluxit, aperlissiiue iu li-
cat? illa quippe verba : i Postmodum vero Nicsnam
sjnodum cousiituimus, propler aucloriiaiem ejusdem
inagni concilii. Deinceps diversa concilia Gnecorum
et Laiinorum, sive qu£ antea, sive qu£ postmodum
qnod equidem Urmissiinum nosfnc assertionis argu-
im nt m est, cui solidum quidquam repoiiei nciiio;
aui enini I itlori geiiuiuam, niultoqoe antiquioreiu
canoitum colleelioiiein ex Mereatoris iiiipurissinia ac
adullerina fluxisse dicendum od, quo niliil iiipptins,
aul ing>Miue faiendum, inipostorem suani ex i^^ido-
riana fonnasse.
1(0. Jatii eo aiiducimur, ut paiicis probennis
Pseudo-Isidori coileciionetn canonutii iieque in His-
pniiia , neque ab Hispanis fuisse confeciain : cojns
rei clucidandrc caiisa, oportei, ui iniserias ei acriini-
nas, quas octavo, noiio ei ilcciino 8:rcuIo Eccle:>ia
11 spniia perpessa est, breviidr pcrstringainus.
1 ii. Noia res esl, plenaque illiiis ieuiporis historia,
quanto plaiictu atque iumuliu Naurorum irrupiione,
5fleculo ociavo iueunt<^, repleta fuerii Hispanii uni-
ve:sa, cum Goiliorum iniperium, ipiod iriccnti:!
ani.l us annis felicissimum s'eierai, a barbara iiiinia-
iiique geiiie deleium onmiiio fuii ; Hlspaiiis unilique
cx U vel in tlirain s<TvIluie n rcdaciis, qui cladi
supcrruerunt , serviiulem fngienies iu diversa ei ab-
situsa loca (li'apsi suni; e« clesiasiici pncsules in
ianla rerum pruranarum sncrarumque suliversionc,
par;im sacras sanciorum rcliquias, ac illusirium viro-
rom lil ros ei scripia, qux colligere potucruiit, sccuiu
asportantes in Aslurices :ibierunt; pariiin grOciis sihi
commissi, aique in serviiutem redacii, saluti consu-
leiitcs, eju detn periculi consortes facti, niortein.
i^cta suoty sub ordine iiumerorum ac ieniporum D morteque pejorem (80) Saracenorum barbaram sae-
(78) bidorQS Hispalensis io scriptis Ellpandi sa^pe
laiidatur. In epistola ad Alcuinum. quae inter ejus-
dem Alcuinl opera exstat, et apod Fiores., flitj». ia-
m, tom. y. pag. 545, Isidorum laudvtElipanduA hb
verbis : f Beatus quoque Isidorus » jobar Ecclesio!,
aidus Hesperije, doctor Hispanix, ui libro Etyinolo-
giaruin dicit : 6ni§enUus aulem 90calur $ecunaum di'
vinUaHe exceUenAam, quia rine fralribu*. i
(79) En verba prtefaiionis geiioinae : c /n prineipio
auiem hujui votuminit Nicaenam synodnm constitui-
nius propter auctoritatem ejusdein lu^gni conrilii.
Deinceps diven&rum conciUorum (inBcorum et Lait-
nomni, sive quae antea sive quas posiniodum facta
sunt, sub ordine numerorum ac leniporum capitulis
suis disiincia,sub hiijus volominis aspeciu locavimus,
BUbjicjentes ettam decreia Prsesuluni Romanorum,
in quibus pro culinine sedis apostolieae nou impar
conciliorum exstai aucioritas. >
Hinc videre est pseudo-Isidorum illa fuac pra^-
fationis verba ex genuitia isid»riaiia de Terb«i a<I
verbum fere exseripsisse, h excipi.is illud tit frmci»
fio uulem kujut voiuminit Nictenam iunodum coa«li-
liftmiis, cujus Inco ille sci ipsil Poitmoaum vero Nicof"
nam, etc. Ratioest, quia impo^tor canones aposlo-
loruin, quos Isidorus HispaieiiSS ut apocrjfpbot
rejicit, in principio sux cuuipriationis cou^iiluii.
(80) Nullani opinanles osse molestiam dirupiiones
basilicarum, opprobda saeerdotum, tum et qmid
lunariter solvimus cum gr:ivi mcerore tributum ; adoo
ui exped bilius nobis .sit conipeudium mortis quam
egcniissinuc vike laborio^iim discrimen. t!ulogiua
lib. I. Mem. Soncfor., in BibUoth. Patrum, toui. XV,
Edit. Lugdon.
m PRiEFATIO MlST.-CRn . IN COLLECTIONEM CAN4)NI]M B. ISIDORr. 900
viicm coiiieninenles , \n palrio loco manserunt, AcoropllttlonisTNamqnediAiierinonpOlerilqoisnuatis
niiseris soUtitim praebiluri . ovileque suani a rapaci-
bus tupls dert nsuri ; quocirca audlamus bealuni Eu-
logium, Ecclest» Tdletaiix episcopum designatum,
qui m.irlyrium Cordubx subiit, qulque ha*4! ipse
niiserriHia vidll, et quorum pnrs magna ruit. Is san-
clissimus praesHl iii cpisiola ad Wilesliiduin PampllO'
nensem episcopam, qua; exsial in Bibllolheca Pmirum^
mm. XV, pag. 298, Edit. Lugd., Maurorum saevitlem
llis yerbis describil : c Sxvus adversus Dei Ecclesiam
ffiror lyrannicos omn'a subvertll, cuncta vaslavll,
unlversa dispersil» relrudeiis carcere episcopos,
yresbyteros, abbales, leviias, el omnem cleruin, el
quoscunque ilia lempeslale capere poiuil , ferro
devinclos, qu;>si mortuos sxculi subterraiieis spequ-
hojnsceniodi colleclionis jam plurima exeuiplaria in
diversas Hispaniae provincias pervulgaia oportuiise,
anlequam illiid, ex quo Riculphus Mogoniinns
Imperium Franco-Gallicum repleri fecil, in ejusdem
manus venissel; unde boc aulem^alomnia ad unuin
lam ingeniis magnituJinis volumina laudata collee-
lionb ita interciderlnt, ul eo ipso in loco, in qoo
primum consaninala fuerani , ne vesligium qaidem
anius lanlom exemplaris appareai? Sed inquics,
mlrandum non csse, quod in tanta renini omnioin
perlurbalione, et miseria, bellorumque a^sidaliale
exemplarla oiniila ad iinum iu Hispaiiia } erierini.
Quid ergo? Geimina Isidorlana canonum colleciio,
anie Mauroruni irruplionem in Hispaniain facla el
bui iuiniersil. luior quos ego ilie peccalor, amabilis B onliiiaia, a tam luctuosa slrage, bellis, incendiis.
vesler deviiiclus suin, el una pariler omnes horridos
ergasliiloruin luiinus squalores. Yiduavit eccleslam
sacro iiiiiiidierio, privavil oraculo, alienavil oflicio :
et noo eil in hoc lempore nobis oblaiio, neque sa-
criflcium, iieque incensum, neque locus primiliarum
quo possimus placare Doniinum, etc. »
142. in lam misero reruni staiu, ac lamenlaliili
ruina Iribus amplius sxculis sepulta jacuil Ecclesia
Hispana, basilicis suis tversis, episcopis cl presby-
leris in carcerem conjeciis, vel luorli damnaiis,
universoque populo Christiano aacris minisieriis
«rlialo (sl).
i43. Quffi cum ila sint, cumqae per loUim capiivi-
lat!s leinpus nulla Interfuerll communlcaiio, iiuUmii
malis denique omnibus, quibus hoc nobilissiniuin
regiium a barbarls vexaium fuil per Iria et amplius
sxcula, lucolumis inlegraque evadere potail ; Pseudo-
Lidori vero farraginisy duobus saiculis recenliorts,
illo praelerea lempore couQatae, qiio Carolus M.ignos
ammnlssimam Hispaniae provinciam oblinebal (8i),
iie vestigium quidem remansiiT Cunique colleclioiiis
Moslrae putae purac, plurima manuscripla exemplaria,
nono , decimo , undeclmo , ei duodeciino saeculo
exarala» In Hispanl» bibliolbecis hodieque asserven-
lur, ficlitlae pseudo-Isidorianae nec foliuni nnuni
exstat, qiiod snllem indlcare possll eam In boc regno
aliquanilo exsliilsse? Qnls in animam inducal omnla
sttlnto exemplaria vel in ipso palrio loco, quasi de
commercium praesulum llispanurum cum Romanis G Induslria periise? Sane cur Ita evanuerinl in
pontiflcibus, quorom nulla quidem cxstat genuina
episiola decrelalis ad Hispanos directa, si illam exci-
pias Hadrlani Papae, quam occasione erroris Elipandi
el Felicis, in coiicillo Francofurtensi damnaii, coii-
Bcripsil; qois sibi persuadere poieril, Hispanum
episiolarum decrelalium, hoc iufelicisslmo teinpote
conftclanim, auctorem fusse , vel lllas in Htspania
fsibricarl polulsse? Id equidem erudilorum viroruiii
judiclo nullam habel fidem, maxime si, qoae rem non
paruiu conflrmant , el llbrorum a communi strage
servatoruin paucitas, ei liilerarum studia in tam
dira diulurnaque captivitate Intemiissa, vel plane
dogencrata, recte expendunlur ; Hispani quippe lunc
leinporis, coutiiiuo bello a Mauris vcxali, non lilteris.
promptu rado est ; viddicet qub cerio certius esse
constat, ficllliam pseudo-Isidori epialolarum collcc-
larum farr;iginem« neque in Hftpania, Mqoe ab
llispano consarclnalam fuisse.
1 45. Imo ex quampluriinis genuinaenoilrae canonum
colleciionls nianus riplis Codicibus saepe landatis,
sa^cuTo nono, dccimo, undecimo ei daodecimo
exaraiis, aperlissime demoiislratur, larvali* I>idori
spuriam colleclionein usquead duodeclmtimsacculuin
Hi panis vel ignoiam oinnino, vel saltein tanquam
apocryi ham el ficliiiam ab illis habilam fuisse. Sane
sl Hispanl pseudo - Isidorum cognovissenl , illius
collectionem canonum, ul magis cop'osam, pluriniis-
que monimeniis adauclam, polius quam nosiram
sed anuis liberlatem recuperandamesseinlelllgentes, D absque dublo exscribi fecissenl; sed pnBstaniis^imus
suidiis remissiSy io rem belUcam loii iueumbebanl.
144. Pracierea si , iil conienditur, collectarum
epistoiaruin pseudo-Isidoriana farrago conficla fuil
In Hiapaaia, qul faclum est, ul posl varlas doclorum
vlroruni liivesiigaliones sedulo faclas in lam uiuliis
hujus regiii biblioihecis el aichivi.«, ne unus taniuin
adhuc ittveutus sil manuscriptus codex ejusmodi
(81) Ecclesiae Hispanae capiivitalem 371 annis
durasse dici poiesl, hoc est, ab aiino septingeniesimo
decinio quarto, qiio Golhonim iiiiperiura eversum
esl, usqiie ad Toleii expttgnationem ab Alpbonso
n*^A faclain, aniio millesimo ociu^esimo quinto;
ab illo euini ieinpo:e, Cbri^lianoruin aniuiis ad
dulee lib rlalis iionieii ariectis, MauiorHOi ris iiia-
codex Tolelanae Ecdosiae, aera mllleslma ceniesima
Irigesima lerlia exaralus, luciilenler ostcndit,spnrias
Mercaloris merces circa inilium duodecimi sxculi ia
interiorem Hispaniae partem nondum pcBelrasse;
praetena , iiieunle sacculo dedmo tenio, illas in
Hispania nondum cognitas fuisse dedarat episinU
lunocenlii III ad Pelrum Composlellaaum dirccla, ia
gis maglsqiie decllnari el in pejus ruere Cfleperunt.
(82) Cdlaloiiia proviiicia, Ilispairue Tarraconensis
pars, iujiis caput est Barcino urbs celeberrima, slu-
diisque oliin asperriina belli. Coiisule eruditis. opus
Aul. Capinany inscriplum : Memoria$ hittoricas wbre
la iiiartfia, comercio^ u arU$ de Barcelona , edita Ha-
liitil77(l, «vol. 4'.
901
rft^FATIO HIST. CRIT. IM COLLECTIONEM CANOMJM B. ISiDORL
OOi
qua bxc verba leguiilur : Emerileme vere CQncilwm A talem semper agnomse atterllur^ qued el documen-
tmikenlkumeiu mullit ralioKihut atlruebat; tum quiu
eum aiiit concHiit cottiinetur in libro qui Corput
canonum appaUajtur^ quem Alexander papa per inter^
loeuiionem auibeniicum approbani (83). Porro Eme*
riteose conciliun, de qoo hic agtiur, noslne collec-
tioul inserium • in pseudo - Isi Jori compilaiione
oon exslai : ergo collecfio noslra genuina Isi-
ddriana eliam sxi ulo deciino lertio Corput canonum
ficclesiae Uispanae appellabalur; cumque de spuiia
Mercatoris colleclioiie nulla apud Hispanos inveniatur
mentiotnulla ejuadeni notiiia antesacculura decimum
qulntora» in eam sententiam ire licet, laudatam col-
lectionero ante typographicae artis inTeiitum llispaiiis
peniiiis ignoiam fuisse.
lorum auclorilale et hitloricB faclis comprobalur.
448. Qiianquam doctorum virorum conseniiens Tere
sit opinio , psciido-I.^idorum nrm'o forsan zelo erga
sedem apo^loiicam abreplura, suam canonum eolfec-
tionem congessisse, novas cpislolas decretules con-
linxi»sp,genuinnsqu'! interpolasse,utRomanorum pra!*
sulum auctoritalem amplificarei; tamen clari^siihus.
Blascus in suoeruditode collectione canonum Isidori
5Iercaloris coinmentario, pIuribusargn:nentisdenioa-
strat, Mercatorem in eo raaxime iaborasse, utetiisco-
porura iudemnitaii consulerel, eorumque jura augeret.
149. Sane historia nos edocet, Aogilraronuni Me-
tensem episcopum primom omnium novis epistolis
decretalibus usum ruisse,.nt sub tegmlne sedis aposto-
146. fix hactenus observaiis certo coiistat, pseudo* 3 licas episcoporum judico se subtraberet, cujus exem-
Isilori adulterinam coliectiouem oeque in Hispania,
neque ab Uispano couflctam fuisse ; imo Riculpbum
Mogoniinum epiacopum ex genuina I&idori Uispa-
lensia canonum coilectione , notisque, et eatenus
Ignotis roonimeotis » in suo scrioio recondiiis ,
illam formasse osteodimiis ; et ita quideoi Uincinari
Uheinensis verba, a nullo, quem sciamus, auctore
satis recte dilucidata, luculeoter exp!icantu% Ricul'
phu», ait Hiucmarus, iibrum colieetarum epittoiarum
ab Itidoro, de Uitpania a//a/ttiii, obtinuit^ et Gailiat
es iiio repieri fecit ; boc est librum Colleetarum epis-
tolaruin ab Isidoro, iiiiegerrimum,et ab omni inter-
polatioiiis labe purum, de Uispania (ubi p!urima
asservabantur exeiuplaria) aliatum Riculpbus ob.i-
plum Rolhadus Sue8dioiieiis:sepi.copus, e t Hincmarus
Lugdoneiisis, aliiqoe pofrtmodum secuti sunt. Neqiie
enim Romani poniilices in suscipieodis episcoporuro
appellationibus qui.lquam aliud sibi parabtot, quam
Uiu!tiplice8 curas, gravioremque ncgoliorum molem;
dissimuIanJum lanicn iio^i esl, lixc piivilegia in (inc-
sidium et di feiisionein epi coporutn a P.seudo-Isi.loro
coiilicta, con^equenti teinpore ad ipsos episcopos op-
piimendos implorata caepe fuisse , atque a Romania
pdotificibus , bona taiiien ilde , io patrociiiiuro suae
auctoritatis prolata.
150. Cxierum illud cerllssimum est, primaluin
Romanai seJis, a Christo iu Petruio apostoliim,
ejusque successores derivatnm, meodaciis vel fictiliis
nuii,quem multis dccretaiibus episioiis, et fi« l liis, C mon meniis mioime nili; Ecclesias quippe omnes
et iiiterpolatis, niirabiliter adauctuin, ac foMJatuni,
loiige laleque divulgavil, et ituperiuin Fraiico Galli-
cum cx eo repleri fecit. Uiiic faciuui e8t,ut Ecclcsix
Hispanx, cgrt gioque ejus doctori hidoro, llispalensi
efiiscopo, sua ipsa collectio, integerrinia ac pneslan-
tissiina, loco laudi» et honoris, ut par erat, unius honii-
nis impudenti auJacia, nouparum dedecoris altulerit.
147. Csierum Riculphuin miiius prudenli erga
sedeiu apo.tolicain devotione, inconsiderato |ue zcio
id effecisse , uiulti judic;Tunt : sil por ine licet,
veruiutamen Ecclesia Romaoa, supra peiram apos-
tolicae veritatis luodata, mendaciis non indigel,
Nec lali ausilio nec defeDsoribus islis
indiguere Ilispanit ut auctoritatem sedis apostolica^,
supremam sedia apostolicx auctoritatem semper^
agnovisse , Iiiculenlissime leitaniur lot orbis eccle-
siastici fere uiiiversi ad sedcui aposlolicam coiisul-
taiioiies de rebus anxiis missx (84), vicarii aposlolici,
qul fiJei integrilati et legum sacrarum observanti;u
invigilarent , in variis regionibns instituti , atque
sanclorum Patruro hujusce argumeiiti plena opera,
quorum lestimonia hic referre et supervacancuin
loret, et ab instiluli noslri raiioiie alienum.
151. Quapropter, pRctermissis iis, quae de Roina-
noruni proisulum in Ecclesiam catholicam poteslate
a viris doctissiinis disertissime traclata sunt et as-
scrta, hic soluui ageinus de eorumdem Romanoruiu
poutilicum apu 1 Hispanos auctoritate, quam Hispani.c
quaro niultis argumentis iu auo, puto puro, canonnm d Ecile.iia: pRcsules i>emper agnovisse » monimenta in
eodice prolitentur, consoli Jarent : et re ipsa taiita fuit
opud eoe Roiuanorum pRCsulum epistolaruiii digni-
las, ut non mioori auctoritate quam concilioruro
decreta io Ilispauia illae vigueriot. Quod io sequenti
paragraphu demoostrabimus.
§ Yll. Eecietiam Mitpanam tedit apotloiicoi auctori-
(83) Exsiat hdBc epistola a^tiod Labb. Coneii. toin.
\1, pag. 511, et npud Ilarduinum, toin. III et alibi.
(84) Uujui rei locuplci leslis esi bealus Hieruny-
inus, qui epistola anno qualercenlesimn noiio ad
AAerucniaui directa, ha^c ait : « Aiile aiinos pturimos
cum in cbartis rccltsiasiicis juvare^n Damasum
Komanas urbis episcupuiii. et Orientis alque Occidenljit
contttilaiionibut respondcrcm, etc. »
Meque solum Dainaai papx tcmporo, sed ctlaui ab
ipsam caiionum collectionem Uispanam relata, lucu*
leiiter testilicaiitnr.
152. Porro de sumroa sedis apostolioe dignitale
ac primatu, clarissiiHum perhibet teslimoniam epi-
stola Gelasii pap£ laudatae colleclioni Uispanas in-
serta sub numero centesimo tertio, cujiis auctorilas
initio nascentis Ecclesix Romanam sedem consolia-
tain ab aliis Ecclcsiis fuisse, demonstrat epistula
Clementis Rnniani Corinthiorum consu!tationi rcs-
ponJeiitis : ouod autein tuper bis reltiK Roiiiani pRC-
sules siatueuant pro re judicata habcbatur, ut i'X
saiicti Aui^u^tini smnone 131 coutm Peiagianos tU'-
ducilur. Jam enim, iiiquit, de liac causa duo connlia
missa sunl adscdem apostoiicam; inde ciiam retcrii la
venerunl, Cauta fmita ett.
m FRi£PATIO niST.-CniT. IN COLLECTION£M CANONUM B. ISIDORI. 904
lanto est gnTior, qvoil in concilio Romano septuti- A sedls eeeloslas sterare noa licebat, Ka Uispanl epi-
giiita episcoporain sit cdiia : titnlo igitur s^^cundo
laiulataD epistolse bxc ^erba leguntur : c Quainvis
uniTersae per orbem caiholicae dilTus» EcclcMas iinus
tlialarons Christi slt, sancta tamen Roinana Ecclesia,
iiuHis synodicis eonstitutis cseierls Ecclesiis pnelaU
est, «ert evangelioa voce Bomini et Salvatoris nostri
primatum obiinuit. >
153. Id ipsuin coiifirmat rjusdem Gelasii pjipx
epistola, ad epi^copos Lncnni» direcla, qux in nostra
cniionuai colleciione octuagcsima qiiarta nuniera-
tur : € Saiis iiidignum est, inquit tit. ii, queniquain
vcl pontificum ▼tl ordinum subsequentium lianc ob-
serv niiam rcfuiarc, quam beail Petri sedem et soq«;l
viJeat ct docere , sali^qiie conveniens sit ut t luni
aeopt ab«qve melropolilani conaeiisii oi Imriiaie
basilicas conseenire non possent; eaindem quippe
prleslatem habeni melropolilani circa su§ragaHe«w
episeopost quam sedes aposioiiea ln ecclesias sub*
nrbicarias, qoie eidem sedi, m meiropoIluiHS, sofa|i-
eianlur.
If»6. Jam Toro quanta apud Hispanos pnesules vi*
giierlnt aiictoritate Romanorom prassulum- decreta,
cuin tam mnltx eorumdew prae uluin episiolse, in
Hispniiam collectioneni admissx, arguniento sunf,
tuin illud quod Hispani praesules in coiiciliis geiicra-
libus et provinciaiiljns sxpe teslanlur. In synmlo
Bracarensi prima, anno quingentCMUKi scxng»»siiiia
primo celebrata, post mentionem fjcinm de epistola
corpiis Gcclef^is in hac sibimct observalione cr.nc-jr- B Lconis papae ad synodum Galtaecia^, hoc de Vigilii
dct, i|d:im illift vigerc con<ipiciat ubi Dominu$ Eccle^ice
lulltis po&uit i.riucipatum. i
15i. Pixterea llluhis quinqu^gesimus primus libri
priiiii iiiilicis sjepe lamlaii collcctionis nostrx, de
commiisa vice. setHs aposloHca: Inscriplus , in quo de
vicariis apostolicis agitur, non ob cure declarat
llispanos prsesules supreniam sedis aposlolicx aucto-
ritateiii agnovisse ; in eo eniin, nt commissam vicem
sedis apostolicae ab Hispanis adniissam fuisse consietf
cilantur epistolje Simplicii ad Z *noiiem Hispalenseiu,
Hormisdae ad Joanneni Illicitanx Ecclesias episcopuniy
qux cquidem in nostra collectione sub numeris 79,
91, 95 et 96 inveniuntur inseriae. Et sane Roniani
prxsu^es ^uas vices per Hispanias Zenoni aliisque
epistola ad Prufuturuin {•ubjicitur : Lucreiius episcopus
dixii : Recte vestra fratemitas pro auctoritate sed'$
apostoUca rminiscita est,., Re^ecta est avctoritas se^
dis apostolicm quosdam ad Profuturum directa ein-
scopum. Dcinde 1 ispanoruni religionem et observan-
liani iii servandis RtMiianorom pnesnlnin decrei s
apeiiissime declarat celeberrimi concilii Tulctani
lertii capiliiliim priinum bis verbis : Maneant in sno
vigore concHionm omnium constituta , $imul et syno-
dicte sanctorum pra:$uium Romanorum epistofte, Aden
ut primus Gothoruin gentis conatus, post abjuraiam
Arianx haereseos perOdiain, in boc sancilssimo uni-
versae Hispaniae concilio, in eo fuisse vid tar, ut suani
ergaseJem apostolicain reverentiain, dtTotionem et
episcopis absque dubio non ileIogas>ent , nisi sese ^ obedientiam significarcnt : nec minori postmodoni
Ecclesi.c catholicx praepositos ccn-uissent, et llispani
prsc^ules suprcmrkm eorum aut loritatem agnovissent.
155. Ilis auleni reponct quisquam, noii oninia
inonuiiicutu Isidori canonuin collectioni inserti, licet
llispaiioruin praebulum suflragio recepla et approbata
sint, viin legis obtinere potuisse ; ratio est, quia in eis
nonnulla inveniri videiitur, Ecclesiae Hlspanae nio-
ribus ac disciplinae coatraria ; exeinpli causa sit ipsa
epistola, supra laudata, Gelasii papae ad episcopos
Lucaniae dirccla, quae, ut jam observavimus, in iiostra
collectione genuina octuagesima qiiarla numeratnr;
litulo quippe xxvii ejiisdem epislolae illud repnhen-
ditur : quod ab$que prmcepto $edi$ ap9$lelicte MnnuUi
facta$ Eccleiias vel oratoria sacrare prw$unumt^ com .
lainen absqiie racultate vel praeccplo ejusdem sedis
apostolicfc ecclesias coosecranili jns apud flispanos
fiierit; eisane episcoporum vel presbyterorom Ec-
desiae Hispanae invenlus est nulliis, qui sacras aedes
conserrandi facultatem a Romano pontiOce u«quam
Itetierit. Sed faaec objectio, licet spedosa primo In-
luiiu videatiir, nullum babel pondus; laudata enim
Gel.isti papae epistola ad episcopos Ecclesiaram, qoae
Ronianae 8<Hli, non ul Ecclesi;e capiti, sed ut metro-
politaiiae« suberanl, scripta fuit ; quod Hlspani prs-
snles recte iiitelligenies, in suani canonnm collectio-
nem illam admiserunt, eo scilicet sensu, nt stcul
episcopis Eciiesiarum qiix Romanae sedi , ut nielro-
pidit:ii.x suhjocuc eraity ahsqnc praccepio ejusdem
erga sedcin Roinanam observantia, Patrrs concilii
Tuletaii quartl Apocal\psim libruin Inler divinos
reci'.ieiidum rsae satuerunt, quatenu^ ^ inquiunt,
mtf/2ortim conciliorum auctoritas el stjnodica sancti^um
prmulum Romanorum decreta prascribuut.
\n. Quid pljra? Ex genuina beali I.idori prxfa*
tione , qujb lii iaudata canonum collectiotie Hispaiia
Graeciae concilits pnctixa habetur, lucnleiitcr osiendi-
tur, Romanorum poniificum epistolas decretales non
minori aucloritale, quain concilioriim dccreia apud
Hispauos vaiuisse : Subjiciente$ etiam , snnt Ycrba
ejiisdem praerationis, decreln prw$uUm Ronumomnt^
in quibu$ pro eulmine $edi$ apostancw non imyur
coHciti.rum eistat auctorita$, quibus saiie verf»is, tcI
exactius quidquam, vel exp essius de sedis ap<fs4olicae
dignitate dici vix polest.
I&8. His Igilur documentis soprema sedis apoHo-
licae auctoritate in Ccclesiam Hispanam as^erta,
superest, ut bistorica monomenta in mediam prole-
ramus, qos auctorttatts ejiiadem sedii aposlolic»
nsom in Hispaniis lestiflcentur, atqne HispaDontra
praesulum commercinm com Romanis vicissim habi-
tuni doclarenl; sed antequam ea recenseamus ,
opportunum visum est, de f.ilsitate epistolarum de-
creialinro, quac ad Hiapaniarum episcopos directae
ccnflnguntur, quaeqne pontiflcibus Sirieii papae anie-
cessoribus falso adscribuntur , aliquid pneliliare,
qualcnns cminenlis. card. Agu-rrius, minus recta
WS PRiEFATlO HIST.-«RiT. IN COLLECTiOMEH CANONtJM D. ISIDORL »06
opiiiione imbuius, has «lccretales tanqiiam grnuinas \ IC2. Similitcr epislola Sixli secuniH pap» : Oj«
proiuigiiavil ; aiquc in guam maxiinain conciiiorum
llispani» collectionem admisit.
159. Harum ficlionum agnien ducil apud dc Aguirre
lom. 1 Concil. Hisp., pag. 405, epi.slola beaii Anleri
papae, qu£ sic inscribilur : Chariuimii fratribus per
BmUcam aUfne Toleianam provincius epitcofn$ comH-
iuiis. Praeter mulU ralsitalis indicia » qiise in hac
epislola notanlur, non parvi momenli iilud est, quod
inscriptio ipsa nobis exhibet : Anleri quippe tempo-
ribHS (anno scilicet 258) provincia Toletana nondum
existebat, Tolelum nrbs, illis certe temporibos oppi*
duni minus nobile, secundum meliorem sententiam
iion nisi circa modiura sa^culum quintura metropolis
facia est (95). Prasterea argumenturo ejusdem episto-
leetiwmU fralrikus per Uispaniarmn protfincias eon-
siilutis , inscripla, eo quod mult;^ de epircoporuiii
joiliciis, canonum sacrorum decretis cuutraria, com-
plectitur, necnon et senteniias ex recciitiorib^is
aucioribuB descriptas continei, Inter sparias merito
repuiatur. Exstat apiiJ Aguir. tom., I, p.ig. 213.
iG3. Sequitur deinde apad eumdtm Aguirrium,
tom. I, pag. 218, episiola Dionysii par>as, qiii Roma-
nx scdis «piscopatum tenuit ab anno Doinini 261 ad
273 ; ad Severum quemdam epi^copum directa, cujus
falsiutem cum alia maiiiresle o»4f.nduni, ttini illa
praecipue verba de Eccleuis CordaheusU provincias ;
unde enim bausit impostor, tempoie Dionysii papa:
CorduLaiA iri&lrapolim faisse? In qiiinque iprovineia^
te, m qua de iranslatiombus episcoporum agitur. b apud optim» not* scriptores Hispaniam divi.am fti-
Hlasqiie licilc fieri posse asseritar, iinposiorem de-
tegit, nam, prailerquain quod verAsimile non est •
Aiiterum, qni vlx inensem pontificatus explevit,
Hispanorum consultationi respondere potuisse, trans-
taiioDes episcoporum ita stricte a canonibus probi -
bebantur , ut per sex prima Ecclesias sxcnia de
rjusiuodi iranslatioiiibus nullum vesligium babea*
nius; quse enim de Eusebio et Felice episcopis
exempla profert iiupostor, commeniitla sunt, atqiie
historicis ecdeslasticis penitus ignota. Quinimo de
slrictissima anliqux discipIiMe ob^ervantia circa
ejusmodi translationes, epistola Hibirii papje ad Tar-
raconenses episcopos , qu» iii nostra canonum col-
tectione septuagesima septima numeraiur, perpul-
venimus, in Carthagineii8em seilicet, Bxticam (in qiia
Corduba), Liisitanam, Tarraeonenseni et Gallasciain ;
de provincia vero Cordubend ne verbom quidem.
Saoe cur ita scripserit falsarlus causa palam est, vi-
d«licet tenipore pseudo-Isidori Cordubn soli Mauro«
rwii imperio celeberrima fuit, caputqHe regni Cor-
dubeusis. Omitlo quod cuntra episeopormii aecasa-
tores, ut solet, consarctnator conserit.
164. Exsiat quoqiie apud laudalum Aguirriui»,
ioin. I, pag. 221, epislola quxdam £uiychiano (87)
pap» ascripla, atqoe ad Joannem «I ^mne§ per Baii-
cam provincimn (quid lam brevl tempore actum esi
de provincia Cordubensi?) cmmUutes epmopos di-
lecla, quje fere tota quaoia esi ex verbis llilarii ei
clirum nobis suppedilat exemplum, quod ei Anteri C Leoms consiat, quapropter Joclorum hommuin iiid..
epislote falsitatein. et luipostoris impudenUam magis elo Inter spiirias reponiiur.
niagisque cohflrmat; aniio etenim quatercentesimo
sexagesimo qulnto Tarraconenses episcopi ab HiJaro
papa per epislolam rogavere, ut Ireniei episcopi irans-
iationem, ab ipsis justam ob causani approbaiam ,
coirllnnaret; sed Hilarus, consulio conciiio Roinano,
asperrime eis respondit his verbis : c In quorum con-
tirmeJiam a superbo ppiritu etiam pars illa coniein-
iiitur, qua cavetur ne qiiis, relicla ecclesia sua, ad
alieram transire prassuiiiat, quod niinis improbe
c»onniventibus, el, ut doleatur gravius , vobis asse-
rentibus, Irenaens episcopus conatui aduijitcre, qttad
iiostra auctoritate roborare cnpiUs, quos inaxime de
rebos illlcitis magna indignaUoneprobatisacccndi.i
465. Demuro tomo 11, pag. 70, apud eumdem
Aguirrium exsut Melcbiadis pap», qiii ab anflo Du-
uiini 31i ad 3U sedisFe credttur, ipisiola ad Man-
nuin, Benediciuni, LeonUum et cnsteros Hispaiifa-
ruin episcopos directa, in tjua ita-um iteruinque,
idem quod in pnceedentibus siippositiis epistolis re^
cantat imposlor eirca episcoponim judicia et appei*
laUones ad Romanam sedem : E^ioopo^^ ail, noiita
judicare^ noUte condemnaTe aHmque smlk hujns aucto-
ritttte. Quod si feceritis, irrita erMnt veum judicia, ei
vosctmilefmiahimim ; et infra : 5t tvro se viderii quit-
qiiam wtrum pragravari^ hanc scdm appeiiet, Awe
recurrai, vl $emper instituia fuit conxueiudo, Oniitlo
.nnllM ;..''""' '^ Hieronymo, Gregorio Ma- Dt«tera,qoaha«cepistolam, Melchiadi papoj adseri-
gno. Isidoro, aliisque aueloribus. Antero m..lto re- ptam, supposiiiUam esse probant.
cenitoribus, vcrba excerpsit falsarius, supposiutiam
esse banc epislolam lesUficaniur.
161, Eodem jure sublestai fldei a virls erudiiis ha-
betur q>istola Lucii pap» ad Gall.arnm ac Hispani:)-
ruui episcopos directa, quax exsui apud laudatum
<le Aguirre, tom. I Concii. Misp., pag. 195; mulia
«luippe conlinet, ut alia omiitam, ex Leone Papa,
Gregorio Magno, aliisque monimentis, Lucio recen-
lioribus consarcinata (80).
IGG. Hactenus epistolas decreules quse io Aguirrii
Collectione eoncU. Hispaniae, primts pontifleibus
RomaDis, Sirlcii anlecessorlbus ascript£ reperiunlur,
quaeque a viris doctissimis circa iniUum sa«ciili noni
a pseutlo kidoro conflclx judicantur; sane si laudal»
opistolx a tam sanclis pQntificibiis nd Hispanianim
prdvincias niis^as fuissent, neque primis octo sxculi-i
llispanae Eccle»iae patribus ignoiae illic jactimenf,
ncque eaa l^doius IHspalonsis, qui prxsulum Roma-
Patrol. LXXXIV. g^
907 PJi yEFATiO nl^T. CfUt. IN GOLLEGTIONEM GANONUM B. ISlDOm. «jOS
iiiiniiii e()istiilas, praeseriiro ad llispanos summa A de Arianis, ad Htlem catholicam conversls, non re-
diligenti.1 collegit, silentio pnctermisisset. Sed ad ge-
iiiiiiia inonmnenta veniainus, quse non obscure de-
c^arant, Ecdesiam Hispanain in retinendo eccleslas-
ricae disciplinx vigore tenacem fuisse, Romanum
pricsulcni somma reverentia observasse, illuinque ut
suprenmm judicem, et Ecclesiae catholic.c caput, iii
rebus anxiis saupe consuluisse.
I^t autciii in bis rcceiisendis reclius procedamiis,
suisqmeque lemporibus, quantum fieri possit, redJcre
curabimas.
i()7. Anno duccntesimo quinquagesimo oclavo,
Ba6iliJes Legionensis, ct Martialis Asluricensis epi-
sco}!, lanquam libellattci (S8) , aiquo idoloiairiai
crlmine insimulati, synodi provincialis sententia suis
baptizandis , de apostatis , de poenitentibus, de mo-
nachis et clericis agitur. Hxc Siricii epistola decre-
talis in coUectione nostra terlia numeratur.
171. Anoo circiter quatereenteBimo secundo, lono-
centio primo Ecclesiam Roinanam moderante, lliia-
rius episcopus, et Elpidius presbyter, Uispaui ,
Romam profecli sunfeum iii llnem ut malis suminis
quibus Ecclesia Hispaiia laborabat, pace tiirbala,
despectis canonum statutis, ac sanctorum Patrum
rejculis, remedium adbiberent. Innoceniius, eorum
postulatis auditis, reqiie matore perpensa, ad Palres
coiicilil Toietani primi epistolam direxit, in qua,
autiquac Ecclesiae disciplinac integrilatt providens,
variis capiiulis staluic, ut episcopi ad fidem conversi
sedibus depulsi fuerunt, ac in eorum locum Feiix et B iii coininunionem recipiantur ; ut ordinationes contra
Sabinus yuirccti. Basilides, criiiien crimiui addens,
Romaui pitiit, et ab Slephano papa, veritatis nescio,
per circanivenlionem inipetravit in coinmunionem
recipi ; inde iii liispaniam reversus, episcopalum in
qucm legitima auciorite Sabinus substitatus fuernt,
per Slephani sententiam recuperare contendit. Hi-
spani praesules, ea re commoti, beatum Cyprianum,
Carthaginensem episcopum, consuluemnt, qui, racti
quaestione in concilio perpensa, eis respondit oiniiia
legitiine ac canonice facta fuisse, ordinationemque
Sabini , rHe peractam, rescindi non posse , non
obstante Stephani papne judicio, a Basilide iiisi-
dlose decepti : Nec reicindere, inquit, ordinationem
jure perfectam poie$tf quod Ba$itide$, po$l crimina Ma
canonum staluta facts in posterum probibeantur»
ac Nicaena» regultc serventur : demum, qui ab or-
dinibns arcendi , quiqiie eligendi sint , plenius
declarat.
17i. Anno quatercentesimoquadragesimo septimo,
beatusLeo papa primus, ad Turibium Asiuricensera
episcopum epistolam celeberrimaro direiil contra
Pi isciilianislarum errores, qui tunc temporls Eccle-
sise Hispanx pacem maguopere turbabant. In bac
epistola Tufibio praecipit ot coRcilium generale , vel
saltem provinciate convocari facial, quod tantis malis
re:uedium opportunum adhibeat. Habeatur ergo inter
i*os, ait, epi$copaie concilium^ et ad eum locumqui
omnibu$ opportunu$ si/, vicinarHm provinciarum con-
deUcta el con$cienliam etiam propria con[e$$ione C veniant $acerdote$, Et infra : Si autem 0/17111, quod
nudatam , Romam pergen$ , Stephanum collegam
no$trum longe po^itum, et ge$tiB rei ac tadtm veritati$
ignarum fefeUit^ ut exambiret reponi $e injutte in
epi$copatH de quo fueral ju$te depo$itu$, Sanct. Cy-
priani epist. 68.
168. Hiiic patet Hispanos praesules auctorTtatem
Fedis apostolicae religiose observasse , alioquin Sie-
phani papae sentenlia commoti non fuissent, neque
Cyprianuin Carlbaginen&em in Africa consuluissent :
iiisuper ex Cypriani sentenlia patet etiam, pontilicis
juJicio, ad queni coiitra canonum staluta provocalur,
standum noii esse. Cxteruro quis bujus facti exitus
fuerit igiioralur.
169. Anno Domini trecentesiino quinquagesimo
ab$it, obstilerlnt quominu$ po$$it celebrari generale
concilium^ UaUasciiB $allem in unum conveniant m-
cerdote$,
1/5. Idem Leo papa anno quatercenlesimo quio-
quagesiiuo quarto, episcopos Galliae etllispanlae per
epistolam monet de die quo anno sequeuti solemni-
tas pascbalis celebrari deberet.
174. Anno quatercentesimo sexagesimo quinto ,
Ascanius Tarraconensis, caeterique ejusdero provin-
ciae episcopi, apud Hilarium papam venerabuodi
per epistoiain conqueruntar de Sylvano , episcopo
Calagurritano , eo quod , contra sanctoriun Pa-
trum regulas et canonum statuia, frateriia eoniin
admonitione dcspecia , episcopos ordinare non eru-
tcriio Liberius papaO^ium Cordubensem episcopum D besceret (89).
pcr epistulam luonet de lapsu Vincentii legati , qui
sancti Aih «nasii condemnationi subscrlpserai.
170. Anno trecentesimo ottoagesimo quinto, Si-
rictus Romano; seJis episcopus Eumerii Tarraconen-
sis consultaliuiii, quam ad Damasum papam miserat,
quindecim capitulis vel slalulis respondit, in quibus
(88) Libcllatici diccbantur HU qui, munere vel pe-
cunia oblata, libellos a magi&lratibus pagaiiorum
exposcebaiit, iil sacrilicare vel ad aras dialioli venire
non cogerentur; ejusmodi Chriatiani turpitiidJne no-
tabantur, eo quod tiJem caiholicam prollteii erubes-
cereat. Vide super hac re Mendoza: ConiinenU iii
canonem ni concilii Eliberitaiii.
(8U) Uis^.ani pnKbUles ergu sedeiu Pciri revercn-
175. Eodcm anno alteram epistolam ad eumdein
Hilarium scribunt, qua, ut supra pncmonuimus,snp-
plicitcr cum precantur, ut Irenaei episcopi in sedem
Barcinoiiensem translaf ionem , ab ipsis approbatam,
auctorilate sua dignaretur firmare. His liiteris in
concilio Romano relectis et examinatis, Hilarius
liam el veneralionem summam profitentur his Vf r-
bis : Et$i ex$taret^ inquiunl, ne€e$$ita$ ecclesiaUitee
di$ciplince^ expetendum revera nobi$ fuerat iilud p*i'
vilegium $edi$ vestras , quo $u$cepti$ regni clavibia
poit re$urrectionem Saloatori$ per totum orbem beu-
liMfmi /V/rt $ingidari$ prmdicatio uniter$orum iUm-
minationi protpexit : cuju$ vicarii principatu$ siwNf
eminett itametu€ndu$ e$t ab ommbu$ et nmandui.
m PRiEFATIO IIISt.-CRlT. IN COLLECtlONEII CANONUM R. ISIDOni. 0^0
Ascanio, csDttTisqiie provInei«c Tarraconensis epi- A spondet ; librum. denique Regahe pnstoralis et suain
scopis rescribens, sequentia statuta decrevit : 1* Ut in Job Eiposilionem ei transmittit.
iiullus sine coiisenso metropolitani episcopus ordine-
liir; i^ Ut nullus episcoporum, relicta propria eccle-
sia, ad aliam transeat; 5* Utlrensus remotus a sede
Barcinonensi ad propriam revertalnr ; 4* Ut episcopi
qui illicite ordinali sunt removeantur, et ne in una
ccclesia duo episcopi habranlur; 5* Ut Irenseus, si
ad ecclesiani suam non revertatur, a consortio epi-
scopali removeatnr.
176. Annum circiter quatercentesimum oclu»ge-
sinmm, Simplicius Zenoni Ilispalensis utbis pra^suli
vices suas commisii , ut patet ex epistola , quae in
nostra collectione exstat sub nuroero 79.
177. Felix ad eumdeni Zenonem , Hispalensem
183. Idem Gregorius laudaio Lcandro rescribens*
paHiuni ad sola missarum solemnia ei transmittit, de
8u rmis, quibus agitur, curis, deque amissa monasti-
cx vilae tranqulllitati' amice conqoeritur. Quan mkim
protpero flaiu nmngabamj inquit, enm tranqmUam
vUam in monatUrio ducerem; ted prbceliotis tubito
molibut tempettat exorta^ in tua perturbatione me
rapuit et protperitatem itinerit amif i, quia quiete per^
dita menHt^ naufragium pertuii.
184. Ad Recaredum regem epistolam quoque eon-
scripait Gregorius, qtia illum summopere laudatquod
ejus ope Gothorum geus ad catholicain lideui eon-
versa fuerlt, et quod conslitutionem, quam adversus
epi^copum, circa annum quaterceniesimum octua- B Judscos ediderat, licet pecnniarum suiiima ab ipsis
gesimum qiiartum» epistolam urhanitatis achono-
rilicentiae plenam con^cripsit, Terentianum quem-
dam , virum clarissiinum in Hispaniam redeuntem ,
commendans.
178. Aniio quingentesimo decimo septimo, llor-
misdas Joaniii, lilicitanae Ecclesiae episcopo, de ejus
in lialiam adventu libenter audivisse scribit, eique
vices suas commitiit, servatis tamen inetropoUtano-
rum privilegiis.
179. Annis sequentibus idem Hormisdas ad epi-
acopos per Hispaniam constitatos epistolam decrcta-
lem direxit, in qua haec statuuntur : i* Ut sacer-
dotes secondom canones ordinentur ; 2* Ut pro epl-
scopatu pretium non accipiaiur; 3* Ut concilium per
oflerretur, ifon mutaveril ; agit prseterea haec epistola
de muneribus sancto Petro ab ipso Hccaredo trans-
inissis, aliaque bene mulla continel, ad principiim
pnccipue Instilutionem perlineniia, lectu dignissima.
485. Circa idem tempus, laiidatus Giegorius Clan-
dio, regis ministro, Cyriacum monachum per epistolam
comiieiidat.
186. Istae quidem snnt heati Crrgoril Magni epi-
atolae in nostra canonom coilectione insertx ; qna
enim in collectione maxima de Agnirre tom. II,
pag. 409 el seqq. ioveniuntur, in qiiibus de causii
cu)u8dam Januarii , episcopi Ifalacensis, agitur, a
virisdoctissimis interapocryphas luerito recensentur ;
et sane bistoriae Hispaux srripionim, prxxipue vero
r r - r » C r - . i — r
annos singulos celebretur ; alterara deinde epistolam ^ beati Isidori, Uispaleiisls episcopi, altum de hac re
ad eosdem scripsit , qua de pace Ecclesiae tum
Hispaniae, tum Orientis, illis gratulatur, ac profes-
aionem Joannis episcopi GonsUntinopoIitani ad eos
dirigit.
i80. Circa idem tempiis iaudatus Hormisdas Sal-
lustium Hispalensem episcopum, vicarium Apostoli-
ciim per Baeiicam et Lusitaniam conslituit, alque
eplscopis Baeticae de ipsorum pace et concordia con-
gratulalur.
481. Anno quingenle:$imo Irigesimo octavo, Vigi-
lius papa Profuturi Braccarensis episcopi consulta-
lioi:ibus per epistolam respondet, in qua varia
staiuit ad Priscillianistarum errores praecipue spe-
silentium, ejusmodi ^pistolarum ratsiiatem coiiflrmat ;
notandiim quippe est Malacam Baeticae provincise
nrbem, Hispali subjectam esae ; cumque illo tempore
liidorus noster, metropolitanus Baeticae esset, tani
notabilem sui sulTraganei causam ignorare non po-
tuit; neqne verosiniile videtur, Gregorium Magnimi
contra Ecclesiae disciplinam et prlvilegia meiropo-
litanorum , inconsulto Isidoro, Malacensis episcopi
cansam judicasse.
187. A Grfgorii Magni tempore ad pontificatum
usque Leonis secundi , hoc est integri fere saecoli
spaiio, nuUam, quae saltem exstet^ babemus Roma-
norum pncsulum epistolam ad Ilispanos Patres di«
ctaniia. Uaec Vigilii epistola, qiiae, ut supra dictum ^ rectam; quod eqoidem eo magis singulare videbitur»
esl, relecta fuit in concilio Braccarensi primo, exstat
cum pnecedentibus Hormisdae in collectione nostra,
noin. 91, 98.
182. Aniio quingentesimo octnagesimo nono, quo
Gothorum gens in concilio Toletano iit, Flavio Reca-
redo rege prscsente, abjurata Arianorum impietate,
ad fldem catholicam conversa est , beatus Gregorius
ad Leandruiu Hispalensis urbis episcopum, episiolam
benevolentiae plenain direxit, in qua de inuUia, qoibiis
obruebaiur, pastoralis suse cor« laboribus conqueri-
tur; de Kecaredi regis conversione sumine gaudel ,
ac consuiiationi de trina baptismatis mersione re-
(90) Ita declarat can. 2 conc. Tolet. xiv his verbis:
I lu cujus etiam graiioso epislolac tractu ad hoc
quod, toto hoc temporis spatio, plnra celeberrima
concilia sub sanctissimis metropolitanis in Ilispania
fuerint celebrata*
188* Anno demum sexcentesinio ocioagesimo
qnarto, Leo secundus pontifex maximus acta synodi
oeciimenicae sexlae sub Agathone papa Constanlino-
poli habiiae contra Monotbelitas, qui unam esse in
Ghristo voluntatem, unam solom operationem con*
tendebant, ad Hispanos praesules misil, eos inviians
ul canonica auctoritate sulTulta per Ilispaniara di-
vulgarent (90).
189. Sed cum hujusce cccuiiienicae sextae sjno.i
omnes praesules Hispaiiisc invitaii sunt. u( praedicia
synodalia instituta, quae iniserai, nostri etiam vigo>is
011
riiJSFATIO IIIST.-CRIT. IN COLLtXTIOiNEM CANONKM B. ISIOORL
' r
ri2
Bicta una ciim cpislolis laudali Leonia sccundiy ad A alnnt : i Ad secundum quoque reiraclanUuiti capitu-
lum transeuntes, quo ideni Papa incaule uos dixi&se
pumi^it, ires sub&lautias in Cliristo, Dei Filio, pro-
literi, sicut noii pudebit qux suoi veni defen-
dere, ita forsitan qiiosdam pudebit, qu£ vera suoi,
ignorarc. » Ad calcem autem bujus capituli, luec non
minus fonia verba leguniur : c Jam vero si post
hrcc t et ab ipsis dogmatibus Patrum, quibus bsec
prolata sunt, in quocnnque dissentiant, non jam cuiii
iilis est amplius contendeodum, sed majorum, direcici
calle« inbasrenles vesiigiis, erit per divinum judi-
cium aniatoribus veritatis responsio nostra subli-
mis, etiamsi ab ignorantibus aemulis censeatur iDdo-
cilis. >
193. QwB quidem aliquanto duriora , qoam ui
rcgeni Ervigium et ad Simplicium comilem scri*
ptts (91), peilata in Htspanlam fuerint eo ipso tem-
pore quo concilium Tnletanum dectmum tertinin
dSraissom jain fueratt duris.simura visum est beato
Juiiano Toletanse ecclesiffi metropolitano* saevissinKe
bicmis frigore rigescente, diroissos Patres iierum
convocare; quapropter episcopos suffraganeos una
cuiii vicarits nietropolitaDaruin sedium in unum coii-
venire studuit, ut acta laudatae synodi oecuinenicae
sextse, in quantum a praeceddntibus non discederent,
approbarent, approbalaqiie per Uispaniam divul-
garent.
190. Interim beatus Julianus opusculum, qnod
ApQlo§eticum fidH inscriptil^ super actis laudat;»
synodi oecumenicae sextae composuit, atque per Pe- R observautiam Hispanorum erga Romaniim praesulein
trum Regionarium , qoi b£c ipsa acta synodalia et
epistolas Leonis secundi iu Uispaniam attulerat,
Romam misit ad Benedictum secundum, qui, Leone
papa demortuo» Romanx sedis principatum obii-
nuerat.
191 . Uoc autem beati Juliani opusculum apologe-
ticuiu, quod in concilio Toletano xiv relectum fuit,
ejusdem concilii Paires, eodem bouore et reverentia,
ac epistolas decretales, habentem esse saiixeruntbis
verbis : c llla igitur apologetica defensiouis tiostne
responsa, qu£ ob istorum coniirmationem sunt edita,
pro uiultorum insiructione et utilltate ecclesiasiicx
disciplinae, simili bonoris et reverentiai vigore llr-
maiuus, atque ad vicem decretalium epistolarum ea
permanenda sancimus'(92). »
192. Yeruin enimvero, cum Beoedictns secundusy
Romanu^ pontifex, nonnulla parum caute scripta in
laudato beati Juliani opusculo sibi videri signilicas-
>el, prxsertim illa qu» de tribus in Cbristo substan-
tiis in eo asseruntur (93), Patres concilii Tuleiaiii
decinii quinti id aegre ferentes vividam bujus do*
ctrins expositionem fusius explicatani, sc sancto-
ruin Patruin testimoniis roboraiam composuerunt,
atqueejusdem concilii actis inseruerunl. In cujus
doctrinae de tribus in Cliristo substantiis expositione,
lauJali Patres iirme et acriter respondenies hxc
manerent auftoiitaie sufTiilta ; omnibnsMne per nos
siib regno Uispanix cousisteotibiis patesceret divui-
ganda. »
decet, multis visa sunt. Cacterum Benedictus secuii-
dus his roioinie se olfensum credidit; quiu imo
doclrlnam Patrum Toletanorum pie rt^cepit et ap-
probavit , ac gratias agens , teste Roderico , excla-
mavit dicens : Laui £ua, Donune^ in finei iernB (94).
19i. Uaec omnino sunt monunieota historica a I
Romanorum prassulum commercium cum Hi&paiiis
f peclaniia, qvaa undecim primis Ecclesiae saecuiis re-
periuntur, et quas supremam sedis Apostolicx aucto-
ritatem ab Uispaois Palribus agnitam fuisse decJa-
rant ; iicet eniin servalae a majoribus suis discipiin;B
siudiosos observatores Hispaoos semper foisse coii;-
stet, ex supra dictis tamen patet, quam in sequeo-
dis pncsulum Rooiatiorum decretis religiosi illi fue-
C rint , quantoque honori duxerint erga Romanam
sedem observantissimos sese praebere.
195. Haec demmu sunt qoae de germanae Isidori
Hispalensis canonum collectionis oiigine, fomia-
tione, ao praestantia dicenda habui; plura fotsan
quam praefationem decet, sed quae opportuna lameti
duxi, ut intelligatur quam imiuerilo clarissimus Hi-
spaniarum doclor Isidorus et Uispania ipsa de fabri-
^lione fictJtiae Mercatoris collectionis a mullis iosi-
mulctur, cum potius fatendum sit, quod equidem e
nostra collectione patet, Ecclesiam Hispaoam in re-
tiiiendis genoiois mooimentiB, falsisque rejrcieodis
icriptis sola synodi defiiiitio exstat, qiix est pars
aclorum minima, ad cujus calcem c»nstaoler inve-
oiuntur laodatje Leonis secuniH epistoloe , qnse una
(91) De llde harum epistolarum non solum dubltat D cum syoodi deiinitione, eoatiiiua ouineronim serie
card. Baroniui,veroin eiiam spuriaseas esse probare
contendit ; minus tamen recte, atquedebilioribus argu-
tnenlis idefiecissejamPagiusdemonstravitad anniim
685, n. B et seqq. Caeteruni facile credereni laudatuni
Raroliium alker jadicaturum fuisse, si manuscriptos
Codices nostrae collectionis ad manus baboisset : ne-
que enim pronuntiasset vir eruditissimus laudatas
epistolas diversas ab illis esse, quamm meotio fit in
XIV concrlio Toletano, eo quod, ait iNe, hi$ iitum di-
cantur mitii in Hispaniam non ipta iynodatia acla ,
»ed tanhm definitio synodi^fdictiimimperatorii et syn-
odulis tcrmo acclamatorius, minima quidem actorum
pa%s; in synodo vero Toletana xiv tetteniur episeopi se
accfpisse cum Leonis litteris ipsa integra gesia syn-
odatia : boc qiii|jpe argumentum ex sola Codicum in-
spectione coUectionis nostrac, in quam haec acta syn-
odalia rererri sanxerunl Patres concilii Toleiaoi xiv
lotuui cerruii; io laudatis enim Codicibos manu-
descriptae, unum quasi corpus elllciunt.
(92) Coiic. Tolet. xiv, can. 11.
(95) Licei recie ac catholice hae duae locotfoncs
prouuntiari possijit : Cltristus duabus contiai SK^sim-
tHt; Chrittut triiut contiai tubttaniiit, posterioreni
tamen praeferendatn esse censoerunt Patres coocilii
Toletani xv : com vero hic loquendi tnodos ionsita-
tos hodie sit, oonnullis parom dodis tldei eatholiciii
adversari visus est : oon ita pridem ejnstoodi semi-
eriiditi, tanquam a caiholica lide alieiiam, obliic-
randam esse censuerunt eamdem sanam d(;ctri-
nam, ab eruditissimo et celeberrimo poeta Hispano
Lope de Vega, clare ac perspieue hac strophe expli-
cataiu :
Sien !o Ires naluralezas
Guerpo, btviiiidiid, y Aliia
En un supuesto compuesias.
(91) Roder. Episc. Chroniconf llb. iii, cap. 15.
915 IKDfcX RERUM IN CANONUM
caMeris praesure ; canooes quippe apostolonnD, in
aliarum Ecclesiaruiu , Gtiai) Ronian.c canonmn co-
dice adini.ssi, a noslro flispano inter apocrypba
recensenlur, et a corpore canonuin rejiciuntur.
lUG. Cxterum ab epislolanim decretaliara falsila-
lis el interpolationis criroinalione moltis» et non pt*
nitti fimiis argumentis, Hispaniam et Ui^panos yin*
dicavimus ; imo Cccleslam Hispanam, cum aiiis in
rebus, tum maxime in sua canonum coKectioiie me-
rito gloriari posse Jemonstraviraus. Primum enim
ex praemi^sa descriptione praecipuornm Godicum ma-
nusci^iptorum bujus nostns collecLionis Htspanic»,
priiho inluitu cuilftct pate bit eaiii omnium veterum
coUeciionum et praestaotissimam esse et integerri-
mam, eura monimentorum multiiudine et auctori-
taie, ac recta ordinis sui ralione oeteras omnes fa-
cile viticat ; prseterea ex notitia Godicis Arabici non
obscure intelligitur quam religiosi in servandis ca*
nonibuf llispani pneiul^ fucrint, etiain sub duris-
sinio barbarae gentis imperio.
i97. Egimus deinde de veteri canoBum Codice
COLLECTIONE CONTENTAnijM. 914
Ecclesioe Hispanre necnon de bujus nostrac coUe-
ctionis origine et progressu, qnam beatum hidorum
Hispalensem episcopum, ad exemplum forsan Dio-
ny»ii Exigui, sed methodo longo pracstanlion coih
ciaoasse, non aspcroendis ratioDibus stabiliviinus.
498. Nec debilioVibus arguraenlis oslendimus,
Pseudo-Isidori spuriam coUeclionem neque in lli»
spania, neque ab Hispano fuis>e confictam, sed po-
tins in imperio Franco-Gallicn CaroU Magni tempu-
ribus a quodam impostore, Kicuifl Moguntmi forsan
contubernali , supra fundamenlum gcnuinx Isido-
riaoje fabricataoi fuisse.
199. Demum supremam sedis aposlolicae auctori-
tatem Ecclesiam llispanain scmper agnovisse, cx
ipsius coliectionis Uispaiuse moniineiitis comproba-
vimus : si quid autem in bac praefalione inirius
caute a me dictum sii, 11 ud pro iion dicto babf ri
volo, atque Romanas sedt, quain ut Ecclebia: ca-
tbolicae caput et agiiosco ei revereor , toluai sub«
miito.
INDEX RERUM ET ARGUMENTORUM
QUi£ IN HAC CANONUM COLLECTIONE CONTINENTUR.
Xnmeri respondent hi$ qui in iextu craseiori typo repraeentati eunt.
Abbas. Eplscopo suo saininam huml-
liiaietn ei revereDilaiu eibibeat. Conc.
Ement., 672. Daobus uionasteriis non
Srssit. Conc. Epaon., 262, et Agaib.,
il. Abbates. In poiestate episcopo-
rum slDt. Conc. Aurel.i, 248. Non sus-
ciinant nioiiachos altenos. Coiicil. Au-
rel. I, 248. Prohibetur siogulis abbaii-
tHisdiv^rsascellulas aut plura niooa-
steria habere. Conc. Agaih., 258. Sine
iiniuia episcopl venditinnes non fa-
ciant. Coiic. Agalb., 241.
Ablutio pedum. in CGcna Domini fa-
cienda est. Goac. Tulet. xvn, 891.
Abortus. Qut aboriom vel aborsnoi
fsciont, vel uaius buos exstiiiKotint,
|)ost septeni annos rommonlonem ba-
iieant. Gonc. llerd., 513.
Acacius. Kaptizatos vel ordinatos ab
en posl damnaiiooein ejus nulla portlo
liesioois aitingat. Eplst. Anastasii ad
Anastas. imp., 1S8. Eltisdem epi-
sioU acl Slmpliciom, llo. Ejua no-
men specialtter io eccleaia taceatur.
Efiistol. Auastas. ad Auastas. imper.,
137.
Accosator.Quterendum est In judlclo
cujus tHel sit. Gouc. Ganhag., iv, 151
Sine accusatore legilimo qutspiatn iioii
cctodeinnetur. Coiic. Tolet. vi, 406.
Accosalores. Aocosatores frairum com-
miiuione priventur. Cunc. Arelai. ii,
2J2. Ad clericorum arcosationem servi
noii admittaotor. Conc. Cartliag. vii,
179. De levibtts causis non audianiur,
de rrimiualibos verodis('utiauiur. Conc.
>a^eus. I, 226. KaUi accusaioreii fra-
Irum usqiie ad eiituin **icoiniiiuuicaii-
tiir. Cooc. Arelat.i, 196. Implicali cri-
iiiliilbtis clericos uon accu^keiii. (/)nc.
Carihag. ii, 122. Qui clericum accusa*
veiit et id ooo prolia^crti cxcommu-
Ricelur. Cooc. Uracar. u, (511. Qui
sacerdotes vel minlstros falso accusant
nec in line commooionem accipiant.
Conc. Bliberit. , 293 Si mulia crimioa
objecerint. ei unum ex ip&isdequo
Qrlu.s egerint probare non valuonnt,
ad caetera jam oon admittantor. Conc.
Ganhag. vu, 179.
Acolyihi. Quomodo flant sut ordt-
ncDior. Cunc. Carthag. iv, 14i. Vide
Clerici, Cirrieus, Clerus.
Adulter. Talis judicatur qoi ; Inler-
cedente repudio, divortlum pertulerii,
etse noptils vlnxerit. E(iistol. Innoceot.
ad Exuper. episc, 18. Adoltera. Uxori
adtiltcrae communlo denegatur. Epist.
Iiioocent. ad Exuper. episc, 17. llxo-
ris adulterse virum clcricom flrrl non
llcere. Conc. Neoccf ar, 25. Adulte: i.
Septem annis |KRnheant. Conc. Aocy-
rit., 22, et Bracar. n, 627.
AdulLorium. Hariti cooscii suarum
nxorum, si eas non relinqoont, uecin
fltie communionem acciplant. Conc.
Kliberit., 29i. Yiri vel feminjeconju-
gati, et postea in adulierium lapsi, per
qulDquetinium pocnitentiam agant.
CoDC. Kliberit., 292. Cum adulieris
Qxoribos virl noii cooveniaul. Epist.
Innncmit. ad Exuper. episc., 17. Yide
Pornic;ttio.
Agape. Agape fratrom non debet
onnterani. Gonc. Gangr., 50. lo eccle-
siis uon licet agapem lacere. Conc.
Laod., 54.
Agitarus. De Aggaro et Tiberlano
qui ex laicls fuerunt ordinati. Episiula
Leonis ad Africanos, 115.
Alipiiis episcopus. Ejus respoosio
pro veris exempljribos Nic4&oi con-
cilii peruuircudis. Conc. Carthag . vi ,
161.
Aitare. De his qui altarla nodare
prrsumunt vel lumiuaria ecciesise sub-
Irahaut. Conc. Tolet. xiii, 518. Et uo-
g3tur ei benedicaiur. Couc. Agatb.,
235. Nisi lapldeum non ungaliir. Conc.
E] aun., 264. Non licet cui ibei ex lu-
cioribus sacra altaris vasa poriare.
Cooc. Bracar. i, 604.
Ameates. His cjui menle desipluoi
Snaeiooque pietatis sunt conrerenda.
ooc. Arausic, 220.
Aoastasius imperaior. Admonetur ul
constitutls aposiolic» sedis oLtem)>e'
ret. Epist. Anastas. ad Aoastas. Im^ie
rat. , 138. Uorlalur eom pooiifex
Anastasius , ut Alexandrinos eiiisoQpos
admoneat ad lidem siuccram et ad pa«
cem redire caibolicaui. Epist. Atuist.
ad Anasias. Imperat , 138. Aoasta.sJus
papa. Epistola ad imperatoreiu Aua-
stasium pro (>sce Ecclesiarum missa.
156.
Anatolius. Ejus Gdes probala scripiii
id Leouem papam ml.s^U, 68.
Anima. Qui aiunt aoimam homlnis
ex divina esse substaniia damnentur.
Eplst. Leon. ad Thurib. Asturiceo., 01,
Qui animas in coelestibus peccare cre-
dunt, et secundi.m qiialiiatem peccaU
in.hoc mundo accj[iere sortem vel Ixy-
oam vel malam , damnentiir. Epist.
ejosd. ;'d eomd., 95. Qui fatalibus stel-
lis dicunt iBimas hpminom obligaias
damnentur. Kpist. ejiisd. ad cuuid.,93.
Qui sub aliis |>otestaiibus pirtes aoi-
nue, sub aliis corporis roejnbra descH-
boDtydainnentur. Epist. ejttsd.ad eumd.«
Aposlatae. Ab Ecclesia separandi.
Epist. Sirie. ad Eumer., 4. Caiholici in
ha;resim transeuntes, si reveriaotttr
post poeniteiitiain dccein anoorum ad
comniunioDcm rpcipi possunt. Conc.
Eliberit., 2H5. Fideles aposiatio post
decem annos communi' nrm accipfre
possunt. Conc. Kliberit , 281L Lapsi ia
fl ie pwniteniiam biennii agant. Conc.
EpauH., 2t)i. lap^i.quide catholici
iidti in ha*rcsim iranseunt, pcpnitcntiaic
915 INDCX ItERIJII LN CANOiNUH COLLECTIONE CONT&NTARUM. 916
liieiiDilssatsahilvrltttlinsUUiUpnp- n^D detnr. Coiie. far.liaff. iii, 127. ma comnQlerif. Oecret. geoertl. Ge«
leritnrum caiMNHim.Cmic. Agath., Sli. Noii omiii tt!ui|jore baptUmi rege- las.« tSi, Pueris qoi per ignoraraiaiii
Uui posi iNiptisuium idolis tmmolaYe- neraiio detur, uisi PascltJ et Pe.i- «ulisrebapiizaUhunt, aliquau<Ku sub
rint» uec io flne cominanloii^itt aoei- tecoste, et si periculosa iuflrmitas miniisiinposiiionA detentis, reJdeu'ia
pian'. Coite. Ellber., 2S1. Qbi Urdius obrepserii. Epist. Leoo. ad episc. per coicmunio esi. Episu Pelicis ad epi-
reverluoiur, i<isi per dignam pamiteo- Ompanijm, 119. Noo suscipi debeot scop. per Sicil., 127. Oui ab lia^reiicis
tiam nou recl|»i3ntur. Conc. ArH:it. i, iofantesadbaptismum oHfante tresse- bapiixati , fel rebxplteatl suot , ad ec-
197. ^ Gouversi fuerint, reooocilAcio piiro«oas.i'a.scli». Cooe.Bracar.ii,62S. clesiaHicaui roititiam ooo periiaKaui.
eis ouu oegrtur. Ceoe. Carthafr. m, Nollus ad bapti^muni stiscipiatur |K)st Lpist. ejusd. ad eosd , ibid, Qui ail fi-
I3i. Si wm reveriantur, »1 offidum duas sepiimaoas quairageslm». Conc. dem veiiioot post bienoium b ipiitr*a-
clpricatus noii admitUulur. Cooc. Are* Laod., ^. Pascba Uolaro rtNaUli Do- tur. Gooe. Eiiber., fSS. Qvi iu «griui-
lut. u, 202. oiini iapiHmus delnr. Cooc. Geruod.y diiie baptizaotur, saui farti Syrnbt*luiu
Ariaoi. I)e bU qui ab Ariaois iteram 5(N>. Prebi>yler aHidiaeoous, qui se pro fldei doceantur. Coiic. Laudic, 57. gui
baptizatitur qiii<i observari debeat. reatu aliquo ab Euchari&tia suspende- necessiute moriis urgentor, iii e«t,
Epist. Yigil. aJ Profulur., Ido. I£crle- rini, possuut io oectfssitatis causa iio- egriiudiuis, obsidiunis, perseL-uliuu<s
eisB Arianorum ad cathulicum episco- sceo.i bapii<mnm cooferre. Cooc. Au- et uaufra<ii , omni tempore debeut
puiu iii iiijus uiuecpsi suot i>erlioeaut. reliau. i, 247. Pr«ior Pasclia et Peo- baptizari. Epbt. Letm. a<l episc. i»er
Conc. Tulet. ni, 550. tpcoslen li:ip:ismiis ooo celebretor. Sicil., 09. Qu\ rebaplizautur septem
Aajhiin. Clericus, qul serTiim vel Epiat. Siricii ad Eumer. Tarracou., i. aiuis iuter cjtechumeoos oreut. Couc.
iliscipuium ad ecclesiaih coufugipoirm 0<>i a>i iieraiionem baptismi, vel vi vel llerdens., 5U. Qni rebaptiiali doluc-
extraxefll. pceoit^^oiiam agai. Conc timore coacti, aninios toclioaruut, pte- runlet postea pQ»llere oolaeriui, r<»-
llerd., 314. i)e adulierisMad icele- nitenii» suiit sublev:ioil remedio. quiranlur utrumad bocfacinuscnucur-
siam canfu;;eriHt. Co.ic. Aurel. i. 245. Episi.Leon. ad Nii«Um, 112. Qui post reriut ao impu'si accesseriot. Epist.
I)e fUribus si ad ecriesiain coofiige- l)ap.isinaBUlimad clerumapplicaiitur, Felicis ad episc. per Sicil.. 126. Oul
riiiL Cuoc. eod., 245. Dehisqui ad OiUsLiiimsedsiatototemporeadfires- se rebaptizandos impie dederootse-
ecc.'esiam coiiiUKiuni faciuuL Cooe. byteratum el episcopatom provelian- ptetu aunis subjaceant iuter (wniiteo-
Tolet. xu, 500. De bomicidis si ad ec- lur. Coiic. Ntc, 1. Quod in baptismo tes. Lpist. ejusd. ad eoad., 127. Unios
elesiam ceufugeriut. Conc. Aurelian. i, mors intervcniat iuterfectioue peccati diei iofans sl in discrimioe est, baptize«
245. De ra|>toribus si ad ecclesiaiu et sepalturam imiletur irina dimersio, tur. Cooc. Gerund., 300.
coOfugeririL Cooc. eod., 245. De servis et ab aquis elevatio sit veJut resurre- Bapiisterium. Noo licel presbytero
si ad eeclesiam coofugHrinL Conc. ctio de sepulcro. Epist. Leoo. ad Epi- aute episcopum io biptMeriam iu-
eod., 245. Liberti io oecessiute ab ec- i»co|i. per Sicil., 96. Tempora dun, hci- troire. Cuoe. Bratrar. ii, 623. Ostia
cle&ia dereudaolur. (U>uc. Agatbeos., licei Pasclia et Peoteoo^te, ad bapti- saocti baptisterii coro laodum oousom-
25({. Ltberti qui ecciesi» commeodali zaodum a Romaoo pootiflue legitime matiuoe poaiiflcali maoa claudaotor
Miiii nuh oppriraaniur. Coiic. Arausic, sunt preflia. EpisL ejusd. ad eosd., In ioiilo Oaadragesimc. Cooc ToIeL
219. Maoclpia ad eoclesiam eoofugiea- 99. Baptirjiodi symbolum discaot. Cooc xvu, 591 .
tia oonoccupentur. Couc. eod., iM, Laod., 57. De praegoaotibas liaptizaa- Basilica. Baallics hcretiooram su-
Qui ad ecclesiam confagioot ooo tra- dis. Cooc. Neocssar., 25. et Bracar. ii, etisosibusapplicari dob potsaol. Cnuc.
daotur. Cooc. eod , itrid. 623. lo&otes baptiBaodl suot si qoo Epaon., 265. Basilic», iu cujos terri-
At ica.s CoosuiitinotioliUniis episco- inveuiuolur certissUni lestes qui eos torio suoi, in ejus epiaoopi maoeaiii
ptis. Ejus epislola formau. Conc. Cbal- baptizatob e.>ae ttsteotar. Coac Car- (lutesute. Cooc. Aurel. i, 247. Basi-
redoo.. 115. Ejosdt-m epistola ad sviio- tliag. v, 156. Nulla preiia de bapiizan- lics quas hici fecerint cum approlia-
diiui l^rthagineusem sexU»ii. tlouc dis roasignaodisque fldelilHis exigao* tiooe episcot<i erigaotur. Cooc llerd.,
t ju-thag. VI, 168. tiir. DecreL geoeral. Gelas.» 131 . Qoi 513. De basilicis noviter consiniais ad
Attgures. A cooveotu eocl&ii.Te sepa- baptizaa'ii siiot oomeo deot. Codc ciiieio episcopom pertioeaot. Conc
raiidi. Conc. Cartbag. iv, 151. Auicuria Carth:ig. iv, 150. Baptizati a Dooaslitis» ToleL iv, 578. Nulla basilica sob de-
olwervaotes ab ecciesia separeotur. &i ad ecclesiam Dei coovnrsi fueriut, functorom coostrucu oomioe dedice-
GoQc. Ag^iUieoa., 238. ad sacri aliaris roinisterium promo- tar. DecreLGelas. geoeral , 134.Sine
Aat(iistiiias(saiictas)episcopos.Ejos veaoiur. Conc Ca tbag. ri, 138. Bapti- praeceptiooe episoopi dov« liasilieaB
pruniis.siodeoouservaodo Nicaenocoo- zaii ooacoDsigoeoturui.«labepiscopis. dhu dediceo;ur« Decr. eod., 131. Si
rilio. Conc Carthag. vi, 163. Mira de £p«st. Iniioc ad DeceoL, 11. Baptizati, oullum corpus aut reliquis martyrum
eo laiidis assertio. £p stol. CuHestiu. qui uoodum coofirmtiti moriuulur, sub io eis couditx probeniur, ab epl^copis
ad episcop. Galiix, 43. flde qiia credideruot poteruot esse everuntur. Couc Carihag. v, 15^.
Aureiius episcopus. Ejus allucailo justi. ix>nc. EliberlL, 2^4. Baptizatl, Be.iedictus presbyter. ^os epistob
ad &yno4Jum t:arthai{iiieoseiu sextam. qui poHea cooviviisgeotilioui etescis Petro o^tario regiODarlo. Cooc Coo-
<:onc Carihag. vi, 159. Ejusdem epi- immolatitlls usi soot, possuat jeiuniis stantinop, n, U.
siuia ad BoaHaiium iirbis Romas ei>t- et mauoa impoeitiooe purgari. EpisL Bigauii. Ad inioisterium clericatus
siopum. Cuuc (artliag. vi, lt>5. Leoo. ad Rustic, 106. Baptizatus ab oou nppliientur. Decr. Gelas. gener.,
Aurigo). Dam agiiaui excomniiioi- hsretiiis pcr manus impositiooeffl ae- 131. Ad presbyterium vel diacoDaiuHi
•*anlur. Couc Arelat. i. 195. Ipsi et c piat Spirituiu sanctum. EpisL Leou. non proiuoveaiitur. C^jnc Hispal. u,
paiiloiiiiuii si cooverUolur, reciriaii- ad Leou., 117. Debaptizatisuihilacci- 6il. Bigamosaut viduae vel rorrupla
tur. Coiic EliberiL, 2tH. Quaudiu |»ist clerus. (>)oc Eliberit., 2S9. De mariius ad ecclesiastioos gradus nuu
aguol|^acoinmuaiouesepareitar.i>>uc. liapUzaiis oullus a<-cipiat praemium. acceilat. Decret. lliiarii, 120. Vide
Arel:iL u« 2U2. Cotic. Bracar. u , 611. Nuper baptizati Digami.
Az^ma. A Jud;i'is missn a :n acci^ caste vivaoL Cooc. Carthag. iv, 151. buoirarios ^iapa. Kius epistola ail
piautur. Cooc. Ltudic, 50.. Q'<i *h haereticis baptizati suot sola episcopos Galiiie. De Haximo eiii-oop-j
saocU Spiritus invocatioue flrme..tur. diversiscrimiulbusaccu8ato,40. EjusJ.
B Epist. Leoo. ad Nicetam, 1 12. Qoi du- epistola ad Hilanam Narl>oueusrin
bilantutrumbaptizatisiut, tosuecesse ejiiscopum, 41. Ejusd. episto!a ad
BaU matise. In saoctorura iiaUlitJs est liaptiz^ri. Epist. Leon. ad Rustic, UuDoriom Aoguslum, 38.
'«r»hibeutur. Cooc. Tolct. ui, 355. lOt». Oui io sgritudioe baptizaii suut Booitiaci. Bonitlaci ioRcdesia reci-
Bapiisinufl. Baptizandus. Baptizatos, oon o d oentur. Conc. Neocis., 26. plantur. Conc. 'Arelat.ii, 201.
etc. /El^rotis qiii jam loqoi ooo pos- Oui sh liaptizatos agoosouot, sed in Bouosus. OrdiuatiaCooosohanrettoo
soiU euiiferaiur. Couc.Cartbag.iu.132. qua proressiono nesciunt, per manus recipiauiur. Epistoi. loooc ad Rof. et
«)e parvulis qni io captiviuiem deve- imposiiio:ieinsuscipiaulur.Epist.Leoo. £a&eb.|32.
ueibUi, el baptisDii graiiatn dou remi- ad Rnslic, lO"'. Geotiles io disrximino ^
iijscuiitur. EpisL Leoo. ad L.eoQ., 117. Iiaptizari iiossuuL Conc. Elilier., 288. C
Dttlriuaet simpla in luptismo mer- In nece-siute et Hdeles bapiiznnt.
siaie. Couc TuleL iv, 367. lo bapli- Conc eod., ibid. Noo rebaptiieuiur Calii. faUx coosecrandus est cum
aoio triiia inersio non renpuitur. Episl. qui a Nuvaiiauis vel Mooteusibus ve- coiisifcralur pauis. Cooc Arausic ,
Vigil. ad Pri>fulur., 155. IndieHpipha* uiuuL l^.pisL Ii.ooceut. ad Victoric, 221.
niuniui prohibetor tiapiismnm ccle- 1<4. NuIIusbaptizandi orJiupin pieier- Caoones. Apostorca sedes paternoa
brari. Epi»t. Leuo. ad epincop. per mitlat. tlouc. Bracar.j, 003. Mulius caiiOiies ptostudio devotO(|uecustudit.
Siciliani , 97. lo oomine Triniiatis de- uiiu sier sine chrisiiiaie ad baptizaa- Decret. Gcla.<«.gfneraI.,tS2. tZ:iitoiium
bel bajHismiis couferri. Epist. Vi^it. dum |>rolicibcalur. Coiic Arausican., siatuiaservaoda. DecreL llilarii, 120.
ad i*ruluiur., 156. Jo Triuiute busceo 219. Fraeter pasclialetempus vt-li^eu* De sialulis cauonom conservaodis.
pius ba|)tisious uon ileraiur. Cunc. lecoslen , neinu bapiizare prioumat Epist. Leun. ad African.. 115. Otiser-
Uitltag. I, 115. ilo:tuis bapti'.inua iiisi eos Uutum quossejjtitudo ezire vaudl buut. liuuc, CJulced.^ 9S De
017 INDEX RKRUM IN C\NONUM COLLECTtONe CONTENTARUM. 9IR
itr.i>coptis ranooQin aiui.pjoram. Conc. Cjonc, Rracar. ii, 6£5. Post liaptlsmnm qn» ^nlgus commtssarta app«Mst, n<m
bracar. i, 608. dandam ftsr c!irisma.Coiic.LjiO(Jic.,!rr. cei«»breni. Conc. Laoil., 58. Cnm «x-
Canonic» mulieres. N'on licet eas Praeter episconum nullus chrisma con- trantfismnlip.ribu8nonhabitenl.Cofi**.
consiitui in t-rclesla tauquam ordiiia- fidai. Coiic. Tolet. i, 5^6. Preshjieri llerilen8.,5l!$;Arvern. i,47l; Arvern.
tas. Cunc. Laod., 5i. cbrisma hnpreiicisdare possunt propler ii, i73; Agatb., 232; Caribag. if, IKk
Cantorrs. Qui DumiQO cann il at.|uc anlinarnm saluicm. Cunc. Epaun.,26S. Cum exiraoeis viris vel feininis noii
sacrifl&iut, post se seinper babeant Cum chrisma liresbyteris diascesanis bibitenl. Conc. Cartbag. i, 116. Dam
adjuloria constiluu. Conc. Tolet. xi, proneopliyiisconlriiiandis datur, nibil oatio clericornm per pecuniaiii eccle-
M, pro llquurii preiio accipiatur. Coac. siasiicos gradus asse(]upnlium. Cotic.
C»pitolium. Fideles ad Copiioliom Uarcin. ii, bK/. Tolet. vi, 403. Oe clerids com quibus
cansa sacri!!C^indi noa ascendant. Coiic. Christlani. Ad congregationes itoln- mulieres cohabaanL (!onc. Ilispal. i,
EHtmrif., 291. latri» nou colU^eniur. Coiic. LaoJic, 638. De clericis despiioribus. Conc.
Captivi. Captivis aut terrore, aut 5^. Co'ivivia Judsoruin ipsis inicrdi- Bracar. n, 620, et Hispal. ii, 610. I)e
fame, non veneratione, cit)os immola^ cunlur. Conc. Aurel. ii, 2o5. Dnru ad clericis excomtnnnicatis. (^oiic. Bracar.
litios ederK com|iolsis |K£nitentia con- nupii^is Funt, noc canirce iii'e iKdlare u. 621. De dcriris magos aut ariispice^
redenda. Epist. Leon. ad Nicetan, li»sls licet. tlonc. Liodic, 57. Jud-pis coiisulenllbus. Conc.Tolet, iv, 376. De
112. ma*rinionio iiou jungaiitur. Couc Ar- clericis qui ppr culpain ab eplscopo
Carnes. De non prspgustandis caroi- vern. i, 209. Judseoriim viientconvi- suo excommunicaiitur. Oiu^ Taurit.,
I)us et non exapcramlis. Cone. Bracar. via. Conc Agatb., 238. Non licet eis 2 16. De t-lerlcis lemnre .ib ecclesia
II, 62i. De oleribus ei carnibiis. Couc prandia in monumenta portare. (!onc. recedeiitibus. Conc. Nicaen., 6. De
Bcacar. 1, 60L Ooi carnes manducan- Bracar. ii, 026. Non licet illis teiiere ciericorum cnnvpr.4atione ad onlines
tps damuant anatbemaiizentur. Conc. tradiiiOues gcniilium, nec observare recipiendos. Epist. Siric. pap. ad Ru •
Gangr.,29. ^ lunaeaut steliarumoursum. Conc. eod., uier, 6. De conversione clericornm,
(^atapbrygae. Si ad Eccleslam c abo- ibid. Non licet ip&is observatlones ut in uno conclavi sint. Conc Totet. iv,
licain confogeriut, rebaptizandi suni. diversas aittfiidere. Conc eod., ibid, S(75. De eorum disciplina atque mo*
CoDc Nicaen.,7.^i ad Ecclesiam cofi- Nulli eorntn liceat ciiin muliertbiis destia. Oinc Lacdic, 53. De foruii>a-
vertantur, caterbizentur et baptizeu- lavacra exercere. 0>nc. Laodic, 55. torlbus clericis. Cooc. Bracar. n, 619.
tur. 0>nc. Laodic, 52. Qui com Judaets vescuotur a commu- De importuuis clericis. Cotic eod.,
(>tecliumena. Si graviter »grota- nioue sunt absiinendi. Cooe. Eliber.^ 621. De lapsisclericisordinatis. Conc
▼erit , non est baptismo prlvauda. 289. Sabl>atizare non debent. Conc. Nicaen., 4. De qod reeipicndis clfricis
(!onc. Eliberit., 2BI. Gatechumeni. Ad Laudic, Si.Si pro catbolica fide tribii- vagis, et inGrmanda ordinatione eliis
t)apiisterlumiionaccedaiit.O)nc.Arau- lationes patlatur Christiaous, a sacer- quTsioe consensu episcopi siiiabalio
8ic. , 221 . r^lechomeni lapsi iribus dotibus honorandus. Conc. Cirihag. iv, episcopo ordinatos est. Couc. Bracar.
aiinis aiidientes verbnm sint tanium- 14^^- "» 620. De ordine qno deposiii clerici
modo. 0)nc Nic, 5. Catechumenis, Clirlstus. Homo factns est sine pec- iteruin ordinentur. Cone. Tolet. iv,
sine rrdemplione baptismi defuncti.s, cato. EpisL Damas. ad Pauliu., 1. la S76. De viris probatis si duplicita ma-
iietiue oblatiouis coiiunemoratio, iie- tempore est ex Virgine edilus. Ep st. irimooia inciaunt. (>)nc. Arausic, 2i2.
«lue {isalleiidi impendatur oflflcium. ead., ibid. Unus est ante ^cula ex I^i^sxBi clerlci non miaistreut. Omc.
Conc. Bracar. i, 605. Com lideiibus P^tre natns. Epist. ead., i§id. Agath., 229. Dl^rdantes ab episcopo
henedictonem non accipiant. Conc riogulum mililiaesaecuIaris.Qol post *d coiiourdiam trahaotur. Conc Car-
Arausic, 221. De catechiimenls per- remissionem pecotorom cingulum mi- thag. iv, 148. Ehrirtisveiatur clerici^.
caiitibiis. Conc Neo> ss., 25. Kvanprelia HiicB saecularis liabuprit, ad clerum Conc Agatb., 238. Eoruin causae 8i in
•udiant. Coiic Arausic.,22l.Ifonlicet admitti Don debeu Couc Tefept., provincia noo flniuniur, ab aposiolica
coram elsclericos Heri. 0)nc Laodic, 192. 8r*de termineniur. Epist. Innoceut. ad
51. Qui ecclesiam non frequeniant, Clerlci. A poteotibos sxciili contra Victoric, 14. Eorum ooiispinitlones iu
haptismum recipere possunt. Conc. episcopossoosnullo moio eriganlur. syuodo vindicenlur. fx^nc. Aureltau.ii,
Eiiber., ^. Sacrameutum eis doo Conc Arvern. i, 268. A proprio epi- 257. E^irum siipendia a jure ecclesiae
i' )ra;beatur. Conc Ortbag. ui, 127. Si scopo depositi ad imperalorem uon non alienentur. Conr. Tolet. iv, 403.
labiiprint nxorem dcfuncum jam, et ap()ellent. Cooc. AntiOih., 45. Ab Eurumsiipendia juiia merituiu dlslri-
post baplismnm acceperiut alteraiii, oflicio declinantes, ab eodem sunt rp- buantnr. Conc. Agath.,257 Et nsiiaru,
clerici non nant. Epi^U Innocenl. ad moveidi. Couc. Carthag. iv, 147. qui adulieris mulieribus admiscentur,
Huf. ei euseb.,51. Accessum nr)n habeant ad virgiues vel a clero projiciantur. Conc. Tarrac,
Citholici.Cum rebaptizatis non con- riduas, nisi cu.u cooclericis, et nun- 297. Ex coucubinis liiios nou habeant.
verseniiir. Conc. Ilcrd., 515. Filios qn;im soH. Conc Cartbag. ni, 131. Ac- C<.nc Aureltau. n, 25i. Excomninui-
suosbapiisuiali bereticorumnoDdent. cu8aioresexcouitnonicentur.Conc.(^ar- caii intra aunum exrouimunicutionis
Couc. pod , ibid. HaDreticorum connu- Ihag. iv, 147. Actus saecularioin vel iunoceotiam suam aiiserant. (*ouc.
biis non copuleolur. Conc. Agatb., procurationes non suscipiant. Conc. Oirth:ig. v, 157. •Excommuntcatis aU
2i5, ei Laodic, 52. Non inirent in ea i^rihag. i, 117. Ad agapem vociti non episcopo suo, si ad alterum perrexe-*
auae martvria sua haeretici dicunt. debent partes tollere. 0>nc. Laodic , Hul, iion 0|>ortei ut iste cotnuiuuiotieni
Cooc. Laoaic,52. 5i. Ad operandum invalidi ariilici« U iu ulgeat. Conc Sartlic.,99. Kxtraneas
(^us«. De di.screlione causarum. et litteras discant. Conc (^rihag. iv, remiuas in domo non babeant. (^nc
CoucToltft. IV, 377.D0 iricenuiiicm- 147. Adulalorea ab otlicio dpgradeu- Elilierit., 2rH». Extr.>iiei clericl imn
pore, et pronter proviucias cansarum tur. Conc.e»d.,t(;fd. Adorbeinregiam tardent apud Thessalonicatu. Coiic
dlscretione. Lonc eod., 378. lu causls nou veoiant pr^ter voluniatem >.u\ SarJic., 4().Exiranei clerici siue com-
ecclesiarum exxequutores vel advocatt episoopi. C^nc Cha'ced., 104. Alieni mendaiiiiis liiteris iiou miuistreat.
» priiicipe postuleutur. Conc. Milev., non sunt ab aliis suscl|iipndi. (>>nc. Conc. Chalced., 101. Kalsi tcstitnonii
1H6. . Arpbl.ui, 204. Alieni siue cunniventia convicli reicapiialis crimiuis censeau-
(^usidici. Adclernm iion admittalf<* proprli episjO|u ab alio in sui eccle.<iia tur. Ouic. Epaun., 265. iMlirts siios a
hir. Kpist. Inooc. ad episc iu Tolos., uouordineniur. Conc Nicfn., 6. Alte- potestale sua exlrc iion sinant, nisi
54. rius episcopaius clerici non soscipian- «tate ac iiioribus comprobaiis. Coitc.
Celestinus papa. EJas epi^tola ad tur. Cou'>. Arvpru. i, 269. Arlani non Carthag. iti, 129. Feupratores excom-
ppiscofios per Apulia.n et (^labriam, recipiaotur in suisolBciis. Epist. Inuo- niuuiceutur. Conc. Arelat. 1, 196. ilae*
i9. Ejusdem eplslola ad episcopos Gal- ceut. ad Alexandr., 28. (Wain non relicortitn vel schismaticorumoonvivia
li»^ 42, 46. nuiriant, uec barbam rudant. Conc et sodalitates vtlent. Conc Cartbag.
Lpreus De benrdlcendo cereo et Harcinon. 1, 655, et Carthag. iv,146. iv, 149. Houo ati adulteri in monasti*-
lucerna in pervigiiiis paschae. Conc. C<ooductores\el negotiatoresuonsint. rium lolo vil» su» tempore retrudau-
Tolet. IV, 369. Conc fjirtha;?. in. Ii9. Conjugati, nlsi tur. Conc Aurelian. 11, 253. Honorati
Chorepiseopi. Contentt es^edelicnt cootliieutiamprofheanior,diacofie9uon clurici, qul deieguiitur perjurass»*,per
propria soHiritudioe ei guiifrnationo liaui. (jouc. Arausic, 2i2. Conleinpio- bipunium excominunicatione plectan-
uuam auacpperuiit. Conc. Autioch., 45 r^s canooum liooore priveniup. (!onc. tur. Conc. Aurel. it, 254. Honorati cle-
Ouaniam siiit eorum facobates. GOnc C«arthaff. 1, 120. Continentia comiueu- rici, si furtoui aut faisitatem cor*iiiii-
Aucyrit.,20. dainr clericis alque diaconibus. (>>nc. seriut, ab ordiiie degradculur. Conc.
(Ihhsmi. De benedictione chriima- Arveru. 1, 270. Contuinaces ab oniiue eud., 2?^3. In aliaiu civiiatem noc
lis. (!onc Br«oar. i, 605. Dechrismaie deponantur. 0>iic. Aurelian. n, 257. traiismigreut nisi propriam amiserint.
«oiiflcieudo. O^nc lirarar. u, 625. iNou (^biumnces Pt ad oflitMum tanli ab Cooc Clialced., 105. In aiiena ecclesia
liat a presbyteris. Conc. Carthag. 11, episfopis corrigaiiiur. Conc, Agith, nou communicent sine episcopi soi lll-
121. Non licoat prebbytorn, episcopo 22^. Contuiuaccs vel superbi cnercean- toriii. Conc. Carlb. 1, 1 17. lu altpna civi-
l»rA8cute, cbri&mate iiifjiites signaie. lur. Coiic. (^rlhag. 1, 116. Comivia tate Doacommorculur.(^uti. Aupet.-tiv
m INDEI RERDM IN GANONUM COLLECTIONE CONTENTARUM. 920
256. lii ftlim eivHate sine neoessiute amovesntor. Coac. Arelat. i, 196. Pu- diaot. Conc. Milevil., 187 Si dissidaii
iioD imuioreiitur. Conc. Cartliig. m, biica joiliria noo appelleiii. Conc. Car- tes sint inler se , episcopns eos coii-
iLraiisic.,3S2. Iii deinolieDdissepulcris episc0}«is oflicio (>riv9iatur al) aliis noii Sardic.,59. Si nionasteria^dioeceses,
dfkprehensi paeniteiitiie Ifiennio depd- rociplanlur. CoocOaaraiigust. i,304. Tel busillcas sosceperint ordinandjs.
tentilr. CoD€..Tolet. iv , 2S80. Ingeoui Oui ab ecdesia; officio diebus solemni- CiOnc. Aiireiian. ti, 2^. Sloe commen-
cierici pro ufficio religioais ab omni bosdesuut per irieuoiumoomrDoniooe daiitiis lilteris uon Taf(;eniur. Cone. Au*
Kliliea iRdlctioiie atque labore ba* suspendaniur. Conc. AgaUi., 242. Qui rel. n, 3S6. Sine ordinatiooe epMeopi
giMar iuironnes. Cooc. Tolet. iv, ad coniugale lorom deuoo redlre r>r:e- siii poblicum judicium adire noa pra».
580. lo moUiani cadem non prorum- sumpscrinl, ab officio deponautur. sumant. Conc. Epaun., 202. Sub |io-
liaoi. CoBC. ilerd., 515. In suo propo- Go'oc.Ar?ern. h,274.Qu1 ad Uintulinu u lesiaie episcopi in cujus diaHUssi luo-
>i«o Don nianeotes ad honores sKCula- et vespertiuum officium iion venlunt , raQturscmperezislant.Cone.Chalced.,
res aeo veniaoi. Cooc. Chalced., 100. depooaotor. Couc. Bracar. u, 62->. Qui 100. laberoas doii ingrediantor. Cone.
Inter epulas eantantei acerrime ol>- ad offit;iom venire coniemnuot, ecile- Cartbag. lu, 151. Usuram aut amplia-
iHrgaiAli. Conc. Carlhag. iv, 148. lovidi siasticaiii soscipiaot dlsciplinam secoa- liooem accipieotes a dero dejidaoiur,
iiou pmmoveaotur. Conc. «od., 147. dom a^bitriom episcopi. Conc. Aore- et alieni ab ccclesiastico staui ezi^i-
Jocolards lurpibus verbis ab ollicio Hao. i, 219. Qui ad saeculares coufu* nieotur. ConC. Mrcaeo., 6. Uxorem
Mint ^etrahendi. Cooc. Agath. , 215. gioot cum iisdem de Ecclesiae comiiio- virginem accipiaot et secuDdain nou
iudicio episcoporom damnau>8 clericos uiooe pellantur. Cooc. Agatb., 232. ducaut. Epist. Innoc ad Victoric, 14.
iion licet ab ecclesiis qoibus prsfoe- Qui,9liiscogenUbos,manus posueruut Vagi et iuobedientps communiond ec
rwit, sive a quolibethoniine defensari. suner idolorum sacriticia, lauquam iii- boiiore priveoiur. Conc. Vallet.« 520.
Cone. Carthag. v« ISfii. Llligaoiiom culpaii, com.nunioue oon veleniur. Veodiiio muiierom qoe derlcis con-
dericorum tewimouinm abs(]ue quovis Couc. Aocyrit., 17. Qui altari ministraiii juuct» uoscuniur. Conc. Tolet. iv. 580.
esamine non reeipiator. Cnoc. Carth. a aanguioe omni se abstioeant. Conc. VesiimeDtapurpareattoniDduant.O>nc.
ftv, 118. MMgi vel incaotatores ab ec- llerd.,511. Qoi arma sumpserint poi- MartKin., 659. Vide Clericus , Clenis.
dp^ia projici^atur. Conc. Agath.,2i5. nitentie contradaniur. Cooc. Toiet. iy, Oerictis. Abieciura clerlcum alia
Magi vel iacaotatores non sint.nec 580. Qui ooinamnutriunt ab archidia- ecclesia non admitlat. Conc. Telept.,
filyiacteria faciant. Godq. Laodic.,55. cooo detoodaotur. Cooc. Agatb., 25L 192. Ad aliani ecdesiam dod traoseau
aledid ad poatulaodam veoiam eo- Qui cootra ioierdictom sudi orduati, Conc. ToleL u, 350. Alibi traosieos
gantor.CoDc.Carthag.lv, 147. Mioistrl rel in booore filios geoiieroot, ad excommuuicetor. Co.ic. Areial. i, 197.
ta secrelarittm doo IngrediaiitQr. Cooc. majores grados ordiaoui ooa permit- Alieuum dericum vel moiiachum fu-
Agatb., 245. Nibil de rebiis sois iafi- taotur. Conc. Valent., 212. Qui crimen gientem noUus suseiplat. Cooc. Tdet.
deltbus eooferaot. Conc. Carthag. lu, capitale oommiseriot, ab officii houore xm, 525. Alienos a noUo ordioeiur.
129. Nno aceiplaoi paeoiteoUani per depositi io mooasteriom retrudaotur, Cooc. Vallet., 250. Alterios clericom
fmpositloiiem niaoiissacerdotis. Episi. et ibi taotammodo qoandiu vizeriot dod promovcat alier iiec atijectooi
Siric. ad Eumer., 7. Noo diripiant post laicam communionam acdpiant. Cooe. recipiat. l>)iic. Valeut. , 21 1. Conira
iiiortem episcopi sui resad eom perti- Agath., 240. Quicooque dericorum a statuta ordioatus a soscepto privetur
neote8.GoDe.Cbalced.,104.Noaemant mailmo usqoe ad iofra cootra sanctae officio. Conc. Aoreliao. 11, 2S5. Cul
vilius Dec vendaot charias. Cooe. Tar- 'EcdesiSB oiilitatem agere, tractare, uzur peccaverit, praeter oeeem* poie-
racuo.y 295. Non licet eis fenerari. veloouari fiierit repertu8,meriu>deji- siattfoi bal)eat dislriugeodi eam, et cum
Conc Carthag. 1, 119. Non licet eis ciator. Cooc. Narbon.,G6l. Qoi eUam eacibum iion sumat. Cone. Totet. 1,
vel laicis catholicis ab bsreUcis eolo- ad prozimas SJOguiois acceduot , cum 525. Cujoslibet ordiuts dericus tardius
gKis acdpere, aut cum ipsis vd sehis- .tesUmouio vadaot. Cooc. Tarracou., ad ecdesiam veoiens depouator. Cooc
inaUcis orare. Conc. Bracar. 11, 6i6. 295. Qoi jiidicium saeculare apod priii- Tolet. 1 , 525. Com vidua nuptus ad
Non licet eis ad Becularia judieia com- Idpem impioraverint , hoaore proprio ordioem clericatos aoo permltutor.
meare , prtttermisso epi800()0. Cooc. Ipriveotor. Codc. Milevit., 187. Qui E|>ist. Siric. ad Eomer., 7. De alieoa *
Clialced., 100. Noo licet els, coatempto monachorom projjosilum appetunt, li- ccclesia ordiiiare clericutu ooliu^ usur«
episcopo, semote colligere. Cooc. Ao- berus eis ab episcopo io oiooasterris pet. Coiie. Telept., 192. De familia
itocb., 45. fioolicet eis mioistrarosi largiri oporiet iii|[ressos. Conc. Tolet. Hsci a principe ooo donetor. iUioc
exauctorati fuerioi. Cooc. eod. , t6id. iv, 581. Qui oibil babeotes ordiiiaU Tolet. lu, 550. De profirio gradu cidat
N<»o iieei eis speclacolis interesse. sunt , hooore ejclesiasiico iodigni ju- si sdiismaticns sit. Coiic. Carthag. ir,
Couc. Laodic, 57. Noii licel eis usu- dicentur, nisi ipsis proprle aiiquid 153. Duarum uzorum vir uon ordioetur
ram vel sezcupla accipere. Cooc. eod., lilieralitate alicujua vel succe8.slone dericus. Conc. Aurelian. u, 253. lo
fil. Noo liceteisaote boram tertiam oognatioois ven«*rit. Coac. Csrthag. iii, duahos ecclesiis noa niinistret. Cooc.
prandere,oee ati meosam accedere 158. Qoi ofBciom suum impiere de- Clialced., 100. Incoosolto eplsoopo mI
vel rcoed^^re sine hymoo.CoDcBracar. trectaot , ioter reliqoos canonicos cte- judiceio 8.'FCularem uou pergau t>)nc.
u, 628. Non licet eis Domioica d.e ab ricos non habeautur. Conc. Aureliao. Agaih.,236. Juuiorseuiori noopnepo-
«'.celesia absentari. Cone. eod.,iM, 11, 2SSS. Qui post accepium diaconium o-itur. Cooc.eod.,235.Laicos,Disi reli-
Noo miuistrent lo eedesia araicti pal- iaeoDtioeates iuveniuotur ab olScio gioDepricmis$a,clericusnooordioeiur.
Ifis et prcdocti lumbis. Epist. Code- ' abjiciaDlur. Couc. Arausic, 22i. Qui Conc. Epauu., 2ii6. Mulierem, id est vi-
btin. aJ episc Galti», 46. Noo oegaoda snculares jodices appeiuot ezcommu- duam dericns ooi^docat uiorem.CoDc.
rst preniieutla elericis Ipsam deside- oicentur. Conc Tolet. ui,3|Sl. Qui sioe Telept., 192. Mutilus oon Uat dericus;
rautibua. tlonc Arausic , 219. J^lop epistoiis sul episcopt proliciscuntur si uioto proprio se niouiaverit. I^piai.
i»|iortet dericos comam notrire et sie conDmooiooe priveotor. Omc, Agath., louoceot. ad felicem , 19. Nec ctencu«
iiiinistrare. Cone. Briear. II, 625. Noa 240. Qui solldum praesUterini sine laicum, neque laicus clericum ad sa-
ordtneniur, nisl omaes qoi cum eis osura recipiaut. Conc. Tarracoa., 295. euiare judlcium irahat. Conc Aoreliau.
sunt Hdeles ezistaot. Cooc Cartha^. Quod de remuuera iooe ecclesi» iios- itt 260. Nec veaubos nee ealcearoeniii
ui, 150. Non sint aegoUalores. Couc tederiot io propriuiariom jus prs^ri- decorem quxrat. Couc Cartbag. iv,
Aoreliaii. u, 2*S9. Non suacipiaot pr»- ptiooe temporis ooa vooetur. Cooc 146. Noo liceat presbytero vel clerioo
diasecnlariavelcaosa8.GoocCbalced., Epaoo., 263. Com ad oBicia eoelesia- remecclesi»veQaereveldooare.Coiic.
98. NuUiw negotiatioDes inbooestaa sUca provehiiotor , jiiliil pro iien(*di<r Ag itb., 254. Non slt dericus qui noo
veltnrpialocrasecteiur.Decret.Gelas. ctiooe iuquU^amr. Cooc. Barcin. u, s|iO|»underii locuin ubi sit delegaius.
general., 153. Nullos obUgatom cui- 6o7. Cum defueriut cieNci, de moiia- Conc Vallt*t. , 510. Non sit qui ^un-
i|uacn almque coiisen^u (Joiriiui vel chis eligjUtur. Drcr. Gelas. gener., dam duzerit uxorem. Episi. liiaoce*«t.
|Kiir«Mii clericum fadat. Conc Toiet. 150. Scurriies ab otticio retrahoodi. ad Vicioric.,14.Nulluiad testiiiiooittm
■« 324. Nu)itiaUa viteut convivia. Conc. Conc Affatb., 245. Sedkiooarii , usu» diceodum pulsetor. Qooe. Carthag. v,
Agath.«25S. Oppre8si ab episcopo ad rarii , vei io|oriarum suarum ultores 1^5. NuUus alienum dericom sullici*
liynodiim reeurrant. Cooc. Aurel. 11, nunquam ordioentor. Conc Carthag. lare vrl tenerepr£Sumat,9uoepisoopQ
257. OTdiaai ab b»reiicis non admil- iv, 148. Si a pseudo-episonpis ordinaii nou prasbeute oonseosum. I^ihsl teou.
tniitiir. Kpist. lnooceot. ad Rof. et fuidriot , raia potest ordinatto laiis ad Anasias., 109. Nollus doricorum
Kuaeb., 52. Por creaturas juraotts ezistere. Epist Leoo. ad KusUc. Nar- aodeat ordiuatiooem soi episi-0)>i cou-
rum cum verberlbus ab ordiiio cleri ' questi fueriijt, viciui eptscopi uos au- couus iu solatio vei lulario soo exlra-
921 INB£X RERUM IN CANONUM COLLECTIONG CONTENTARUM. nr
mmn liftbi>ai mulierem. C«nc. Arelit. diis. Gonc. Cartliag. ii^ 148. Ubi quis ccemeteriis feroins non iMrvigileiit.
II, 199. Nullas clericus de episcopo suo primum legeril ilri permaneat clericus. Conr. eod., itid.
receiat et ad aliuni se traiislern. rx>iiC. Milevit., 186. Usurarius non syit. ColUiio lidelium. Si quidexoulla-
Cottc. Tolel. I, 324. Nul'us 'clericnsjn Coiic. Cartbag. iii, 129. Usuras Don tione Cdeliuin (»Derlur, a|H>d unum
celbrium vel secreium femiiram in(ro- accipiat. louc. Arelat. ii, 201. bxorem cterirorom Meliter coUigatur. Cooc.
mitis'i.Coiic.Agaih ,233.NuUusclericus sexte aUeriusDou acctpiai nisi forte Bracai*. i, 603.
in eellarium vel secretum puellaM in- ea spoponderil se ad veram fidrm ve- Citmmunio, Communicandnm in Iki-
tromiltat. Conc. Arelat. II, 199. NuUus uire. Cooc. Chalced., lOU Ylctum et silii is marlyium Coiic. Gaogr., 52. tiis
clericus qualibei necessitale suam re- vesiimenium sibi ab arlificio ?el agri- qui a.sque ad 6nem vitx in peMaiis
lioquatecclesiam. GoncArelai. u,201. cultura absqne oRicii siil detrUncoto perduraot, et in exitn i-ommuoioneia
Ntfllos dericos, sobdiacoous. diaconos firsparet. Coec. Cartbag. it» 147. Vide expeluol. iioodeoegeior.Couc. Uiaoar.
veipresbytory io|ilateisreskfeat.Cone. Cli^nci, Cleros. • ii, 628. Inira sanctuarium aluris io-
Nirboo.y 6S9. NoUus cujuscuoque di- Cleros. CrioiiQOsl ad clerom non gredi luicls non licet. Cooc. Bracar i,
gnitatis ecclcsiasiic» foerit deinceps promoveaotur. Decret. Gelas. geoer., 601. Laici communicare debeut dielms
percipiai gradum, qui non iotuin psal- 133. Coriales ad clerum noo adiiittiau- NatalisDomini, Pascb» et Penieoostes.
leriom vel canticorom usnaliuiii et ior. Eptst. lunnc. ad univers. episcop. 0>iic. Agatb., 234. Non licet oommu-
bjFmoorum sive bapiizandi perfecie inTolos., 54. Lalci,qoi eligonturad nionem ecclesi» conieimiere. Conc.
iioTerit supplemeutom. Cooc Tolet. rlerom, per sex roeiises observentur. AuUodi. , 42. (jui in proprii provincia
▼lu, 437. Nullus episGopus clertcum Decrei. eod., t30. Laict qui viduam noo commuoicat, neque in alia tom-
aHerios ordioare prssumat, uisi forte aoi dimissain acceperiiit, in clerum louoicet. Conc. Milcv., 186. Qui in-
signata Ipeius episcopl scripia su^ce- oon odmiuaotur. Cooc. Geruod., 301. iraoies in ecclesiam per oiniiam loxu-
t»erit. Cnoc. Bracar. i, 603. NoUus ilai Laicus anie anoum conversionis oon riam a eomoiunioiie sxcrameoti se
clericus qoi aoie baptismoin iixorem ordinelnr.Cnnc. Arelat. ui, 203. Nemo alisiioent, de eccle&ia catholica proji-
liabuit ei ()osi baptisroom alism. Epist.* litteras oesciens vel aliqoa parte cor- ciaoior , dooec prrniieotiaro agant.
Innor. ad uoivers. episcop. iu Tolos., poris immioulosad clerum prooiovea- Cooc. Bracar. ii, 628. Posi beoediciio-
35. Nulliis ordiiietur, oisi fuerit vti» tur. Decrei. Gelas. gener., 133.<Nul]u8 nem popolo datam oomaraoicare dp-
prohabilis. Coiic. Cartbag. m, 130., episcoporom servom alierlus ad cleri- beot sacerdotps. Cooe. Tolet. iv, 375.
Niillus ordioetur clericos aote irigHsi- caios olTicium promovere praesomai. Concilia Afric»*, 113. Galli», 19i.
luuni letaiis aooum. Conc Aureiian. Kf^ist. Li-on. ad uoivers. episc., 101. Graecorum,l. Hispaniae, 281. Cooct-
11,253. Nullos sioe jussiooe epibcopi Paeoiieus oon admittatur ad clerum. lium Agaiheose, 220. Aocfrilaooniy
peregriuetor. Cuiie. Laod., 56. Uiunis Conc. Bracar. u, 618. Poeoitentes 17. Aoiiocheniim , 41. Araosic:<Doiii,
cujoHlibet ordinis clericus, qul cailM)li- vel inscii liuerarom, et sive defecto 218. Arelateosei, I94;i>, 199;m,203.
cam desereos bsreticae se cooimuoioni membrorum aui discissione aliquid Arverueose i, 267; u, 273. Aorella-
nnlsi*.uerii , Ki ad ecclesiam reverstis minoa habenies, ad superiores brdioea oense i, 245; ii, ^t. Barcinonense i,
fuerii, iu eo gradu quo erat sine pro- nou veniaiit. Decrei. Hitar., 121. Oui 655; ii, 657. Bracarense i, 597; h. fi07;
nKMione permancai. Epist. Leoo. ad deiteant ad clericalura pervenire. Ep. iii. 629. CiMaraQgosiaQum i, 503; ii,
Jauuarium, 102. Per plateas et aodro- Siric. ad Eumer., 6. Qui cootra cano- 505; iii, 507. Carpenturaieuse, :e67.
nas non ambnlet. Conc Caribag. it, nes ordinati sont def)onantor. Gonc. Carthagioense i, 115; ii, 119; ni, 125;
147. Pro fide ienUtos et io ea perma- llerd., 515. Qui eveotu oecessitatoni iv, 139; v. 153; ti, 159; vii, 177.
Den% gr.idibus honorari debei. Conov
eod., 146. Quamlibetverbo
tos artilicio victom qocrat.
f i7. Uoi aliqoid de roooificeotia eccle- Que rodirej omoi ecdesiasiTci ordinis Epaonense, 261. ^pbesinum, 79'. Gau-
oiae cui s^rvierat adeptus est, et ad digoitate priveoior , ei mooasierli grense, 27. Geroodense, 299. Hispa-
summuffl sacerdotium allerius civitaits claustri?, dooec advixeriot sub pceoi- lense i, 635; u, 639. Ilerdense, 311.
fuerlt ordinatos, qood dooo accepit teotia, retrudanior. Conc. Tolet. vit, Laodiceiium , 49. Mileviianom , 181«
reddat. i:ooc. Epauo., 263. Qoiconqoe 436. Qui gradus jam ecclesiastiooa me- Narbooeuse, 659. Neo^fesariensi;, 23.
sine conscteoiia episcopi aliqoid de ruoront, nisi pro gravioribus et mor- Nicaennm, 1. Oscense, 665. Regiense,
pnssessiooibus vel de doroo ecctesi» talibusculpis, nuUisdebeniverher.bus 21i. Homanom tpmpore Gregorii papa
tuterii aut fraodem fecerit , non solum subjaeere. Conc. Hracar. lu, 634. Qui primi, 162. Sardicense, 53. Tarraco-
euui omui dedecore cousu ictus resii- g-^^andjBvus ad clericatum aspirat , uon nensie, 295. Tauriiaiiu >• , 208. Tele-
iiem circa se injosiam putat recurrat ad Eumer., 6. Qui in peregre' bapti- 467; xn, 487; xiu, 509; xiv, 531;xv,
ad syiiodom. Cooc. Carthag. iv, 148. zaiuor ad clerum iion veuiaut. CiOnc. 537 ; xvi, 557 ; xvu, 585 Valeiiiiiium,
Qui jpfunium rumpii disiricte coercea- Eliber., 286. Qui laicus vlduam duxe- 206. Vallelanum, 517. Vasense i, 223;
iur. Coiic. eod. Ibid, Qui propier li- rit non admiitatur ad clerum. O>oc. ii, 227. Bina per aniios singulos pro-
cemlam vuU e^e monachus excom- 'i elept., 192. Qutconc|ue ab eplsccpo viiicialia episcoporom coociiia cele-
inuoireior. Conc. Caesaraog. i, 30i. osque ad sutidiacoiium deiestaodo cou- brentor. Epi&i. Leon. ad AnasUis., 109.
ReoupiiR mariius 0011 ordioetor cleri- iiobio fllios procreaverioi caoouica Coociliorom statota et ptesolnmRo-
cos. CoQc. Aureiian. 0,2.53. Sl ab^qoe censura dvmneuiur. Cooc. Tolei. ix, ro:*norum decreta custndisniur. Cooc.
rorpasculisuiiosqoalitaievigiliisdeest 452. Qoinam ad ecclesiastiroin ordi- Tolet. ui , 548. Constilutiooes saocto-
excooimunicetur. Conc. Carihag. iv, nem sini promovendi. Epist. Siric. ad rum concilionim. Decret. Hormisd.,
li7.Sl ad al amecclesijmmigrat, noo divers. episoop., 9. Qoi post bapit- 165. De qoaliiale coocilioriim vel qiiare
debei ibi perseverare. Cooc. Antiocb., smom miliiise saecolaris cingulom ha- aoi qoaiido fiaot. Conc. Tolet. iv, 566.
45. Si ad secoiidas oupiias iraosit, de- buerit ad clerb^tum oon admiltatur. Pi r siiigulos annos liant. Conc. Carth.
poiiator. Eiiist. Siric. ad Eomer., 6. Episi. lonoc. ad Victor., 13. Qui imi iu, 126. Regole Udei catbolicas contra
Si fortom ecclesiae fecerit, peregrina remissiooem peccatorom cingulum mi- omnes haereses ei quam maxlme con*
«*i comiiiooio triboatur. Cooc. AgaUi., Hti» saecularis liabuprit ad clerum ad- tra PrisolUiaooo, qoaa episcopi Tarra-
!231. Si commuuicaverit cum exoom- miiti non debei. Conc. Telept , 192. conenses, Cartbaginenses, Lusitanl ct
niiitiicaio , excommunlopior. Cooc. Quipobltce|)oeiiitentiamnooacclpiuot, Bseiici feceroot, in concilio Toletano
Cartbag.iv, 149. .Si culpabilisiQveiilus sed viaticumylncliTuropronioveaniur. priroo sututae , 526. Omnia gesta In
aut boDoratiis de civitaie et ad iiiooa- Conc. Geriiud.,30I.Quiseipsosabsci- conciliis subscrlptiooibos episcopo-
Kieriiim foerit deputatiis. Cooc. Nar- duot a munere clericali sectudantur. riim confirmeniur. Cone. Carinag. tn,
lion., CGO. Si extra uecessitatem in Decr. Gelas. gener., 133, et Cooc. 139.
iiufidiiiis vel iu foro deambiilat , ab Arelat. u, 200. Qui susceperit ecclesi» Coocilioro. Bis In anno celebretor.
otficin suo degradeiiir. Conc. Caribag. proprue desertorem , et aliqoa pro- Conc. Aotioch., 47, et Regieos., 216.
iV, 147. Si volufltarie damricm eccle- vvxerii diguitaie, subjaccat s>enieiiliae Bis in aooo per provinciaa celebrelur.
sia^fecerit, etsail>faciat etexcommiH quam canones pra;fixerunt. Decr. Ge- Couc. Cbalced., 105. Ceiebrari debet
iiicetur. Coiic. Agath., 255. Sine epi- las. Keoer., 134. Secunda coitjugia singulis anois caleodis novpmbribos.
stciia episcopi mi non liceai clericum .«aecolaribos ooo oegeniur, quibusta- Couc. Tolet. xu, 501. Conciliom me-
vel iiioiiacbum prottcisci. Conc. eod., men ad clprum miniine venire conce- iropolitaoom io onaquaqoe metropoli
2.'S7. Sitie epistolio nnn debet peregri- diiur. Decr. eod., ifriif. tJbi quisf)ue singuUs aunis babpri dpbet. Conc
iiari. Gmc. Laod., 56. Suporioris ioci oidioatur permsne;!!. Conc. Arelat. i, Aurelitn. ii, 251. Confirmatio concilil
clericus baereilci cujuscunqoe clerici 195. Vide Clerici, Clericus. Tolelani duodocimi quod fa tum c$t
coitrivio non intcrsit. Cooc. EiiauQ., Cvemeieria. lucacmetcriiscerei non an(.o primu gloriosisA mi Ervigii regis.
2li5. Turpilo<|UQs ab pflicio rciralieu> tnccodaulur. Cooc. Llibcr. , 287. lu Couc. Tolei. xiU| 5iI0. Comprouuciakx
925 l?(DEX RERLM IN CANaNUH COLLECTIONE CONTENTARUlir. n%
aiJ ooDC»! uin voeali vciiire tenetouir. SeateiuU coDciliiSardicciMts recllala* S2S, Quisquis fiiiam suam io inalriiDo*
r.niic. Arvttfu. II, 278. Damnaiio coii- po^lolante Novato episcopo. Cou>-. iiium ooacubiiiam habeuU tradiderlt
cilii darisorum vol pr»slrepenliuin. Cartbag. vi, 162. SynoJus aiiiiis slugu- non errat. Kpist. Leou. ad Rastk:*,
CoDC. Tolet. XI , 476. De aiiv<;rsitate lis est congreganda. Coiic. AgaiU., 104. Kehcta catecbnineiii , si alleniiii
dnnlici qua non poluit generaie conci- 243. Synodu:i Arelaieosis inelropoUiaiii duxerii, aii foniein lavacri admitti |k>*
liuni iieri. (>>nc. Tolet. xiv, 533. De arbilrio coiigreganda esi. Coiic. Arelut. test. Cotic £liber., 213. Relicia prt- s-
iionore collato c«ncilio Toleiaiio xiv, u, 20t. byleri vel diacoiii alii viro se uou cou-
Conc. eod., 534. De intiio relatiouis Concinnabula. Concinnabula vel coo- jungal. Conc. Auriil. i, 2i7. Sacerduiis
quo ooncilimu coepil gesiorum synoda- juralionos nou iiaiit clericnrum, qus v»'l diaconi (ilia relijdo a q lae peccave-
liiim et epistole Komani |K>iiii cis sub pairociiiio solebani licri laicjrum. rit, et mariium diixent, iu fiQe taniuiu
facere mentionem. Coiic. Tolet. xiv, Coiic. Narb., 660. ciinimumcct. Coiic. Tolel. i, 325. S^-
531 De llerata discussioue coiicilii CoDCupi.sceulia : De concupiscenlia cularesquisiuas coiijuKesiierebnquuni
Toletaui xiv. Conc. eod., ibid. De loco non consuinmaia. Couc. Nuocaes. , siiie proliatione discidii a commuuiaoe
vel ordine qiio concilium Toleiaiium 2o. ecclesi» excladjniur. C^nc. Agatb.,
\n ccilio.^aii eporieat. Conc. eoJ., CondltionalesiConditionales non or- 23c>. M niulieres ad p iores maritott
iin&. De prxinemoraliODe aggrcgiii diucmur, nisi cum cooseasu patrono- r dire iioluenui, vcluL impie, eccle-
concilii et relaiione principalis edicli rum. Conc. R acar.u, 622. siastici communione privaiidx sunt.
quo jussum Cbt synodum agiui i. Couc. Conressores-: Eplsiolse communicato- Episi. I.epii. ad Nicei., 1 1 1. Si sacenJo-
Tolet. xu, 53t. De relalioiie graiia- ris daiidie sunt coiifessoribus. Conc. lis vel lev.la! viiuamariium acceperit,
rum ad Deum pro peracto conciiio. Kliber., 286. Qui oonfes«orum litUiras in line lanliini coimiiunicet.CoQe.To-
Conc. eod., 536. De relatione gratia- poriaui alias recipiaut. Conc. Arelat. i^ lei. i, 325. Si \iri, de captivitate re-
nmi qox post peractionem coiicilii 1Q5. gres:»i, liiiemperaulia uxorum offenti
bociaiidi synodo indisstmulanter occur* corum fldei iiitidelibOs malrimooio iioo goiur. Cpist. Leou. aJ Acastas., lOS,
fant. Episl. Leon. ad episc. per Sicil., socientur. Couc. Carthjg. m , 120. Yir^iiiies cbristiauae minime dauda
100. De syiiodo facienda. Conc. Rracjr. Coojugati ab episcopo usque ad sub- siiut geulilibus iu oiatrimoaiuoL Cooc
11,617. ue tribus diebus, quibus iu diaconum iion siiie testimouio vivaut. Elber., 2S1.
initio concilii nibit aliud agendum ju- Couc. Gerund. , SOI. De Qiia episcopi Con^taoiinopolilanus episc^pus. Pri-
b< tor, nlsi tantum de nJe ac de aliis vel presb^tiTi sive diac ui, si devota matus bouorem liabeat post Romaiiuni
rebos' spiritoalibus, nullo sscularium fuerit et niariiuiiiduxerit. (>>oc. Rrac. episcopam. Coac. Cunsiauiiu. i, Gl.
iiiierposiio. Coiic. Tolet. zvu, 590. u, 619. De bb qiios |.arenies ab iofao- Conlincntia. De contineolibiis et
Decrelumfldei roocllii Toletani sexti. tia ctericatus officio maoclparuat , sl usn palliorom. (V)dc. (iaiigr.,30. Noo
Cooc. eod , 400. Decretum idem coo- postea vouiitaiem habeoi Dut>endi. debet quisquti couuoenii» causa II ius
cilli Toleuoi undecimi. Conc. eod., Couc. Tolet. ii, 329. Devota quae ma- suos uegligere, Conc. eod., 31.
470. Decretum idem cuncllii Toletani ritum duxerit , nou permiiutur ad i onversi. In «griiudine cooversi
diiodecimi. Conc. eod., 491. Deereium pa-niteotiam , nisi mariius discesserit. mauus impositiooem accipiaoL Couc.
Mem coticitii TuleUoi dedmi quiuti. Coiic. Tolet. i, 525. Diacooi, sicut epi- Arelat. i, 193.
C«>oc eod., 8i0. Decretum idem con- scopos et presb^r^ eeasare debeiit ab (^uvivia. lo ecdesiis ooo fiauL
cilii Toletaiii decimi sexti. O)oc. eod., opere cODjiigali , ooo Umeb repu 'iare 0)ac. Cartliag. lu, 131.
5(S2f Decreium idem coocllil Emeri* coiijogia. Epi^t. Leoo. ad Kasiic, 104. Oimioa. Im ordiiiatiooibus erimint
teosis. Conc. eod., 66.S. Dies coacilii f^^emloa ddelis aiia adullerum roari- auferrl non credatiir. Episi. laouc. ad
ad I calPDdae uovembris servetur. tum reliquerit Udelein» et altcrum du- Ruf. et Kuseb., 51
O)oc. Cartliag. v, 156. Epistola vel cii, probibeatur oe ducat. Cooc. Elib., Curial&i. Ad clerom ooo admitun-
concilium de civiiate Arverneosi ad 283. Femionridelesquaegeoiilibusse tur. Episi. luiioc. ad univers. ei»iscop»
regem Tlieodobcrtum direcu, 271. juuxeriiit excommuiiiceutur. (}oac. lo lolos., 34. Clerici iioo Gaut. Epi^.
Exemplaria M a;ui conciiii direcU sub AreiaL i, 19(i. Femlns quae capKis eius.i. ad Victoric, LH.
die VIII calendas decembris. Cooc viris oiipseraol, regressls de capiivi- Cyriilus.fijosepis.oIsadNestorium.
Cartliag. vi, 106. Formula secoodum tate viris, debeot prioribus copulari, Coiic. Ephes., 79. Ejusdem rescriptum
quam debeat sancta svoodus in Dei ot quod suum est uonsquisque reci- ad Cuucilium Carthagiueose vi. Cooc
nomioe lieri. Couc. TcAet. iv, 366. lo plit. Kpist. Lecm. ad Nicot., III. Fe- Caribag. vi, 168.
coinmunibus causis ecc^esiae concilium miiia9 quae, relictis viris suis, aliis ou- r%
fenerale congregetur. Cx^iic. Milev., buut, uec in fine oommuniouem acci-
84. Iiistituiio cerii lemporis quo con- piaut. (jdiic. Eliber.,283. Marituscujus Dsmones. Vide Diabolus.
ciliuni peragaiur. (k>nc. lolet. XI, 484. uxor adulterata iuerit, aherain nou Da;mouiaci. Demoniacis aliisque
Lex in conUrmaiionom concilii Tole- actipial. Coic Arelat. i, 196. Mulier |>a siouibus irreiiiis ininiateria sarra
taiii deciuii teriii CcJiia. 0>uc. eod., Inuia virumiinnducat. Conc.Toiet. u, iraciare uo.j liceat. Decret. Gela&ii
529. Lex in coiiUrmatioaem ooocilil 350. Nou probatur esse culpabilis qui gi^oer., 153.
generalis sub anao priino regni glo- uxoreui capti io malrimouio videtur D.iinasaspapa.EjttS episinlaadPau-
riosi E(,icanls. 0>nc. ToIeLxv,553. e^se sorliius. Epist. Leoo. ad NiceL, linum epi:iCopuin Antiocbenum, t.
Lex in confl iiiatiuuem conciiii Tole- 111. Pureote^, qui Qdemspoasaliorum Di:fuiioti.(^rpora^eiuuciorumiiullo
taoi decimi seplimi. O)oc. eod., 597. frangnot, triennii tempore absiineau- luodu iulra ba^ilicam sauciurumse(*e-
Noo amplius ab statuto coociHl tem- tur. Cxjnc. Eliber., 290. PuellsecaLlio- liaotur. Cooc Rracar. i, 605. Noo est
pore qiiam dles quindecim remorentur licae iion suul dandae baarelicis ueque teinere jiidicandum de hisquijaniad
episcopi. KpisL Leon. ad Anasus., judasis. Cunc. eotJ., 284. Puellae de- Doniiuuiu migraveruuL EpisL AnasU-
110. Per auoos tiiogulos celebretur. 8,i0nsataR uou possunt cum alio matri- sii ad Aoastas. imp., 137. Nujlabasili*
l^pist. Hormisd. ad episc per Hispao., oionil jura sorliri. Epist. Siric. ad ca sub deruoctorum nomine constru-
118. ProressioUdeiioconcilioTolelano Eiimer.,4. Puells quaB nou coactie, cia dedicelur. Decret. Geias. geuer.,
ocuvohabiu. Couc eod., 427. Publi- set voluotate propria virgiaiutis pro- 134.
calio concilii intra sex mooses debet positum susceperuut, dellnquuol cuiu Delatores. Delatores graviofuoa cau-
fieri. 0)nc. Tolet. xvi, 573. Quaecuo- oupserini, etsi noiidum rueriut conse- sarum nec in fiiie commuoiouem acci-
queinsynudo pro fldei causis eci-le- craias. Epist. Leon. ad Rustic , 106. piaoi; levlurum per qui.«mieuoium
siasticisque negoliis ccnsiiiota soiit (juae jam consecralX' soot, si postea pcBiiiieatiam agaot. (>)ac Eliberit.,
vel fueriut , nullus els coolradicere nupseriiit. iiia|^nam crimeo admiitunt. 293. Vide Accusat(*res.
audeaL Conc TuleL viu, 439. Qualiter Epist. ead., ibid. Qm cum virgine de- Despousaiio. Des^Kmsataa puelliB ab
fiat coucilium secundum priorum ca- vota ad connubia transeuni oommu- aliis corruptae reddauiur bis quibus
nooum iosiiluta. Oanc, Emer., 669. oiooe priventor. Conc Rarcin. u, 658. Ciieraut antea despousalae. Cooc Ao^
Regula saiiclaB fldei coocilii Toletaoi Qui filias suaa sacerdotibus geoiilium cyrit., 20.
dccioii seplimi. Cjoac eod., 590. Rela- coiJungunL nec in flue communiooem Devoia.De devou peccante velquae
lio graliarum pro consummaiionecon- accipianL (jonc. Eliber., 285. Qui pri- ae mari.averit. Omc, Rracar. ii, (i2J.'
ctlij Toletaiii undecimi. Conc. eod., viguassuasdocunt neninfinecommu- Virgo devuU ad terreiia coiinubia
484. R< s(H)usa palraai conciliiToletani nicent. Omc. eod , 292. Qui siiie cuo- trau:>iensacommuuiooeprive;ur.Couc
tleciiiii quarti ad Romanum pontiflcenu jiigibus ordioaotur cxiraneas iu domo Rarcinou. ii, 658.
Vjonc eod., 533. siemel in aono s>n - lum habeaoL Cooc Gerbod., 301 Qui Biabulus. Qui aiont diat)olo n ex se
dus flal, et judices et a lores flsci uxorem habel, si coocubiujm h ibue- vel ex cbjo esse, et proprtam babere
prKseuies siui. Couc. Tulet. iii, 333. rii, v.on commuoiccl. Couc. Tolel. i, oaturania Uauioautur. Epist. Leooiaad
525 INDEX REI\13M IN CANONUM COLLECTIONE CONTENTAKUiV. * 9:6
Tboiib. Astaric, 02. Qui oorpora bu* Ibeina eis sl postea noplits se iradi- Epl&t. Vigilii ad Prorulor., 155. r.cele-
niana dialioli diconl esse Pgmenta, et deriiii. Conc. Chalced., 102. siae, dum inolttsiiis agitatur, defiinsor
ai daeinonlbos in utero romiari, dam- Diciiuius. EmemiandadelibroDicli- posiulandtis a priucipe. Couc. Caribag.
uanlur. Epi4l Leonis ad Thiirib. Asio- nii. Epist. Leon. ad Thurib. Asluric, v, 156. Ecclesiarum causae (luonioUQ
rJfc., 92 Onomoio ejus insidias ac »a- 94. floienJ». Couc. ArYcrn. u,i77. Kerle-
gacitatein viteinus. Rescripium Fla- Dies Dominira. Vide Dominica. siaruin eleemosyiiae non siint alienan-
vlarii ad Leonem papam, 51. Digami. Ad clerum noti admittaittur. dse. Conc. Arvern. ii, 270. Eccle^i.p afe
Diaconi. Ab Qiio episcopo non depo- Epist. Iniiocpoi. ad Felic. ppiscop., episcopis Arianh con«ecrat!i! a railio«
nantur. l^onc. Hispal. n, §i3. Anie 19. Ad ordinem clericatns non per- lico sacerdoie deui o coiisecrcnliir
viginti qoinqoe antios non ordinenlur. mittanlur accedere. lilpisi. Sii ic. ad (^onc. Cxsaraug. ii, 305. Ecclesise ta^
Oine. Arelat. ui, 203. Contomaces aut Kumer.. 7. Ad sace^doiiom non pro- cullalum rjptores excludantur. Coiu!.
..«uiperbi a iribos episcopin argoantor. moveantur. Conc. Areiat., 204. Coiise- Arvern. i, 268. Ex rebus eccle iasticis
Conc. CarHiag. 1, il9. Coram presbj- crari aot ordiuari non debetit. Couc. tresaequae liant poriion<>s. Conc. Bia-
lero iuterrogati respondeant. Conc. Valent., i07. Vacenioralionibus et je- car. i, 605. Exlra necessitatem reni
Carthag. iv, 146. Coram presbyiero juniis; et secuniioiu veuiam reddaiur ecclesi» nullus alipuel. Conc. Tolet.
Dun sedeant vel Eudiaristiam iradanl. eis coiumunio. Conc. Laodic, 51. in, 519. Facullales erclesiasticas nnu
Conc Arelat. n, 20t. Diaconus corpo- Dioeci^sis. Oua^ episcopum niinqiiam siini alieo mdx. Conc. Aurel. ii, T^ti,
rall peccalo praeoccopatos sese a mi- hahuit non habeai.CoiiCCarltiag.il, Fraudaioresecclesiieconjmui ione pri-
iiisterio cohibebit. Cooc. Ncocxsar., 122. ventur. Cooc. Arvern. i, 270. Frocius
26. De his qoi sine discussioue aut DesperanlesOuiconqoeinlerempiio- in ecclesia et noo alibi dandi. Coiic.
presbyteri aot diacones ordinaii sont. nis evaserit casus, duorom meosiom (>ai:gr.,29.tienUi cx libertisecclesiae,
Coiic Rracar. ii, 618. De presbyteris spallo el a caiholicorom collegioeta el ex personis ingenuis, ab obsequiis
irel diaconlbos qoi post ord.niiionem corpore et a Christi sangoine sacro ecclesiae uonrecedant. Cx^ncTolet ix,
denotantor. Conc. eod., 61*). De uno manebit omnimodo alienus. Conc To- 4*i2.Hi qui cx vasis minisierii ecclesiae
orario adiaconibosotendo,i:ecornato, let. xvi, 570. aliquid vendideriut in ordinatloue ec-
ned poro. Cooc Tolet. iv, 579. Diaeo- Divinatio. Qoi divinationea ailen- cleslaslica non h-jbeaniur. Conc llra-
iios vel presbyter, qoi criuien capiiale dont a communione pellaniur. Couc car. n, 617. In ecclesia maguopere
oommiserint, ab officio et cornmnnione Aurelian. i, 250. caveuda ct>uteulio est. Epist. Aua^^tas.
pellanior. Conc Aorel. i, 240. Diaco- Divioatores. Poblice fustigentur et ad AiKistas. imperat., 137. In ecclesla
Dusvel presbyter. qoi crimen capiiale veoondentor. Conc. Narbon., 662. Si noo flant piciorae. Cx)nc. Elilierit., ^87.
Go.iimiserlni,ab officii houoredepositi qul viri ac mnlieres *diviuaiores iu In ecclesiit non licet acciibitus ster-
in monasierioro retrodaulur. Conc cujuscunque doiiio fuerint ioveiiii, aul i'ere vel a^apem facere. Conc Laod.,
£paun;, 264. Eorum ordinaiio Sabbato qui ausus liierit amodo io eorum vana Si. In facuiaiibus ecclesi» iricenualis
8:tiicto celebrelur, id est, die Domi- carmina interrogre, ei non pubhce praescripiio serveiur. Epist Gelas. ad
nico. Epist. Leouis ad Dloscorum, 1 18. hoc voluerii annontiare, nou solum ab Siciiiens. episcop., 156. Liberiis cccle-
£pi>€Opo suo summam humilitatem et ecclesia suspendanlur, sed etiaiu sex siae nihilde rebus suisi iu alieuum licct
revereniiain habeant. Conc Einerit.y auri unciaa comiti civitatis iuferaut. trausferre dominiom. Conc Tolet. ix,
tni. Eocharistiam josso presbvteri Cooc Narbou., 622. 453. Liberti ecclOdin si ad eam reverti
Miiiistrent Conc. Caribag. IV, 146. Ui Divortium. Uiqui oxoressoasdivor- uou velinl, omuis eorum rescola juri
€|iii ad diacoiiaium eiigontnr iu casti- tio intercedente relinqooot exconuno- applicelur eeclesi». Cooc. ToleL ix,
tiite peroiaut^aut. Conc. Bracar. u,622. nfcenlor. Cmoc Toiet. xi , 498. Divor- 453. Nullus alierius ecclesiae res acci-
In fonsesau pceshyleri nullatenns se- tiata aheri non conjongatur. Conc pere presumat. Conc. Arvero. ii, 270.
dfant. (^onc Bracar. i,655. In presbj- Milevil., 186. Divortiaios ab alia oxore Nulius sine reuiedio aot spe xeniae ab
lerio residere non po^slnt. Decret. nun admittator. Cooc Milevil., 186. ecciesia repellaior.Couc. Epaon., 265.
Gehis. gener., iSI. Jubente presbylero Doctor. Doctoris sibi oonieu non im- Ecclesia per trigiota annos ab ep scopo
■edeanl. Conc Carihag. iv, 146. ilen- ponat cui concessum non esL Conc. habila iniiiobilis perinaueat in isiius
Boram propriam juxta Patrum decrela Caesaraug. i, 501. possessione. Conc Chalced., 102. Qua-
rustndiaoL Decret. Ge)a8.gener.,131. Domiuica dies. Dies Dominici oVser- dra^esini.e diebus ab ecclfsia uullus
Ne presbyieris corpus Christi tradaut ventur et in eis a iaboribos vacetor. desit. Conc Caesaraiig. i, 303. Ouae
vel ante presbyteros eoinmotiiceot. Cooc Aorel. ii, 219. De diebos Domi- debeat discretio ecclesiarom reciorl-
Conc Nicaen., 5. Nihlt siiie presbylero nicis et Pentecoste, ol io eis staotes buses^e, ue per ioconilitam discipli-
offerant. Conc. Arelst. i, 197. Non oremos. Cuoc. NicaB0.y7. Oinnishouio uamsubdiii subeant iioniii.idii nolam.
liceai diaconum non ju^isum sedere. tam iiigeouus quam servus, Gothus, Conc Tolet. xi,480. Quxdeconquisi-
ronc Bracar. II, 622. Nullus ordioelur Romauus, elc, die Dominico iiullam tis rebus ioler ecclesiain el sacerdotis
diaoonnsanie vigesimoinqoiniomaBia- operam faciat, sed oec boves juogan- liaeredes divisio fiaL Conc Tolet. ix^
lis anoum. Conc Aorel. ii, 253. Pres- tor. Conc Narbon., 659. 4i9. Qua; res collitlae sunt ecclesiis i(
byiero olieiiiant ut episcopo. Conc Donatiooes. Eoruiu qoi paoperes eariini jure perdurent. Conc. Tolet. vi
Carthag. iv,li6.Qua aelateordiuentur. oppriinunt dooaii^nes a sacerdoiibus 407. Qni in ecdesia libelios famosos
Cooc Agaih y 232. Quemadiiiodnm refoiandse. Conc Carthag. iv, 151. Aei pouuui aiialhemalizeolor. Cooc. EU
constituantur. Couc. Carlhag iv, 141. ecclesiastice dunatione% vendiiiones, berit., 290. Qui in eccle.siam iuli^nt
Quianie houorem peccasse probantur, vel ctmmuiationes, al) episcopis faiiae ei nju coiumuoicant, excoiiiiiiunicen
si crimen conressi fueriot, per irien- absque conniveniia et subscriplioue tur. Coiic 'lolel. i, 32i. Qui,jubeuio
uiuni ag:aut poenilentiam; si alius eos clencorum, irriiae bloL Cuuc Carihag. episcopo, proquacunque culpa ab ec-
detexerit, |)Ost quiuquenoiom coinmo- iv, 145. cleaia exire contempserint, tardins re-
niooem laicam accipiaoi. Couc. Elibe- Donato^. De Dooaio Novatianorom cipiauiur ad veniam.Cooc Ilerd.,315.
rit., 293. Qol immolaveroot cessare epiaoopo. Episl. Leonis ad Afric^oos, Qoid observandum io rcgimine eccle-
debeutabomnisacromioisterio. Conc 114. siarum qu;je buut in liarbaricis geoli-
AncyriL, 17. Qul post baptismom mi- E ^us con»liiut«. Conc. C<>nslaniin. i,
litaverii ad d acooiom non proniovea- . 61. Quidquid de jore ecclesiae clerici
tur, fxiDr. Tolet. 1, 323. Qui vidoas Ecclesla. Ecclesiae. De his qoi aliji- teoueriui post obilom eoruin ad eccl^
acceperint dia ones non fianU Coiic ria niidare priesumont vel lumioaria siam revet tatur. Coiic Tulet. u, 331
Tolel. I, 322. Seplein esse debeot ecc1esiiebobtraliunt.Conc.Toiet.xui, Quod pro Ch. isio fungiiur legaiiune
qu imvis iiiagna sit civitas. Couc Neo- 518. De culpalorom receptiooe vel duin pro pace precalur ecctesiae* Eplst
caes., 26. Si accosati foeriot quaoti rommoniooe apod ecclesiam. Coiic Ao^sias. ad Aoastas. imjierai., 157.
epi^copi eos audiaot. f^nc. Carihag. Tolet .xu, 401. De obseqoio el disci- Keclores ecclesise plus propria quatu
iiu 128. Si ciim ordiuantor protestati piioahb-*riorom ecclesise. CoocToIet. ecclesiastica jura coraru non iiiteo-
sunt se velle habere uxores, nec posse ix, 455. De rebos f cciesiae dis|>eosao- daiit. Conc Bracar. iii, 635. Res eccle-
se cootioeiv, manennt fn iiiinisterio. dis. Conc Bracar. ii, 616. De rel»os siaeabepiscopis bebe gerantur. Rpisi.
(.Oiic Aocyril., 20. Si reatom iocurre- ecclesiasticis guberuaudis. Conc Bra- Geiasii ad Siciiiens. episcop., 136. Roa
rini , a tribus ep'scopis audi::olor. car. ii, 616. De reJditibosecclesi%% vel ecclesia: ab^ique consei.su epist^opi
«^oiic CarilKig. u, 124. Temuo e tan- obldlioiie lideltuin qoaiuor puriiooes uon alitineniur. Conc AureL n, itiS.
lumonicii albam indoant.Conc.Car- Heri debeut. Decret. Gelas. geoer., Res ecclesiae non ajieuculur. Coiie.
liiag, iv,ll6. Vtiae suab habeantlesli- 135. I)e rfparaliuoe ecclesiarum vel Epauo ,263. Kesecclesiaetiou alieneu
niouium. Couc ToleU iv, 575. Vide diversis aliis cau»is. Conc To et. xvi, tur, sed clericis vel monachis aui pe-
Leviiae. 5M. Ecclesia cum rebus ejus ad cpl- regriuis iu usiim tanlutniiKMJo doueu-
Diacx)ni8S£. Diaconis-» non sont scopi urdioalioiiem peiliueat. Conc. tur. Epidt. Syuiniaeh.':.d Ca'sa-., 14.
onliuaiidae. Couc. Aransie., 32i. Noii Tolel.ui, 553. Ihxclesiadirula^ si afuti- Kes ecclesiajusui colla.ae j rsescritdio-
ui-Jlnuuiur n:si qua Jragenaria* ; aua- damculis lucrii. iuuoyala coiisccrutur. ne tcuiporis uou tJe.^^eudaumr. Couc.
ni "^ INDKY UERUM IN CANONUM COLLECTIONE CONTENTARUM. 9?S
A^aUi.,9it. Rernin eoclesiasiicaruin 8ynodasreconciliet.Conc.Carlbag.iv, ordinali fuerint , cof;snior discere.
veudiiiu, ab episcoiK) absque clerioo- iil. Cutn Judtcibus idola desiruant. Cotic. Narboiu, 6ttl. Omites ponUlkes
rum sabscripiione facia, irrita sit. Coiic. Tolel. lu , 352. Tuin quibuslibet rectoresqne eocles aruin temi>ore quo
Conc. Cartiia^. iv, 14^. SSi de rebus feminispolluiiacfamiliaripeculiaritate ordinaDdisuDtsubcaalioiiepromftiaBi
eccl>-si.'e pru praesuiione aliquid dari versati, loci et ordinis sui diguitate quam joslissime vivere debeant. Conc.
diciilur. causa prseiiiii cognoscalur. priventur. Conc. Tolet. vui , iSi. De Tolet. xi, 181. Pacta ioler episcopos
Couc. Tulel. IX, 44d. Iribus nebdoroa- danmata prsBsomptioDe quorumdam iniia cttstodiiintur. Conc Carthag. i,
dis, qoae sunt ante Epipiianiam, ab episcoporum qui in festivitatibus mar- 119. Plus quam teriiam de parochtis
ecclesia nemo recedat Coiic. Cae- tyrumadecclebia1nprocedentes,appen- nou accipianL Conc. Tarraooo., :S07.
saraug. 1, 303. Venditio rerom eccle- sis collo reliq4l5, ab albaiis diaronibai Uua »ute episcopl vel presb^ieres
Ai», a pre^bytcris pvocbiUiiis facta, iDsellulisvefauniur.Conc.Bracar.nl, consecrentur. Cooc. Agalb., SS3. l}ua-
inanisbab^turetvacoa.Conc.Agatii.,' 633. 1)e dlssensione Judicii episcopo- liter debeant ordinari. Conc. Cartbag.
2#0. riim. Conc. Bracar. ii, 616. De iisqoi iv, 139. Quomodo debeant ordinari,ut
Eoclesiasticae res. Non alienentor ab negligeotes fueriot adversns hasreti- ab omnibus episcopis qiii in provincia
episcopo , inconsulto metrop«liiano. cos. (xinc. Milevit., 188. De episoopis permaneaut episcopi urdtneoiiir, vel
CuDc. rianbag. V, 155. Qualiter ab epi- Qui ordiuati uon suscipiuntur« Coiic. aaliem a tribiis in unom coagregali<.
scopo habeantor. Conc. Carihag. iv, Ancyr., 22. De ordinatiooe episcopo- Conc. Nic, 3. Qualiter consecroniur.
Ii5. Quomodo servand» sint. Conc. ruin. CiOnc. Tolet. iv, 573. De priniatu Conc. Carihag. iv, 141. Qui episit>pi
Antiochen , AH. Vide Ecclesia. episcoporum. Conc. Bracar. i, 603. De concilio Arelatensi primo init^rfaeruiii.
Eglca rex. Ejua allocutio .ad Patres rvbos ecclesias, quonioilo ab episcopis Conc. Arelat. i, 197. Qui ci^ntra suiu-
conciiii Toletani xv. Coiic. ToU^t. xv, habekiitur; et de servis ecclesiae, qna- ta faciuot hooore privenUir. Conc.
559. Ejafdem ailocntio ad Patres con- litcr ab eptscojto manumiltaniur. Conc. Tauriun., 210. Qui ^xcommnnicatum
cilii Toletaoi xv, 557. bjusdem allocu- Agntb., 231. De tesUiueolo episcopo* allerius suscipiunt in reaium Yeniunt
tio ad Patres concilii Toletani ivn, rum. Conc. Epaun., 263. Depositi epi* Couc. Araus , 220. Qui illicite ordinati
SS87. T.ex edita in contirmationeiii con- scopi ad iinperaiorcm non appelleot. suotremove.aniur, et ne tn ona eccle-
dlii Toletani xvi. Conc. Tolel. xvi , Coiic. Antioch., 43. Discrelio poiesU- sia duo episropi habfaoUir. BpisL Ui-
581. tis episcO|iornm quam in monasteriis latrii ad Ascanium, 123. Qui iu aliena
Electiones. Non liceat populo ele- habere possuni. Conc. Tolet. iv, 381. provincia possessiones habeant , in ea
ctionem (acere eorum qui aa sacerdo- i)uo episcopi episcopum non faciaot. morari Itceatad certnni tempus.CoBC
tium provocaotur, sed Judicinm sit epi- ConcArausic, 221. Episro(K)rom sen- Sardic, 59. Qui nou iu posset^ioDe
scoporuin. Couc. Bracar. n, 613. tentia in abyniem irrita slt. Conc. sua sed in aliona dioBcesi basilicani
kuergumeni. Ad r.lerum non pro- Cartliag. iv, 143. Bpiscopi et minisiri coiistruxerint, isiiosdedicationemnoit
fnoveantur. l.ouc. Araiis., 221. B»pti- abuxoribiis abslioeant.Cbnc.EIiberit., pr»sumant. Cooc. Arauslc, 220. Qui
zaticommnnicarepossuot.CoocAraus., 287. Episco|ii excommunicatum alie- posi acia in Carthaginensi svnodo re-
220. Ipsi et catecbumeni dn iKiptismo num ad communionem non admiltant. teuti sunt ad reliqua peragenda. Cooc.
consuianinr. Conc. Araus., 221. Fide- Conc Eliberit., 290. Episcopi, presby- Milevit., 189. Qui vel iniioceotes vel
les, in line \m\i\, comninnionem reci- teri et diacones negolia et nundinas pro minimis caosis aliquos excooimu-
nere possont. Conc Eiiberit., 287. non sectentur. Conc Eiiberit., 285. uicanL, a vicinls eptscopis cajoslil»ei
Korum nomen neque ad aliare cum E&seouix episcoporutn quomodo ppp^ provinciae litteris moneaniur. Cx»nc.
oblaiiuue reciiandum esU Conc Elibe- agendae. Conc Tolet. vi, 416. Gall»- AgaUi., 250.Qoi8ineliiteri8aieiro|ioU«
rii., 2H6. Sl in line viiai consiituil sunr, ciae proviucie episcopi noo agaut ex- iaui ad imperatorem perrexerlot com-
baptizeniur; si fl<leles fneriot , com- actiones. ronc.ToteU vi, 4l6.fi allicaiii niunionepriveutur. Cooc. Aniioch.,45.
iniiniouein accipiant. Conc Eliberit., episcopi iu Gallias non discutiaotur. Quid agendum st episcopi ioter se de
287. Oinni die exorcislaD ipsis manos Cono. Vasens. i,'223. Hterelici el scbi- parocliiis inieniionem babeant. Cooc
Imponant. Conc. Carthag. iv, 151. Pa- sroalici episoopi si ad cathoticam fidem Kmerit., 669. Rcs ecctesiae pcr testa-
vimeoia domorum Dei verrant. Conc. Yenerlnt qnid observare delieant. inentum eonferre noo possuot. Coqc.
Carihag. iv, 151.Qui baptixati sunt et Cone. Kegftens., 214. In evocandis Agaib., 240. Si episcopi amicis snis
postea energnnieni liunt a presbvteris proviociaiibus episcopis a Thessaioni- servls ant libertis de re ecdesiae su«
vel diaconibos non sigiientur. kpist. censi |>oiiti6ce moderaiio sfrveur. aiiquid dunare voluerint. Conc Eoie-
Innocent. ad Decentiom, 12. Victus Epist. Leoiiis ad Anastasium , 109. In- rit., 677. Serviltbos dericis dare de-
qootldianus energumenis io domo Dei Justa episcoporum daiunatio a ^ynodo hent episcopi liberiatem. Conc Toieu
assideiitibus per exorcistas minlslre- retracUnda. Conc Caribag' iv, 145. iii n, 452. Si acciisati fuerint episcopi,
lur. Conc Carlbag. IV, 151. sua ccclesia arcblpresbyierum, arclii- quaeslio dirimatur a^ud meuopah^a-
Epirii^. Hetropolitanus Epiri de ele- diaconom, et priiniclerum habeaiiL oum provinciaQ vicinas. CoocAuiioch.,
elo, quem est ordinatnrns epi.scopum, Cooc £merit, d71. Nihil auferaot de 40. Si causa visitandae eoeleste alte-
«d Thessalonicensem pootiKcem refe- rebus ecciesiae et qualiter proximi rius episcopi ad ecclesiain veoiaot , In
rat. Bpist. Leoni^ad Anaslasium, 109. fundatores ecciesiarum sollicitudiuem gradu soo suscipiautur. Cooc CartJiag.
E{*iscopatus. De irruptiuue in va- gerant. Conc Tolet. ix, 447. Non ha- iv, 145. Suasdioecesesguliempnt neo
canlem fcclesiam. Gouc Brucar. ii, beantur episcopi qoos nec clerusele- ad alienas aocedam. Couc. Coostaitti-
615. lUicilx per^kOnsB ad episcopatum git, nec populus exquisivit , nec pro- nopol. i, 59. lipiscopas. Ab alieno epi*
non promoveantur. Epist. Leouis ad Yinciales episcopi consecraruot. E|)ist. scopo parocliiae non invadsntnr. Conc
Africanos, 1 13. Nullus ad episcupaium Leonis ad Kusticum Narbonens., 101. Arveruen. i, 269. Ab aUerios episcopo
perveniat nisi per gi a Jiis ecclesiasii* Non iovaJant, pretermissa syiiodo, chrisma nullus aocipi&l. Cooe. Vasens.
cos. EpisL Celestiui ad episcop. Gal- qn()drepetf>repoterant.Conc.MileviU, i, 225. Absque metropolitaiio duIIiis
liae, 47. Nullus episcoitatum pretio aut 187. Non invitati ultra diosceses suas ordioetur episco(ius. Conc Regie»^.,
pr.emiis olillneat. Conc. Arvernen. ii, non accedant. Cooc Constantinopol. i, 216. Ad dietu concilii recurrau Conc
276. Pro episcupatu prxmium noo ac- 60. Non laici , non diganii , non vidua- Carthag. v, 156. Ad ejos reatcni per^
ciphtur. Epist. Hormisd. ad cpiscop. rum mariti sed irreprebeu»il>iles ordi- tinet si vidu» ?el sanctimonial«« fami-
oer Hispau., 148. nentur eplscopi. Epist. Leonis ad Ana- li»riiaiibos clerlcorum subjiciaiiiur.
Episcopi. Ad synodom vocati adeant stasium, ti)8. Non liceatepiscopiscilra Conc Cartliag. iv, 152. Ad me^sam
td eiiis celebratiouem. Conc. Laodic, dies Dominicos consecrationes eocle- episcopi Scripturae divlnae legantar.
^.Anuis singuMs episcopi dioecesem siarum exercere. Conc Caesaraug. lu, Cooc. Tulet. lu, 350. Aiienam poro-
visitent. Conc. Tarracoii., 297. Circa 307. Non lieeat episcopis, (resbyteris. chiam uon t)resuniau Conc Canha)^.
familiaritateui extranearuui mulierum, diacooibus canes ad venandum vei n, 121. Alieiiamdio*eesim qon pnetu-
episcopi, presbyieriveldiacooiprxter- accipitres habere. Conc. Epaun., 261. mau Conc. Bracar. ii, 614. AlieBare
itorum cinonum statuia custodianl. Noo licet episcopis alterios dericum nequit resecdestae. Cooc Agatfa.,24e.
Conc. Aurel. I, 249. Counniiimi epi- insoa ecciesiaordinare. Conc.Sardic, Aileiias plebes non usurpet. conc
scopi de sacra soleinmtaie Paschjo 40. Non licet episcopis io aliena pro- i^irthag. ui, 130. Alieoum clericinB
auniia vice primatum suuiu inquiranu vincia clericos ordinare. Conc. An- nou promovoat. Cooc Arvern. n , 274.
Conc. Caesaraug.i 1,307. Episcopi con- tioch., 46. Non licet eis minisirare si Alienuui clericum peceaniem redar-
\'iciai sin^ulis per ;iuuum uiensibus io exauctorati fueriuU Conc. Aotiochen., guat. Cooc. Vasens., 226. AlieDuiu
urbe regia coininoreou Conc Toleu 43. Noo licet fleri translationes epi- ciericom relioere \el ordioare non
VI, 418. Eptscopi cum oonvenerint ad scoporum. Cooc. Carlhag. iii, 133. Non audeat. Conc Csrlba^. iii, 13<>. AmlNi-
cuociliuin, de paschali solemnitale a ordinenlur absqjue coosilio metroi^oli- let per diOBcesem &nain ct ante vigiuti
priinate suo informentur. Couc Car- tanorum et fiuilimoruin episcoporum. dics Fascha; caicchumeiii doceaninr
tliag. III, 134. Con'essio fidei episcoi 0- Conc. Laod., 52. Nulll episcoporum symbolum. Coiic Bracar. ii, 6u9. An-
ruin Golhorom facta in concilio Tole- liceat ordinare diacooum aut presby- garias vel indictiones in dia>cese noa
tano 111, 542. Cum diSsideuics siut, teruin iitleras ignorautem; scislqui imponat. Cooc Tolei. m , 35L Cau(»*
l
♦
I ^O 1NDEX UaRUM IN CANONU» COLLEGTIONG CONTCNrAftUM. 950
I nes «fffinscat pnusquani nnlinetiir. Couc. Oirihag. iv, 145. InTiltim aut ceniotiim ant miinmns «icenlos. Onc
t (!onc. rarth»g. ui, l^. Cansas autliat rechmantcin non praesiim)ii (»nliiiare. Carihag.ni. 131. Post morteni epi.scori
) oreHcis pnpseQlibus.Conc. farthag. iV| Conc. Aurel. ii, 253. Liceatepiscopo nulli liceat quiilquam de eo d' tra^*
144. Clericum alieoum crdinare non servos ecclesiic l^iiivos vendere. here. Conc. Kmerit., 674. Po:ei>piiem
! prssomat. CoDC. Araos., 219. Cleii<«8 Gonc. AKath., 239. Liceat epi8co(M> habei in rebus eccli-siasticts distHiiieu-
mn instituat sine testinionioclenccH unam ex parochiis basiltcam monaste- dis. Conc. Aiitiochen.,49. Fresliytoros
rom et plebis. Conc. Carthag. iv, lil. riam facere. Conc. Tc^. lu, 3i9. Non auiue diar4>nos railiedrales si!'i Yaciat
Conira sivtnia clericuin ordinaus sei debet ad aliam civllatm se transferre. de parodfia suj si illi pl^cuprit. Cmic.
mensibos a celeitrandis offinls seqoe- Conc. Sardtc, 33. Noii debel in alie- Emerit., 671. Pro consecralione lia^^i*
stretor ; si missas iotra id tempiis face- iiaminoere civitatero. Conc. Aiiiio- li(*» iiihil exigat. Cquc. Bracar. ii,
re.prff^ompserit, annu inlegro ab om* cheo.. 48. Non debet ordinari episco- 610. Fro chrismate Dihffaocipiat. Cooc.
iiioin firatrum charkale priveiur. Cone. pos sDsqoe eonsilio et prvsentia me- Bracar., 610. Pro jodiciis roonera iion
Aorel. II, 233.Contumax aot soperbus Iropolitani. Conc. Braor. ii, 614. Non accipiat. Conc. Tarrac, 297. Pro rebua
1 dnodecini conaacerdotibos aodiator. debet iranslre de dkecesi ad dicece- saRcoiaribus ood liiiget. Cooc. Car»
Couc. Cartfaag. i , 119. Com Judiclbos sem. Conc. Antloch., 48. Noo habealur Ihag. iv, 143. Pro soa persona ad oon-
neratores filiorom acriori disciplina episcopos a doobus episcopis ordina- cilium noo diaronem, s^ aut archi*
oorri^iat. Conc. Tolet. iii, 332. Dealia tus. Conc. Regieos., 213. Non imiiio* presbyierom aut presbyterum dirigau
ad aliam civitatem non transmigret. rclur in aMeiia provincia. Conc. Sar- O^nc. Rmehi., 6^8. Propinqul morien-
Conc. Ghalced., 99. De cootemplore dic, 58. Non Hceat ei ante finein viiae tis episcopi de rebos ejus nihil usur-
episcopo. Cooc Bracar. ii, 615. De alium in loco suo cooslituere succes- peni sine metro^iolltani et comprovin-
«"pisoopo per necessitatem vacaote. sorem. Conc. Bracar. ii, 615. Non licei cialiuinoonscientia. Conc Valiet.,319.
Cime. Bracar. ii, 615. De eisequiis episor>po siiie oonbilio metropoliiaoi Pro tempore consecralionis soie iitie-
nioiientis episcopi. Cooc Valtetan., eblsoopom ordinare. Conc. AotioCh , rasabordinatorilmsbabeat.rx)ncMile*
X19. I)e facuhaiihns ecclesiarum, ex- 47.Non licet eisoccessorerosibieon- vit., 186. Pruvincijlls episoopus de
eepta leriia oblationum, epiacopus atl- stituere. Conc Antioch., 48. Noo longe pawha suom primatem ioqiilrai. Conc.
quid oon auferal. Conc. Tolet. iv,377. aliecclesia bospiiioium hal>eaL Conc. Carthag. iii, 125. Qualiter episconus
I>e loco ignobili ad noliilem per ambi- CarUiag. iv, 143. Non ordineiur de adinonitiuiie aoceiita ad metroi.ohiJi-»
tionem non transeaty nisi per senten- laiciSt contemptis clericis ecclesiarum. nom soum veuiat. Conc. Emerii., 6^58.
tiam synodi. Cooc. Cartliag. iv, 144. £pist. CoBlestio. ad epiacop. |)er Apo- OuaHter tibertfis ractat.Cooc. Einerft.,
I>« non excommooicaodis a profirio Uam et Calabriam. 49. Noo ordioetur 676. Ooall victu ac sopellectile ott de-
eplscopo piTsonis illis qu« ad metro- io vlcis et viHis. Cooc Laod., 58. Non l>et. Cone. Carihag. tv, 113. Quaotum
politaouiii siium negotia sna snggestu- soacipiat prcdia saecolaria vel caosas. eomaRodum sibi episcopus tollat de
ri acreaserint. Conc. Tolet. xiit, 524. Cooc. Chalced. , 98. Nulli episcopo eoclesia cujos tumtilavcrit sacerdotem.
De ordinatione ep'scopi.Conc. Bracar. liceat a synodo AreUteosi discedere. Cooc. To<et. ix, 451. Qiiae ilticite epi-
11,613. De prsesiimptiooe episcopi io Codc Arelai. n, 201. Nullus alienum acopus vel decessor ejus ordinaverit nb
rebus ecelesi». Cooc Bracar. ii, 616. clericom sibi iirmsumat. Vamd, Car- - eo qui superest emeodeotor. Decrc*
De |immissi solntione ex rebus eccle- thag. in, 155. Nulhis antistitora cleri- tora Hilarii, 121. Qui a inetropolit:mo
slaB. Conc. Tolet. iv, 378. De quodam corumqiie omoiura licentiam habeat admonitHS pro synodo vel ordinaiionti
ArepliaUirum episcopo. Conc Hispal. lotra doraum suara abaque propioqnis episoopali veolre distulerit, ab Eocle*
n, 645. De remotioDe ejus quem ordi- nmlleribus, de quibns priores caoones si» commonione privftur usqoe att
aare perperam dtio nr^sompseront. eloquontur, ollam babere personam. proximam synodom. Conc. Agath. ,
Conc liegieos., 213. De reqoisitlone Cooc. Aorelian. u, 252. Nollus p|)i- 237. Qui a metropoiitaoo commoDiius
ab episcopis per siiigtilos aooos io pa- •coporum relicta iMropria ecclesia ad ad syobdum ooo veoerit excommooi
rocbiis peragenda.Coot.Tolei, iv, 378. alitra traoseat. Epist. Hilarii ad Asca* ceiur. Coiic Tarrac» 297. Qui ab epi-
JDe seditloso episrOfio. (>)nc. Bracar. u, uioni, 122. Nullos episcopus alium con* scopo aliquid repetit, pro ipsa conven-
615. Defuncto episoopo, de rebus ipsius eulcet episcopiim. Cooc Arelat. i, 197. tioue ab eeclesia doo privetor. Cooc.
▼el ecdesi» otillus qtiidpiam aurerre NoUos episcopus de concilio sine coo- Aurel. i, 216. Qul cives aiieoos ordi-
Snesomat. CiOnc Valietao., 317. De- seOiiu discedat ant ad oonriliom ire oaverit aut ad ae eos revocet, aut gra-
incto episropo, nullos eius facidtates excuiet. CiOnc Arausic, 223. Nullos li>ni ipsi eorum impetreui cumqiiitius
assumai. Conc. Arvern. i , 275. Dere- episcopos die domioioo caosas jodlcare habiient. l>>nc. Arausic.,219. Qui, de-
Hnquere potest haeredibus siiis res ^aesumat. Cooe. Tarraooa., 296. NoU foncto aotistite, quidquam rei ecde-
proprias; ai-quibitae vero eccte^iaesuiit los episcoposslbi eligai snccessorem. Biasti» de domo pootilieali aufer-
adjiidicaiidae Conc Agaili., 239. Dte Decretom Hilarii pap», 121. Nollns re prsesomat aiiaihematixetur. Conc
Doiniiilcoabecclesiadeesseoondebet. 6x laioo ordinetor. Cooc. Sardic, 38. llerd , 316. Qui io meirofiolitaua civi^
C.onc. Aurel. I, 250. DioBcesanoa pres- Nullus inviius ordinetur cpiscopos. tate dou ordio;itur episco|)oa |»oat dtio^
b^terus ei ouos^lam ex laicts coove- Epist. Leonis ad Anastas., 108. Nollus menses se metrofioiitaoo praesentct.
nire ad synodom litterls oioneai. Conc. inviius ordiuetur epi^copus. Couc. Coiic Tarracou., 2^16. Qui oolueril vi'-
Tarracon., 298. Eleciione clericorum Arveriieo.n,276.Nonordinaodnsexira oire ad synoium, rcus eritfraterni
vel ci\lutn, eonsensu etiam tnetropoii- oooscientiam metropolitani. Epist. In- concilii. Cotic Bracar. ii,617. Qui plu*
tani ejusdfm proviocl-je, pontifex or- nocent. ad Victoric, 15. Non transeat res Italiet clehcos ei ooi cget ad erdi-
dioetur.CoiicArveru. 1,267. Rpiscopo de proviDcia adpro^inctam nisi foerit naodiim postulatus largiiitur. Conc.
anteriorl deferat oec iiiconsolto primj- invitatus. Conc.' Sardic, 33. Noo iisur- Carthag. tit, 136. Quiseoteuthe episco|ii
le aliqoid agere pnesumat. Conc. Mi- pet ordiiiare alterius dericum. Episr. aui non acquiescity recurrat ad syno-
levit., 185. Episcopus accosatos obi Innoceot. ad Victoric, 14. Nullus l:u- dum Conc. Vasous. i, 225. Qui scpe*
vel iofra quod tempus examinetur. cns ante auni cooveraiooem epiacopus lierit episc*pum« coram habeat eccl»-
Cooc Cartliag. in, 127. Kt pinperes et ordineiur. Cooc Arvemen. ii, 275. si» ipsius. Lonc. ftegiens., 215. Qui
rnfirmos tueatur. i>>iic Aurel. i,247. Nnllus ordiuetur iucoosolto metroi^o- siuc oonscientia mclropolitaid fuerii
Kxigeumaliqoidsioeclericorum etiam litaiio. CiOnc. Cartbag. it, 425. Nullus erdinatus, episcopns ease non debei.
connivenlia distrahat. Cooc Agiih., orUioetur iovitis populis ei clericis. Cooc. Arelai. n, 199. Qoid costoiiii
S9. Familiam eoclesi» noo debet ex- Rpial. (^.(elesiioi ad episcop. GalliaB, debeat oe per prmniom qois episoo*
stirpare.Cooc Emerit.,673. Gentiliom 48. Nnllos per pecuoias ordinelur. pus liat, vel qua senteotia feriator qul
llbros 000 legai. Cooc Carihag. iv* 0)oc. Chaleed., 08. Notlos per amlii- p^iet hooorem acceptura per praemium
143. Hseredesnonbabensecclesiamrui tum ad episcopttom accedat. Epist. onlloatos foisse detegitur. Couc. To-
praefoit hasredem faciat. Conc Agath , Symraadi. aJ G«8ar., 14'l. Nutlus re- lol. xi, 481. Quotibet loeo sedeussure
257. Honorjre et moniiicare de rebus licia cathedra in dioeeesi re^ideat. presbylerum non paliaiur. Conc. Car-
eorlesiae potest clericis ad lionitm per- Coiic. Cartbag. v, 155. Nollus sine thag. iv, 143. Cum ordlo^itor cum cuo-
fiPctuni leodentibos. Cooc Em-rit., oooseusumetropolitanieplscopusordi- senso metropolitani tres euni ordineut
K72. lo aMeoaro dioecesim oon irruat. netur. Epist. Hilarii ad A9Ganium,122. episcopi. Gonc Arel^t. H. 19^). Serviin»
Coric. Aorel. n, 256. In rondavi suo Nirflus vivente epiacopo supponatur. alterius clericu 01110:1 factat. Oaic. An«
itloneum testimooiofli halient. i>>nc. Gooc. Arvernen. 11« 276. Paoperes et rel. 1, 2i6. Si adjudicatus tuerit in ali-
Tolet. IV, 375. In ecdesie conses- populos protei^at. Cooc. Tolet. iv, 377. aua caosa, Romaiio e|)hicopo scribatur.
«II presbyterorom soiilimior sedeat. Per diascesem ambulaos duos solidos Conc Sardic, 34. Si aute damiiaii •!>•
Cone. Carthag. iv, 145. In locis ubi tantum accipiat. .Conc. Bracar. 11. 609. aolutiooem obitu rafHatur, correctnm
episcopus nofi (Ult nuoqoam episc>pus Peregrino episcopo locns sacriQcaoJi et pcentteiuom Kuocesstri licebit ab-
ordinetor. Conc. Tolet. xii, 494. lo deiur. Conc. Arelat. i,197. Pieiiesaot splvere. Gooc. Epaoo., ^4. Si clericf
ordiiiitkmederiooromcommodumoul- 8oes alierius episcopi noo usurpet. vH ialou criuieu iiilixerit, dedoeatut
Him accipiat. Cooc Bracar. 11, 610. lo- Cooc Canhag. 1, 118. Prinue aedts ad probatiooem tn syiiodo. Conc. Car.
digeotirm curam per se non habeat. etiiscopus uon appelletur princeps sa- thag. iv, 145. M ctericos vel monat-lio-
9'.i INDEX RCRUM IN CANONUM COLL£GTfONK OQHI&NTARUM. t^l
•lieoos OTilinarerit, a RSterorom com- fiunt vel qui ip^i sibi nator«lia absci- qn» m eeclesb vel canoiie vpI ooosut;-
miiQiono sejiiiigaiur.Couc. CarthaK. v, dunt. Conc. Bracar. ii, 618. Nullusor- tudine soai (iniiau. Conc. Carttiag. vi,
157. Si conira prures«ionem suam fu diuetor si mota proprio seipsum absci- l60.
^nnrilo halntam VHuerit, deponatur. derii. Conc. Nicaen., 1. Pelix papa. Kpist*^* Felicis ad Aca-
C»nc. Carthag ii, 126. 9i cul(]nam ter- Eutyclies. Kjus blaspbemi» el jasUs- elum Constanlioopuliuuum epMeDpuni,
k*ulas praestiterit excoleodas^sine prse- sima ejus eicommunicatio. Kescriptum de damoatione ejus quod lisretleis ~
jndiciojuriiiecciesiietenebaiitnr. Cooc. Flaviani ad Le^em papam, 52. Ejus sosexsiititcommnoicare, l^. Ejasdtsm
Aurel. I, 2 18. Si dum episcop is eligi- blasphemlx itmm danmaniur. Epist. ad episcopos per .Siciliam, 126. E]u6derii
tor contradictores habeat, quinqiie sa- Hormud. ad Justiaum imper., Ul. eplsiola ad Zenonem episcopum, 11"
terdotes con\^ni;tnt. Conc. Carthag. Ejas exsil u:n, Epist. Leon. pap. ad Feniins. Feniinae epistolas laicU
Mi, 134. Si segmus sii, pro se liigalnm Martiao. August., 80. Tgnorantta saa- scribnre non audeaut. Conc. Eliberit.»
ad «ynodum mitiat. Coiic. Canbtg iv, clarum Scriplurarum Euiychetem hae- 29 i. Femiiis extranee cum clenci:t
Ui. Si ppiscopo a quibu-libet qnid- reticum fecil. EpisL Leonis ad Fla- noncithabtedt.Conc. Cariliag. ui, 150.
qiiam fiierii derelii^tuai, inter farui- vian., 55. fiatvebus et Nestorius. Con- Feminae tfdeles a virorutn alienomni
taies ecclesiae oomputabitnr. Conc. Rnnatio damnaltonis sectaruin Euty- co^tibasseparpulur.Conc.Caesaraugusi.
Agaih., 232. Si rpisco|ms adjudl. auis chptis et Nestorii. Conc. Arvero. ii, i, 303. Quainam ciim clericis debeani
fuerii In iliqna CAu^a, et imiat se i>o- 273. habilare. Epist. Siricti ad Ruiuer., 6.
nam causam habere, Romauo ephcopo Evangellum. Sanclum Evangelinm Sacris aliaribus non inlnistreni nee
scritiator. Conc Sard., 34. Si haeredes etiam Sabbaiis legatur. Conc. Laodic, aliquid ei his qnx virorum sunt oflSciis
extraneos vel haerelicos iustituat, aiia- 53. deimtata praesiimant. Decret. iielasil
ihematizeiitr. Conc. Carthag. v, 158. Excommunicatt. Ad cleriooruni ac- gener., 135. Fufie lialier«a.— Femine
Si iniesialus obierit, iuveniarium de cusafouem non adfiittantur. Cooc. sandimoniales. Cum extraneis viris
rebus ejus clerici faciant ut nuilus CaHbag. vii, 179. Ad eos qui excom- noQ habitent. Conc. Carihag. i, 1 16.
exinde aliquid auferat. Cou(!. Tarrac , monicantor a s icerdotibus nullus ac- Feriatica. A Jad«is vel baereUds
29.1 Si liiem habeat contra fratrem cedat. Conc. Tolel. i, S2L Anullore- missanondebent aoci|LConc. Laodic,
suum episcopuin, unus ex duobus ex cipiantur ad co.nmunionem qiii ab aliis 56.
alia provincia non advocet e^^iscopos excommuiiican or. Conc. Nicsn., 3. Fermentum. Per civitatis presbjie-
ad judiciimi. Coiic Sard , 3i. Si mo- Caiholiciis qoi caosas apud Infideles ros dirigeodum. Epist. Inuoceot* ad
na&ieriom faclat vei parocbitanam ec- provocat excommaniceiur. Conc. Csr- Decent., 12.
clesiamditet,quartauipartemderebus thag. iv, 151. CxKumnniooe privatis et Festa. Cum paganis doq ce&ebrea-
eccle^iae conf>rat. (>)qc Tulet. ix, vitadernnctiscommonicare nonpossii- tur. flouc Laodic, 56.
450. Si ordinaverit clericum qui vi- mus. Epi.<(t. Leonis ad Rosticum, 103. Festivitates. De festivitatibus, sl UDa
duam aut repulialam uxorem babuit, Excommunicaiuin alteriiis duIIus ac* agenda popnlis qoq sufTecerit, uulla sit
dpponaiur. (k>nc. Ctrlhag. iv, 1 19. Si cipiai. Conc Arelat. ii, 200. Excotn- dubitatio iterare sacriQcium. Epist.
plebe sua conlcmpt:! ad concilium ve- muuicatus homiliet semetipsam ut Lennisad4)ioscorumy 119.
nire detreciat, et plebeui et honorem festiuiiis reooQcilietur. Conc. vaa<;Qs.i, Fides. Cuslodieoda est fides ratrum
amitiat. &>oc. Carlbag. in, 135. Si rea- 226. Non veuiat ad Qrbe.n regiam trecentorum decem et octo. Codc
tuiu iQcurrerit a duodectm episcopis absque sui episcopi conseQsu. (x>nc (>>nsianiiQ. i,59.Profeft»iolideiNicaeQi
audlatur. Conc. Cartliag. ii, 124. Si Chalced.. 104. ilit, qut pro hseresi aat (>>QcUii. Coqc Carthaff. vi, 164.—
suam deserens civitatem majorem se- pro crlmiQe aliqiio ezcommuQtcaotar, Fiiies catbolica. De erideQti catliolicaB
dem ambiius causa petierit, oec tlla ii uullus oommunieare preauinat. Gooe. fidei veritate. Conc Tolei. iv,365.(|ut
obiinere poterit, et sua rarebit. Epiat. Bracar, i, 604. Non licere cum eis Gommunlcatortaslitterasporuutdetida
Leonis ad Anastas., 109. Si suscepta cominuQicare. Cooc. AQiloeb., 42. Noa iQterrogentur. Coqc Eliberit., 290.
oaaQus im)iositloQo qoq adeat ad eocle- defraudeotur vtatioo f i a saeculo exlre Filii. Occasioue religioni^ parentes
8ianisuam,iocominuQicabiiisstt.CoQC festinenl. Coqc Nic»n., 5. Noa licet saos miutme despiciant. Conc Gangr.,
AQiiochea., 47. Sliie fomata metropo- communlcare excomiuunicaiis, ^ieqoe 31.
lltaai loQgiai qoq profleiscatur. Coiic in domns eorum Introire, oeque orare Fiscus. De fisco BarciQOueosi. Conc.
Carthag. ui, 131. Sine tribns eplscopis cum eit. Conc Bracar. u, 628. Qai die BarcinoQ. i, 616.
QuUus episcopusordineiur. C/>nc. Are- solemni adspectacula vadit encoinmu- Flavianus. Clerici qni FUviano etil-
lat. 1, 197. SoUun eam teoeat plebem nlet;tur. Cooc Cartbag. iv, 151. Qn\ scopo in fide adlwserunt commeudaiH
tn qua exslilit oniinaius. Cooc Car- episcopo verbum fiaciente tu ecclesit lur. Epist. Leonls ad Anatol., 69. ^as
thag. III, 137. .Spirilualibos tantum iu- dihcesserit , excommuuicetur. C/mc rescriptnm ad Leouem, 51 .
tnnius esse debet. Coiic. Carthag. iv, Cartliag. iv, 144. Qoi excommnnica- Formata. Nulius ad eomlutam pro-
143. Teritam de parochitanis ecclesiii tum alterios susceperit excoininunice- ficiscatur sine formatis. Cooe. Ililevil.,
partem oon tollat. Conc Emerit., 674. tur. Conc Carthag. u, 123. Quid circa 187.
rfriiam eccletiastiraruni rprnm sibi eu.7i quem solo suo testimonio prs- Fornicatio. Adolescentes qol P^^i
debiiam cui elegerit conferre putest. sumpserit eplscopus excomniunican- lavacrum moBchati suut, acta pipniten-
Couc. TolPt. IX, 450. TestimoQiuro ia dum. 0)nc (>artbag. v, 180. Quomodo lla, ad commuQiooem adinittt possunl.
SA divioum implere oonleodat. Conc exromaiunicandi qui canooes ooncilil OiucElibeiit., 2^7. Baptizaii qui ia-
Arvernen. I, 270. Tuiiionem testamen* Emeriteiisis noa custodierini. (>>uc. cesto polluti sunt agsnt poeniteQtiaffl.
torum tiOQ suscipiat. Conc. Carthag. £merit.,677.SiqQisaproprioeplsco(io Cx>QC ValeQtin., 207. Ctrcs iticstos
IV, 143. Unus episcopus episcopum excomiiiunicjtus est, ab alils iioo sus- conjuges iosiituta priora serventur.
ordinare iion praesiimat propter arro- cipiator. Conc Antioch., 41. Si quis CoQC Agath., "Wi. Clerici iocestuosi
gantiain. Conc Teleiit., 191. Vacans poieQtiiim quemlibet ex.spo!iaverit, et si se oon sequesiraverint, a commu^
vel vagans, si ad ecciesiam vacaniem adroooente episcopo non reddiderit, nlone repelljuttir.Conc. Aurel. u,254.
snpcrveniai, abjtciaiur. 0)qc. Anlio- exconmiunicetur. Coqc. Tolet. i, 324. De his qui se animalibus commiscu«»«
clien.,46. Excoinniuiiicatio. Excommunicatio runt. Conc Uracar. u, (»27. De his
E|iisiolia. Soli chorepiscopi ea fa- pro levibus non est impendenda. (}oqc quoram uxoresraoBLhautur. OmcRra*
ciant. C/>nc. Aatioch , 44. Egeois tri- Arvcro. n, 273. car. ii, 619. De iocestis conjuQCtioui-
buaiittir. Conc. Clialced., 101. Exorcist;e. Non oporlet exorcizare bus. Conc Epaun.y 265. De mulierc
Ervfjjius rex. Allocutio ad Patres eosquinecdum ab episcopis sant pro* qu» duosfratres io coojugio vet vini
concilii Toletaoi xii. (k>nc. Tolei. xii, vectt. Conc Laodic,54.Qualiter fiant. qui duas sorores habet. Conc Braear.
487. Ejusdem exhorlatio ad Patres Conc Canhag. iv, 142. ii, 627. Devuta, si adulteraveril, de-
Goocilii ToleUni XIII. 0)nc. Tolet. XIII, Expositi. De exposilis idobservan- cem annis pceniieai. 0>qc Tolet. i,
Bl 1 . dnm esl quod jam dudom saocia syno- 325. Episcopi, presbyterea et dtaoooes,
Eochiristla. Mortnis noQ detur. 0)nc dus coiislituir. Conc Agaib., 255, et si mcechati fueriot, uec in fine com-
Cartliag. ni, 127. Qui acceperit Eu- Vasens. i, 227 et 228. Qoi exposiiuin muDionpm accipianl. ( ouc EiiberiL,
charistiam ot ooo sumpserit, iit sacri- invenerit ecclesiam contestciur. Conc 285. Femin» quae usque ad mortem
legus rppellaiitr. (^nc Tolel. i, 324. Vasens.i,227.Qiii praeter con.stitutum cum alieois viris sduheraotor nec in
Qui Eucharistiam in ecclpsla accipit reposcitexr>ositum utbomiitdababea- Uae commaQionem acipiaot. GoQe.
et ilii eam oon somit, aa.uhpmatizplur. tur. Couc. Vaseus. i, 228. EIiberit.,29i. Fideles coujugati si cun
Conc. Caasar^ugust. i, 363. Siquisac- r* Jud»a vel goQtili mGBCbatl fkierioln
ceptam a sacerdote Eucharistiam noo commitoione arceaiitur. 0)iic EUbe-
sumpseritf velut sacrilegus propeila- Faustious ppiscopus. Ejos expositio rit., 294. Incestuosi oommuoiooe pri-
tnr. Conc Tolet. xi, 482. ad synodom Cartliajniiensem vi. Cooc veolur. Conc Arverifen. i, 269. In-
Euloglse. Non licel ab li.Tretlci8 eu- (Urthag. vi, Ui. Ejtis opinio pro du- cestuosi excommunicentur. (^ic An-
logia^ atcipere. Cooc Laodic, 5?$. bieute cuiusdain capituli. 0)nc. (^r- relian i, 2i8. Incestn<>8i. q^andiu iu
iiUiuucbi. De eunncbis qui ab aliis thag. vi, 163. Ejus responsio de kis scelere sonl, inter catecliumenoa bn-
}:;5 1NDEX RERUM IN CANOtNUM COLLEGTIONE GONTENTARUtf. 9!^
beBnlttr. Conc. Iltm)., 5t5. Malteres Gonc. Ancyrit., 24. Qqi gefltilium rUns inordiaateconsiiiuelMDt clericos. Kpi-
romlcautes et aborlum facientes de- timore pterpgerunt post po>nitenliam stol. fnnorent. ail aniversos episoopus
cem snuis sgant pGenltcntiam. Conc. trieimii sine oblatione sosciplautur in ToIom, 54.
Bracar. ii»627.!MQlieres <iuie lenoci- ad communionem. Conc. Ancyrit., 18. Homirid». Homiridinm. A commti-
niom fecerint nec in flne communio- Gradus ciericorum. Qti» ia sin^olis Dione ecciesiasiica homlcidn submo-
nf>m accipiant Conc. £liberit., 284. clericorum gradibns tempora sint pr»- veaulur. Conc. AKaib., 237. Circa Iio^
PaeDitenles mcBf bilD si mrsus moecbaii ffxa. Kpist. Zosimi ad llusycljium epi- micidas coiicilii Nicxni canooes obser-
fiftrint Doc in*ltne^ communiunem aoci- scop., 56. veotur. Conc. Epauu., 265. Iiorom qul
piani. Cone. Eliberit.y 285. Qui altario draiia. Gratia Dei non solum pocca- sil)i ipsis inroruut mortem, iiulla in
serviunt , si subito carnis fragilitate ta dimittit, sed adjuvat ne cotnmitian- obbiiune comoienioratio uat. Conc.
corrUeriDt, maneat in potestat* ponti- tur. Conc. Milevit., 1^2. Per eam sci« Bracar. i, 60i. De his qui nolenies
ticis v'el veracitpr aillictos non diu sas- mus quid facere debeamus. Conc. eod., bomicidium feceruiit. Conc. Ancyrii.,
peridere,vi*ldesidlososprotixiori tem* ibid. Quid circa graiiam a Patribus 25. De iiis qui vol<>ntes homicidiuin
pore ab erclesi» corpore sogregare. slal)ilitum.Bpist.Ca*lestini ad episcop. fecerunt. Conc eod., 22. Dehomicliio
(^onc. llerden»., 514. Qolduabussoro- Galli», 45. Praestat ui lex impleatur. voluntariu, vei non volunlario. Conc.
ribus copulanlur per quinquennium a Conc. Milevit., iS3. i^racar. ir, 627. Mulieribus, quae for-
rommunione abstineaniur. Cooc. Eli- Gregorios major (S.). Ejus fides. nirataB partus suos oecanl, decem an-
ber., 291. Qoi posl tavacrum moechati Coiic. Mc8pn.,16.-~Gr»'gorius.Epislola noriim leuipus pceuitenti» iribuator.
sant snbdiacooes jDOO Haoi. Conc. Eli- ad Leandram llispalensem episcopom Conc. Ancyrit., 22. Quiconque pcr
bf^rit.ySBe. Quiproximissuissoropu- de simpla mersione baptismatis, 156« roaleficium boitiinem inierfecerit. nec
lant a commonione separentur. Coiic. Epistola ejusdein Gregorii pap» ad io iiue commauionem accipiat. Coiic.
viduie iKBoitcnti vel religios» virgini regem Goibortim, 159. Epistola ejus- tator, si casn , iiost quinqueDoium.
stufirum inlolerit, communione prive- dem ad Leaitdrum episcopom de dire- Cx>nc. Eliberit., 283. Uxoresqu» fiiros
tor. Conc. Ilerd., 3ti. Sacerdoies et ciis librisRegul» pastoralis et Exposi- exadtiiierio necant, nec in line com-
levitae cum uxoribus suis non coeant. tiooe beali Jub, 157. Prsceplum saocti rounionem accipiaot. Conc Ellberit.,
Conc. Telept., 192. Stopratores paero- Grefforii pape Roiuensis rectoribus 291.
ruro nec in iine commonionem act i- Sicili» datoiii, 163. Honorius. De qnerimoniis Falgentil
piani. Co:ic. Eiiberit.y 291 Yidu» Gandemarns rex. Decretum pro et Honorii episcoporum. pro quibubdam
nHvcbae si eumdem postea msritum eonttrmsitloDe hooorts sanctae eeclesidB paroi-biis. Conc. Hispalens. it, 659.—
duxerint, per qHiDqoeuDiom pceDiteo* ToleiaoaB. Cooc. Tolet. xii, 004. Hoaorius Aagustus. Ejus reseriptom
tiam agaol ; sl alium, oec io line com- u ad Bouifacium papam, 39.
ibunloneiii acdplaiit. Conc Eliber., Uormisda. Epistola ad JastlDom im-
292. VirgioesDeosacratssladultera- Hteredes. Extra constituiiim ordi- peratorem, Ul. Decretale in orbe
verint, uecinfiue commaniODem ac- nem morieDtls sacerdoiis baeredes rem Aoma ab i|>so editom. De Scripturis
cipiant. Conc. EliberiL, 284. Yirgiaes ejus adire noo praesnmauL Goac Tolet diviaisquid UDiversaiiier catholica re-
sflftCDlares si inQecbat» faeriot per qolD- u, 45 1 . cipiat Eccfesia vel post bsc qoid vHare
qaenniipQeQitenUamadcoramuoloiiem Useresls. De purgandD oplnioDe hae- debeat, 161. Epistela ad Epipbauian:
adroltti jMssuDL Conc. filiberlt., 284. resls. Cooc. Bracar. n, 641. Ul qui GoostaDtiDopolitaoum episcopam, 150
\irgo beo vota, si maritaverit vei meta in baeresem lapsi soDt, sl oon^ Epistola ad episcui os per Hispaniam
inQDcbalafuerlt,pQenitentiaedepuietar. versihierint« recipiaotur.Epist. Leoo. coiistitnlos, 147. AHera episioia ad
CoDC. VaieuliD., 207. UtrittrK)ue sexus ad Anatol., 08. Uispaulae episcopos, 149. Rescriptooi
desertores professae casiiiatis pneva- Haeretici. Ad cleram non promo- ad episcopos BQetloB provinciae, 153.
ricatores sunt halieadi.Conc. ArausiCy veautur. Codc. Eliberlt., 289. A prla- Eplstoia ad Joauuein episcopom lllicl-
922. Uxores adulterae clerieoriim ab dpe Impetretur quidquid debaereticis Uuae cccleaiae, 145. Eiiistola ad Joan«
iisdero {«oieiaotur, et si secus fece- lo coucuio coastitoatur. Couc. Milev., uero episcopom de directis iosiilutis,
rint, oec ia fioe commQDlotiem acd- 185. l>>aventicala baeretlcorum ooo et vice coramissa, 146. Epistol^ ad Sa
piant. CoDC. Eliberit., 291. eceleslae,sed coDclllabula, suotapptfi- lustium UisiialeD^em episcopum, 182
Fratriae. Ould sub bac voce iotelli- laoda. Cooc^Cartbag. iv, 149. CamhaB-
gaotGtaeci.Conc Cbalced., 103. reticis Deque orandum, oeqne psalieii- I
Fraudatores. Fraudaioies ecclesiae duni. Conc Carihag. iv,149. Damnatio ^ ,^ u i i ..i n • . ^m
oommuuiODepriveolor.CoucArvern., quorumdam baereiicoram. Epist. Da- Wola.Idololatria. Dommlprobilieanl
I 270 ro«si ad PaoliDom, 2. Eorum cooteD- '^'O" ^^^^ •«''*• •"**• ^-0"c- 1*»*>«-
' FnictDS. De froctibus in ecclesia et liones eviuodas suo!. Cooc. Tolet. xiv, f »1-» *88. Id ouod MoloUiytum est ttde-
Bon aliiil dandis. Coiic Gaogreo., 29. »55. Eorum fraudulenla subliliias. les non accipiant. Cpnc Ellberit, 2^.
Fructus et fruges iideiium a Jodaes Rescriptam Flaviani ad Leonem pa- uui deslruentes idola occidantur in
Don beoedieaDiar. Cooc Elibent., pam. 51. Eorum aomina ad alureuon num»»rum martyrum iion recipltiitor.
189. recilentor. Episl. Leon. ad Anatoi. J^nc. eod , 29l.llapiiaati qulfcJolaco.
FulgeDlias. De qoerimoDiis Fulgen- f-oDsUnliDop., 68 et 71. Ex haerese ont ^aot pppoileatiam. Coiic Valeo-
tii et HoDOi ii ep scoporuiu pro quibus- cooversi, si in Triniuie bapUzaii suni, "«>•» . 29' • tuliores idplorum Ipsi se
dam parocbiis. Cooc. Uispal. ii, 639. manus lmpf>sitionem accipiant. Conc fiwnlane» moru sub iciunt. Cooc lo-
Fuadalores.Fundatoreseccieaiarom, Arelat. i, 193. Ferialica ab baereiicis 1?^- »"♦ i V '^® l^iil^^S!" «"'i»"*»"»-
qoousque advixeriut, earum babeaiit missa nondebeotaccipi.ConcLaodic, f J>nc. lolel. xvi, a«8. UesirueDda e*l
curam, ipeique illic mioistros eligaut 85. Judex baereUcos rebapUzantes ple- «'loiolalria. Codc Carthag. f , 158. Oui
iervilurosTcouc Tolet IX, 44'i. I)e CUL Conc Aurpllan. ii, 260. Noo licel «nie bapiismum sacrilicaveruot Idolis
snffragio fundaioribuseccleHiaiumvel ab baereiicis eulugias aecipere. Conc ■** ^*?*"®?^^'?"^'®"..?^*»»"^^'''^;:
fiiiis eorum imperliendo. Cooc. Tolel. Laod., 55. Noo licel cl* eccleslam io- Aocyrit., 20. Qui et aliis sacniicaodi
IV. 578. gredi. Conc. I.aodic , 51. Qoi liaereU* causam ailulerunt per tnennmm inter
corum erroribus meiu vel volaaiaie caiecbumeuos balieaDiur, per sexea-
^ implicantur, per satistactionem ab ec- n»um poeniienliam agant Conc cod..
Gardingl. De accusatis sacerdolibus clesla suscipiantur. Epist. Leon. ad '^'«- Q"' rfequeiiier idoiis inimolavo-
seo eiiam optimalibus palaUi aique Aualol. Cousumiiiop., 71. Qui se ab '?"' post bicnnil pQenkenUam susci-
gardingis, sub qua eosJusUUae cautela baereUcisseparari voluent»ab£eclesia pwniur- Conc. eod., 19. Qui in loc»
examinarlconveuiat. Cooc. Tulei. xiii, catbolica suscipiator. Conc ValeuUn., luolorum manducaverunt pasnitentiam
514. 211. Si iu moitisdiscrimine convertan- agaul iriennlo, ot post duM aDoossiue
Geilao. ExsecraUo Geilanis. Conc. lur, recipianiur. Conc Arauai^., 218. V£»?^»?"e commuuicept. Conc eod.,
Tolet. IV, 387. HieroM)lymiUnus episcopus. De ho- «^- <^.V» »" lemplis idolorum coenave*
Gelaaius. Decretam geoerale Gela- nore ex vetusu tradiUooe el tribuio. I?°* ''*""* f""!? .P<*nilCDiiam aganl.
sli papae. 150. Quod episcopus, presby- Coiic. Nicaeo., 3. Conc eod., 18. Uui pirr vim coacii uio.
teretdiacoous.quiconu^al.uiuspapae Uilarius. Decretum synodale Hilarii *« immolavenint, quatuor auiiu ai)
«toosiituu fecerit, sul iionoris pericu- |>apaj, 120. Epistola ejusdem ad Asca- pauilenuam se submitUut. touc.
iHmsttsubitnrus. Decret. Gelas.gen., iiiuin Tarraconeii^em episcop. , 123. «od., 19. . ., . . ^., ^ ,
135. Epistola ad Siciiienses episcopos, E|iij»tola ad Ascaoium ei ad uuiver- Immunlias Ecclesiae. Kidf Asyluro.
136. sos Tarracooensis provinciae rpiscopos, Incjuuiores. A coQveDtu eci lesi»
Geniilcs. Qui more geDtiliom vlvunt 122. ^ejiarandi. Conc Canbag. iv, 131. ^on
p«rquliiqaeaiiliin^nitentiauiag4at. Hispani. Eorum reprehensio quia licei saecrdoiibus , vei clericis, lucao-
g»5 INBEX REIUir IN CANONUM COLLECTIONE CONTGNTARDM. ^^®
uium lel ligamras lacere. Codc. Bra- jejenel. Couc. CsMaraiig. i, 303. Ji*jit- Jadm bapibjli , qui iriUai^liliis Jod < u
car. iiy 62 k n>i &aperposiiiooe< per sin^ulos meu- se sociaiit, publicis ecdibus 4le|i4iii*it^
Incarcerali.Abarrbidiacniioseopra*- 5es celebreiitur. Gunc. Kltberil. i86. lur. Conc. Tol. iv,3Si. JttdaiM (Jiri^ha-
posiie cQcIesi» visUeniur, eorumque In dio Dninintco uon jejunciur, ne.|ue nis populis judict>s noo prKpooaiilur.
nncessilates misericorditer subleveu- genuOectalur , .Kimiiiter et Iq Quadra- Vjonc. Arvern. i, !ldJ. Jud»i conversi
lur. Conc. Arvern. u, 279. gesima. Coiic. Kracar. ii, 634. lo onini et post praevaricanies ad le&liiaoniuiQ
Incarnaiionis dominic» inysteriiim. Sabbalojejunf^lur. Conc.fil'.berit.,286. dicundnm non admittaolur. ronc. To-
Conira eos.qui in (luos filios dispeosa- Non licet die Dominlco jejuoare. Conc. let. iv» 584 Jiidsei dudum Cbi istiaoi, et
lioiiis douiinicffi mysterium scindere Gaogreo., 31. Noii Jicere coniniunia (Kistea in priorem ritiim couversi, poo-
molhintur. Epist. Leon. ad Flavian., jejuuia solvere. Conc eod., 31. Non tificaii anctoiitate corructi ad cubum
85. Ftd^ Jesus Cbristus. licet quinta foria oovissimaa septimao» Cbristiaiii dogmatis revoceniur. Conc
Inconliuentes. Nec |)oenitentia, nec jejuniuu solvere. Coiic. Ikacar. ii, 6i3. eod., 363. Judei mamipium Chri&tia^i^
viaticuHidenegetureisinarticuloinor- Omni Sabbato celebretiir jejuniom. num non bab«ant. Cooc. eotl., 3K5,
ti^ consiitutis. Epist. lanocent. ad Exu- Epibt. Inooceol. ad DfceoL, 1 1 . Qnis* Judsi oflScia publica noii agant. Oonc
per., 17. quis abstpie uecesaitali» , fngiiitatis eod.,384. Juds^i qui cooverii nipiunt
liifanlicidium. De mulieribus qu» langQoreaut:i;iatisimpobiibilitatedie« qualiter suscipianiur. Coue. AgHh.,
forall:at.e partus toos necaot. Conc. bus Quadragesim» cames edere pra- lV7. Jiideis non iioeal CJiri^tiaua^ ha-
AntyriL, 22. sumat a commuuiooe Dominicae resur- bere iixores vel coocnbiiia*, neque
Innocenlios papa. Ejiis episiola ad reciionisprivetur, et toiius aooi lem- maneipium Cbrisiiaoum io usus pro-
Acaciuni l^eroeae episcopum de sancio pore ab omni csu carnium abslineat. prios oomparare. Conc. Tolet. lu, 35i.
Joaiine Cnnsuntiiiop. e|iisoopo , 29. Conc. Tolei. vm, 437. Judsporum cunvivia ooo solum Lids,
Ejusdem epistola ad Aga^iiiom et reli- Jesus Cbristns. Allocutio ad totios sedeiiamcloricts,imerdicuntar.<'x)or.
quos episcopos, quod post poeniteotiam compagem iScclediae de duabus CbrisU Epaun., 263. Non licett Judaeia rorptt«
iiullas ad cleriim possit adinitti, 20. naturis inseparabilibus et perfeciis. deducere p8aUendo,sed, at eoram ha-
E usdem epistola ad Aiexandrum Aa- Conc. Tolet. xiv, 834. Contra eos qui buit mos ei coosuetudo aniiqua, cor-
tinchnnum episcopam, de pace, 26. Cfelestem, aui alierias oiijuscunque pos deducant ei reponant. Conc Narli.,
Ejusdem epistola ad eumdem , 27, 28. subsUnliae existere rormam servi , 6UI. Qui conlra ildem rjiristt Judasis
Kiusdem 0^4 tola ad Aareiium Cariiia- quain ex nobis assonipsii Verbum, in- inunus ei favorem praestai, ab EccJesa
cinensem cpis<*opam de Pascba, 23« saniendo asseruut. Epist. Leon. ad Fla- caiholica et regoo Dei efficiauir ei-
^osdem episiob adeumdem, oiauilus vian. 53. Cootra eos qui duas quidem traiieus. Cooc. 'lolei. iv, 583.
coutra ordinem canooum eOiciatur epi- ante aduaaiiouem Daturas Domini de- Judices. Immunes habeanior duoi
scopus, 24. Ejusdero epistola ad Aure- lirant , unam vero posi aduoationem precea vel criminales dictant. Epist.
liiim ei Augusiinum Afrieanov episco- conGngaot. Epist. ejusd. ad euttd.,56. Innocent. ad Exoper., 17. Non Uceat
pns. Scripta saluiaria pleoa charitate, Cootra eos qui {\i duabus naturis Chrl- )udicilaos dericos vel servos ecclesias
23. Kiuadem epistola ad Boaifaciuin siitemperainentamveleonfusiunetnar- iu suis aiigariis occapare. Cooc. Tol.
Sresbyierum. De Antiochena ecclesia, flrumeuianiur. Epist. ejnsd. ad eund., lu, 534. Secondum discipUnam et Dtr-
5. Ejusdem epistola ad Deceutium 5i. Cooira eos qui passibilem divioit*- mioi anctoritatem offida agaat. EpisL
ejiiscopom , 10. Ejusdem epistola ad lem Uni^eniii Filii audent assorere. ejosd. ad eaaid., ibid,
Exuperiam Tolosanum euiscopuro, 16. Episu e)usd. ad eamd., ibid. Cooc a Judiciuai. Si facium foerit apud ja-
llittsdem epistola ad Feticem episco- nobis per ordiaem rerum per iocaroa- dtces, ubi maiur faerii auaorltas, pi-
puni NoceriouuvlS. Ejosdem episioia liunem Dorolai oosiri salutia sacra- roae senientia noa obiteL Coiic Car-
ad Florentium episcopam Tiburiini*a- menta digesta sunt. Epist. Leoo. ad thag. lu, 122.
•emde teriiiaismiuiiueiransferefidis, cplscopos per Siciliam , U8. Do divioi- Juiiaous. Julianus eplsoopas com-
22. Ejusdeni epistola ad Juliaiiain iate et humaniiate Domiui Jesu Chri- mendatur. Episi. Leon. ad JLnaiol.,69.
iiobilem exhoriiitoria , 24. Ejus- sii. Epist. tiormisd. ad Jusiiuum imp., Jurameaium. Quicunque juramcfii
oem epistolaad Laureutium Sinieii- 142. De duabus io Chrisio naturisei sui profanator exfttiterii aiuUiema mu
sem episcopum , dc Bonosiacis quod uua persona. Conc. Hispal. u, 646. De Couc. Tolet. xvi, 370^
Judsls siut comp:irandi , 29. Ljos- duaram QaturaruinChristivuiuniatibus Justinus imperator. Epistola ad Qor-
dem epistola ad Maxiiuiauum epi.sco- et operibus. Conc TuleL xiv, 535. De misdam pajpamt 143.
puni , de Atiico Coostaniinopolitaao IribuasubstaQtiisinChristomaiieatibus Jusius. Dicere eum oporlet ; hmilK
episcopo, 26. Ejiisdem e.pisiola ad Ma- Juliani assertiomanifesu.ConcToleL nobig debilu notlra, Coiic. HileviL,
xiinum ei Severuin episcopos, de liis xv, 5i3. (Jui dicunt ideo UQigeQiiuro iSi.
qul iu presbylero tllios genuerunt, 20. dir.i Christum , (|uia soliis sii de Vir- ]£
Ejusdem epistoia ad Probum. Si cujus i^ine natus, damiiautor. £)jiau Leoo. ad v i ^ «r it v i ^
Mxor fuPTH abducu io capiiviuiem, ct fhurib. Astur., 91. Kafcndffl. Non Ilcet Kaleoilas obser-
«licram marii us aiHseperiu secunda de- Juannes Coustantinopolitanus episco- ^^^^* Conc. Uracar. ii, 626.
I«et exclutii . 2i. Eiu^deiu epistola ad pus. Epislola , sive iibellus Udei, dire- L
Kiifuin et Eusebiuui c«:eros(tue epi- cius ad Hormisdarn papaio, in uua ana-
scopos, .^0< l^sdeiii et»ls ota ad Rufuiu iliemaiizat Nestorium attpie Liitycbe- Laici. Crimen clericis oljicere poSr-
ei Geromiom ei cteteros per Macedo- tem relifiuorumque hxreilcorum bla- sont, si verom sii. Cooc. Epaun., 364.
oiam epi»copos cou^iiiiitos. Oc Bubalio &i>hemiaSf 1 i4. De laicis qui in clerioos crimen ialen-
«t Taiiriano daianaiis a iiroviocialibus Jovis dies. Qulcaaqae quinta feria duoL Conc. Taurit., 210. Quioam ex
episeopis 21. Ejiisdem epiaiola aduni- prster festiviuies ui eo venientea ipsis ad clerum admitti nou possual.
verws i>piRCO{K)s in Tolosa, 54. Ejus- ausiis« vel ausa fuerit vacaro, etope- LpisL lonocent. ad Fellc, \^. Coo-
nera epistola ad Victoricum Roilioma- raiunon facere,de eocleaia repeliatur. temptores cauonum excommaniceutar.
I^ensem episcopum, Id. Cone. Narb'>n., 602. Conc Carthag. i, 120. Non constiiaata
Intercessnres. Non dlu reiiiieant Judaet. Bapiiz.<ii Judaei cum episoo- sibi actores vel ratiociaatores clericos.
j<athedram nioriefnis episcopi. Coae. pis celebrent dies festos. Couc. Toiet. Conc. Carthag. i, IIS. Naiii ad sum-
CarthaK* v, 156. ix, 453. De Christiaaorum Juda^um- roum sacerdotlum perveoiaai aiai per
f uierdicta. Qui interdlcla despexerit (luo coiiiugiis. Coac Tolei. iv, 384. gradus eoclesiasiieos. EpisL Zosiroi ad
grados.^^ui peilculo sub].tcebii. Epist. CooGrinatio legum qoas in ^orum oe- Uesjchium , 36. Praesentibus dericts
2oairoiad lies7duum,36. qaiiiam promidgaiae suoL Cooc. Tol. docere noo audeaoL Conc. Carthag.
Ireuaru^. Ireuaeas remotos a Barci- i^ii,4^Cusi.iKiialideiJudaeorum.Conc iv, 152. Si cororoanicaveriat eam ex-
nonensi Bcctesia ad proiMiain reveru- Tul. vi« 402. De Judaeoram damua- oommuoicato, exoommoniceniur.Coac
tor. Episi. liilarli ad Ascanium, 121. iioae. ijonc. Tolet. xvii, 595. De fier- eod., 149. Si viduam duxeriot, clerid
lren»a> . ai ad suam ecclesi:un noo fidia Jodsforuin. Cooc Tolei. xvi, 567. noo fiaoL Episl. Inuoceuiii ad Victor.y
Tovertatur , refnnveatur. Lpist. Hilarii Discreiio Judeoruin , qui non, vel qui 14.
.ad Ascauium, 123. creJere vi cogantur. Conc. Tolet. tv, Lapsi. Clericos sive laicus iapsus
I 382. Filii fldeles Juda?<irum oe pareu- omnt boiioris sui gradu privetnr. Oiuc
tuni pravaricaiioue a bonis suis exsu- TolH. vi, 411. Pjesbyleri aut diacoul,
Jacobus apostolos. De ejas episiola, les haut. Conc. ToleL iv, .381. I'ilii si in aliquo crimine prolapsi fuur^iit,
in (|ua pro infirmis orare praecipitiir. Judaeorum a parentibus separatl Ciiri- non possuot per uiaiius unposilioueoi
.Epist. liittoceni. ad DecenL, 12. stianis debeaui depuUri. Cooc. eoi., pQeiiileuilae remedium coosequi. EpisL.
Jeiunium. Catholicus iion credaior, 583. Judurlad oeoam 'Domini usque Leonis ad Rusiicum, 104. Quaenam
iiniDomlnioodiestodio^ejejoiiaLConc ad secundain Sabliati In Pascha inier poeiitentia his qui sponta lapsi sunt
rarUia|;. iv, 148. De iioti Milveodis jc- Chrisiiaoos procedere non possuou no- luipouenda sit. Lonc. Nic, 4. Qui di-
liiniis in foria nexta Pabcha?. Conc. que catliolicis populis qnaciinque occa- ver»orum peccalorumla|)SUSiiicumuit,
lolet. IV, 569. Diet»us Domiuicis nullus sioue roiaceri. Cooc. Aareiian. u, 200. si pi rtcciam coQversionem deuioii*
I
957 INDEX RERUM IN CAM0N13M' COLLECTiUNE CONTENTARUM. 958
tlreiii,ad commiDioDoni appMceniur. victai et veslirui neces^ari.i sabmiai- ludunt Dummis, atisUneaatur. CiUf.
Conc. Laudir.., 51. Vid^. Apost^tae. BtreDtUr. Gonc. ArTeru. ii, S79. filiberit., 29 i.
Leander eHi^copiis Hi8,ialctnHis. De Leviiae. Ab u\or(^ se oiintiueanl. w
clave ciirporis bpaM Petri» el de cmcA Conc. Carlbag. v, 1S5. Anie irigiiiii
Doininl missa sive de pallio ad beaium auin|iie:iniio«aoucon«ecrpiiMr.Cofic. MaKislralus Maffistratiis utio anio
Leaudruui epiacopum dire« to. Epist. i^rlhag. ui, Ii7. CiHiititHmcust(i<ii.ini. qnn agtt flu:iinviratHm se ab ecciesiii
GreK- pap-adReccared., 161. Hoiuiiia Conc. Carthag u, l21.Cuniiii»iieribus oohibnat Conc Eliberii 290
Bincti Leandri epiaoopi ia laudem Kc- eoire noo deiieni. Epist. Innoceni. ad Malrliciiim. Oui(-un'iiie ner m-iiHQ.
desia. Conc. Tolet. ui 519. Vlcioric, IL Levii» ei ci.Tici magl clu .• hominem laierfecerit nec lil llnu
Leciores.Camadpuhertaiemvene. vel ln.aotaiore» ab eicie^ja projiciaM. roiumunionem accipiat. Ci>ac. E.iber.
rlnt. aiitooojugiamautcastllaiempro- tur. Conc. Agath , 2i3. Non ofTarant. ^^ ^
Iheantor. Conc. Carthag. m, 130. In Conc. Ar^^lat. i, 196. Si inoontiaeotes m . . wv ... ,
fabernasaoa Intrenl. Conc. Laodic, sinl, honore i clesi isiico prjveninr. Mancipia. De mincipils ec •l.;«i» ab
54. Non ascendat lu pul|»Uum lector, Episi. liina^wil. ad Exup»*r., 16. Sine tXl^^^^ mamiiiiissis. Conc. Hisp.l. i.
ni8iai»re»bvteroordliialn8.Conc.Bra- Jussu presbyleri non sedcant Conc. 03.^-pemanclpiisecclesi«abepiscopo
rar. u. m. Non licet coilibet ex Ipcio- Ag .th., 243. Vide Diacnni. K?^""*^ *.'".* ^J'^'". V®"^'- " «P»^- ••
ribus saCra ali:iris vaaa iiorure. Couc. Llberii. A patr.)ciiiio ecclesi» min- ^^ Mancipia ad eL-cfojiam confugieii-
Hracar. t, 60i. Non oportet eos orario qu:im discedant. Cooc. Einrrii.,670 "\"1? occnpeutiir. Conc. AraiiMc ,
«H. Omc. Laod((*., 54. PflBuilens, si Ad clcrum non prorooveaiilur. lo.ic. *'^- "«"* IPI» Chrisiiana, qu * iu Ju-
iit*ces»iws rogai, leclor aut ostiariim Eliberi'., 294. De lilw Us ecclesiie, qui d*orumservi!iodetmpmar, Judfiomm
hai. Conc Tolet. i, 521. Qaaliier fianl. sd sacerdotium proiiioveantur. Caoc. ^^'iJJJJ"* "^" uusceaniur. Conc. Aurel.,
0>nc. Oirtiiag iv. 142 Si lecior alte- Tolet. iv , 586. De supsibis eocleii^ "> 255.
nus viduaroiiuxerit, tn leeloratu per- libertis ut »1 servitium revocentiir. M.ittiimissi. ri(/eLiberli.
Dianeal. Conc. Bracar. II, 622. Conc. Hispal. ii, 6i3. Dis-Teiio liber- Maria virji^o. Solemnilas doininirae
Leo. Eriiso*aad Africaoos episco- toruiu qui ad eixlesiasiicos honures malris in «fie iv Kalendaruin Jantia-
pos, 115. Ad Anastasiom Tbesaaloni- pervenire poewant. Conc. Tolet. iv, rlarum omuimtKJo celetiretur et N^iivi»
cen<eui, 107. Ad An toiium Coustanti- 386. Divcretlo maaumissorum ecciesiae. tas Filii ejus Salvatoris no«Lri dic un
no|H)liia.iiin, 68. Ad . umdem, dc his Coiic. folet. iv, 385. Episcopi iibcrios Kalendarum .earumJem. 0>ac. Tulet,
c|ui h.pretiioruiii erroribu« melu vel ecclesi»alienarenoupriesuiiiant.Cone. x, 456.
>oluntaieiinpiicaniur,7l. Adeumiiem, co>., 385. Ei familia i'cc*e.si» pro Martyres. Naialltla mariyram non
in qua iuiprimis eoiiidetn episoipum ci.mpensatioue acquisit» rei a sacer- dei>erecelebrariio Quadragesina, uisi
de lide in Chalcedoncnsi coiicilio lau- dntilHis possuu' fleri llbcrti. Oiiic. To- Salibato nt Dominica. Conc. La<idic ,
<lai, 76. Ad Dioscorum Alexaiidriniim, let. iv, 386. Fiitts iibertorum ecclesi.e 57. Si uultuin c<ir| ns aui reliqui»mar-
1 1H. Ad Epbesiuam syitodum, 58. Ad uon licel pro uuiritione ab ea evagare. tyrum in basiiicis condii» piobeiiiur,
epi.se*>posperCampaniam, 119. Adepi- Conc. Tolet. vi, 406. Liberti aiioruin ist:e ab episrnpis everlautur. Couc.
soop 8 per ftaiiam, 96. Ad episcopos ab episoopo deleadantur. Coiic. Toiet. Cartbag. v, 158. — Marl;ri*s Uh\. Qm
per Si«*iliani, 97. Ad Ervigium re^eni. m» SW. Liberti ecch stae actus ecclesias ad falsos m rtyres abire voiuerit, aa?-
C.onc. <lonsian inopol. II, 75. Ad Euiy-' prosequantur. totic. Agaili , 2iO Li- liieiui sit. Coiic. Laod, 55.
cbitemriOnstantiao|K)Utaiiuinabbatem, berti proressioms suas in coospeciu Mjir4inoniiiin. Fide tlonjugium.
SO. Ad Faustum et Martiuiim caeipros- ecclesix reiiovare. et obedientiam ec- Matiuias De Maxiino et D *uatisiis.
ciue prfsbyieroE», 66. Ad Elavianum ciesie eihibe e debeiit. Coiic. Tolet. Epist. Leoiiis ad Africanos, U 4. Maxi*
l.omtaitiiitopolitanuui cuiitra Euiyche- vi, 405. L berti, qui ab epi«icopis ex mus ptiilosopliiis cyniciis. lu irriiuui
iem, 50. Ad eamdem ro;itra Kutyctietis faroilta manuiuiuuniur , si car.bulas li- revocantur ordinatioues ab eo gesie.
1»€rtidiam, <S3. Ad Januarinm, lOi. Ad t>eriatls su» siipervenienti pontitici Cmc. Constaiilinupoi. i, 61.
«eonem Auf;iisiumdeblas^.hemiisNe- exhibere neglexeriot, inrr.i auoi spa- Mnretrices. Merelrices pagrinae , si
storii et Euiychetls eorumque digno tium iu prisiinam servitutis condiiiu- cooveriantur, lecipimtur. Omic. Eli-
aiiaihero.ite, 81. Ad i.eonem Haven- nem redigantur. Conc. Osiraug. iii, berit., 2^.
ueos4*m, i 17. Ad Mariiauum Au^iiatam 309, et Tolpt. vi, 405. L berii qui pa- Meiropoiis. Qui probaverit sunm ci-
de directa victs sase legatiuoe Coasian- troclnio ecclesije oominendali exlsiunt, vitatem metropolim fjis p , teneat pri-
tinopolim pro CJiaUiedonensi conciiio sacerdoiali dcfensloae protegaiilur, m.-itnm. ConcTiiivit., 2U9.
faciendo, 72. Ad eumdem, de Prolerio Conc. Toiet. iv , 586. Haiiumisaorum Melro(K>hlaaus. De primatu iiietro-
Alexandrino epiNCO|)0,79. Ad eiimdem, iibprtas io ecclesia cum justitin ab ec- |K>litani. Cooc. Bracar. ii, 614. Duo uun
in qua de ejus graiulatur fide , 74. Ad ciesiis defendatur. Cooc. Ar\erii. ii, sint secundum coastituta imperat runi.
eomdmn, in (jaa gratias ei agiu qtiod 275. Professio libertomm ecclesi«. Epist. Innocent. >d Alexan Irum, 28.
per Chalceduneiise lo ciliuiii p^x Ec- Conc. Toiet. iv,38G. Si liberti ecciesiae, Eorum munera, koaores, potestas, eic.
desin catholic» reddita sit, 78. Ad ejudein patrocinium rehnquenles, qui- Conc. Antioch., 44. Episcopiis esse oon
eumdem, iu qua illl pro con^ervatione buslibet pei sonis adhaeserunt et adnio- debet qoi prsler voluntatem et con- '
caiholirm i dei gralalaior, 69 Ad eum- niii redire ooaiemnserint , mauuinissio scieotiam metropolitani episcqru fnerit
deiii iii qua , iiiter c«tera, defensi>ri ec*ruiu irrita sit. Ijaiic. Tclet. iv, 386. ordinatiis. Omc Nioa*n., 3. itpistolas
fiilei catbolicse iinperatori graiulatiir, Ut, exceptis servis vel libertis fiscali- tubscriliat ad oonciUum devocandum.
70. Ad eumdein lu qua srribit el de bus, uuliua de serviiute quoromiioet Couc. Milevit., 185. MeiroiiOlilaiiis sua
ex^iiio Eotycbetia, 80. Ad Nicttam deiuceps aut llbertis ad palatiuum ofB- jura serveutur. Epist. Leools ad Ana*
Aquileiensem.lll. AdPulcheriam Aii- cium cuocunque tempore trau«e.nt. 8tasium,108 Melropolitanus Epiri de
gimiam, couira secuiid m E|ihHsinam Couc. Tolet. xui, 518. Vide Eocle- ehicto, c)Ucin est ordiaaturus episcu-
s7nod.^m, 61. Ad eamdem pro his qu» sia. pum, ad Thessalonic^^n^eiu ponii ccni
a Theodosio Aiiguslo po>tulaverat, 65. LiSierum arbitrlum. Oaid deeoab referat, ei de ineiro|>oliiano elec o si-.
Ad Ouiricum. Cuiic. Ojiistantinopol. u, Ecciesia stabiliiam. Eplst. OBlest. ad mililer provincialt^s episcupl. Epin.
72. Ad Rusiioum Narboueoaeiii, t03. episcopos Galliai, 43. Leonis ad Anastasium, 109. Ne adiuo-
Ad Simpiicium. l ouc. Constautiiiopol. Librl apocryphi. Notitia librorum aente Qelrouoliiaao quisqu.iiu ex con-
!r','"A.ixl^"^""*i'****^*^T®"'' apocryphoWmi , qul uou re.ipiuutur. flmtimli ad locum ubi iiiviiaiur venire
73. Ad rhei^losium Augustum, de se- jjecrei Hormisd 166 coniemnat. Conc. Tolet. xiii, 5 19. Noa
cMuda ^ynodo Epiiesiua , 59. Ad Theo- , ., ' . .'\ ' . debetmeiropo!itanusa conlinitimoruu
dosium Augustiim,ubi scrlbit ut id Ltbri canonici. Opuscula saucorum iustruolione cessare. Coric. Tclel xi,
quoii de iQcarnatiune Filii Dei ab Ana- P*^*;""; M"?/S^*^l?. °^"'' I3ecret. Hor- 475 Ordinalio metrcpotitani a meiro-
l«4iorxmsiantiuopulitanu episcupo pr». nu«d., 105. Ordo liljrurum cauunu-orum puiuno, omnlbus, si lie i imtesl, pra-
dicaiuragnosc.4i,etutuniversalecon- ^ ^l®''!!.*^, ®** I csiaineiiti. D*«cret. }.eniibus provincialibus , fiai. Oiiic.
cii.uin in iiaiia flat, 64. Ad Tbeodorani ®^^ • '^^ v"» recipiantur. Epist f..- Aurelian 11. 231. O'»omodo meiropoli.
Forojuheusem , 115. Ad Tburibium poc*'»?^- «d Exuper., 18. Qui siiit. (,ouc. |an,is suis conUnitiu.is , aut conliniiiiui
AsturiCflosem,90.Adaniver8Os episco* L.»o<iic., 58. meiropolilano suo placUum ^ciaiit.
fNM, iOO. Ad uoiversos Hispaniae epi- Litani:e. Die« liianiarnm prr totos Conc. Eiiiprit. , 667. tJnus tantuin iu
soopoA. Conc. Coastanliuo|iol. 11, 69. duodecim aani luenses ceiebrentur. ona st provinjfia. Epist. Oclenini ad
EjuH epistula exhortateria ad Martioum (k>uc.Tolct. xui, 593. losiiiuiio uova- episcot)us Galiiip, i8.
et Faustom presbyterns , de damna- runi litanijroui. Coiic. Tolel. v. 595. Miliiia. Ad mihtiam saecula-em post
tione Ephesini concilii n , 6-1. Gratula- Litani» |M'St Asceusioueui Domliii ce- rOBiiitenti»in redire non decct. Rfiist.
toria ad Puicberiam Augusiam,62. Ad lebrentur. Conc. Aurelian. i,249. Ob- I.eonis ad Kiisiicum, log. Qui iu (•.«i^u
eamdein t ro dt^Btriiciione lisresis Ne- servatio litaniarum. Couc. Tolet. vi, arina proiriuut excomiiiuniceutur.
aloriame et Eutjchiao;e, 67. 40i. Couc. Arelut. 1 , 195. Qul post ^«'Uii^-
Lepraai. Leprusia de duiiio acclesl« l.udiis. Qn\ aleam , iJ est taliul«im, siuiem peccatorum oiuKtdura miliiij
Patrol. LXXXIV ZO
93) INDBX RERUM IN GANONUM GOLLECTIONE CONTENTAKUM. 940
sapciibris habiierit id clcnifn adfnilti giam non venHini. Conc. eod., 10 i. Conc. Br«c«r. ii » 618. Noa ordioentur
Don dt^bet. Conc. Te^ept., 193. l*ror<*Ksio monachornm. Conc. TnkiL clerici. Con ■. Areiat. u, 199. Non nro>
Minioieria sacra^Non liceatqoemli- iv, 380. Ooomodo ad cleriini promo- moveantur ad sarerdoiiwm. Cone. Lao-
tirt mic-steria sacra langere. Conc. veantur. Epi«l. Stricii ad Eumer.,7. dlc , 81. Sacetdotes iioo liant. Eplsl.
Bracar. ii, (02. Si cleri'.! faclifuerint, pro|;ositui)t sunm Siricii ad diversos episcopos, 10.
Ministri. Ab ostiis non recedant. servare dtdtftm. Epi:»t. Innoceni. ad Nestorius. Ejus blaspliediiae ilerum
Cooc. Laodie.,56. Non1fc<*teis panem Vicloric. , 15. Si proposituin non ser- damnantur. ICpist. Hormi»!. ad Jusii-
dare aul calicem bene^Mcere. Conc. vent, in articulo mortis tansnm eom- num impr., lil. Nestorius et Eutj-
eodem , 54. Non utantiir o ario nec muiiio eis priestetnr. Eptst. Siricii ad clies. Eorum btasuheiiii» Jignamquo
ostia derelinqnant. Conc. end., ibid, Enmer., 5. St qnis proposilum mona- baroro anailiema. Lpist. Leoois ad Leo-
Missa. A jeionis celebretur. D>nc. chi desernerit, pnblica sit poenttentis nem August., 81.
Carthag. III, 151. Ante missam exple- salisfactione purgan tns. Epist. Leoiiis Nicainnm (onciliom. Ejos Acta, 1.
tam egr^i populus non praesumat. ad Rosticilm , 105. Sine epistola epi- Coucilii Cartbaj^inensis vi decreluai
Cooc. Agath., z39. Dam missa cele- scopi soi non liceat ctericum vel m<»- pro exp^ieudisNicxni coucilii exem-
bratiir , nullos presbjter aut diaooniis nachoin froflclsci. Conc. A<ath. , 137. piaribua. Coiic Carthag. vi, IGi.
«iMone aliqoa inlirmitate dum niisBa Monasteria. Absque episcopi con- Nomina. Nomina quae recitanda sunt
pernriatiir egredi de allario aodeat, scieniia nntlus monasieria aut oratorii ame precem sacerdotis non redti^n ur.
nec diac(»nns alba se non prapsumat domum edificet aut constitnat. Conc. Epist. Innncem. ad Deceoiiuin, il.
«xuere. Cooc. Narbon., 661. Hi qui Chatced.,99. Demonasienis non con- Novatiani.Nonrecipianturameqnam
missam defunctorum firo vivis audent velleudis.GDnc.Utspal ii, 6ii. Diverso* oniiem hsnsiin oo.idfmiieot. Coiic.
inalevole celebrare a pro^irio depo- r<a saecolaria non liant. Conc. Ca;Aaraug. Laodic.,51.NovatianiinroininuoifHieui
n.iniur gradu. Conc. Tolet. xvn, 595. iii, 308. Monasieria puellarum procol a nou recipiautur. Coiic. Arelai. ii, iot.
Missa integre est audiendn. Couu. Au- monachis constroaniur. Conc. Aga:h., Si ad Ecclesiaiu caibdticam ooufiigiao',
f elian. u, 259. Missae in prscipuis dnn- 236. Monasie ia virginuro a mouadiis ordinentiir ei in rlero ma leant, sed
t2txat sotemnitatibus bora terti:( ceie- defen<iantnr. Conc. Hispal. ii, bik Mo- antea contiteri eos oportet cailioUcae
breutur. Conc. Aureliin. n, 255. Ne nasterlum iocoii«ulto epistoponullus Ecvlesbe ataiuia observaiuniii. <'onc.
sacerdos aine orarto missam aud.at construat.(>)oc. Ag|aib.,235. Mooaste- Nica;n.y 4. V eiiienli^s a Nov^tt janis vel
relebrare. Vjonc. Bracar.iii, 632. Non rium pnellarum nisi que probat» sint Monteusitms {>er iiiaoos imposUooem
licet super monumenta monuorum iitis- vitae atque »ta< is prorecis, ad qoasrjin- suscipiantur. Cloiic. Telept., 19i.
sas teoere. Coqc. Bracar. ii, 625. Pres< que necessiutes earuni vel mintstratio- N'upti«. Ad nuptiaruni ornaioiii mi-
byier |)Osl cibum iton teofat mis.sam nesperinittantoriiitra^e.CiOnc.Kpaun., nisieria divim iion iiraesteiitiir. (jo c.
pro roorluis. C.ouc. Bracar. i, 612. Lt 2u6. Monasierium sine not tia episcopi Arvern. i, 260. De bis qni mulUs iiu-
repulsisomnitHisopiiitonibossupersti- non construatur. C/^uc. Agalh.. 241. ptiia (!omiiiunicaveront.(.oiM:.Neore4..
liouum panis lamum et vinum aqua Nou fiaiit diversoria NBCularia. Conc. 2 i. Noii licet lu quadrage^iiiia nu|4ias
penniitum in sacrlUcio olferatur. Conc. Clialced., 104. Puelia , qu» e^petiint Ueri. Co ic. Laodic, 57. ijw nnptias et
Hrjcar. ni, 630. mouasleriuui, per aonuiu in ipsa in qua f«rocrealtooes asiruuot esse pecratuin,
Honachi. Cetls novsautcongregi- intraverint \este permaaeaiii. Couc damnantur. Epist. Leoo. ad Tbiirib.
tiuocul» iiionachoruin alisque noiiiia Arvern. ii, 27H. I'uell»e, q«i« expelunt Astiiric.,92.Si quamuliercoihleiutians
episcopi prohibeniur. Conc. Epaun., monasierium, ubi noii p >rpetuo lenen- nup(i;is a vlro di cedere volnerit, aoa-
262. De lionore mouachi»compcteuie. tur fuclusaB, per triennium in ea iu qua theuia sit. (.onc. (langreo., 31. Si quis
Vjoite. Chalced., 99. De monachis oIh intraverintvesre periiiarieaai, etposiea muitis niipiiisfueritcopolaius, p«eiii-
servetur quod syuoiuK Thalce nneusis ve^linieiita religionis nocipiatit. iiouc. teiitiam agat. O)oc. Bracar n, 6i7. Sl
coustiluil. Conc. Barcinoii. i, 656. Mo- eod., itnd. Ouae iiionaslei iu olleruoiur ouis nuptias daiuuat , auaiheina ait.
nachi cleriri ordinentnr cuiu voliinlate non «uferautur. Couc. llerd., 313. Louc. Gangr<Mi.,2). ViiKi:>iUli i»tu«ien-
al)baiis. Conc. llerd. , .51.1. Moni<hi Muniauus. Admonitio eptscopi Moo- tein iiuo debere iiupit:is exstcrari.
episcopo subjecti esse debeiit. Cooc. tani ad clenim Paieuttniim super ehri- Coiic. eod. 30. Vide (^njugium.
Chalced.,90. Monachiorariuui velzan- sma, super consecraiionem bas.lica- r\
e^s iiou babeant. Couc. Aure ian. i, ruuietsupersectamPriscilfianistarum, ^
2i8. Monacbi vagantes iion ordineulor 352. Epistola Montaiii episcopi ad Tho- Obialiones Ad atias parochiis oon
siue testitnoiiio sui abbatis. Conr. ribinm,535. mitianlur. Coiic. Laodic, 52. De hii
Agath., 235. Mon^chi v:igi ab abtiat.- Montensei. Veneutes a Novatianis qn e in altario offeruulur tnedietaleu*
Ims stib cu todta revocemur rum auxl- vet Moiitensibiis |>er minus iropositio- «^ibi episropus viudtcet. (xmc. Aurel. i,
lio episcopi. Conc. Aurelian i, 2i8. item suscipiaiitur. Cooc. Telept., 192. 217. Niilliis fnietuum ol>iationes eiira
Moojcbi vaKi pceoiteiUiaB depuimiur Hulier«*s. Ad altare uon ingrediao- episcopum , vei eiiin qui ab i|iso con-
iti eodnm toonasterioa quo exierunt. tnr. Conc. I.aodic, 56. Ba^ltzare non slitutunesi, ilet aut accpiat ad suble-
t OncTotet. tv, 381. Moiiiiclio, qui pe- prsesimaiit. Coiic. Cartbag. tv, 152. vandos pauperes. One. Graiigr., 50.
culiarealiquidtiaberepr:esumai,oninja Caput toud re tnulieri nouTicet. Canc. lotegra oUata el ex studio prxparatd
quxacquiesieritabalii)a.iliiisauferaii- Gangren., 31. Duobus fratribits eas in saciiriciootTerendxest. C^iicTolei.
lur. 0)nc. Aoreli;tn. I, 2i8. Moiiachus nut>ere non licet. Omc. Nic^n., 23. x«i, 572. Ne<|ue in sacrario, oeqiin in
mi.ssus alicubi miuisitTium chtrfcaius Noti debenimulierescontinentijBrausa gazopliylacio oblationes dissidonliom
agere non prcsumat. Cooc. Tarrac, virilem liatntum iisurpare. Coiic Gan- fralrum recipianuir. Conc. Canbag. iv,
298. Mouachiis uec negoiiaior iiec ex- gren., 30. De personis mulierum quas 151. Nou tiant in domib«js ab episeopis
seculor exista Cone. eud. , t!?fd. Mo- oi n coiivenii dericis copolari. Cx)iic. vel pre^liyieris. Omc. Laodic, ^8.
nachus non es^ ordfuandus clericus Tol'4. iv, 380. Deremoiionemulierum Earum, qu» a fldelibos in parocliitans-
siiie con4»ensu et voluniate sui abbatis. a consorilo Hericorum. Conc. eod., roro basilicarumofferunturaliario. itn-
Coiic. Agaih., 236. Monachiisqui uzo- 579. De snbiniroiiuctis mulleribus. tia episcopo deteratur. Coiic. Aurel. i,
remduxerittiunquam ecclesiasiici^ra- 0>uc.Nic.,2.Desubiotroductis adopti- 2i7. Pecuuia qus in ecctesia Dei of-
dus oflicium sorliaiur. (^mc. Ao eJiaii. vis mulieribus. Conc. Kracar. ti, 620. fertur dividatur. (ionc. Emerit., 67.^.
1,248. M^nactinsvine pi^rtntssuepiscopt In sacrariom non intreot. Coiic. eod., (juaB a fideUbus in parochitauis Kiasilicis
velabbatiscellulams.bi non coiislroai. 622. Mulier quamvis docta et saocta oir^ roniur, in episcopi poiesinte oon-
Conc. eofJ., ibid. Non liceat monacbis viros docere noit auJeat. Conc. Carth. sistaut. Cxmc, e<HJ.,f(»tif.Ouiolilatiooes
ad soliurias cdlulasa coiigregaiiode iv, 152. Mnlieres liberae sou and!lae defunctorum reMieot esooQamuuieett*
discedere. (^iic Agaih., 258. Non li- sice*-dolibiis et uiinislris turpitudine tur. Ooe. Vasei;s. i, 245. Qui obUiio-
ceat eiim nuptiis jungl. Omc. Chalced., sociatj; ab ii.sdero separentur vel ven- nes detunciorutu aut uegant eeet* tiSt
i82. Nuu siiscipiunt pr«iia s^cutaria danmr, denegeturque earum adltiis ad aut cum dilUcuUaie reddunt» excuoi-
vel causas. Conc. eod., 98. Nollusab- conscios sui crioiinis. Conc. Tolet. v.ii, municeutur. Cunc. Carthag. iv, 151.
liassuscipat aui retineat monachum, i3i. Non iicet niuiieres Christian^s in Qui suas v«l p-^piitqtmrum oblatiooes
nisi abt)aiis sui uui permissu aut vo- laDiOciis aliqoid observare. Cnnc. Itra- ec< lesiae frauaaiit *;t:i< t necatore« pao-
luuiate a<l alteruiu monastrrium com- car. ii, 627. Nolla, nisi amiia, soror, perum ab eccleaiis eicluiiaiitur. tiwr.
migrauiuu. Coiic Agaih., 235. Ni.llu^ matcriera. etc, sit, cum clericis vitam Agah..23l. (^uid in altari offerrl opor-
ad summum hacerdolium perveniai nlsi :ig»t. t^oiic. Mcteu.,2. Ki(/6 Kemio;e. teai. (oiic. Brarar. u, 623 Non licrt
per gradun ecclesiiisticos. Epi4. Zo- Moti. Quisubitooiimotfrsi^uiit bupti- sacerdaiibusvelclericisooo iviafacere
siini ad Hesychiuiii, 36. Nulius mona- smum ct poBnitentiaro accipere pos- de confertis vel lOilaiis. (4>nc. eotl.,
Ciios ecclesiastica aut saecularia tcntet suoi. Conc. Arausic, 220. 624. Oblatioues ecclesiaruiM noo aufe-
iiiquieiare negotia, nec alienom ser- i^ rantu'*. Cx)nc. Arvern. u. 277. Oblattu*
\um praeter conscieniiaui doinini ejiis nes ecclesi» uon retineaiilur. Cooc.
^usctpere. Couc. Cbalced., vni. Pretpr Neopbyli. Non conlinuo liceat eos eud., 258. OLIaliooe» eoiuiii qni not:
voluniaiem sui epiS''opi ad urbein re- ad eccle»iaslicum ordinem prumoveri. coroa^unicani uuu kunt a^dpiendae
r
I
m
INMX REr.iJM IN CANONLM COLLFCTIONE CONTENT VIIUM.
Ul
Cfiiie. Eliberil., 3*6. Pceniteiititini sii-
bilo mortuonim (il)talion«s recipiiiitiir.
Coiic. VHsens. i , 225. Sacerdotilms
gonilliuaiy i|iii IJuiis mu^iiis laiitaiii
(Mornoi , comniuiiio deii«g.inda esl.
Copc. El lierit., i»i.
t/ficenoiiu. lostltutio a^nomorum.
Cnnc. Tolet. iv, 580 Ne ex taicis con-
8'ituantur. Coiic. Hi»>al. ii,6i3.0mnei
tsoclesi*-, episropos liaheiites , oecoiio-
iiios habexnt de pniprio clero Conc.
Chnlceil., 165.
O^erinriam. In Qoadragesima » nlsi
Ssbt>aU> lantum et Dominica , panis
ofrereiidu<i. Conc. Laoilic, 57.
OlOcitim diTiniim. Benedictfo in ma-
lutinis, sict in vpsperis, Htielibus tri-
iHiaior. Conc. Barrio. i, 655. De dis-
cretione glori» in flne respoitsorio-
nim. Conr. Toiet. iv, 373. De liymuo
trium puerortim iti cunctis tu sslirum
snlemniis decantan«io. r/ine.eod., 37i.
De hymourun caiitu noi reniiPndo.
Coiic.eod. 371. De iion ('i«Dt.indo in
Quadr;igesima oileLiaAjanc, eod ,5U^.
De uno ordiiie io niiiitsteriis vel olTi-
ciis in conclis (sedesiis celelirando.
Conc. eod , 365. De vespertini oflicii
servaiido ordiiie. Conc. Ement., 667.
Kpiscopi et prpsbyteii iKipuliini uuo
ii«ot)o satuteiit, diceotos : Doimhu$ mi
voHMCim, Conc. Br car. i . 60.'^. Kvan-
cel iiiu p-^st Apusutliini te^atur. Omc.
Vu let , 3i7. iLXtra |iK9iini>8 vel canoni-
cas Srripiuras No\i ei Veteris Testa-
ntenti uihil poetice 0(mi|iOsiLiim in ec-
rlesi» i.sallatiif.*t'onr. Bracjir. i, (jOt.
In line p>»ai<iioruui Gforia et hmor Oeo
di eniuin est. f^nc. T* 1. iv, 37i. In
omiiibus erclesiis d e l)miiin:c;i Syin-
bijluni r, ciietiir. Gom*. loliH. ii: , 548.
10 psilleiidi ordlnibus per quemque
iisaiuiuin 6/orta dicatur oinnipotenti
Deo. Coiic. Narbim., 659. Iii una pro-
Tinria diversiias officio uni non lenea*
inr. Conc. Tole . xi, 477. Ky^e eielson^
vel Sanctus, vpyie dicatur. liooc. Vasens.
II, 218. Laici« qui in s •l'irjuita.ibusma-
joribus ad ci\it3tem oou conciinrnut,
trieiiuiorommuuione (iriveotur. Conr.
Agath., 2i2. Landes non mox post
Apo^olom, sed po^t Kvan^^eilum snni
diceiid». lk>t.e. Tolet. iv, 371. Liuniie
lioait rentecostem a quiuia feria osque
ad Sabbatum cel'breiitur. Conc. t^e-
rond , 290. L«tania) secuiida* facienda
suot Kalen lisNuTembribuf.Couc. eo i.,
i id. Missse eiidem ordine ab omurhiH
celebreiitur. Couc. Bracir. i, 603. Niil-
la prcreiisa, vel vidua, absente .sa er-
doie iii (iomo soa sacerdotale ofDciom
vel lucernale iuipleat. Conc. Tolet. i.
52.%. Nullus civinro feistivitates majores
t«i villaoelebret. Conc. Aurelian. i, 249.
Oi.nibns diebus piist niaiulinum et
vesperas oratio Domitiiea dlcat*ir.(jonc.
Geruud.,302. Persiileiiiuiumdierum vi-
Kilias, vel mls^as.omnes easdem ei non
diversas leciiones io eoclesia legaoi.
Coiic. Bracar. i, 603. Populus aule be-
nedictioniMit sarerdotis de nii*sa noo
egredialur. Conc. AureL t, 2i9. l'ost
antiphon^s orationes dicantiir. Conc.
Ag^ih., 2 .6. l'ra.'c>pQae festivitates cnm
ei<isco(io iii ctvitaie ptiragantiir. Conc.
Arverii. i , 270. I*salin(is quinquagesi-
mns aiiie caiiticum dicaior. Ooc. Bir-
cin. 1, 655. Quoiiiodo reciientur a dia-
co .ibos hiMii.ii». (Uiric. Vaseiis. n, 227.
81 i}ais iii civitate posltos per ires Do-
icinicas ad eeclesiam non «ocesserit,
paoco tem{H>i-e abstnieatur. Coiic. lil •
berlL, 285 SieiU erat in princtpio di-
calnr Conc. Vabens. ii, 2^. Sni.Miiui*
lates majores In civiiatibiis i «^lebren-
lur. r.onc. Agaib , 234. Symbolum anie
(>c o dies Pascb.¥ conipcteniilNis pra;-
dhetur. CotiC. cimJ., 233. Uiia'{ute<(ue
provin(*ia lii ofTicio ecclesiap onum or-
diiiem teueal. Conc. Gernnd., 2U9.
limis ati|ue idem psallendl ordo in oJ-
Uciis teneatur. Coiic. Br .car. i, 6i^2.
Orarlom. Dlacooi superpoNito soa-
pulae sicui decet uiaotur orario. (<ooc.
Bracar. i, 604.
Orationes. Ad horam Donaiu et ve<pe
ram celebrentur. Conc. Laodic, 53.
Oratiooes eCclesao non delmre coo-
tenini. Conc. Cfiin;;r., 29. Com baDreti-
cis aui schisinnticib iion tiuut. (!ouc.
Laodic o5. Nisi probate iuer ni in
cnnciliOp non dcaotur. rx>iie. Milcvit.,
18>. Quisordo servaudun sit iu ora«
tiooe ac oommiinlone cat(:cbumeoornm
aique fl<^eiium. r^onr, Laodic. , 53.
Quomodo dirigenil». Conc. Carlbag. n »
130.
Oratoriom. Sl qiiis oralorium pro
quasslii suo in agro suo fecerit , illud
1.00 consecretur. Coiic Bracar. ii,611.
Ordines sacri. Kxtra coiiscirntiam
sedis a|»06tollc«, boe est priinatis. oe«
iiio audeat ordioare. (>>oc. Televt.,
1.11. Al» iilicitis ordinatiombiis aljsti-
uendutn est. Epist. Oclot i>i ad epi-
^ei»(M'S Galliip,,48. Neinin or<iiiies (U>n-
rerantnr nisi in propria cc Idsia. Coiic.
(ihalced., 99. Post obitnm efn^opi or-
diuatio allerius noQ iiiireraiur. Coiic.
Chalced., 104. In ordtualione Oi i<co-
poioin episcop: iressalieiuconvcniant.
Conc. Carthag. lu, 133.
Ornamenia. I)e o.^^namentis ecclesi/i;
niijil uuusquisque sjceidotiiai pru biiis
u«ibus, vel voiuniaUbus (O.irringerc,
veiidere aut iiautrMgare portvirei.
Conc Tolel. xvii, 592.
Osciilum lacis. Post ron^cta niyslH-
ria daiuJum (*.st. Kpist. luttoccni. ad
Deem.,pag. II.
Osiiai ii. OiieniadniOiJttm fiaiit. Ci nc.
Carilijg. IV, 112.
P
Palli« De eoruin osii. Con*'. Gaij^r..
3J. P;iilii8, ecclesi;e vel miiii^tenii lii-
uuis iuservteutii us, de!'uuc-(rruiu cor*
juscuia noo obvolvantor. Cuoo. Ar-
vern. i, 268.
Piinlomiuii. Panlomimi si ronver*
t^ntur recipiaiitur. Lonc. Eliberit. .
291,
Papa. Nonipo papae in ecdesi* reci*
tetnr. Cooc. Vasfus. u, 229
Parochi. De ofliciaii libel o parocbl»
laiiH prrsbyteris daodj. Coiic. Tolel.
IV, 576. De pro'essii»iie parochiiaiio-
rum presiiyterorum. Va)uc. eod., ibid,
P^ruclus. Parociiiaruin raculiales.
Coiic. Aureli:iii. u, 15i. De iion mu-
tanda parochia. (^nr. Bracar. ii, 614.
Parvuii. Oiunes in remissioiieiu pec-
catorum tKiptizcnlur. (]ouc. Milevit..
181 .
I^ascha. De annuniiatione pMschae
aote iLpiplianiani Inter episcopos ex-
quirenda. (louc. Totel. iv, 367. Ce ce-
iel>rando ofiicio in feha se&la pjscliai.
Conc. eod.,369.DePascliie lefiiMiate,
ei precuin ordiuc ac missarum sulemo
iiit te. Epist. Vig lii ad Profuiur., 155.
Dies Pasi-bs foi uiaiarum subscripiione
omiiibus iniimetur. Couc. Carihag. v,
156 Non licet Pascha diverso tempore
neijue cuin Jurlatis celebrare. (X)uc.
Aiitioch., 45i Per siogulos annos Pa-
sch» a metro|>oi laoo ei)i»copi8 prie-
Duoiietur. Con *. Bracar. ii, 615. Uno
dle et t«'nipore Pascha cel< bretur.
Conr. Arel l. i , 194 , et (^rthag. iv.
n8.
Palriarcbs. Qui palriarcbarum no-
mina prr singulj corporis meoibra
di&ponuut damnaninr. kpist. Leou. ad
Thurib. Asturit*., 94.
Paulianists. Paulianislap baplizeo-
inr. Conc. Arilat. u, ^l. Si ad Rccle-
siain catliolicam coutugeri t , r*fbapti-
/andi sunt. Conc. Nii ko., 7.
Ptfulus. De reddil') lestidirnio digni-
latis eorumqoos pro'.'inaii4) iutidetitalis
cnm Paiilo traxit in societaieui ijrau-
oidis. t!uuc. Tolel. xiii, 515.
Paufieres. Ili ei sciies ei-clcsi.T plnti
ccteris liooorandi sunt.Coiic. Caiiliag.
IV. 150.
Pax. Oni cum aliis litigaiiles s^cra-
ropnto 80 (>t)ligaoi oe ad pai-.ciii n -
deaot, uno anuu a cniuiiiuuione ^egre-
^gpniur. Conc. Ilerd., 314. Qui p^r
odium ad pucem non reveriuiitur. ex-
coinmuiiiceutur. Conc. Agath., SSK.
Peccatuin. Ne i o e^i qui essi^ |x«slt
sine peccato. Coiic. Milevit., 183. Pec-
caluui populi liiultuui solci prsteiire
in ecclesia. I^pist. Innoeent. ad Kuuin
et Euseblum, 33.
Pecunia. Quad in ecclesi:! Dei offer-
tor fldeliter dividuiur. Coue. Enicrii.,
673.
Pelagiani. Eorum anatheina. Codc.
Milevit., 181.
Peulecoste. Dies Pentecosies a cun-
clis cetebretur. Conc. £llberiL.-in., 288.
Peregrinus. Nultus suscipiattir at^s-
que episloli. Cooc. Antioch., 4i.
PerHdi. Dispoiatio de refugis atque
perfldis. Conc. ToleL vin, 427.
Petrus apostolus. Beaius apostolus
Petrus io die Pt*ote(X)stes viroriim tria
inillia baplizavit. Epist. Leon. ad epi-
scop. pcr Siiiliain, 99. — l*etrtis epi-
scopQs. Episiol;! Petri Raveuneiisis ad
Eutychetem, 57.
Pliotiniaui. Photiniuni et Paiitiani:its
l)apli7.entur. Conc. .Aniat. li, 201.
Piebs. Qux nii(i<|uam episcopiitn ha-
buit, proprios iion accipiat rectores,
Conc. Cariliag. iii, 131.
Pccuiteiis. IViiileiiies. Adole-ceos,
si urgeule quociiuque periciilo pirni-
teiiiiam uessit ei iion se coiitinel, uxo-
ns poitsi re>tedio s.iKtiueri. E()ist.
L^oii. ad KuNtiium, 105. lii cootinio
inorlis cnn tituiiis a i ei onriil.-iUone
iliuiiiie n o sus endatnr. Conc. Tolet.
XI, 483. Niilla ei lucri ncgutiationls
ixercere convenit. £;i^t. Leou a(J
Hu^jiictiin, IOj. Oporttt ciirn qui pro
i!iieitis veni:im pnsrii eliam a multis
licitis sbsiiuore. K|iist. ejiisd.ad eumd.,
t<'f(/. Pieuileiispfu tcniiaiii agat.O)iic.
lolel. ni, 3''il. t^uamvis Imiuus, cleri-
rus iion ordiuciur; sl p^r i;;noran(itfa
opisco i taciiis ruerii cleritns, depoi>a«
lur. Cuiic. I anh.-ig. iv, 149. Ab iiliis
(^pi.scopis lion susi ipiaiitiir. Bpfst. l\~
licis ad epi c. per Sicdiaui, 127. Ad
onJiiieni cieiic.;itus iioii |>er{nitiantur.
Kpisi. .<iricii ;id Lumer., 7. Ad sacer-
iiuiHiiii iion promiiv»*auliir. C.onc. .4re-
bl. iii, 2 )4. De hs qui pcDiiiieutiam
nou StMiiiOiites accipiiint. O nc. Tolrt.
xii, 493. Discret'o pfpi:iieuiiiiii. Couc.
Tolel. IV, 381. Eptiiis iion intersiiit
nec nogoLiis operain deuL iu dalis ct
accopiis, scd tanl^im iii siiis domitiiis
vilarn rrogalem agere debeant. Coiic.
Barciu. i, 6i^. In iutirmitaLc poslli via-
licftin benedictionem a^^cipiant. r^U(!.
eod., 656. Morluos ecrleMi;e eneranl et
sepeliani. Conc. Cart^ag. iv, 15'. Ne-
gliKcniiures p(imiteules tardius reci-
pianiur. (^uoc. eod., 149. Pa^niteuies
clerici iion ordlneuiur. Onc. Agath.,
239. Qui Ue coriore exount ad com*
munioiiein admitteudi surit. Ojuc.
Arauo., !2I9. (Jui defuncto conju(;u alii
juuguiitur, ab ccclesla: liniin bus ar
ceanlt.r. Cuuc. Arelat. n, i ± t)o\ in
iuliriuiiate suut viatlruui accipiaiii.
Coiic. C:irlhag. iv, 150. Qul In uilirmi-
tate viaiiciim arce|HTiiit sino iiiaiuis
ini|iositione nun becrcJant altsolutos si
9B INDEX RERUM IN CANONUM COLLEGTIONE CONTENTARIJM. 9U
su|«rvixprliit. Conr. Carth»g. iT, 1f)0. cst. Fpisf. Orlestini ad rpiMsni». per . 6j5. In parocliiis fonsiiciiii Ju&ior«i
• Ouibufrtam |tBail(>ntibu8 iTisiiua red- Apuliam «t ( alabriam, 49. Non lic«*l Ipclorps seciwn io domiim rpcipianl
dantor corijugia. Conc. Tolel. vi^ 405. populo ministros aluri» eligere. Conc: Conc Yaaetis. ii,227. In<ieciiridjs no-
Ouinta feria anTe I^ascha romiitendi Laod., 52. nlias non vadanl. Gonc. Bracar. ii« G21
^unt. Kpistni.lnnocentsarl Dpcent., 12. Fotamius Dpcrelum concilii Tolc- liiStitiitio OBOonomonim. 0>nc. Tolei.
f^acerdotes soper eos manus impooant. taoi it pro Poiamio episeopo, 4G4. iv, 380. I.icet eicommunicati, in ne-
< mic. Catliag. IV, 150. S(fm|>er genaa Pripsides. Pripsidrs cum eonscieniia cessiiate commonioneDi deut. Coiic.
Hpciant. Couc. eud., ibiti. Sl ab baere- episcrpi .«^ui commuiiiceni, simililer et Eliberii.., 2S7. Nei|ue prpsbyieri , ue-
ticisp(i'nilentiamaccepprnnt,Miiomodo qni rempnhlicain agere volunt. Conc. (|ue diaconi ab unu cpiscopo*deponan-
ab Bcclesla recipianiur. ('.onc. Milevit., Arelal. i, 195. tur. Cnnc. Uispal. ii, 642. Nihil so|ifr
1 8^. ? i acrc ptam pa^nitcntiarn iion.se r- Pncvnricati. De M4 qui io nerseco- epiiii*o|os prspsumaut. Decret. Gelas.
vaverint, a coinmoiiione segre;;eiitHr. tiofke prsevaricati sunt. Conc. Arelat. n, gen»T., 151. Non caroes lanquam iin-
Kpi*i. Siricii ad bniner., 5. Si mortuj 200. 1)e bis qiii iMfinis victi sacrillcare mundas cuulemnant. Conc. Aucjr., 20.
fueiiiilul>ieissubvenirinon|>oinit,me- compulsi siint. roiic. fod., ifrtcf. Oniioatio presbvteri vel diac iii Sali-
moria eorum era'nonibus et olilfttiuni- Preres. Msi iimbatse riierint in coo- bato saocio celebretnr id esi die Do-
hiis rommendelnr. Coric. Carlitag. iv, cilio, non dicantur. r.onc. Milevil.. 185. miidco. EpisL Leon. ad Dioioorum,
i50. Si pQBnitentiam poscensobinutue- Ouomodo dirig<>ndse. Cooc. Carthag. 118. Post ordinationem liiio-t noo gi-
rii o|)|ircs8us inllrmita^e, |oenitnn(iam n', 130. gnant. Conc. Tolet. i , S21. Prosbyteri
acci^ iai. Coiic. Cartliag. iv, 149. Trans- Presbyter. Prosbyteres. Benedictio- ^t diacones certis tem|ioribos ordinou-
^res^ores in nionsstariis snlulantur nem vel poenitentiam tn pcclesii dare tur. Decret. Gehs. gener., 132. Prc»-
it^iCi; qun«l sl Tacere difficile rnerit , non praestimat. fonc. Agaih. , %9 byieri parocbilani quidqaid emeriut
qiiiiiisque a<-! diinissuin ordini-m r('ver- Cbrisma non conflciat. Coiic. Cartbag. in nomiue ecclesie coinparent. Ounc.
tantur, excommunicali liabean ur. in, 131 Coiituroax aui superbas a sex AKath., 240. PresimerQs sine eiiaiui-
Conc. Tolet. iv, 404. Ubi acceperint episcopis arguaiur. Conc. Carthag. i, naiione coostitutos ecclesiasticus ord»
orationem , Ibi coiiiniunicent. Conc. 119. ror|>nrali percaio praeoccupatus, non reclpit. Conc. Niccn., 4. Keciinci-
Arelat. i, 190. Yiri ac viduae sive vir- s aire urdinaiionem peocaverit, nnn batio ixpnUeutiam a presbyteris iion
gioes riirsom |T«varicantes ab epi- otfrrsit. Cuiic. NeocaBs.,25 Delpgitlma flM. Conc. C^rtliag. u, 121. Qoiez ha*-
sco|*o ad poerilfentiam revoceiitnr; et •'iiaie qia ordinandus ^it presb^ttT. resi Ariana ad s nctam caiholirani £c«
«i admuniii non revertonlur ut aposta- C nc. Bracar. n , 617. De oblaiii ne clesiam conversi snut, recipianior ik
I» coodemnentnr. Conc. Tolet. IV, 582. presbvteri i-oiijugati. Conc. Graogr., flero. Conc. CiesarauRiiSt. »,505. Qui
Viri, tonso capite ct religioso liabitu 29. Diaconnm aut presbyterom onJi- in lapsumharreticorumsesebapii^iiiiaii
niHiites , jejuniis et obsecraiionibi s nure non pr9sumat.Conc.lllspal.ii, dede uut, u<(quead exiiumcnm |mpii*-
viiae tempus peragaot. Gnnc. fiarcin. i, 6i1. Episcoio %m sunim.ro humillia- teniia jai-ere f'onvf*iiict. Kpist. Felicis
655. Arbitrio episcopi papoitentia de- tem , et revpreiiliam habeat. Cooc. *d episc. per Siciiiam . 136. Ooomodo
cernalur. Conc. Carthag. iv^ 132. Con- Eine ii., 672 Et benedicat, et oonflr- ordiiientur. Conc. Carihag.iv, 141. He-
jugaiis noo nisi ex coosensu dsfida est mei n. opbytum. Couc. Regiens., 215. I><^'* presiiyteri vel diaconi aiii se noo
prenitfniia. Conc. ArelaU ii, 202. Coii- luronsnlio episcopo iHsnitenlem non ''ODjoogat. Gooc. Aurel. i, 2i7. Si inr-
jugaiis conversis benedictionem |MBni- recoiiciliel. Couc. fjirtbag. ui, 132. locnti meiu immolaverunt , honort^s
tentiie nultiis dare andeat nisi ex con- Pneniientem rec( nciliei jusso episcopi. Bcdis propris retineani, sed non licf^ai
HfDSu partium et jam plena aetate. Conc. Carthag. u, 122. OuicJ observari <*is ofTerre, et Kermonera ad populum
Conc. Aurel n, 258. De pcpnitentia deheat, si presl>yleris dare sanctum faeere, aut aliquibiis sacerdotalibus (iT-
fldelinm, nt confessio eorom non pu- chrismaprscipiiur.Conc. Eaierit.,670. ^'ciis lungi. Conc. Ancyr., 17. Siiie
bicetur. Iipist. Ler.n. ad episcop. per Ordinare diacones, aut consecrare al- ppislolissuiantistitisnoiiproficiscaiitur.
1'ampaniam, 120. His qui in exitn aunt t.:re presbyter non prssomai. Conc. Cooc. Epaun ,261. Uxoremducereeis
po^niienlia et con muuio oon negetur. Agath., 239. Presbyterum minus Iri- non licei. Conc. Neo? sps., 21.
njDsd. Episl. ad Theodorum, 11.1. Ju- ginta aDitorom mlniine ordinandum. Irimates. Honor prinjaiibus faljiii
iri>nit ns conversis benrdictionem pte- tonc. Neocaes., 26. Qni dicecesem te- dcfpratur. Conc. Tolet. vi, 406.
uiienii% nullus credere praesomat. mierii ecclesic nomine scriptiiram fa- Priucepa. Priiicipes. Coranionitio
lonc. Aurel. II, 258. Nulli fn extreiiiis riat. Conc. Epaun., 261. Si accosatus pl^bia ne in prioripes delnquaitir.
denpi^anda i (rnltentia. Epist. Coe?est. ruerit,quotppiflOopiPumaudiaDt.Conc. Gonc Tolel. iv , 387. CUistodia viue
od 0|<isco osGalliie, 47. Ousediiataest Carthag. n, 128. Si excomuiunicains prindpum et defensio priecedentium
cum siudiusius petita fuprlt non nege- sacriHcare prMimpserit , anaihemaii- rpgum a sequeniibus aJbibenda esi.
lur. Epi.Nt. Leon. ad Rusticuro, 105. r.etur. Conc. eod. , 123. Si inconsnlto Conc. ToIp t. vi, 409. Costodia saluiis
Ouomo«lo majoies, qnoniodo minor(8 episcopo ageiidam celebraverit, bono- refiuio et deft nsin prolis regiar. Coiir.
pnnitPutiam accipiani. Conc. Agath., re privetnr. Conc. eod., 124. Si plu- Tolet. v, 395. De electione pripriponu
233. Oui accepta professaqoe poeniteii- res pcclesias habuerit oommissas, pro Conc. Toltrt. vi, 587. De mnniroiue
liaadseculariarplabatur,commiiDiohe ^ingulis Dorninicis dlebus In singii- prolis regiae. Conc. Tolct. svi, 573. De
priveifir. Conc. E|>aun., ^i. Qui in lis sucrificium Deo oOerre intendat. monitiune c<injugis atque prolisregia*.
di^crimine crnstiiuti iia papniteuiiam Conc. EroeriU, 675. Si reatum Incurre- ConcToiel. xviiy.b^^^.DemunitioiiepffO-
accipiunt, ut aliqiiod morlale peecatom rii, a sex ej)isco|iis audiatur. Tonc. iisregis. Cciic. Tolet.xvnt,516.Deu.»-
perpetrasse pul^iire fatPaotur, ad cle- Carthag. n, 134. Vilie suie 'habeant clopriocip*sreiiciainejusconjugemaut
ruro |)er> enire nou |>ossont. Conc. Ge« testimoDium prpsbyler \el diaconus. iu t-oiijugiosibiquL»que aui in adultiTio
ninJ., 302. Qoi in disciimine constituii Goiic. Tolet. iv , 375. Alierius regionii non aiideat oopulare. Conc. Toiet. xui,
iMpnitenti: m accipiunt, nnlla maiiifesta prrsbyteri olTerre possunt preseniibu^ 517. Favor principis concilii acclama-
scelcra coiifiieiiips, possunt ad gradus episcopis, vel presbyteri^ eivitatis. tione coiicessiis. Conc. Tolet. ?, 397.
pcclpsiasticos p<Tvenire. Conc. pod., Conc Neocas , 26. A suis episcopis Hiqui, regesuperst.ie, aot sibi aiit
ibid. Qui in inlirniiutibus |H>«cnn' pa>- chrisma susc piant. Con<*. raribag. iv, *iii& ad luturum providpnt regiiuini
nilentiam, et a sacerdote accipiunt, ^i 145. Ad secundas miptias eis ire oon Jf>«^'nio plectanlur anathemate. ijone.
postea coovaluerint vitain pa>iiilen- iiceat. Coitc Neoccs., 25.Aitte iiigres- Tol. vi, 408. Hi qoi principibns male-
tium peragant, excepta manus imp(;si- snm episoopi non oportet pos nigredi dicere prarsumuQi, excomiimnicatione
tiODe« Co c. Barcin. i, 6KI. .Qui ie |cje- necsedereintribunalii)us.Conc.Laod., ecdesiastica ple«tantur. I oiic. Tol<*t.
niteniia (lositi e \it4 excesserunt, ad- 58. D^ discretiooe presbyteroram pt v,396. Hiquisibiregoumblaiidiuniu%
roittendi sunt. fiOnc. Arelat. n, 2' 0. diacor.orum, ut in airoqup choro con- rpge 8U|>ersiiie. a convputn caibnlico-
Oi|i pontteniiaro poscuot , si vir psI, sistant. Codc. Tolet. iv, 579. he ۥ cler rum ezrommunioQtionis seotfntia ex-
prius toDdeaiur, si femina, priu<« habi- si» suae familia clericos sibi faciant. pellanlur. t}ouc. eod., t^tiif. lnoolumitas
tum nintet. rx>nc. Tolet. ni, 351. Q^) Conc. Eiiierit., 675. De bis que prohi- Pt dilectio rpsi» proli dvbetur. Conc«
paDitrntiam vlo'avprint a comniiiiiione benlur presbyteris in ecdeNiasilcis sa- Tolet. vi , 407.'lnOfilgentla princiiium
snspendantur. Cooc. Aurel. i, 246. Qiii iTainentis. Coiic. Hispal. ti, 642. Uc iiis nokils reservtta. Conc. Tolet. v, 397.
suscepta poenitentia ad saecnlari-i re- quisine discussiooeantpresbyteri^aut lia erunt in regni gloriam prn eiendt
vertunlur nsque ad pxitum excommu- diacones ordiiiati sunt. Carc. Bracar. rectores utaut in urbe rcgii autin lu-
nicatione plectantur. Coiic. Aurelian. ii, G18. De iresbvteris et diacoribus co obi lirincppsdecesser-itcam imotili-
II , 238. Sacerdos pccu teuti;e leges in- qui nd con ugalem coitum reve* tuntnr. rum majorumqoe ^ietstii timnimodo
juogat absque persouai acceptione. rxinc. Agaih..232. De presbyteris vel eligantur asswisn, non forinsin u « ;«ut
Coiic. Cartbng iv« UU. diaconibus qui post ordiuationem dc- con^piratioue paitcorum, aut nisiica-
i*ompa. Nullus vestin.ei:ta soa ad notantnr. Conc. Bracar. n, 619. De nuroplebiuni seditioso iiiniuhu. Cjint*.
«triiandam ssculariter ponpam det. presbjrteris roraslicis. Conc. eod., G3i. 'roiet. vi-i, 438. Jnrameirta in saluifm
Coiic. Kliberil., 290. Fpiscopo jrnsente orationrjs presby regiamdaiaiion vitiieiiiur. ('onc.ToUa
Popuiiis. Docendus, uon scqnendus teri in ordine colligani. Goiic. Barcin. i, x, 457. rrincipea» casiiiaii Ci4r|>ori8stu
945 INDCX RKIiUM IN CANONUM GOLLECTIUNE CONT£NTARUM. DiC
ileanl. E|>iftt. Grog. adHiGcaretl.* I6t. Rpocaredus. Confessio fidei couci'ii XSI.Cuiu niulleribysji:'>ire nou ilattciit
Prlncipps liomil Uleui cordis liat)eant. CtiKtcedouemiis el Nicarni a Kercaredo Eptni. luuoceul. ad Yicioric, 14J l)o
Kpisl. ejU»!. ad euuKJ., 160 Friucipes rege facla iu^cunciUoTole.aiiaui..^ll. accusalissacerdotibus sed eliaui opti-
UiOderaii ei niUes erga subjectos eii- CousiiiQiio ejus adversiis Juda^os el luiiibus patalii aique Kardinxis, sub
stsBt. Eju!^. episl. ad euni<l., 161. lie- quod auro eoriim iiou sil cttrrupta. qoa eosjuslili^erautela examinari coii-
prot*atio |>frsouarum qn» pruhibentur kpist. Gregor. ad Rrocared., 160. 1)e veiiiat. Coiic.Tolet. xui^U. Decasti-
adfpisci regni in. Con<-. Tolet. r, 596. muiieribus beato Petro a|M)8toio a iiie- lale sacerdotum. Conc. Tulet. iv, 37-i.
Quid sit diservandum lem^iore quorex mo^-ato principe missis. Epist. ejusd., De compescendis exc<*ssibu8 sacerdu-
10 etertilu proj^reditur, pro regis, i6Ji/. Edicium Kecearedi re^is iu coii- lutn. Conc. Tolet. xi, 478. De iuunitt-'
genlis aut pairi»^, staiu atque saliite. UimaiionemcoiiciliiToletauiiu,3S5. ceuliis sarerdotnm. Gonc. Aurel. u,
onc. Emerit., 667. Regoin lidelesa Receesvinibus. Ejus Vrofe^io lidei 256. De numero annorum quo sacor-
successoribos rcgni a rerum jiire non el oblatio touii ad delil)eratiou>'m con- dotesel levite ordiueutur. 'Couc To»
lrau'ieiitur pro servitutis mercede. cilii. Coiic. Tclt.a. vni,iil. I.ex ab let. iv, 374. De sacerdotibus adgeo-
Coiii*. Tolet. V, 397. Reniuneratio ool- eodeni edita iu concilio Toleiano v.u tein extraueam nunlios mittentitMis.
laia lldelibus reguio. Conc. lolet. vi , clrca srripturas de quibuslibet rebus Couc. Tolet. iv, 576. lucuotioentes
4iHi. akeri debitls de earuni dumiuio ei de omnl dfgnitale priveiitur. Couc. Ar-
PrisciUiaiiist» Aiiocrypha scriplurae obserVantla hujiis regis suis sur^esso- vem. i, 270. Jiixla liisliluta canonuin
rris«*illiaiiisiarum. Eplst. Leouis ad ribusinjuncti. CuncTolet. viu,4t5. ordiuentur.EpisLHormisd. adepiscop.
Tliurib. Abtur., 94. lViscilliaui.sUrum Reriig£.'Di>pulatio de retiigisaiqiie perHispan., 147. Muneribussive lilie-
doctrina damnaia Conc. Rracar. i, 599. perbdis. Cooe. Tolet. viu, 427. ris sive ancillis turpitodiue sociaii, si
1'risciiliaui t» in NatatiDoniiui je|ooia Regioa. Defuoclo priiici^ supers es oinoioo coerceri iiequlverint, usque
r4>lebrarites damuaotur. i pist. Leoo. regioasiatimetve^temsfficulaiemdc- ad exitum >it» sus monaiteriisdepu-
pap. ad TUiiribiurn Asiur., 91. Pristil- | on:it et iu coeoobio virgiuom luaucH tati pceoiieuU» discipliols maiieant
lianistae , qui saniHam Tri«dtatem uon petiir permausura. Cooc. C^saraug. subjecti. Cooc. Tolet. viu,. 435. Ne sa-
pertoids sed laulum nomioibos distiii- lu, 310. cerdotes sive qnlcunque ex clero sioe
Ktiunt, damnaiiiur. Epist. ejust). ad Religiosi. Laicisooopermititnr iio- testiinoniu cuni quibuslibet f: oiiuis ba-
euiiid , ibid, Prisi illirfuist», qui se ab perare reiigiosis. Conc. Tolet. x, 458. biteui. Conc. Rracar.iu, 033. Noulicet
usu faroiuui subsirabuut damnantur. Oui iu parva »t: te coram parentibus sacerdutibu:» f|uaslibet in t*cclesix: la-
Epist. Vigllii atj Prufutur., 154. re igiouis babiium tenueruut religloni miliis truucaiiones membroruiP facere,
Procreaiiones. Viae Nupii». semper iuhsreaut. (^uc. eudeui, 459. >>cc aiiquid quod morte plectendum
Procnraiores. Nou ordiuentur nUi Pratpostlos, qui religiosis femiuis pra- est Judicare. Conc. Tolei., 479. Po>i
au:ea mtionem reddiderint. t>)nc.Cai- poiiendus sil , ab episcopo probetnr. uiortem sacerdotis in liberiate servis
Iba^. 1, 117. Conc. Carthag. iv, 153. Keligiusortiin collau antioruiu tempus debot com-
Presper et Hilurius. Quosdam Gallia vagorum iiceutia cuercealur ab episoo- putari. Conc. Tolet. ix, 452. Qui ido-
presbvieros nccusant Pelagii sectaio- pis, in quurum cooventu permauere lolatriam non everterint vel sacrilegi
res. L| isi. Ccblestinl ad eplse. Gaili», noscuutur. fx^iic. Tolet. iv ,^81 . Reli- babeodi suni, vel ooinniuuioue prt •
42. ginsoruuicorpi>ia psallendotaiituoide- vaiidi. lU>uc. Arelai. u, 262. Quo-
Proterius. De Proterio episcopo ducaiiiur. Coiic. Tdet. iii, 554. tiescjioque sacrillcaiis .corpiis ei baii-
Alexandrino. EpK Leon. ad Martian. Reliquie. Reliqois saocioruiB io guioem Jeso Christi iu altarto imnio-
Augo^., 71). orati)riis vilbribosnoo poiiaoiur. Codc »1; toties perct*ptiofli corporis et saii-
l*rovincia. Ne(|oaquam lo duns me- Epauu., 261. Si reliquia* in quibuscun- guiots Cbristi se participem prapbeat.
tropolitaoosdividaior. C^c. Cbalced., Que locis de Ariana boresi inventae Cooc. Tolet. xii, 496. Cum a sacerdu-
101. rueriul, igne probcutur. Cooc. Csesar- libus missarum tempore sancta myste-
Psalmi. Ali Idiotis oompositos noii august. ii, 305. ria cousecraiilur, si u^griiutJiDis accidat»
llcet iu ecclesia dici. Conc. Laod., 58. Res eociesiastlca. Vide Eccleslasli- quibbet eveotus, qiioca»|.tum uequeat
Nun licet eos sparsim coufoodi. Conc Cie res. Gotisecratioiiia expleri ministerium,
eod., 53. Non licet p-almospoeiioo^io R*cliiiiiirn8. Di^cretum coocilil Tole- *il liberum episcopo \el presbytero
ccclesia dicere, oee libros apocrypboa laui x | ro Rlcbimiro Ecdesiae Dumleu- i*lieri coiisecratiuoem exsetpu offlcii
legere, nisi solos canoiicos Novi et sis episcopo. Conc. Tolet. x, 4'J6. ccept*. Conc. Tolei. vi, 415. Sacerdote»
Yeteris Testamenli. Conc. Bracar. u, a geniiliumy qui catechuneni adbuc im-
6S5. FJile Officium divioiim. ^ uiolaui,.posttrieDuium ad baptistiium
Psalmi^t». In taberoas iion intrent. Sacerdos. Ab uxore se cooUneat. aduiittantur. Cooc. Elfberit., 283. Sa-
CoDc. Laodic» 54. Nou oporttH cos Cooc. Carth. v, 155. Ante triginta an- cerduies geutil.um qui jam nen sacri-
orario uti. Gor.c eod., I^fd. (^aomo«.'o nos ooa orJiueiur. Cooc. Arp|. ii,203. licaiit post biemiiuin communioiifm
liaot. Coiic. Carthag. IV, 142. Solis ca- Anteqiiam discordes sacerdotes re- acctpiaiit. Conc. eod., 290. Sacerdotes
Dooicis psalmi^tis in ecclesia psallere conciliaiio vera iuneciat, uullus eoruui geutiliuui, qui pu^t baptssinum imnio-
licei. Conc. LaoJic. 53. accedere ad aliare Doiuini audeat vel laeriot, oec io fliie communiouem
Puell». Deo dicaias puellas oon li- $f*\VMn commuuioois sanctie perci- acci|.iaui. Coiic. Elibe^iu, 281. Sacer-
eeat ooptii8jung^Coiic.Chalced.,102. pnt Conc. Tolet. xi,. 477. £x laico ad dutibus genlillum, qoi iiJuiis maiiua
Earom benedlctio a presbyteris non gradum sacerdutii ane uon venlai, tautum dedenint, communio deoegaii-
6aL Ceoc. Carihag. II, 121. 8i fueriut uisi priua aono iniegro iu ollicio lecto- da est. Cooc. eod., 282. Scriptor»,
dettiODsal», oou possunt cum alio ma- ■'«tus vel subtiiacuuaiiis dtsciplioam quas sacerdotes vel roioistri iiijuste
irimoiiii lura borliri. Epist. SiriciL ad discaLConc. Bracar. i, 605. Nulliis ca- leceriht, po^t morlem eorum halieaot
Eumer, 4. uoues igoorei. Epist. CotlHslioi ad >nnoram liomerum computatooi. Conc.
Qeuiscopos per Aimliam et CaUbriani, Tolei. ix, 451. Scripturarum saocta-r
49. Nollus Uat ntei in minoribus olHciis ruro et canonuro covoiiionem luibeant.
Oiiadragesima. Ante Pascliae aolem- perdixet uec teuipus ab Ecotesia desi- Cone. Tolet. iv, 576. Si. de ecclesUs
fiitateiuQuadragesimateoebitur.l>>uc. goatom. Epist. lunoceut. ad Kelic, 19. suis ad atias iiiigraverint,.a oommu-
Aur«*l. I, 249. Nataliiia martyruin neu Opertuiio domiuici corporis cot pu < sa- uione arceaotor^duoec redeaiit. Episl.
celebrentnr in Quadragesiiua. Couc. cerdotis nunquam. dom ad tuihiilom Damasi- ad Paulinuiu AoUuclieo., 2.
Brauar. ii, 623. Nuu soMlur quioia.fe- evehitur^obteg^tor. l>>nc. Aivero. i, Si iocouiioeotes siui,fCclesiasticobo<
rta tthim» sepiliiiaiMB. Cooc Laodic , 269. Si lapsiis tuerit, noo ei manus iin- nore priveniur. Epist< Iniiocent. ai
S7. Omnibiis diebus Oiiadragesim» uonantur tanquam pceiiilttutibus vel Kiuper., 16, et epist. Siricii aii Eu-
Sabbato jejunetur. Conc. Agath., 233. lidelitius lairis. Luuc. Cartbag. v. I57. uier.,5. Utrum audeant mini^^trare hi
Ouartodeciiiiaui.Nonrecipiauturaii- Si viduaiu uxoreni duieril vel abie- «lui pumiteoiiam accipiunt ia.9acento-
tet|uain omoem hsreslm ooudemoeat. ctaro, soum olUciiiui perdat. Epidt. Iii- tio coosituti. Cooc. Tolet. xin, 521.
Cooc. Laodie.»51. iioceiit. ad Rufum ciEuset>ium, 51. Ffife Presbyter, Pxesbvteie:;.
n Usurarius a suu officio remiveaiur. Sacerdotlum. Jgootis oon detur.
„ Episl. Leoois ad uoiversos ep.s-jopus, Epist. Sirlcii ad divers. episcop.. 19.
Raptores. Rapiores viduarum vet 101. Si de se criioeu aliquoJ cfnit.te- Nuiluiu laicormu liceat ad ecelesiasii-
Tirgiimm ab Lccl«'si« comiiiuoione lur, depouaiur. Cunc. Valfnt., 2u7. Sa- cus ordines , praeteriiiisso caoouun
fieilanrur. E|ii8t. Symmaclii ad Cnar., cerduies. A dapiuone vexatus ministe- prxflxo lempore, aut |ier sacra regalia
t AO. Oui sibi rapiuot uxures, si clerici ria sacra icactare noo Iicet. Conc. To^ aut ^er cut seusionen cl ri vel plebls
fuerint , de ^oprio gradu cadant ; si let. xi, 483. Canibus ad veuaiidum et vel per electioiiem a^isensioueiiMiue
\em laici, auailiematlxeotor. Couc accipiiribos uoootaatur.Conc.Agath , poutiiicum, ad suuuiiuiii aacerdutiuni.
Cbalced., 105. Virginum coosecraia- 2M.Casttf cum uxinttus suk* vivaiit. aspirare \el provebi. Coiic. Barciu. ii^
riiro rapiurus a lommuoioue erctesia- Cfiiic Tulel. in, 319.C>>iijiigatiprouriae 65T. Qoicuoqoe ad &acerdt)ttom \rU
eticji crpeilaiitur. Conc. Aurel. ii,. 256. uxuri oon iuiscrautur. Cuiic. Aurcl. u, viduarum luariti, vcl habeutes niiuie-
!U7 IM)!i:X UEKUM liN CANONUM COLLIXTIOiNE CONTENTARUM. 948
rufca C(a)]iij;ia promuli fiierint, ab om- (rerier., 132. Servns ecclcsiae riij^tiivos rp
iiilMis ecclesiasticis ollicils aiceaniiir. Vfii.kTc lice<l epi.^oiKi. Codc. A{(aih., *
Kpist Leoiiis ad universos epi.-.copos, t25v) Servus ecctesi'd\ .-4) epi>>co(io Hia- Testes. Fa'si, proui sil cniHen, aAts^
tOl.Quicunqiie propori*.ipieadasac<*r- uu fissus, a |iatroci;iio ecciesiffi nua- liueaolur. Cooc. Rl.b.^rit., 2J3. Quu*
iloiiidigoii;iic(piodlibcl praBiuium fiie- quaai di&ccfai. Coiio. lol t. in. 550. persouae adversus clericas ad (estlmi»-
til detectus uhlulisse , aiiatinMiialis Sigua. Qui duodecim signa, qus mufn non adniitlaiilur. C'«nc. Cartliag.
oi priit)rto roiideiiinptur. Coiic. Tol'*l. mathematici observaui , i er corpus vn, 179. T«istes falsi a conmiinjiijne cc-
vi:t, 13'). OiM)Ui(.doci)tijii^'.ii a*! sacer- o.iiiie disitnguuut, liumu^iiiur. Kpist. <''esiaslir^ sulMuoveAutur. Cuuc. Agalii.
d:»iiii<ii pro : (»veaiiiur. Coiic. Arelnt. te »11. pap. ad Thurib. Asliri-j , 9i. 237. '*
11, 11i9. hcpudi.iuniih mai i>i ad sacer- Simoma. Ne pr(.nii^.sion» muueruiu Teudulfu^. De Teudulti I1a'ai'iia:i«
d iiium non promovcaiiLur. Couc. Are- houoris i>ratta veniiiideiur. Couc Hra- i'(;i:lesiu; efiiscopi queriinoniisad%u'siis
Ui. 111, 30i. car. n, 05i. Nullu.s li uoreiii praeinii.^ r(>iii|uo'; episoopos pro quitxisduin pa-
Saciaiiienia. Ma!i,l)onamiuis(raudo, :<C(!ipiui. Kpi.st. Syiiioi.-icli. ad Ca.'sar., rucaiis. 0):ic. Ilispai. 11, &3.).
silii lauiuniiuodo noceiit, upc lL*cie- liO. Si iairi v('l moiiuchi per prafiuiiim Theairici. Uuaiidia aj^iwC ei^coniino-
&iae sacraincota comnsaculant. K; isi. oidiiiauiur, dauteni el arcipieniein Si- niceiiiur. tAiiic. Arelal. 1, 193 et Are-
Aiiasta.s. atl Anaslas imper., 159. Ne nionls magi crimen iuvolvat. Decret. lu. u, ^3
(pii(fqu:im pia^mii pro diviuis sacra- Gelas. geuer., 134. Tibertauus. De Aggaro el Tiberiaito
niPiitis accipiatur. Cuuc. Tulet. xi, Siniplicius. Decrela papae Simplicii qui ex laicis fueruut ordiuau. Euisi.
480. dirrcta ad Zeuonem llispalensem, de Leoois a.i Africanos, IT).
Sacriflciuin. Paois et calix tantum coiumiss» viceapostdica: xedis, l^. Toletum. Coosiltutio Carihagioeo-
io sacrilicio oflTeraiur. Cooc. Carth-ig. Siri^ius pap.i. Ejus epislola ad diver- siuuisacerdoium i^i Tdletafiaurbeapud
k:i, 151. sos epis»copos advers;.s Joviiiiaiiaui saneii^inumi ejusdem Krclcsia aiiij-
Sancti. Veraciter dicunt : Dimiltd hffire:icum, 8, 9. Kjusepistola ad Eu- siiieiu. Conc Tolet. xu, 507.
Na//ts (/^(r /7^ rtosfra. Co:ic. Mtlevit., 18 i. iticr. Tarracou, 5. Tonsura. Dc qiialilate tonsur» a
— Saticti Paires. Lbi nulla perurget Sisberius. i)(* ejus dainuatiooe, cniictis clericis v«>l lecioribus batKoda.
necessiias, coiistituta Patruiu serven- Coni;. Tolet. xvi, 575. Conc. tolet. iv, 579.
tur. Decret. Getasii geueral., 150. Sudouiitai. Iiorum qui Irrationabili- TraasUtioues. Episcopus, sive pres-
Sauctiraoniales. Noa veleotur ane ter vixeruM pucniiemia.ronc.Aiicvr., byter, vel diaconus, de inlerloreclvi-
quadragesiuium aetalis auuuin. Couc. 21. Si episcopus, presbyi r^iui ili«co- tale. uon iranseal ad niajorera. Cuoc
Agalh., 254, rt raes:iruug. i, .^05. Re- nus^ fuerit sodomitj , de prupni h no- Bracar. u, Gli. Noa licet fieri traus-
ligiosse puell£ viroruui familiuiiaieui ris gradu dejecius fterpetui exsilii lalio.ies e.Jsooi)uruni. Cooc. CarUiag.
tiun habeaiii. Couc. Tulel. 1, 5:2.'). manebit damnaiioiie percuUtis; si vero m. 153.
Scenici. Si coiiversi tueriut, recon- <:ujuslibet ordiiiis, gradus, sive perso- Tributa. Do tributorum principaK
citiaUo els non uegeiur. Conc. Car- n», ab omni Chrislian ruin sini alieui relaxaUone iu pUbe. Cuuc. Tolet xu ,
tli:«g. III, 152. caterva. Conc. Tulef. xvi, 570. 515.
Scripiura saca. Mhil in ecclesia SorUl^gia. SorUlegia vel aiigiiria Triuitas sanctisainia. Kt credatur, et
leg.«tur praeierSciiJturassacras.OiUc. observaiites ab Kcclesia separeulur. prapticetur. Conc. C:<riliag. 11, l21.De
«od., 137. • Coiic. Agath., 238. mysierio Trinitatis. et quid peraoiis,
Sedes apo.stolira lf!xtra cons^^ieu- Specuciila. (^iericorum filii ad spe- Quid desigoetur solistaaiise. Deerel.
liaiu sedis apdsiolicae. hoc csi, prima- ciacitla oou accedaiil. Conc. Cariliag. Iioriiiisd. al Jiistinum imperac, til.
tis, nenio audeat ordiuare. Conc. Te- "N i^* No:i licel sarerdolibiis vel cle- Eius oniialls decUraiio ac ooolessio.
lept., 191. Numcriis apotolicaruiu se- '''<^is spectaculis iuleresse. Cuoc. iira- Bpisi. Daioisi ad Pauliuum,2. Qui Do-
diuio. Deciel. liormisd., IGi. c*r. 11, 624. luinum Deum pro Pairecredunl futsse
Sixlitionarii. Seditionarii uuoquaui Spiniu^ sanclus. Qoi fllios repro- damuauiur. Episu Leon. ad Thorib.
sniit urdiuaiidi clerici. Cuuc. Agath , mihsiooisex sancto Splritu dicuul esse Asiuric, 91.
^il. coiiceplus, d:iiutianlur. Epist. Leoo. ad rr
Sediiiosi. Qui ecclesiis vel earuiu Thuriii A-^tnric, 92. ^
ihag. IV, 150. supra ( um exirauea habitet uiuliere. ooiuine feuus exerceat. Kpi^t. Leoti. ad
Seuuicra. Hoooriflceotia martyrum Couc. Tolet. u, 550. Quediaduioluiii univers-is episcopos, Idl. Usuras dqo
eepufcris debita. Coiic. Carthag. 1, coiisUiuaniur. Couc. Carlhag. tv, lil. sol .lu cierici exigere 1100 debent, Si^
115. Si s.bdtcouussecundamduxerii 0X0- uec laici Qiristiaoi. Epist. Leoo. ad
Servi. Servus. Ad cIeric>>roiuarcu- rem, Apostoluin 000 legat. Cuoc. Bra- uuiversos cpiscopos, 101.
saiiouem iioii a.tniitianiur. Conc. Car- car. n, 622. Si defumta uxore altam Usurarii. Fenerator depositus de
tliag. vu,170. AiIecclcsiainconfii}<irii. duxerit, ostiarius llat. Conc. T( letan. gradtt suo alieous habeatur aciero.
l('SacorporalibusiautUiU6u;>pliciisex- >. «>^2. Subdiacones carnis immun- Conc. Bracar. 11, 63i. Usuraril dend
ciiseiitur. Conc. Epaun , 2G6. Duuiini dilii s>irdidaU , aut oovis uxorit)us co- degradeutur, iaid ab eGcl*«^ia prqii-
i(Iolol.*ti-iaui servih pr.ihibeaul. Couc. pulati« sub poenilentije oneribiis usciue ctantur. Coiic. Eliberiu. 28Si. Nou-
Tub^i. iit, 55i. TiUi qui :ib e}iscopo '^ extremum vitae monasteriis reli- qoafii.suiit orUiuandi clerad. Ciwe.
usque :id suhiliucuiiiim ^rocre-iii fue- geniur. Conc Tolet. viii, 435. Tam Agath. 243.
riui, ii servituti'. t^jiis ec( lesiu^ de cu- subdiacoous qtiam osUarius vel rellqui y
jiis uiiuistri iguoiuuiia naU suu',jure ser\iUuui sauciae ecclesie consuetuui
pereuni iiiauebuut. Coac. Tulet. ti, absque ulla dosidla implKant et senio- Vagi. Vagi corrigintur. Gooc. Tolel.
452 ^on debere se vum occ:>siuue re- ■''hus vda ad OAm subkvent. Cooc. vi, 417.
ligiuuis duiiiiiiiiiii suum coiitcmuere. Nartion., 662. Vnlemioianiis et Martiaous. Eorum
C(>uc. G.:iigr., '29. Nullusex sacerJoii. SoicidaB. Eorttm qtii sibi ipsis infe- edicta lu cuufinnaliooem coocitii Cbal-
b«s, le\iiis, v«l ex c:iUiolii-orum cojiu, runl niuitem nulla In obtitioue rom- cedonensis, ci (iaionatmnem b^reiioe-
audeal mauctpia Cliristiaua Judieis vej menioratio 11 U. Cooc. Bracar. 1, 604. rum. Cooc. Ciialccd., lOi», 107, 110.
genUlibus veunu Jare. Conc Tolci. x, Vide Homidd.p. Vasa aacra. Va.sa Doiuioo saoraU
460. (Jui hcrvos suos evlra jiid ceui Suimllau. Exsecratio Suinlilanis ei hiimaois iisit)iis ooo serviaut. '^'^
veadilio,
iiioe de-
Carthag.
ros ec-
11,-274, et Aurel. II, m Servi sub 159. sasducuot aut io nialis ooo«lhis uiiiti
obieuu reli^^oni-i iion ivciplauiiir in Svnodus. Vide Concilia et Cooci- suoi. Conc. Bracar. u,6l9. De prolrs-
cbro vcl ia uioaasieriia. Dti(.r. Ge!as. lium. siuue ac nc^Iu religiosiiuiu viduaruiu
949
ORDO RERUM OVM IN HOC TOMO CONTINENTDR.
SIjO
Cuoc. Tulei. \, HjS, De remoiis etcu-
saiiooibiis viduaruni triusgressionem
rfl^iiHiis se()iieiiluin. Conc. eoJ., iS8.
i>e vtdiiis ckericciriim. Coiic. Brac^r. ii,
1)19. Discreiio vid.iarum >secuiarium et
sancliinowialium. Odc. Tulei. i?, 382.
MiHis Dcm veleniur. Decre). Gelas.
geiier., 132. Vidue iiou velentur;.sod
»i professam coiitinentiani pioposito
Diutaio calcaveriiit, ii»sa pro se raiio-
o<im Domliiu retldant. Deiret. eod.,
131. Ouales ad biipiisnri ministeriuiii
DrdioeDtur. 0>d<^. CanhaK. iv, 143.
QutP siipeiidio Ecrlesi» susteoUutur
io Dei opere ahAidu» e.>se delient.
(!onc. Cartbag. iv, 131. Si religinso babi-
ttt apparueriut et ad s.rcnlartiSrfiupiias
posiea transieriiit, duinuatioaein liabe-
bont. Cooe. eod., ibid. Snmptu Eccle-
siae susieuientur, Cunc. eod., iHd. Vi-
iluae vel virgines profefisae continen-
liam nllra dou oubant Epist. Syinmach.
ad Caesar , liO. Viduis pro casliiate
violeuU»in uullus inferat. Cmic. Tolei.
VI, 350. Femine, qoa!^ vidiiitalein pro-
festat .^uiit coram episcopo, eam ser-
varf> leiieuior Conc. Arausic. 22i.
Vigilius. Eplstola ad Proruinrum
episcopum, 151.
Virgines. Vlr(,o. Anie vlginli (|aio«
que aiinos non ronsecrentur. Conr.
Carthag. nr, H7. Vlrgines consecrats.
qu» cum earum rapioribus babitare
couseoserint , a communioiie ecclesia-
siica repellaotuf . Conc. Aurel. u, 250.
De virgintbus qose inrra vijsioti qulu-
que annos nece<sitaie cogente velaii-
iur. Couc. Milevit., 189.1)e virginibus
sacrts qu» vim barbaricain pertule-
runC. Rpisi. Leon. ad Africanos, 115.
Qui se sacris virginibos soc^nni, et f(e-
dera Incesta conimiscent, communicare
uon |M)8Suut, nisi pceoiientiani publi*
Cira gesseriut. Drcret. Gelas. geuer.,
131. Qnomodosiiiit cust«Hlieiid». Conc.
C^rtbag. ni, I3i. Virgmes iiifra viginti
quinque annQf% necessitaie cogente,
velari possunt. Conc. Milevit., 189.
Virgines, nisi iii epipbania, in albls |)a-
st-halibus aut io apostolorum naialibns,
uon velentor. Decret. Geias. gener.,
133. Si ptopositum oonscrvent, cora-
roonio eis denegtitur, jiisi in articulo
mortis. Kpi.st. Siricii ad Kumer. , 5.
Virgioes vel vidu» profess» coDiinen-
tiain ullra nou nubint Kpist. Synimach.
ad Cssar., 140. Virgo non velaiasi de-
viaverit, ad paeDitentiam admittatur.
Kpisl. iDnoeent. ad Vii-toric., 15. Viirg»
sacrata si nupia vel corrupia fuerii ,
ad iKKniteDiiam Bon adinittatnr, uisi
de hac viia discesserit is cui se junx«>
lai. Kpist. ejusd. adeumd., ibid. Virgo
saiictimonialis quomndo indueuda biU
Coiic. Cartbag. iv, 142.
Virginitas. Hi qui pro virglDllate su*
rerliiunt anathema siut. Cooc. Gangr.^
30. Qiii virginitaiem proflieutur, si pr»-
vuriraverint, inier digamos haberi de-
bebunt. Cone. Ancvrii., 22.
Votum. Viri ac femio» sacrum pro-
posiium iraDSgredieotes superiori sen*
teniia coDdemoeotw. Cooc. Tolet. vt,
404.
Xenodochium. De conservatione xe»
nodocbii Lugduoeosis. Cooc. Arvero.
n, 177.
Z
Xosimus papa. fiyos episiola ad cle-
rom RaveDDensem, 37. Ejus episiola
ad Hesvchium Salonitaoum episco-
l>um, 36.
ORDO RERUM
QUjE IN HOC TOMO continentur.
Pairologiae editoris moniium. 9
* Fraiu:iscu8 Aotonius Gonxalezloctori. Itfid,
EXCKHPTA CANONUM. 25
LiBEii PBiMOS. — De iostitutiombus clencorum. IMd.
LiB. u. — De institalionibus mooasteriorum et mona-
diorum , aique ordioibus poeniientiiim. 45
LiB. ui. — De iu&iltutiuuibus judiciorum ei gubernaculis
rerum. 51
LiB. lY. — De insiitutiouibas offlciorum et ordiue bapM-
landi. 05
LiB. V. — De dlversitatibus aupilamm ei scelere flagi-
liorum. 73
LiB. VI. — De generalibus regulis clericorum cstero-
rumque Christiaooroin , et regimine priucipali. 77
LiB. VII. — De houestaie ei negotiis priucipum. 79
LiB. vut. — De Deo, et de his qu» suoi credenda de
illo. Ml
Lm. 11. — De abdicatioDe h»reticorom, et usibus eo-
rum. . 85
LiB. X. — De idololairiaei coltoribos ejus, acdescriptls
pacis ei muueribus missis. 87
Prtefaiio. 91
GKi£CORUH CONCILIA. 93
CoDcilium Moeuum , tfr^d. — Ancvritannm, 103.— Neo-
cesariense , 109. — Gangreii.se , 111. — Sardicense ,115.
— Antiocheuum, 121. — Laodlceouiu, 129. — Coosiaoli-
Dopoiitanum i riinutn . 1.35. — Coiisiaoiiuopolitanuin se-
cttiidum, t37. — KpbeMnum, 151. — Chalcedouense ,
101.
APRICyE CONCILIA. 17»
Conciliuiu i^aribaginense primum , ilnd. — Carthagi-
neiise secundom , lt*3. —Canhagiuense terliutn, 189. —
Carihaginense qoartum, 199. — Carthaginense quinium,
209. — Ortliagineuse &extuni,2l1.- Cartbagioenseiiepti-
nium, 217. — Cooci.iuii Milevilanum, 229. — Teleplense,
23:3.
GAi LI/F. CONriMA. 237
Coiiciliuin ArolaiiMi^e prinium, ibiU. — Arelatciise S'—
cundoui, 2i1. — Arel^lense ttfriium, 213. — Valeuiinum,
2i5. — lauriianum, 2i7. -- Regiense, 249. — Arausica-
Hum, 255. — Vasease priiuum, 259. -^ Vaseiise secundum,
201. — Agalheiise, 203. — Aurelianeuso primum, 273.—
Aurelianense secundum. 277. — Kpaunense, 287. — Car-
pQtitoraiense , 289. — Arvernease , 291. — Arverneuse
Mcuudum, ^i.
CONCILIA UISPANIi£. m
Coociliuin Eliberitaaiun, itid. — T)*rraconease. 309. ^
Gerundeuhe, 313. — Caessraugustaoum, 315. ^ i>sarau-
gustanum secundom, 317. — Caesaraugostanam lertiiiin,
ibid. — Ilerdeuse, 321. — Valleiannm. 325. — ToletaDiimy
327. — Toletaoum secundum, 535. — ToletaDum tertium,
5(1. — ToleuiDuiu quariuin, 363. — Toletanum quinium,
389. — Toletanuni sextum, 395. — Toleti«num sepiimum^.
403. — Toleianum octavum , 411. — Toleianuffl nooum,
433. — Toletaoum decimum , 439. — Toletanum oudeci-
mum, 451. — Toleianam duorlecimum, 4ii7. — Toletauuui
decitnnin terliuiu, 487. — Toletanum decimum quartum ,
505. — Toietannm decinuim quiutum, 509. — Toleiaauai
dpcimum sexium, 527. — Toleiaoum decimum sepiiroum,
551. — Bracareose primum, 561 — Bracareuse sevuniJum,
568. — Rracareusc tertium , 585. — Hispaleuse primum^
591. — Hispaleose secuodum , \S&S. — Barcinooeiise pri-
nium , 607. — Harcinonense secundum , f 09. — Osceuse.
613. — Egareuse , ibid. — Eioeriteose, 615.
KPISTOI iE DECRETALES. 627
Epistola Damasi papn ad Pauliaom episc. Aatiocheoum,
loid. — Ejusdem ad eumdem , t6ti/. — Siricii papc ad
Eumerium eplsc. Tarracoaensem, 619. — EJoadem ad di*
versos episconos, adversos JoviniaDom hxreiicam ejusque
socios ab Ecclesi» uoitate removendos, 637. — EJusdem
ad diversoa episcopoe, ut indigous oullus eniciatur episco-
pus , ibid — Inuocentii papae ad De eniinm episcopum ,
6'9. — Kjusdem ad Victoricum episc. RolhomageDseuiy.
643. — Ejus em ad Exoperium eoisc. Tolosonum. 647. —
Ejusdein ad Febcem episcopom, 651. — Ejosdem ad ilaxi<»
mum ei Severum episco|)os, 653. — Ejusdeio a 1 Agap tum
el reliquos epi^i os, l7;id. — EJnsdem id Hufiiin, (^eron-
iiom ei c«teros epi.sc<)ros per Macedooiam coiisiiintoe :
de Bacbalio ctTauriauo damnaiis a proviocialibus episco-
pis quorum seutentiam sedes aposlolica relractare cur.ivii,
055. — Ejiisdem ad Klorentium episc. T bnrtioenseiit :
de terininis maime traiisfere. di«, ibid. — E]usdein ad
Probuin : Si ruj s uxor abilucU fiierit in captivit>iem et
alierani niaritus aGceperit , revciente prima , secuiida
tnulier debet excludi , \b:d. — Ejusdein ad Aurelium et
Aiigustiuum Afri( aoos episcopos, 657. — Ejusdem ad eum-
di-m Aureliiim episc. Carthaginenscm , tfr/i/. — Ejusdcni
ad eumdpin, ibid, — Ejusdem ad Boiiir»i ium presliytemni,
6!^^. — Ejusdem ad Alexandriuum Antioiheuum epis.,
ibid — EJusdem ad Maxtmianum episcot om .* dc Atiic<^
f)bi
OKOO REUUM QUi£ IN ilOC TOMO CONTtNENTtlU.
05S
c:oostMitiiiopoltlano episoopo, idtd.— EiiisleiD a<l Alexan-
liriim episc. Aoiio Ueniim : de paci» , 661. — EJi»<lem ad
eumdeiii , ihid. — Ejusilem wA Acacitim Bercbs episoo-
iium : de S. Joamie episc. CoiuiaiiUnopoliiauo , 663. —
hiusuem ad LMreniium Siiiieiksem eplscopum : De Uodo-
A acis, qnod Judxis siat eomparandi , ibid. — Eiosdem ad
Hutum el Eusebium cnlerostine episcop<»s , 6G5. — Ejus-
dnm ad oniversos episcopos in Tolosa, 671. — Zosimi pap»
ai tlffsycliiom episc. Salonitaniim, 673. — FJusdem ad cie-
ruiu RavenncDsem , 675. — Boui acii ad Hoaorium Augu-
stum : supplicaiio nt consiituatur t principe quatenus ia
iirbe Roma per ambiliim uonqaam pontifex ordiuetor, xM.
— Hooorii Augusti ad Bonifacium papam : staiuit ut, si
«li^uiio Roui» episcopi ordinaii fueriiit doo, ambode civi-
tale pfHantur, 677.— Bonifacii papa ad episcopos Galli» :
«le"Maiimo epi^cnpo diversis criiuinibus accusato, ibid.
— F.jusd^m ad Hilari>im episc. Narboa»nsem : ut in una-
qira«|ae provincia nenio, conlempio metropolilano, episco-
pn^ ordinetur, 6*^9.— Gociestini papae ad episeopos Galliae,
t£ri7/.— Eiosdem ad eosdem, 685 — Kjusdem ad episcopos
per Apuliam et Calabriam, 689.— Leonis papae aa Euty-
clieipm CoDstaaiiiiopolilanum abbatem, 691.— Ejusdemad
Fbvianum episc. Conslautinopoliianum, ibid. — FlaviaDt
42oo^i inlinopoliiaui episcopi ad Leooem papam, 693. —
Leonis ad Flaviaoum : conti a Eoiychetis perfldiam, ibid,
— Petri episcopi RaveoDensis ad Eutyclielempresbyterum,
701.'— Leonis pap» ail Kpbesinam synodum, tfrid.— Leonis
papae ad Theodosium Aogosium : de secunda syuodo Epbe-
sioa, io qua Eutychelis haeresis quoromdam episcoponim
pravo intetiectu adjita est, 703.— Ejusdem ad Puicneriam
Aogiislam : ut secuadie syoodi Ephesioc errores in alii
syDodo retracteotur, 705. — Rjosdem ad eamdem, ^id,-^
iijnsdem ad Martioum ei Faustum presbyteros :dedamoa-
tion^ Epbesiui coocilii secuiiMi, 707.— Ejusdem ad Theo-
dosiuin Augustom : ut id quod de iucaioatiooe Filii Dei
at) Aoatolio praedicatur agiKiScai, et ut universale cooci-
iium .ui italia tiat, ^Md. — Ejusdem ad Pulcheriam Augu-
stam : pro his qu» snperius a Theodosio .4ugus!0 postula-
▼it, 709. — Ejosdem ad Faustiim et Martinum ceterosque
presliyieros, 711.— EJosdem ad Polciieriam Augustam:
grati«B ei sgootur quod NesloriaDam et Eutychiaoam h»-
re^im fldei defeusiooe desiruxerit, t6t<f .— Ejusdem ad Ana-
toliom Cooslaotinopolitaiiom, 713.— Ivjuadem ad Martia-
num Aogustom, cui nro cuoservatiooe Udei catholic» gra-
tulaior, 7i5.— Ejusdem ad eomdem, idid.— l^usdeiu ad
Aoatoiium : de bis qui hsreticorum erroribos meio vel
voinntate ioipiicantur, ut per saiisfactioiiem ab Ecclesla
suscipiatiior, et ut hairetioorum nomiua ad altare uoo re-
ciieotiir, 7i7.— EiusiJem ad Mariianum Augustum : de
dirffcta vicis suae legatiooe ConsUiotinopoiim pro Chalce-
d<mensi c»ocilio facieodo, tHd.— Ejusdem ad syoodum
Chalcedooeosem, quam bortatur ul seciiodum Scripturas
Biicras cuncta dispoual, 719.— Ejusdeui ad Martiaoom Au-
gostum, fle cujos gratolatur fide, qua: in Chaicedooensi
coocilio gesta est de Anatolio CoastauiiDopoliiaoo, qoi io
eodem eniicilio Alezaodriiiain et AntiocbeDam Ecclesias
eoatraoon*tituia Nicsna per ambitum slbimet voluit sul>-
Jugare, 721.— Ejusdem ad Anatolium, quem primom lau-
dat de Ide io Chalcedooeosi concilio, deiode arguit quod«
coiitra Mcanatn sviiot-am. Alexandrlo^m auioe Aotioefa^
iiam jLCclesiSH s bi sulidere voluisset, 723.— >Ejoadeui od
Martiauum Au^tihiiim, cui gr^lias agit quod per Chalee*
doiieiM»e coDCiliuui pn Ecclt sis catbulicae reJd ta sii,7SS«
— Ejusdemad eumdeiu : de Proterio Atexaiidriooepiieopo
ut priorum suorum decreta cooservet; et imperator«u
rogat ut epistolam ad Flaviaoum missam AlexaodriDC Ec-
rlesi» destioaret, 727.— £)usdem od eumdem, eui seribit
de exsilio Eutychelis, ut ad secretiora loca eum traosfe-
nit, 729. — EjusJem ad Leooem Augustuio : de blaophe-
iiiiis Nesiorii et Eutychetis eorumque digoo aoatbeniate,
731. — Ejusdem ad TburiiMnm Asiuricensem e^iisoopuift,
745 — Ejusdem ad epiacopos per Italiam ooosiitotoo : de
eo quod plurimi MaDicheoroiu ab urbe Roma dejecti soui,
733. — Fjusdeui ad et>iacnpo8 per Siciliam, 733.— EJostfem
ad uoiversos episcopos, 761. — Ejusilom ad Januariura epi-
scopuin : quod omnis cu u^lii»et urdinis <-leii'0», ipii ^
bvretics commuuioni miscuerit, si ad Ecclesiain rev rsiu
fUerit, in eo gradu quo erat siue promolioue pemiaueai,
763.— Ejusdem ad Rusticum Nartoneusem, ibi ^.^Ejuailfn
ad Anasusiom Thessalouioeiisfm episc., 767.-~ivju dfoi
ad Nicelam Aquileiensem episc., 773. — Ejoadeai ad Afri-
cauos ejHSOopos, 775.— Ejus<lein ail Theodorum Forojii-
liensem episcopum : ut his qui iu exitu suut pwniteuiia et
ooiumunio uoii iifgeiur, 779. — Ejusdem ' ad Leooem Ra-
veuneosem episropum, 781. — Ejusdem ad Dioscorum
Alexaudrinum episcopum, 783.— Ejusdfm ad episoopoA («r
Cauip.iuiaui, 785. — Decreium syuoJaie Uilarii |apK, ibid
— E|iisiola ejiisdem ad Ascauiiim ti ad univcracsT.rr^ico-
neusis provincise episcopcs, 787. — EJusdem ad eorodein,
789.— Simplicii papie ad Zenonem Htspaleosem episcu-
puui, 791.— Acacii eplscopi CoDSiaDtiDopolitaoi ad Sim-
pliciumpapaui, 791.- Felicii ad episcopns per Sicili^oi,
793.— Ejusdcm ad Acacium, 795 — Ejnsdem ad Zenoiieiu
episropum, 797 — Gelasii papae ad uuiversos episciipnf
per Lucsniam, Briiios et Siciliam coiistitutos, t^. — Ejus-
dem ad Siciiieiist*s episco|N»!i, 8() i. — Anastasii pa|iae ad
Auastasium liuperaiorem, 8(i7.— Syiuinuchi paiMB ad C»-
sarium episaipum, 811. — Horm>sds papio aa Justioon
imperatorem, tOid.— Jusiiul im|ieratoris ad Uormisdaiu,
815.— Joanuia CoiisiantiiiO|N)litaui epiMX)pi, qaiaoa»hema-
tizat Neslorium ;ilque Eutvchctt-in, rcliquoruutaue baere-
tlcorum blaspliemias, 81/. — lionnisd» papae ad Joaooeiii
episcopiirn lllicititn» Ecclesi» ibid, — Ejusilem ad eum-
dem, 819.- Eiiibdem ad episcopos per iJisjiaaiam t-oiisii-
tutos, f[nd — Ejiisdem ad eosdfui, 823.— Ejusdem ad 8a-
lustium Uis|ialf nsein episoopom, 827.— Eiusdem ad epi-
scopos BatiiB proviticlx, i/iia.— Vigilii papae ad Pcnfutu-
rum epl^copum, 819. — Gregorii lapH ad Leaodrum epf-
scGpum Uispaleiisem, 831.— Ejusdem ad enmdem, 833.—
Ejusdem ad eumdem, 835.— Ejuadem ad Reocaredom re-
gem Gotborum, ifrid.— Conditiim Rimaimm Umpore Grt"
gmi paptg primi, tSSQ.—PreBceptum S, GregorU papg
HemribM SteUioB daium^ ^ii, ^Decretale in iwbe B^ma
ab Hornneda papa edOwn, 8iS.
PRiEFATIU UlSTORiCO-tiliTICA ia feram et gemi-
oam collectionem veterum caoooum Eccleslae Hispao»,
auctore Carolo m la Sboiia SARTAimEB, 81^,
S?^*BB»i
INDE! FRJECIPDtRIl SACBI Mmm lOCORH
Qlil IN OPERIBUS S. ISIOORI HISPALENSIS OCCURRUNT.
GENESIS.
Cap. 1. — Ven. i et 2. In principio fecit Deus ccttlum
et lerram, etspiriias Dei ftffebalur siiperaqaas, vi, tt.—
S. Fiat loiy 1 1, 598; vi, 135 et 14t. — 5. Factum esi ?ps-
pere, ei maoe dies uuus, iii , 219. — 6. Fiai firmameiuum,
et vocatam est firmamentom Grelum, ni, 316; vi, 136.—
10. CoDgregationes aquarum vocavit luaria, iv, 123; vi,
002. — 11. Et siut in sigiia, et tempora, et dies, vu, 13.
^ 26. Faciamus homiDem ad imaginem et similituiiiuem
nostram, vi, 8, 11, 141 el 207 — 28. Et benedlxit eis di-
cens : Crescite, et multiplicamiui , ui , ^5. — 28. Crescite,
et multipilcamiui, et repleie terram, et subjicite eim. —
!9.i.ignum fructirerum, etc, vi, i12j DomiDamiui pisci-
iws maria, et volatilibus cobU, vi, 6U7. — 31. Fecit Deus
omnia bona, iii, 557.
(Up. II. — 6. Et foDS ascendpbat de t<'rra irrigan^ uoi-
THr^am saperficiem terra;, vi, 306.— 8 Plantaverat autem
Domiuos Deus paradisum a priuci|iio, in quo constiiult ho-
iniuem, qoem fornuivprat, vi,603. — 16. £i omot ligno
paradiai comede, vi, 606. — 18. Noo est boaum, esse ho-
ffninem solam , laciamus el adjutorium simile, ui, 456. —
21 Et formsvit eam in mulierem, iv, 27. — 25. Eivut amt>o
audi, et iioo coofunUebantur, lu, 526.
C p. III. — 1. Serpeos autem erat sapieotior omiiibos
pt^Goribus le^rse, IV, /1. — 2. Defriictu ligoorum >iu« su.H
in paradiso vesciiiiur, vi, 606.— 16. lu dolore et moerore
l»at les ttlios, vi, 452. — ibld. Cooversio lua ad virum toum,
et ipse tui domin •biiur, vi, 457.— 23. Et eierit tllum Do-
iiiious Dt us de psradiso.... atque versaiilem ad custodieo-
liam vlam lignt vit», vi, 607.
Cap. IV. — 1. Et cogoovit Ad»m mulierrm suam, et
concepi', ei pe(|erit filium, vi, 452. — 7. Si recte oiTeraSy
ct 000 recte dividas, vii, 241. — 26. Tooc loitium fuit iuvo-
eaiidi oomeo Domiui , iii, 318.
Cap. Y. — 29. Iste reqoiescere oos ficiei ab omolbos
operibiis nostris, iii , 219.
Cap. VII. — 11. Et caiaracUe cobH apert» soot, et facta
est pluvia quadragiuta diebus el quadragioia uoctibus, vi,
48H.
Cap. XI. — 1. Et erat omois lerra labium uoum, et voi
uoa omnilms erat, vi, 171.
Cir. XII. — 1. Exi de terra tu>, et de cogoatione tua,
6t de domo patris tai , i, 6; v, 250.
Cap.-XIII. — 8. Non alt rixa iuter me et te, et ioter
pas»tores meos, quia omnes fratres oos sumus, ui, 445.
Cap. XV. — 6. Credidit Deo, et repotatum tsst ei ad jus-
ll.jsm, vi,104.
Cap. XVI.— 11. Et vocavit oomeo ejus Ismael, quia
e!(audivlt eom Deos, ui, 320.
Cap. XV 11.— 5. Erit nomen luom Abraham, qaia patrem
mattarum gentium posoi te, ui, 326. — 16. Dabo tibi ex
Sara fiiiiim.... £t rrit in gentes, sed et reges populorum
eruot ex ea, iii, 320.
Cap XIX. — 21. Et pluit Dominus super Sodooiam et
Gonorrbam sulphiir, et igueui a Domiiio, vi, 9.
Cap. XXII.- 12. Ne iujicias mauum tuam lo pnerain,
iii, 333; VI, 18. — 18. Iii seuiioe too beoediceotur omues
geotes, u, 127; vi, 18.
Cap. XXVII.— 36. Juste \ocaium est oomeo ejus Jacob :
aupplantavii eiiim me eece secuodo, lu, 326.
Up. XXVIII. — 17. Vere hic domus Del rst, et porU
eoBli, IV, 1W.
Cap. XXIX. — 32. Quia vidit Deus homiliUtem meam,
ni, 326.-33. Qula exaudivit me D<sus, lU, 326.-34. Nuuc
inecum erit vir meus, quia peperi ei tres fllios, lu, 327.—
35. Nunc super boc coofitebor Domioo, U!, 327.
Cap.XXX.— 6. Jodicavit me Domious, et exaadieos dedit
mihi fllium, in, 327.-8. Deus habiure me fedt habitatio-
nem cum sorore mea, lu, 327.— 11. In furtooa, m , 327. —
13. Beata ego, et beatificaot me mulieres. lu, 327. — 18.
Deus dedit mercedem meam, ni, 527.— > 20. Uabitavit oie-
com vir meos, iii, 327.
Cap. XXXI.— 13. Et dixit Angelus Dei : Ego sum Dcus,
coi UQxisti titolum, «t vovisti vntnm, ▼, 547.
Cap. XX.tlI.— 2i. Vir qiii cum Jacob luctamMoiit, v,
122.— 30. ViJi Doroinum, et salva facia est aoima mea,
iii, 326.
Cai Xi.lX.— 9. Recubaos dormivit, oi luo, et ut catulus
leonis. qois sosciubit eom? vi, 50.-10. Non delelet prlo-
ceps ex Jiida, ne.c dux de fefaioribus eius, donec v»niat
fiul mittendus est. Et ipse erii exspertatio geiitium, vi, 19
et 70. — II. Lavabit in vino stolam suatu, ei io sanguioe
uvje pallium suum, u, 5i8.
EXODUS.
Cap. III. — Ver$. 5. Solve corrigiam ealceamentl tui;
locus enim in quo stas terra sauda est , v, 534.
Cap. VIII.— 19. Uic digiius Dei •'St, iii, 321.
Cap. XIII.— 18. Ad mare asceiideruoi tilii Israel de JE"
gypio, IV, 520.
C.*p. XV.— 1. faotemos Domioo, gloriose enim honori^
flca'us e.st, vi, 367.
Cap. XVI.— iO. Sex dielms colligetis maoiia, ia die ao-
tem sexto doplum colli^ets, \i, 391.
Cap. XIX. — 3. Moyses asceudli iii mootera, et Domious
descendit, vi, 290.
Cap. XXIII. — 20. Ecre ego mitlo Augelum meum.... ei
est Domen meum in ilio, u, 527; el vi, 3
C^p. X\1X. — 4. Aceipe Aarou, et filios ejus, et appli-
cabis ad osiium tabernaculi tesiiuionii.... eruubiue sacer-
dotesmibi religione perpetua,v.,4l7.
Cap. XXX.— 25. Sume tibi aromala p'lma, et oli'om de
oltvelis.... Hoc oieum unctioois sauctum erit mihi io ge-
neratiooes vestras, vi, 109.
Cap. XXXI.— 18. Digito Dei scripta, iii, 509.
Cap. XXXIII. — 20. Nemo videbit facleoi oieam, vi, 618,
LEVITICUS.
Cap. XIX.— Verg. 15. Noo accipia^ persooam io jodicio,
▼I, 547.-23. Quaodo iogressi fuehtis in terram, et plan
uvehtis in ea ligoa poiiiifera.... Nec edelis ex ils,.T.
462.
Cap. XXIII.— ■ 27. Loqoere filis Israel. diceos: Deeimo
die menss septimi.... Feribit auima llla de lopuloauo, vi,
407.
Cap. XXV.— 8. Nomorabis tibi sei^tem heMomadas an
Dorum, VI, 16.
Cap. XXVI. — loamhu^abo. et ero iu lllis, et i|)8i eroiit
mihi populus, et egu ero illi> Dpus, i, 59. — 19. roMam
ccelum vobis aereum, terram ferreani , vi , 87.
NUftTERI.
Cap. VI.— Ver$, 24. Sic beoedices popolom meom, et ego
beoedicam illos.... Attollat Dom ous faciem suam sopor le,
et det tii»i pacem, vi, 382.
Cap. XIV. — 21. Propitios ero ilils : veromumen vivo
ego, et vivit oomeo meum, qula implebitur gloria mea
oiiiois terra, vi, 66.
DEUTERONOMIUll.
Cap. I. -^ Vers. 17. Nou accipias personam In Judicio,
VI, 547.
Cap. VI. — 4. Audi, Israel : Di miuus Deus luus, Deus
unus est, n, 477; ni, 560; vi, 10.
Cap. XI. —14. D»bo vobls pluviam temporaneam , ei
serolinam Et eifuudam super terram imbreui, vi,
105.
Cap. XV. — 12. Sl autem emeris fratrem, qui est Ho-
br»us, III , 444.
Cap. XVI. — 9. loltlo meosis hordeirii focletis vobi»
bebdomadas septem, vi, 407.
Cap. XVII. — 11. H»c via, ambolate lo ea, neqoo ad
dexteram, oe(|ue ad 6lDistram decliu;iutos. vi^ 510.
(Up. XXII — 10. Nou arabis io bove, et asloo simul, ii^
524.
Cap. XXVIII. — 23. Erlt caluin super te «ream, et
lerra subter te lerrea, vi, 87. — 21 Dabit Domlnus plu-
viam terrx tuie |iulverem : et ciois de caMo desceodet su •
per te, vi, 87. — 44. trilis ge les ud caput, iocredulus
autem populus ad caudam, vi, 70 fl 77. — 66. Ri er>t vita
loa pendeos aote oculos tuos, et timebis dte, ac oocte, et
000 credes vitae tuaet ▼>> 45 el 80.
Cap. XXX.— 6. Iii oovissimis diebiis Gireumddet Doml-
nus eor toum, et cor semiois toi , yi, 98.
Cap. XXXII.— 2. Exspec4ctur,8cut pluvia, eloquiiim
meom, ei desceiidant,, sicut ros, verba mea, v, 512.— 6.
Sic plebs fatua, et Don sapieos, haec Domino restribuistiy
VI, 48.— 22. Ignis exarsit io Ira mea, et arUeblt nsque ad
III
INDfc:X S. SCmPTUU^ LOCORUM 1N OPEUIBUS S. ISIDORI OCCURRENTIUSr.
iv
inreros deor&ofn, vi, 262. — 32. Uva eorom ava fellis, c>t
Imirus amiiritiulinls ipsis, vi, 48. — 39. tigo sum Deus, et
uou est alius Ueus prxler me, v, 78.
Cap. XXXIii.-^. Yivat Rubeo, ei iion moriator, iii, 54.
— 9. Qui (licnui pxtri .<uo el niairi , Nescio vos.... Jodicia
tua Jacub, ei le^^cm luam , o Israel, v, 511.
JOSUE.
Cap. V, — Yen. 13. Noster es? au adversariorum? vi,
268
• LIDER JliDICUM.
Cap [. — rm.30. liabttavitCtiaoaiisBus ia medio Ephraim
tribuiarius, v , 4B9.
Cap. IU.— I. H^ suut geales quas Dominus dereliquit,
oi audirei in eis Israele.-n, v, iSi).
Cap. iV. — 1 i. De comedeale exivit cibus : et de forli
fgressa est dulcedo, iii, 63.
RUTH.
Cap. I. — Yen, 16. Qnucuiuqup perroxoris, pergam,
111, 3i3.
REGUM LIDER \.
Cap. U. — Yert. 10. Ipse judicat extre ma terrae, vi, 445.
— haec dicit Domiiius Deus Israel.... Nequaquam, sed glo-
rificantes me, gloriticabo; et qui me sperait, speratSiUr,
VI, 419.
Cap. IX. — 9. Eamus ad videatem, iii, 328.
Cap. XVI. — 14. Spiriius Doniini malus irroebat io Saol,
v,267.
Cap. XX VL — 9. Quis extendet manum soam ia Chri-
siom Domini, et inaocens erit?ii, 576.
REGUM LIBER II.
Cap. VL — Ym. 22. Vilis iacedam et vilior apparebo
aiite Deum, qui eiegii me, vi, 340.
Cap. VII. — 16. l^idelis erii domus ejus, et regntim ejus
usqiie in .sempiteruuui coram me, vi, 21 — 18. Seditque
coram Domino, iv, 520.
Cap. XXIII. — 1. Dixit vir, cui consiitutum est de
(^risto Dei Jacob.... Ei sermo ejus per liaoaiui roeam ,
VI, 9.
Cap. X. — \%ei 17. Fecit rex Salomoa duceata «enta de
aitro puro, et treceiitas peltas ex aoro probato, it, 387.
REGUM LIUER IIL ^
Cap. XVI L — F<TS. 8. Pactua est sermo Domlni ad
Eliam , diceos : Surge, et vade in Sarepta Sidooiorum, ei
maoebis ibi.... Apparuit ei mulier viiJaa , et ac epit ab ea
escam , et manducavit, vi, lOf . •— 2i. Nuoccognovi , qoo-
uiaqn vir Dei es tu , et verbuio Dei iu ore tuo verum est ,
111, 33 Iv
Cap. XVIIL — 39. Quod cum vidisset ooiois populus,
ceeidit iu Ciciem suam , et ait: Doiniaus ipse Deos, ui,
329.
REGUM LIBER IV.
Cap. II. — Yers. 23. Asceade, calve ; asceode, calve, v,
132.
Cap. IX. — 57. Et eru \ carnes Jezabel , sicut stercus
811 per faciem terrs, ni, 325.
Cap. XIX. — 15. Sedere super Cberubim , iu, 299.
PARALIPOMENON LIBER I.
Cap. XVII. — Ven* 3 et segq, Ei factum est verbum
Dominl a<l Naihao , diceus : Vade , et dic servo uieo
David.... fit tiouos ejus erit Ormissimus, vi, 20.
PARALIPOMENON LIBER II.
Cap. XVIII. — Yen. i\. Vad.im, et ero spirifus mendax
in ore omnium propbetarum ejus. Et Domious dicit : Vade,
el fac iu, et decipies Acbab , vi, 6<)0.
ESDRiE LIBER IL
Cap. IX. — Yen. 1 el segq. Posiquam enim redieraut
filii Israel Jerusalem, et fecerunt sibi taberoaculoroui
laetitiam inagnam.... Et adorabant Domiaotu Deum suum ,
VI, 408.
TOBIAS.
Cap. IV. — Tm. ib. Qood tll)i doo vis, alteri ne feceris.
V, 108.
JOB.
Cap. I. —Yen. 1. Vir erat io lerra Hus, oomiae Job. ni,
400.
Cap. X. — 10. Nonne vallasti eum , ac domum ejus ,
oiiioemque sobstantiam pjiis? vi, 601. — 12. E<'ce uiii-
versa, qu% hubct, in nianu tua suni, v<Tumtiraeii in eum
ne exteiidas iiiaunm luatn^ vi, 001. — 21. Domiot>s deJit,
Doininos alistulii. Qiioimido voluii , Domious fecit : sit
iioiiipn Domiiii benodictum, vi, 601.
Cai». IU. — 3. Pereal dies iu qua oatussum, m, 243.
-^ 10. Quia non clausit portas veotris qui portafit me
VI. 26. ^
Cap. VIL — I. Tentatio est enim vita bumaoa auper
terram , v, 244.
C\p. X, — 16. Propier superbiam , quasi leasoao) capies
me, reversu»(pie miral;i'iter lue crucias, vi. 214.
r^p. XVI.— 11. Kxprobraoies , et conspueuies, pprcq-i-
seroiit maiilam meam, saiiaii ^u it p^fnts meis vi, 41.
13. rx)nfregil iiie, et (tosuit ine, (|oasi in >iguum, circuui-
dedit me, laaceis suis coovulueravii Jiimbos tiieos, cuacuJ.t
lue vuiuere super vulnus, vi, 53.
Cap. XIX. — 25 '€l :6. Credo eniro qood Redempior
meus viviL videbo Deum saivaiorem lueuiu, vi, 6i.
Cap. XXI. — 1-^. Ducont io bouis diessuos, ei subito
ad iuferna desceiiduut, vi, 352 ,301.
Cap. XXVI. — 8. Qui suspendlt aquas iu nobibussttis, oi
noo erumpant pariter deorsum, vi, 597.
Cap. XaVIII. — %), Sapieotiaoi iiode inveiiiesT Laiet
euiin ab oculis hominum, ei a volucribus cceli alxiooDsa.:esi,
VI, 6. — 2i. Uiiiversorum fioem ip e coosiderat , vi , 415!
Cap. XXXllI. — 4. Ki quia Spinius Dei est, Siiritus
Doniini fecit nie , et spiraculum omoipoteuiis vivi.icavit
ine , ecce et me , sicut et te fccit Deus , ti , 10. — llmi,
Spirilus Domiui Te it,Mie, et spiraculum omoipoteatis vivi-
hcavil uie, VI, 15i.
Cap. XXXIV. — 30. Qui reguare facit hvpocrHam |iro-
pter peocaia po^iuli, vi, 540.
Cap. XXXYil. — 21. Subilo aer c gittir io nubibos e(
veuius traiisiens fugabil eas^ vu, 47.
Cap. XXXVIU. — 2. Qiiis est iste ioiolveus seotentias?
II, 53C. — 3. Accioge . slcut vir, lauis»oa toos , iv, 17. —
3i. Et \esperum super filius iiouiiuuiu prudire Cact.vi
5«8. r , ,
Cap. XXXIX. — 5 Quis d misit ouagrum liiierttm? et
vincula e us quis soivit? vi, 529.
Cap. XL. — 12. Nervi t suculorum persplexi, iv, 521.
— 13. Ossa eius listula ejus , iv, 521. — 14. I{«e est prio-
cijMum viaruin Dei , v: , 135. — 15. Uuic raootes berbaa
fiMuut, IV, 521. — 16. Sub umbra dormit *3 secreta
cilaiui , IV , 521 ; vi , 243. ~ 20. Et fiino ii^^abis liuguan
cjus„iv, 521.
i^AP. XLI. — 5 ^£ 9. Per gvruin oculi pjos, airat palpe-
brse iliiu:uli, iv 521. — 6. (^r ejos, sicui bcuta lusiiui,
IV, 520. — 10. De ofe ejos fljmuia procedit, iv, 521. —
11. Et de nartlms ejus funiiis procedit , iv, 521. — 13.
K.icieui ejus pra>cedit rgestas, iv . 521. — 14. Memtra
cariiiuui ejus cohareutia sunt , iv, 521. — 15. lodurabitur»
(luasi lap s , v, 366. — 16. Cum sublalus fuerit , tiroebiint
aui(eli, et exierriti purgabuntur, vi , 188. — ^. Omne
Htiblime videt ; et i(ise est rex super ouuies Qlios superbi»»
VI, 304.
Cap. XLII. — 6. Idcirco ago popnileotiam in favilla et
cinere , vi, 445. — Ibid. iJcirco ego me reprelieodo, et
ago pGeuiteotiaia, iii, 243.
PSALMI.
PsAL. I. — Yers. 4. Tan(|uaai pulvis, quem projicit veo-
tiis a facie ier>ae , tv , 2 »5. — 5. Noo resurguul iwpii m
judicio, VI, 212.
Ps. \l. — \et %. Quare fremueruot gentes, et po|mli
moilitati s;ini ioauia.... Adxorsus Domiiitim , et a*dv«*rsus
Chrisium ejiis , vi, 55. — 7. Domious dixit ad ine : Filius
lueus es tu, ego hodieKeoulte.... Oliaudito aoris obedivit
mihi, VI 71. — Ibid. Pilios meos es to, ego hodie geoui
te, VI , 2. — 8. Pete a me , et d^bo tibi geules baerediu-
teiii tuam , et possessioneui toam terroioos terra;, vi, 5.
Ps. 111. — 6. Ego doriiilvi,et reqoievi,et resurrexi»
qoia [Al. quouiam] suscilavit me,vi, 56.-8. Deotes
peccatorum cooirivisli , v, 385.
.Ps. IV. — 7. ^'ignaium est super nos lumeo vultus tui ,
Domioe , vi , 110 ei 619. — 9 et 10. In pace doniiiam , et
requie8cam,quoiiiain tu, Dooiioe, siuguijriter in speoon-
siitiiisii me, vi, 56.
Ps. V. — 7. Perdes eos qni loquuutur mefHlacium , vl
232e«5t.
Ps. VIII. — 6. Minuisti eum pjulo minus ab angelis, vi,
14.
Ps. IX. — 5. Sedisti super ihrooum, qoi jodieas jiisti-'
ti^ni, VI, 5rt8.— 24. Laudaiur peccalor iu deslderlis anliii»
sup, VI, 245.
Ps, XI. — t. Drm^oe , salvom me fac, qiiooiam defeeit
saiiciiis , V , 235. — 7. Eloqoia Domuil , eiuquia casia «
arg^iitnui igoe exaiiiiiiatoiii , v, 509.
Ps. XII. — 6 Qui trlbulaut me, exiiltaboiit , si niotiis
fuero, V. 282.
Ps. XV. — 5. Dominus pars hieredilatis ine» et ralicis
mei , V , 4K8 ; M , 415. — 8. Domiiius a dextris est iniki ,
oe coniuiovear, v, 282. — 9. Caro niea re iuie>cel in spe,
u , 5^. — 10. Nuc dabi^ sanctum toum videre corroptio-
INDEX S. SCRirTURif: LOCOUUM IN OPGRIBUS S. ISIDORI OCCDRRENTIUif.
ii«iii, 1« 5i9. — Ibid S.tluiare tnum ets|iPCUlin, Doinine.
N«>ii rpliiitues aiiim<iro iiieaiu iii iiiforiui , v, .V^S. — Ihifi.
()uia non dercliitques airiiuam iiieam iii iuiVTiio, uecdak>is
bauctum tiium - idere corrupiio.iem, vi, 23.
P$. XVII. — 1. Cuui eri|)iel eusu , v, 217. — 8. Re-
spexil, ei co'iimota esl, vi couirmnuii 'erra, ▼■ 201. — 1i.
Teuebras latibuluiii suum , ▼, 369. — ik OuisiitiieH me in
caput genliuni,et populus,quein non cog'iovi, scrvivit
inilii.... Ki cLuJicaveruut a iiemiils suis, u , 80.
Pi. XVItl. — 4. Non snnl loi|Uf>lae , iiei|ue sermoues....
Et >n fines orbis terrae verba coriim , vi , 5H ei 6i. — 5.
.Sonii:) i*oruin exivit lu oinQpm terrain , v, 53'). — luid. Kt
III oiiiiie u terraro exivit souus ejuK, Pi iu Knen o bis tHir»
verlia ipsius, v, 5i7, 456. — 6. Taiiquam apousus pro-essit
d« ibitltmo suo , vi , 3H. — 6. Iptie taiiquaiu sponsus |Tu-
cedfUb de ilialamo suo exultavit... Kt occursus ejus usque
ad sumiuum ejus, ▼! , 59. — Ibid. lu sole posuit taberut-
culiiio siium, ▼, 559.
Ps. XX. — 13. Qiionlam pones eos dor«um , ▼,-5tt. —
5i. Ahouuliabitur Domiuo generatio \eiiiura, pt ;<unuiitia-
burtt cwli jusiitias ejus , populo , qui nasceiur, quem Fecit
Dominus. vi, lOi.
P». XXI. — 7. Kgo aiilem sum vrrmis, et non lioino, ▼,
576. — 17. CircuiudeJeruut iiie canes iiiuUi , lonciliuui
malignantioin obseilii me, ii , 529. — 17 £l iH, Foderuat
iii.iuus rnp:<s et pedesmeos, diniim ravei uiit oiutiia ossa
iiiea , u , 5'i9 ; ▼, 513. — 18. Fodeiunt manus iiifas.... Et
ciiviseruul sibi vestimenta inea, vi, t70. — Ibid. Kod^-
runi inanus ineas et pedes meos : dluuineraveruni oniuia
<n»sa mea, ipsi vero consideraveruul , et coiiS)>exerui t me,
▼1 , 46. — 19. Diviserunt tiibt vestimeoUi mea , el huper
vestetii meam mi^erunt sorteui , vi , 47. — 28. Ittuuiuis-
centiir, et convpfieutur ad Donnnum uiiiversi iin>*s terrtp,
V , 355. — 28 <>l 29. Hemini&cetaiir, et ctmTerLeiitur ad
Doiuinum.... Ououiam Domini esl regnum, et i|ise do.niiia-
biliir gKUiium, ▼, 513 ; vi, 6li.
Ps. XXlli. — 7.Toll>tH porus, princiies. vestras, et
clevaroini (lon» «leroales , v , 2S6. — !Oid. ToUiie....
Dominus liolens in pr«plio , v , 495; vi. — 10. (juis est iste
rev gloriaB? Domiuus virluium, iii, 2Ui.
P6. X.Wl. — 5. OitODl^in abscoiidit ine in tabernaculo
ftuo m di(* lualof uiu , v , 596. — 12. liisurrexeruui in uie
lestps iuiqiii, e! mcnlita est iniquiias sibi , vi. 40. — 1 1.
Vinliier agile, ctconlorielur cor vesiruni , v, 331.
Ps. XXVIU. ^ I. Airerte Domiuo, lilii Dei , alferte tky-
iiiino iilios arirtum , v , 450. — 2. dioria ei liom r l)eo ,
II, .^9. — 5. Vox Domini coufriag ntis cedros, v, 5i0
/'i. X\i\. — t2 el 13. Couvertisti lucium mi um iu gau*
dium niibi.... Ut ciotei tibi gloria niea, et noo compun^ar,
▼, 5.-50.
Ps. XXXI. — t ef 2. Reati quorvm remissae suni iiii-
<|uiiates. Hcatus vir cui non imputavit Doiniuus peccaluui,
▼, 331 , 42i ; vi , 46i. — 4. Couversus siim in &>rttinna ,
duiu coniigitur spina.... ^Juoiiium tacui , invpleraveruiit
«imnia ossa mea , dum ctamareui tota dip, vi, 2:^. — 9. lii
t eiio et caiDu maiillas eoruin coustriuge, qui non appro-
xiniani ad Ik , vi, 200.
Ps. XXXII. — 6. Yerbo Domini e^cii n<mati suut, et spi-
ritu oris ejusomns virlus eorom, vi, tt. — 0. Diiil, ei
facla sunt ; iiiaiid;<Titt et creata suut, vi, 163.
Ps. X\XI1I. — 1. Semper laiis ejus in ore meo, v, 229.
— 3. Iii Doniiuo laudabilur aoima mea, vi, 51 1.— 8. £mii-
lei aiigeluin Doiuiuus ruclrcuiiu timeuiiumeom, et eripiet
C09, 1, 6i; VI, Hl.—lbid, Nou timebit doiuui suas a trigori-
bu^ ni\is. oinues enim domesitici ejus vesiiti sani dupjici-
bus, I, 6i e/ 65. — tO. Quis e^l iste rex giori»? Doaiiuiis
viriutum, n\ 294.
Ps. XXXIV. — 15. CoogregaU suot io me flagella, et
igooravi, vi, 41.
Ps. X\XV>^ tO. In lumioe liio vidpblmui» lumen, ti,
75 — 12. Maous ppccatoruin uon moveaui iite, v, 282.
P«. XXXVI. ^27. Decliua a malo, et fac bouum, vi,
61 .y
Ps, XXXYII. — 18. Ego iu Oa^ella paratus suiii, yi, 4t.
Ps XXXVIII. — 5. \ox Domlnicuiifriiigeutis cedros,
T, 5i0.
Ps. XX\IX. — 6. Multiplieati sunt snper iiumerum , vi,
177 ^8 ei 9. In capite liliri scriptuio e.st de me, ut faciam
Toiunialem tuam, v , 1 1.
Ps, XL. — 5. Ego dixi : Domioe , iniserere mei : saoa
aoloLim ineam, quia peccavi tibi, v, 279.-9. Nuinquidqui
donnit, iioa xdjiciet, ut rcsur^^ai? vi, 56. >- 10. Qui ede-
bat paoes meos, ampliavit advprsuro ine supjdaotitioneni ,
VI, .^7. — t1. Tu autem, Domiue, miserere mei , et resa-
M*i(a me, et relriiiuam ei;>, vi, 56.
Ps. XLI. — 8. Abyssus aiiysbum iovocat ia voce caiara-
ctaiuiu, VI, 226.
Ps. XI.III. — 6. Iniinicos noslros io te veoUlabimud
cornu, V, 5'>5.
Ps. XLIY. — 1 rf 3. Erociavii cor meum vprbum lw«-
nnm. Speciosos lorina pr» filiis bominum, ii, 527 ; v, 370
ei 353. — 4. Feniur iwleiitissime, v, 554. — 7. Sedes tii»
Dpu<«, in saeculum s«cu!i , virga nquitalis Deus tuus
oleo Isii lae pis con^oriibus tui.s, vi, 7 et 29. —8. Di-
lexlstl ju.vtiliam, f t odlstl ioiquitatem, prnpterea unxit le
Deus. Oeus tuus oleo iaeti i;e t>rs pariicipibus tuis, v, 420.
— 10. Cirrum.imicia vanetat" tn ve^litudeanraio, v, 541.
— 14 cl 12. Kll;a, andi, pI \idp, ei iiicliiia aorem tiiam...
El ijise esi DomiuuA Deun luus, i, 6; v, 331; vi, 67. 11
Et av^oralitiiit eurn lilia» Tyri in rnuo ribiis. Vultuiu louui
deprecahu.ilur (Hniies divi'es lerrs', vi, t68.
Ps. XLVl. — 9. Kegnabii Domlnus supor omnes gen-
tcs, Deii« se('ii super sedeiii sanctatn luam, vi, 60.
P$. XLVIII. — 5. IiHiiiabo ad .simililudiuem aur ni
Diern, aperiam iu (salterio a*iiigmata niea, vi, tOi.
Ps. XLIX. — 3. Deus manifesic vpniet, Dens no.sier, pt
nou silebit, VI. l.^Jc/^S.— 4. Advocabilca'luiudesursum...
Quoidam Deus judex est, vi, 63.
Ps. L. — 5 Kt peccatum mrum antc me e.st semper, ti,
225 el 444. — 6. Tibi soli peccavi... viiicas . cum jud caris!
VI, 58.-7. Ecec iu iiii luitatibus coiicepiiis Mim, ei ia
peccatis peperii me inaler mea, v, 84. — 9. A<<perges me
byssopo, et muud.ibor, vt, 48. IX L.ivabitme, et Kupprni-
veiii dealbalior, \i, 5i. — 19. Sa rificium eiiiiii Deo spiri-
tus cooiribulatiis, v, 400 et 418.
P$ LI Y.— 1 i. Tu vero bomo unanimis, diix mens, et iio-
tus iiieiis, qiii s inul mecnm ditlres c*.apiehas cibos, vi, 57,
Ps. LVIL » 11. Lstabitur jusius, curn vidert vindicl-m
iiipionim, manus suas lav^bii iu sanguiue peccaioruro .
VI. 363.
Ps. LVIII.— 12. Ne occideris eos, opqoaiido oblivlscan*
tur popiili in«i 1 'gis tus : disperge illos in viriute tua, et
de|K>ne e<ts, v, 228.
Ps. l.Xl. -— 12. Seinel iocutus est Deus, doo haec audivl,
III, 592.
Ps. LXII. — 1 . Sitivit io te aolma mea , quam miiltipli-
citPr et raro me», vi, 256.
P$. L\V. Ne dederis in moiom pedes meos, v. 282. —
12 Traiisi\imiis |ier i.snpin , et aquam, et InJiixisti iios ia
refrigprium... Quouiam Deits judet esi, vt, 6.5.
F$. LX\ I. —7. Dabuul ei cu li iiubreni, et terra dabll
friictuin siinm, vi, f^ el 588.
P$. LWII. — 18. (jirsus IVi decem millibtis moltiplex
millia laeiaiitium, v, 234. — 19. Asoemiit in allurn, cepil
cajitivitaiem, deilit dona hominibi», vi, 59, 61 et 400 — it.
Deus iiosler, Deus salvos raciel uo< , et Dctnini mors, el
Dotidui exitus mortis, vi, 50. — 25. Visi suot ingressns tui,
Deus. iiigressus DpI mei re^is, vt, 55 f<59. ~ 32. i£:liio-
pi;i iirsBVPtJet manus ejos Deo, vi, 76.
P$. LXYIII. — 8. Henetiicai nos Deos, Deut noster, l>o«
nedicat iios Dous. vi, :25.— 19. Propter inimicos meoseriptf
Die, VI, 286. — 22. Dederunt in escam loeam iel, et in siti
inea |)Otaverant me aceto, vi, 162. — 24. Obscureulur oculi
eorum, ne videant, et dorsum eoriim semper iodUrva, v,
442. — 25. EflTuode iram tuam in genles qu:e te mm no«
verunt, vi, 216. — 27. Super dol irein vuluennu iueoruni
addiderunt, vi, 56.
P$. LXX. — 15. Quia non cognovi litteratoram, iiilrolbo
tn poientias Domini. vi, 298. — 18. Dooecannuntiem bra-
chiuin luum generationi cmui. qos vetitora est, poteutiait
tuam, Deus, vi, 102.
P$. LXXl. — 7. Orieior 1o diebos pjns jnsiiiia et alNin-
daotia pacis, dcnec exiollatur luua, vi, 6t. — 8. £t domi-
nabiiur a mari usqtie ad maie, et a flumlne us(|u6 ad ter-
minos orbis lerm, vi, 7t. — 11. Omnes de Saba venlenl,
el dabitor ei de auro Arabia;, vi, 28.— Ante solem penna-
net D >men ejus , et ante lunam sedes ejus. Et benediceii-
tur iu eo omnes inbus terre, omoes gentes nuignificabunt
eom, VI, 5, 19, 71. — 19. Impleldlur gloria ejus omnis
terra v 538.
Ps\ Lkxili. — tt. Ul qold avents factem tnam de me-
dio sinu tuo? v, 364. — 18. Revela oculos qieos , et ronsi-
derabo mirabilia de lege tua , v, 392. — 120. Deus aotein
rex noster ante sxcula operatus estsalutera lu medio
feerrs, vi, 64.
P$. LXXV. — 6. Dormieruot soroniim soum, et oihit in-
veoeruot. vi, 388.
Ps. LXXYll. — 1. Atlendiie, populi mei, legem raeam,
k»qo»r propositiones ab in:tio, vi, 103. — 24. Et pluit ilHs
inanna ad manducandum : ei panem cceli dedil eis, vi, 588.
— 49. Imis.sione8 ppr aiigelog malos, vi, 21 4.
P$ LXXIX. — 2. Qut sedes super Cherui>im. ni , 316 ;
VI, 587. — 4. Ostende nobis faciem tuain , ui , 299. — 14.
Aper de silva, vi, 87.
Pt. LXXX. — 4. Tuta canitc ioiUo mensts , m die losi-
III
INDhlX S. SCI\IPTUU/£ LOCORUM IN OPEKIBUS S. ISIDORl OCCURRENTIUH.
IV
iiiferos deorsoni, vi, 262. — 52. Uva eorom ava fellis, nt
liolrus amaniudiuis ipsis, vi, 48. — 39. Kgo sum Deus, et
uou est alius L)eus prsler me, v, 78.
Cap. XX.XIII.— tt. Vivat Rubeo, et non moriatar, iii, M.
— 9. Qui dtcimi piitri auo el niairi , Neseio vos.... Jadicia
tua Jacub, ei le^em luam , o Isruel, v, 511.
JOSUE.
Cap. V.— Yers. 13. Nosier es? au adversariorum? vi,
• LIBER JUDICUII.
Cap L— rers.30. iiiii)iiavitCtuioauieus in meiiio Epliraim
tribuiarius, v , 480.
Cap. [IL— 1. Viie sunt genies quas Dominus dereliquit,
ul audiret in eis Israelem, v, iSJ.
Cap. iV. — 1 i. De comedeaie exivii cibus : et de forii
fgressa est duicedo, iii, 63.
RUTH.
Cap. L — Vers, 16. Qnocuiiiqae perrexeris, pergam,
lii, 3i3.
rh:gu.m liber l
Cap. IL— Fm. 10. Ipse judicat exlrema terrae, vi, 445.
— haec dicii Domiuus Deus IsraeL... Nequaquam, sed glo-
riiicanies me, gioriticabo; et qui me speraii, speroe.ur,
VI, 419.
Cap. iX. — 9. Eamus ad videntem, iii, 328.
Cap. XVL — 14. Spiriius Domiui malus irruebat ia Saot,
v,«67.
Cap. XX VL — 9. Quis extendet manum suam io Chri-
sium Domini, ei ianocens erit?ii, 576.
REGUH LIBER IL
Cap. VL — Vers. 22. Vilis incedain et viiior apparebo
aiiie Deum, qui elegii me, vi, 340.
Cap. Yil. — 16. Fidelis erii domus ejus, ei regnum ejus
usque in sempiteruum coram me, vi, 21 — 18. SeJiUiue
coram Domino, iv, 520.
Cap. XXIII. — 1. Dixit vir, cui consiitiiium est de
(^risto Dei Jacob.... Ei sermo ejus per liOcUam meam ,
VI, 9.
Cap. X« — 16 el 17. Fecit rex Salomoo dueenta sciiia de
auro puro, et ireceutas pellas ex auro probato, it, 387.
REGUM LIBER IIL ^
Cap. XVIL — Vers. 8. Facius esi serroo Domiui ad
Eliam , Uiceus : Surge, el vade in Sarepta Sidooiorum, ei
ipapebis ibi.... Apiiaruit ei muiier vidua , ei ac epit ab ea
escam , et maaducavit, yi, lOt. — 21. Munc cognovi , qoo-
iiiaqi vir Dei es iu , et verbum Dei io ore iuo verum esi ,
m, 33 i-.
Cap. XVIIL — 39. Quod cum vidisset oniais populus,
ceeidit iu Ciciem suam , ei ail: Doiiiious ipse Deus, in,
3i9.
REGUM LIBER IV.
Cap. IL —Vers. 23. Ascende, calve; ascende, calve, v,
152.
Cap. IX. ~ 37. £t eru «t carnes Jezabel , sicut stercus
siiper faclem ierrae, ui, 325.
(«Ap. XIX. — 15. Sedere super Cberubim , lu, 299.
PARALIPOMENON LIBER I.
Cap. XVII. — Vers. 3 el seqg, Et factum est verbum
Domint ad Nailian , diceiis : Vade , et dic servo uieo
David.... Bi iiouus ejus erii tirmissimus, r\ 20.
PARAI.IPOMENON LIBER 11.
Cap. XVIIL — Vers. ii, Vad.im, et ero spiriius mendax
in ore omnium proptieiarum ejus. £i Domiuus dicii : Vade,
ei fac ita, et decipies Achab , vi, &)0.
KSDRiE LIBER If.
Cap. IX. — Vers. 1 ei segq. Poslquam enlm redieraut
rdii Israel Jerusalem, et fecerunt sibi taberoacolornni
laeiitiam inagnam.... Ei adorabant Dominum Deum suum ,
VI, 408.
TORIAS.
Cap. IV. — "rm. 1(>. Quod iii)i non vis, alteri ne fecerls.
V. 108.
JOB.
Cap. L —Vers. 1 . Vir erai iu terra Hus, noroioe Job. iii,
400.
Cap. X. — 10. Noane vallasti eiim . ac domum ejus ,
oiuaemque subsianiiam ejiis? vi, 601. — 12. E<rce uiii-
vers:i, quse hubel, in iiiaou tua suni, veriuntaraeii in eum
ne exieudas iiiauiim itiam « vi, 001. — 21. DomintiS ded>i,
Dtxninus abstulii. (juomodo voinil , Domiuus fecit : sit
iioiiipn Uomiiii henedicium, vi, 601.
Cai'. Iti. — 3. Pcreal dies iu qua naius sum, lu, 213.
-< 10. Quia non clausit portas veotris qui portaYil me
Ti,26. *
Cap. VII. — I. Teolaiio est eoim vtta bumaoa super
terram , v, 244.
Cvp. X. — 16. Propipr superbiam, quasi leasnaui capie:»
me, reversu9i{iie miral:i'iier iiie c<'ucias, vi. 214.
Cap. XV L — 11. iilxprobraaies, ei cunspueuies, pert»!'»-
seruiit maxilam meam, satiaii su li pti^nis nieis, vi, 4t.
13. Confregii lue, ei |K)Suii me, quasi in .«^igiium, circum-
dedii me, ianceis suis ctmvulueravii Jumbos meos, cuacid.i
ue vuluere super vuinus, vi, 53.
Cap. XIX. — 25 'ct ^O. Credo enim quod Redemptor
meus viviL videbo Deum halvaiorem lueuiu, vi, 6L
Cap. XXI. — 13. Diicuoi io bonis diessuos, ei subito
ad iuferiia desceiiduui, vi, 352 , 3Gl.
Cap. XXV I. — 8. Qui suspendli aquas iu nubibussuis, nt
non erumpant pariter deorsum, vi, 597.
Cap. XXVIII. — 2.1. Sapieniiaui unde iiiveuiesT Laiet
euim ab oculis hominum, ei a voiucribus coeli abecoQsa.iesi»
VI , 6. — 21. Uiiiversorom lioem ip e considerat , vi , 4i5*
Cap. XXXilL — 4. Ki quia Spiriius Dei est, Spirtius
Domini recii uie , et spiraculum omaipoteuiis viviacavit
me , ecce ei me , sicui ei ie fccii Deus , vi , 10. — l&ui.
Spiriius Domiui fe it,4nc, et spiraculum omnipoteuiLi vi\i-
licavii me^ VI, 15i.
Cap. XXX IV. — 30. Qui regaare lacit liy|>ocrHam |iro-
pter peccaia populi, vi, ^iO.
Cap. XXXVil. —21. Siibito aer c gittir ionubibus, e(
veuius irausiens fugabil eas^ vii, 47.
Cap. XXXVIII. — 2. Qiiis esi isle iniolvens senteniias?
II, 330. — 3. Accinge , sicul vir, lumfos iuos , iv, 17. —
32. Ei vesperum super filius homiiiuiu prodire fact . vi
5«8.
Cap. XXXIX. — 5 Quis d misii ouagrum libemm? et
viucula e us quis soivit? vi, 529.
(>Ap. XL. — 12. Nervi t siiculorum persplexi , iv, 521 .
— 13. Ossa ejus iistula e]u3 , iv, 521. — li. Ipse est piio-
cipiuin viarum Dei , v: , 135. — 15. Uuic montes herbas
fcruut, IV, 521. — 16. Sub umbra dormii <3 secrela
cilauii , IV , .^21 ; vi , 2i3. — 20. Ei fune iigabis liaguan
ejus„iv, 521.
Cap. XLI. — 5 e( 0. Per grrum oculi ejas, slrai patpe-
brae dilu^uli, iv, 521. — 6. (W eju», sieui scuia fusilui,^
IV, 520. — 10. De ofe ejus fldmuia procedil , iv, y21. —
11. Ei de nanbus ejus funius prucedii , iv, 521. — 15.
KiCiem ejus pr.iucedit eguslas, iv . 521. — 14. Memlra
cariiium ejus cohMreiitia suni , iv, 521. — 15. Indurvbitar»
qunsi lap s , v, 366. — 16. Cum sublatus fuerii , iimebtiat
augeli , ei exterriti purgabuntur, vi , 188. — 25. Urane
Mibiime videt ; ei i|ise est rex super omnes liiios superbise,
Ti, 301.
Cap. XLII. — 6. Idclrco ago popnitentiam in ravilia et
cinere , vi, 443. — Ibid. IJcirco ego me repreiieodo, et
ago pGBniteniiam, iii, 243.
PSALML
PsiL. L — Vers. 4. Tanijuaai pulvis, quem projicit viw-
ius a faiie ier>£ , iv , 2 »5. — 5. Non resurguut uupii «a
judicio, VI, 212.
Ps. II. — 1 rt 2. Quare rremueruni gentes, el pofiuii
mediiail s:jiii inaiiia.... A'Lersus Dominum , ei idversus
Chrisiiiui ejus , vi, 55. — 7. Domious dixii ad me : Fitius
iiieus es iu, ego hodieKenuite.... Oiiauditu auris obedivli
mibi, VI , 71. — Ibid. Pilius meus es tu, ego bodie geDui
le, VI , 2. — 8. Pete a me , ei d^bo tibi geuies baerediu>
teiii toam , et possessionem tuam terminos ierre, vi, 5.
Ps. III. — 6. Ego doriiiiviyet requievi«et resiirrexi,
qoia [Al. quouiam] suscilavit ine,vi, 56.-8. Denies
peccatoruni coalrivisii , v, 385.
. Ps. IV. — 7. Signaium est super nos lumen vuluis Uii ,
Domioe,vi, 110 el 619. — Oet 10. In pace donniam , ei
requiescam.quoiiiain iu, Domioe, singuljnter in spe oon-
siiiuisii me, vi, 56.
Ps. V. — 7. Perdes eos qoi loquuutur iiiendacium , vi,
232 el 51.
Ps. VIIL — 6. Miiiuisii eum pjolo miiius ab angelis , vi,
Ps. IX. — 5. Scdisli super ihroniim, qoi judieas justi-
ii /m, VI, 5HH.— 2L Laudaiur peccator iu deslderiis anlttue
sue, VI, 245.
P«. XI. — I. D(m'ne , salvum me fac, qnooiam defedt
8a::cliis , V , 235. — 7. Eloquia Domiiil , eloquia casia »
arg**iitiiiii igne exaiitiiiatum , v, 509.
Ps. XIl. — 6 Qui iribuiani me, exiiliaboui, si motiis
fuero, V, 282.
Ps. XV. — 5. Domious pars biereditaiis ineaB et ralicis
mei , Y , 488 ; m , 413. — 8. Domiiius a Uextris est miki ,
ne cuiumovear. v, 282. — 9. Caro oiea re iuie-cet io spe,
11 , 5^. — 10. Nec dabis Moctum tuum videre corroplio-
INDKX S. SCUIPTUfiifl LOCOUUM IN OPERIBUS S. ISIDORI OCCUURENTIUM.
iieni, I, 5f). — Ibid S.iluia'e tniim exsppctatm, Domine.
N'>ii reliii |ues aiiini.iin nieaiu iii itit'orii<i , r, .ViS. — ibid.
Ouia iion deriliiiques aiiiiuain nieam in iiitVrno, uecdaim
banctum tiium > idere a>rrupiio.*em, vi, 23.
Ps. XVn. — 1. Cuin eri|)iet eum , v , 2i7. — 8. Rti-
spexit, ei ccniiiota esl, <'t coniremuU *erra, ri 201. ~ li.
Teuebras iatibuluin suum , t, 369. — 4k Otnstitiies me in
cacut geiiiiuui , et popuius , quem nou cogMovi , scrvivit
miiii.... Ei cliudieaveruut a seiniiis suis, u , 80.
Fs. XVI 11. — 4. Non sunt ioquola! , net{ue sermones....
Et m fines orbis terrae verba coriim , vi , 5S ei 6± -< ^.
Sonus 1'oruin exivit iu oionem terrain , r, 55'.). — luid. Et
III uiimo ii terrara exivit souus ejits, ei iu liiies o bis tHir»
verba ipsius, v, 3i7, 456. — 6. Tanquain spoiisus pro esslt
de lbal.imo suo , vi , 26. — 6. Ipse lanquain sponsus i-ro-
cedens de ilialafflo suo exull;(vit... P.t orcursus ejus us<|uc
ad sumiuum ejus, ▼! , 59. — Ibid. In sole posuit taberua-
culiim siium, ▼ , 559.
Ps. XX. — 13. (jiioniam pones eos dor^um , v,^!!. —
oi» AitDuutiabitur Domiuo geofratin ^entura, et ;iiiDuiitia-
buhi caWi jusiitias ejus , popolo , qui nascelur, quem fecit
Domiuus, vi, lOi.
Ps. XXI. — 7. Kgo aiitem sum vrrmis, el non lioino, r,
576. — 17. CircuiudeJerunt ine caoes niulli , (oncilium
malignantiuin ob.se<lii me , ii , 529. — 17 el 18. Koderunt
iiixnus mp:is et pedes meos, dinum raverunt oiiiiiia ossa
luea , n , ^$Q ; ▼, 513. — 18. Fodeiuni maiius iiir^as.... Et
divisf^ruoi sibi vestiuieiita inea,vi,170. — Ibid. Fod**-
runt uianus meas et pedes meoa : diuiiuieraveruni oniuia
cissa luea, ipsl vero consideraveruut , ei coiist^exeroi t nie,
VI , 46. — 19. Diviserunt sibi vesiiiuenta wea , et super
Vf stetii mearo mi-terunt sorteui , vt , 47. — 2S. liiuuiiiis-
centur, et converi«'Utur ad Doininum uiiivcrsi lin^^s terrap,
V , 355. — 28 pl 2^. Reiiiinisceutnr, ut coiiverL«*iitur ad
Duiuiouni.... (^uouiam Domini esi regoiim, et iiisedo.iiiiia-
biliir gt^uiium, v, .^13 ; vi, 6H.
P». XXlli. — 7.TutlitH portas, princi|.es, vesiras, et
elevamini ^ioriaB aeteroaips . v , 236. — lind. Tollue....
Doniiniis iiotens in pnelio , ▼ , 495; vi. — 10. Quis est iste
rex glurisB? Domiuus virtuium, iii, 2!)i.
Ps, X.Wl. — 5. QiioDiain abseoiidit nie ia tabernaculo
siiii lu du^ maloruni , v , 396. — 12. liisurrexeruui iu me
lestes iuit|iii, e! mcuiiia est iniqniias sibi , vi. 40. — 1 1.
Viniiter «gile, «aconforielur cor vebiruin , v, 331.
Pm. XXVIil. — 1. AOerle Domino, (ilii Dei , aifertn Do-
iidiio tilios ariotum , ▼, 450. — 2. Gloria ei liou< r Deo ,
u, .V59. — 5. Vox Domini coufring ntis cedros, v, 5i0
/'s. XXIX. — 12 et 13. Couveriisti luclum oii uui iu gaii-
diuin luihi.... Ut c;;otet tibi gloria niea, et oou couipun^ar,
P$. XXX!. ~ 1 ef 2. Beati quortfni remi^sap suul iiii-
(|uiiaies. Healus vir cui non imputavit Domiiius peccatuui,
▼, 331 , 42i ; VI , 46 1. — 4. Cuuveisus siim In a>roinua ,
duiu coiiiigitur spina.... Quoiiium tacui , inveteraveruiit
omnia ossa mea , dum chinia.ein lota die, vi, fH. — 9. In
t eiio et cainu maiillas eoruin ooustriugu, qui aoo appru-
xiniani ad le , vi, 200.
Ps. XXXII. — 6. VeriMi Do.nnini &cli fl«maii smit, et spi-
riiu oris ejus onin s virtus eorum, vi, 11. — 0. Dixit, et
facta suDl ; iiiaiidaTit, et creata suul, ti, 163.
Ps. X.XXIII. — 1. Seniper iaiis eju^ in ore ineo, v , 229.
— 3. lii Doniino iaudabttur auima luea, vi, 51 1. — 8. Eniil-
lei aiigt^luui Doiuinus iucircuiiu tinieuiiuiueum, et eripiet
cos, I, 6i; VI, m.^lbid. Nou limebit doiiiui suae a Irigori-
bus ni^is, omues enim domestici ejus vesiiti SQUI dupjici-
bus, I, 6 i 61 65- — 10. Quis obt iste rei glori»? Do.iiiuti8
virtMlum, ii , 294.
Ps, XXXIV. — 15. CoDgregaU tuDt ia me flagelia, et
igooravi, vi, 41.
Ps. XXXVr— 10. lu lumiue liio videbimus lumen, ?i,
75 — 12. Manus pfccaioritiu uon inoveani nie, v, 282.
P<. XXXVi.'27.Decliuaau>alu, et fac bouum, ti,
613.
Ps. XXXYII. — 18. Ego in fla^ella paratus suiii, yi, 41.
Ps XXXVIII. — 5. >ox Doffliniconfriiigeutis cedros,
?, 540.
Ps. XXXIX. — 6. Multiplicati stini soper nomerum , vi,
177 —8 ei 9. Id capite iiiiri scriptuio est de me, ut faciam
yolauialcm tuam, v , 1 1.
Ps. XL. — 5. Bgo diii : Domloe, tntserere mei : sana
animani nieam, quia peccavi tibl, v, 279.-9. Numquidqui
doniiit, 1100 ffdjiciet, ut rcsur^fai? vi, 56. — 10. Qui ede-
bat paoes meos, auipliavit adve rsuro ine sup(Uaot9tioDeni ,
▼I, 37. — 11. Tu autem, Douiiue, misererc mei , et rcsu-
Wi\» me, ^t relriiiuam ei:», vi, 56.
Ps. Xkl. — K. Abyssus aii^fssum iovocat ia voce caiara-
clarum, vi, 226.
Pt. XI. III. — 6. Inimicos noslros in te veulilabimus
cornu, V, .S;)5.
Ps. XLIV. — 1 rt S. Eruciavit cor meum verbum br-
num. Speciosos torina prae fliiis bominuro, n, 527 ; v, 370
el 555. — - 4. Feniur ixileiitissime, v» 554. — 7. Sedes in»
Deus, in saeculuin saeculi , virga asquitatis Deus tuiis
oleo Isii lae prs coD^orlihus tuis, vi, 7 et 29. — 8. Di-
iexistl juvtitiam, «t odisTi iDiquitatem, prnpterea uiixit le
Deus. Deus tuus oieo laeii vjb prse panicipibus tuis, v, 420.
— 10. Circum.imicta varietat" in ve^titudeanralo, v, 541.
— - H rt 12. Filta, audi, et \idp, ei iiiclina anrein liiam...
El i|.se esi DomiunR Deus tuus, i, 6; v, 331 ; vi, 67. 11
Kt a(forabiiiil eum lilia) Tyri in muo ribiis. Vultotu lauui
deprHcal)u.itiir rimiM*s divi'es t^rr^^, vi, 168.
Ps. XLVi. — 9. Rtignjliii Doniiiiiis super omnes gen-
tes, Den^ se<>it super sedeni sanclain tuain, yi, 60.
Ps. XLVIII. — 5. liHiiialMi ad .simililudiueni a>irm
me-irn, aperiam in ^salterio seuigniata mea, vi, 102.
Fs. .XI.IX. — 3. Deus iiianifesic veniet, Dros nosier, et
D'>n silebit, vi. 13 c/ 63. —4. AdvocabitcuMuiudesursum...
Qooniam Deus judex est, ?i, 63.
Ps. L. — 5 Kt peccatum meum antc me est semper, ti,
223 el 444. — 6. Tibi soli peccavi... viiicas , cuin jud cari.s)
VI, 88. — 7. Eccc in iiii iiiltuiibus concepliis nuui, et iii
pecoatis peperlt me maler mea , v, 84. — 9. Asperges me
byssopo, et muad.ibor, vi, 18. /.*>. L:ivabit me, et super ni<
veni dealbahor, >i, 5i. — 19. Sa rificium euiiii Deo spiri--
tus cODiribulatiis, v, 406 €t 118.
Ps LIV.— 1 4. Tu vero homo unaMimls, diix mcus, el no-
tus iiieiifi, qiii s tnul mecnm diilcei (uipiebas cibos, vi, 31,
Ps. LVII. — 1i. Laetabitiiriuslus, curn vidert vindict-m
i.npiorum , manus suas iav^ibit iu sanguiiie peccatorum .
VI. 365.
Ps. LVIII.— 12. Ne occideris eos, Dequaitdo oblivlscan-
lur [Mipuli m-i l^j^is tu» : disperge itlos io viriute tua, et
deiKNie e^is, v, 228.
Ps. LXl. — 12. Seinel locutus esl Deus, dao hasc audivi,
tii, 392.
Ps> LXII. — 1. Sitivit in te aaima mea , quam mnltipli-
citer et raro me», vi, 256.
Ps. L\V. Ne dederis in motum pedes meos, v, 282. —
12 Traiisi\imus pcr i<;nPin , et aqoani, et indiixtsii iios ia
refrigerium... QiuMram Deus judet esi, vi, 6.3.
Fs. LX\ I. — 7. Dubuiil ei cu li iuibreni, et terra dabit
friicium suum, vi, t^ el 588.
Ps, LWII. — 18. ('iirsus I>el decem minibus moltiplex
millia laBiaiilium, v, 234. — 19. Asivndit in alluni, cepil
capiiviiatem, dedit dona hominibt», vi, 59, 61 et 400 —i\.
Deus iioster, Deus salvo^ faciet uos , et Dcniint mors, el
Doiiiiiii exitus mortis, vi, 50. — 25. Visi suot ingressus tui,
Deus, iiigressus Dei mei regis, vi, ^ ff 59. — 32. i£:iiio-
piii ftneveniet manus ejtis Deo, vi, 76.
Ps. LXVIII. — 8. Ileneiiicai nos Deus, Deus noster, be-
nedicat nns Dous. vi, :25.— 19. I^^opter inimicos me«>serip«
Die, VI, 286. — 22. Dederont iii escam ineam tel, et in siti
inea |)Oiaverunt ine aceio, vi, 162.— 24. Obscoreuturoculi
eoruin, ne videaiit, et dorsum eortim semper Indbrva, v,
442. — 25. Eflunde iram tnain in gentes qua; fe non ih>«
verunt, VI, 216. — 27. Super dolirein vttliieniin iiieorum
addidenint, fi, 56.
Ps. LXX. — 15. Qoia non cognovi titteratoram, introlbo
in poientias Domitii. vi, 298. — 18. Dunecannunliem bra-
cbiuiD luum geDeraiioni cmui, qua venlORi est, poteutiaif
iuain, Deiis, ?i, 102.
Ps. LXXl. — 7. Orietur in diobus ejas jiistiiia et alHin-
daotia pacis, donec extolbtur luua, vi, 61. — 8. Et domi»
Dabiiur a mari usqtie ad maie, et a flomlne usc|ue ad ter-
minos orbis lerrR, vi, 71. — 11. Omnes de Saba venleiit,
et dabitur el de auro ArabiSe, vi, 28.— Anle solem penna-
net D >men ejus , et ante liinam sedes ejus. Kt benediceii-
tur in eo omnes inbus terre. omoes geotes iiiagnincabunt
eom, Ti,5, 19,71.-19. linplebitur gloria ejtis omnis
terra, v,53H.
Ps. LXXIII. — 11. Ut qoid a?eri1s faciem tnam de me-
dio sinu tuo? v. 364. — 18. Revela oculos nieos , et ronsi-
derabo mirabilia de lege tua , v, 592. — 120. Deus aiilein
rex noster aote sxcula operatus estsalutem iu roedio
feerr», vi, 64.
Ps. LXXV. — 6. Dormlemnt sorooitm snum, et oibit in-
▼enerunt. vi, 388.
Ps. LXXVIf. — 1. Attendite, popnli mei, legem raeam,
loquar propositiones ab in:fcio, vi, 103. — 2i. Et pluit ilHs
inanna ad roanducandum : et panem cceli dedit ei8,vt, 588.
— 49. Iiuissiones per aiigetos malos, vi, 21 i.
Ps LXXIX. — 2. Qoi sedes soper Cherul)im, m , 310;
VI, 587.-4. Oslende nobis faciein iuain , iii , 299. — 14.
Aper de silva, vi, 87.
Ps. LXXX. — 4. Tuta canito initio mensls , in die iosi-
\ll
INDESl S. SGRIPTUR/E LOCORUM IN OPERIBUS S. ISIDOUI OCCimRlLNTlUlf.
nu
giii snlftmnttalU veslr», iii , 137, 277.-7. Manus ejus iii
ooptiino servicniiil, iv, 505.
p«. LXXXI. — 1. Dt*us steiit iii iqruagoga deornmjQ
medio autcm Deos disceruit, \i, 3i7. — d. £go dixl: Dii
esiis, iit, 51 2.
p$. LXXXII. —6. Adversam ke le&lameuium disposue-
mni. III, 200.
Fs LXXXUL — 5. Beati qui habiuiit in domo lua, Do-
mine, in ssciila SKCulonim laud.>buiii te, vi, 287. — 6.
Aaceusus in corde suo disposuil, iv, 5i0. — 8. Aiubulabnnt
de virtute la virlulem, et videbitur Deus Deorum iu Siou,
^ Ps.LXXXIV. — 10 el teqq. IJbi habilet gloiia ia lerra
Dcstra... Elljustiliade coelo provpexii, vi, 23.
Ps. LXXXV. —5. Beati qui hab.tnut iu domo tua, in
sscuia aasculorum laudabunt te , vi, 378. — 8. Quis euim
fiimilis tilii in diis, Domiue ? v, 270
Ps. LXXXVL— 5. Et homo factus esl in ea, et ipse fua-
davit eam Aliissirou!», ii, 527.
Ps. LXXXVII. — 4. Viia mt«a iiiremo appropinquavit,
siiie adjulorio iaier mortiios liber, vi, 55. — 9. Umnes
amici mei obliti sunl me, louge fecisii aotos meos a me,
VI, 39.
p$, LXXXVIII. — 7. Quls enim in oubibus «quabiiur
Domino, aiit qais siitiilis erit Deo ioier Olius Dei? v, 536;
Yi^ 4. _ 36 e( seqq. Juravit Domlnus David verilatem , et
uon frustrab tur eum... Et testis in ca^lo fkii-iis, vi, 20. —
39. Tu vero distulisti Christum lauin, vi, 2i.— 4S. Memo-
rare, qos mea subsiaiuia, v, 87, el vt, 136.
Ps. XC — 13. Super aspidem et basiliscum aiubulabis,
et conciilcabiH leoneiu et draconem, v, 27(i.
Ps. XCI.— 13. Juslus, ut pal i a florebit, et sicut cedrus,
quae esi in Libano, mulliplicabitur, v, 539.
Ps. XCIV. — 1. Veuite, exuUemuii Doiuino, Juliilemus
Deo ailutari, vi, 18.
Ps. XCVII. — 1. Cautale Domiao caoticom novum : re-
vebvit Ji»Hiti»m suain, vi, 66.
Ps. aCVIII. — 6. Moyses, elAiron in sace-dolibu^ ejus,
II, 523. ^ Ib, Mo.vses ^ et Aan^n in sacerdoiibus ejus , et
Samuel inier eos,'qui invocani iiomeu ejus, v, 55i.
i'a. CI. — (3. lu cDOTeuieodo populus in uuuni, «'t re-
gna, iil spnriant Doiiiiuo, \i, 67.-28. Tu autem iiiem ipse
es, et auni tui non deflcient, ii, 299; v, 553.
Hs. Cll. — U. Ipse scit ligin 'niuiu iioslruni, v, 87 ; vi,
156.— !•). Domiiius iu cusio paravii sedem suam, et reguum
ejuii omitibusi dumiii •bitor, vi, 60.
Pt. Cili. — 3. Qui ambulat super pennas veutorum, ni,
313. — 4. Qui ftfcis angelus tuos spiri us, vi, 5S6. — 5 e/ 6.
Qui iuiida^ti terram suppr stabililateui sum Atuiciui
eius super monies slabuot aqu». m, 2 19; vi, 600. — 15.
Ut exhiiaret faciem in oleo, v, 410.— 2i.i:;xiuiideu8 ca*-
lum, sicut pelieui, \i, 589. — 25. Huc niare ifSguum, et
spaiiosum : illic reptitia, quoruiu uon est numerus,
IV, 75.
Ps. CIV. — 15. Noliie laiig* r«> chri^tos nieos, u, 576, el
VI, 469.
Ps. CV. — 5. Beatl qoi cosiodiooi jodxium, vi, 495. —
4. VisiU uoo io saluuri tuo, vi, 26i.
Ps. CVIII. — 4. Pro eo, quod eos diligeliam , adversa-
iNiotor mibi : ego aotem orabam pro eis, vi, 49. — 9. Coiu-
motiooe moveantur fllii ejos, ei meadiceut, vi, 188. » 29.
Operiauiur, sicut diploide, coiifiisione sua, vi, 263.
Pa. CiX. — 1. Dixit Domious Duiuioo meo: Sede a dex-
Iris meis : dooec pooam iMlmicos tuos scabelluni pedum
luorum, Y, 348; vi, 9, 25, 60. — 3, 4 et 6. Aole lueiferum
Seiioi te : tu es sacerdos-io eternom secundum ordioem
Iplchisedech : iiidicabit in naiiouibus, implebit ruinas ,
coniiuassabit capiia lo terra muttoruiu, ii , 527 ; vi, 2, 15,
71,711. — 4. Tu f*s sacerdos lu «teroum secu dum ordi-
aem Meichisedecli, v, 298, 40i; vi, 583. Ib. Juravit Domi-
uus, et noa poeuitebit euiu, vi, 2 )4.
Ps. CX. — 5. Confes^io, et iiiagniOc< ntia opus e)us ,
VI, 193.
Ps. CXII. — 4. Domioos exceisu»'', supra ca*los gloiia
ejus, 111, 295.
Pi. CXIII. — 6. CiLlum cceli Domioo, lu, 297.
Ps. CXV. — 17. Dirupisti viocula mea, lili sacriflcabo
hosiiaiu laudi^, v, 419.
P$. CXVIl. — 14. Fortitudo oiea, et laudatio mea Do-
niiuus, V, 5'»6.
Ps. CXVlll. —6. Tunc noo eoiifundar, dum respicio in
omiiia maudaia lua, vi, 289. — II. lu corde m o absooodi
eloquia toa, v. 401. — IS Reveia oculus uieos, et ooa»i-
der»l)o mirabllia de lege tua, v, 392. — 45. Et ambulabam
iii laiitudiue, iv, 520. — 62. Media a:M:io surgebain ad
contltendum tibi super judicia justitiae tu», vi, .388. —
103. Qiiaui dulcia fancihui meis ciuqiiia tua super mel ori
meo, v, 41i el 449. — i:8. Prnveueruot oculi mei ad te
diluculo, ut medilarer cloqula tiia, vi, 389. — 162. Ego
lietabor snper eloqui.i tua, v, 151. — 164. Septies lu ilUi
laudem dixi tibi, v, 2if.K
Pt. CXX. — 4. Nou doroMtabit, neque dormiel, qiii cus-
todit Israel, vi, 87.
Pi. CXXV. — 2 el 3. Tuoc diceul inter gentes, ni.igni-
cavii Dominus fac^^re com iitis : magiiiricavit DomiuQi fi-
cere nubisrum, facti somos l«taules, vi, 83 ei 102.
Ps. CXXVI. — 2. Surgiie, |io&tqu m sederilis, v, 55K
— 4. Filii exciissonim, v, 355.
Pa. CXXVIII. — 3 <»/ 4. Frulongaverunt Inlquitates soas,
Domious justus ooucidet cervices peccatonim, vi, fSS. —
8. Ei non dixerunt, qui ('raeiertbaot , benedietio Dotutoi
surper vos, v, 451
Pf. CXX.VI. — 2. Sicut |uravit Dumino, votmu vovit Deo
Jacob, V, 502. —3 et 5. Si asceudero in lectum slraii ra^i,
si dedero somoom oculis meis, aui palpebris meis domir-
lationem, aut requi<Mu temporibus nieis; dooee iuveoimi
iociim Douiioo, lat)eroaculum Deo Jacoh, vi, .388. ~ II.
Juravit Domious Da id veriutfm, et iion frustrabiiur
eom, de fructu veiitris lui poiiam super sedem tuaiii, vi^
20. — 15. Viduam ejiis beuediceiis beui dicam, v, 342.
Ps. CXXXIl — 1. Ecc** quam bonum el quam j« ua^
duui habiUre fnirps iu uouni, u', 445 el v, 418.
Ps. CXXXVIil. — 8. St aikceudKro In cceium, tu ibi es.
111,299.
Ps. CXL. —2. Ascei;dal oraiio mea sacriflcium vesper-
tinum, V, 555 ; vi, 45, 587. — 4. Non decUues cor meum
io verba malltl» ad ezcu andas exiusalioues io iieocalis.
v, 556.
Ps. CXLH. — 3. Coliocaveruot me io oliacQris, vi, 54.
Ps. CXtVll.— 5. Quidat iilveui, velutlanaiu; uebuUm,
si ut ciuerem, spargii. Miitet cr>si;*iium, sicut buceJlas*:
ante ladem fiigoris ejus qui% MiitineliU? vi, 597. — 18.
Emitiet verlmin suum, et liquefaciet ea, Oabii spirltus
ejus, et fluent aquae, vi, 11 el 597.
P$. CXLVIII.— I.auJate eum sol, et luna, laudaie eom,
omoes stellie, v, 539 — 4. Laudate Dominum de terra,
dracoues, ei omnes aby^si, vi, 588. — 8. Laud 4«> Doini-
num de terra, d acuoes, et omues abys^, ignis, graudo,
nix, giarios, spiritus prucellarum, qiii lacioui verbuoi
eju«, VI, 596. —9. Mootes, ei oiuoes ooUes, ligna fruci-
f< ra, et omnes cedri, vi, 596.
Pt. CXLIX. — 4. Quia placei sibl Doniious io popuh>
•uo. et exalUbit mansuetos iu Jesu, vi, 18.
Pt. Ci . — 4 et 5. lu voce exultaiiouis ei jubilaiionls,
lii ciiordis, et organo, iu cymbalia» beoe sooaoiibus, u,
PROVliRBIA SALOMONIS.
Cap. ^.^Vers. 5. luteMgens gutieruacula (»ossid'ebit, iv,
415. — 16. Pedes eorum iid iiMlum curruiit, iv,520.
Cap. 11.— 14.Qui laetautur, cuin mae fecerini, ei esxul-
taut in rebus pessimi^, vi, 221.
Cai». 111. — IH. Ligiiuiu viiae est his qal apprehfodttot
illiim, et qui teuuerit eaiii, be.iius, v, 'i&H.
l^p. IV. —8. Ama iilam, et exaiubit te, glorificaberis
ab ea, cum eam fueris amplexaius. vi, 290.
Cap. V. — 23. Crluibos pf ccatorom huorum uiNisquisqoie
, coo^irin^itor, vi, 443.
Cap. \ I . — 13. Auooit ocolo, terit pede, digito loquiliir»
III, 42.
Cap. III. — 15. Reges per me regnaot, et tvranul per
me terram tenent, iu. 423. — tet seqq. Domiaus creavit
nie io inltio viarum suaruiii; ordum eraut abystl, et fgo
Jam concepta enm, u, 527. — 24. Nedum erani abyssi, et
ego jam ooocepu eram, nedum foutea aqoarum erape-
raot... Com eo eram cuncU componeiis, vi. 5.
Cap. IX. — 1 el keqq. Sapientia «dilicavit sibi domoni«
excidii coiumn s sepiem... Dereliuquite insipientiaiu, ei
vlvetis, et amb lale per vias pruJeniix, ir' 527, iti, 3i4>,
V, 395. — 7. Q i Oi uiiit derisorem, i|ise sibi facit injuriMi,
VI, 32i). — 8. No!i arguere derisurem, ne o<lerit te, ti,
SU. —9. Doce jiisti.m, et teidiuabit a^cipere, vi, 320. —
17. Aqu» furtiv» duiciores suut, et pauis alisioodiius sua-
. vior, V, 273.
Cap. XIV. — 3. Iu oie stulti virga superbiae, vi, 329.
Cap. XVII I. — I . Occasiones qu i rit piger, ei dicit, Leo
foris, V, 556. — 3. Impius, duiu io |irofundum uialonmi
veiierit, vi, 212. — 22. Qui adulleram tenet, stultos, ei
impius rst, vi, 4^6.
Cap. XIX. — 5. Os enlin, quod mentitur, ocridit ani-
mam, vi, 511. — 9. Testis falsos non eril impuaitas, xi^
511.
(Up. XX.— 10. Poodos magoom, et posillum, el mpDsorae
dupltces... io adiaveotioaibU!i suis oompeditur, v, 4t$6. —
23. Abominatio est Doudno poodus dupiex, et sutrr^ d»
loaa nou est bouum iu Ciospectu eiu^, v, 467. — dj. GIih
ria seuutn caiiiiies, vi, 426.
n
INDCX S. SCRIPTURi£ LOCORUM IN OFERIBUS S. ISIDORI OCCURRENTIUfif.
Cap. XXir. — 43. Dbb6l>is sub aniiahit nie, i>4 mulier
Cap. XXVI. — 27. Qul fudil fo.cam prox mo suo, i|ise
iiieidii ini^ain, r, 523.
r.AP. XXVili.— 9 Qui avpriit :«orem aoam, oe aodiat
]<*ffeiii, oraiio ejiis execaiHlis piit« vi, 284.
Cjip. XXX. — 4. Qiiis asceodil in ctpiiim, atqii^ deAcrn-
dil... Quod iiomeD est eju«, aul qooJ nomea fllii ejiis, si
noftti? VI, 3.
Cap. XXXr. — 4. Potenies irjiciindi snnt, viooin non
ItibaDt, ne, cum iiiheriiil, oblivisoaoiur sapientiam, vi,
25i. — 13. Operata est linam et laiiani, i, 65. — 21. No:i
tiniel)il doinui sus a frigoribus nivis. otnnes enini do-
mestici ejos vesiiti suiit dniilicilMis, i, 6M65.— 22. Sira-
gulatam vestem fecitstbi, iv, 461.
ECCLESIASTKS.
Cap. I — Vers. 6. Gyrans gyrando vadit srnritns, et in
nrcnlos suos revprtliir, vn, 42. — 18. Qui a|>[)Oiiii acieo-
tiamf ap|ionit ct dolorem, vi, 307.
Cap. II t. — 5. Teui|.os aroplexandi, lempos longe 6eri ab
amplexu, VI, 447. — 7. Tem(ius tacendi, et tempos lo-
qiiendi, VI, 331.
Cap. VI. — 8. Qiiid pius liahei snpiens a slnlto , nisi
qiiod illoc perKit, oiu vita (*st? u, las.
(!ap. VIII. — 10. Vidt inipios senuitos qui, ciim ad^uc
vivereot, in locn sancio erani« rt laudabaDtor in civiiate
qua<n juMorum oporum, vi, 201.
Cap. X. — 16. V> t bi, civitas, ciijiis rex jn\eDis e*t, et
cuios priiicip«*s inaue comediint, vi, 1.^4.
Cap. XI. — 2. Da p:<riem sepiein. mcnon et octo. qnia
igiibras qui 1 nia'i fulurum sit soper lerrain, v, 232, vi,
CANTICUM t:ANTlCORi:M.
Cap* I. — Ver$. 7. 0 pulciira inip.r molieres, v, .'07. —
9. Speciose geii» iiie. sicot tiirtoris, v, 4il. — )0. Mo-
ro^nuUs aureas ficiemos tibi, vermicolatas argeuto, iv,
Cap. 11. — i, Fgo Riim flos campi, et lilium convjll iio),
V, 444. — 8. Eci:e hic veiii4y salleus supra monles, liaiisi-
]i«ns Siifira colles, vi, 60.
Cap. in.—?^! 8. Rn lecliilum Salomonis sexagnta
ffirtes aiiiliiunl px fortisisiinis Israel... l'ro|»tPr liinores
nncturnos, i, 58 —11. Exiie, et \idetn. Hiine Jeriis.i-
lem, r^geiu in coroiia, qua coronavil euin maler ejus,
VI, 42.
Cap. IV. — 12. Hortns roncliisus soror niea, v, 269.
Cap. V. — 5. Bgo dormin, et cor meum vigiiat, .v, 522.
— S. Matiu^ mp» distillivrrunl uiyrrliaui, rt digiti mel
plpiii mvrrlia probatissima, \i. 40.
Cap. VI. —7. Sexa^inta rfginie, v. 210. —8. Uiia est
folamba mea, una perfecia iiiea, v, 229, 315.
C p. VII. — 5. Sicui purpnra jonrta ranalibiis, ^-ii, 204.
— 13. lo janui.s nostris omiiia p<.ma nova ei velera, Iraler
nieui, servavi tibi, vi, 105.
Cap. Vlll. — 5. Qii» pst ista qne asendit dealbata?
m, 2S6. — 6. Valida e-it, ut ii ors , dileciio, vi, 194. — 7.
Aquas roult» nou poteroot ex^tinguere cbaritateio, vii,
LIBIiiH SAPIENTI^.
Cap. I. — Vers. 11. Os, quod menlitur, occidit animam,
VI, 2.52.
Cap. II.— 12«! 18. Dixeroutinter se Impii . Comprebenda-
mos justum... Ut sriamus reverentiam illius, et prot>emns
paiientiam i|«iu8, morte torpissima ooodemnemos eum, vi,
58. — 19. ('.oiitnmeliis et tormentis inserrogeuius euin ,
ut sciamus ri*verentlam illius, et probemus patieDtiiiii
ipsius« morie tnrpi^ima condemnpmiis euui, vi, 52.
Cap. IV. — 7. Jnslus qnacuroque morte praeoccopalus
fuerit, anima ejusin refigerio erii, vii, 162.
Cap. V. _21. Regoabit cum eo orbis terrarum cootra
inspnsatos, vi, 133.
Cap. VI.— 6 et 7. Polemes aoiem poienter tormeota pa-
tientur, vi, 342, 356, 422 et 519.
Cai*. IX. — 7. To me elegisti regem popiilo too, et drxi-
tti, ut aedi' carem templom in nomine sanrto iiio, et in
rivitate hal>iiaiioiiis lo:e,vi, 375. — 15. Corpos rorriipti-
bile ag{;ra«-at animam, et deprimit terrena iubabitatio sen-
siim liiulta cogitanlem. vi, 146.
Cap. XI. — Sl.Omnia io uumero, poodere, et meosura.
VI, 604. »!-- .
«AP. XVr.— 24.Crea'ura exardpscit intormeQtum adv r-
ans iiiiiisios, et lenior est ad beoefadeDduai bis qui in Deo
eonlidmit, vi, 133.
ECCLESIASTICUS.
Cip. I. — Vers, 4. Prior o nniom ereaia ett sapientia,
vi, 135.— 6 Kadix sapleniis coifevelata est? vi, 6.
Cap. II. — 16. V« bis qui sostineDtiam perdiilemnl, vi.
Cap. 111.-22. Alliora te ne qnssieris, v, 556.
Cap. VII. — 40. In oninibus operiiras tois m<»iiiorare ne-
vissima to.i, ei in 9teri>om non percabis, vi, 360.
Cap. X. — 9. Nlhii est scelestios quam amare peco*
nam, VI, 249.— 1.5. iDitium oninis peccati soperbia, vi.
Cap. XI. —33. Bona in maYom coiiverUt impio% et ia
elec is imponit maculam, vi, 320.
Cap. XVIII. — 1. Qui vivit in leternum, creavit omnia
simnl, v^ 80 ef vi, 599.
Cap. XXIV. — 19. Quasi plalanos dilatata sum jnita
aqoam in plateis, iv, 536. — 3H. Qoi non pefecii primo
scire sapiemiam, et infirmior non investigavit iilam, v,
487. — 45. Peneinibo oiniies inferiores paries irrra*, Pt
inspiciarii onines dormieotes, et illoininabo sperantes in
Deoin, VI 55.
Cap. X\X.— 2. lo medio amicorum glorlaios est iti illo,
n, 454.
Cap. XXXII.— 1. Ducem te crnstitueruot, noli extolll,
seil psto fHs qoasi onn^ e\ ip<iis. vi, 339.
Cap. XXXIII.— 15. Coutra maliim bonom, et ronlra mor?
tem vita : slc conlra rinm peccator, f t sic iotui re tn oii:*
nia opp.ra Altissimi, bina. et hina, oiioin cooira uuoui, 111,
93.-29. Oliositat mulia mah docuit, 11, 474.
Cap. XXXIV.— 24. Qiii oflert sacriliciom de rapina pan-
peruro, tanquam si qiiis victimel Uliuiu in consptciu |Miiris
sui, VI, 358.
Cap. XXXVIlf.— 25. Sapieniia scribaB in tempore otii,
et qui m'nnrjiur acio, i|>se percifiipi earo, vi. 190.
t AP. XLIV. — 16. 17 et seqq. E» ce sacefdos inagnn^, qui
in diebus suis placuit De'>, et invenlus pst justus, 1, 58.
Cap. L. — 13. Sljuterosacerdoiem ante »ram, et iu eir-
(milo ejos coronas frairuiii, vi, 367.— 16 Porrex t sncer-
do4 miium soam iu libationes, el lii>nvit de «anguiiie
uva».... Kt auditam ftfcerunt magnam vocem io meuio-
riam coraiu Deo, 111, 284; vi, 397.
ISAIAS.
Cap. L—Vers. 2. Audite, coeli, et aoribos percipe, terrt^
qoia Domious locotiis esi.... Israel auiem me oon co*
gnovii, popolos aolem meos noo me4ntpllexit, vi, 35.-7.
Terra vesira deserta, civliates veslrae succensae igni, re*
gionem vestram in ronspectu veslro alieut devoraot, et
des lahitiir, sicot in vastitate hostJi, vi, 8K.— 9. Nisi Do*
minos Sabaoth reliquisset nobis sempn,qiiasl Sotloma fuis-
semus, et quaai Gomorrlia siroiles facii es!»emu8, vi, 19.—
11. Qiio inibi mnltiiudiuem victimaruro vesirarum ?...
Manus enim vestr» sanguine pleox sunt, vi, 99.— 13. Neo*
menias Vt Sabbata vesira odivit aoima mea, v, .380.-1 1.
Laboravi sustineiis , si multiplicaver.iis orationes, iioa
exaiidiam, m;40n« poiin vestrae sanguine plen» sout. La-
vamini, mondi estute, vi, 108.— 16. Auferti* m:>liinieogi«
laiionom vt^strarom ab ocolis meis, vi, 2i4.— ifrtd. Lava-
niioi, iniiiidi estote.... Quiesciie agere pp.rveise,discite
benefacere, \i, 224, 238 et 613.— 18. Tanquam nix dual-
bahootor, V, 324.
Cap. II. — 5. Venite , ascendamos ad montem Do-
miui, V, 447. — Ibid. De Sion egredietur lex, et verbom
Domini de Jeruaalem, etjiidli-abitgentes, etarguel popn-
I06 multos usqiie ad longin.|iium, vi, 102.-5. Domiis Ja-
oob, venite, et umbulemos io iumioe Duioioi, vi, 75.
Cap. III. — 1. Anferet Doniiiins ah Jiida, et alT Je-
rusa1»*m validom, et fortrm, jotlicfm, et prophetam. ei sa-
pientem de a<chitecti9u et prodentem eloquii mystici, vi,
103.— 8. Roit Jero»al«>!m, et Judas concidit, qoia liogiia e»-
roin conlra Doininom, vi, 40 et 86.-9. Et peccaU sua,
qua i Sodoma, predicavpruot, nec alMconderuol, vi, 219.
—Ilnd, ViB anima ipsoruui, v, 348.-24. Pro suavi odore
fcBtorem. et prozona fuoiculom, vi, 554.
Cap. V. — 5. Et noiic osteodain vobis qold factoms
siiio vinen roe», aoferam maceriam ejos, vi, 87.-6. Fl
diripieiur ab adversariis, destruam muros ejos, ut inimicis
geutihus pateat, et oubibiis maodabo desuper, ne pluant
SMper eain pliiviam, v, 494; vi, 87.-7. Exppctavl, ui fn-
cereot jodiciom, fecerontaoiem iiiiquitati-m, et non |usii-
liain, .»ed clainorero,\i, 40.— 8. Va?, qoi cooiungiiisdomum
ad doiiium, et aRniin agro cupnlatis usque ad terminum
lori. Nuiiiquidsoli vun habit4>iiis in medio terra? vi, 250.
—11. Vp, qtii oooaurgitis mane ad ebrietaiem sedanlam, -
et po BDduin usque ad vesperum, ut vinuaBStuetiSt vi,25i.
— 14. rropterea d.latavit ioleruns auiuiain suam, et ape-
riiii 08 sooro alisqne ollu teroiioo, ei descendpot fories
pi<i8, et sublimes, gloriosiqoe ejos ad eum, vi, 250.— 18.
V», ooi trahitis ioiqoitaiem io funiculis vaniiatis, etquasi
vinculiim piaostri percatom, vi. 22'».- 21. Vae, qui sapiPii-
tes estis in ocolis vestris, et coram vobisinctipsis prudeu-
XI
INDEX S. SCRIPTURyE LOCOUUM IN OPERIBUS S. ISIOORI OCCURRENTIUM.
les, Ti, M.— 22. Vae, qui potemes osils ad bibendum vi-
Dom, el ▼iri fories a4 misceniJjm ebrielalom, vi. 25i.— 25.
Karu suot morticinia eoriim, quasi .sicrciis in medio pla-
leanim, vi, 99.— 2(i. Et levabit signuin in natiouil)USy
V., 110.
Cap. VI.— 1. Vidi Dominum sedenlem snper solium
excelsum, et elevatiim.... Et duabus vetabaot r»edes ejus,
et diiabus volabaot, ni, .^28 et 532; vi, 12 el 13.-~9 et 10.
Aiidite, audientes, et nolite intelligere.... Ii.t corde suo in-
telligant, et oonvefiaotiir, etsanemillos.... Incrassatum
est enim cor |iO(Uli hujus, vi, 35, 78, 1 13. — 11. Usc)uei*uo,
Dfimine? Donec drsolentur civitatps absqoe habitatorc....
Semen sanctoni erit, quod steterit io ea, vi, 78.
CAf. VII.— 10. £i a<ljecit loqulad Achaz Domlniisdi-
cons.... £t vocabitur nomen ejus Emmanoel, quod esl iu-
lerpretatum nobiscom Deus, vi, 24. — 11. Eccevirgoin
uiero conclpiet, et pariet riliom. Rorate coeli desuper, et
Diibes pluant juslum, aperiatur terra, et gcrminet Satva-
torem, n. S27.— 21.1^1 erit io d<6 illa, nuiriet bomo vac-
cam boom, et doas oves, ei pr» oberiate lactis comedel
buiyrum, vi, 74.
Cap. VIII.-- 8. Vl ertt eitensio al«rum ejus, impleos la-
titndiocm terrx. o Emmauuel, vi, 35. — 16. Liga testlmo-
ninm, sigua legem in discipulis meis, vi, 293.
Cap. IX.— 2. (•entiom \ opo1us,qui edettat iu lenebris....
Habilaotibos in regiooe umbre mortis lox orla esleis, vi,
72. — ^7. Uuliiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit
liois, II, 529; iv. 25; ? , 528; vi, 14, 41 seq. et 61.— 16. 1 1
erunt« qui beaiiticaiii pnpulum istom, sedocentes, etqui
beatifiraiiiur, piaecip tati, vi, 331.
Cap. X.— 7. Ipse autem ooo sic arbitralar, sed adcon-
trreudum |)aratnni est cor ejus, vi, 351. — 21. Reliqoi»
salvie Henl, v, 509.— 22. Si foerit oomerus fiiiorom Israel,
ipia^i areo» maris, reliquiae salv;e fient, v, 559. — 23. Qoo-
iiiam vcTbom tHreviatum laciet Dominus super lerram, vi,
161.— /M. Abbreiialionem aodivi a Domioo Deo exerci-
tuum, siipor ooiversam terram : atlendite, et aiidite elo-
quium mooin. vi, 6i, 17 i ei 461.
Cap. XI.— 1. Egredietur virga de ra tice Jesse, et flos
de radice ejus ascendet, v, 444; vi, 22.-2 Et recioiescet
Spiriius Domini. Spirilns sai ieni^» et iotellectot, Spiri-
tus cniiHilil et fortitiidiiiis, Spiritus scientl» et pietatis,
et replel)it eum Spiiitos limoris Domioi, iii, 307 ; v, 230.—
iO et 12. In die illa erii radix Jesse, qili s4at iii signum po-
pnlorutii; i^isum gentes deprecabontor.... Levabit aignn ii
In naiiofiibus procul, etsibilabit eum de ttaibus terr», vi.
54, 71.
Cap. XII.— 3. Uaiirietis aaoam com gaiuliodef'nUbn8
SMlvatorls, ▼!, 105.— li. Ingioriosus erit inter viros aspe-
ctna ejus, et fornia ejns inter filios bomliiuin, quibiis noii
est aonuniiatum de eo, videbuot, et qui non audieruiit,
coniemi lati Mini, vi, 33.
Cap. XIII.— 5 et \\. Ei disperdum omnem terram. et vi-
Bitak)osuper orltemmala, vi, 169.-19. EteritRab>ion illa
Kloriosa, ct regois inclyta, ^icut subvertit Doniinus Sodo-
mam et Gomorrham, vi, 169.
Cap. XIV.— 1 l.Subter te sternetur tinea. et opertorium
toom ero'i vtrmp.s vi, 613. — 12. Quijnodo ci ciWisti de
ca>lo, Lucifpr, qui maiie orieliarisT vi, 17i. — 13, 1i e( In.
Sedel)0 iooionle lestanienti, inlaleribusAqiiiloois.asceii-
dam soper aiiiiudinem mitmim, siinilis ero Altissimo, v,
553. — 20. Seinen pessirnuiii, prseparate liiios occistooi in
iniquitate latrum svioruni, vi, 41 .—25 Ut cputer^im Assy-
riunrin terra niea, etin inoiit 11)09 iiie:s coiK-ulcem enin,
n, 169.— 26. Hoc esl cunsilinui, quod cogitavit soperoin-
nem terram, et h;ec est uiaiius ejuj» exteuu super uuiver»
sas gcntes, vi, 169.
Cap. XV.— 9. Fonam enim super his qai fugerint de
Moab leonem, et reiiquiis terrae, vi, 23.
Cap. XVI.— 1. Emitte affniim, Doinme,dominatorem ter-
ra; de petra deserti ad nioutem fllia» Siou. vi, i3.
Cap. XVIII. — ^7. In tempore illo defeietur iiiuoiis Doml-
no exercitoiim a pO|)Olo divnlso, et dilacerato, a populo
terrtbili, {totA quem noii foii alius, vi, 28.
Cap. XIX.— 2. £t coocorrere faciam iEgyplios adversos
\^yptio9, regoum adversus regoom, vi, 1U9.
Cap. XXII. — 13 et 14. Ecce gaudium et hetitia occidere
vitulof, et jogolare arietes : comedere caroes et bibere
Tioom. Si dtmittetor iniquitas ha^ voUis, doiiec moria-
minl, vi, 252.
Cap.XXIV.-'^^. Et congregabunturcongregaiioiie Doiiis
fescis in lariim, et claudenior ibi io carcere : et posi mui-
tos oies visiiabootiir, vi, 014.
Cap. XXV.— I. Dominiis Deos meos es tn, et exallabo
te.... Et fociet Dbmioos exprcitaum omnibos |)opulisifi
iiionte iioc cuuvivium piiiguium madullalorum, viitdemift
defan^tae, vi, 84, 89.
Cap. XXVL— 1. lo die ill i caiitatii or canticom istod io
xn
terra Joda.... Et coneolc.ihit eum pes paoperi*, gresna
egeuorum, vi, 83—9. De nncte vij^ilat spirituv meus
ad te, Deus, qula lux praecepta tua suut ^uper terrani.
VI, 38S. •
Cap. XXVIfL— 16. Eoce mitto in fundameotls Sion lapi*
deni pretiosum, el^ctum, anguiarem, ei qui crediderit in
eum, 000 coofundetur, vi, 26.
Cap. XXIX.- 11 et\H. Et erlt vobli visio, sicui verha
Hbn sigoaiU... £t de* tenf*i)ris, et caligine ocoii «pctrutn
videl)uot, VI, 6i, 105.— 13. Po|)ulus hic bbiis me honorat,
cor autem eorum longe est a me, v, 327.» »21. Qui peccore
faciebaot homioes ia verbo, et decllnaTeraDt frustra a
jusio, VI. 81.
Cap. XXX. — 2. V», qol asceodlsiis eqoos, ut desceiidatis
in iEejrptom, IV, 520.— 8. Scribe iobnio, iv, 3.W.— 23ci
seqq. Ei eritio die illa, com ceciderit lorris. .. Et pemis-
suram plags ejus saoaverit, vi, 59l.— 30. Auditam faci«t
Dommus glo iam vocis so». et terrorero bracbii sui osien-
det in coniminallone furoris, et flaiiiina ignis devoraniis.
Allidct in turbioe, et in lapide grandia>s, vi, 65.
Cap. XXXII.— 11. Accingite loinl)os ve^trossoper ub^ra
vpsira, VI, 244.-rl3. SupiT huinura popnii inei spioc, fi
veprps acceodeniot. Donios enim dimi^sa est, iiiuliltoiio
urbis relicta cst, teoebra^ et palpatio facias suot super
s^eluocas nspie io «icoom, vi. 89.
Cap. XXXilL— 10 et H. Niinc exsurgam.... Concipiets
errorem, el parletis. Spiritus ve^er, ut iguis, vorabit
voa, VI, 56.-21. Non trauMbit per eaui trieris masoa.
IV, 416. * •
Cap. XXXIV— i. Ccelum plicahitur. slcut liber. v, 26i.
—5. Inebriatiis esl gladius, i>, 576.— 17. Ipse inisit eisaor-
tein, et manus ejus (iivisii eis eam iu mensura, tisqoe ia
aeterniim posvid bunt earn. vi, 2 '4.
Cap. XXXV.— 2. GloriaLibanl ibta est ei, decorCar-
mcli, I, t)5.— 4. £cce Deos noster, ip«e veniet, et talvabit
nos.... Et plana erit lingua multonim, vt, 32.
Cap. XL.— 3. £go som vox clamantis ia deaerto, v, 901.
— 62. Omnis caro fenum, v, 31 1 .—9. Super amotem excel-
som asceode, qoi evangeiizas Sion, exalta in fortitodine
voceui toam, et ooli timere, vi, 332.— f ^itf. Saper ni«i-
tem excelsum asceude lu, qui evaugelizas Sion.... Stcoi
patlor gregem saum pa>cit, ia l)rachio soo coni^regabit
agoos, VI, 76.— 12. t^uis mensus est pogilln aqua% ei «^pIos
palmo quis poiideravii?Quis appeud.l iribus digitis moleai
terra! vi 12
Cap'. xLi. — 27 et 28. Prius ad Sion dicet : Adsum : * t
Jerusalem Evaogelistuni dabo : et vidi, et oon erat, neqne
ex islis quisqnaro, qui io rpt coo»iliuiii, et iiilerrtigatus
responderet verbum, vi, 83, VM.
Cap. XLII.— I et seqi. Ecce, etc. Aniiiiiioem qvaaniaai
non conteret, el linum fiiinigans iion exsUoguet .... Coo-
flde, tilia, diraittuntur libi peocata, vi, 42. — Ibii. Fatb
servus mens, fuscipiam eum, eieciua nieus, compiacuit
&ibi io i lo auima inea, df^di spiritom nieom 80(»er euui,
judicium gen ibus proferet, vi, 83 et 150. -* /M. Ecce
puer n.ens, sus ipiam eum, dilecius uieuK, compbcoH
>)ibi in illo aniina mea, dedl spiritum nieuin super eom,
VI, 12. — !bid. Ecce serviis tneus, suscipiam eum« elecius
mei>s Doiiec ponai in lerra juilic um, et Ieg4*m < jos
insula* exspeclabnnt, \i, 72.— Ibid, Noit claniabit, neque
audiet qiiis lo plaieisvocem ejiis.... Qiioosque p«)iiam ia
trrra judicinm, et in noroine ejiis geutes sperabiiot, vi,
31, 43. — 5 e< seqq. Hsc dii il Dooiiiius Ueus, creaiUk ctr-
los, et exlendcus eos.... Lgo DomiinH, lioi'. f^t nomen
meiim, vi, 72. — 13. Dumlnus, sicut fortis, egredielur, et
sicul vir prsliator, suscilabit zelum. .. Dissipabo. et at>-
soibeliO suiiul, VI, 62. — 1 i. Tacui, silui, niimtiuid semi»er
tac(>t)0? VI, 43. — 16. Ducam c«C'>s iu viaiii, vi, 72. — i5.
EOudit Dominus super popiilum suum indignaiionem furo
ris siii, et forle bellum, et combussit euin in circoito,
ei Duu cogiiovit, ei succeudit euin, et uon iuieHexii,
VI, 85.
Cap. XLIII. — 8. Educ forat populam cxcum, et ocokis
baI)tiDipm, sardum, et aures ei sunt.... Et q « prina
suut, audire nos faciet, vi, 83. —18. Ne nieiiiiueritis priu-
rum, et anliqua iie intuamini.... Adaquare genits meuuiy
electum, ei ulebem ineam, quam acqiiisivi, vi, 9K.
Cap. XLI V. — 1 . Haec dicit Dominus cbri^o meo Cjro,
cujiis appretiendi dexleram.... tt scias, quia ego Doaii-
Dus, qui voco uomeu tnom, Deus, Israel, vi, 7.— 6 el 7.
£go Dominos formans 1 cem, et crcans teuebras, vi, 12).
— f «'-td. Ego boiiiiuus creaos niala, iii, 357. — 8. Rorate.
ca>li, dcbuper, et niibes pluiut justnm, aperiatiir lerra,
cl geniiinet Siilvaiorem, et juslita oriaiursimul, ego |io-
miuus creavi cum, v, 269, vi, 25. — li. Viri subiini»*:» m\
te transibuiti, el tui «rrunt servi, post te ambuiaMini col i-
gati vincolis, v, i49. — 20. (U>ngre^amiHi , et vei.ue, ei
acccditc siniul, quia salviiU eiti^ ex geutilms, ne^icteruui
i
Illl
INDEX S. SCRIPTURifi LOCORUM JN OPERIBUS S. ISIDORI OCCURRENTIUIf.
\iv
enim, qui YpTsnt si^num scaipiiinB sux, et rogant deum
iion salv:«iitPin, vi, 07. — 21. Lgo suiii Dpus, et prapter nie
non esi »lius, n, 13. -^"1% Coiivftriiniiui ac) nit", ei salvi
eritis omiies lines liTr.f , quia pgo Dcus, ot non esl alius...
Bl jurabil oinnis linicua iu Boniioo, vi, 67.
Capi XLVII. — 6. Iratus snm super populum moiim, et
d<«di eos in manu tua....Veaiet tuper te reiiente niiseria,
<|uamneM.-iR, vi, 590.
C&p. XLVni.-- 12 el13. Kgo primus, et ego novissimos,
manus quoque mea fuiidavit tcrram , el dextera mea
mfiisa est roelos, vi, 18. — Ibid. el I(k bt nunc Uominos
DeiU meos misit me, et SpiiUus ejns, vi, 12.— 16. Acce-
diie ad me, et audite hoc. Noo a principio in ab^^comiiio
loeuiussum, ex temppre. anteqnam lieret, ibi eram, et
iiunc Doniiuns misU me, et Spiritus ejiis, vi, 153.
Op. XLIX. — 21. Ego Menlis, et non pariens, Iransmi*
grata, etcaptiva, et istosqui enulri\it? Ego destiiuta, et
sola : isti ubi erani? v, 250.— 25 el 26. Kos, qui juiliiave-
runt (e, ef(0 judicabo, et cibaiio hostes tuos caiiiiMia suis,
et qnasi a musto, sanguine sno inebriabuntur, vi, 3Kt.
Cap. L. — 1. Ouis est hic liber r<-|>udii roalns vestra*,
quodimisi eam? Auiquis est crediior meus, cui veuditli
vosT Ecce in iniquitatibiis ve&tris veiiditi estis, et in sce-
Itffibus vestris diiiitHi mairem vestram, vi, 88. — 5. Domi-
nos Deus apeniit inild aurem, ogo autein non rontradiro.
Corpus meum dedi penutieniibus, vi, 43. — 6. Nousum
coniumax, neque coutradico, corpus meum dedi percu-
tioniiiius, et genas meas velloDlilius : ricioro Dieain non
averti ab iucrepaulibus, et conspueotibus iu me, ii, 5i9 tl
Tl. 41.
Cap. LI. — 4. Attendile ad uie, popnlus m^^us, et irtbns
mea, meaodiie, quia lex a me exi<>t, ei jiidicinni meiim in
luce popiilorutn reqiuesret, pro|»e e<l jusius ineus, egre^-
flus est Salvaior meu«, vi, 7i.— 9. Corisurge, sicut in die-
bus aniiquis, iii generaliunibus saeruloruni. Numquil ma
Krcnssisti ^uperbum, vulnera.sti dracoueni? vi, 6'i. —1 1.
isuiBti profunduiu maris viam, ui traiisireut liberati, vi,
131.
Cap. LII. — 6. Propler hoc sciet populus meus nnmea
vieum iti die ilia, quia ego i|ise, qui loquebar, ecce adsum,
VI, 33. — 7. Ecce super moiues pedes evangelizaniis, et
annuntiantis pacem, ni, 350.— /frtd. Quam speciosi pedes,
4\%i\ aniiuiiliaiit pacem^ qui annuuliant t)ona? in, 52.3. v,
168.— 7, 8 et 10. raravil Dominus bracliium sanitum 8fii:m
in conspeciu omidum geniiom, ei videl^nnt omnes liues
icrrap saiotare Dei noslri, vi, oi.— 9. Gaudele, el laiidale
aimul desttrla Jerus^ilem.... Et vidernot omues iintis terraa
salulare Dei nostri, vi, 72. — 11. Mundamini, qul fcriis
ras:i Doniini, vi, 429. — 13. Ecce inielliget serviis meus.
fixattabitur, et eievabituf, tt sublitnis erit valde.... Vi-
derunt, etqui iion aiidierunt, conlemplaii sum, vi, 60 el
73. — 15. Iste f sperget geules mult s, supQr ipsum conli-
nebunt reges os suuni.... Et quasi abscoodilus vultus Ojus,
et despertus, unde uec reputavimus eutn, vi, 50. — Ibid.
Cap. Llll. — 1 et $eqq. Domine, quis credidit aiidiioi uo-
stro? Et brachiuiu Doiuini cui re^elatnin est? £i vidimus
eum, et non ei^t flspecius, vi 80.— Ibid. Homo in plaga,
et sciens ferre iolirmilales. Vere languores nusirns iiise
liilit, et dolores nosiros ipse poriavii, ti, 529. — Ibid. \'ro
eo, qiird laboravit aninia rjus, videi)it, et saturaliiiur....
Kt i|.)se peccata multorum tultt, et firo transgressorlbus
oravit, vi, .^1. — Ibid. Unosqoisqoe in viaro suam dcc iiia-
vil, ei Domious pasuil in eo iniquiiatem omiiium iiostruin.
«... Videbit semen lotigapvum, et voiunlas Domini io
mano ejus dirlgelur, vi, 30. — Ibtd. Vere ianguoios no-
stros i(ise tnlit, et dolores nr«tro8 portavit.... Omiies,
quasl • ves, erravlmus, vi, 30.-— 2. Non est species ei, ne-
que uecor, ei vidimua eum, et nou erat aspeclus.... Lnde
nec repuiavinius eum, \i, 34. — 7. Oblaius est, quia ifise
voluiL i^ro eo qood tradidit iu mortem auiiiiam suain,
videbil semen lougsvum, et voluntas Domini in manu
efdsdiiigetur, vi, 58 — /6i'd. Tanquam ovls ad occisiooem
ductiis est, et sicut aguus coram tomlente se, sic noii
aperiiil os suum, vi, 43. — Ib d, Tanouain uvis ad nccisio-
nemductus esL... Pro peccaiis popuii siii diictus est ad
morlem, vi, 51. — Ibid» Taiiquaro ovis ad occisioneiu du-
Gtiis est. .. Et diviie^i pro morie eiu.s, vi, 85.— -8. tiene-
ralioueni ejus qiii en&rrabit? vi, 6 et 26.-9. Dalio impios
pro sepiillura ejus, et divilea pro morte ejus, vi, 5i. — 12.
Et inter iniquos depotalDs est, vi, il.— lbid. Ipsp iieccata
multorum tulit. et pro transgr s^orib s oravii, vi, V*.
Cap. LIV.^i. LaiHla, sttrilis,qus nou paris. decaula
laudem, et hmni, quae nnn fiarieba^.... Lt semeii tnum
gente« baerediiablt, et civiiaies desi>rtas inbaliiiabit. vi.
67.
Cap. LV. — I. Omnes silienh s, veniio. ad aqms. vi, lOr».
^6. Quaprite Domlnum, dum iuveniri fiole«<l, invocate
euro, dum prope est, vi, 311.-15. Ei erit Domiuns nonit-
natus in signum aeterntim, qiiod noo aureretor, vi, lld.
Cap. LVl. — 4 el 5. iiaec dicit Doroinus euuuchts : d>lK»
eis in domo mea, et in inuris mei^ lo<uitii , et itonieii
iiielius a Uliis, et liliabus. nomen sempiloriiuni datto ei«,
qiiod iion peribit, vi, 246. —7. Domus inea, domiisoratio-
Dis voiabitur cunciis populls, Mit Dominus, vi, 68. — 10 et
teqq, Ipsi pasiores iguoraveriint inteiiigeoiiaro. S)»ei'uia-
tores cibn omnes nesri^runt uiiiversi, canes ntuti uoii
valentes latrare, v, 4&, 6, 323.
Cap. LVII. — 4. Su|ii;r quepn aperuistis os veslrnm? Et
adversus qiiein Iaxasusiiu-<u:is vesiras, vi, iO.— 1t et 12.
Quia mei oblitiis es>, ecce ego aiiiiuniiaiHi jtKsiiti..m tunm,
et opera lua uoo iroderuiit tihi, \i, tOi ei 158. -^ 18. £t
d.misi eum, et reduxi euin, et reddidi ei oonsolatiouem,
VI, 214.— 19. Creavi froctum laliiorum paccui, pacem ei,
qui longe esi, et ei, qui prope, vi, 68.
Cap. LVIIl. — 1. Clania, ue cesses, quasi luba exalia
voceiu tuaro, vi, 430.— 3. Kcre in die jejutiii veslri inve-
niuir volupias vfstra, vi. 257. —6. Solve labciculos depri-
menies ; Irange esurienti («anfin tuum : tuuc eruiupet
mauiiitiuni luiueu tuiim, vi, 200.
Cap. LX. — 19. Non erit il)i am(.lius sol ad luceiidum per
diem, neque spIen>ior lucis illuiiiiua 'it te, sed erit tibi
Doroinus in lucem senipiteruam, et Deus tuus in glorlaiii
tnaro, vi, 018.
Cap. LXI. — I. Spiritus Domini stiper me, eo quod un-
xerit me, ad :inuuiiliau uin niaiisuotis nii«^it nie, ut me-
deier coutribulaiis corde, pr«*dicare cajtivis redemptio-
ueni, et c«>cis vi^ura, vi, 29 e< 32. — 10. Imluit n»e ve»li-
roenio saiuiar- , quasi .sponsuro decoiaium cTOua , el
quasi «poi sam ornatsm moiiilibus suis, vi, 167.
Cap. LXIl. — 1. Propler Sion uou laccbo, el prop<er Jts
rusalem non quiescam... Simul laudabuut, quia oculo ad
oculum videbuut, vi, 3i.
Cap. LXIII. — 1. Ouis esl i^te qui venit de Edom, tinctis
vostibusde Uosra? Quare rubrum esi vestiineuluin tuuin,
el liidumei:tum luum, tanquatn calcaniii m in torcul»ri,
u. 5^, el M, 43. — 4. Dies judicii in corde meo, ui, 36tL
— Ibid. Dies ultioois in corde meo, vi, 184. — 0. lose
redomit eos, ei poriavit eos, et levavii cs conctis dieiMis
saculi.... Et i|.se debella\it eos, vi, 8L— 17. Indurasti oor
DOMtruin, ne tunefemus le, vi, 219.
Cap.LXIV.- 5. Kcce lu iratus es, el uos peccavimus, ia
ipsis fuituus semper, vi, 219.
Cap. LXV. — 1. Ous.Nierunt me, qui antea Don interro-
giibantviiiVHueruot me,qui non inqui.sierunt me....Expan-
di mauus meas tola die ad | opuliim incrcdulom, vi, 68 et
81. — 2. £xpan>ii maiiusmeastota die ad populum iucredu-
luui, \i, 82. — Ibia. Toia die expandi manus nieas ad i)0-
puium non credeuleni, et coiitrauiceoiem, oui ambciant
vias non liotias, vi, 81 . — 5. Qui dicuiit : Keceoti a me, noii
appropinquas mihi, quia ironiutidos es, isli fumus eruat iu
furore moo, ignis ardeiis t<>la die, vi, 331. — 10 et uqif.
Ei eruni cauipasiria ad caulas gregutn, • t vallis. Achor iii
cubile ariiieutorum popnio iiieo, qui reqiiisieruot ui«, et
vos, qui reliqiiiiis Deuui, DumeralK) ^os gladio, et omuos
corde conuelis, vi, 81. — 13. Hi«c oicit DomiuusDeus:
Ecce servi mei comedent, et vos esurietis.... Iii quo tiui
beiiedicius est super lerram, benedicelur in Deo. Ameu.
VI, lli. — 15. Etdiroi!teiur uomen vesiruin in juraiueiiti:<
eleciis meis.... Et quijurat iu lem, iunbii inDeo, vi«
8i. — Ibid. £t vocabo servos roeo nomiue alio, v, 270.— 17.
Kcce ego creo coelos novos, et terram iiovain, et noii
eruiit iu memoria priora, sed gaudebiiis, et exullabiiis iii
bis, qua; ego creo, vi, 609. — 23. Serpenii puivis panUi
ejus, VI, 1 i3.
Cai'. LXVI. — 5. Qui immoUt bovem, quasi qui interli-
riat viruni.. . Qui recordatur turis, quasi qui bcnedicat
idi>Io, VI , 99. — 6. Vox Doniini reddenlis retrilMitioneni
iiiiiuicis sii s. Aiilequam parlurirei, peperit iiiasoiilum, vi,
4. — 8. (juis audivit uiiqiiaui talefaul quis vidit buio si-
roile? VI, 4. — 9. NuuU|uid qoi alios parere faco, i|ise nou
|.ariaiii? dicii Dominus, n, 527; \i, 4. — 1». Vcuio, utoon-
gregein cum onmibus geuiibiis, ei liuguis.... lu mare, iu
Afrua:)), io Libyani icuentes sagittaro, vi, '8, 08
JEREMTAS.
Cap I. — Feri. 5. Priusquam te formareni in utero,
uo>i te. et aniequam exiresde vnlva, saucliliciivi le, etc,
IH, 247 ; V, 356.— 7 Puer mi-os es lu, noli Uinere, iv, 2ii.
— 10. (.onsiiliii te siifier gentes, ei regna, ni. .529. — l.S.
Ouiues lUKHHtiones terr» ab Aquilone venient, et ponet
unus<|uiNquts soliuin suum iu in ro.tu |'oriariim Jerusalein,
vt, ii7. — 17. Accinge lumlios luos, et siirge, loquerc a>t
eos. ne forniides a facie eorum, oec eniiu timere te faciatit
vultum ourum, vi, 332.
Cap. II. — 8. Sacerdoles non dixerunt: Uhi est Domi*
Dus*^.... Etciim filiis vestris discepiabo, vi, 41. — 13. Duo
INDEl S. SCRIPTURifi L0C0RI3M IN OPEIUBUS S. ISIDORI OCCURR&NTIIjM.
ntth fecil popalus meus, me dereliqQtTunl fonlem »ia»
Tit», et foderuiit sibi ci«t(*pnii8 dKNip:iias. quse rAiitiiiere
noii valent aqnas. vi, 157 — li. QwdT^ eryo cst f:<ctu« in
pr:edam? snper eiim rugieniiii leoiies, ei fledenini vo eia
suaiii, p(»9uerunt (errain ejus tn aoliuidinein, rt civitaies
efiK ttvuste sunt, et iiou est qui liabilel in eis ^U il. —
iS. Si laveris te nitrn, et inultiplicaveris tibi lierbam bo-
riib, maculata es iii iniqiiiiate lua, dicit Dominns, iv, 523.
— 50. Frustra percussi tHi«>s vesTos, disciplinain iiou re-
cei^eniot , ti. 263.— 36. \}\um vills facia es uiiuis, iieraiis
Tiastuas? VI, il5.
Cap. III. — 6 e/ 7. Adver8:itrix Israel, et pnpTarieatrix
Jnd i. v, 312<— 14. Coiivertimini, filii rev**rteotes, dicii Do*
iiiin'*s, ftuta ego vir vester, et assumam vos, uniim de ct-
tltate, et dms de ci»goai|oae, et dabovtrbis pastorcs....
ei p;iscent vos scienlia et d ctrina, vi, 74. — 17. ttcen-
greirabun'ur omnps genles, in nomine Domiui io Jeni-
s;«lem,et noa anilralalHjnt poet pravitatem cordis sui,
fi,6:).
Cap. IV — 3. Haec dicit Domioos vlro Juda, et Jenisa.
lem.... Et succendatur, et non sii, qiii exstlnguat, vi, 98.
— 20. Couirilio suptfr roniriliooem, vi, 26.^.
Qp. V. -.3. Pi>rcussisii eos, et non doluerant, altnvisli
eos ei renuerant suscipere disciplinam, vi,20l. — 7. Pa-
tres nosiri peccaveruni, et non sunt, qos autem inlquitates
•oriiin exsolvimiis, vi, 41. —10. Asoenditti muros ejus, ei
dissipaie, aufprte pro|agines ejus.... Negaverunt me, et
dixerunt, non eH i(«se, vi, 80 el 86. — 11. PraKTaricatione
praivaricaia est in me domus hrael, cl domus Juda, ait
Diininos ; negaverunt me, et dixeruut: Kon esl ipse, vi,
54.— 21. Audi bec, popule stulte, et sine corde, oculi saiit
illis, f t njn T'dent... Popiilo auiem buic factum est cor
in« bediens, et incredalum, vi, 81.
Cav. VI. — 10. Kcce sermo Doroini facns esf in opi»ro-
brlnm, et non susci|iiunt iliud, vi, 80.— 14. Ciirant contri-
t onem 6liae [tO'*u\i mf^icum iguomiiiia, diceotes, Paz, pax,
etnoii est pax. Coofusisunt, qnia aboroinaiionero fecerum,
VI. 211. — 17. Auilite ^ocem tiib», et dixerunt: Nou au-
iHemu^. 1'ropter lioc audite, gentes, vi, 69.~ 20. Ut quid
niiiii thns de Saln oireriis, et calaiMJm siiaTeolentein de
lerri longinqua?.... Et rnent in eis patres, et fiiii , simul
viciuus, et proxlmns, et peribunt, ti, 100. — 27. Probato*
rem dedi te in populo meo robusto, ut 8<rlas prob ire Tias
eonim, vi , 334.— 30. Argentum reprobum vocate eos, quia
Dominiin i rojeiit illos, vi, 60.
Cap. VII. —21. Holocaustomau ?estra addlte Tictimis
Testns, comedite carnes, vi, 100.
Cap. VI II. —8. Qa imodo dicitis : Sapienies nos samiis ,
et lex Domini nobiscain est? ti, 81. — 16. A Dan audiius
estfremitos equorum ejus, t, 353.
Cap. IX. — 1. Ouis dabii capiti meo aquam, et oculis
meis foniem lacrTmarum, et plorabodie, ac no^^te inter-
fect >s popuii mei? vi, 534.-2. fit recedam ab eis, ti, 90.
— Ibia. Quis dabit mibi in solitiidiae diversoriuiu Tiau>«
rum **.... Ouasi arcom meiid.icii, et nou veriuitis, ti, 82. —
5. Docuerunt linguain iuatii lo<pii mendacium, et ut inique
agerent, laboraTeruiit, \i, 118. — 26. Omnes gentes tia-
bcnt pra^putiuni , omnit autein domns Uraei circamcisas
est oor.le, vi, 99.
Cap. X — 14. Suillus factus est omnis hoino a acientia
sua, VI, 190. — 15 In t< mpore Tisilatioois saap. peribuot,
VI, 264. — 23 Scio, Domine, quia non est bominla Tia
ejiis, nec \irl esi, ut ambulet, et dirlgat gressus auos,
T. , 195.
Cap. XI.— 15. Qnid est, quod dii»*ctus meus in domi mea
fecit scelera iiiulta ? Numquiii carnes sanctab aufc rent a le
maliiias tuas? vi, 177. — 19. Veniie, miiumus lignum in
pinem chis, 11, 529 : vi, 44.
r>p XII. — 1. Qiiare via impiorum prosperatur, bene
ist omniba^i, qni prsvaricintur, et iniipie agunt? vi, 352.
— 7. Hcliqtij domiim meam, dimisi b«redit;ileiu meam,
tradidi dileciam aiilinam nieam in inaiius iiiimiconim ejiis,
VI, 38, 40 et 88. — 8. Faota e>l mihi hairedltas mea, quasi
leo iu silva.... Venite, oongregamini ; omnes i>esiiie lerra*,
properate ad devorandum, vi, 85.
Cap. XIII.— 16. Date Domino Deo vestro glorian, ante-
quaiu tenebrescai , vi, 210. — 19. Civitates Austri clau<ie
sunt, et non est qul aperiat : traiislata est oiniii^ JiidaBa
transmigraiione perfecta, vi, 90, 332 —25. Si mntare po-
tesi ifiihiO(is pellem snam , aot pardus Tarieiates suas,
VI . 35.
Cap. XIV. — 7. Domine, fac propter nomen lonm, qu a
miit te siint aversiones nostr».... Et iiomen ttiiira invoca-
tuni est siiper iios, nn defelinqiiaa no% vi, 3 . — 8. Ttiil
pt>ci»vlmii8 , exspecti«tto Israel, Salvator ejus«... Qiiare
rulurut es, qtiasi vir vac^tis, et qui non pOiest salvan?
fi,82.
Cap. XV.— 1. Et dixit Dominus ad me : Si sieterit Mo}-
IVI
ses, et Samnel coram me, non est ani na mea ad popolom
istum, ejice illosa lacie mea, et egreJiaotur, \i, lOi, I5H.
— 0. Exlerrita est, quae pariurii, ei atflicta esi aoiini
^jus.... Reiiquias eo um in gladium datio, vi, .52. — 19.
Sl separaveris preiiosum a vili, quaai os meum eris,
Tj 481.
Cap. XVI. — 16. Ego mitlam pisratores niultos, dicit Dr»-
miiias, ei piical>iiniur cos, vi, 57.— Ibid. lCl mittam ve-
natores, et veiianuutur eos de mouiibus, »*i de collibus, ei
decavernis petraruin, v*, 58. — 19. Douiioi', lortiiudo mea,
ad le gen*es venieut :«b extrenis terr», ei diceot : Vrre
iueiidac*«iin possodotuiil patr^^s nosm, vi, 69.
Cap. XVII. — I. l'cccalum Juda Fcrlpiom est stilo ferreo
in luigue adamantino, vi, 37.— 18. Duplici contritioDe coii-
ttTi! eos, M, 2d>5.
Cap. XVlll. — . 15. Qu a oblitus mei populus meiis. frns-
tra libanies, <t impbige.itea in Tiis suls.... Et movebttca-
put suum ; sicut Tentus urens, dis|>ergam eos, ti, 90.
Cap. XIX. — 10. Et co:iteres lagnnculam io oeulis eo-
rum, qui ilmnt tecum.... Sicul lonteriinr tss flguli, quoii
Doii \ioiehi ultra resUnrari , \i, 89.
Cap. XXI i. — 22. Omoes pastores tuos pascit TentUB,
Ti, 241.
Cap. XXIII.— 2. Pastores, qoi pascitis fiopalam nieiim,
Tos dispf^rsistis gregem meum, ejecislis, et non TtsitasUs
eos : ecce ego Tisitabo siiper tos nuilit.a!n stodiorum ve-
stroniffl, VI, 354. — 5 ei 6. Ecce dies veninnt, dirit Doni-
Utts, el sii8> italio Da\id gerinnn justum.... Et lioc est mi-
roen, quod vocabunt euro , Dominus justus noaler, vi, 21
^< 77. — 39. £t derulinf)uam vofii, el civiiaiero Testr>m,
quam dedi Tobis, et pairibos TeMrls. Et dalw vos in op-
probriuro sempiiernuui, et in ignominlaiu aBtemam, qua
nomquiim ob ivione dfiebiiur, vt, 90.
Cap. XXIX. — 23. Quia ipse ebt et teslis, et jadex, ti,
Cap. XXX. — 1 4. Flagello inimicl percusait te casliga-
tione crudeli, vi, 2t)2.— 15. Ouid clamas ad me saper cun-
triiione lua? insanabils e:it dolor tuiis, vi, 2ol — 24. In
QOTiasiino dlernm cognoseetis ea, ti, 78.
Cap. XXXI. — 25. IneliriaTl animam las$am, et omopm
aoimaro esurientemsaiuravi. ideo qua^i de aumiio suscl-
tatus 8um, ei soronus ineus dulcis mibi, vi, 5i . — 34. Nc\ii
docebit Tir proxima.n suum. Ofiines enim logiioscenl me
a miiiimo uaque ad uiaiorem, 1, 61.
Cap. X.XXV1. — 2. Tolle Tolumen iibri , et scrlbes in
eo omnia.... Et propitius ero iniquitaiilNis eorura, ti.
Gap. XLVIir. — 10. Maledi: tiis, qiii facit opus Del ae-
gliffenier, vi, 506.
1..AP. Ll. — 14. Dominus exerntuiim juravit per anlaian
saaiu, III, 298, er vi, 124.
TilRENI.
Cap. I.— Fm. 16. Filli mei perditi, vi, 86.
Cap. IIL — 12. Posuit me qaaM signuui ad sagltlam, ti ,
55.— 30. Dabit percuUeuti se maxi.lam, ti, 41. — 40. Le-
Temus oorda, ti, 281;
BARUCH.
Cap. IIL— F€rs. 36. Hic est Deus ooster, ti, 34.
EZECHIEL.
Cap. L— Km. 1. Aperti snnl oopli , et Tidi vhiones D«i ,
iii,3i8. — 13. Et simililudo auimallum, et aspecius ou-
ruui, quaai carboiium iguis ardeniium, et qu..si asptctus
lamt adariim, 1, 60.
Cap. IIL — 17. Speculatorem dedi te doinui Israel. Si
non tueris locotus, ui se custodiat impius a via soa, iile in
iuiquiiat^ sua morielur, sanguinem auteiu ejus de iuauu
lua requirara, ui, 330, el vi, 353. '
Cap. V.— 1. Tu, fili hominis, snme libi gladiuiii acutum,
et ddces per caput tuum, ei iKirtiain, ti, 416.
Cap. IX. — 3 e< 6. Et vocavit viruui qni lodulus eral 11-
neis, et airameniarium scriptoris habebat in luinbis sitif....
Oinnem autem, superqiiem Tiderttis Thuu, ne oocidaiisi
VI, 109. — 4. Transi per mediaro Jerusdem, et slgna
ThoH In frontc virorum geroeutium,etdoleuiittm, m,6;
V, 29S.
Cap. XII. — 2. Factus est sermo Domini ad me diceiis :
Kili hominis, in roedin do nus exasperantis tu habitas, qui
ocu'os haueut ad videndiim, et non vtdeoty et aures ad ao*
dienduin, ei iiod andioot, vi, 3').
(ap. XVI.— 1, 3<?< 9. Ei faciua est sermo Domini ad ni«
Hicen^: Fiii bomiois, uoias fac Jertisalem abomuaiion 9
sias.... Kt lavi te aqua, «t emundavi s»nguinem luuin ex
le, cl unxi le oieo, n, 108.— 49. Hac fuit iuiquitas Sodo-
itioniro, superbia, saturitas patiis, et aliundaatia, vi, 2.^1.
Cap. XVllL— 19. Filius non portabil iniquitatem PatriSk
ti . 572.
i
Mi INKX S. SCIUPTORifi LOCORUM IN OfEllIBUS S. I3ID0RI OC£lmRBNTIUir.
€ap. XX, — SS. Dedi €is pnefepca noa booa, t, tOi.
Op. aXI. —9. Glaliiis exAeAliu etl, et Unatiii, iit <
dat vfctiinM : eiacuiut esi.... Qui oiovesi scepnnm Hiii
luei, «icddiiill ligoum, et dedi eJftm ad levigaodum, ut te^
ndatiir iBaou, vs tlO.-^l(k Aurer cidarlm» toile coruaam»
Cap. XXVT.-^M. Porro, eom dedoro, liiqnH DonilaiiSt
gWiam in terra viveotium, vi. 89. — 21. In niliiluro reUi-
gam te, et uoo eria, et quaesita ooo ioveUlcrls «Itra iu
«emplteriium, vs 8d.
Cap. XXVIII. ^\%tt 1$. Tu signainitam simliiodinta ,
}ile.ios sspiemia, nerfecNis deoore^ io delicils (laradisi Dei
tiisli, Ti, |!B5. — 13. Omois bpls preiiositt operimcutum
iiium, sardius, toparims, jaspls» cliry.snUt;ios , mivi, Itervl-
1in,sappbirus, carlwtnciilus, 8mar.*gdus, vi, 137 ef 385. —
f^. PetTectiiS decore io ddiciis pandlsi Oei fiiisii , ? i, M)i.
r.Ap XXXIU. -—11. Qoia oon «ult mortem peccatoriis
se.l ut ctnvenatur, et ▼iv-t, v, 37.'>.
Cap. X.YXVI. — U. TolUin qutp.e vos de gentibus, ei
v^ ncregabo vos de voiversis ierri<.. Ei judicia mea eoAo-
diaiH, et operemiol, vi, 108. — 96. Aormm ab eis eor la^^
liideuns et dabo eis oor caroeom, v, 381.
Cap. XX.XVII. — * 16. Factos est sertno Di«iioi ad me»
dicpBS : Ei tu, Pili h :miDis, some libi hgoum «oom».. Ei
adjunge II la, unum ad alierom tibi io ligiiiimoiioro, et eroot
lii tttiiofiem io roaoo tua, vi, 1IO.~2i. Rei oiiurerit om-
tiibus imperans, et iion erunt nlira diMe gemes... Et ser«
vus fflims Dav;d rei super eos, et pastor uoos erit omnibus
eonim» vi, 7.^
Cap XXXVIII. — 8. Pusi dies roolios visiiaberis , ei ia
vwvissiino anoorum veoies, \*i. 79.
C*. XIJII.-* 17. Qoatoordeciw coliliiii crepido. v, SS9.
Cap. XLIV. — t. Cooveril roe ad viam port»; «anciuarii
ntcrioriS) qu« reepidebai ad opieuiero... Quouiam Doml-
tius Deiis ingressus est per eam, eriiqne claust^ vi, 96.
Cap. XLVII. — 1 €f ae^. CoBvvrti nie ad poriam domos
Domiui, et ecce aqoa egredi«;batur suiiter liroeo domus ad
torteotem... et erunt fructus ejos io ribiini, et folia ejns ad
tnedicamiua, vi, 106. — 3. Com egredcretur vir ab oriea-
t«, ecee aqo» redondaotes a laiere de.\tro, vi, 53.
DANIEL.
Cap. II -^ Virs. f&% To , rei, cogitare coeplsll lo atralti
tiio, quid esset ftiturom p(Mit bsec, Pt (|ai revelat mvsteria,
esipoilit libi qoae ruiora sunt, ti, 277. — M, Vidi tapidem
tle mootH alMcissuro siiie maoiboj prsecideotiiim, et cum
«Tnisse\ io terram, repievit ortiem terr», vi, 96. — ii. 1«
fliebusillissnsciiabit Domlnos coeli regHm,qui lo clerBum
Boo coaunovebiliir, et rcgoom eius pofiolo siteri non tro^
vletur. Pereotiet, et cooteret oolversa regoa, ei i|isum sta-
Iftt in aHeroum, vi, 01.
Cap. III. .^91 Eoee video viros qoatior solotos et am-
luilantes In medio igols, et oihil corrupiioiiis io eis esi. ei
s rcios qoarti similis Olio Dei, vi, 3> 9i. Ei luiraliara eo»
ruin Doii sunt immutata, iv, 453.— 10. Millia milliiim mliii^
strabant et, et decies iDlllles ceoteoB BiUiaassbidMoi ei,
tn» 515.
Capw Vlf.-^ !b. Milliamimommlois^rabaBiel, v, 931.--
ih, Ei declcs mltties ceoieos mUlia assistebaoi ei, iii, 515.
-^ 13. AspicietNim io vlso ooctis et ecee io mibibus o[^i...
Pot' sias pjos, peipslas sti^nm, qnm ooo a«ren*tur, et re-
l^iim pjiis, qiiod noo corrumneiur, vi, 58, 60, 75.
Cap. Vill. — 10. Gabriely rac fbloni iotelligere oermo-
nem, ti, 587.
Ca». IX. — 93. Advprte... Et oeddetur Chrislos, pt civi-
iBtem, ri saiictoarioto dissipabit populos cuni duoe veuto»
ro, et flois ejos vasiiias, et iiost linpm beUi s atuia doaola-
tlo, VI, 15 ei 16. — 25. Sclio> et aBimadvorle, ab eiiio
wnnoBis, ni lierom aHliHcelur Jeruaalfm... Et civliatem ,
^i sa ictiiarlom dissiiiabil tio;iuliisc«m duce veBtaro, vi, 59
ef SHw -^ 90 . Post beli temadas septiiaginu diias oecirietur
f*Jiriatus... el usque ad cousomiiiaiiouem, ei ttoen perao*
vprabit deaolalio, vi, 90.
Cap. X. — 3. Paoem deslderli noB comedi, vi, 951. — 19
«f 13. Ego veni, ot nimliarem ttt>i, aed pTiaceps regni Per^
«ariim resiHii mibi. Non cst, oui roe ad ovet, oisi Micbael
lirlfieprs vester, vt, 138. -^ 13. Prioceps regui Persanmi
rpstitlt miht, m. SI6.
Cap. XII. — 9. Cbnsi Sttoi , signaiiqne sermoBOS o^qiie
ad tempBS coosaaMnailoBls, quoiisque addiscaat moltl , ei
ia^»leator viaio, et ougooscant omoia haec. vi, 103.
OSKK.
C«p. T.---r«rs. 10. Et prit io loco, ubi dleitnr pI, noa |io-
po^aH mctts dicptar et liNi Dei vimiiis, ci eongregabaoior
lllii Juda , Pt flUI Israel poriler, et puaeni sbimet caimt
ttimm, \%, 79.
Cap. II. — 9. Jiidlcate roalrem vealram , Judicaie . quo-
ntoro Ipsa noo eat oior mea, oec ego vir ejus, vi, 88.«-28.
Gt misorelHMT ikJih, qiii ftiit sim* mi«ericnr.Jia, et diram Bou
PiTiiOL. LXXXIV.
popalo mpo, popoltts oieas es lo^ et Ipse dlcU, Deos omus
es to, et ent lu iooo, obi dlcmm esi ei, bob plebs vm vos
ibi voeabooiur flm Dai vivi, vi, 09.
Cap. III. — i ^ 5^ SedebiiBt fltli IsfaM Sioo rege , aiit^
principe, siiie sacrUicio, ftiae altari « siae sicerdotlo » aiuo
maoirestatlootbua, vi, 90ei77.
Cap. IVv— tl. Foriiicatio H ebrietas auferaai cor»
VI, 9»i.
Cap. V — II. Ego cipiam, et vadam ; tuRam, et Boa egi
qiii eniat : vade^is reveriar ad locnin nieom, vi, 55.
Cap. VI. — 1 €f $eiiq, Venltp, ei revertamur oil Domi-
nam, qoia ipse oa|*ii, el sanabit oos, «t vivificabit aos p«*ai
d.ios di«»s, in die trrtia s iscitabii oo4, ei viveuius ia cuo-
spectn ejus, vi, 57.
Cap. VII. — 8. Kaclvs est Kphraim paoi^ subeiaericius ,
qui iion reversator, vl, 33i. — 9. Comef^roni alleui ro«
bur ejus, ei ipse igooravft, v^ 908. — 13. V» estis, quo'^
nlam reces^erimt a iiic, vaslaliuiitu?, quia pr»*varicatl suui
IB me... FacU siMt, quast arrus Jolisus, f i, 59 ei 85. — 16.
Facti aunt mihi lu siKitiam reciprocam, vi, 53.
Cap. VIII. — i. 1'riDclpefe riatitcriiat, 8«;d BOBCOgoovl»
Tt, 3i3. — Ib, I(tsi reKOaveruiit , sed ooo ei me, vi , 3iO.
Cap. IX. — i. Noo liboliuni Dooiioo vtonm, nec placp'^
boot pI sacriflda porom, quajii paiiis lu^iiiitium; oumes, (|ui
eomedeoi eum, c lutaBHBabuBiur, uou lutr jbaat iu dumum
Domioi, vi, tOO.
Cap. XI. — I. Poer meas es ta, IsRiel.. oiredlma» te,
VI, lUO.
Cap XIII. — 9. Perditio ei te toa, Israel, taatom io nm
auiiUum taom, jii pereaay ioo mcnlo, ai salveris, bipo
au%ili«t^ VI, 196. ^ 1 1. Dabo tllii regem lo furon) meo, vi«
310. — 1t. De m::au murtis liberatio eos, de morte redi-
mam illos. Ero uien ma, o nor% ero mursas taus, luliBroe,
V, 36(5; VI, 55.
JOGL.
Cap. I.— rm. i ei 5. Resldoam emc» caioedlt locaau»
et residoum locusl» eomedlt bntchus, ei residuom brucM
cooiedit robign, vi,936.-^. Eipergiscimloi, ebrUf et flete«
el ttlolaie omaes, qai bibitb viotaa io da!ced'me, vi, 955.-«
13. iDieriitde domollel vesiri sacrifldum, et libatio, vi, lOOw
Cap. II. ^ ti. Va erit io Doviasimls diebus, efluudaai dc
spiriiu meo super otnoem caroeoi, ri ppophetabimt fUtf
vestri, et flUe vesUa;, vi, 61 el I5iv — 39. £4 erii, ooMiis
qni iovocaverit noiiieu Domini. salvus erii, vi, 381.
Cap. III. — 19. EXntirgaul , et ascondaot omo;»s gentes
10 valle Josaphat, iul sedelio, ot jodiciin onmes geotes 1«
drcuitu, VI, tii. — 18. DisUliabool oiootps dalcedioem, el
colles Ouent lacti*, et p r omoes rivos Joda ilMmt aqioe,
ei foDs (le douio DomiDi egredietur, ei irrigabiioriiem ter>
rcy VI, 1U5
AUOS.
Cap. III. — rers. 9. TaototiuBodo vns eogttovi , vi , 999.
«^7. Nou fadet Doinhnis quldqaomf nisl revelaveritservis
siiis pru|Jietis, 111, 53fl.
Cap. IV. -^ 19 ei aeqq^ Pnrparo te io eccursam Domkri
Dei tui, Israel, qoia eece ego flrm «os too truum, Kcrtmus
sfiTlium , et «BBttBtiaBS ia bomiailMis ChnstMia aaom ,
VI, 75.
Cjip. V.— 1. Attdiie veflMm hoe , qeod ego levo sB|ier
vos |ihmcittm. Domus Israel ceridlt, i*oa adjiciei. ei reaur^
gat. Ytrgo Israol pn^eela rsi io tcrram saans, aoo esi qul
siisriteteam, vi,91.
Cap. VI. -» 1. V», qoi opaleoii eslis« vi, So5.
Cap. VII. — 8. Ecce ego p«*aam tmllam io luedia rapaU
Israel, bob aiyidam iiltra, super ioducere eum, vi,#t.
Cap. VIII. — 9. Venit flois sa|ier popolom meum larm*!,
Bon adjidam olira... liolti nNineoiur : io omoi loco pn^i-
I ietur allentNiin, vi, 91. — 0. Et erii hi die illa, dhii Domi-
Bus. iiocidet vot»is aol oipri lle, et ieaebreacere lacjam ter*
rain in die bmioia, vt« 59.
Cap. IX. — 6. iEuiiica\lt Domimts m corfo a9Ceiisa*M
sottoi, ei pollidtotkmem io terro flrmailt, vi, 141.
ARDIAS.
Cap. I.— Ver$. 1 1 . Ei^raoei ingrediobaiitttr pcrias 4hS
eop%T Jcrosaleui mitiebant scirteui, %i, 9J7.
MICU/EAS.
f^AP. IV.^ Veri. 1. Ei eria io oovlssimo dierom airaif
domita Dominl, |.ra»paratiis ia veriice iiMiiitium Eijndi-
cahtt |io|ialut miilioa, ei corripiei geiiies fories, usqiie «•!
hmKinquam, vi, 69.
t!AP. V. — 9 e/ i/g. Dptblebem domos Ephnrta, ooo ps
muNoa io iiKlhiNis Juda, ei te luihi proiiiet domioattc m
Isriiel, VI, 27 ^ 75. — I. Siabil. et pasc* t lo-pgi^m suamie
virlute Deinuii, et iu lyuMirero noiiiinis Dei s I • ruui, «imi*
iilam nuiir maguiiUraiiir ttS(|ue ad temiiiM;e t«rr#, ei mH
isle pax. vi« 7p.
31
xsbKX s. scRirTURiC: locohum in operidus s. isiDdRi ocdCRRGNTnm.
*ttx
Cap. VI. — l. Auilile, rores, Uwllcium Domiiil, ef foflia
furtdsimenia lerrje... 0» ** fe<*'« «"" . ^ut qulcl moff-slu^ ftil
Ittjl? respoufle milM, vi, fio,— i f»« seqq. Auime. qu» Do-
niSnus loquilor : surge, ei coi.loiide juilirio adversus mon-
le.4, et audiaiit rolifS vorem lu im... AuhuC Igiifs tn domo
iuipii, Ibemri iniqniialis, vi, 59.
J^p. VII. __ 15 ei 19. Seciinlum rflem egressionis tu®
de terra if^gypii osteodam eis mirablila... Et projidel io
*|irorundaiB Inaris omuia peccala veslra, ti, 1U7.
NAHUM.
Cap. I. — Vert 8. Inlmicos Dei perfeqsantdr ieoebr» ,
VI, 214.
HABACUC.
Cap. II. — Ters. 2 ei 4. Domlnos loquitnr : Scrlbe vlsum
averie, et explaoa euin super labulai... Ecce qoi inrredu-
ius esl, non fril rec a aoima ejus in semelipso, vi. 73.
Cap. lll. —'i et seqq. In medio duorum auimalium ro-
gnusceris. v, 591; vk 5^ 47, 49, 155. — 4. Cornua in ma-
nilitts ejussuut, v , 313; vi , 45. — 11. EIev:ibitiir sol In
oriu sno, el liina stab t in orJioe suo, vi, 592.-15. Per-
cussisii capul de domo luiiiil, iv, 520.
SOPUONIAS.
Cat*. 1 — Vers. S. Disperdam homiaes a faeie terr» , ei
«os qui avertomur posi tergum Domini, et qui non qua:-'
aieruut Domimim, nec iuvttstigaverunt eum, vt, 216.
Cap. II. — 11. Adorabii eum vir de ioco suo , omoea ia<<
sul;e gendurii, vi, 69.
Cap. III. — I. H»o »st civitaa gloriosa, IiabiUns in con"
fidcnlia... CoNimlia non audivit vocem, et non auace.li dia-
«tplinam, w, 89 «(90. —9. Quia tiincre«Mam populia i.ibiam
«lecium, nt vooent omnes in nomioe Domini, et servlant ei
humero uuo, vi, 69. — 19. lu tempore illo aalvabo d^ndi-»
-caiitem, et eam, qun ejecla fuerai , congregabo... Cuin
eouveriero capiiviiatem Teatram coram ncuiia veatris, dicii
Pouiioua, VI, i$»
AGG.EUS.
Cap. 11. — Vtfs. 6 el 8. Quia eeee ego eommovelo
<Q>1um et terram , et veniet dealderatua enneiia geotibns
Splfltua meus erii in medto veatri i in , 3i3 ; v , 515; vi ,
ZACBARIAS.
Cap. II. ^ Vers. 5- Et ecce angelos , qul loquebatur Iil
me, egi ediebatur.... Et toouere ad pueruiu istum, dicens:
Absque muro liabita\)itur Jerusalem , tn , •'(13. — 8. llJit
dicit Domiuus Deus eiercituuin , post gioriam iulsit me ad
{[eiues , qoje expoliaveruut voa.... Et Cognoscetia quia
)omi(ius cxercituum misit me, vi, 9. ^ 10. Lauda , et
l.i;lare , fllla Sion , quia ecce ego venlo , et habiiabo in
medio tui.... Et aciea quia Domtuos exercituum mlsii me
«il le, VI, 9 ei 70.
Cap. Itl. — 1 d se<7^.Ei oatendit mihi Jesum, s^ieerdotem
magnum, stantem coram angelo Domini.... et iricre{>ei
i)oiniuns in te, qtiia elegii Jenisalem, iu, 288.
Cap. VIII. --2'). Hscdicii Dominus exercituiim, usita<>-
-t|uo veniant p<>puli, ut habllcHtt In eivitatibus niultta.... Et
Aeuieot itopuli multi , et geiiies robusts ad quereoduai
Domiiimn exercHuutn in Jerusilem, vt, 70.
Cip. IX. — 9. Eiuiia saiis, ttlia Sion; jtibila, KIU Jerfi-
^ein ... Ei poteaias ejue a mari nsque ad mare , et a Ou-
iiiiiie usipitt ad ruies te riB , vi , 76. — II. Tn quocpie ia
aauguine teslameatl tni eiuiaisti vinctoi taos de lacu , lu
'qno non est aqua, vi. 53.
. Cap. XI. -^ 13. Appeiiderunt mercedem meam iriginia
•arpenieos, vi, 36.
Cap. XII. — 10. Et elAiQdam aoper domum David.. . Bt
nspicient ad nie , itu^m oconxerant « et plangeni cum
piaitftu , qiiasi sur*er unigeuttum , ei dolebnnt su|ier eum,
iit deleri sulet iu morte primogenili, ii, 529; vi, 16» SS,
«5,64. .
t:AP. Xin. — I. In d!e Hla erll fona pateuadomoi David,
«t babitautibns in Jerusalem , iu ablulionem peccaiornm ,
et iiieasiraatf, vi , 105 el 175. — 7, Percate paslorem, et
itfisperg^ lur o.es, vi, 39.
£j^p. XIV. ^ 8. Et erit In die llla, exnmnt aqnis viv» de
JerusaIem..^Et reverteiur omnli terra usqtie addeser-
lua, VI, 106. . _ ^
MAUICHIAS.
O». I. — VeH. 1. Asaumfitlo verld Dnminl anper fwael
4n maiiu angeli eius, m , 331. — 2. Jaoob dMexi , Eaau
ant>'ni odlo nabui , v, 102 — 6. Ad voa , o sacerdoiea , qui
foMuNtU noineii m uin , et dixlslls : In que t)oMttiiHU« ni?
OITf rtis su|fcr altare meaui p;tnem poHotum. Noone si olie-
ratis ciecHim, et kinguidom, nonne malum eslY vi , 411. -^
\9. ^iw est uitili milii vdl ntas In vobla, didt DomiQna
exercitttum.... de manu veaira : ab orlu enim soUsasque
tr
ad oressum rtisignum est noffl«n meum lo gemlUia, vi , 82
et m.
Cap III. — I. fen-et ad lemplom aanftnm annm doud-
n.ilQr, quem v^a uaairitis, et anstehi» test «nfenti, (fiiem vos
di*slder.i(is , %i , 9. — 8. Sl aftig< t t»mo l^om ^ qula m
coiifiKilis me, eidixistis, laquo conflximus te? vi, 16. —
15. Si invaloermu sup(*r me verlia ves^a , dirlt D«uiiiui ,
ei dixis is : qnid looiitl siimiia coOtra te? vi, 89.
Ca . IV. ^ 2. Orieiur vobia aol jtiaintle, et tiiilia« ki
pemiis t*jus , v , 502 el 561. — 5. Ecce ego mfltam vob^a
E\m p optieiam, anle<tilam veniatdies Ekiminl magnna,
ei hufrfbili^, et convertet eor riairom ad ttliea, ei eor lila^
rum ad patrea eornm , vi, 77.
MACMADi£ORLlt I.
Cap. II. — Ven. 31. Ei noletiaiit Jttdei ln dio aafaliLiU
viuditiare ae de alieiiigenfa , vi, 95.
HATTH^US.
C«p. I. -^ Ve^s» 5. Ab Abrabam u^ie ad Davtd geaera-
liouea qiRitnordeci ii Id est , generaiiones si^nol (|tt»*
dr.iginta el du» , v, 432. — 21. Voeabls nomen ejns Jeattniv
qttia i{ise aalvurti raciel lopulttm aUum ^ jii, .300.
('ap. II. — 23. Qui:i Naaarsus voeabHar, v, 957.
Cap. III. — 2. I*cetiiieniiam agiie : appropiamiavil entm
regnum cuL*l«iriim , v , 255. — 5 Ego snm vex daaiaaiia te
dcserio , v , 50i. — 10. (^mnia artjor qoa9 noa ia<li fm-
eiiim boiiiim eidtifittr, el in Igoem miMeinr, vi , 615. —
ll.Vrnit |ioal me, cu}ii8 iiou sarn dignus ralceainettti po^
lare , i|«e vas iiaiitzaUi tn Spirrtu aancid el igne » vi,
6i.1. — 12. Cujus veiitilabrum io m«iiu ^na, el pfnwtmla
hit aream siiant, et cfmKregHbii triiieimi aiium Id horrt«my
VI. 615. ^ IT. Hic esi Filius meua, vi, 466.
Gap. IV. >~ 19. Veaiie poai mei ei lanam vos derl pb*
caiores houiinum, vi, 57.
Cap. V. -' 5. Beati paufier^^a apkHn , qnoniam Ipaomm
esi regnum co*lorum, vi , 614. ^ 4 Bcati mtte«, qtt«)ni»nl
ipsi posaiilebnnt lorram , v , 477. -^ 5. Beaii Ingt^nies 4
qnooiam ipsi conaol tbuiiiur , n, 307; vi^ S07. — |iC
Beati qui perseeiti onem potluiiiur propier jHStiliam, qmi*
niam ipsoruii esi regnmu eteiuhiin , vi, 611. — 12. G'.*n^
dme, »'i exultate, qu a iiomina vedtra acri|iti snnt m euJis,
VI, 614. — 14. Non poteat civitaa abaroadi supra inouiiitt
IPMita , V, 4-S2. — 17. Non veni legem aolvere , aed Mlim*
f4ere 1 vi , 1 13. — 19. Qui aolverlL umuB de nmn laiia iHia
idioimia , et «ie docuerii, minimus erii lo regnM cti Inruniy
V, 98 ; VI 1 324.-22. Qul auiem dixerit frairi ani : Kaiue^
reus «r;t gishen m, vi , Hl5. — 2H. — Qni viderii mttlierem
nd oonfttpi.^^eiidam eain ^ Jam iinechatua eat eam In corde
suo, VI , 2i5. — .'^7. Esi, e«i; non , non , vi , KS, — S&
Oeulttm pro cculo , deoiem \*o deuie , ui , 213» •* 41-
Diligice tniniieos %P8troA, lioueriicite bis qui oderimi «im«
V , 249. ^ 48. E.su^le perfedi , aictti Pater vesicr, 4|tti in
ea>iis est, v, 2KH.
Cap. Vi. — M rial vol.tttUa tiia ei in terra » akail in
coelo, VI, 598. — 12 Di > itlc iiobis debiia iioslra , aieui H
nosdtuii ihntia ;lebilorilitts uatiris» \i , 316. — li. Kkttsr-
mlnanlea laciea suja , tti appareani hominlboa je|ttoaniea ,
Cap. Yil. — 2. Itt (|ua menaara mensi fiieriliS) remi4le-
tur vobia, vi, 355. --6. Ne detleriiiji Saacinn caiitlMa,
neqne miitaiis maratarHas aote poroos . oe coaculce«ii « «a
peilibus suii , v , 421. — 7. Petae, ei accipitnia . vi , 2t6.
-— 12 Omnla (iiiSMwmque vultis ut faciam vobls b(NMiM*«y
el vos faetie ibh , v^ lii8. -* 15. Allen<Hie a 'aU$ia profdM*»
lis , qiil vetiittai ad voa In ve.si mentia oviiiin , Kiirittae tta
antem auni hipi rapa. ea , 1 , 68. — 16. A frueiilms efiriMn
oogaoesetis eos , v , 2>)4» — 22 «f 2». liulii diceni mllu m
illa die: Domine, Doiniue« Dooue in tao nfimine prophein-
vittitts?... Diseediie a iiie, omnea qut operamlni miattita-
tem , iieaeie qoi eatis , v, 520 ; vi , 154» 188. — 26. Sinlao
a.Hliticiiiti supcr arenam , v, 3G2.
(^AP. vij. ^ 8. Domine , uea sum digna ul inirea mdi
ieetttin mrwn. qum peraecuU autti r.cclesiam iiiam» v, ISdb
— 31. Si Boa eiieia, uHiie noa in gregem poreonMi» vi ,
606»
Cap. IX. — 15. Numquid poasiini fllii aponal Ingere ,
fttamdhi enm ilila esi apouauaf Veulct aiit«ii 11 dlet ea
nu^^ertinr aponai» ab eis, ei iunc j^ittttnbttai » ui| 307 ; vi ,
407.
Cap. X. — 16. Simpliceanslote, siciii ooiomb« , ti, SOi,
— 26. Neii eaiia vea, qni teqiiimini, aed spirilts Pains ve-
alri« qni loqHKor in voiiia, vi, 131. ^ 22. Qni t»oim persM^
vtfxverii o^ine m iim*tn , hlc KalvMs erii , vi, 199. ^ iB.
Noliie timere ( Od qui occiduiii corpus, aniniam atttem i><m
poaatmt o^jeidi^re , it , 53t. -^ 31. Non veni (lacero mitler.*
tn terram « aed gtadium , v, 354. — 40 e( 41 . Qui lon reei<
plt, mt reei, it» ei qui me reel«iii, recifii iUum qul inr»i
\\1
INPIilX S. SCftlPTUR^ LOCORIUM IN OPERIBIS S. IS DORl OCCVRIiBNTtt)».
me.... Aii!6u (lico vobU » ooQ p^rddt mrrcedem susm , ri ^
CUp. Xf . — IS. Vfii'le ad mei omnes qnl bboraiis » et
onenti estif > et ego r«>Qciam vos , et iiiTeiueiis requiem
aiiinabos vrstiif , t , t03. ^ 29 Disctte a ine . qni» niiiU
sum , et biimilia corde , ei iut ebluib requiem aiiimabua
veslria, v, ^ » 4)8.
€ap. \U. -- 28. In spiritu Dei ejido (femonia , fn . 30d.
-* 3i. Qtii poccaverit in S(ili Itum saiiclum , nou remiliPtur
ei , DPC iu lioc ssculo , aec iu fuluro , v, 419 ; vi , 5 >0. ^
2fi6. Siciii pr<i oiio«o verbo ratio poniiur, Ua pru siermone
injusio loeua exsolvitur , vi» 328. — iO lu corde tmtt.
IV, 193.
Cap. Xttl. ^ 17. Quia miiUi jusii et prophptae cup^eraot
vkJc^e an-jo ^idetis , v, 357. — 23. Quod aulem cecidit io
Spfnii, hl suut qui audiont verbum Dei , vi, 20i. — 43.
Tuiic jusii fulKi-buoi, sieuisol, io regno patris eorum , vi.
017. -^)$'l Siinile csl rfgnuiii ccelorum pairirainllias, qu|
Iirort*ri de liietturo siio ttova et vetera , vi , lOK. — ihid.
Vofprmis de ihMiuro suo Dova et vetera, v, 140.
Cap. XV. — 4. Houora palrem tuum et mairpin tonm,
qiiod est mauilaittm primom,v, 380. — 8. Populus bie
TaUis uie lionor;it , oor aulem eorum looge esi a me , v,
327. •— 14. Cscua enim si c«eo ducatum prsbeal , amlM) iu
r<iveam ia<lunl , r, 323. — 19, Ex corde eieuot coziiaiio^
nps mnlie , vi , 2)5. — ■ 24. Nou sum missos , iitsi ad o>es,
qu:e prrieruul donnns IsraeL \i, 150.
Cap XVI. — 18. Ta es Peinis, ct snrer hanc peiram
«dilioalK» Rcclesiam mcam, et |iortaa in%ri iiou viiii^eui
t;am . ei lilii dabo claves regni coeiorom , v, 391 ; i , 418.
— 2f. Qui vuK post ttie veiiire , abuegct semeiipsum , v,
442, 490.
Cap. XVIT. ~ 20. Hdc geous non ejicUur, nisi per ora*
tiourm et jejuniiim, \i, 236.
Cap. WKI. «^ 10. Aineu dioo vol>i8 » i.uia angeli eorum
S«*mi er vident liiciem Patris mei, qui est in CGclis , vi, 138.
— 18. Qucciuniuo solverUts supf r lerram, eruot soIuU ei
iaoai>l(t; ei ifmrcuinque ligaveritis super terraro , eroni
ligaia Pt iu C4rlo, vi , 614. ^ 22. Non soliim septies, sed
etiam st^ptaagies septAi*s, si pipuitOi-ri', tnAn remitteadumi
▼ •284.
C4P. XIX. — 9. Qiiicom(|ue dirotserli oxorem snam ,
«xcepta rornlcailoiiU causa , oi aiiam duxent, niQ'Cbat4jPy
▼I , 4.^6. ^— 10. Sl sic pst bomi is causa cuni muliere , oon
etpedfi aobere. Qui polesl cappre» capiat, vi , 447. — 12.
Si«i ealfn spadooes qui ila naii sunt , et alii qui ab lioiiu-
Bihi»fiKU siwi, oi sunt qui se ipsos casiraveruni proil«r
rpgmiin ca^lorum , vi, 418. — 14. Talium esi reguum
Ou-lorum^vi, 200.
Cap. XX. — \Sei 19. Kcce asoendimus Jfros«ilymam , e4
roosummabuntor omiiia qoai scripla sunt... Ei fiosquam
fiagpllaverint.occldeiiieuai» ei terUt dle resurget,u,
530,
Cap. XXf. — 19. Numioam frncios ox ie naacalur io
mternum, v , 608. •— 45. Auferelur a vobii regouui Dci^
eidabiiiir geuii lacienti fructuro ejus, v, 319.
Cap. XXII. — 2. Qui fecll nuplias filio suo , ▼, 143. •*
57. Audl , larael , Dooimus Deus luus Dvm uiio^ est; hoe
primitB esi. Se.-oiidum vero siiuile esl hulc: Diltges | roxi*
miim tiium sfcut te Ipsum , v, 108; vi, 166.
Cap. XXni. -^ 3. Quae (licnni , facke : qa9 aotem
fadunt, facere oolitP.... Dicuiit^ et oon faciiini, i, 38; v,
327. — 9. Ne volHs dlcatis palrem in ierra, mius est euitu
paier vester, quf in coslia est , v, 308. — 27. Ve voIms ,
ii.vpocniae , q«ia simiies fodl eatis seputirts ilealbatis...*
lutus vDfoplcni esiis avariiia et iuiquilale, i» 68; vi, 313»
Gkp. XXIV.~21. CrU eatiu tunc iribulaiio iiiagua, qua-
Um Mn ruU ab ioitio> v, 301. -*- 46. Beaii servi illi, quos«
ctiffl venerii Dominus, invcnerU vi^^ilanies, m, 389.
Capw XXV. ^ 12. Ameu dii-o vobis, nescio vos, vi, 247»
— r>3. Statult oves addexteram, v, 323.-^ 34. Veuiie» be-
•f*dfcti Patris mef . possidete regnum, vi, 61.*^ — 3.5. Esu-
rivi, ei dedisiia mihi mandactfre ; siiivf, el dedistis niiUi
riibere.... Diseodito ame, matedicU, ia igoetn mieroum,
f|ui pra^paraiiis «sl diatiolo ei angelis eios, vi, 337. — 40.
Qiiod feelsiis uni ex mininiis meis. mihi fecistis, v, 2T2.—
41 . lie lo Iguein asttfrnuui, qiiem prmparavU Pater ineus
iti.«liolo ei aoicelis ejus, vh 211, 398, 599 et 613. — 43.
llo5(pes fai, ei auscepislis me» vi» 424.^ 46. Tunc ibunt lii
in ignera a?ieruuai, vi, 613.
Cap. XXVI.— 2. Sciiis qiila pooi biduam p: scba fiel, ei
iliua lioaiiiiia traifetur, ui crurUigHlur, vi, 303. -«- 4. Ouia
eimNiliuui fecerimt, ui Jesom murii traderput ▼, 34/.-^
26. Act*e|»ft ie<u^ pant^mi ei calicem, ei lien« diceus dedU
pfs, vt, 3KS. ^ 28. Saugiiis hic, saiiguis tesiamenii : his
est Miiigiiis ini'us nnvi le-lamenti, qu| pro muliis pfliiu<t- •
lur. v, m —30. Et hjmno dlctOy eziorunt la oioniem 0:1-
feU, II, 559.
Cap. XXVIT. — 9. Et aceepamoi mereedem me im, iri^
irinta arffpnieos, pretium quo apprpti^tus suin ab ris, |ii^
337.-^24. Itinoctfiis ego siim a saugtilrie hiijtis Jusii^ oi^
338. — 23. Sang is pjussuper iros, ei sut»er llfius nostmw
▼, IfO, 293, 809 el 334 ; ei vi. 41. -> 28. - 44. I.aifonS
qui cruciflxi eraiit ciim eo, iin|iropprabaQi el, m, .S7.
Cap. XXVTM.— 13. Veneruiit disci^iuti e|us, «t abstuh^
runt eom, v, 319. — 19. Iie, tloeete omup^ genles, tttpcf»
za tes eos tn nomiiip P..iiis. el Pilil, el Spiriiiis 8:iiirti.
lu, 286 ; el VI, 106. m et 4G8. — tbid. IIp, docete oimi< 4
genies, vi, 70. — 2^^ Krce p^o vubiscum sura usqae aj
consuBunaiionem saeculi, i, 5U, e( vi, 1^2.
llAnCl'8.
Cap. 1.<--Fm. IK Tn es Pitliis mens dilectas, tii^ .ifts.
Csp. III. — 29. Qui aotem lil.iBpliemare.it in S|i|rlium
saiictunH non liabei redcinpd(iv.;uK... sedrens erii aet^mf
delfcU, VI, «13.
Cap. V. — 9. Legio mihi nenMn oal) qofa ■nki somuik
fi,«02.
Cap. Vtf. — 30. Et fnYonH eam iaeeMem ia fe«to, it,
820.
Cap. Vllf . — . 34. 81 qufs vnli posl me veaffC^ abae^ret
sefiielipsam^ ei tullai cracem soam, ei otqaalur me, V|
498.
Cap. X. — - 38. PoierUis lillicTe eaifcom, qoem pgo hiHi*
iurus sum, ei bapiiBmo, qao baptlaor, bapiicaHt vi, 408.
Cap. Xlt. — 23. Et prmii sit ui angelf ia cmlo, vi, 8!i««
613 «1617.-29. Aodi, IsraeK DomuwsDeua iuos umi
est, III» 312, «I V, 78.
LLCAS.
Cap. L --^reri. 30. Marb, ioTpMsU grallam M'e cohf
8«>octum Domlol.... Illc enin safvum faciei popnliim suhm
a peocails eoriim> v, 302.— 18. Qula resp«xil Dominas tiiiP
militaiem aucillm su», i, 415. — 72. Moniprarl iastauieuif
ooi sancUf ni, S32>
Cap. II. — 14. Gloria fo ei^Hlss Deo. et In |erra pat
bOitiloibus boQ» foluniatifk n, 339; ei v^ 35K.
Cap. 111,-^. rnierts esl l)< os de lapiitfbos isiis suicltKYl
fllios Abrabm, ra, 441.-— 9. Eoce securls ad radicem arlNr
niro posita psi, v, 316. — t7. I*aheas auiem comburvt igiif
fnexU iguibilif vi, 013.— 23 ef 28. Qoi ruit fleli.... Qui M
Dei, VI, 131.
Cap. IV. — 18. Evang^^llt.ire pnoperlbus mtslt me, H
vocaro annum pomiid acceiium, et dieiu |eupillaiiotiiii^
V, 286, 407. — 24, Prorheta iiemd acc> pius est in pairli
sua, 11, 54.-34. Qoid itobi.s, et tit>i, leao lili Deit veais|i
hiic perdere nos anie ieinpiis,vi, 198.
Ca». V 1.-^22. Curo exprobrav«:rini vobis homtnes, liea;i
erilii, V, 430.— 23. Vab votiis, qai ndetiS) qnoniem Oi^liltia,
VI) 30. .
C^p. VII. r- 41. Duo debitoreo.... fiwatocf tfpnar:«M
quingentos, et aller quiuipiagintay v, 143.
Cap. IX. -* 62. iNemo miiteus iiianum |iiam fn arairO| «t
respicieiis reiro, apius e>t rpgno Dei, i, 7.
Cap. X. — 18. Viiii Saianaui, sliui fulgiir, de < opIo ca-
dpiiiem, V!, SOS.""-^. Horoo qaid;im debCeuJebai ab Jera*>
aalHm io Jericbo^ iv^ 520.
Cap. XI»— 1. Doiuioe, doco n^^s or.ire, vi, 370, — 2 *. In
digito Dei ejicio damioaia. in, 309. -^ 13. Qoi mecnm atm
Goiigregaty spargii, in, 316» rf v, 287.-27. Keapdi^iMS
veiiier qui te portavit, et ubi ra qtia; suxisil, t, S3ti. -p*
41. Date elee.uospaui) et ei:ce omuia muutia auut vu|bi«|
1,67.
Cap. XII.^20. Siulte, hac oocte aafi*maf a^lmam tnam
abs le : qu» parasli, cujus pruiii 7 v^ 1 46. — 40. Itatjue K
vos e8!ole parati. quu iiesctts qa.i hora lilius huiuJuU
veuturtiB esi, vi» iH9. — 47. Servut scieiis voluttlalem Do*
niiai aui, ei uou Ittcif^us, digne plagis vapulabit nioJii«. \|,
191.— 49. Igueiu veni ml (• re interrem, v, 869^ 589, 49^.
— 5i* Dtto in tres n.Tldenlur. v, 1 46. — rlf. Fl.ia adverMti
maireui suam.r^ 14^1 ^ Iktd^ Filius Isisua e«l adverMis
fMiirem suum, \, 146. ^ l^tif 7 Nurus advenus apcium
stianii V. 146.
Op. XIII. — 19. Semintvit In agrn soa graiiDm siiiapi%
V, 140.— IHd. Homo. qiii sieininaviu v, 140,
CAp. XJV. — 26. Pa^ri mairique, lriitribiM« anrorflMis
uxorlbus, liliia, doinHi' s, agris, ei cuacUSi qnm pos^tleit
renuiiliare valebii, u, 53
Cap. XU -- 4. Keiiioltt* a viltiratiODe, v, 4 f7 — 0. Ho-
cipi in eterna laliprnaciila, v, 147.^19. Dives, i|Mi f*-
dneliatur porpura el bvtiso, v, 1 17. -^24. Qiiia viil*ie cnp*
cior iu bae laaima^ u, 613. ^ 26. Cbam^ magaum , v^
329.
Cap. XVIH. — 8 Pntasnr, venioas Cliiis bomiafs, fata-
Birt lUoM su|icr icn oai ? v, 2lK
INDE^ S. SCftlPTURiC; LOCORUU IN OP^RIBCS S. ISlDORI OGC€RRRMTIUH.
r.Ar. XKI. -^ 23. Vae prKgnanlibas, et nolrieDlilias, vi,
li7.
Cap. XXIII — »1. Crucifig^ cruclfige. v, 3J8. — 3k
Menior niisericoriiise su» dixil : Paier, igtiosce il is, qiiia
Dcsciunt qiiid faciunl.^i, 5(). — 43. Ameu dico libi, bodie
nipcani eris in paradiso, v, 84, ii ti, 393, 616.
fjip. XXIVT— 49. Vos auteui sedete in chrltale, ■▼, 520.
— ?S0. Rt prodnxU eos irans Beikaiiiam, el elevavit manos
suas, et l)enedixit eis.... et ipsi reversi suut in Jerusalein
cum gaudio uiagno, vi, 420.
JOANNBS.
Cap. f . - ^er9. 9. Erat lux vera, quae illiiminai onniPm
honiinem venienleni in buuc miiodam, vi, 453. — 10. Et
fmiiKJus per rum factus esi, iv, t06. ^14. Verbitm caro
factum est.... Et vidimas gloriam quasi uuigeniii a Parrf,
%i, I^i5. — ^6. Ego quidem liapti/o iii aqua, iiiedius autem
yesirum stetii, quem vos nescitis, ipse baplizabii vos in
Spiritu sancto, rt igni, vi, 465^27. Cujas oon «um dignus
solvere conigiam raloeamenti, v,563. — 29. Ecc*; agn>is
Dei, ecce qui toliit iieccata mundi, v, 570 cl il 1. -- 33.
Siiper qoein videris Spiritum descendeatem, siciit coluiii-
bam, bic e&t iJtus mea«, v, 411. — Ibid. Supcr qucm vi-
deris Spiritum descendentrm, el manoDtem supcr eum,
liic est, qui baptizai iu Spiritu sani-to; et cgo vidi, et te-
stiuioiiiam periiiboi : qoia h«c est fllius Dei, vi, 464.^17.
i:c< e vero iRraelita, in (pio dolus non est, vi , 4i9.
Cap. li. — 19. Sulviie hoc templam, et in triduo sn.4ci-
tabo illud, v, 549. —20. Quadraginta et aex anois sedifica-
tum est lemptum, v, 243.
L*AP. ill.— 3. Amen dioo tibi, nisi quis renatos fuerit ex
aqna et Spirlta saiicto, boii poiest inlrare in regnum Dei,
-vr, 407 a 612. — 14. Sicut exalta\ii lloyses serpentem ia
desurto, iia oportet rxaliari filium liominis« iv, 522; el v,
SG6 ei 455. — 18. Quf non rredil in Pilioni, jam judlcaliis
est, \i, 612. — 2*J. Qui babet sponsam, sioiisus est, v,
504.
Cap. IV. — 14. Fons aiaae saliemis in vitam aeteroam,
quaiu qui biberit, b* n siliet in aDternam. v. 552.
Cap. V. — 2&. Spiriius est Dcus, lu, 308 rl 555. — 45.
F^ veni io Domino P^tris Biei, et non recepistis mn;
aiiiis veniet iu nomine hw^ et redpletts eumy vi« 80. — 16.
Si rrodereiis UhjA^ crederetis forsltan ei mibi, de me
enim ille scripsit, v, 560.
Cap. VI.-- 20. Qiwritis me, non qaia vidislis slgoa, sed
> qoia inanducastis de p-aibas. vi, 105.— 52. Nemo ascendit
in calum, nisi qul descendit de coelo, fillus hominiSy ii,
1S3I. — 51 . Efo sum panis viva«y qai de c-uelo desceadi. vt,
583. — 5^4. Nisl oomederitis carnem filil bominiSt et bibe-
'Tiiis ejtis sanguinem, ikni habebiiis vitam io vobis, vi,
585. — 56. Qui maoducaverii carnem meam, et biberit
sanguino n mcum, iu me manet, et ego in eo, vi. 111.—
71. Duodedm voselegi, sed auus ex vobis dbdwlus est,
%i. 172,
Cap. VIT. — 57. Rgo sum fons squne vivs : sl quls sitit,
^veniil, et bibat, v. SIO;ff vi, 105. — 38. Si quis sitil,
veuiat ad n:e, et bibat. Qui credit tn me, fliimfna aquae
\ivs fluent dc veotro ejus. lloc amein d|ceiiat de spiritu,
qiiem .**rcooiuri eraut credentes In eum, ni, 510.
Cap.TII). — :25. Ego prlncipiuin, qui etioquor vobis, v,
-Sfil. — 44. Quoniam ipse diaiiolus ao Sniiio inendax es*,
ct in verita^c non sielii^vi, 594. — 50. Abr^bam quttsirit
diciu iiieiim viiere, vidit, et gavisiis est, v, 505. —57.
'Qiiifiquagiuta auoos Hoiidambabes, et Abrabam nosti? v,
«>t4.
<'ap IX. — *. I|<u oprrtet operari opera elns, qai me
fnisit, donec dirs e»l .; -venieC attteni nox^ qaanou nemo po«
't(*st 0|>crari, vi, 2iO. — 59. Ut qoi non vident, irideaot, et
qui vidcot, caed iiant, v, 572.
Cap. X. -* 1. Qui uoii iiitrat per cstium in ovile oviam,
seil ascciidit atiunde, itle for ebt et latro, iv, 520. — 8.
Oinnos quotqnot aiite me veoeronl, furcs sont etljtrones,
111,525.-17 ^18. rotestatein liabeo poneiidi aiiimam
ineam, et neino eani tolKt a me, sed ego pono eam, ii,
S3I; IV, 2; v, 97, 319. — 2\ Facta siint auiem ef:Gaenia
'Jcrosolymi.s, vi, 4(f4. — 30. Ego «t Fater iiuum sumas, ii,
528, et ui, 377.
Cap. XII.— 13. Hos:«nn ibcnoiKctrs, qui^venit in Donine
Doniini, rex l5!-a<'l, in, 27T; et vi,304.
Cap. Xin. — 1. Ciim vid.ssrt Joaus quia venit lioM ut
'IraiMirei de lioc mtindn ad Patrem, vi. 399. — .*{. I*racrn-
^viis liiiteo, bivjt pedes dlscipuloriimsuorum, lu, 490.— .'i5.
4n iioc eognoscf nt oiiines, (pii:i moi P8ti> discipuli, si dile*
«c.ionem intiT vos iMlHiurltifi, v*i, 294.
Cap. XrV. — G. JSgo biim via, et veriias, v, 139, 561 —
16. Rogabo Parr<*fn,«t alium Paracbtum dabit vnbis, ni,
3<»3. — 27* I'acem nieam reliii4|uo voliis, v, ?i37.— 2«J.
Paiermiijor iiie cs!, n, 52S.— ni,305.
r»fT
Cap. XV. — 5. Ego siim vitisirera, v, 550 « 500. — 20.
Si me persecoti siint, Ot voft perseqaeiitur, v, S21.
Ca '. XVf. -- 7. Nisi ego abiero, Paracletus non veaitfl
ad vos, V, 79.— 12 ei 15. Halta adhae halieo qn» vobb lu-
Suar, sed noo putestis iilt modo audire. VeiHet auti^i
pfritus veriiatis, qai a Patre proeedit, et de nieo -acfi-
riei, i!le voliis iniicabit orania, lu, 506; t, 487. ^ 13. Et
qusveotura sunl, aonuatiabit vobis, ui, 507. — 28. ^go
a Patre exivi, et veni in hunc muiidani, us 505; v, 271.
Cap. XVII.— 7. Omnia qun babet Pater, mea suol,ii,
531.— 1 1. Ut slnt unam, sicat et nos unum samus, vi, 152.
Cap. XIX.— 6. Crucifige, craciOge, vi, 40.— 1.1. Si buiie
dlmitiis, non esamieus Cesaris, v, 548.— 13. Tolle, ttdle,
cruc fige. Nos non halicuias regem, nlsi Carsarem, v, 35 •;
VI, 86.— 21. Noli scrtb<*re Rex Judcorum, scd qiiia ipse
dixlt rex sum Judcoriim. Quoi seripsi, scripsl, ti, 49.—
24. Non sdiidamus eam,*sed mitianms 'SorteoH euju<:sis
VI, 47.— 30. Et, inclinato capite, eniisitYpiriiwu, iv, 2.-36.
Os ejus non oommimietis, v, 370.
Cap. XX.— 5. Et vidit linteamina sola postU, et ahiit,-et
secum mirans quod flKtom fuerat, \i. i$10.— 17. Vade sd
fratres lueos, et dic eis : Ascendo ad Patrem meun, e* ad
Pain*m vestrum, Deam meum, et Deum vestrum, ▼, 420.
—22 el 25. Sicut inisit me Pater, et ego mitto vos. Acdidte
S(iirituni sanctum ; quo um remiseritis peccata, remittuii^
tur pis, et quorum retinueritis, retonia sniit. vi, 468.
Cap. XXI.— 16. Siuion Joannis, diligis me? m, 335.
ACTA APOSTOLORUM.
Cap I. — r^rs. II. Sic venipt, qnemadmndum viJialis
eiiin euntem iii ca'him, vi, 401.
Cap. IV.— 27. Colieni snot eoim io bae civitate, adver-
siis sauctum Filiuin luum, queai unxisti^iUf^CO.—Si. Erant
itlis o 1 iiia communia, et dislribuelialar uulcutque, prout
Ofius erat, vi^ 541.
Cap. \I.— 2-7. Convocantes ilaqne duodecim ap<>st<*lt
muliitudinem discipalorom dixertinl.... Ei vi^rbum Del
cresvebat. et multiplicabatiir numeruscredenium, vi, 427.
Cap. VII.— ^2 el 55. Patres i^eatri, qnem nrophptxnin
noD snnt persccuti, qui prsiiaittlabaot de a«tv(^niu jusH,
cojus vos naoc liomiddaB, et proditores fuislls ' n, 55
Cap. I.X. — 4. Saule, Saule.qnid me persequeris? in,5.\5.
—50. Si fnerit in operibus bonis, tPStimomum habeas...,
Si omne opns lionam sidisecuta esi, ? , 451.
Cap. X.— 13. Macta, et manduca, v, 387.
Cap. XII.— 15. Non est Petras, sed aQgclus eiot ^.
VI. 15S.
Cap. XIII.— 2. Segregate mihi Bamabtm et Saulani. ad
opus ad qiiod degi eos, ni, 353.
Cap. XIV,^2I. Qportet nos per mnltas iribttlutioaesio-
Irarc In regaom Del, ti, 481.
Cap. XV.— 9 Fide purifieans torda eorun, ti, 9^.
Cat. XVI.— 25. Paalua et Silaa orantea, vi, 589.
Cap. XIX.^I. Fartom ekly dum Apolln rss* t CorioM,
at Pauliis, persgraiis saperlnrlbus partibus, venirei Epho-
Biim... Tunc in onebant illis maiia^,«t aedplet^ant Spi-
ritum saoctum, vi, 469.-4. Joanues lia|ftjaiiio posaitetttiai
bapttuvit popiilum. vi, 465.
(Up. X\^— 28. ^ldeiefregpm, in qiio vos Spirilasoaa-
ctus episoopos itrditiavit, vi, 426. ISrat iUls cor «io«n, H
aiiiiiia una, vi, 517.
ar. XXtl.--3. NaltisTarso€iUci», it,101.
^ PAULI EPISTOLA AD ROMANOS.
Cap. 1.— rers. 5. Ex semine Darid secvndun caraem,
T, !Kj9.— 8. Graiias ago Deo meo |iro omuiinis vobis, qiiia
l:des vestra anitantiaiur in iiniverso mando, w, 546 — il
«( 21 Qooniam cognoscfOtes Ueum, non siciit Deuiu glo-
rillcavertinl, aut gratias egerttot, aed eTaiiaenint in oogi-
taiionitnis, ct oi/Kura:utn esi in>i|iieas cor eomm, v, ^*
Cap.'II.-«6. Secuiiduffl qoud quis operaios fbenl, ita re-
cipiet. T, 547.
Cap. III.— 25.Quem propoitiit Deos propitiatiOMn por
Hdpm in sanguine ipslu^, v, .394.
Cap. IV.— 2 et 5. Al)raham pater ooatpr ex operilm
JoiAilirjitus est : credidit Deu, el repotatum esl ol ad )ittil-
liam. T, 107.
Cap. V.— 5. Charltas Dei difliisa est in cordibos aoiirit
per S|)lritum aauciiim, qui datiia eAr nub^s, v, 216 el 287.
—10. Sl enlm cnm inunici «>sseiii0!i, recondliaii ■anias
Deo |«r mortein lilii ejiis, n, 531.— 14. Adam, qni est for-
ma ftituri, T, 270.
Cap. VII.— 2. Viiiua Uberata a le;?e viri, t, 542.-1^
%'ideo aliam legem lo uieiiiliris ineis, repugnaniem legi
men Is inee, et cai4i«iim me dticenieiii lu leg« peceiii.
V. 458.-24. Qnis me Hberaliit do corpore morli& bujnst
V. 556.
Cap. VIII.--9. Qul aotem Sfiirilum Om isti iioa babel.
llf
INDEX S. SCniPTURifi LOCOUUM IN OPERNHJS Sk ISIMRI OCCURRBNTlljy.
Uc noo est eiu. in, 907.— 15. In qoo diaimniSp Abb»».
piier, in, Sil.—VHil. Non enim 9ec<|iisiis S()irilimi aervi-
tuli^ Iterum in Umcire, sed.accepistis spiriium adoplioolsy
fi, iOt.— 18. Non ^uul oondtgn« pessioties^ liujus teinporis
ad^futur^m glurlam, qQm^ refelsliiiur in nobls, vi, 481.—
Sl. (}uando Ipigi.creaiura liiierabitur a servitute ooruptio-
nls iii libertatem gloria bliortim Dei, vi, S91.— SS. Quo*
ntam.oiniiis oreatura oongeniiscit, et dolet iisqne adbuc,
\t, 5*.)!.— 29. tt 8tt ipse primogenilni in multis fratrilMi^
V, 80.'-i50. Qw» enim praedi stinavit, illos et vocavlt, il!os
et JjistlliGavii, illos et gioriBcaTit, v,338.— 5i. Qui filio suo
noa pttpercit, sed pro oumiims nolHs iradidit lllom, v, W.
— ."SS. Quls accusabit adversot electos Dei? Deusoe, qul
justilicat?vi,i.*;0.
Cav. IX.— 3. Optabam ego analbema ese a Christo pro
fratriims me'8, qol tunt oogiiali mei seeuodum carnem,qiii
suiil hraelita, ui, 44i —5. Quorom patres, ct ex qiitbus
Cbriatns secunduni.caniem,. qiii esl siip«r omnia Deus l)e-
nedictitt in.srail9« v^ 78.— 13. Jacnb oilexiy Esan.autfni
odio babui, v, toi.— 20^ NumqiUd-dlcit flgmentam ei^ qui
se llngli : Quare me s:clecisti? iv, 4*18..— 21 • Sic ergo, et iu
boc tetuporfi reliqiiis secundiLti ei ciiouem grati« salv«
sunt, V, 509.
(m, X.— 10. Comle - creditur ad josiitiamt ore aoiem
opnfessio fliddjsalinem, v, i:i4.— 14. Ouumodo Invocaboul,
iaqoem nun credideruul? Aut quoinodo credent ei, qoem
uott audieraot? v, 103.
Cap. X!.r-J2. IMenliudo geniium, v» 518.— 23. Dedtasi
exjMe io Israeilaeta est, v, 312.
CAf. J(1U.— J, Noo e8l,potcstas,.plsi o.Deo,.vi, 310.—
10.. Pienitudo eoim legls cbaritajt f8i,..Vt 27T.— I^td Ple-
oitudo iegto dileBtlo, lu* 348.— ti. Carnit eurum ne fee»-
ritls In desideriis» vi, 337.
Cir. Xiy.— c2t. Bopamest.noQ mandootf.e eamem,et
non bibere v.nuffl« Oaikliiflnnus est, olera m^ducf t, vi,
4J2.-A. OoMe euim, quod oou esl ex fide» peccatum est,.
v, VJ%.
Cap. XV.— 27. Nam si lo spiriloalibos parllclpes faetl
sQiit geiiUles. debent et lo camalibus miolstrare cls, v,
281.
AD CORmHIQS I<
Cap. I.— rers. 13. Numqpid P^oloa pro vobis cracinxns
est?aot li| nomine PaolLbaptixaU estls7 v, 468.— 20«Noo-
ne stnllam feolt Deosjsapientiam hojns miindl? vi, 297.—
2i-25. Judaei signi petuni,etGraBci sapientlam qnaerut.t...
£t qiiod inflrmtim e>t Dei, fortius est bominibns, v, £92.
— IMtf. 13. Quod.stulJium..estJ)ei, sapienllus est qiiam
bomlnes, el qood Inflmtum est Del, fortius est quam bo-
nilne% v, 285.— 2 1. Judaeis qnidem scandalum, 111, 304.—
27 seijf. Iiilirmamundi elegitUeos, nt confuuderet fortes...
Ut non glorietur omiiis ca o corsm illo, u, 529.— ifriJ.
Nam quse stnlta suntmundi^ eleglt Deus, ut confuudat sa^
pleuteSr V, 365;'i(56.
Caf. IK— 8. Si enim cogoovisseot, nuoquam Domnum-
gloriss cruciflxiaspnt, lu, 305^ e$ %t 523.-^. Quod oculus
pon vidit, nec anrls audivii, nec in cor hominis ascendit,.
qnaB-prteparavltDeustliligeiitibaoso, vi, 617.-10. Nobis
autem revebivit Df us per Splritnm suum, auia S, iriius
omn:a serotatur, et ea, qus suotaba Del, v, 400.— 13. Lo-
r' nnr non in doctis noman» sapienia verbi% sed in
rina, 9piritos,.et virtote, v, 401.-16. Qiiis eoim co-
fcnovit sensom Domiol-, aol quis oonsillarius ejua fuit?«
VI. -120.
Cap. III.— I et 2. Non polni tobis loqnl, qoasi splritoali^
bos, sed quosi caroaliboa :.taaqaam 4>ar.vaiis in Chris'o lac
Toliis potom dedl. oon escam, vi, 330.— 2. Lac vobis potiim.
dedi, non estom : noidum eniin |ioieraiis, sed nec adhnt;
qNtdetii potestis, v, 308.— 7« Neque, qui ptani;«t, est ali-
quid, neqoa qoi rigat, sed qoi locremeotum dai, J)eus, m,
288.-10. Quasi jiapiens. arcliitecius CundamentumprKiui,.
IV, 429.-17. Tem|'lom enim Dei saoc.omeii, quoU esUa.'
vos, V, 53UI 534.
Cap. V.— 5. Tradere bojosmodi Satans in Interitumcarr^
nin, ut siih-itus salvoast» vu274. -^7, rascba.nofitrum
Jam immoiatus esLChi;i8tii8r.vi, 113.
Cap. YI.— 11« iam abbiti eslis sanguioe Christl, et pas-~
sioiie ejus, v, 446.-13. Deus autem el huoc et banc
destniel. vi,25l,4i2.
Caf. VI.— 2. Propter rumlcationen oonsqoisqne saam
Qxorem habeat, vi, 219.— 5. Abstlnere vos ad lempus, ot
vae»*llA oniiloni, et iterum revertiminf in idipyum, vi, 4(U.
—10. Pimcipio non ego, sed DDroloaf, uxorem a viro non
disce^ere, m, 486.— 25-20. De virginibus autem pr«-
ceittum Dcimini m n babeo, sed conalliom do.... Si acce-
peris uxorem, nnn peccasii : si nopserlt virgo, non pec-
ravit, VI, 447.-29. Tempos ]am.io coileclo eat; restit, nt
.911 oxurcs bibeat, taoqaani ■OBbabeofes sini, vi, 4i7.--*
XITI:^
3U Prsterit enlm flgora hujns mondi, v, 451.— 31 ef 53..
Volo aotem, vos siiie sullicitoUiue vsse.... Qul autem cuU'
uiore e t. soUiciius tf«t, qu» suit niuiidi, quomo<!o |ih-
coat nxuri, vi, 419.— 33. Qui autem ruin uxore est, cogi-
tat, qujB mundl siiut, vi, 249. — Ibid, Qiii aniein cum uiora
est, Ciigltat, qii« suitt inundi. Propt< r foriiicatiunem uuus-
quiSiiue soam uxorem babe-t, v, 400; vi, ^49.
Cap. Vlll.— 1 e< 7 Si quis auiejn vobis Uixerit, hoc est
immolatom idoIi<, nolite inanducare,v, 4tG.— 6. Nobisau-
tem nnus Deus, ui, 312; v, 78.
Cap. IX.— 9. Kon aliiffabis 00 bovi triluranti, v, 463.—
11. Si 008 vobis spiriiualia acminavimoi*, maguuin est^ tit
carnalia vestra.metaina8? v,46i.— ii..Omnes qiiidemcur-
cont, sed onoraceipit pabnam, v. 553.— /6id. Sic currlie,
ot oomprebendati^, iv, 5i0.— 27. Ne 8i forte aliis praedica-
ret, reprobns efliccretur, 11, 470.
Cap. X.— I el 2. Nolo V08- ignorare, fratres, quoniam
p^es nostri omnes siib nube fuoruitt, et omnes mairu
transierunt,.et omne;» iii Moyse bapiixati suul in uube, vi
in iiiari, n, 586.-4. Peira autem ««rat Christus, v, 452.—
6. Omnia bsec in flgora contin;(ebant Ulis, v, 552.
Cap. XI.— 1. Im>titcres itiei estute, sicut et ngo fbrisli,.
II, 479.— S.Caput tJiristi Deus, vi, 151.— 14. Virquipjie,
sicomamnutriut, iguomiiiia est illi. vi, 443.— 2S. Frobei
se bum'i, et sic de paoo iUo edat, et- de caiice bibat, vi,
177.
Cap. XII.— 2. Quooiam cum gentes essctis, ui^ 375.—
4 sf^. Divisiunes donationum stml, idem autem spiritiis.
et divlsiones operationum suot, idem vero Deun, v, 78.
— It.Dlvisa charhunata, et dona Sidrttu^ s-«ncii gr«ti:A
distributa, v, 142.— /Md. Hase autem otnnia operatur
0008, atqne idem Spiritiis, dlvidetis singulis, proui vult,.^
II f 309.— 29. Numquid omoes babeni douationes sauatio»
oom? VI, 413.
Cap.XIII.— 1. Si lioguis horoinum loqaar,et angelorom,
II*, 839.-8. Sive liitgoaB cessabuot, ui, 399. — 12. Nuou
videii.tt4pcr«pceulum ioaeoigm.tie, tooc autem faeie ad-
laciem, v, 599.
Cap. XI V.— 15. Psallamsp-rito, psaltam et mente. vi,287..
— >21 Llo;;uae loalgnum sunt non fldolilHis, sed intideli*
bus, VI, 180.
Cap.. XV.— O.Egosum mlnimns apostftlorum o nninm, vi,
335. — 42 et seqq. Hoc curpus se ninatur in oorruptlono^
surgrt in iuoorruptione... Ktmortile hoc induere imiiior-
taliutem, vi, 6 10. —33. Dom corroptibile boc iiiduerit in-
corroptlonem, vi, 183.
Cap. XVI. — l3.Sute in fide,.iv, 5i0.
AD CORINTHIOS II.
Cap. II.— Ffrs. 14. Deo autem gratia8,qui irium bat nos
hi Cbristo Jesu, Pt oJorem jnsttti» sue maiiirestat per nos
io omiii lo(u>, v,'403.
Cap. III. — 5. Non in tabiiits laplilels,sed in tabulis oordtf
carnalibus , v, 582. — 5. Non sumus sntflcientos cogitar<4
aliqtiiJ ex oobis, qoasi ex nohis, sed snflicienlia nostra ex
Di'o'est, v, 102. — IG. Cum tratisieritis ad Chrisinm, au-
feretor vt laincn, vt, 417.
. Cap. IV. — 7. Ilabemns tbesaorara istam in vasls fictlU-
bus, VI, 297;.
Cap. V. — 17. Si qua In Cbrtsio nova creaitira , vetcra.
tcansii>runt, erce facta suiit nova, iii,2.39; v, 101.— 21 . Qiii:i
ciim. peccatum non cognovlsset, Ipse pro nobls peccatum
lacitts est, vt, 50.
Cap. VI. — 2« Qnia ecce nonc tempus arceptabirc, crco
nunc di;s saluU% vi, 199.— 11. (ior nostrum dilitatutn est.
v>.287.
Cap. VIU. —9. Cum e^set dives, panper faclus est, nt
iUius inopia nos divites essemiis, u, 528.
Cap. IX.— 7.Hilarero enim datoremdiligit Dcos, v, 410»
5i2r VI, ^^, 553.
• Cap. XI.— 2. Despondi^snim vos uni viro virginem casUn»
exhibere Cbri«to , v, 421. — 5. Meiuo , ne sicut serpens.
Ev m sediixit astntla sua, sic sensus vestri corrumpaotur,
V; 273. — "iO, SusUnetis onlm, si qnis irus acciplt, iv, 98 ;
V) 465 — 29. Qttis ififirmatur, et ego non inflrmor? Quis'
scaiKlaliratnr , et ego non nror? vi, 2(>5.
Cap. XII.— 7. Angelus SatanaB, qui me colaphixet, 1, 65 ;..
«. 54 ; ^, m ; vi, 265, 274, 598.
Cap. XI 11. —5. Anex|>erimtfnttim quaDritnr ciusqui in me
loqtiitnr ? Christus non iniirmatnr, sed potens est in vobi^;
nam etai crnciUxus esi ex mflrmiute nosira, aed vivit ex
vlrtute Dcl, 11, 530*
AD GALATAS.
Cap. II. — Veri. 9. Dextras dederunt mihi, et Baroib»
socieiaUs, iv 12.
Cap. V.— 22. Fractnsantem spiritus esl chariUs, fpin»
diom, pax, tongaobnius, booitaay mansuetttdo, conUaenUa,
casUtaa» v, 271
rTti LM>B\ S.
.£ iOeOllDli IN OKHfDIIS S^ ISIDODI OCCUnftENTIL». x%rm
AD ETHRSIOS.
CAP«tl.—f €'.<(. 8. Gratia ruiiii \M 8ai««U eitis pttr MefHy
t.5*SSi.-^H. I|«e (*si (>' noiira, lyii («scil mraipie uirtmu
I 5S. — 17. EvangeViravii pa^em liis qiii h»Hge» 61 p«c«tii
los qnf piQpp, Yi| fe. — 19. NoB esiis pere^riiii ei bnsfii-
t«i» scd efttfs cfves ^ancianini, ei dem-stlci D- i, todiiieaii
iiiper fimd.'«inetituin >|His>ioloruni el jiroptiRiarum, v, 9U.
«*^*il. Sttvra oniiiem prlDclpaitim, el poiesuitvnv ei vir.u-
tM, et ioiDiiiaiiotem, vi, 985.
CitP. III. •- 8. Ego eiiiiD sun notis imns aposiehiruiii.....
iillii HkiBliBO omttiuiki saiicloritn, in. S35.
Ca>. iV.x^. SltMl^iites servare a«il!it« m si4ritos fn vid-
ffHlo pacfs, v^ttii.-i^ H. AM*eiKJens in aHBiu, capttvam
«'Bxii ca^iitvtiaiem. t, 349. — 31. £t cbmor Bulertiiuf B
fot/ls ttifli Domi flmliiiay^ vi>,,1S0.
tUy. V.^8^ Kutsiis aliquando lenebr«, Bonc BUldm lox
h» Dooiino^v, ^lSi — 19. Impieminispirilu, Inqnentes vits
|a Miilnits, et hjHNiis, et caiitttis spiritifalitiii», n, 5-j9 ; vi,
iK7. — 27. Vt cxbiberei sibi gloilosam Eccie»iam, noa b«-
beBtetii Biat^ilBm, aul rngaiB, v, 404. -— 51. Socrameiituin
boc maguBtn csl ^ego attiem dico, tn Cbristo «t ia Kcd* sia,
f,2?1.
Ckp. YI.-^12. Noo est DobiscollnclBiioadversBsearnem
ci saiiguitiBm, sed Bdvtrrsus principcts et fioiesiBies liujus
attis,. adverstis mondi reciores ieiiebranim harttmi vi,
51J5. _ i5. Cilceail pedes tu praeparatiouum Evangelii pa«
Cl9^ni»5t5;^f, 45«,
AD PHHrPPENSES.
Gav I.— ITera. 18. 9iv e occasiouB, live vBriiale CbristBS
asnimitiatur,, ei 10 boc gaudeo, sed ei gaudebo, v, 327.
Cap. li.^et uqq» Oiii cuoi ia Ibrma Dei esset» doii ra-
piiiam arbitratuii esi esse bb ssqual m Deo... Ui faomo bu«
m liafii semBii|«um,^ factus olKHJieos u-Htue ad monem,
noriedi antem crncis» 11, &28, 530 ; v, 271 ; yi,, 14.
Cif. IV.— 4. Gaudete in Domiiio. v, S^liS.— 7. Pax Dei,
i|t0o ex<tipBeai omniim sensmB, v, 590 ; vi, IdO.
AD COLOSSENSES.
Caf. I.^Kara. 16. Sive TbpoBi, slveDomiaatfones, sive
Princi(iat»s, si\e Poteslai a, vi, 585. — 17. PrimogeaiiBS
«mitis rreatiiriB, ipse est anie omues, *^ otnnia I11 U!o
it>iis ani, u, 518. -^13. Ipse esl capttl cor|K>ii6 Ecclesiae,
it, 528.
Ctf . UL— 5. MortiftcaTerit membra siia, qu» soQt snper
t rraiii , v» 572. -^ Ib. Horiincale membra vestra , quae
rB«<t super ierram, forBicailonem, fuuuunJiiiam, luxunam,
concupBceBliam malam,^ et avariiiam, (itiae e^t idoionun
bervliuf^v„53lf 388.
AU YltESSALONfCEKSES I.
Capw IT. ^ Ver$. 7. Kacli sumns |>arvuli in medio ve*
auiim, tao^am ai ouUix Ibveat puiios stios, vt, 526.
Caf. Y. — 2. Ouia dieti DomiHl, sicut Tur, iia i:i nocle
ft^iel». VS^*.*^ ^- '''ratres, rogauiua vos. ui coj^iiosca-
lis eot»^tti in voIns ialiorant , et prsesuni volits in 1>omi,.o,
v« 264. -<- 11. Uraie siLe ioterniissiotie, 1 1, 289; v, 555.
AD TII&^SALONiCENSES II.
Cap. 11% — Ver$. 4. Qul adversaiur. ei extolfitar supra
emne, (food ditltuc Deits.aut (|U<d rolilitr, vt, 136. —
tO. Qi oBiam cliaritaiem \eriiairs Dei non rec<>pernni, ul
Balf i tlereni, inim^stt lUls Dens ffpiritum erroris, vi, 2i9.
Cap. ILI. — 8. Neque lanom graiis manducavimus, sed
In laliore el fuU^ationc, nocte ct die operantcs. Qui oon
futt bliordre, iion tnauAticei, vt, 550.— 12. Ofierantes
$itum paoi^in Bianduceni SeJ in labore et faiig;itioiie,
dle ac nocte oteraiaes, ne qucm vc^utn gfa\arcmus,
vs 531, 5;>6.
AD TfMOTMELMl.
Cap. I. -* Ven S^ OoQa esienim lax, ai quis ea legH
ilme otBlitr, f , 307.
Cap. H. — 4. Obsecro tgiltir prftmwn iomniiim tieri obse*
aratfoBPs, poetBlationes, gratianm aciifmca pro omnibus
boBiiiiib^m. i<ru regibus. et |iroomn*tMis qui iu subiiroitale
siini, n, 5^9. — 2. Yolo ergo, primo omiiiura fieri depre*
ir^aHotfea, BdorBtiBBBa... Uei omues bomioe& vnli saUos
U.ri, e\ ad agniiioaem veriteiis fcnta^e, v,^5i9L — 5. Uee
eiilm toiium,.«l a(;ce|ituiB eat cor;im Saivatore Bostro Ueo
ittii eniBjps lioffllBes vuit aakoa fieri, «t ad agniiioQem ve«
|itBflsveii«r«% f . SU). *-* 14. Vir doii eai seitucliMi, iiiulier
auiem seiSucia ii? praefaricatioais fiiit, vi, 216.
Cip. lU.—l.Of ortet epiaoopum irreprebensiiiilem csae„
B, 562. «- Ib. IJiiitts uxoris vii um , vi,, 4^. -^ 7. Oportet
cii^m tesiimboium liabere tiooum ab eis qui Toris suni.
V, 327. — 8. Diacoui simiUter irrepfebensiblle«, pudioi
Biii|uc,^BaD bfUttttttes... Et sic miolsireot, oallum crimou
luUi^utcs,, vtj^ 428. —10. PiObeutBr priaiUDj^Ct ^c iniiii-
slrent, nulliuD eriman liabeat« s, u, 562. — 15. E^clrsia
Dei vifi, v|tui esi columiia^et tirnHim<-iitttm veritatis^ ui»
Cap. IV. -* I et teqq. Dis^fnleni quld^m a fiile ai'eadeii«
tes ^piril>ljus errurum... Quus Deu:^crcavit ad perdfMeB.-
dum^ v.ilS.
Cap. V. —6. On» aulem Ia deNeiis agii, vlvens mottaft
eat, VI, 452. — 9. Vidua eliuatur itou inluus aoiiornm sexa-
(;iiiia, utiius \ir< ujiur, vi, 151. — 11. Cum eniai luxuriatae
Cbi'ri'ii iu ChriHio, niiberM volurii, lialieiiteii dainnatfeaem.
quia piiinam lidt^iii irritarn fecerunt, vi, 451.^ 13« Siiiiof
auiHm et otinaa; dt^cunt circnire dcimoe, vi, 451. — 22. Ma*
Bu»ciio ueniini iu:po»uori>. Non neophytum, \i, 4fl.-*
25. Vino nKidioo uie e, vi, 253. --24. Vuorumdam bomi^
Dum {leccaia iiianile&ta suoi praeeunlia ad Judkium ; (piuft-
dam auiem ei subsequiinlur, \i, 612.
Cap. VI. — S. Habentes conteotl estoie , 1, 68. —
0. Oai voluai divites fi ri, iuciduot iii tetiUiiiouem, et ia
Uquenm diaboU, ei desitieria muka, el noi.lva, qiic im*
inergunt liomines in iuieriluin et perdliioaera, vii, 2t0. —
In. Kadix uranium malorum cupiditas e^t t quaffl quidank
appeientes, erraveruut a Ude, n, 671 ; fi, 219; — 10. Qoi
solus Uabei imniortaliiaiem, 111, 296.
AD TIMOTUELM li.
Cap. n. — Ferir. 2. Il»c commeatfa bomiaibBa fliieKhi»
qul tdouei siini et atios docere , vi, 551. — 5. Meuio mHi-
iaiis Deo, impiicai se negoiiis saecularibu« , ut ei pboeai»
eui ae protMvtt, v, 468. ~ 24. Scrvum Domiui ne&oiNirtei
lii igare, sed mansuetum ease ad omnee, doc liUero, |iatlna«
tein, cum modesiia GorriiHentcm eos qui resisiutti feri-
lati, \N.213.
Cap. III.— 8. lannes et Maiiibres resif icrunl Mojsl, e|
lii resislunt voritaii; homlnes menie corrupti, reprot*i
drca fldem, sed ulira noo profleienl. Dementia eonim ma--
nitiesta ei it omaibus,siGui ei illorum full, v,368.— 12 Qm-
nes enim <|ui in Chriaie foluni pie v i%ere, persecutioneBa
pailuutur, V, 521.
Cap. IV. —2. Obseera in omnl paHemia et doetriaa, m\
213. ^ 5. Prurleates aurilms, a f eritaie attdituBi af er«
ioul, ad fabulas auiem converteniur, u, 526.
AD TiTUM.
Cap. I. — V4rt, 5-7. Hojos rei gr.itia reri(|ai le Crelap^
ut e« qus desuoi corrigaa... Oportet eoiui epiMOpuiu sine
criiuine esse, vi, 126. -^ 18. Qmnla munda inuudis : eotu-
quiuaiis autem, et infidelibus aihil esi mttndum, quia poK
luia suai f orum ct meus, ei conacieuiia , vt, 2*;6.
Cap. II. — 5. Non criml latrices , non mutio fino S'T-
vieotus, sed parvo uientea, beuo doceotes, ut prudentiam
doceaiit, vi» 451.
AD HEBBiEOS.
Cap. f . — Fera. 14. Koaue omues aaai adniiolstralorii
.fpiriius, in minisifrium mlssi, propier eoe qui baTediia*
tiun cafiimiiaalulialf vi, 15ri.
Cap. iV, — 15. Omnia Buda ei aperia suut ocuUs eius.
1,68.
Cap. V. — 14^ Pef fectorum aulcsii rst soiyus cibos» ft
SjI.
i^p. iX. ^ 17. Tealametilum iu ma iuis oooGrmaiur, m^
200.
Cap. XL — 0. Sioe fide aemo poiesi plaerre Deo, onuia
enim qund noo eat ex lide» peecatum osi« fv, 402.
JACOBI EPiSTOlA.
CAr>. 1. — Ver$. 8. Vir (!b(4ci anmio inconstaas est «a
oinoibtis vi.ssais, v.
• Cap. II. — tO. Oui ia uno < x hls offertdt^t, faeuts eat
onmioin reus. Oui enitn dixit: Non nKrdialteriR, ipse disit:
Non occides. Quod si aon mcccharis, dreidvsauiem, faetiis
es legis iraosgressor, f i, 612. — 19. N:»m ei dxmooes ti«
^»•01 et comretnfscunt, vi, 59^—20. Fides sioe opertlms
mortua esi, v, 106. — 21 . Abraham pater ao:A.er ex operi*
bus Justfflcalas esi, v, 107«
€ap. III.— 8. Ltuguam duHos hominum domare pefeet;
inquietum maltim^ pleua dolore monirero : m ipsa beae-
.diQiuins Deiim, et Patrem, et in ipsa maleiltctrous hoRii-
nes, qiti in simiHtudinem Def lac:i sunt : ex ipso ere pro*
cedit Dcncdiclio, et m:<lediciio, vu, 218.
Cap. IV.— 9. VisiTi estoie, lugete, et |2orBte, risna
vesirr lii lucuun coof eriatur, et geudium lo Bucroren ,
vi„ 307.
Cap. Y.— l. Agile BUBf, divites, |.Ior»te ululantes In mi«
serii^ quie adveniuni vcntis : divitis veairje pairrbcim
suiit : ve»tiineDta veslra a tineis oome^ia suai : auram , el
argenium vcstrom SBrugitiavit, et kyuiHO eonmi fu teNf
raontum vobis eilt^f i^ 2!l6.
liit imETi nRRUM KT V^RPORVM IS
PprRI EPISTOLA f.
CAf I. — Ten, U. Ib qiieiD desliIeraDt aDgeli Del coa-
spicere. v>,158.
Cap. II.^S. V<» e.sti8 lapiiles vlvl, aediflcati ia doinos
•piriliialft, V, 401, m, —9. PielM sanqu, rtgtle ascer-
flotium, v,.il09, Y4, 116 — 21. Qui peccau noslra periutit
in forpore suo siiper iigmim, tti peccatis nu>rtiii , jasiiUe
viveremus, cujm iivoro sanaU mim^i, n, 530.
(Up. I V.^ 1 . Clkristo iffiiur passo in carne, u, 530.— 17.
JuUiatun^ a domo Del tncipitti, vi, 260.
(Up. V. ^ 5. Dei^ superbis resistit^ biuiiUbus Aaleiii
dol gratiaai, v, i43.
PETR! EPfSTOLA H.
r^p. 1.1 .—F^rs. 4. Aiigeiis noQ peperclt, ii, 576. — 16.
Correpilonem babolt su:e vesanue : sitbjugai^ mutum,
qiioU io bomtnis voce luquens» propbetx insipieqiiura prc^
hiiiuit, V, 457.
Cap. |U.— 13. Novus lv)iQo, et aova terr», v, SoO.
K>ANiN13 EPISTOLA L
Caf. n. — Ver^ 1. Advocatuip babemns apod Patrem
Jesum Cjiriatum, iii, 503. —27. Et vos nnctlonem, quam
acceptsiis ab eo, permane.il in voiE)is ; et nece5.se non ba-
betis, ut aliquis doceat vos de omQl re, iii, 510.
Cap. IV. — 12. Deuin iicmo vidit unquain, ui, 297.
JOAKNIS EPISTOLA li.
Cap. L — Vers. 10. 81 quis vencrit ad vos, aliaro doetri-
S. l^fDORI OPP, (JOSTgNTiRUM. n,
nam affcreBS, non eum recipiatis. nnque ei a?o diicrilis.
VI, 568. *
JUDiE EPISTOLA.
Cap. I.-^-F*r«. 5. Jesus populum de trrra iEgypll li-
oer jRs, f ecQBdo eos, qui non crediderunt, ijerdtMlit, vi.
252.
APOCA(.YPSH.
«.^'i?- '• —r^'»' * Afiocaiypals Jesu Cbpisli , quaiii dedit
illi Deus palam facere servis suis, iii, 218.
Cap. IL— 6. Sed boc babes, qiiia ddiili facta Nicoiaita-
nun, ni, 352.— >9. Ooi dicunt se Judsos esse» et non suiit,
sed suiit synagoga SaUn», v, 409.
Caf. IIL — 19. Ego, quas amo, arguo, ei cabtigo» vi,
Cap. V. — 5. Qocd 4)eque in ccbIo, neqoe In tcrra, ne-
qiie subtus terraiu inventus est, qui possit aperire iibraui,
«i solvere signacula ejus, vi , 613.
Cap. X. — 9 <M 10. Accipe Ilbrum, et cometle illum, H
erit in ore meo dulcia, quasi mel , et aaiarns in veutre^
v,253. '
Cap. XIL — 10. Profectus psl accusator fhitnim noslro-
ruro, qui accusabat iHos in coos|>ectu Dei nostri die a^
noctH, iu,578.
Cap. XIX. — 10. Vl«le, ne feceris, conservus enfni
.tUMs sum, et (i^rum tuoruoi. Deum adora, vi,ll0t'4
401. '
Cap. XXIL — 13. Ego spm Alplia et Oaiega, primus et
noviasioius, iii, 303.
sss
as
:;=
INDEX HERUM ET VERBORUM
QUiB SEPTftM TOMIS • UiJJUS EDITIONIS OPERUM S. ISIDORI HISPALENSIS COXTINEXTLR.
Num$ru$ rQmpnus fomum indieat, arabiciki paginam,. Qumdam vocts txotieoe in Glouart^^
tideri potiunt hoe tcm^ Vllf a pag. kk3»
\ AbTalivns ossus, iii, 17.
Aaron l^ter Mofsis, Hi, 3|2; ».163. .,f '""^ ^"'^' ^' "*^^'"» *J«' ''
S*n^*"v;/^i!i'35 ^*^* ^**'' *"^' ^**- Abmatertera, m, 448.
iM«r<jr, m. 460. Abnepos. iii, 41«.
Abmq^, et ofiiiiiff, v, 9.
Aborigenes, iv. 193.
Abactus, 111, 461.
Al^aoHia, Mi, 4i7.
Abaoeib, iv, 416.
Ai>ap^S, ui , 408.
AlKirim, v, 456.
Abavuuculos. iii, 447.
Ahavns, ni. 410, 416.
Al»ba, III, 54i.
A))ort[\us, ni, ioi.
Abraham, ni, 254, 525; v, 121 $eq.
Paier gentitim, t/;., 156. Ejus egressus
a Chalilieis. ib,. 296. Circuincisio, ibid.,
mmmxM &■ *a. ■■ • M ^^t_ >_ » ■ A*l*l ~^ * -*
Accaroa Interpretbtiir steriliias, v»
560.
Accentoai et flgurae accentnum, tiu
29 et $rq.
AcceptiQ personarum, vf, 5(7.
Accidens, iii, 103;
Accersire, et areemre^ vii, 432.
Aocidens,iu, 103.
Acci^U. eontngU, obtmgiff et eveiiU^
V, 15.
Aceipere, ei smnere, v, 65.
Aalpiier, iv, 9f(.
50l.Mors, f6., 5l5.0blaiiotilii. ibid., Acoola, iii, 460. Aecola, ineota, ei
4I.K.»- «... *.i:/«»^ Ai^A«.i.ia «. 3*'« Ad eum loquitur Dens de futuris, ot/mia, v.i, 451.
^^Abbas qua ralione eligeodiis, vi, „j eJus «tas, vii.70. De eo, ibid.,
ibdenago, v, 17G.
AlHiLis.propbeta de ierra Sicbemr
r-iis liber, ui, 233, 24|S, 530; v, i5i,
173, 208; vii. 380.
Abdo, ui, 322: vu, 584.
Abdou, lu, 235.
Adduciiwr, perdueiUar, deduc'tur,
.quU intf^ se distent, v, 6.
Abel aUus A<ltt paator pvium, ul,
.318; V, 1|7, 134, I7l
Abesau, ui, 235.
Abia, u, §24, 225; yii, 76.
Abies« tv, 554.
Atagcus% lu, 460.
Abitce$e, et ttroiicire, v, 4.
Abimelecb, lu, 235, ^; v, SOt,
498,521; vu, 74, 76.
Abiron, et Dallian, v, 128.
A^nratlo, 01.211.
Abjuro, et aajuro, v, 9.
AblaCtatus, in, 459.
AUativad pr»posiilonee» I», 22.
574.
Abrogaiity et arrogans, v, 2.
Aitrogaiio oOicii Mozariiblei, 11,^124.
AbrotaDUin, iv, 570.
Absaiom, lu, 325. Ejos liisloria, v,
533 seq.
Abseedere,pA discedere. y, 5, 21.
Abscissio chiamydis Saulis, v,52i.
A bscandilum^ atqne ofrscovittDi, v, 3. 560 , 53i.
Absida, iv, 228.
Absiiilbium, iv, 358.
Abstemios. i», 450.
AI)8t(oeutia, vi, 255; vn, 218.
Abs*u'il^ tubt, et sustuiti, v, 70.
Abydos, iv, 174.
Abyssus, IV, 151.
Aeaderoia, academici, nt, 562.
Acaiitbina vesti.«, iv, 351.
Acanthis, iv, 551 • Achantus, ibid*
Acarnanii, ui, 40Q.
Accentor, ui,281.
Acatium, iv, 422.
Arconmtolare, atque eonunodare, v.
15.
Accubare, et reeubare, v, 3.
Abcitbitum, iv, 481.
Aecusnre, et ineusarey v, 40.*
Aceusativae pnepo^ititmtis, ni, 22^
Accusativus casus, 1 1, 17.
Accusator,.iv, 300.
Acephaii,et eorum hseresis, ni , 339»
Acer. III, 458. Arl>or, iv, 337.
Acerlus, el acervus, v, 8. Acerbus,
qt i^iiniaturii^ i/n//. A<'er\us lapidutQ«
muJtitudo credentium, v, 532.
Aceiabulom, iv, 302.
Acet)ioi, IV, 493. AP<^Mina quj bibaut,
V. 437.
Achab,iN,525.
Achab cii|)id tas, vf, 2i9.
Athsi, lu, 4091
Acbaia, iv, 16 >, 203.
Acbaicam mare, iv, 12fk'
• ffnftfs edUims, Arevall scillceL Di septem toml comprehendonlar tribus pracodenmioa PatrolMte: pniQVs el
secundus. nostro LXXXI: tenius et quartiis, ngstro LXXXtl; qniutos, seaios et septimus, nosuo LXXXIIL tneruro^
uniuscalusqoe volnminis servaviaios Uiulttn ei pagiuas (c r«isloro iypo la texiu sicpraes^aUUsJ , qtMiHiS respoo-
deui uuncri Ijidicls. Eoit.
tllf
INDCX RCRU3I CT VCRROUUlf IN S. ISIDtmi OVP. COiNtCKTURUtf*
iiin
Acbaai, f ». IS9. Funtvr ptlHuin, ▼,
Adi»les bpiB, et flUf ios» if, 119»
f73.
Acliai, «. SSe» 3i4.
Adinzlas, III, 524«
Achiu proplieii SMtniles, m, 935 ;
t, t75;fii.Sf^i.
Arliterei, f,5tl, W4|i7.
Aries» M, 428. Gladii» if, 370. A^ei
et 6e/liiai» f u. 439.
Aciiia, if • 318.
Aciadus wac^jr ConMibensis , fu,
121.
Aeoljtiius. de aeolythis» lu» 343; fi^
433
Acone, if, 37Q.
Acoiiita,.if » 352.
Aeorum, if , &i9«
Acredula, if , 9i.
AeridiHOK if , S59.
Acrocerauiiii mitntes, if, 18SL
Acla» sife Aetus A|>osiolornin« f,
9tfk JBa BiKlam soBSitt liiaiurliim^ f i»
m.
Acta translationis cerporis S. Isiilo-
ri, V 40^ 46 segi.
Actlo, et coutemplatio, vi, 300. Ac«
lift flnim regundorum» ui^ 205.
Adio prlus resecands, postea. engir
talie, ii^ 2ii.
Actita f erba, u,. 20.
Actifa viia, et contempla'rfs : opus-
cnhim» f u, 336 Mf^.
Acsor. actores, in, 4SI, HSS,.
Adnalia nomiiia» ni, 13.
Aeualis piiilosophis, iu« 101«
Actiiariii» u%ves^if» 418.
Attt;s» mensor» genus^ nr, 210 seq.^
Aclos bwnani diabolo asarilHnilur,
If, 520^
Acu|itela fesis, if , 431.
Acus, if , 472.
Acotiis accentns, ui, 29.
Acfrologia, ui, 53.
Ad, a nf» f, 9. Ad, et k, ib.» iO.
AUami ui, 235. 317; f, 116. Eins
hi^loria,^ iNd., 153. iCUs. fu, 65. La-
psus^ et peccatum ki posieros, tfrtil . , 327
teq.
Adainas. nr , 276. Hicci cniore dls-
solf itur^ md.
Adamltae, et adamianl, ni, 553, 520.
A4€Un$^ et mlclrre, fu. 4&1.
Addkeie^ damnare, slf e cogere Isl-
duro et Gregorio, f , 473.
Addo : eftts bisturia, f , 175.
AdelpbbM arcliieplsGOptt&Toletaons»
f ti, 179. ^
Adficw^ et ajPc/o, f ,. 6.
Adimere, aulerre, et eripete^ f„ 10.
Adiri» barreditatem, ui, iOi.
Aili tti, et OftiiciN, f . 6; if . 226.
Adjuralio iu mss. adbikieri aolita, n,
S«5.
ii/jifro, eto#;iiro, v, 9.
Adioiurii lapis. f . 512.
Adlidere, et elidere, f , 8.
Afliiilror, et mirar^ f , 48.
Admiilo^ et eitiiKo» f ,* 25.
Admonio^ wueeo^ comnieneo^ «, 47
Adnepos, et adneptis, w, 410.
AMim, nm xy$t iMkmxiUf ei sfr-
nixMf, f.i.
Adolesceos, adoltfscenlior, if» 26,
20. Adolescemes, f » 05.
Adoieteo^ ei moleieo^ f , 5.
Adunat, m, 295.
A^oper jr#, el eaerir^. fu, 456.
Adoptio, ni, 441. Aitoptivns filios^
Ador, adorea, adereem, h , 312.
Adpiitrnas, in, 447.
Aifperlsre, H psrlare, fn, 431. .
Adrb, nr, lifl.
Adrianns imper., lo, 237^ f ti» 9(«
Adrlalicom mare, t\\ 120.
Adrmiwitts cifilas, iv, 1« 6^
A^ribere, et conacribere, \n, 434,
Adatipulatio, fu, 43:>.
Adetruere^ tiruerep et eonetmere^
fii, 43 i.
Advena, et fonr^iia, ui, 435; f , 6.
AdrenOt tncoJD, et aecoia, v ii, 431.
Ailf erbhim : de eo, iii, 20.
Ailtersilales iKBne peci nii, v>t 133.
Adf ersiiatnm stiraulis tangii be^is no-
lentes volo proprio corrigi, fi, 264.
^idrersiim ts, et mleerstis fe, f , 6.
Advoeo, tnoico, ei csoco,, f ,6 ; fii»
433.
Adoker, et adolterium, m, 210,
459. iifnifrrtKm, fomicaffo, sficprtim,
iNcetfiis , quid differant, f , 3, 34, 61.
ifi<1es, if , 2i&
iGd.iicatio, if . 450.
iEdiflcia publica, if , W. Biisiica.
if, 234. Sacra, if, 219. iCdiflcia, et
aKri, if , 195. iCdllicia, et nia^nla, iv»
210. i£dificionim instrumenta, if , 441.
rartes, tf» 218, 430. Venns*.as, if»
434.
il^Orr, iTfrofiis, lu, 459; f, 10.
ilCi^eum mare, iv, tiO.
^glalea dvitas, et iEglalei , iti,
408.
^gialeos primns Sb joniorum rex,
f u, 70.
iEgidil Joannis opinio, i, 108.
^idius, oomes Romaiius, vii, 1 18.
^gophtbaiuios, if , 282.
jEgrolatw , et ojgriiudo, f, 11.
^griludo carnem vuiuerat^ tuenteiu
cnrat, VI, 503.
Mgreiue^ vide Mqrr.
iEgjptilla, if, 2.5.
iEgyptios, ^gyptii, lu, 407. iCgyp-
tium uon sbomliiabert», f , 466.
ij&gyptil Geometriam iufenemnt»
III, 129. Astronottiiam, lu, 143. Kx so-
liscursu diem niensis invencruui, lu,
225. Qoando mensiiun priDcipia iiive-
neront, m, 136. ^gyptiurum rcgintm
quando ccepit, m, 151. iEgypiloruiu
reges Ptolemsi, iii, 422. A^ptiorum
plagaB decein,f, 567. 4gyptiorum
Ihesaori, f , 310.
iCgfpta^, IV, 149. Roroani^Bubdita,
in, 237 . Errt re Dioscori iurecia, ibld.^
22tf^. i*eeiias hitt. et empiidari nequivit,
fi, 201.Oaaad daronstioiiem, vi, 261.
Figorallier niaudum bigni^cat, f , 360.
Auimiilium nrce ferberaiur. f , 368.
Miaine pro elmns, lu, 459.
i^ia, d\itas Jerosalem, if, 191; vu,
iElius PerUoax, ui, 238.
^miliaims» iv, 508. Vrrcefenste, i,
617. De mss. monaaterii S. iEmiliaui,
u, 179.
iEmulos, in, 459.
^neasquaudo in Italiam fenerit, if ,
204; VII, 75.
/Sjat9 Parisiensis Sententic, i, 299.
iEnigroau, n, 529.
JEoluB insalm^if , 179.
^ldes insnlte, vu, 57.
^Iis,iu, 403.
^is,iv,n9.
iEna Typhonis fllins, if , 203
iEqtt8B%as,iii,'459.
^uisaantts,in,46l.
iEquinot tia duo, ui,227.
ifSqttinocUaria circttlus, \ u, 1 7 . iCqui-
iioi:liom,vii, 15, 11.
iEqnitas, lu, 450.
iCiiiulvoea, III, 104.
iEqoor«cquon, if, \%X, 491. JT^mo-
re,etnimria,f, 10.
^RqiMis, m, 450. Mmfm^ et fnsftis, f »
10. iff^tfns, et egiMs, ibid., 27.
Aerrde eo, if , 112» 290; vii, IS. Aerls
equi, if , 402.
iCra rtik era. ^
^ranis equus, hf, 49.
^ria iEgyptns, if , 149'.
^rarium, iv, tl5, 2H7.
iErianibiereiicl, vk 356.
iEromantia, vii^ 371.
ifiros pro Arres, m, 4>7.
^rnl^, if . 291.
iEmmnom, ni, 400.
iff s, et rs, f » 9. iEs, el ejas genera»
if, 290 JS^. Ma roblirliiem ireat, nisi
oIpo perungalur, iMd. Liqukla pice
serfstur : nigore luelius fenditor.
iM., 201. iE8 dttcUle, ibid. iErls flos»
aeroffo, et piirgameiiu» ilnd »292.
Acubpttts fitlminis icin interiii. iiu
16^.
^scnhi*, IV, 333.
Aopicae raltulv^ m. 71, 376.
^stas, VII, 13 sri|. ^tas nova, sdMl-
U^ et prereft^i, iii, 227. iEsias q*aiidi»
flL if, 111. iEsias allegorlce, i;i. IGft.
i&UliS equi, ir, 402.
Mstimarep ei } ulare^ f ii^ 439.
ifistifa, if . 189, 328.
iEstus, lu, 220. De vsln mariB. if.
128.
iEiates hominis sei, f . 02
AilUtes muudi, aot iveuli sex a pn*
ma ad sextam receusit», m, 231 $eqq.;
siJ^i $eqq.
£*eruus, vide Det non ins.
iElher, iv, liO. Mtlur, eriAro, c«*
ftiiii. f, ituq.
^ibiopes, m, 418.
iEtliiopia, ur. 168.
^tbio|»icus fspis, IV, ti9.
Aetiani, u, 356.
Aetiiisdux Roiiianonimy lUylt.^
iEtiiae bpides, aetitfS, i«-, 228, 2j»
i£ina,if, 180; fii» 160.
iSrtfNi, et Mecn/tmi, f , 10.
Aler, arrl. AHrira, iii^ 416: if, 153^
206. i|/rr,i4rrkMs,jl/rtCffliHs^f, 10.
Affectio, et p/ei/is, f, 54. Affectio-
Dum qualiutes quatuoTp fi, 207.
Affpctus, Uf, 445.
^ficio, et adficio, f , 0.
AfiniSf cogaiMth, et propMi^%
f, fi.
AlBoiUs , ejusfioe gradus, to, l^
De aflloitatibas, ibid., 446.
Aflirmatio, ui, 107. AfBrmaiio, H
negaiio medium non h.tl>eni, in, 118.
Afilatus niPS0i>vdius, i:i, 220.
AOIuentia, iv.JHI.
Afratum, if , 480.
Africa, iv, 104.
AfrieamUt AMeus, Afer, f , 10.
Airictts, IV, 118.
Agag rex servatus, v, 514.
Agaoo eplscoptis Heduensis, n, Itt
Agar, ri, 320;v,30l,300.
Agareoi, lu, 400.
Agaricuin. if , 362.
Agea, if, 420.
Agenor, if , 155.
Ager : de aigris, ager alluvios, arci
flnins, compascuus, nuvslis, squalidiis^
oligiiiof os, sitbw-esifus, siadialis ; mo»
rum fines, meiism*ae, iv, 193, 255341;
agrurum cultura» iv, 310.
Agere caueam, et ifirere saMseai, f » '
10. A^cre praedicaiiientum, m, 105.
Aggaens propbeu , iii, 243 ; f , 131,
211. ^s bislorie, itid., 174. Apefoii
Triniiatis sacrameiiUun, a, 12. De e«iw
Tu, 382.
Agi(er, K, 231, 243.
Agila rex Gothotum bosliscatlKiitoa
ram, 1. 122.; vu, 122.
Agilis, ui, 4o9.
AgiUtnv, if , 300.
Agmen, in, 429.
Aona, agnnsy et cspre tn sacrificio»
f ^ 411 ieq.
Agnatt»vi, 443.
A^ffifio, ei cogniiift, f , 14.
Agnoitae, iu, 560, 534.
XIIIII
INDCX RERUM ET VKIKDORIIM IK S. ISIDORI OPP. CaNTfiNTORUir.
iiitt
A^fcm n, Moriini, prtnHjmen^ rt oh
§il9Mfll, V, 51»
A^tmacere, ei cog. o<u*a^e, v, 10, 19.
Aipiitt, iT, 10 fiV/^Agra. Agmis
rasdialU, v, 570. Agnu» iii Grawa b-
qiiibir, vii, 78.
Agoii, afjoiiafo geDera, iv, S9I.
AKiabalregio,iv, li8.
Agraiiles, tv, 443.
Agredula, iv, 88.
Agretlis, iv, 13.
Agricola, iii, 460. Agrlfol», qttilius
Tteea in Evangeliu locaiar, v, 143.
Agriopbagiic, iv, SS.
AgripfMDUs coine^, vn, 118.
Agroetiiis an veniai scriptorb no-^
nien, i, 453, 461 any.; n, 20 1, 385.
AgroicuH eonHRdU Plauti, i, 463.
Aiaz Ariaou9, tii, 136.
Ala bertia, iunU, iv, 370. Tlde
Al».
AlabMdicuni mannor, iv, 961.
Alabaiidiiia, it, S79.
Abliajttrlles^iVySGI.
Alabastrum, iv, .'SOi.
Alaeer^ idacrU, m, 458.
Al» exercitus, lu, 429. Al» pra
Fttb bracliiis, iv, 12. Alae aviiiiii, Hnd.,
88. Al» anioialium in K/ediiele, vi»
196. Al« fai ventis, et Iblniiaibus lin-
gnniur. iv, 120.
Ala^ictt^, ejns prvlinm^ et didaffly
Tii«l)2.Alter,t6rd.JI9.
Ahtlores, w, 499.
Alba lottga, iv, 204.
Albanla, iv, 181.
Allianomro regesSIIvii, ni, 422.
Albatui, in, 460.
AtbenSj et albeeeem^ v, 7»
Alliinus, n. 247.
Albovarli, iv, 76.
Albttgi itt octtlo, V, 423.
AllMila fluvins, iv, 159.
Albolteaqb«,iv,12l.
Albttlittm, iT, 362.
AlkHm, et Mntfulifm , v, 6.
Albus i^qni», iv, 47.
Alci^, 1 , 156.
AI«nHeon fabutos invfnit, iii,7t.
Alciinu8,tt,23t, 306.
Ales, de ea, ejns flgnris, et interdl-
ctlone.iv, 409,411.
Aleaume Joannes, i, 573.
ilectrla, IV, 277.
Alemanni, m, 412; iv, 454.
Ales, tkU Aliies.
Al^xandrr imperator, ni, 257.
Altfzander mrittfttts As sm olitinitit,
Jerosulyiism ce|»il : e,us Mas, in, 236,
238; ¥11, 87. Ei.monstrom re(*eniiiiam
inlerfectionemsigniBcavit. iv, 31.
Alesaoder Nslalis, ejus opinio ez«
penss, I» 486.
Alesander Parls Helenam rapali,
m» 254.
Alexsndrls, iv, 200.
Alga, IV, 36>.
Aiibrttm, iv, 467.
Alira, iv, 312«
Alicasiram, it, 312.
Alietti maligni soiriitts sanl, ti, 269.
Alietiigena, in, 460.
A/fl, et eateri, t, 16.
Allmentnm, it, 414. Alimonia. ibid,
Aliiesy IT, 88. 102. Alilum ciui, t,
374.
Alitgarias, n, 288.
Alitu^ et alkr, w, 95 ; t, 66.
Atlecnu^ui, 461.
Allt^gortm in Yetns, elNoTnm Tes-
tameiilum Isldori Uispalcnsis, non sl-
tprius, earum editlones. Mso, i, .^85,
482,ie^.; u, 229^ 216, 306, Hq,, 379;
i^ 1 15, seq*|.
Allegorl«*diverBamm rernrayTii, 3
etseqq.
Allegorlts Patres inteDit dorendiHi-
tur»i,5SI.
J/lr(Hio,it, S8R; in, 282, 519.
Alliierstifne^ rifliculc, i, 411.
Allium, iT» 567.
Allopbili, H , 402.
Alloqm, olLqwi. ei ehffuf.r^ 4.
Alkivmm, f t eoUwnmm^ v, 7.
Allu\iiis sger, it» 236.
Abno, T, &,
Ali.tts, iT, 5.^7.
Aloe, IV, 345, 855.
Alogii, m, 554.
Alngtts* w, 56.
Aloieda, ii, 179.
Alp«*s, IV, 187.
Alpbs, et Umega fhrislus, tii, 505.
Alpha uiittm slirniricai apud Graeos,
m. 127.
Alpliabeta fsidoro irilmts, i*, \4ieq^
83. Alphabetum uratl« nis. et |Heniten-
ti«, iM., 424. 475. Alpltabelum to-
cum ex Et}nioioglis, ii, 239. Vei*uiu
certariim, iii, 42n. Alphalielum, sen
lamentuiii loenitentix edilur, tii, 550.
Aipbsus OuTiiis. ly, 171^
AlUnu:» Tenlus, iv, il9.
Allare, iv, 222. AKare ile (errs, et
de uon aHcetidendo ad aliare per gr;4-
dus. V, 383 uq. De altari, ibki., 595.
Vide Ara.
Alfer, iM, 46*. AlHr, et Aliui, v, a
Aliltea, IV, 560.
Alin$, excelm^ $hMm$, el arduue^
v.S.
Aliifflf^n, tv, 2(7.
i4/iiiNmis, iif,4*;8.
Alvarus Cordubensis, i, 659Si
Alveus, IV, 501 .
Alviis, iv^ 22. Akiu, veniorf el iile>
rui, V, 7. 91.
Amabiiis, 1 1. 458.
Amnlari u», vii, tiO.
AmaUritts, n, 255.
Amalecb, et ejus pugna, v» 127,
376.
Atnalthaea sibvlls, itt, 568.
Aiuan, ui, 216.
Amsr«ciM«, Amaradnuro, ni^ 988.
Amaracus, lu. iiH; iv, 550.
Amare, et diligere^ v, 4.
Amarui, in,4to.
Aiiias as, ui, 256, 524.
AmogfiM, lu, 458.
Anmtlueus, iii, 402.
Ainsthi, in, 551.
Amaor, iii, 438. Ama«orvs mandt,
VI, li;5, 310, 355. Misjriconll», ibid.
555.
Amaaones, i:i, 407 ; vii, 73.
Ambiguiias oraliools, ni, 91. Legis,
111, 80.
Ambire, et cwpere, v, 15.
ilm6f/ionu, i>i, 4;fl9.
Ambiias, 111, 211;iT, 244.
Ambo, III, 461. Ambo, etdno, t, 22.
Arolirosia, iv, 561.
Ambrosius S., n, 2i8. EJos elogittm,
vn, 180. Eiiis verl)s restituta ex ki-
doro, vu, 45.
Atnbroslos Morsles : eius opialo ex-
peiisa, 1, 51.
Awlmlare, iv, 520.
Amburere, cmalmrere, et sepeiire, v,
9.
AfiKii, vero, m, 519. imeii ei AIIO'
Ima noi» iranslierHntor, vi, 3(78.
Amcnn. et demeoi^ in, 468.
Amontia, et dememia, v, 2IK
Ameiitum, it, 5h2.
Ametbyalisoii gemma, it, 278.
Aiuatbjsius, iT, 279.
Arolsntos, it, 237.
AmlcHia fleta.Ti,5l7. Amldtn ex
flsunere oru,i6td., 518.
Amiclos, IT, 448.
Amiottium, it, 460.
Amicui, 111, 458. Amiau, el socina,
2.
AmittOa uva, it, 3U. Araiaoaoi vi-
Dum, iT, 492.
Anms, in, 146 teq.
Amma avH, iv, 98.
Amniofhrrsiis, iv, 280.
Ammodytes, iv, (9 teq.
Amuion, iii, 520, 4U0. Ammonlta^
ibid. ^
Ammoiiisnis >ocnts, iv, 550.
Ammonitriim, it, ^.
Ammonius, mi, 262.
Amnis, iT, 153. Amiiis, et /Vwms
T ide FlmMH.
Ameami, t, 8. Amans, ti, 189.
Amohim, it, 487.
Aiiiomum, it, 516.
Amon, w, %y», 524.
''imor, cwpido, dUectio, tharim^ t,
X 107. Amor Dei, etproiimi, t, 108»
viu2ll,220. Amor feuliieus, id est,
Tebemeus, it, 28. Ainor peccaii, vi,
^. Amor mnndans scieutie, vi. 298.
Amir Qirisll, vi, 509. Amor cosll ap-
peDtnl respondet. vu, 2 0.
Amorge, iv,5H.
Amorrbaei, iii, 402; v, 455
Aims. III, 255, 330; v, 135, 178,
x07 ; vu, 579.
Ampeios leoce, melttsns. it, 563^
Amphibia, iv, 75.
Amphibol a, i.t, 54.
Anipliibrachys, m, 26.
Aropbicijou Grveim res, iv, 292.
Am|*bidoxe, lu, 98.
Ampliimaorus, 1 1, 5(d; iv, 67.
AmpMiin, v», 75.
Aropbisbiens, iv, 67.
Amphiispa, iv, 462.
Amphithealrum» iv, 115. Do tmpU-
Ibeairis, iv, 406.
Aiuphora, iv, 504, 505.
Amphyias, iv, 201.
Amiisaga fluvitts, iv, 166.
AmpuMa, iv, 500.
Amurca, iv, 541.
ArojgdaU, iv, 3.52.
Affl^sUs, IV, 499.
Aiia abneposEssn, iv, 49.
Anaboladinro, i, 415; iv, 461.
AnachoreC», §:», 514. Anachorel»
•i«ulml, ?t, 456.
Aoacreoo, m, 06.
Anacreonticuro mrlrnro, m, 66.
Anadipkjsis, ii, 57. 92;
Anaglyphs, tv, 497,
Analogia, lu, 47.
Analogittm, iv, 22^.
AaaiDttesis, iit, 97.
Attsnchitldes, m, 289.
Atisnias, iii, 531.
Ananba, et Sapphtr», t, t8t.
Aaapasttts, m, 25.
Anaphora, ii», 57.
Anas, IV, 97.
Aaasceve, iii, 86.
Ansstasius imp., v i, 191
Anastrophe, mi, 61.
ADSthema maraiiatb», ni, 820l
Anatole, vi, 609.
AoasiUus, iv, 247.
Aiieepi, m, 459.
Anchttsa, ni, 360 ; iv, 55^ ;
Aucile, IV, 587. :
Am ilU, m, 456. f
Aocob, ni, 182.
Ancora, iv, 422.
Aiicos Manios, iv, 417; vn, 9.
Aiicyromagiis^ iv, 417.
Andeca Tyrannus, vii, 137.
Andteas apos'olus , v, 182 E|a8
INiisUlio, v:i, 98. De eo, ibid., 389.
Androdsmas, iv, 281.
AoJmnarba, IV, 157.
Androuioda, m, I66w
An<'8on, tv, 509.
Aneihinum, m. 188.
Anethiim, iv, 570.
Ang9U«, IV, 20.Y.
Augebci haereiici, my SS3
INBCX nEnuM 6T veftBOnu» i?i s. isifHm orr. csoNTfiXTonuw.
AnffPliit angeli; de anK^*li», an,
5U $g,; ti, ISi. Atigvli Qaioiiiiis I cts
liTMini, quare cum penois |»lMgaeiiii ;
«ni^eli »po8ial», eoruu orJines oo-
vem, Ki, 31^ Krr-f Sl«. Augcloniin,
deiiKHMMii^ el booitnunidiftlaGiio : an-
geli prcvarlcaiores quare v* niam nou
liatieaul, v.85 eli«9* ABg«'lt irt^s in
Ge.nesi, v, 121. Angelus, cui Deus el
itoiesiaiein suam, ei uoiuen deitii, vi,
i, Aog»lu8 BBni aqualem cum Deo
babeal imagioein, vi, 8. ▲niOBlorum
novem orditief reeensiii, vi, 5h5 seq.
Borum oreailo, aubdilas, lelieiuts,
vtilunias llbera, vu,523, 332 «e^. An-
g<-lus Chrisius, ni« 503, Angeiua Sui-
fiius taacius, iu« 307. Aiig^iMi ubi-
csHHiiie 40 aeripiiirls saorls pro Deo
Muiilttr^ auhis vlm InleliigiUir , vi,
Anglsiruro, ui, 183.
Angriverl, iii, 413.
Angues, oi«uia, iv, 63: btbeoi vi-
•um hebelAm, tbid., lU ARtfiHa, «er-
peitf « ei ^roco, v» fll
Aqguilbi,iH, 214; n, 81.
Aiignlus, IV, 2i8.
Aiiiiiias, IV, 28.
Anima, aiiim» : «iiima 4ttoUibilic ad
Imnum, vel ad 'maltun : ejBS origo
nonnullis ollm inceru, i« 298 tetf.; iv,
2. jlniNBi, emBma, ei eptrilNa. v« 7,
9. DilTerenii» ioier animam» oQiamm,
rorpue» et apirilum, orige ejus, dl-
verea nomina firo efBcieoliis causa-
riim : de nlbito coodiia : boo pers,
S'd creatura Dei, etc, ibid., 95, eic.
JkniflMB parvulorsim , fW. « 03. De
aiilma, tdtif., ill: i!r«U4; m» 309.
Anima bomiBia, prB^O^pm, vii, 513.
Aama bominis iinago Dei, tMtf., 330.
Aolinadverflio^ i ij 218.
Anlintlversones. Vide Bagrer, Sur-
riel , Cajeianu&, Ktjmologm, Uer Bflu-
dez, llocciolos, Thomessinius.
Animalia quatuor. per mue fivange-
lisis nuflCBoaiiiur^iu, 247. De aniflM-
lihus, IV, 584^99. ABiinelimn 4b aquis
AkeBiUim lioaiiBa, ibid., 88. iliwiia-
lia, el munumiiaf v, 9. Animall^ qw
tempestaies, vel aereuitaiefl deouo-
tiani, vii, Sl ABunalia, qem «ob «ffe-
rebanlur In sacriflcio^ «r, 416.
Animanila minuta* iv, 60 «0199. MA"
mAMf/a, ei aiiim.i/i/i, v, 0.
AnfffiflUia, lu, 450.
JiilmoaBf, 111, 459.
iimmn, et mrtwB. Vide JHima :
Milmi iorpor, vn, 238p
Aniubous, 11«, lil i.
Anna, m, 325; v, 130, fiaberBt fl-
llnm Sfmoel, i^id., {S34.
Aonona, iv, 48-1.
AmiKii. et a^^Rnti; v, 9.
Annulare uiigueiituui« w, «4 10. An-
Dularis dtgiius, iM., 13.
Anni Ins : aBnu'! : qool (aBBitlientm
grnera, et qui cis iiiebaetiir, iv, 478
uqq. AnnulusTliTuoiiis, liir^i. ABUBluSf
et orarium, 11, 591 .
iitnmJiaeMr , HMiilieitfr , ^rwmliii-
twr, V, 5.
Annu5 : de annis : annofl solaiitialia,
magnus, el lunaris, in, <^. Biasestus,
c( mmiiutfl, embolisniBSi naiunalis, ma-
gnus, «tc, quol menelbus OQustabat
oKm, i6trf., 27i; mi, B flf^.
Aoomalla, 111, 48.
itnormii, lu, 460.
Anqiilna, iv, 424»
AusebiiUM S., ^ 2P4 ; ii,.£ll, 311.
Aaser, iv, 98.
Antm, tv, 227
Anianaclasia, ni, 95*
Aiiupodosia, ip,93.
Antarcltcits drcahH, .ic, .US.
AuUf el oNle/i, v, £
AttteexBie, tu ^*^-
«ivvr
AmeNa, tv, 518.
AnteBo^, IV, 430
AntepcdcSn ei circtimpedes, v, U.
Aitteus, IV, 20H.
Anihraftites, tv , 278.
Auibropomorpliitjb, li, 234, 3'>5,
528.
Anihro|iO|thagi, m, U9.
A tis, IV, 47.
Aniibachius pes, ni, 28.
Anii hrisitis: de ejus sigiiis, H,622;
111, 379; VI, 181 ; vii, 273.
Aniidiooinariiac, 1«, 317.
AtiUiloium, tu, 184.
Aiiiigrapbu», ni, 34.
Aiuileoa, iv, 518.
Aulilibaous, ni, 40"$; v, 184.
AiiCfmetaboie, iit, 94.
Aiiiiot ha, IV. 1.6, 204.
Aiiiieciius, tv, 21'^.
Aitiipastus, uiy 26.
Aniipha^esis. lu, 63.
Anuphona : de aatipb*«uiii lu, i81,
369. Anlipbona qu9<iam e . vii 4«uUu>'i
defeiidiiur, t, 15 seqg,
Antipbrasii, iii, 6$.
Aniipodes, iii, 410 ; iv, 33.
Auliquarias corrBciiw, ii, 316. Ao-
iiquarii, tii, 260.
AmiquUascodlriHn. n, !!25.
AnUquum, et tfliu, v., 75
Autisigma, m, 34.
Aniisies, ni,341.
Auiiihesis, ui, 55.
Aniitbeia, anitibelpo* «1, 38, 92.
AuioBius OracaUa, Pius, ui, 2*»7
seq. Antoniul imperatore:», vit, 02 seqq.
AttioBitts sbbis sa^ACius, lu, 238;
v.i, 95.
Auioolns Nicolaus NlnstrHur, defeo-
dltor, 1, 17, 79, 274, 409, 458, 68«.
Antonoinasia, in, 60.
i4n'rifm, ei specmy v« 68.
Atm^eisenex, v, 91.
Aod,Aolb, 111,235; vis75.
Apainia, iv, 196.
Aparpiias venuis, ir i, 50.
Apeliotosveoius, vu. 50.
Apellije» iii, 353. 52i
Apftnuinus, iv, 186.
Aper, IV, 43.
Apes, IV, 103.
Apex, IV, 389, 469.
Apiteresis, ut, 55. Syncqpe ei apo-
eope, vu, 428.
Apborisows iv, 185.
Aphorus, IV, 81.
Aihrouitom,iv,24v1.
ApbresiailiB , ioBuke Dalearea, iv,
181.
Aphiha», .et oscedo, «1, 182.
Aplacon, tv, 361.
A|iic'us coquus. iv, 483.
Apisrex, 111, 591.
Apiiim, IV. 967. Silvaiicum, iv, 301.
Apienes stellie, vu, 35.
Apluatrto, iv, 381.
Apocatania vestis, iv, 419.
ApncaiypsiS lu, 244; v, 218.
Apocope^ vide apfiieresis.
Apocrypha volumioa, ui, 240.
AtMMlyterium, iv, 214.
Apollioana, ui, 52 K
Apuliinarls*Ci lu, 337.
Afiolbi mediolniB, ei ciihsrm i^per*
tor. in, 168, 235. 5^.
A{)olbKlorus pr»ot-|aor Augusii, v t,
84.
Apollooia, IV, ^
Afiolloiiius : bisioris de eo fabulesa,
n,207.
Apologeticiun,n, dol.
A|io(»h«reia, tv, 198.
A|)Oplexia. tii, 172.
Apopores, iv, 308.
ApesiofffSis, ni, 96.
A()OSt»tc, ni, 575.
ni, 177.
Aposiolieits itoiiiirtti Romam«s di-
ctiis, n, 48. ApusioSicl hsrmio, bi»
354.
AiKMloHis : de spos:ol % m. 331.
AiKSt^li D''i sueiores, rfrid.,519: V,
156. V^riis lingnis lo«*mi, vt, 82. He-
ceiis li, vn, 388 mqt.^ 38tt.
Aposropbos, III, il.
Apolbeca, iv, 224.
Api arare, ei pr«|]fiiar«, v,. 6
Apparetf ei pon/, ¥,6.
Apparitor^ m^ ¥».
Aftpellatlva uowtQe, ui, 19.
Appciiius s3Beu|i, vii, 2J0.
Appius ClituliuSv iH, tOO. Appius
CUmiius priflMis sohuam oraUoneui
apud Komautis exercult, m, 65.
Aprioa, tv, 180. ApNCuSf eiopeo»,.
V, 8.
Aprilis, tn, 2^
Aprina vesii^, tv, 450.
A|>riiigius Paceesis» vii, IWk
Apsycios, IV, 273.
Aitum, ei tfii/e, v, 2.
Apud, et paiea, v, 0.
Apuleius, lu, 119.
A|Milia, IV, 163.
Aqua ' de aquis. tv. tSf seq. Aqsut,
£l igm iiderdicere , iMd. Aquarm di-
vcr>ilas« ihd. Fisiulm, iM., 434.
Aqoa, ibid., 491 . ii^mi, el mida, v,ie,
24. Aquis aHier»«te d., 573, 573. Aonis
sanaii. ibid., 515^ Aquc super ooJoe,
M, 5^ ; vn, 21. A(|va ceBvefaa in sao-
guinem, vn, 365^
Aqualiculus. iv, 22.
Aquarins : squiirli, m, 16^, 154.
AquatuSf eia^uofBf, v, 7.
Aquila iu'erprv8, 111, 237. AqBile
lloBcenaiis lil^rtus, m, 37.
Aqutla Jovl dicata, iv,88,8T6. Aqui-
I», tv, 376. Aquil» JMS,vi,362. Aqul-
|je pulli, tv, 88.
Aqiulins, etaqifilia Iok, m, 107.
Aquilo, IV, 1 19. Aquiio lurms die-
boli. vu, 50. AqBilonlsffegBS viilsbuat,
vt, 227.
Aquiiaoia, iv. 165.
AiTuosKf. vtde-BTvalHf.
Ara, IV, 222. Ara^ ei oMore, va. 440.
Arebes, iu, 405. Aurea peitBBdunt»
IV, 455.
Arabia,iv,146.
Arabicus lapis, iv, 256. Araluel. 1»,
359. Arabica gnmHBB, m, 202. Arsb:-
cussinus, tv. 128.
Araeaeus,ui, 402.
Arach urbs, tv, 106.
Araebosta, IV, 445.
Aradii, et aradius, tn, 40A.
Aradus insule, in, 402.
Acam 1811,111, 400.
Aranea, IV, 61, 72,78,466.
ArapeBnia, iv, 240.
Araraih, tv, 184.
Arare, uon araodiim In bove-ct aai-
00, quid? V, 463.
Araris, tv, 136.
Araierrium, iv, 518.
Aratio,iv, 510.
AraknuB, iv, 615.
Araxes, iv, 136, 4M.
Arbeclvltas, iv, 108.
Ai bes ikivius, iv, l«5.
Artnter, «i ititfer, v, 0.
Arbitrari, ei existimare^ v, 25.
Arbiirium, v, tOt.
Aritor : arbOFea : aabor lurls, m,
44.1. Arl;or, ei orfres» iv, 622; v, 8. De
«rboribue, earutmioe geueritms, ei uo-
•uunilitts,<le arboribus areuiatieis, eie.v
4v, 512, j»ic.
Arb siimi. iv,S2.
Arra, iv, 2.39, 503. Aros ffoe, f|Uf-
4|im afdiHcsiin, v, 106, 802; v«, 86. Ar-
ca Te«Uinenii, et ejua cai>ii«iiaa, v,
•295, 516.
Arcadcs, m, 408. Goaverfl ib 4apos
ilivii
LNDEX IIERVM tl VFROURUM IN S. ISIDURI OPP. COi%T£NTOR(]M«
BUTUr
IV, 37. Oo''>nO(^ Ljcso imiiioUtaitl,
ui, 570. Vitie Ams.
Area<tb, ir, t61.
AiraJiiuiinper., 138; vii, 100.
Arcaouni, v,3.
Arcas, 111,402 61109.
Arcas s»llus, it^ 105.
Arct's, IV, 313.
ArcefiHsos Cyrenaicnfi, i|i, 361.
Arceuire, ei aeeernr^ v, 4,
ArcliaogelttS, lu, 517.
Ardildiaconus, u, !H6.
Arctiiepiscopus, iii, SiO. Arcbiepi-
scopi Toleiani veteres, vii, 178.
Arcbiloctilum canneD tb Arcbllo-
clio, in, 66.
ArdiHyoJigogl filia, v, 159.
Arcbltecius, iv, 4iO.
Arnteliosa, iv, (31.
Atmeiil», IV, 151.
Aruieuii liJeiu Chrlsil suscipiaiU,
ni,1^9. Armrnli phareirail, iv« I5i.
Armeoius roiufs Jasoiiis, a , 107,
Ar hl, IV, 10, »3.
ArmlKer, lu, 458.
Armill», iv, 471.
Armoracia, iv, 368.
Anioj^ldssos, IV, 537.
Aroinaia, IV, 3i3.
AroroaUtes, iv, 967.
Arpliaxad, 111, 951« 319, 400; vii,
Do.
Arrabo, et arra, ni, 20T.
Arrogaos, iii, 439 ; v, 2; vi» 512. ir»
TogaHs, et abrogatu, v, t.
Arrogaoila, et supisrbia, t. 64 , vt,
ArcfattricUous, v, 149. Sii. Arrogaotla! ralsaopinio, vi 512.
Arcblviom Vaiicaoum, n, 411. Vida Arrogautiam cm|.-hi uifiu^, v, lli.
lrci\Qm.
Arcboo Hippotteoes, iv, 39S.
Arcbontiaci, u', 355.
Arclfioius agpr, iv, 256.
Arcivumy it, 304.
Arcticds clrculos, iv, III.
Ardopbilax, iii,16t. 166.
Arctos, arclus lu, 161, 1G6; rT,609»
Arctorus. in, 161 ; tii, 38.
Ardus Vide Arcio«.
Arcnatns roorhns, iii, 181.
Arcuroen« iv, 519.
Arcus, IV, tt9,383.De inncuelestv
i6iVf.114.
irifMim, tldetff.Hffl.
Area, iv. 237. Ar«a, el Telhis,T,
Ar<>latum, Aretas, iv, 206.
Arena, iv, 252, 405.
Arenata pila, iv, 413.
Aren«)svs. ii', 494.
Are busa, iT, 179.
Aretlna vasa, iv, 497.
Aretiumfnunlctpium, IV, 497.
ArevaV) ltoderi< ns Saiicliu?, n, 90.
Arfa vlcus, iv, 147.
Argenium, iv, 285. ^s genera, ar*
genium vlvum, ikid., 288 aeq»
Argestea, iT, 118.
Argilla in bpidem vertilur, iv, 246a
497.
Ar|tilisu\a,iT, S20.
AfgiVi, m, 409.
Argonauiae, VII, 71.
Argos>Tii,7l.
Arguere^ ei coarguer^, t, 4.
Afgomentum, iv,5^j0. Argumentwn,
et argumeniath, v, 2«
ArgutM, ui, 4M.
Argyre, it, 174.
Argyrites, iv, 281.
Arsf ros, IV, i89.
1. Aries se-
Ars, etdisci|.II(ia, m,
plem liberales, iii,2 $eg. Ars, elarti"
/Ec/ton, V, 3. Ari magica in Persia In-
venia, vt. 146. Ars in artificem retor-
qoet lauoem, vi, 121. Ars saeculi stre- 15.
ni!OS amaiores babet^ ars diTiui limo-
rsbngiUdos. vi. 2Uf.
Arsacid», ii«, 422.
Arsare, v, 7S.
Arsenicuui, iv, 433.
Arsps, Mi, 82.
Amls, ni, 27, 156.
Ar$:m, it, 488.
ArialM, IV, 306.
Ailabalyt«yiT,33.
Arlaxerxes, 1 1, 236.
Arieroisia, i\*, SfM.
Aiper, el lerox, ui, 173.
A.Hpergramm.iiicQ«, u, 5*5.
A^phal i hrtis. iv, 122. 129 Eiuiihi.-
lumen, itid., 247.
Ai»phodelu8, iv, 362.
Attpieere, re picere^ videre, el ia-'
lueri, V, 5. 75.
Aspis, IV, 63.
Aspteoos, IV, 361
A.HpuoJdaniU< bi us, iv, 122.
Asiecla, iii, 460.
Asseqtd, et conteqn}, v, TSl
As&erere e( noii dlscuiure caasas
VI. 346. •
AKiPres, IV, 4i3.
Amdue, eiquotidie, vti^ 4(1.
Assiduitas in sacris (oUo(uilis. ii.
290. »" • »
AssidoUas l grtn<Ji, vi, 290«
^s^idKus, m, 460.
Assis, ui , 274.
AuiUereg siitere, et eonsisteren v.
6'J. ' '
Assuere» emsuere, el imuare^ t^
Art- mon, it. 422.
Arlerie, ui, 184: tv, 10.
Arteriasis. iii. 177.
Artes, wde ar^t.
Arihriiicus, iit, 178.
Artitolata tox, in. 23.
Articoli, lu, 18; it, 14. Ariiririi cie*
sa, et membra, ui, 6d. Articulus, el
pronomen, in, 18.
Artirex,if,4l4.
Ariifieium, et ors. v.%.
Artotyrit», m, 554, K2T.
Artns, IV, 14.
Arundo, iv, 539. ArwidOf cl kirm'
do^ vu, 431.
Aruspex^ magiu, et incanlaior^ v,
58.
AJSsTi^^n1;rSira!lp,u JSSlJ&^
Arva, iT, 1 41 . ** Mirologte, t, 1 1 ••
Arvina, iv, 14.
Asa, Asaph, iti, 239, S3i ; vi, 7G.
Asarum, it, 2^.
Assuesrere, em n-^scere^ ei 2mimj-
se re, v, IS; t>i, 451.
Assum, IV, 188.
ilssum^re, ioHere, et auferre^ ?»
65.
Assumplin, ui, 84.
Assor, III, 400, 163.
Assurim, ni, 405.
Assvria, it, 143.
Assviii, ui, 404. Aa^yrii ma2i>*i, ni,
569. Assyrforuni ri*gnuui, iii, 234.
Assjriorom regnam io 'Bedas icaos-
lalom, vu, 78.
Aslabari, IH, 401.
AstacoD, iT, 103.
Asteriscua, m, 55. Com obelo, m.
34. *
Anerites, |T,271.
Astysmos, in, 62.
Aatra : de astris, in, 113 seQ.; v4i,
58. i.'./r^ ddera^ gtellw^ «t ii^mi, y^
62.
Aatritis, ir, 277«
Aairixis aMMw, |v, 167.
Asuologb^ T, lia rUe AMmuh
mla.
A^Hikigaa^ w^ 572
Aslronomia : opos de ra, m, «9. I^hs
rjtlo, iuvoQioreft, ftfVareni^a
Argf ros, IV, zoif. ^
ATUtn, III, 131. Sermo colitn Arla* 860.
Asbestos lapis, iv, 254.
AscaloQ ioterpretakur pende s.
V*
Dosediius. vu, 511.
ArianisniQs Gotboram, vn. 1 10.
Arida^ id est, terra, iv, 141.
Aries signum, lu, 164. Aries anlnia^
IT, 39. De arieU imtrumeoto bell:oo,
tiiUf., 386.
Ariolt., ui,37l.
Arista, IV, 313.
. Arisiarcbus, ui,5:^; vii, 81.
Ari&tolocliia, iv, 5h7.
Aristophaoes, vii, 81.
Aristoicies, quando perSbermenbs
scripiitabat, calamuiu iu uiente iinge-
tial, in, 106.
Asca^onia, iv, 567.
Ascanins Albani condidil, ni, 551.
Asi*ariila*, iv, 74.
Ascendere^ tnaonuendere^ vii, 437.
Asceiisio Doti>ini, vi» 400.
AseensMi, iv, 520.
Asclian.iz, ui, 405.
Ascb, IV, 445.
Asrilla, IV, 12.
Asciola, IV, 44^
Aarlepiadf 8, ui, 189.
Ascleptadeum carnem, m, 67.
Ascii^pius, w, 169.
Ascrihere, conscriitefe. excribere.
Arisioteles, et epja catcgoris, i\ lraiiscrib.re, inscribere, el deuribe-
104,236.
Ariihmetiea
ejus vocabtita, aucio*
fr%^ in, 119. Diffnrenila a peompiria,
pl nuisica, Hnd , 127. Figura, ibid.,
1H5 ArUbmetica,v, 110.
Arlus, 111, 5ol : vn, 97.
Amu : de armis, iv, 878 ie9.iriiu.
%VHa, V, 7.
Armamentsrinm, iT, 223*
Arnariuai,iv,2i5i.
re, V, 13.
Aseiltts,jv, 45.
Astfr, tf, 5iT ; T, 12l„ 1G0.
Asia^iT, 142 seq. Minor,, ibid.^ l^,
160.
Ashia, 11', 103.
Asion^:fb4V, v, 45*.
Asiiia Biilaam. •v. 456.
As»inus, IV, 45. Awih Af^s^dici. iSAd,
Asparagus^^Vy 368.
Aslroiiis, 10, 460.
A%tura flovlQs, lu, AI6.
Astures, lu, 416.
Astoriceosis orbs, vr, 4 17.
AstnriQS ToManQa, th, 168.
Astotia, IT,384.
AmtMe^ ui, 458.
Asyndetoo, t ■# S4I.
At\ «t ad^ T, 9.
Auces, rez WandalerQiii, vii, ItSL
Alavas, nt, 440, 44 i.
Athabricus, Gntbonim r<*f , vn, 80i
Athatta, m, 256. 524; fii, 77.
Atbaiia/ii ius, tii, 122.
Alhanaildua tyraniNis, t i, 406.
AthanariCQS, tq, 110.
AtliaoaaiQs, tu. (97.
Athaolfua, vii^ 124.
AtheMs a Ceerepe von<HNB, iT, lOt.
A*beaieQses, iii, 469. Athunieitsiuoft
reges Ocropkhe, ui, A22.
Aiblf t», iT, 395. Ficis alebanlor, it,
961.
Athos mons, pr, 185.
Albs,iv, 186;tu, 71.
At< miis : de atomls, it, IQT.
Atrainentiim, it, 439»
4 rrnlrrs, .111, 460.
Atrii les, iv. 568.
Atrium, iv, 216.
^ro;»U*3ri«, tW.
IKDEX RCRLH ET YEnBOimi tS S. ISIDOnr OPP. GONTENTORUUi
IISII
V, «.
Afstfr, IV, 117, 119. lulcr atfslmm,
et ottrum^ v, 9.
Auslrklb piflciSf uv80.
Austrakis axis, sive |K>iiis» in,.U7.
AuslroafricuSy.iv, 118.
itil^ III, 43.
Autperitts Aiiilwosiua^ . duo biijus. uo«
N liais, II , 57 se9.
Aiiluiiintttalle(sorice,.vn, 14.
AuUHiHiuSy.ni, 218;. vu» 13.
Auienius bereticiis, iu, 5i7.
AuxiUuiH, prwii4ium, rt shbMuM^
v^55.
AuxiHus presli., i. U\3i,
Avaritta, v, 115; vn, 216, 2'i9.
AjMirj», lu, 1511. Irari». ei ciifrt*
cottOcta^ex prima voce operiSKiM^., tfMs,v, 2. Avarus seuiper eget, «ii».
m. Attdores de Numeris. ibid., 52J. 250.
Attctor, in» 457. Anclores Yeteris Xe- Ajrellan», iv, ^i.
stanenti, elc.« m, 239. Psalaiomm^ iloc/dcm, el belluin, vn,. ISS^
iM*4.,21S. Auelores.reram nisiicarum. Avieua, iv, 5^5. AviMk, et hdbma^
if, S06. Aneiores, ex ouibtts sacrae v, 8.
ilcriplnnB exjKMitionet bidonis de-» Av^mtislaciis,iv« 131, 161.
%h
Alla poeta, lu, 250.
AUalut rex, iv, 46"^.
AtUndere, et imemi€r$, v, 5.
Aiteum, ui, 4iiO.
Atlia Oruviaai mater, ni. 122;
Attict Arte prius dicu, iv, 153.
Alticae column% iv, 4^.
Atiici, in, 400.
Anlla, VII, 117.
Attit, III, 409;i<r,,tS8;
Allofiais,in,4i59.
AMOfittMt, iN , 400.
AffrtNere, el trituer^f v, 70.
Attceps, m, 459.
Aoeior libri de IflraeolU tancti bi-
dori,i« 76. Audonim nomina scpe
tomptit, y, 200 et $^1^
Aodorilat polesutit^ vi».S29..
Aaoioiltate magitterii qui caret,. t^
524.
Audeiciaf et laiierirai,.v., 70^
Avesi Vide Avis.
Avia, a\ijB m<*» soror,,ia, 417,. 448;
A^iaria, iv, 325.
Aajdiit, in, VSSk
Avis,^avet, iv, 87 ieaa, Avlnm multa
A«4laa;, 111,459. Andax, el feoierar Domina a sono vociisiM De soniiu
ffMt, V, 10. avium, iv, 523. Jvft, ei vo/iicHt, v, 8,
AndeaUtttirebiepiteopasToleUnas». A^is diabolttt dicitur, vi,,272.
n*, 178. Avitnt, vn, 198 , 181 .
Aadtre, etexaidlrt, Vk5. Aviiut imperalor. vu, 197.
Anditnt, iv, 4; v, 95. Ailiaii» tftitttiti,.a(m'Ni}i, et pervium^,
Attftrre^udimert^ ttttlgre, ettrtpere,. vih 410.
f « 10, 65. A.vraria. ir , 287.
Ailgttr : tttgiiret, m,.S72^ it, 102. A>nnculu4, avuneutus magR]it,.de
Augoria, u^ 374. AMgttHa, et autpi- atoacttlit, ui , 416 «€9.
rja , ▼, 2. Attgurla credere oerat, iv,. Avus, m, 440, 446.
96. Aogttril tpeciet, iv, 102. axIs, iv, 110« De axe OQdl, m» liT;.
Attgttsu civiUs, if, 199. ns, 21.
Augttstenm marmor, iv, 260. Axungta, iv, 488; vn, 4t2.
Angostittos ad monacbut Adrumeti- Azarias, ni, 321, 532'; v, 175; vif,
■os,.et eootrt praBdettinatianos tcri- ggl.
ptil, 1, 185 9eqq. EJut excerpia qu«- Axolus, v, S^X).
dam, ttjd., 362. Augustinus, ii, 23t, Azymus : cootroversis de pane azy-
231. 541. EJus artes, et gramiuatica, mo, 1, 619 seqq. Azymut^iaDi», iv, 486.
Md.,^570, 674.Jt9^iittiaat,jii,230, De uymi^, v» 371.
B
153. De Doctr. Chrisl., f, 2^ EjtH
f eriM de oraiionibtts pro defunctis, vi»
386. Elogium, vn, 180.
AttgttSlttt Cstar, lu, 422 ;vu, 85^
AttgQtlttt Cetar coutra Anlouiirai bel*
lom gettit, if, 205. AugiiAtus Casar
notit litlerarum utut, n, 41.
Augttttut mensb, ni, 226^
Attla, if , 216.
Attl«a, if , 463.
. Attlttt Mattliut, III. 190*
Aiira,iv, 119, 286; VI, 51.
Anraril, iv , 287.
AttratitttTulet. , fii, 160.
Attrttap, if , 76.
AMntfim, et aMreiuii, v, 9.
Anreliaottt CbrltliauQt pertequitar,
111.238.
Attrelittt Aoloniaas, u'^ 258w
Attret,iv, 8; v, 89.
AttreMNi. Vide iifralHm.
Aurichalouui, ar, 290.
Attricttlae, olini aH^Nia?, it, 5i6.
^ - Attricolaria digiUit, iv» 13.
•Aurieotit ODOveoUit» vu» 136.
AoriliBx, if • 414.
Auricttla servi Hebrsi perf rau qttld
tlgnificet, f , 384.
Aorigt attmm, 111, 166. De aurigis,.
if , 398.
AttripiffmeoiiHii, iv |438.
Auritde Deo,ni,29S. fideAuret.
Attrort, lu, 224.
Anrogo, m, 181.
Attrum ; de eo, if , 285 ic^.
Atttonium mare, if , 126.
Att<pea;,in, 460.
A«s|iicinm : geoera duo totpiclo-
it.et P.,Hf, 43.
Babel imerprctatiir ronfosio, v, 295.
Babrl turris, 111 , Sl*!);. vn, 68.
Hatntrrm, lu, 462.
lUb)ioo, IV, 146, 103.
l)ali3plonla regio, iv, 1 16.
Babylooix muri «tlificanur, vir, 70.
Uacauda arcbiepisco|;us TolcUnu^»
fH, 178.
Bacrea, iv, 499.
Bacchius pes, 111, 502:
Bacchus, Uber, iu,.S83.
liicillus, IV, 512.
Baclria regio, iv, 150.
Bartriani, m, 401.
Bacirus Quviii% iv., 136, 150.
Bactrum oppidum, iv, 195.
Bairuhis, IV, 512. liaculus epitoopib'
lis, VI, 4«.
Ba(iim,,sive femioalia, iv, 417.
Badius ei|oiis, iv, 47.
BsticJi, IV, 161.
Bstis, IV, 136, 161*-
Baiai, if,162,190.
Baioiiola, if , 508.
Bal, Hi, 380.
Bala aociila Rachel, iii, 321 ; f , m,
527.
BaltM». m, .522; f, 138, 520. Ba-
laam asioa loquitor, v, 456
Balac, frive Balaae, ui, 522; v, 456.
BaUnitse,if,281.
Batare, Hispaoice Bai7ar, iii, 141«
Balaostra, if , SS8.
Balbut,iii,.462;if»362.
Biileares Insuke, ivy 181.
Ilalearicttm iiure, iv, 123.
BalABa>,.ir,.76.
BadHeum, ei balHenm, v, II.
Ballemaiia, lu, lil.
Balleriuii de c^aotium colUxionibiis
dfMie siTipioniiil, u, 15) i^qqi Eotvih
Iau4, ibid, Noix* ad forum lucttbraiio-
li(\9. ibid,, 179.
Itallista, IV, 182, 38.*$.
B liieum, IV, 21 1. Vide BofianmL
Balsamum, iv, 316. Biiiiomimi, elr
opqbattamum, v, 12.
ftalteus 11;, ilti^
Baoaiam iigura Salvatoris,.v, 562^
Baiioisicam, v,^iaO.
Baptismiis, in, 286. De eo, vi, t7«\
465. Haptismaiis fous c|uotaiini'i aqua-
'paedigiose repleiut, ui, 152. BapUse
iiius inf;intium. vu, 527. Qna raiimie
eiinferendua, iotd., 527. De ba|<tisitto».
et Commuuiooe, vi, 175.
Ba(4itari non pos>uol, qvi ooo sont
Dati,vi, 176. Bxptiaet haffMicos, aa
lldflis, nibil interest, vi, 4C;8..
Bar, iM, 535..
Har^bM Anliitfaristi tvpiit, v, 190.
Barabbas. FiVfe Barabba..
Barac, f, 491.
BaraQbia, 141, 332^
Baralhmm. iv, t«U.
Barlia, if , 8; f, 88. Bjrba, et barbee^
iWd., 11.
Barbori HitpaoUm iartdom, vii,
130.
Barfoaria, iv, 156.
Barbarismus, ni. 51. Har^aciaHiMS,
ot lo/crcismiit^ v , li.
Bari>a8 epi<H»|iut Arianus, fii, lOi;
Barca, iv, 417.
Bartiabas apost;, in, 537; f, 188; vn,
102; 596.
B:ironet| 111, 431.
Uarooiut : ejiis opiniOr U «^*
Barraba, lu, 358«.
Barrire, v, 75.
Barrus, iv, 54.
Barthii conaiiit, 1, 457:
Barthol«*m«us apost., in, 336; f,.
185; Mi, 393.
Bastltes marmor, if , 261 .
Bases, if, 230. Ba»es coiiimnanim.
labernacoU , bases. artrpnte;p. v, 397.
Bases sunt propbeiaf, md., 402.
Basllica. :.de coodilor:t>os ba^ilicatr
rtim,«u, 593. Basllic», iv, 122:
Basilica uva, nr, 320.
Basilidos, 1,321: III, 5|l.
Basilidiue, ui, 52t.
BaSiUscos, IV, 64.
Basiliiis cootul , vit,.^l56.
Ba»iiaH, asaCumt et tttatiMH, v^
51.
BattM, et bauuai v , 12;
Basternt, if, 512.
Ballnis» IV, rO).
Baubare, v, 75v.
Bavius, W, 64.
Baxe«, IV, 481 $eq.
Kayerius : eji-s opiiiiones, 1. 16, 101»^
402. EJut varia lecttones, foiif., 301.
Animadversioops de qoano lUiro SeiK
teoi itrani, iOid ,551.
Bilelliuni, IV, 311 ; vr, lOT;
Beatilndiois qaoniedu reminiseimHr;,
fH 123.
ire0fHf,.iif4 461. Baatu$,/etSx, kbne»»
fHt, et fartmumu, v, II. llealtts Otfl, qu;
seciindnm Deuin »apieas t* st , n . lOOi
Beatum fadtviti ro.U cumttde,fi,
191.
ile.ifot l.ielianensis, i^ i99i
Bebmia coiJem, et Bitbynit, in
252.
Becmtni jutlicinm, 1, 411.
Beda, II, 2i7,515,3i9, 319.
martyrologittm, ibid , 561;
Beelfihegor, ui| StfO.
•Ll
INWX HERUH ET VBRDORUM IN S. ISIDORI Of P. GONTEMTORUM.
XLN
BeehAplKMip I?, 434.
Beekebub, iii, .580.
Beerooth, ni, 580.
Bel. ni)979.
Belial, iii, 580.
Bergis civitas , !▼, 16^
Belisarhis, vii, 10% 13i.
Beljoculus, IV, 272.
Belleroplioii, iv, 50.
Belluin , bella d ) brllo , ((viaiiior
generibns belloni-n, jiisto , iiji»le^
fivlli, et plnsqaam civUi : bclla prliiius
Nious Intulit : de liello , piigua , et
pralio : de bellis iiiternH» , exterals ,
s»*rvilibtis,soclalibiis, ct piraticis, iv,
871, ctc De bellontm klguis . liiul.,
596. Bi lum , prapl iiiii, «*l tumuUus^ v,
li, 71. Uelluiu coiitr4 Madiauiu«s, itnd.9
459. Bell m, et awl niii, vii, 438. Bel-
him Trojaiioai qiio teuiiHTC, vu, 75,
B' lus pat*fr .Niiil, 111. 379; v-i, 70.
Beiiacus lacus, iv, 131, 102.
Beu* agere , et tniciuin boni opcris
noo liabere, vi, 31 1. Benu vivere pliis
est quam signa racere , vi , 180. Beiie
pascere, et bene arare, iv. 310.
B^nediciione.s patriariiiurum , t ,
315, etc. De benediclioiiibus , ifrjil.,
484; vi,5H2.
BenodictiisS , n, m
Beiieneiilia, 111, 461.
Jfeitf/iois, 1.1, 401.
Beneola, iv, 361
Betteroltnlia absurduni sonat per e,
111,461
Benijumta» , et b tri/ai, v, 1 1 .
Bentgnut, tii, 461.
BmutoluSf beniro'enlla, ni , 4ii2.
Beiija-iilfl, ut, 328; v, ti5, 160.
Beraldus Ivudaiias, 1, 213.
Berenice urba, iv, !^l.
Beruard «s S. ejus upera quaedam, 1,
97.^ ; II, 284.
Beryllus, IV, 265.
Bessi, III. 412.
Bcstia : de l>ealils, iv, 50. Bettke^ et
ferWt V, 33.
Beta, IV, 3e>7.
Beiliauoa rlfilas, iv, 108.
Bctbi-I, IV, 198; v, 491.
Betlilebeiii, iv, li)8.
Betbsabee puteus septimus dicitur,
BUiere^ etibere «-t potare : bibere^ et
«jrfre, V, 11, ^.'i^vu, 131.
Bibere , quauiuin sutise^t, Ti , 2.^.
Biliere inuituin , el non inebriarl , vi ,
254. Bibere viuum iu dulcedlue, Ti.
«55.
Bibiones, iv, 105.
B.blia sacra , vii , 179. Blbliorum
versioues, u, 17, 151 Scri|)ton*s. vi,
575. Bililioruui Go liicuin cxeni|i|.ir
Ttileti asservaluin convenit cum Tnl-
Rata : ejus aetas : ordo librorum : ver-
tus nfo iKul s : llxp uii obiinuerant a
S. Hieronjmo vrrsiourm Bibliorum,
unde boc, ct nlia i^oihica exeinplaria
ort.i, ii, 85 seqq,
Bit»tio|)ol», 1 1, 260.
Bil)>iotii«ca : scriplores qnt apnd
Ros lilblioilicas iu- tiiu«^runt , ui . 232;
IV, 221. Bibihtlieca pro bibliis aacris,
II , 5. Bibliothecis versus anixi , ac
nomln alm tiib*i<itliecae Isiilori , ibid ,
4, 8; vn, 179. Uiiil:othi>ca ptsto ieiisis,
1 , 593. Bibliotbeca Vati<*ana regiiiae
tlliristin» aucta <*x bibliotheca Ploria-
censi, io qua Hi«pan ri libri e sse viden-
lur, tt, 2.KI tettq. Bibliothrce Vattc
cniiia Ubroniin ums., elas.«e.s qujiiue,
W il., 227. Rdili >th«;ca tJrt)iim. itid ,
576 P.ibiina pretusa, ibid. , 340.
Oi|')l)oniaiia , ioid,, 391 Angelica in
actlilius An^iisliiiia is,ibid,, 418.
Rilirtis, IV, 459.
Bibiiibini. 111, 280.
Biclarcosis, seu Gcraideosis Joaa-
nes, n, 100
Diclaro nion.nsleriuin fii IIisf*ania,
VII, 1«0.
BidelHum, vii, 407.
Bidentes oves, iv, 59.
Bidulaueits, vii, 409.
Biga;, iv, 400.
Bigamiis : de bigamis, n, 521 ; ni,
454.
Bigenera, iv, 50.
Bigiie : MangaHiius de la Bigne |>r'-
mus paravlt eJttiouc*u omniu;u o|te->
runi S. Isidori : rjns epistola dedicato»
ria proferiur, 1, 2.*i8.
BHbilis. IV, 293.
Bilex vestiv, iv, 451.
Biliiiris, iv, ."^HS.
BHiosits, II, 462
Bilft, ui, 467.
Pfn/i, et t/fio, V, 22.
Biujrius uumerus> v, 222 , 2j5; vii,
508.
niiiio, iT, 411.
Bioihanaiutf lioc est, vl mortuus, ni,
462.
Diponnis, it, 8.
Bireme^, iv, 418.
Birrus, iv, 459.
Bia, et vlt, v, 75. Bls bcnc loqui, vi,
230.
Bisonles ferse, iv, 156»
Bi«extus anuus expli atiir, iit, 274;
VH, 12.
Biihyiiia, iv, 152, 202.
B.tumen, iv, 247.
Biviuin, iv, 244.
Bi7.acena reo^io, seu prv>Tiu<ia, iv,
166.
Blandos, 111, 462.
BlascusCarolas : ejiis llber, 11, 1 .7.
Bl.>it«>, IT, 104.
Blatteiitn, iv, 466.
Blavum, iv, 466.
Bleuimi», iv, 33.
Blesus, lu, 462.
Blitum. iT, 368.
Boas, IV, 68.
Boccatil exemplar Mannellianum, n,
478.
Bocdtla, 158. Ejtislaciis(brialis,r^'d.,
121.
Boeilus,!!, 511.
Boia, III, 215.
Bollandianoriim Cnminentarlu^ pr«-
Tiiisde S. Isiiloro edilur, 11. 441.
Bombycina Tcstls, iv, 449.
Bombyx, IV, 75.
Boniraciiis S« f)us e|iisti»be , 1, 636;
II, .573.
Bouitatf vide Benignitas.
Bofiitus Toletan , vi , 179.
Bono^iaci, iit, 357, ISSi.
Bonum : de bono , v , 515. Bona ,
bonoruin imsseBsio, in, 205 seq, Bonu^,
boni, ni, 461. Booi de roalis, vn, 406b
Bona nuptialia tria , vi , 456. Boaa ia
niatum couTcrtit bupios, vi, 320. Boui
a malis in hac Tita quare iiidicantor,
Ti, 551. Honl sumus uattiraliter, niali
roiitra naturam, vi, 141. Boul rur lau-
dera mereaiitur, vi , 266. Bonos bie
Deus |»er afllictloneiii )udicat, et lllic
rernanrrat , ti , 259. B •niis ad nialimi
aliquaodo reflectltur, ti,198. Bonum
bene loqnl, ti, 230. Bontim inale ln<|ui,
Ti , 230. Boftuni ficero iion prodcht ,
iiisi cfirreclum fuerit matuin, vi. 2 N).
Houiis Hniiio li.iratiiis, 1. 3.11.
Booies, «ivo arctuphylax , 111, 15t,
161; vm,59.
Boiiz, V, 130
Borboiiiiis cardin.ilis laiiduttts, 1, 281
teqq.
Hireas iv, 419; t 1.50.
Boreiis, vii, 22. fioreus koIus, iii,
147; IV, III.
Rorioti pmmon*oriuin, tv, 183.
Burinhcues, in, lijO.
Bos, iT, 43. Bss, et atniiif, t, 46$.
Bos lK>vein requlrii, iv, 43. B<itm «r< i
io lemiilo Saiomools, t, 839. B^ixls
primogeiiilum, ibid., 462. Ikis tritu-
rauH, ^d , 463.
Bnsphoriis, it, 12B.
Botanirnin b^rbariuiD, ni, 185.
Boirax, iT, 70.
BuirusuTae, v, 442.
Brac»». IV, 4^2.
Bracharius b|»iscopas : cjus a»tas, u
541 ; 11, 40.
liraehi.i, iT, II.
Bracliil.*, iT, 479.
Brachtum Qirislus, in, 502
Bractea, it, 2S6.
Bradvpu^, IV, 89.
Brancho<,ni, 177.
Bras^ira. iv, 368.
Braulio : ejiis prenolatio de S. Is4-
doro diiplex , s* d uberifMr iiitertiolata *
rthtiir, 1, 16 teqq Braullo, iMif., 138.
Braulioui noii dicatur opus de oidine
crealuranim, sed Bonifacio, ibid., 160.
Braiilio in qnot libros Esymokigias
divUerit , an aliqoid add d>Tit , ibJd.f
403. Inepiis, qu» viileutnr iu Mtymi>
logiis occiirrore , Braulioni noii Iri-
buendap, ibd., 423. Rrauiionis hymiius,
ibid ,617. Baiilioliluri^iaiu illu>trat,
n, 117. KJiis clotflum, vii, 172.
Bi*fulius : Jacolius dii Rruul, oditnr
0|)eruiu S. Isidori : ejus epivtola dedi-
caioria , cum observaiioinbus , f»iiis
editionis ordo , 1 , 276 teqq. Mwa a
Brenlii, ibid., 587, 596; 1, 62.
Rrevi:i inaris, iv, l^.
Breviaria Hispaniensia, qnibos fsi-
dori mciiioria colitiir, i,9G.Breviarimn
Muxarabicum in iiorani forfuain redac-
tuui , II , 135 teq. Oflicio Gallicano
loiige prxstat, f£ij/ 150 Breviariimi
Ouitinouiaiiuni , ct ejos plives rditio-
nes, I, 95, 501. BrcTiariuiu Houia um,
1, 96*
Breviatio vo'u8 roUec' ioois cauonum
auihenti<a apiM-llita, u, t7H.
BreTlcolum , iu quo iiiilltum iioo.lBa
contiiieliautur, ra, 5.^1.
BreTitav Tila, ti, 359.
Briouhi, iv, 363.
Britannia, iv, 170.
Britones, in, 41 4.
Brockie Mariaois : ejiis oliservatio
crtticv in regulam S. Isidori, 1, 613.
Brontia, iv, 283.
Bructprl, ui, 413.
Bniuda, it, 205.
Bruudisium , Bronduslniri , iv, I6S .
205. • » •
Bratns Hl^nlam aubegll, ui, t>7.
BritfiH, m, 402.
Bulnli, iT, 44.
Biilio, IV, 95.
Bucro, ni, 462.
Bucina , iv, 377. Budiia, et bucmm,
T, 12. Bucinum, iv, 577.
Bufoticom carmea, lu, 08.
Bugloaaos, it, 356.
Bulbi , iT, 368.
Bulbulcus ni, 486.
Bulla : balUs, it, 472, 50:^
Bu|ihtbalmos, iv, 563.
Bupri sils, IT, f04.
Biircliardua, 1, 204.
Biirdegalis, iv, 206.
Bordo, IV, SO.
Iiur,(arii, in, 435.
Rurgi, ni, 414.
BurguiHJioiieH, in, 4! 3.
Burictts, tv, 48.
Buris, IV. .M.i.
Burriel Amlreas c]HSslu*Jia. ot>era,
app rMius, lragm**nt m, dpiittola inte-
gira edita , aiiiiiiailv<'r8l<ine8 In bauc
e|iisiolam , etc. , 1 . 306 teqq. Ejus opi-
nion s, iftiil , 41 4, 51 1; 11, 85, 9i. Kjus
Tut4 de piiblicaudb , ut iaceul uida.
SLlll
INDfeX REIIUM ET VEUDORtlM IN S. ISlDORI OPP. CONTem^ORIlM.
tu%
Tolelahis nfficU Goihlci , ibld. , ttS
Kq E;u<i lucubratiom^ft, fM.» 2£S.
Buslum , IV, 507. Bus(i(in, rogu^» et
pt/ra, V, 57. BuAux». ei tepulcrum^ va,
440.
Huliliariuft, vu, 4(19.
Buxu<( , IV, 558. B<(XM, et biXum^
»td,54i;v, 49.
Byrsj, IV, 200.
Byiisioa vesiis (v, 150.
B|ssuni , byssus, iv, iG4.
Byzaceiia reicto, ir, tfU).
By:aciuin uibs, iv^ IG6.
Bjzaiiliun, iv, i&i.
C. et (;., ri, 45.
Cabatlus, iv, 45, 518. Cal»aUus sag-
narius it, 518.
Caeahiia, iv, 505.
Cacephaioii, III, 55.
Cadiesia, ni, 178.
Ci<i.iver, IV, 50; V.68.
Cadere iii raiiem, v, 555.
Cadefi, V, ifA.
Ciclniia, iv, 292.
Cadmus, ii, 255; vii, 75.
Ca«luca passio, iii, 17 i.
Cadueeatiirefi. in, ."81.
Caduc. B, III, 4G6. Caduca h.Tre«fila«,
Cadus, IV, 508.
C«c« getiims. IV, 281.
C»cl:is veniiis, vn, 50.
<>ciliiis Meteilus 8ct(Mn, in, 61.
Cadta"^ ei ctecitudo, xii, 4."»2.
Cwula, IV, 60.
C«?ctis, ni, 466. Caecnm iiii«Hilmim,
w, 21. Cirm, et orhif, v, 5-3. Orl Is
t^angelio, caecns, el iiiutus, f*W. ,
«57, 150. * '
C»1ar, in, 406.
r«htimi IV, m. C«!aia visa, f frf.,
429^497. '
fjcinentiim, iv, 2S8, 430.
CaHr6r..|iiiin, iv, 370.
Caruieug, eamUemHt iv, 77, 458.
EtMTni//mf, V, 17.
Cssar C. Jntius : umle diciiis , iii,
190, 422. regps coeiiit redi;{ore iu li-
bros, 11, t*)0. Marcu Varroui nt*{;o ium
dedii hibliothocae cotislrueiHlap, iii,
252. Ca^^r , ei Pom)»otiis, iv, 371.
Oesaif.s dicmm, vti, 109.
0*.araii}{ust:i, iv, 206. An Ronia di^
cia, 1, 159. <:a(»ia, VH, 119
Cvsarea CappadooisB iirbSy iv^ 201.
Cassatia clviias, iv, lh7.
Cesar^es, iv, 3.
C«yai ius abtias, i, 502.
Caeso, IV, 430.
CtPieri^ ceteri, reliqid, et atii^ v, t6;
VH, 430.
<>balaiha« v, 447.
Caia, IV, 581
Caiatii, ni, 525.
CaiamtSB, in, 525, 531.
Cain, ni, 317; v, 117, 277. Caia ci-
viuit-m Knoch oondidii, iv, 10*».
Caioam, in, 235, 318; lu, 65.
Cai.iani, tn, 353.
Caiplias. iii, 338.
CaiosCaligoIa ioper., iu»237; vii,
87.
Cajpiaous Consiantloos eifttiT opu-
Bcuiotum quorumdam S. Isiii<»ri : ejus
iiois, \ari« lect oiies m<>uiia, i, 11,
13, 24, 2M teqq., 94, 61 1 , 6'i5; l, 52.
(^^ffimisiraiiu, ni, 465.
CalamUiruni, iv, 513.
Caiamttas, iv, 494.
Calacnaes, iv, 362.
ialafiius« IV, 346. ▲rnmaiicus hi,
161. Odaoitts iu £zechi4 le, iv, 2M.
Calaniie urbs. iv, 106.
Calarc, »,261.
Cabihus, IV, «67, (99.
Calcaneiis, iv, 19.
Cal< aria, iv, 918.
Cjilcaiorinii, iv, 225.
Calceauieotu, iv, 180 $eq<l.
C:>lces, V, 91.
Caiceus : calceis reges, f t Crnires
uletiaulur : calcei talares , lingulati,
elc , IV, 480 seqq.
Calcis. IV, 19.
Ctdculator, ni, 461.
Cakolus ; de calculis, iv, 410 $rqq»
Dlculus. iti, 178; iv, 251.
Calilarlurn, iv, 291.
Caieb, III, 322.
Calendap, iii, 226; vii, 9. De Cairn«'
disJaiiuarii, vi, 409.
Calendariiim, ii, 367 $eq. Dlversa*
nini uatiouum. rticeiis Gallla!, vit, 4
seq.
<*aHc<'8, IV, 199.
Cjili* ul r, IV, i82.
Caiigarius, iv, 480.
Caligte, IV, 481
( atlKo, IV. 116.
Caligula, rf</« Oius*
Calislo. ni, 166.
Calix Doiiiinicus : de eo S. fyi rloul
lo« us descripius, vi, 38 i.
Callaica, iv. 2(36.
CoHidus, iti, 463. Cnt'idu*, reraiffff,
peritust ptudeug. faeundui, v, 13, o4.
Calli ii e<tui, tv, 48.
CtUlis, teihitUf ei LrameSf iv, ifS;
V 66
' Caliitri<hidrs. iv, 91
Caloues, tv, 481.
Cjilor saiigiiiois effieii pulchrii di-
ncm, iif , 47 1 .
t atpr, IV, 183.
Cahutuii', IV, 178.
Calum . id e«l, li»;Duin, iv, 180.
(^lunina, iii,2t)9.
C .fttmfia{»r, ns iu4.
Calvaria, iv, 5
CaliiifMs» ui rBfSKs, v, 18.
f jilvor, ni, M.
Calvus oraior, iti, 96.
Culcui, V d • CutvMu».
CjiIx. IV. 252. Calx viva, ibid., 455.
Oilx colores currnmpi*, iv, 4U). Aqua
incenditur, oleo eisiioguuur, iv, 453.
Ciima, IV, b08.
CanisB, IV» 451
Caihxleiin, vide (!hamac!eon.
(auibyses, iv, 106.
Catntfli, IV, 44. Cainelum non mao-
doi-are, v. 414.
(^melupardus, iv, ^.
Dmersp, iv, 228.
Caminus, iv, 427. Caminvs tiiom
ptieroruin r-ompxraior, vi, 187.
Camisia, iv, 446, 4-52.
(^npaua, iv, 297. Fragmcntum de
csmpaolSy ibid , 524.
(Umpaiiia, iv. 163.
Caiii|>eius Toletauus, vn, 178.
Campestre, canpesiria, iv , 418,
478»
Campus, IV, 188.
Cauiur, IV, 44, 228.
Caiialis, iv. 230, 134. Canalis r<>»i-
nioo genertf melius quam loasi-ulino
prormur, iv, 231.
(jiocer, lu, 165, 181. Oocri, iv, 84,
C«ao«-er ouUis medicauieatjc sauai.iiis,
III, 181.
(Uudela, IV, 506.
Candelabrum^ iv, 506; v, S95. C^n-
debbra tipoda, iv, 510. Oudelabmni
et olenm Juxia Aream Teaamonii. v,
396. (^andAbl«rym cum scpteni locer-
Dis, V, 402. Candelabroni doctrliia ca-
cerdoialis, vel bonor potesialb iotelli*
gltur, VI, 565.
(^iidelum, IV, 241.
CaiididaU, iv, 456.
Cmid dMs, in. 466. Candidus 0(|008,
V, 47. CoMdidhS^ et alhut, v, (i.
Canere, et rofitorf, v, 18.
Caoi, IV, 370.
Can.cula, iii , 1($3: iv. 817.
Caniiia fiiciiotiia, vi « S4U. Ottioi
dciiips, IV. 9.
Cauib as rum, ni, IfS. Aolmal, %'^
76. Canes <hio h>berp detieni, i>, .*>t.
C nes in Alliuuia, iv, 151. CaoU iD Xts»-
seris, iv, 412.
C^nistrum, iv. 534.
C^uiiieS) IV, 29.
Catina, iv, 339.
(^atiualiiini. iv, 164.
(jinou libirorum sacfonim, i| 81 1.
Otiou tnis^, 11, 47 (!atioii«?R ex lal*
duro s«|iis<«hiip siimiHi, I, 200. ( aoi>-
nes Mr»nt, ibid,, 323. (^noaes «nR*
eiiionini ex Hi^panla stiinpll, n, SlS.
Caiiones Evangi-liorimi, iih 262. Ge-
n raiiiitn couriliorum. tbid.. fU*
(^anonom oallectio, u^^\ n, 262%
Apud HiS| '81108 antkiiia , tfpfif , Itiik
Romaoa, ihid.t tS6. H<Mlriauo-llist<4.
n.ca , ibid,, iK). Polycarp s di''ia«
ffitd., .^27. Coile<'tio psettdo-lsldori, 0.
195 s g., 206, 217.
r.aoo|)ea, iv, 426.
Otiopea insula, iv, 149.
Ciinoiis, IV, 149.
Onopus, IV, 02.
Caittaliri, lu, 416.
Cjritaiidi gradus ires, lo, 20|. f^-
fare, vi<h* Canete.
CaBi):aris. iv, 75.
Caothanis, iv, 50.
Caothcriiium ordeom, iv, StS.
Caiitheritis, tv, 448^
Cauthus, 111, t20.
Oniicum, ni, ttO srq. De Cantlo^
V, 372. De canticls, vi, 367.
Caniic<!in conviviale, in, 133. rottrf*
eom iioatoii, tn. 281. Canikiim |Niot
Itai^lom mDrfci Robri, vi« am.
(«aittiroiD trantiCBeoDi , ot cfno •'Dn^
sltio, t, 296. 551« 545 9eq.; ii, M;
IV, 219; v, 200; vn, 183, 191
(^n.or, ni, 343. CaDiorom orvlo, ot
ofBcitim, VI, 431.
Oiitus, iit. 1S6. (taotis H) wb's d^
vliiis, VI, 2H7. Cantns rott:f«QctiuttHiil
co disglgiiii,vi, 287.
(*atitiis Ku;;eui.iOtts ii, fSI.
(^tius e<iU'is, IV, 47.
fa; etla ilariiantts, i| 419.
Dper, 1 , 40.
Capere, ei decipere, vh, 242.
Cape^so^ et capiOn v. 16.
Capiitameuta, vide CDpffff.
CapHiatus^ ei eaptf'oni<, v, 18.
Caiiilli IV. 5; V» 88. l\Eoitettthim.
vt, 447. Capmi^ et apHUuHma, v, \%
Captilus Yeoeris, ir, 3'i8.
Capiilosfs, vide CnpUitttm.
Capisiriim, tv, 817«
Cipiial, tv, 470.
Capiie diininulus, m, W% ttT*
Opiirtla, capltola, iv, 230.
(^liiillavhim, tn, 277; v, S^.
Opiioliomi IV, 213. (jipltiJiiuu ao-
oeris cttrtgore uerenso.n, iv, W
CapUulariB, n, 564.
Capiiulum, capiiolarei iv, 47A. Ti
Sltola iria damnata, ei aii atuiuit»ui
efenss, vn, t03. Opitula HadruMO I
aOlrta, II, 197, 2G1.
Cappia, IV, 470.
C^lpaooa, IV, 234.
Oppadoces, oi, lOf .
Oppaifocia, tv, 151
Cappari^, iv, 568.
Capra, caper, iv, 40. Capra JdvN
Dutrix, ui, 16"$. Capm in sac '•^«'■^, r»
412. Capra, et raturea, vu, 415.
0|iCfoli, IV, 317.
Cxpricorous, m, 163.
Caprilicus, iv,S..l.
Capsa, IV, 512.
Capsos, iv« 512.
I
ILV
im»& RRAni ET IrEll&ORra IN S. BIDORI m'. OONTENTORUM.
tvn
CaptUiMs, B«ttraponnn wpiwgiiitft
tiMiM, ni, 856; t, 5S(k
Cifilivtui, 11, 468.
Cspuii, if , 204.
Ctpubtis seneJ, if, SOO.
Capulos, if, 4(19, 818, 379.
C^pur, if , 5; f ,88. Capul ifuUerisvfr,
if , 460. OftpulCbrisli Disus, vi, 191.
Cfpot laoguidum doctor sgciis pecci-
luin, VI, 526.
Capys iVf 99.
CaratHis, IV, 413.
tarsctitiuiD, iv, !SI2.
Ctrbasus veiiiiis, v>i. 51 .
Carbonculus, m, 173. Gemnia, iVf
«78.
Career, 1 1, 915; iv> SI3. De ctrce-
r biis, ibid,, 96, 307.
dri-bedoolt, it, 279.
Can^hesia, iv, 421.
Cardnias, it, 2S2.
Cardiace, in, 171.
Carritnioniuni, tv, S49.
CjH-do, cardlnes coeli, ii, 148, 171*
IV, 100, 107, 227; vu, 21. In cardtne
res rst, pniverbiom, IV| 227.
Ctrdueiis, iv, 102.
r^rdiius, IV, 368.
Careclum, vn, 410.
Carennm, iv. 404.
Carere mente eilslhnabaniur, qnl
Omilna ctnel ant, m, 6 i.
Cam, IV, 59 i.
Canari^itio, iv, 13$.
Caiii>«, IV, 331.
r^nnes, iT, 325.
Carin.i, IV, 419.
CariDus hnper«i(or, tn, 96.
Carrofn, carmiiia, n, 9, 2^, 2C6,
2K6, 505, 3 1 0, 3i0, 526. Carniina Isitioro
a>cripia,n,1 seqq. Kduntur, vn. \19se4fa.
Carnieo asirologicom, s^eo asirooiMui-
nim, I, 658, 663 teqq. Cjirniiot relri
Rig> nsis exrernca rx Isidnro, t, 586.
CdTmcn io bujpro DiMpara», n, 10.
Cftrntiiia <le rnnflido viriuiiim, Pt vi-
tioriim, ibid,^ 62. S.Eugenli Toiciani,
ibiit.t 423. Carniina tDtiquiora apud
HetHra^os, qiiaro apud gentllrs, iii, 67.
I^rmliiiim cura autiquior, quaro pro-
se, III, 65.
Carroeniis lilleras LatinM reperit,
ni, 235. Ivlcostrau dicia. ibid , 7.
Carmm^ et connttt Ui«pauice, vii,
204. I • »
Carminare, iii, 66.
Carnatis lidem pro commudo lcm-
porali qnx^ruiity vi, 193,
Cjirnt s, vide Caro.
Cariiifex, iii, 46 i.
Caro, carnes, iv, 5, 487. Cnti, rt
€iTpu$ V, 17, 95. Caro tx qiialiior
elementis coai^tacta, iv, 3. Cariies
if-^gvpii», ?, 112. De usu caruiuni, vei
pisciuin, VI, 412 De olirniiiaid cariiis
hunuioje, vi, 964j vii, 555. I jiro Chri-
•t*iS, ui, 303. Caro qiionH«d>i Anim:i*
siihi*'cia eril, vi, 154. Caro resolut
mJe «onsuctufliiii^ leice. vi, 222. *
CJin lus II. III, IV, Maftmi^, M»rie1-
1i», in, 512 seq. Kabiila de Caro<o Ma-
f^no, ccclesia; S. iacolii lu U :»|i9uia
UiStMoraiore, ii, 392.
Ijirpasia navis, iv, 416.
Carpaihlnro nnre, iv, 126^
Cariieniariiis, in, 4ltf ; iv, 418.
Carpcntiim, iv, 51 1 .
Cifplialos itisula, |v, ITH.
CariKtbnlsamum, iv, 517.
Carpocratiani, m, 533, 523.
Caira dfHas, iv, 193.
Carruea, IV, 511.
Carrns, caftiimm imM, iv , 811. Gar-
rum acoujm, iMd., 512. «
Carlliada dvita.s. Vide C^rlhoiro.
Cartliaginen^is pr(>vli.eia, iv. 16 i.
CArihago a Oidou.» coodaa , 1 1, 235.
a0#f .; vif, 78.
CiirtliaKO nova,sen Spart»ria,a Va»'
dalis et GolUts eversa, i, 121; if, 202
207.
Cartilaginet, iv, 15.
C^nH iuiper. de Persis irtttniphavit,
ni, 238.
futHS seu fcnrits, in, 4K0.
Caryotic, IV, o26.
Carystium maniior, iv, 2^.
Casa, IV, 2.) 4.
Caseiis, IV, 190.
fasla, IV, 396.
Casim, iv, 1S4.
Cjsloim, III, 4(*2.
Casptus siuus, IV, 127.
Cassianos, v, :13.
Cassioiiorus , ii, 2!>l.
Cassiopa ib9u*a, iv, iflO.
Cas&is, IV, 388, 425. CnasM, et ^olea,
T, 17.
Cassns, iv, 490.
Castanea, iv, 531
Caslellom, IV, 210.
Cfisiigare, corrigere, et obfurgare^
V, 1.K
Casligatus blande, H nou cerrecins,
acrius arguatur, vi, 335.
CtslSnus ToletauMS, \n, I7S.
Casiitai et contiuenHa^ ▼, 13. De
casiitate, vi, 491; vii, 219. Canii as per
biim.litttem, vi, 242. C4>l ia« tn-iu»
pulobiitiido, VI, 241. CastitaH fructiis
suaviuiiis esl, vi, 216. (jisiiias s* niri-
las moi iU, Gt sauilascor|H)riM, vi, 247.
Casiitaiis \oium corde 6i, vi, 418. tla-
Stitaiis eflertu.«, vi, 498.
Casior, in, 165.
Ca^ton s, IV, 56.
Casira, ui,426.
Casireoftis Petrns Kbrario^, i, ' 29.
Casiro Petri epislela,i,325.
Casirnm, tv, 210.
Castiis, III, 465.
( asola, if , 458.
(^iius, m, 16. Castti najor, qunoto
major f irtus, vi, 5:!3.
Cata^ VI, 60.
C^iaclioras, ni, 150.
Catachresis, lu 59.
Olal ni Jeseph. n, 596.
Caialogus epiaeqpomra lllsptleo-
slum, 1, 162. 164. (Jiulogi vuieres li-
lirorum, Foldeiisis, I^ristanus, rocn-
posse et tlii, fi»'d , 590 M^^. Caiab«gus
opemm Isid4*ri ex aiitiqttis scrip uri-
bus, iM., 5U5. (^logtts tliliiium
CtsMnrnsioin , ii, 69, 85. Caialo^sus
ItontiOcum, iJiid., 3<S8. (^ltlogusutilis
exscriptorunu collaiorum ei oorrecio-
ruiii Codicum niss., itnd.t 428. CjUIo-
giis virurum Carilnm in ieruo Re^uni»
V, 5.16.
Cata|»irates, nn 184«
r.sitplttma, ui, 184.
Ctinpotia, lu. 184.
Catara, iv, 222.
CaUrrlius, ni, 176.
( atasceve, ui,86.
Catechuraeui, lu, 545; vi,4o8; v*!»
334.
Caie|fr>ric, 111, 104.
r.aieia, iv, 582.
Cateile, IV. 471 leM.
taieu», ui, 215. (Mena* Palrum ex
Jsi loro, ei aUit, i, 556; it, 576.
(^teuatum, iv, 515.
Cjierva, iii» 427.
Cailiari, ni, 35 i.
Cathartica, m, 18 L
C^ilhedrse do inrnm, iv, 510.
C>iMieiis, iii. .\45, 480.
Oiiuuin, IV, 5iKK
Caio, iv,3U8; v,i; vti,84.
Ciiiochylcs lapis, IV, IHI .
Oiiill, IV, 57. Caitth leouom, iv , 52;
f , 349.
Caitts, IV, 60.
Cjtne.iaas, ir, 184.
Onda inbibeturoflbrrl, vi, 213.
Cauda diaboli, if , 5f I.
Caudes, m, 201, 206; iv,3ilt
(^udice, if , 419.
Caula : cjolae, iv, 232, 45S.
(^uliii, IV, 565.
Canma, if, 427.
Caupilus, IV, 419.
(^upo pestiiiios, ui, 466.
Ourus, IV, 1 18.
Causa : caustrufn genera iria, sUlos
femious, species, mndi quinque , ui,
7 s^qq. Causa, ei raia^ f , 19. Onisaiii
rediniegrari , 1 1, 209. Caus» veieres
ex phii-ginate ei melaocbolia prece-
duni, m, 171.
Cjiusales coojoncUones, lu, 21.
Ousaiio posipunenda propier dile«
eiionem, vt, 349.
(^usiiiici, VI, 519.
Caui«*rium, iv« 519«
Cautes, IV, 250.
Cantio, 1 1, 203.
Cauluti, III, 465.
Caratum et easum, v, 14.
Cavus, IV, 505. V de CSarnfMiii.
CoiTOpia, IV, 202.
CecnjiidiP, IH, 42 '.
Cecrops sinulam ftoxii, ii^ 377.
Ceiro|« io\ ein adorare pmceitily
AiUenas condiilii, vu, 72.
Cedere, in, 1 18.
Cedere^ et dare^ v, 2ri«
Odria, IV, 334.
redriis, IV , 534. Cedri li}{niim, v , 14 !•
Coilro digiM loi*iiius, iv, 334.
Olebriiaft, 1 1, 276.
Ceier, ni, 465.
CclerUas, et veloeitai, v, 72
Celta,iv, 218.
Ci llariuiii, IV, 224.
Celoces, iv. 4|8.
CeloB, IV, 8i.
Celsa artior, iv, 3.32.
Celsiis Toletanus. vu, 178«
CrlsiiM, uii i62.
Ceke, IV, 420.
Ceiiilie I, m, 116.
Celiici, Mi, 416.
C'-iichris, IV, 68.
()endfl>ulious, ui, 5li«
Cett*ui opiu>o, I, 487.
Ceiisore, iii,57l.
Ceifsor, ct seiisualis, v, 16. Ctmafe^,
u, 431.
Cetwialis. Yidrt Ceusor.
Cendu>a Lo\aui>iisiuiu a Norl i« re->
Jectt, n, 42 Censura Bculesis« vi, .W.
Onsus priinum tclus, ui, 334*. i.ett-*
sus per quiiiqu >niilum ageheiiir, vu,
12,79.
Ceniaurea, iv, 354.
Cenuuil, IV, .%
Ceuionarinni, iv. 3l)l.
Ci nieuum, ir, 313.
(^diories, ni, 170.
Cen:riim, ni, 1.^0.
Ceniniu, ni, 120.
OntupNr^la, v,69.
Onturia, iii, 422; iv, 241.
CeniurioneSy in, 424. C(UHiiri*iMlf
pter, V, 138.
Cepa, IV, 367.
Cephalea, ui, iTi.
Ce|ib ilonM, IV, 160.
Ophas, in, 334.
Cepfl, ei raiiif, v, 58.
Cerj: cerae Huerarttui uialeries, m,
Cenefolium, iv, 376.
Cor istes, iv, 60.
Cm asum, cerasiis, iv, 510.
OTatom, IV, 2U8.
Ceraunii uioiites, iv, 1H5.
Ceraiuiiuro geunua, iv, 277.
(^erberus, iv, 36.
Ce. copitbecusy iv, 5i.
tvi%\
INDCK RERUH BT VERBORUH IN 8. ISlOORI OPP. CONTENTOROIL
XtVtL
Cerda Lndovict pnli<^ , ei epilogl
id tflisuritim, i. 460.
Cenkiniaiii, tii. 55 i.
Cor^^a^is Casteibnensis, vii, 14?S.
Cerelira aniiiiauliuin nMrifiaiorm
ta augfneuio liinae i»lrniura, m, 32.
Cereitioalae, ui 284; v, 427.
Ceresi, m, 5S7; iv, 5()9, 311.
Cerpiis, IV, SfH>. Pasclial s, ii, 557.
Coriiiioiilc , v»V/e Cereuioiii».
Cerlntbtis, ui, 51*S.
CeriuUilani, 1 1, 3M.
Cerncre, m. 202.
CAfraui, iv, 48S.
Ceroiumi ri, 188.
CrrtaiMa fcrale.iv, 408« Certamina^
tM., 39i.
CSer/d, et rerfms tu, 432.
r^snasa.iv, 4iO.
Cervi, iv, 41.
Cervifali:i, iv, 4f)S.
Cervinus equits , iv, 48.
r<er\isia, iv, 493.
r^vix, cervices, iv, 11. Cervix, et
(fUum, Vf 17.
Ces|Mies, IV, 323.
Cessio, iis m
C<>te, iT, 75, Meq.
Cetera, et aiia, v, 16. Vitle Cwt4rL
Ceiliiinv m. 403.
r^littra, m: 52*); v, 315.
C<»tra, IV. 387.
Cfmiji, el ecet s, v, 887.
Ceuiladiix, vu, 118.
CI*aooa Petnis rfkgulafn monachoitim
HUistravit, i, 272.
Cliabsilvum anTuentam, iii, 188.
Clialazi>8, iv, 277.
Clial:itiiis lapis, iv, 260.
Clialcan am. iv, 219, 440.
Ctialeiidonensis syiiOilus, ui, 239.
Cli:i|«:enlerus, iii> 233.
ChalcHes, IV, 281,292.
Chaicoplioiins, IV, 281.
Chalco^maraisdiis, iv, 265.
Clialcus, IV, t9H,
Cli:.id»i,iii,23i, 400, 403. Cli:il.laei
primi asirtilogiaindocueruat, ii, 143.
Ciialybs, iv, 292, 442.
Chain, el ejiw fliii) in, 3h.l. 401; r,
120. Cliam peccantf, iiOHtvriiaj ejus
damnatiir, v, iOi.
(^am JutaYis klgiiifl«»t , v, liO*
Cliam«ilracones, v, 70.
Cltanucdrys, iv, 3^.
Cliaiiia'loon, iv, 5-1.
Cliainipleon he lta, iv, 3C0.
Cliaiitxiiieios IV, 510.
Chamvpitys, iv. 3 12.
l'h.iinavi, III, 413.
Cha.tas «v, 517.
Chan», M, 550.
aiauaju, et ejus ftlii , m, 319, 401
Chananai, tii, 107 nnninpiH popn-
las n »0 exstincuis, v, 4H!I. rjiaiiaiiasa
mulirr in £vaa,.;clio, it/ift., 158. Clia*
iiana^um dccciii geutcs^ tit, 401*
CliionHeleni fraier, iv, 158.
f liaoiiia, IV, 158.
Chaos, V, 83.
Ch^iracier; chararleres trra direnJi
apiMl poetas,ui,567. CbaraeUr s guom,
1%, 518.
Charaeterismus, n, 97.
(.haradriiis, iv, 522.
l'h irismatiim dii»tributlo, ri, tfO.
(^rjrieafLstiHM, m, 63.
Charitmata, vei karimala, 1 1, 480.
ChariiHa, vel 4yi islm, m, 4^.
Chtritas. iii, 3(i8, 348. CiwrHa», seu
karitoi^ ibid , 480. fJirtritas, tkles ot
xii«»M, v, 107. Charilas pleuittnlo ecin,
i6id.. 553. De charilate, vi. 193 fJia-
rltaleindonis Dei i.ibil iiiajoH, in, 5 9»
ChMro.i, ni, 585.
Cuaria ; chartamm specics et osus :
charu Saltica,Aiignalea Regla« Tenio-
tica, Emporetiva, Liviana, Conieliaaa,
III, Tk\ uqq.
rji:ir)-|KiLs, IV. 128.
Chased, tUiaiKliin, in» 403.
fhasliiui) ni,402.
Chebron civitas, iv, 198.
Cheiidooia genima, iv, 271« Herba,
IWd.,35t.
Chelidoaiacoa gladlus, iv, 380
('hcloiiyles IV, 2S5.
Cholvdros . iv, 68.
Cherniies lapis, iv, 258.
Chersydros, r ; GH.
Chcruliim, lu, 3';0, 52t); v, 39 i. Cbe-
rubin paradistm servaiit. iv, 144
Cheth, Cheih;i'i , lu, 402.
CJiililebmi decretufu. n, 320.
Childericus rex, i, 391.
Chlliarchae, iii, 42i.
Chi'iasiae, iii, 529.
Chlmera, ni, 61 ; iv, Z6
Chimrrra mons, iv. 15i.
Chindasuin.hus rex Golhornm , vii,
187.
Chintlla rox, vn, 186.
Ch os iiistila, iv, 178.
Ciiirographam, iii, 203.
Chiron ljr.i!cb medicinam iMvrnit.
in, 18i« Cliir.iaceatiuriis, iv, 35i. Ghi-
ron iiitpr asira, iii, 166
Chirargia, lu, 188.
Chlamys, iv, 456.
Choaspis Ouvius , iv, 136.
(^iouspiies gemma, iv, 2C8.
(*h(Puii, IV, StiS.
(^hoe o;$ryltii8, vii, 413.
Chcespites geOima, iv, 269.
(^iolera, iu, 170.
Cliomer, iv, 306.
Cliora;;ro9, iv, 233.
CJi'>rd«, ni, 140.
Chorc:i, ui, 280
Cliorepiscopl. n, 542; vi, 424.
fhorlambiis, i>i, 5ti3.
Chorus, m, 235, 2^. De cburis, vi,
56:.
Ciioos VII, 21.
CJireslaion, lu, 55»
Chria, ui, 86.
Chrisma, et b9|ilismosd osarrain^o-
ta ex Isidori doctrioa, t, 19 i. De ch i-
smate. iit, 287, 300; vu. 408.
Christiaiiiia, in, 545. D« Chriatia«io-
rum vocabulo, vi, 56 i» Christisinu^ io-
caiilatlones vitare debet, oi, 574. Chri-
stianiis non glorietur, qui nomeo ha-
li' t. et uon facta, ii^ 545. Spcctacuhi
odissA deb i, IV) 406, 402. Mgnonim
nliservaiiooea igiioraredeliet, in, 16 ».
(^ristiani HazariH per O|iproliriian vo-
c^bautur) iii, 545. Qirlsiianoruiii Imb-
rcses, lu, 351. Cbristianoram pei-fte-
cntio, V I, 88 uqq.^ 1 1. Chrisliaais lem-
pl;i sdillraodi raciilus datur , vn, 90.
Clirlsiiaais privilegia reddunturi \n,
09. Ciirisiianl, quaiido liberales aries
discere, vel diicere prohilNtl , vii, 98.
Cbristianl mtilii fiJe, sod iion opere,
\i, 102. Chrlstianiis ooa vocis miidulo,
sed Untuni verbis divinis deliet Cfim-
moveri , «i, 287. Non I gat ligmeiiU
poeuruin, vi, 296. CJiristiannm noo
deci t inortl otmoxium prodere , vi,
5 19. Chrisiianas eo modo agat, qiio
ag«>re vi*let Sccli*alam» ad quani fbito
devenerit. vi, 412.
rjiri^tiif : f*hr sii da» natiirs , •! ,
526 CJiri.<4ns nascilur, cruciltiriiur, iii«
237. Cln>i!itiia a chrismnte, iMr/., 299.
Pliira ejus oomioa, iMd. et aqq. Vide
Deiis, Filiiis Dei. (!brialua irea oatoraa
habet, iv, 521 teq. Orislos quoinnd<i
nuiic «qualis Pairi, oiiiic minor d:ci-
lur, V, 79 Varia ei iMimiiia altribuun-
lur, ibid.^ 80 uqq, Unlxenltus et pri-
nioiseiiiius, frater ctdoniinus, bomo,
leo, viiulus, aqiiila : quonnn nomiua
alia aeddontia. alia ootarolla, §bid
Christl oalJvitatif • loortis, resurreetio*
ois, et oostr« distioetio, jMd., 82 eeq,
Kjiis diKciimli , tfrid., 180. Occiiiilur in
occisione agnl , tfr/d., %l(k Ji^iunaviti
tMd., 461. Prliieeiis niliU:e vinmoio
coelestium, ibid » 481. Chrisii iucaroa-
tio, nat'vitJSy Viia, gesu, tiiorv, mjste^
rla omiiia multo aute a priinbeti* prc*
uiio iafj, alliia dl.aio te locls veloria
Te>iaineuti, oontra Juilcos prMeriltn,
VI, 1-64. De Qiristo*, iMd.. 118. Qiri>
81 os sot xdernus , vn, 29. (Ihrlsii naii^
viias, ifrid., 86. Oui aaquat»»r bra-
chia balmerii, iM., 96. De ChrisU
8-icerdi>tio opiH apocryphom, u,24k
Chriotiis quoiiiodo dicltur iertU In Tri-
nifaie neraona. vi, 120; v, 390. Cbrsio
sic rotiJiincU est humana naturi, ot ex
dnabiia sulisiaoiiis flerel uoa |»ersona ,
n , 50). CJiri.>to edito nrohibiloin eal »
ut oemn natlvitaiem alicojua de eoelo
interpretaretur, hi , 373. Uirislttiu qut
deserit, rui viJeot vorltatem, a louge
vidot, VI, 160.
Cliromaticus, in, 461.
Chro.ila, ni, 174.
Cbronica, chronicon, de chronlraB
vocabulo. II, 2IH. CJinmicl Siiensis
textus, I, 53. CJironica fobolott negli.
gen'la, ibld., 162. Cbrooicoram aocio-
res pliirimi UiJorum l:«udaiit,tM.,2l8
$pqq. Qironica , ibid,, 569, 574. Ch^o*
oieiio Bed», j6fd. Chnioiooo cooiinua-
tnm, i>/d., 411. (^roiiioon ma. Gotiio-
ram, ibt/i., 697. Chronicnn fsidori : de
po dissi^Ht r, Udd,, 667-091. MelliU
chronico-i iden at(]oe laitloriauom ,
ibid., 680. Chronica laidori exira Hl-
spaniatn iulerpolau, u, 376. Chmnleoo
Isidorl, t6ftf.. 252, 266 setf., 295 a^,
301, 337, 53 1, 3i\ 350 , 362 aeq., 5(Ja»
580, 387, 38 1, 390, 407, 410, 117, 126.
Chron:cou 11ed.-p, r, Z^fl. TJirontcoii
niemorabfle fabulosam , ibtd., 401.
(^peiidium Chrooici Etymnlngiis lo-
sertum, i, 067. ChrOiilooo Wotoae ip»
pe'laiuiM, I, 696.
Chrnnici morbi, ui, 171.
t*liroooffraphla Isltlori, i, 674.
Chrofiolfigia Gbtliorum, ii, 324*
Chrysp. iv, 173.
Cirysel dro-, iv,280. ,
Chrysfudci^. iv, 497.
Chrysitptf laid^, iv, 259.
t^hnmohervllus iv, 263.
Chr>so olla, IV, 281,458.
Clirysolam is, iv, 280.
Chrysolith*ia, iv, 2k0
Clir)80(ii!i, nr, 280.
Chryaotirasus iv. 2(»8, 279.
Chrysorhois nuvlusi iv, 15 \
Ouystislomns , u, i3<\ 3t7. fid4
J«iann sChrysoHt*
Chos, ui, 319.
Cliytro|iode8, vui 4i 1.
Clhariua oaois, iv, 4M.
Ciliiis, IV, 484. Ciiiorum dlscrolhH t»
415. Delectus, vn, 333.
Cibotum, IV, S04.
Gca<lae, iv, 105. Cicadieaurex Athe-
oicnsium gealanien^ iv, 409.
Qcalrlx, in, 182.
CiVer, IV, 315.
Qccro : ejtis toens expeos»«, i, 9,
13. Dlfrereiiiiar, Und.^ 459. ililaa, vu,
81. QciTo libnam edidit dn Joro dvili
in artetn redigeoio, iu, 190 Uratio-
ocm, qnani haliuii eoiilra eompeii^orei»
in 10190 codfda lnacritiall, iv, 4^ Ci-
c4>roiiia foiis, nr, 121. Loco««iii«SiOL
l4irus emendaiidttft, iv, 390. VeMtts» iv»
417 Kx Arato veraos w, 198.
C*rbidob,iv, I04,80<i.
Cicooia , IV, 89. losirmoeotos rosli»
oom, fiiicf., 8f6.
CicoU, IV, 339,
ILII
INDEX RERUM ET VERBOItDM IN S. tSlDURl OPP. CONTEiNmUU.
€idaris, iv,IC9:v, 404.
r.ilia, if , 7.
Cilices, m, 403.
Ciiie ft» I?. m. m.
Qlicises, IV, SOl.
Cillcium poe KeAtlinn, vi, 445.
Qlio, iT, 497.
Cilii, IV, 154.
CUIa. eitUro, i, 416.
Ciibr^iv, II
Citlere, i?, 51!^.
Cimex, iv, 74.
CliDicia,iv,SS8.
CiD«dia, IV, 272.
Ciociiini, iv, 517.
Qnciiis, IV, 477. Ouctas g bious ,
IWd.,436. "
Qiierios equQ!i, iv, 48.
Quguluin : de ciogulis, iv, 477 ieq,
CinsuTum, t6td , 518; v. 404.
CiDia, IV, 245, 310. Q. is «spersl Jiis,
v, 415.
Cinna. ni, 259.
Qonabaria, iv, 457.
ClttoaiDaAgus, IV, 91.
CinuamooiQin, iv, 5^.
Qimaniiiai, IV, 91.
Circot ekaUr, el dreum, v. 14, !9.
Qrce, lu, 570.
GTceiiSfS ludi, iv, 395. Ciri ensis in-
sania, iv, 409.
Circiniu^ iv, 444.
Cireiier^ vi 'e Cirea.
Cirdus, IV, 1 1«.
Qrcularis numefvs, ui, 127.
Circuluft : perfectio circuli , vn , 22.
Orcttli t,oioqoe coell, lodiacQs, lao^eus,
«ie.9 Diy 101 le^.; iv, 111; vii« 16
$eq'
Cirtma^ vide Cirea.
Circumceliiones, lu, 558, 5:0.
Qrcomcidere Ubros, ui, 250.
Circumcisio secunda, v, 480. Cir-
euiiiclsieois consnmmiile, vi, 97. i1r-
cnmcisloiiis festum quan 'ooamcacperil
iu Uisponia, i, 608 uq.
QrciimflexuH acceulus, lu, 29.
CifriifMforntitftis, iii, 466.
rtr^tKNMsptcerc, v, 5.
Circumluviuffl, iv, 190.
Cireiunpe^es, ci aniepedest v, 14.
lUrcumtexliim, iv, 457.
Qrcos, IV, 215. De cirds, iMd., 39j.
Yida Qrcensls.
Qrri, IV, 6.
Cistella, IV, 504.
Qibara, iii, 139.
QilieiOD, IV, 156.
Qtittm nrbs, iii, 405.
Citocalia, iv, 559.
CUra, ei ukra, v, 72.
Qtria, iv, 528.
Citroea vestis, IV, 451.
Qves : de civibus, lu, 429. Qves Ro-
nianl, iM., 458.
Ctvtcttiii, et eivHe, v, 19.
Qvis, rtde Qves.
Civitas : de dvtutibns, earuroque no-
niiuibtts, iv, 193, 208 $eq. CtviKii , el
urb$, V, 73. Civiiatis fntiir» locussttlco
deSigttabatur, iv, 209.
Ciamor^ et elmgar^ v, 15.
CfMOMS, m, 464.
ClaagQr^ vide Ciomor.
Clarissimi senatoresy ui, 431.
Clarw$t w, 462.
Clnsslca, iv, 378.
Qassis, eUuises, ui, 428; iv, 416.
Cbndi in Evangelio, v. 137.
Qattdieni versos, m, 59.
Claudlttsimp. GoUios ab lllyrico ex-
pulit, ui. 237 eeq,; vii, 87.
Qaudius dux, vii, li5.
Qaudius Tanrineosis» i, 535*
ClaiNtra, iv, 227.
Ciansols, ni, 70.
CloiiSMii, et otoirattifN, vii, 436.
Qava, IV, 582.
Patrol. LXXXIY
Clavati, iv, 482.
Qavis, IV, 513.
Clavus. davi, iv, 421, 443.
Qeanthes, vii, 72.
Cirmens, iii , 463. Clemens in sot in
tlieuo peccato rigorem non teiieat, vi,
o3b.
Clemens disdpuius apostoloram , epi«
scopus, pontlfei Romanus, vn, 45
uqq.
uementia Dei,vi,2l4. Clementia
priacipnro, vi, 341. Qementiam qiil
addit Juititim, bonum pro malo impcr-
Ut, VI, 542.
Qementinus gpntilis, vii, 147.
Qeepatra, ih, 257 ; v.i, 81.
QefMire, iv, 386.
Qericaitts linpedimenta, vn, 534.
Clericns : clerid : miilta de iis pre-
scripu. u, 521, 56i, 567. De clerieis ,
ui, 339. 1)6 eorum regulis , ei generi-
bus, VI, 415 teqq. Eotum viU, et ofH-
da, VII, 255 teq.
l.lrrus, deros, ui, 539.
ClitMinus, IV, 225.
CUentes, w, 463.
Qimata,tii, 149S;iv, 219.
( limax, m, 92.
Qitqritts lacfs, iv, 121.
Qilttmntts lactts, iv, 122.
ClivoBttffl iter, iv, 214.
QivttS, IV, 225.
Qoae», IV, 211. Cloacas Roin» Tir-
quinius Priscus fedt, ibid.
CMns, in,466.
Qooia, IV, 542.
Cluere, v, 17.
Qttnabttlum, iv» 389.
Qnnes, iv, 17.
C/npetis, et Cfonpffiis, v, 17.
Clypeos, IV, 386.
Clyster, lu, 186.
Qystbeoes, iv, 590.
Co»unens, iii, 464.
Coarquere^ et arpure^ v, 4.
Coaxare, v, 75.
Coccimela, iv, 329.
Coccinea veslis, tv, 449.
Coccum , V, 4i5. Cocoo Homsnoram
vexllla deooraotor, iv,402.
Cocblea, de cocbleis, iv, 83, 214.
Vide Concha.
rocblear, iv, 502.
CodUearet et coehieariu», v, 18.
Gocbleos josnues : «jns pr«lbtio ad
Ubpos de Oflidis, i, 578, 580.
Coctnm, IV, 488.
Corula, IV, 502.
Cocytn8tiv,19l.
Codex : codices mss. Valicanl, cl alii
recensiti, et descripU, n, 226-426. Alil
codices, prostiigttlis operibusjudicaii
per distincta capiia , i, 459 ai< fuiom
«ofttmtms. Copia mss. oodicom Homm ,
I, 5. Codices praenoUlionem Brsulioois
conUneotes, iM.^ 13. Godlces librorum
duorora de Fidecatbolica, i6td., 146.
'Codex MalatesUus, sive Cesenas anti-
uuissimusdescribiiur. ibid. , 375. Codox
Albornozbnus an coliaUis ab ipso Al-
bornono ad autojrrapbnm S. Isidori ,
j^id., 550 seq. Codioes Cbisiani , iM.»
558. Codices a Mculao Aiitonio , et a
Bayerio reoensiU : codices EKurialen-
ses, im.« 459 seo., 550. Codez insigols
describitur, iMd., 445. Codexolim Pal-
UnUnus, ibid., 530. Codices e« Banflt-
nio, iM., 661. Codex oiim Tarraoo-
nensls, ii, 141. Codices Isidori ^uan-
tuin inter se dlscrepent, ibid., 206. Co-
dex Hlspaniensis, tM., 276. Qidir^
Bobienses vetnsUasiml. IH./., 286. Co-
dex Frandsci Peiii», totd.,^.Codex
BorgiauttS, iMd., 423. rodlcum ToleU-
nornm variie tectiones Roinsm ad banc
ediiionem iransmiss», IM., 414, 421.
Codex Inenendaius qnid sit, i, 412.
Codex Tbeodoeianus, n, 525. Codiottm
correeiores, et coUatores recensHi,
II. 434 teqq. Codex Gregarianns, et
Hemuigeniaotts . lu, 191. Codkesuiu-
oasteriorom, \i, 535. Codices « tabui»
publicae, 1 1, 201.
Codex, III, 26d. De codidbos, vi, 555.
Codex iu utibus, iv, 516.
Godidlium, 111,201.
Codraos, iv, 299.
Codrus Atfaenieosium rex, vn, 76.
CotUbe, lu. 465.
Cce^es, eauiie», in, 463.
Ccniesyria, iii, 400.
Cceii pluraliter Kaocti ioteUigaiiUir,
vel angeli, vii , 19. Oi;li ,. el tevr«
creatura quomodo spirituaiiter acdpin-
tor, V, 261. Oelos Dens noo eoooiaoe
fedi, vu, 19. Goeloron de uumero oH
presumat sibi bumani teiBeritas» va
Coelia, iv, 495.
Coslicola, n, 465.
Coelum : opusculom de coelo, ii, 69.
Editom, vn, 19. CoeU oumloa, celeri-
iss, cardlnes, coovexa, fades gemitta,
Janom, partes qnatuor, drcuU, ete ,
m, 146 SSM.; iv. 107 $eqq. Cntlum^ et
«Her, V, 12. CoeU deddehttm, vu,
269. Cdslioii instrnmentum, iv, 429.
Coena, iv, 486. Goena Dumlnica, ni ,
278; VI, 595. CfleniUber Qrpriano nf-
flctus, u, 256.
Cainacnlum, iv, 217.
CxKnobitie, ui, 344; vi, 435.
Cceiiobiom, iv, 2i0. Cieooliium, ei
rooaasterium, vi, 440. CoBHObU fBinl-
narum, vi, 442.
Coenosis, ui, 90.
Gcennm, iv, 245.
CcefAf et eepilf v« 18.
CoBtus, ui, 267. CdsfHS, ei ^Mm, V
lo,
Co^tCnllo, msmoria, et mais , v, 94.
De oogluUone, vii, 224. Goffiiatiooes
Doxiae, vu, 217. GogiUliODis Tnterttum
peecatnm, vi, 224.
Gognaiio, lu, 444.
Cognatus : de cognaUs, ui, 443. Co-
gnofiis, afitth, et fropiiuiuuo^ v, 16.
Coiviitlio, et ofnilio, v, 14. CoguiUo
sttlinsins, vii, 512. Cogn*tio matur»,
VI, 130. Divinilaiis, vi, 190.
Cogmlorf etprowolor, m, 465; v,
18.
Coquomen, nomeii, prsmoMien, et
a^nomefi, v, 50.
rooftoscsre, et agtmcere^ v, 10, 10.
fohors, ni, 425.
CoilttS, ui, 590.
Gulare, iv, 456.
Golen», IV, 360.
Golica, 111, 179.
CoibUo : de ea. vh 299, 535. Culla-
Uo dodbiUutem fiidt, vi, 293.
GoUaiores codicnm veterum, u 426.
Collecu Isidori, ii, 276.
C^lecUnea GoidasU, i, 578.
GoUeclio canonum genuina Itlspa-
nic : an Isidorus ejos anctor : spuria
canonum Pseudo-lsidorl MercaiorU
.oollecUo neqne in HispanU, neqne ab
Hispsno conflcta : Balleriniorum fra-
tram doctm de bis animadversiones
com notis, ii, 195-219. CoUecUo Roma •
na caDonum, iM.^ 155. GuUecilu Re-
medU Cariensis, md.. 204. GoUectie-
nes canonom veteram, tMif.^2S9,2T2.
GoUecUo canonum DionysU, tM.,599.
Vide Cttwmum eolieeHo.
GoUecUo seriptorum, ii, 38?S. Gram-
inaUcorom, tM., 570. Cbronicoroiiii
veteram Hispsol» , collectore Liica
Tudeosl, tm, 286. CoUeaio Siseoan-
dl, fWd., 223.
Gollectum de lacrymis, sive 0|miscii-
loin de InsUtuiiooe iionm vitae, u, 19.
Collega, w, 464.
CoUeglitas : ooUeglaU, ui,453^ 466.
8S
al
INOBX RERIHI ET TER»ORttH IN S. ISIDOM OPP. OONTENTOROV.
Uf
CoMea, et monies, it, 187; ▼, 4^.
-ColiisffU m, 92.
GolluiD, IV. 11. CvlUm, et cervtXy
T,17.
CaHuvbm, et a//ii9Jioii, v, 7.
Collyrid» cibQS, vti, 415.
rx>1obiam, iv, 451.
Colocasla, IV, 561«
Coloeyislhii, iv, 554.
GoloiDelli, IV, 10.
CotomH, III, 465^
Culon : de eo, iii, 90.
Colonia, iv, :f09.
Cotoiins : ooloiii, 111, 455. 465. Colb-
vl viiie» in Evangelio, v, 143.
Colo|*honloiii carmeii, 111, 67.
Golor : de coloribus, iv, 456. Colo*
res equorum, Hrid.^ 401. Le|>rarum, v,
418. Goloret calcis commisiiooe cor-
romuontur, IV, 440. Colores vesUum,
Colotsl mlnores. iv, 176.
Golostrom, iv, 490.
Coluber» iv. 65.
Golubraria msula, iv, 181.
Geluiii, Hi, 90.
Columi>a : eolnmbae, iv, 99. Colum-
iMrum doo pnlli, v, 412. GolumbA
felie carenr, 1», 509.
Goiorabarit, iv, 430.
Golomellay iv, 509.
Cokunis. et incolumiit m, 465; v,
16.
Golumna, eolomD», iv, 350, 454;
V, 403. Cblumna iffnis, v, 571. Colum-
D« tabemacoli, fti4., 596. Column»
Doric», looic», Tuscaoice,Corinlhitt,
Attic», iv, 350. Columoarom rolunda*
runi geoera quatuor, it, 455. Columoa
bpldea, qu» dHuvlom evaait, vii, 63.
Golus, tv, 467.
l>>lotliiani, 111, 557.
Golymbad«»8 ollv», iv,54i.
Golvria, iii, 184. Col^rium, m, 186.
Gom», IV, 6.
Comalwn, et eomoswn, vii, 453.
Cmburere, tmUmrere^ et sepelire,
t, 9.
Cmnetor, 1:1, 465.
Cometes, tii, 175; vn, 4t.
Coimrum, eonmeniarium, ei eomr
mmhKm^s, 14.
Comicus : duo comicorum seoera,
III, 566.
Condnue, et «mfniis, vii» 443.
Coroitialis morlius, 111, 175.
Comitionim dles solemnis, 1 1, 175.
Comma : de eo, in, 90.
Commageoa urbs, iv, 147.
Commemmrare^ atque memwrare, v,
46.
Co(r.mentariom,Gommentarius, oom-
neotarii ia Etvmologias, r, 451. Com-
nentarius io GeBesin. et alios libros
VeterisTestamenti, iHd., 537 seqq.
Coottmenlarii liitpnilps, it,340. Com-
DieDtarii Isldori in RegulamS. Bene-
dteti commentitli, 1, 600. Commenta-
rius medd)s,it,366.De comtneotariis,
ifi, 314. Cemineniariwn, vlde Com^
eum, Commenlaria, et Conmientarii,
▼it, 431
Commentum, vide Comieunu
&)mmercinm, 111. 308.
Codimis^um, iv, 445.
Gommisaora, iv, 445.
CamnuHiare, aeeommodafe, et mu-
iman dore, v, 15, 47.
CoroiDodatom, tii, 306.
Conimodus imp., ni, 257.
Cona»ofMre, monere, et admanere,
V, 48.
CoiiiiiiHiie, et effteotnum^ v, 18. Camf
mmi dividundo, 111, 306. Comroones
coq|ooctlones, ni, 31. CoDmonia ver-
ba.iD, 30.
Commonieaotes, iv, 186.
CBnmuilo : 4e ea,. vi, 17«.
ComoBdi, IV, 404.
ConoBdia ubi inveota^ iv, 179.
CofNOSMii, vide Comalum,
CoropagA, I?, 15.
Comparatio, et comparalioois gra-
dos, III, 16. Comparatto crimiois, 111,
79. Comparationis otilitas, vi, 399.
Comparativos, m, 16.
Compascoos ager, iv, 356.
Compedes, ni, 313.
GompeDdtom : comtieodia Kbrorom
olilla, 1. 438 seqq, Compendiora Ciiro-
Dici Istidoriani ab Isidoro ractum, tW.,
570, 676 seqq. Compeodium libri de
Ortu, et Obftu Patrum, t, 575; 11. 556.
Compendium metriciim libri Coniiictus
virt. et vit., n, 44. Gompendiom mo-
tricom lilirl de Natora rerom fortas&e
S. Engeoii Toletani, 1, 658. Compen-
diom operis advorsos Jud»os Itaiice,
II, 387. Competidiiim, proida, et lii-
criim, V, 60.
Competeos : de eompetentibos, m,
545; VI, 459.
Compilalor, 111, 46i.
Cooipita, IV, 210, 344.
Complet» ; de eis, vi, 588»
Complex.ni, 465.
Compluviuffl, IV, 350.
Comportare, dtporiare, eiexporta"
re, V, 31.
Composita, m, 188.
Composiiio pedum, m, 501.
Conipovlum, et eomptum, v, I61
Compositi numeri, lu, 1».
Complm, ni, 465. Yide Compori-
tum.
Componctio : de compuDctlooe cor-
dis. VI, 307.
Omantius PaleoliDoa, n,60l; vii, 71
CooantiusToletanos,Tii, 178.
Conatos qoornmdam ad novam ope-
rom S. Isidori editiooem perfideodam,
I, 505.
Dmcentor, m, 5i5.
Concha, et cochlea : coBcharum mul-
ta cenera, iv, 83.
CoDchleatias, nr, 451.
Conchuia, iv, 503.
Coochyiia, iv, 84, 165.
Conefdere, et eoneidere^y, 17.
Concfdit, el eeeidit, v, 17.
Conciiiabola, iv, 310.
CoDciliari Deo, in, 393.
CoDCiliatrls, iii,4()6.
CoDciliom : conciliorom qnallas, vel
qoare, aot qoaodo 6a»l, 11, 555. De
coocthorum canonibus, lu, 3^. Cooci-
lis, quibtis Isidoros prsftiit, 1, lii
seqq. Cx>Dcilia, qo» Isidorom lauda-
rooi, ibid,, 201 seqq. Afric», Gaiti»,
Hispani». u, 166. S»culi sexti, Orid,,
100. Conciiium de paschate celebran-
do, iMd., 593. Goncilium EliapaleDse
secundom, coi Isidorus prsfuit, edi-
tur. ti, 518. Toletanum qoartum, cul
Uidorus prsfuit, editor, wid,, 547.
CoDCionator,ni,465.
Conclave eplscoporom, a, 56<>.
Coocluslo, 111,81, 83.
Concordia bonorum, vii, 360. Con-
cordia malonim et bouorum cootraria ,
VI, 519.
CoDcordiaRegolarom, 1, 6i4.
Coneordios Toletanos, vii, 179.
Coocors, Ai, 4^i5.
Coocoba, ui,491.
GoDCObiii» David, v, 555.
CoocupisceDtia caruis, et spiritos,
v^99.
Coocupiscibile, v, 96.
Cooditio testia, iv, 590.
r^yDditiooes, ni, 304.
Coudltum, IV, 495. rondftom, ooo
coiunm, V, 5.
Conductio, lii. 306.
Couferre meliQ8,qQam legere, vi,
399.
Coofeflsio, Mf, 3^ Deea, vr, 3061
Confessio bomiDis, vi, 195.
CoofideDS« in, 465.
CoR/ldenfia, ei hduda, v, 39.
Conflnalls, iii, 465.
Confiteri, et faieri, v, 51.
Contirmatlo. seo maiioom impost-
tio, VI, 469. A solis episcopis fii, vi,
471.
Gooflictos virtotom, et vitloram, n,
305. Opuaculom, n, 44.
Coofractio tabobrum, v» 588
Goofragps, iv, 188.
fx^ofusa voi, III, 35.
Coofusio, coiifosos.iii, 460.
Confoslo liiiguarum, v, 395
Coogemioalio, m,93.
CADgiariom, iv, 2m)4.
Coogios, IV, 50 i.
CoDgratulatio fraleroa loridi» re«
•poodet, vu, 310.
Coogregare, m, 546.
CoDgrus, IV, 83.
Conirer» cy|)arissi, iv, 555.
Cooimbria orbs, vo, 136.
CoDjogati : de eis, ti, 45iL
GoD|ogaao, ni, 19.
CoDjuges, m, 453.
CoDjogiom : de coojagiis. m, USSt^
455. Coojugia taotom per se liooa soot,
VI. 348» 453. Coojogii io&tliolio, vi^
45^
CoiiloDcilo : de ea, nr, 31.
Comunciivos dmxIus, m, 19.
Coiijuratio, m, 438.
Coonobiom, 1 1, 455. Coonobla a io-
eerdote benedicuDtur, vi, 455.
Coiiopeum, iv, 435.
Cooradus primus, secoodos, el ter-
this, lii, 5U.
Coosangoloel, in, 4i4.
Coosjogaioitas, ui, 449.
Conseendo, ei aseendo, vi^ 457
Coasdeotia, vi, 324, 513. Cooadeir-
tia interios accusai, vi, 388. Co.iSfieu-
tia humilis. vi,506. CoosdeDti» stimo-
los, VI, 513.
Conscrilfere, extribere, Mnsfrite-
re, ascribere, describere, v, 15.
CoD8cri|»ti milites, 111, 476.
Consensio, vi, 3 15.
Comequi^ et osse^ v^ 15. El oise-
qui, VD, 430.
Coobideo, IV, 510; V, 67.
Coosideratio hojus vit»» vi, 135.
Considioro, 111, 266.
Cofist/iiun, et semenliat vii. 433.
Consistere, sistere, et osnsferf, v,
66. ConsiUum immoudorum spiritouoi,
VI, 315.
Coosobrioi,- m, 445.
CoDsolsUo Cicerooi», et Boelil, ?,
589.
ConsoUOor, m, 465. l^oaolaler Spi-
ritua saoctua, ibid., 507.
Consors, m, 465.
Conspmos^ tide Zacearia .
Coiisper^io coqioris. vi, 371 jof.
Conspicere, etaiplcer«, v, 5.
Constans imper., i:i, 465 ; vti^ 97.
Constanlia, et perlinadtt, vu, 134.
Couifttaulinopolis, iv, 303.
Constantinus, 11», 338. Do ejoo ba-
ptlstno, vu, 96 seq,
CoDBiantios iioper., vii, 97.
Coosiantios episcopos, ?ii, I40>.
CoDStellatioffes, iii, .T75.
CoDsiipiitatio, vn, 456«
Cdustitutio, III, 190.Aoliqocromra-
trum, II, 595. Constitotio jujridiciolls,
et negotialis, 11-, 79« CoostlUtiO aa-
suoq>iiva, nr, 79.
CoostrucUo »diflcionim, iv, 450.
Constmere, et destruere^ v, 15.
Conmere^ euere, et assuere, r, 15
CoRsiiesomus, osnieidfims,m3ifsn-
mus, V,. 15; VII, 45 i.
tin
INDeX ReRVM CT VERBQRUM tN S. ISIDOIII OPP. CONTENTORDM.
tA\
Cottiiuhido^ d rih», ▼, 18. Con>ne-
ludo, III, 89, 192. CounieMido | eccan-
Consiiles, m, 490. ron^ulos suflrerti,
in, 196 Goanilis dictum in evocatione,
Hi, m.
Gonsoltus, m, 485*
Coitt timmaiifrn, et perfeeim, ?, 96.
Co^iitfiiipms, ni, 48d.
fsimarfeit, et mrgere^ «, 68.
Coniaguiro, in, 171.
Contf mplaiiio, ti, 50.
Contemptibilis, m, 462. Coritempti*
bUis mundo, vi, 503.
Coniemplores niniHl!, vi, 304. Con-
lempiores dbmiulci precepti, vi, 21 i.
Conlemutus mundl, vii, SiS-
Contentio vitanda, vi, S06. Conten-
llo lites generat.et Deum blaspbemat,
VI, ttO. CoDteutio bsreses generai,
VI, 999.
Confs.'ilH»f(S, ni, 464. CoateBtlosl,
VI, 299.
CSofifeslor, iMfer, et ebteiter^ v, 71.
Coiiteitus orationis, ui, 12.
Cooticeseere, m, 80, 225. Centi"
teseere, et obliceacere^ vn, 440.
Couticinlom. iii, 223 ; vn, 6.
CottlittMs, m, 465. Cofinens nmne-
ms, 111 , 128. Continens, qut ttundanis
desiderlis non subirabitnr, i\ , 247.
Continentes senes, qni luzoriooe vixe-
roul, Ti, 245.
Contioeniia , ti, 246 ; m, 555. Con-
iHuitia, etriuftfas. v. 13 ConUaentia
non prscipiiur, Sf>d suadefur, ?f, 447.
Contingit^ obtingit, enmll, et aeeUiU,
▼, l.*) ; VII, 430.
Cootinuatio Chronl I Inidorbni per
8. Iltlefonsnm ab alio luterpoiata , i ,
70, 73, 570.
Contradictio, in, 107*
Contraposlla, m, 92.
Cntrariornm genera quatnor, iii,
116.
rontritio soper eonlrltloocm , vi ,
S63.
Controversia trtpartita est, in, 80.
Contubeminm, ni. 438.
Contumax, ui, 464.
CoDtumelis quoinodo fiorendfe, vi,
230.
CoiifHnieltos''s, m, 404.
Ohiiiis, IV, 381.
Coiios, IV, 889.
Coaeottee, et mI/os, v, 74.
ConvAio, et advena, v, 6.
Conveoamm nrb^. ni, 485.
Conveotns, m, 287.
Conversio remissa, vi, 204. Cx>nver-
slo mirabHls Eucbaristie, l 195.
Conversio gentium veteri populo
latebat , vi , 153. Conversio a timore
incipit, VI, 202. Conversio ad Denm ad
finem differfnda nOn est, vi, 415 Con-
versbquando Deo placet, vi, J99.
Converstts: de conversis, vi, 199,
52B. De eornm primordiis, ifrtd., 201.
Coovrrsl, qni ad mooasterlum veoiunt,
VI, 528. Gonversos prius in actione ae
exercoat, qnam ad oontemplationem
aaeendat, vi, 301.
Convexa, iv, 111. Ccbll, vn, 7i.
f jonviclum patientia vincilur , vi .
230.
Convivhtm, iv, 484. Coovivla sum-
ptnosa argunntnr, ti, 252. Convlvium
antiquomm poblice llebaf, vi, 217.
Convorare, ui, 347.
COHVUltw^ ui, 466.
Coos iiisula, IV, 174.
Copto, et copue, vii, 432.
Cophitios, IV, 5j4.
CoJHib proximi, vel defbnell fratris,
Vy557.
Copnlativ» eonittncileDf s, ni, 21.
Coqoinm apparatam Ipl^tis quldun
eomposttil , iv » 485. Coqotts muros
Jenisalem subveriit. vi, 252,
Cor, tv, 19. Cor dlaboli . iv, t». COi
uoum, ei anima iina, vi, 517. Cor com
inaiiibtis ad Deum levare « vi, HM. Gor
origo bonm , vel mnltB rei, vi, 225. Cor
soum homo fogera uou potest, vi, ^5.
Corde male, vel bene qoi loqultar, vi,
230. Corde saiilmus, iv, 21.
Cora. IV. 506.
Coraliticum marmor. nr, 861.
Coralliom, nr, 268, ».
Cora»n, et paiam, v, 14.
CoraDus lapis, iv, 259.
C»rl>e9, IV, 5(15.
Cordubensis Isidonie lacartni , i ,
106.
Gore, Dathan, et AbironeicidittB, v,
415.
Coredolus, iv, 94.
CiOriandram, iv, 370.
Corinthium mannor, iv, 200. JEs ,
ibid. , 290. Coriothia van , iv, 291
Corinihiae column»i av, 433.
Corinihos eivitas , iv, 160 , 202; vii,
72.
Coriti, rr. 583.
Corium, IV, 14.
Corwi, et eomua, v, (8.
CQraelis leges, m, 196.
Coraelii dumos, iv, 197.
Cornellus CelsoSi iv, 308. Cornenus
Scipio, IV, 574.
Gornlx, iv, 96.
Gornue, lu, 429; iv, 421.Vide Corna.
Cornua exervitus, m, 428.
Cornum : coraus, iv, 550.
Corolia, IV, 468.
Corona , rv , 468. Insigne regnm ,
ibid, m. In dericis, it, 867; vi, 418.
Vide Tonsnra. Gorona ttnea, et lauea,
IV, 468.
Corooarium es, iv, 288.
C^onis-idis, iti, 56.
Gorporalia qoare iinea habaat Ro-
mana Ecciesia , Orieatalia vem wrica,
VI, 570.
Corporei quo sensn angoli a nonnnl-
iis dicti fuerliit, vu. 823.
Corpnlenltts, im» 405.
Corpns , IV, 3 . 80; v, 8T. Corpiis,
coro, et anima, tm. , 17, 80. De cor-
poris bttmani habitn , iv. 5i0. Ejus
desoiptio, vn, 598. Corporis neceaslta*
tibus qno pacto subvaniendom , vii,
239. Corporis «gritndo, iM., 277.
Corpora coeiestia , et terrestria , v, 9k
Corpus pro cadavere , tv, 30. Corpus
qoKdam habet ntiiitatiacaosa, qnmdim
venustatls, v, 24.CorpQs onme nmbram
facit • vu , 42. Corpus cedente anlma ,
V, 95. Corpns morinam sine snima e^t,
VI, 144. Corpns ioeo, et tempore muta-
bile est, VI, 145. Corporis parles qnse-
dam Duminibas eonsecral», v« 281.
Corptts Joris Gothioi Isidoro posie-
rlos : varia ejos vocabola , ediliones ,
n, 220.
Correcllo Vide Correptio.
Correciores mss. codieum In eatalo-
Eim referendi , ii , 4i8 eeqq. Nonnttlil
eptiffMd., 437.
Correptio , de correptionp fraterna ,
VI, 519; vu, 213 seqq, De correpUooe,
im,285.
Corrtjgie, iv, 482.
Corrtgere, objur^are^ et eaedqare^
V, 13. Gorrigere viua qul nondebet,
VI, 319.
Gorraptor synonjmoram hnreticns
dlvino Jiidiclo punilus, i, 587. Gorrup-
tores morum, vi, 328.
Cors«iv,2SI.
Corsa molier Ligor, iv^ 181
Corsica, iv, 180.
GorleXfiv, 525.
Gortlnm, iv. 405. Gortlnii uberucail
de em, v, 598.
Goros, IV, 118, 300.
Co-nscatio, v, 491.
Gorvos, IV, 88, 96. Corvi marlol , tv,
77. orvi cnm ptttlos albos vldent . vi .
330. • •
Corybantes, vn,72.
Corjcus oppidiim, iv, 184.
Gorymbi, iv. 318.
Corjza, lu. 176.
Ces,tv,25l.
Costae, lY, 15.
Costi, IV, 74.
Costri : crH»tro9, iv, 105.
Coslom, IV, 318.
Cotbttroi, IV, 481«
Coticula, II , 186.
Colopitae hereticl, m, 588«
Gotnrolces , iv, 100. Cotttrnieea fn
ereino, v, 574.
Gotjia , IV, sa^.
Gottx clvius, IV, 203.
Covus, IV, 505.
Coxm, IV, 18.
Crabrones, iv, 104.
Cranaus, m, 409.
Crapula, iv, 483.
Gras, III, 222. Cros, et croifiMiuii, v,
13.
Crassus doos in aenactnte annulos
habttlt, IV, 476. Captoa, iM., 195.
Crauus, grossiis, el otosics, ui« 465
V, 16.
Cra$ imum. Vide Cras.
Cratera, iv, 499.
Crateres, v, 4(^2.
Crates.iT, 432.
Creaiio caslL ei terrmqiildsigmficei,
V, 261.
Creator Del nomen, m, 298. Creator
ex pulcbriludine creaiur» agnoscUur,
VI, 120.
Creatores, in, 439.
Creaiura : de creatora aplritnaK , vi,
184. Creatnr» mttiabllitaa, rt, 532.
Creaturc toiittsorigosimttl exstitit, v.
83. fxeatura bonom, sed ooo summom,
VI , 115. Greatttra nnlveraaliter valde
bona vocator, singularUer Untnm bona,
VI, 131. CiTealnr» nniversm qui iniu-
rlam ficit, vi, 163.
OrmlaMaB, Splrltu sancto repleii,
Ifnfula omtf.um gantinm loquebantnr,
ni , 508. Gredentea per cnicia signnm
salvi, VI, 109.
Credere jani noo poosttmtts, qood
videmos, iii, 348. Cradere in Gbriatttin
cttnctis gtntlbos jasaoin, vi» 70.
Crediu res, in, 206.
Cremeotom, ui, 459.
Crep», lY, 41.
Crepare, iii, 468.
Creperom, vo, 6.
Creplds, iv, 480.
Crepido, iv, 250.
Crepisculum, in, 223; vu, 0.
Creu ioaola, tv, 173.
Greu , creu cimoiU , al argenuna,
IV, 246. Greta » id esl , iudiclom > iv,
400.
Greteosea iagiilm loveoiorea, iv
584.
CretlGttm mare , np« 160.
Cretio ei deflretio lo ttitanianlia, ni,
202.
Cribrom, iv, 805.
Crimto : de cvimloiboa io lege con-
scriplis, tn, 200. OlaiMi Mtt in rebua,
sttd lo oao ageotlsv vi« SSO^ OrUoeo, ei
peocatum, vi, 218.
Crimtnmm^ eriminalor, al «r^invio-
stts, V, 15.
Grioes , iv, 6. Grioia Veocria , i^f^.,
274. Grioea vifgiBnm oroaltta, iv, 455.
Crinltm stellm . m, i^%
CfiemUt nt, 408.
CriUcl dies. ni, 184.
Croaeasia moos, iv, 184.
Crocltare, v, 78.
Crooodiltts, iv, 75, 78.
<T
INDEX RERUM ET YIDRBORUU IN S. ISIOORI OPP. GONTBfirrOROM.
Lfl
rrooom&gnia, i\% 3ia
CroeaSy !▼, 348.
Cruciarius. iii, 46i.
CTUdeUs, el «poiu, in, 464; v, 65.
Cnidelius, t, 67.
Cmdiim, IV, 488.
Crifor, et umguis^ v, 67 ; vn, 417.
Crun, iT, 18.
Onsu : de croiUs, i?, 435 uq, Cra-
su. J6id., 487.
Crustomb pyrs, it, 530.
Craslamia otfvs , iv, S&t.
Gmx , in, 217. Crux Ghristi reperu.
VII. 97. Crax tempesuium bajus sbcuIi
Tefugiam , vi , 309. Crocem poruos ,
del^t moodo mori, vi, 195. Crocis
titolas cDrroplas noa est, vi, 49. Cmels
flgora In froDte • vi , 109. Crucis Isti-
tndo, loogitudo, altitudo et proftiadam,
Ti, 300.
Crjphls,ni, 34.
Crytullus, IV, 976. De crjsuUls
Ignllis, JMd., 178.
Cretics Domlnt, ni, 18.
Gteslphon orhs, iv, 105.
Cuslns, IV, 502.
Cobicvium, iv, 218.
Coblie, IV, 218, 508.
CuMUtis Ittsos, IV, 415.
Cobitos, iT, 11.
Cnbas flgors, m, 543.
Coculla, IV, 458.
Oiculus, IV, 88.
Cucurb«,iv, 415.
Cncumeres» iv, 505.
Cocarbiu, iv, 568. Agrestls, iv, 554.
Levls, m. 185.
Cucurbitularls. iv, 302.
Cndore.iv, 418.
Culcltae, IV, 462.
Culex,iv, 105.
Cullna,iv, 505.
Cttlleus, m, 217.
Ctalmeo, cumoa, iv, 228; v, 16.
Colmiis, IV, 513.
Calpa iodnlgenda , ti , 805. Calot
prlral homiois oos de Psradlso repoiit,
V, 84. Cutpa elto oorrigitor, qnae cito
digoOseitor, vi, 211. Colp» mijoris
est , sclre , qood seqiil debest qoem-
^oam , et seqol oollo , vi, 191. Colpas»
■00 persooss odlsse , vi , 194. Culpom
agnoscere, oec deflero, nlhil pejos, vi,
Coltoni. IV, 514.
Coltara aRTorom, iv, 510 scM.
Ciiltos sacerdoils, v, 421. (UilUi, nr,
448. Colto pretioso qol iocodant , vi ,
354.
Cnm prmpositio, et adverbtam, q«o-
modo scrilienda , m, 42.
Curoba, iv, 419.
Cuminum, iv, 570.
Cnnabala, iv, 509.
Cioicli, et onoMs, v, 16.
Cnneos, tii, 428.
Cnnlcoti, ir. 42.
Capap,copi, iv,501.
CioMro, et ani6tro, t, 15.
Copldiias, V, ill ; vi, 249 : vn, 2l5i
315. Copiditu socaU , vi, 309. Qipidi-
tas omoium crlminom mater est , ti ,
249. Copiditts 000 uUstor, vi, 250.
Cnpidltss Christnm TOodidit, ti» 249.
Copiditis eomrt maodi contemptum ,
Tn, 215. ^Copiditss carois domaoda ,
prioi qoom beUa. spiritiialia sasclpiaB-
tdr, Ti, 249.
Copldo teoMM fenilcaUoais, u, 590.
Ciipfdo« et onwr, v, 2.
CniiJdKi, et otartis, ui, 464 ; t, 2.
Cmimo, «ofo, et opfO, T, 75.
Coplm,iT 44S..
Capretsosqosre (onerttws adhUietar,
11^,355.
Cwna, etaoUiclAii/o, t, 15. Cwra. et
^tfiifMik, Tu, 477. Caraeduai, ti, 508.
Cous mnndi occnpttos, ti, 538.
Corslio, III, 185.
Curttor, ui, 468. CartUres, m, 4.54.
Curetos, %u« 71.
Curia, IV, 212.
Curialis, et carulis, in, 451; t, 16.
Goriatlos P., iii, 190.
Curiosl, Ti, 229.
Cariositas, ti, 815; tii, 542.
Correre. it, 520.
Gorrlcult snni, ni, 227.
Cnrros, it, 599.
Cursns, it, 593.
CortU hUtoria de Alexaodro, u,
259.
CurwiiM. Vide Cmoltf.
Corules sell«, it, 510.
Cio^OHS, ni, 466.
Cuspis, iT, 585.
Costodet sscroram, vi, 429.
Custodlf ori ponitur, vi, ti8.
CoUs,iv,14.
Ciatet goinmt, iv, 2T1.
Cyathos, iT, 302 sog., 489; vii,
415.
Qrdsdes hiffal», iv, 174.
Gyclamioas, iv, 565.
Cjclopes, IV, 55. Qfciops, w. 482.
Cydhs : de pyclls, u, 515, 550. Cy-
dos psscfatUs, u, 267 SS9. Cjcios lamB,
Cjdous Oavlot, iT. 175.
GjdonU urbs, iv» 527.
Cygons sstmm» », 168. Avis, iv,
(, 90. Qrgoat Btntis bOMm aaga-
riam. iv. 90.
CiUndrnt, v, 150; nr, 515.
Qfmt, ui, 506. Qoaai oomt, iv, 524.
Cjrmbt, iT, 419.
'^ rmbtla, Bi, 141.
rmbla. IV. 499.
jnabola, iv, 509.
CynaMlia, iv, 272.
Cynld, m, 565.
(^yniphet, iv, 105.
CyniphJi, IV, 40.
^noooiJiaU, iv, 53, 88.
C^oodootes, IV, 31.
Cyooaiyis, iv» 105.
CsrptritMis, IV, 555.
Cyperas, iv, 549.
Cvprlanas episoopos an olim magos,
u, 15. Mariyrio oorooatus, lu, 230;
TUflOl.
vypriaom oagueotom, lu, 188.
Cypriam, «s, it, 200. Cypriom, tj*
prla, color, it, 458.
Cypros arbor, vo, 197.
C^pms insola, iv, 175.
Cyrenensis Lybia, iv, 208.
urrne insoia, it, 181.
Cyrnos Herciitls fillus, it, 181.
^ CyriUi eplstolm doc iosertae coodllo
Epbeslno, u, 166. G^IU llierosolymi-
Uui vtrbs ab laid. excerpu. ti, 565.
QrriUus AlexaBdrlaos, ui, 268; vii,
Cyrrha Psmasi Jogom, iv, 185.
Gyms, IV, 206.
^hera insalt, iv, 177.
Cypressos, iv, 354.
Cypris, iv, 4.%.
It^prii, m, 405.
(^iid foas, iT, 121.
DseherU pnrfitio ad llbram de Or*
dioo creatoramm, ii, 27.
Dad, ir, 412.
Dada, ni, 412.
Dactylosa, IV, 386.
Dsctylicom carmeo, ni. 66.
Daolylut, ni, 25; nr, 526.
Dadam, lu, 401.
DiBdalos menssm, ot seUsm lecit
orimat, it, 485. Qoaro rdegtto% it,
DiNDOD, dwmoBloffl : dwBOMm nt-
tora, in, 588; ti, 896. ObtesUo, tii,
335. Vide Disbolus. DaBmooam. an-
gelororo, et liominom diatluaiA, f^
5. Dsmottos ssoffaiuem amare dicoo-
tar, 111 9 370. llmmooea susdpiuot
qu«m Deus deserit, vi, 215. Dmmoot^
loiorioais, et superbis plus fivent, vi,
215. Dffimones sUquos corporaUter cru-
clant, ut poenileant, vi, 274. Dmmooes
homl.iom meoies per visiooes In som-
nis coatnrbant, vi,276. Dmoioaes in
multis ralluiit, ioterdum ven pmoun-
tiaiil , VI, 278. Dsmouiom luboBO car-
cus et mutos, v, 159.
Da>moaiaciis io EvnngeUo, v, 158.
Dagobertus, n, 524.
Daniel, v, 206; vu, 578.
Daiila, ui, 512; v, 130.
DalmaUa, iv, 157, 440.
DalmaUca,iv, 448.
Dalinaticum BMre, iv, 116.
DaoMacena, iv, 519.
Daanscos urbH, iv, 196; tn, 409.
Damasot Hlsptnut,n, 4» 261 SM.,
558,577.
Daiiinsbilis,in,468.
DsnmtUo qoUNitdam hic lochoot. ti,
184.
Damoom, m, 215. DonmMBi. foaarB,
et delrimifiinm, v, 23 ; vu, 458.
Damoatos» ni. 468.
Damula, iv, 42.
Dao, in, 527; v, 160. Quid slgnift.
cet,T,124,552.
Oan», ui, 582.
Danauieioo grammoo flgnra, n, 843i.
Danaos, Danai, lu, 400.
Daniel propheU, tu, 245; t, 15^,
172, 206. Tempors io orationo obsor-
Tavit, m, 289. dimitttodosaBCtorum, t,
155.
DaBObios, IV, 138.
Dspes, IV, 485.
DsrdsBl, u, 408.
Dardaoia, Dardaoos, iv, 203.
Dart, et adert^ v, 23.
Darlus, ni, 136; vn, 82.
Datiiao, et Abiroo, v, 128.
DaUvos, m, 16.
Daucus, IV, 359.
Davld, m, 935, 325. £ius hislorit,
V, 166; VII, 576. De eo, v, 521 ; vi ,
76. l^us oBctio, T. 5t5. Certtoeoa eon
Gollath, Md.^ 516. Pogoa com Ati«-
lechitis, jfrtd., 5S0. Peocalom io BoH»-
sabee, t, 551. Alia de eo, Ml., 5!ll,
624, 554. 558 uq.
De praBpositio, in. 466.
Debbors, m, 255^ 321 ; t, 150, 481 ;
Tll,7l.
Dcdtiia, n*, 467.
Debttores doo hi ETaogelio, t« 153.
Decades psabnoram S. Augtttfaii,
VI, 561
Docalogos, T, 578.
Deratootes, et diodsalor, t, 18.
Decani, ui, 424. Decaol mooosterU ,
Ti,441.
Decidiri, et ditadsri, t, 21.
Doceni, w, 120. Ocio, t, 146.
December, m, 226.
Decemviri teges cooseripserBBl« ni,
190.
HiccBS, in, 467. Itaflms, ycfioSBij
et [armotm, v, 22.
ltOMMor,vi,515.
ScS^ m, 467.
Dedfflts fmgom , et rdmltist popB.
lus larael oflierre debelMl , v, 385.
Deeipertf et capere^ tu, 4UL
Dedos Iniper., vii , 95.
DediosUo, iu, 48.
DecHHe^ et deeti^e^ vii, 43t.
JEMtvMa, et prociirM» v, 57.
Decolor, m,467.
Dioer, et dims, V, li.
Decorus, ia, 467.
MsripiUSi 0» 461.
L^ll
IXDEX RERUM ET VERRORUM IN S- ISfDORI OPP. CUr^TEiNTORUM.
Deereiales I^idorlao» ordinem dlft-
ri|»tin« ecclesi«sikae non pertarba*
ruDt, ui, I55w
Decretam regis Giindemari , i, 113,
S05.
Decnhare, ei m^ori', ▼, 5.
neromaotts, iy, 239.
Decorlo, in, 43i.
DecorsQS, iv, 133.
/)a*itt, V, 2!t;ni, 429.
Dedicaiiones ecclesiarum, vi, 101.
Detlitio, III, 437.
DedUittl senrl, m, 437.
Dedolstl oodiees, ii, 288.
D^dncere, et perdueere. t, 6, 21,
23.
JV/<fKior, ei Mw^it 19. Derensor
peccatortuD^ ▼(» 223.
Defessos, iii, 467.
Deficere cur Ukaniar Uiter» liqai-
dae, III, 0.
Deiioitionam divisio ex Mario Yic-
torino, iii, 110. Deflnitio iegaiis, iii,
80.
hefeeti, et ffMlf, ▼, 30.
De/fnra, et /ii'ere, ▼, 51 .
Defomiis^ ct turpn, v, 19, 22.
Defrtitiiin vinom, iv, 494.
Defunctl,iv. 30. Eorum memoris,
■if 117. An dehinctial) liominilms tint
judicandi, vu, 146.
OefMigt, et fuwai, vn, 434.
Degentsr, iii, 467.
Deffiilator, lu, 468.
Dehiscens, ni. 468.
Delero, ni, 490.
Deipara sempffr virgo, vu, 321, 333.
Qiio seiiso in oorde roocepiase dicainr,
n, 116. Dei|jar« epislols ad Gioasium
confiru, n, 169. Vide Maria.
Delapidata via, iv, 242.
DeUuor^ lu, 46S. DiUHor, v, 22.
Delecutioni resislen», vi, 243.
DeUctnm^ et deUetum, v, 21, 23.
Delgsdi Card. elogiam, i, 333.
DetwalMt lUf ^-
Deliberativnm genos, m, 78.
Delibutus, m, 467.
DeSiraus, in, 467.
Delid», iv, 483.
DelicU : de eis, vi, 516. Delietum^
iHJuiiiiia^ ei peeeaium, v, 23.
Deiigere^ et diUgere, vii, 438.
Delinquens quooioJlo oorripiendus,
VI, 355, 544.
DeliruM, ui, 468. Demens, v, 20.
Deiitum^ el in/aMm. vn, 435.
Delosiiisola,iv, 175.
Delpliines, iv, 77. Tempestates pras-
videm, VII, 52.
Delnora, iv, 2il. Delutra, ei ora-
cula^ V, 52.
DetHetef et diluere, v, 21.
D€meiiSf III, 468. Delirut, v, 20. De-
mrffs, et ameiiv» vu. 427.
Demensuraiio provindarum Hiero-
njmi nomine, n, 566.
DemenUa, el amentia, v, 20.
Demitiere, hi dimittere. vn, 410.
Democrilus magicam artem amplia-
vil, iHf 369. _
Demosllienes, m, 236; iv, 308; vu,
81. Qus fabnla adversus Philippum,
III , 72.
Donarios oameriis, v, 234. Denarius
l«»roarius, et densrius qaaiemarlaa»
itid , 238. Denarios senarlus, v, 2i0.
Denominativa, ut, 104.
Denule, iv, 514.
Dentes, iv, 9; v, 89. Piures in viris
Saam ia feminis, iv, 10. Deniem pro
sme.ni, 115.
Dentis,iv,79.
Demdtere, vu, 436. ^
PomnCiore, et moiliar#, v, 5..
Depheca, v, 435.
Dopooenlit verba, ui, 20.
Deporiare^ et exporiare, v. 21.
DeporUtus. ni, 216. Deporiaiu»^ et
relfgatue, v, z6.
Deiiosilum, ui, 207.
Dwrteari^ preeai^ et impreearif v,
bepretiatos, in. 468.
Dereetum, et dtrectum, v, tl, 24.
Derigere, et dirigere, v, 21.
Deripere^ et diripere, vii, 440.
Derivailva nomina, ui, 14.
Descensos, iv, 520.
Deecribere^ comeribere^ ete. Vlde
ids^ftere.
DescriptioGodiettm mss. Romanomm,
qoi Isidoriana opera eiliibeut, iv, 226,
eic. FMeCodei,Godice8.
Deseru. Ff«ls Desertom.
DesertoreSf in, 428.
Desertum, deserU, iv, 189. Deeer-
iian, et eremiis, v, 27.
DesertuM^ el ifiieriici, vu, 432. De-
seril a Deo, vi, 213.
Desidere» m,468.
Desiderinm supern» gralic, vi, 804.
Desiderils terrenis cstuare, vi, 304,
354.
Desidla in boooopere fonriidanda,
VI, 204.
2)est(^ioiiis, in, 468.
DedpieHi^ in, 468.
Desperare nullus debet , vi, 212.
Desperatio oontra spel lidociam , vi ,
2l2;vii9 2i5.
DespernlifS, ni,467.
Detpkoret et agpicere, v, 5, vu,
428.
Deepicieut^ m, 468.
Desiios quid siguiflcet, vi, 247.
Deeiruere^ coauruere^ v, 15.
Desttltores, iv« 401 .
Deterior, m, 483.
Deierrere, et ierrert^ ni, 428.
Detractlo vitaoda^ vi, 810: vn, 211,
266, 5i2.
Deirectare correctoram viiam,vi,
319.
Detrimenium, tXjjaelwa^ v, 23.
DeocalioD, vn, 72.
Deus : de Deo, u, 512: m, 293. Dei
nomioa, Saddai, immoruiis, iocorrup-
tibilis, sooime bonus. iooorporens,
simplex, ineommaubllis, immensos,
invisibilis, impassibilis, perfeclus, etc,
ttid.^ 294, 296 $eq, Dei promissiones,
V, 299; fn, 332. Del unius, v, 553;
vn, 597. Deus omnipoieos s Patre om-
nlpotente se mbisuin tesUtor, vj , 9.
Deos est Paier, Filios, ei Spirltus
sanctus, t6f<f., 10. Deos, fllias Doi,
homo fsctus, t6fd., 14. lu corpore vl-
dOBdas prieDautiatos, tdiif., 53. Noa
Judicti bls idipsnni, tfri4., 61 Summus»
el incommutabilis, Ond.^ 115. Immen-
sos, ei omnlfiotenB, Ufid.^ 117. Invisi-
bilis, IM., 119. Dei nulls successio
temporum sscrlMtnr, ibiid., 126. Plura
de Deo. tMtf. cf se^g. Deus unus In
subsuntia, trlous iu personis. Filins
Dei humaiism suscepit carnem , ibiif.,
563. Viite Ghriaius Filius Dei.
Deus, qnosensn inclosus Id olero
Yirginis, n, 115. Becem nominibos
apud HebrtBOS vocaiur, iii, 294. Qua
liogaa locutus, ui, 398. Dens, sique
BSiurs, IV, 31. Deom negat, qul thea-
trl insaniam probai, iv* 409. Dew,
iftviis, ei f/omdtiis, v, 23, 77. Deos non
omnia ei nlbilo ooodldlt, v, 83. Ooan*
do aogelos, et informem maierlam
creavit, v, 83. Spiritos esl, ei non anl-
ma, V, 97. inaius, ei misericors, v,
102. Cresinras sex diebus formavit,
vn, 60. Deus slcat praeicivit bominem
peerainram, iu priBscivii, qpoaiodo
eum reparsrel, vi, 141. Alia. de Deo,
Urid, et $eqq. Deus quomodo dicatar
obcaBcare, et iodorare, vi, 197 teqg,
De soo One aauuiqQomque jadicai, vi.
Lvim
212 uqq, Quem diligiT. corrlRlt, v^
266 teqq. Deim io i-oluinna iguis, v,.
433. De Deo philosopborum opioiones.
ui, 3:3. Deo oiliil oocnitam, vi, 512.
Tres Dcos credere profannm, ni, lOK
Deus dedit poniiflcis episiola ad Gor-
dianum an sapposltiiia, i, 168.
Deuteronomium, in, 242; v, 195.
Prscedentium quatuor librorum lecit
repetitio, iM., 460. ^
Devla, IV, 180. Heniics, jnstics, mttns.
ei pervttts , vn, 410.
Dextera, deitra, iv, 12, 415, 473.
Dextera Cbristas, ui, 302. Nequa atf
dexieram, neque ad einisiram^ vi, 310.
D^itera, ei dejU-n, vii, 440.
Dextralitf iv, 415.
Diabolos : de eo. ni, 378; vi, 898.
Diaboli os, Ciicies, caroes, ossa, ctrtle
Isgo, naras, lingos, pascere, elr.,
qoid aigniOcenl, iv, 521. Diabofom la^
tent cogiutiones bominom, vn, 338.
E]us artes, Ufid. , 244. Vide Dsemoo.
Disbolus Judtais spparuit ID Crets,
ni. 101 . CJuscres io, et lapsus, vi, 136
$eqq. Ki dietiim, terram msoducabls,
VI, 143. Disbolus ilhiyus morie Dominl,
VI, 150. Crudenor erit sub Anllehrisiow
VI, 182. llomiDes tenut, vi, 212. Ejus
potesus justs, ei voluous tnjusia, vi,
267. Dialiolus locentnr vitioram, vi,
268 se^. Anlmal, avls, et serpensdi0<
lur, VI, 273. Quos viveotes sccendlitd
vitit, morirntes perirahit td &orme»^
ts, VI, 361.
Ditcodion, lu, 181.
Ditcon :diaconas : de dUcoBibus, ni,
339; VI, 427. Diacooos io coacililseo-
dieem canonum legebti, n, 586.
Diadema, iv, 470.
Dlteresis, lu, 55.
Diteta, m, IsS.
Dialectica : de ea, m, 98 eeq,
Dialogns, m, 253.
Dialyton, lu, 58.
Ditmoron, ni, 184.
Dltmeirt, iii, 544.
Ditna, m, 386.
DitDttbeion grtmmon, m, 130«.
DiaphoDla, ni, 135.
Diaptalma, 10,281,519.
Diarrhsa, m, 179.
Diaspermatoo, m, 184.
Diasiems, iii, 1.55.
Dlastole, ni, 31.
Diasyrmos, 10,97«.
Dibongad, v, 455.
Dicere, et agere eaiissm, v, 10. Di-
eere, et memorare,^, 21 . Dieare es ssn^
ienlia,yi, 299. Dicendi Uois, et peritisi,
III» 79. Dicendi trimodom genns, m, S^J.
Dieendi rstio qnadniplex, vi, 229.
DicU, in, 421. Dicu pro fhciis dlvi-
Dis pleromqae poDoator, vt^ 165.. Vld«
Difitum,
Dict;itores, in» 421/
DicUturt qusiido cretU, m, 42 L
Dicuan, et UadUfriiUH, vi, 217. Vide
Dicfo.
Dido«m,417:iv,199.
Didueere, Yide Dedueere.
Didyme insuls, iv, 179.
Didymiis, i, 500; m, 336.
Didymns ei Versoiamas, vii, 130.
Dies, de diebus, trlbus diel ptrtibus,
fupremt psrte diel, m, 219 se^.; vi, 2
$eq, Dlerum hebdomsdiB nomiot, iHif .,
7. Dlet critici, m, 184. Interettares,
n<,275. Diei spttit doo, in, 219. Dlet
DomloieuSf ni, 278; vi, 390. Ptlmt-
rom, m, 277. Die» mssenUni et femi-
nini geoeris, v, 36. Dies Ihaii ei ne-
fasti, feriaii, l(eaii« airl, eie., v, 33; vn,
4. Dies propheiiee, m, 151. IMes ea*
Bfcolares, vii, 41. Dies prosperiutem.
significat, v, 68. Diet prior racUis aa-
g^i sunl, VI, 130. Dies, et lax eretto*
rae cognitio in Deo dldtar, vi, i5a
LII
INDEI RERUM ET VERBORUU IN S. ISIDCmi OW. GONTENTORQII.
is
f>let sei operum Del , r, t63. Diei
ioitia qooaiodo onropuieDtur, fn, t.
Diesli, tii, 155.
Uiespiter, in, 585.
DiiTerentia : de (lifnBireDtii^ m, 91.
Dlirert^ntla dialecticae, et rhetorioe
artis, Md.. 99. Diflereiiti« Isidori ca-
Ibolice Mei« u, 109. Dlffereniiarttni
Isidurl librt duo, an tres, i» 455. T)if-
rpreutiae Terboruoi, et rerum, i, iS\
Di(rerentl« rerom« n, 379. Yerbiorum
per ordinem alphabeil, et sioe eo, n,
S7I; V, 1. Differentiae, u, 265. Diffe-
renli« Terborom, n, S39, 263, 270,
9B5 sr^., iO). ttfferentise rerum, i,
464 9eqq,; n, 559, 359. De differeutiis
rerum, t, 77. DiliWreQtiae de vita ac-
tlTa, et co temptatiTa, ii. 67, Sl3.
Diflidentia Impetrandl orata , ti »
9B3.
Dlfl^igere, et fitgere, v« 51.
Di||;aiiima. ni. 9.
Digili : digitus Impudicus, salntaris,
ete., K, ISse^. Digliorum numerus,
T, 90. DlMiU pedum, md., 95. Pigm
M Spirkus sanctus, m, 509. Digitu
Det acrlpu lex, iii, 509. Digilns qua-
dratnsi ir, 451. Dlgitus roluadus, it,
454.
Dii genUnm, m, 375. Dli prtmom ado-
taoiur, III, 934; tn, 69.
Diiembos, n, 96.
Mator, in. 468. DebUar, t, 2S.
Dilpctio, cbaritas, et amor, v, 107.
De dilecllone, ti, 516. Diiectio inter
•0, Ti, 293. Dilectio minus, quani Inter
Aiosesse noo potest, ti, 516. Dilectio
contra odiom respondet, tu. 211.
DUeeiKm, et /edo, tii, 441.
DHecma, in, 4(». Deiectu», t, 21.
DiligenUa, et eora, th, 437.
Diligere, et amare, t, 4. DiUgere,
et deligere, tii, 435. Dlligere» quod in
te odit, Ti, 3!7.
Diloculum, III, 224.
Dilmi, etdeliiif,T,2t.
DlluTium primuro, serondom, et
tertium, it, 140. Dlluvium muodl, t,
285.
Dinddimtm, et dfmidiwn, t, 20.
DlminuU numerl, iii. 123.
Diminullo poeiUoQis genus Indlcat,
w, 46.
DiminoUTS Bomlna, m , 14.
Dimktere^ et l>«iiifllere, \ ii, 440. Dl-
mitiere debiu in oraUone Dominica,
VI, 516.
Dina fllia Jacob, t, 196; ti, 355.
Dioeietianns, lihris dlTlnis adusUs,
mertyrit Mt, ui, 258; vii, 96.
Dlomedes grammatlcus, ti, 594.
Diomedis socii lo STes oooTersi, it,
57.
DionysiaelDsola, it, 177.
Dioimias iapls, it, 255. Gemma.
tbid., 274.
Dionysios S., ii, 529. Rot, m, 237.
Baccbtti, iT, 194.
Diooyiltts Lintitts, ni, 21.
Dioscoria urbs, it, 201.
Diosooms baeresiareba ooDdemtta-
tns. nv 2657 m, 101.
IHpbiboDgaB syllabo, m, 25.
Dlple, lu, 54, 55.
Diploi8^tT,487;Tii,4t5.
Dipoodiom, iT, 297.
IMpeat, if , 66, 99.
DipioU nomina. m, 17.
MriMfut, lu, 467. Dhreem^ r, 21,
DMffere, et dtrtgere, ▼, 21.
Dhnpere, et Onperet ▼ii,J40.
Dhmere, et emere, tii, 457.
Dinm, ii, 468. Airox, t, 20.
Diecedere, et al^eeedere, t, 5» 21 .
Diiceplare Jnre, lu, 451.
Deeere^ et docere, t, 94.
Diseamere, et ascentere, t, 2r.
Diaeemlcttlttro, iv, 427.
Dladplina, et ars, lu, 1 icq., 466.
Se|ttem saeenlariiim discipllnarum or-
do, m, 167. Disciplina ett^lesiastlca
ImiiUlau noQ est ex Isidoriana colie-
ctione, ii, 200. De disciplioa saccrdo-
tum io lils, qoi dellDquuut, vi, 333.
Diseijmiu»^ ui, 466. Dlsciputi se-
ptnaginta duo, t, 136. Discipoii se-
ptem, cum quibus Doroious post re-
KurTecUonem suam oooviTasse descrl-
bittir, T, 151.
Discordia, vii, 258, 403.
Discretiouis Tirttis, vu, 24 1. Discre-
tio saiiclorum , \i, 268.
Discrettts, et diseriiis,y, 19. Discretus
numerus, in, 127.
Dlscrimina vocum , lu, 139.
Discrimio&lia, iv, 472.
Diserms, m, '4^ Vide Discretui, et
Deserlus,
Di^Junctivae conjuncliones, ni, 21.
DispaTf el tmpar, v, 22.
Dispensatlva pbiiosopbia, iii, 102.
Dis|)ODdeus, m, 503.
Dispensator, ui, 466. Prodigns, t,
117.
Dlspositio aediflciomm, iv, 430.
Disseptum, iT, 21.
Dissimnlare, et mwlare, t, 63, 69.
Di:isors, m, 465.
Dissyllabl pedos, iii, 50t,
DistaoUa Novl et Yeterls Tf stame ntl,
opusculum, I, 5^5.
DisUsbon ordeum, iv, 513.
Distincllo, et subdisUoctlo, t, 20.
Variorom nominum, qiiae filio Dei,
altribuuntur, t. 80. DisUnciio notabf-
lis codicum collectionls canonum ex
origine Hispanica, et GalUcaoa, ii,
lol.
Distriliotio librornm Ktymologiaram
Taria est in diver^ls codicibus, i, 531.
DlUt paler, m, 385.
Di:rocbaeu8, ui,26.
Diwrna, diul'mi, et diutuma, t, 19.
Diversius Ticiimariim^ t, 426.
Diversoriom, it, 218.
Diversom, iv, 87.
Direriere. et dtvortere, y, 20.
DiTerUcula, it, 243.
Vtoes, loeuples, poiens, prtunatus,
et honestuSt m, 407; v, 19, 23. Dives,
8il induebatur purpura, iljid., 156,
ives In inferno, ti, 252, 357. DiTf^s
eum camelo comparatur, v, 141. Di-
ves, cutus ager uberes rmcius .tttulit,
T,1 16. Divitiim vilU, ti, 250, 351 uq,,
361«
DiTlnalis phllosopbla, ni, 101.
DivinaUo, quaiuor ejos geoera, m,
571.
DlTinttas, H diTfnatio, vn, 458.
Divinus morbns mania, iii, 176.
Divlous, ariolus, ni. 571.
Divislo maris, t, 372. DtvislodefiQl-
ttooom, ni, 110. Divislo terrae promls-
tlonis, T, 486.
DiTltiae Chaldaeis ostensc, ▼, 548.
DiTitiae antlquomm bene pascere, et
liene arsre, it, 510. DiTitiae noceot
per ea qn» slbi iuncu sunt, non per
se, Ti, 249. DivlUls qui male uiuntQr,
Ti, 5SK5.
Ditorle-e. Vlde Dieertere.
Divortlom, ra, 455. DiTortia viamm,
iT,24S. Diwtio, aot dioorfnim, t, 20.
IHvics, etDm, T, 21.
Do, et eedo, t, 25.
Docentes bene , et Tiventes maie
rejirehendontttr, ti. 525. Docere. Vide
Dtscere, Docere derlsorem, ti, 517.
Docere qoi nescit, vi, 525.
Docitis, m, 466.
Doctor : aoatttor Eeclesise Lailni
doetores, i, 181. Dotes docloris catbo*
iid, I, 58 ; Tt, 524. De doctorlbus sn-
perbis^ et.iracundif» t^ 550. Doctores
erroraro, Mt, 294.
DocUioa, III, 441 ; vi, 514; m, SiS
De doctriua sioe gratia, vi, 291. De
discretioDo doetrinr, ti;id., 353.
Doctrinalis pbllooophia, lu, 102.
Doctut, m, 466. Ducttts, et iiidoettts,
Ti, 185.
Dodanim, m, 405.
Dogma, ui, 347.
Dobbra, it, 445.
Doiia, dolium, iv, 497, 501.
Doloo veium nivis, iv, 442.
Dolooes, IV, 585.
Dolopes, iH, 409.
Dolor, T. 3. Dolor, et dohu, iW«,
SO, 23. Dolor boB wum trauquillus, ti.
259.
Dolnsus, m, 468. /nmtcia, t, 25.
Dolus bonus, et malu«, i|i, 209. H»-
lus, insidim, et Iraus, t, 20. Vkle Do*
lor,
Dominationes, iii, 515«
Dom/mtfus, et domtntiim, vn. 436.
Dominica Palmarum, vi, 594.
Domiulcus dies : de eo, m, 278; ti,
590. Kst ferla prfmt, vn, 6.
Z)oi»itnics, ui, 466. Deiis, t, 77.
Dauiitianus imper., ui, 257 ; tii, 90.
DomuSy ui, 429; iv, 216. Doiiiics,
HotpiUum, T, 22.
Dona. Vide Dnnum.
Donaria, iv. 225. Donarla dtversa ad
oonstmctionem Ubernacall, v, 4C0.
Donatiani, ui, 530.
DonaUo, dooaUo direcU, nsufiructiia-
ria, III, 203 seq DonaUones regum, i,
178
Dontllstae, m, 557, 5T0.
Dooatus, III, 21, 51, 56.Dooat(if de-
cem tropos Untum iradidiiy lu, 59. Do-
oatos grammaticua quando claroll ,
TD,98.
Donatus Epirl episoopus, vn, lOQ.
Douatns mouacbus, vii, 169.
DoDom : dona, ui, 283. Danum et
mtoites, T, 23, 47. Dona Spirltus sancti,
ni, 508 : vi, 154. Dona Dei , et jper»'-
\crantia dool, iirti/., 196 seq. DoDuro
fcratiae qoibuscumque •latur^non aeqiio-*
iter conceditur, vi, 244.
Dor urbs, iv, 197.
Dorcades, iv, 41.
Doricae columuae, iv, 135»
Dormieoles ntil somniis f^Ugantor,
qui non, ti, 976.
DormiUDS qui exwgere con^itur,
Ti, 309.
Dorsom, iv, 16.
Doras, dori, in, 409.
Dos, Mi, 201.
Dosinus, iT. 48.
Drabus fluviiis, it, 161.
Dracaena, it, 51.
Dracbma, tv, 298.
Draoo, it, 64. Marlnas, iv, 82. Dr^
ro, anguis, serpens, et traeo, t. 9 , 25.
Dracones slgna mihUria, iv, .^76. Dra-
co anrea nuMa servtns , it, 172. Draen
ingens, Tn, 100. Draco caudam mor-
dens snnum si^nlfical, iii, 2i7.
Dracon. it, 67.
Draconis leges, in, 211.
DracoDtea, it, 551.
DracoDtites, it, 297.
DracooUtts, tii, 158, 175.
Drome, it, 416.
Dromeda, it, 44.
Dromo, iv, 416.
Droselytus, iv, 275.
Drueotitts fluTios, td, 120.
Dryades, ui, 595.
Dua ubulae legis , t, 582. Tule
Duo.
Dutfius, V, 468.
Ducere axorem meHuSf quam url,.
VI, 218.
Dttctim, IT, 499.
DueilttO,,iTyS71
■
i
INDEX RER«II ET VERBORUM IN S. ISIDORI OPP, CONTENTORUM.
ui
. Dulcn, III, M, Dulcia, iv, 487.
DoasaK liori, i, S93.
Dw, ambo^ ei otna. v, tS. Duo exci
ia EvanKelio, v, 159. Duo lapides;
ibid., 405. Ouo bijull, Urid,^ 44t.Doo-
rum socleias, m, 125.
Dooleciio foutes, v, 574. Duodeeim
exploraiores lo lerramaacum , ibid.t
lil.
nuodenartui euniertts, v, 236.
Duodevicesimus numerus, v, Sil.
/Hip/tcamfit| et ^mmalum, vu, 4SL
Durcoo, IV, 416.
Dnritia mentls, ni, 595.
Durius flnvius, iv, 159.
Dusil, 111, 595.
DuuDivirales magisiratitt, iii, 455.
Dui, lu, 435.
DfCtamon8,4V, 383.
Dyaamidla, iit, 185.
Dyiiamioa scrlptor qutanam fneril,
11,571,575.
DTSenteria, iii, 179
iys^ IV, 609.
B
Ebenus, iv, 538.
Sbibere^ei bibere, vii, 431.
Kbion , Ebionil», m. 555, 825.
Ebosus losula, iv, 181 .
EbrieUs : de ea, vi, S84; vii, 105.
EbrieiaKt et ebriotitat^ v, 24.
BbrioiUaef vlde Sbrietai.
Ebriatmi, ei e^rtiia, v, 27.
Ebur, IV, 144. Ebur marmer, ibid.^
ix»
Ecdesia : Ecdesia catholica, Dei
vivi, una onm sit, cur seplem a Joanne
scribunlur? Sion dicitur, iii, 516 eeg,
De «a, V , S6i, 580. Ecclesta lun« com-
fiarata, vu,51. In Cantids delineata,
tbid.f 191 teq. De varlo osu ecclesia-
rum, VI, 411. Ecclesia anllaiiltos pascba
dedma quarta Inna com Jndcls cele-
brabat, m, 272. Eodesia ooelum spiri-
tualiier eat, vtt, 19. Ecclesia per mar-
tTrum sanguinem refulget, vi, 54.
£ccleaia per arcturom InLelllgliur, vii,
59. Kcdeida ei flde TrbiiUtls, et qua-
tnor virtntibna coMUBmatur, vn, 59.
Sfiiritum sancinn pigous aecepit, vi,
155. Canaa praviutia bmretica prope-
gata, ti, 186. Ex quibus completur, vi,
185. Hcretlcos ad ae vanieotes beni-
ene amplectitur, vi, 316. Orienialis, et
Occideutalis, vi, 570. OrieoUlb, quare
in fermenuto pane, Orienulis in aaj-
u» Sacramento n conflclt, fi» 570.
Ecclesiastes libiT, v, 200.
Ecdesias icus liber, m, 246; v, 202.
Ecbeneia, iv, 81.
Ecbinus, iv, 88.
Ediites, IV, 282.
Ecbo, IV. 251.
Edlptkls solis, et lun». vii, 53 teq. De
edlpai lun« carmen edllum, ibid. 183.
Ecioga Theodoli, a, 556.
Ectaaia, m, 85.
Eeiblipsis, lu, 58.
Edadias, in, 146.
Edere, iv. 40.
Edessa, iv, 195 teq^
Edjctum qtild, in, 198.
Editlo openim S. Isldon dilBdllima,
I, 1 uq. Editio Bignaeaoa, tfrid., 288.
Breuliana, iHd., 278. Editlo regia Ma-
tritensis tirialiaua, ibid., 268. Edilio
uova Matritensis tjrpis lIlkNe, ibid..
Editiones VelerU ac Novi Testamen-
li, V, 482. Ouinu edltio Jerosoljmis
iovenia,in,258.
Edomy m, 401.
EdoHmn, iv, 40.
Eftrre^ et efTerre, v, 25.
3fratut. ui, 479.
me. yide B[err£,
XKcar, in, 469.
Ejmcient, m, 469.
Ettbdere^ et pdere, v, 51.
Effata, ui, 470.
Effjractor^ ui, 479.
hjfirenam, m, 470.
igent, iii, 470.
Eqfnut, in, 470.
Egetiat, et paupertat , v , 25. Ege-
siatem diabolua mentlbiis oppooit, vi,
509.
E((ica rex Gotboro n, vti, 190.
Eieie Dei nomen, ui, 29S.
El Dci nomen, lu, 294.
Elamoli, iv. 529.
Elam, 111, 400.
Elamit», tii, 400.
EUtio, vu, 210.
Ela tts, ui, 469.
Elbidom, iv, 466.
Elbum, IV, 4('6.
Elcaua exponitur pesseasio Dei , v
933.
Eleas vicus, iv, U^.
Eleazar, ui, 322. Eleazams sacerdos,
v,448.
liiecUriuiQ, ni, 184.
Electi inter reprobos, vii, 240 ae/.
Eorom spes, ei formido, tMit, 268.
Eiector, iv, 269.
Eleclrum, iv, 288, 298. Yenennm
prodit, ibid., 296.
Electi perire non possnnt, vi, 181.
In Judiclo coiicuUeoJi sunt, iv, 188. Ao*
clpiunt et oonversionis dooom, et per-
severantiam doni, vt, 197. Electi qnl-
dam in errorem ioddant, et denno
cooveriuntur, «i, 900. Electi non nnn*
quam oorruuut, vi , 244. Elecii malo-
rum desideriua explere a Deo non
permittonUir, vi, 249. Electl viiae bu-
jps adversiuUbns probantur, vi, 260.
ElecU exterlus, vi, 584.
EieeoMmna commendatur^ vii , 266,
554, 5i0. EleemoMna , et Jeiunlom iu
abscondito , vi , 256. be eieeaionua.
vi, 556, 558.
Elegiacom carmen, v, 68.
ElemeoU, iv, 108; vu, 18. ElemenU
rerum maierla, iv, 442.
Eleoiis abbaa, u, 127.
Elepbaniia aerpena, iv, 76i
ElepbanUacua morbna, lu, 181.
Elephanins, elephaa, iv, 85.
Eiif lu, 525.
Eliacbim, in, 524.
Sliaa, m, 255 eeq., 828; v, 151, 167
ae|.; vu, 576. De ejus virUUbua, v,
Elidere, et oiiideri, v, 8^
Eligo, ni, 348.
Eiion Di'i nomen, vi, 294.
Elipendus, u, 112.
Eliseivlus, ui,230.
Ellsa, tn, 403.
EUsabeUi, et Zacbariag, m,537; v,
178.
Elisei Graed, ni, 405.
Kliaaras, lu, 235 aeg., 529; v. 168,
848 ; vu, 576. Qttsdam cyus gesia, v,
842, 815 seo. ^jua puer, v, 132.
Eliud, V, 126.
Elixum, iv« 488.
Elleburnm, iv, 552.
Ellopis, 111, 409.
Elljchuinm, iv, 506, 442.
Elocnliu, de ef , ui, 88.
Eloe, Eloim Dei nomen, ui, 294.
Eiaquent, et toquaj^ , iii, 469; v, 24.
ffto^uetifi'?, et fepieitia, v, 109. Elo-
qnentia sacra, vi, 297.
Eloqm, flUegut, ei obloqm, v, 9.
ElpiJius, VII, 157.
Siueere, et itlueeref vn, 455.
Elvidiaoi, ui, 350.
An, et en, v, 27.
Eman, ui, 532.
fimandpaUo^ iii, 441.
Emannel, iii, 301.
Emaihia, iv, 160.
Emathii, lu, 409.
Emathion, lu, 409.
Emendatio josU correpii, vi, 319.
Emeodatio piarimoruaa correptio unius
eat, VI, 535.
Embolismns annos, n<, 274;. vn, 12.
Emere, ei radimere. v, 28.
Emerita nrba, iv, 207.
EmeriU, lu, 428.
Endliere^ el admittere, v, 25.
Emmanuel, ui, 301.
Emor, III, 407.
Fffior<tctmi, et mortmmi, v, 49.
Emphasis, m, 91.
Emplastrum, m, 184.
EmpUo, \eDditio, ui, 203. EmpUit
mariU et uxoris, lu, 203,
Empye, ui, 177.
Bmuncioria, v, 402«
Eui viJe Em.
Ena, ui, 76.
EnascUur^ et natcHwr^ v, 61«
Eocblridium, iii, 185.
EnCQenl% iu, 277 |vi, 404.
EncraiiUe hasreticl, vu, 92.
Enema, m, 184.
Eoergia,ui,91,96.
Enhydris, iv, 67.
Bohf droa, iv, 89, 278.
Enjundia Hispaoice, vn, 412.
Knnius, vii, 85. Eonius vulgares no*
tas inventt, ui, 56. Primos hexametroa
LaUnos fecit, iii, 66.
Enoch filius Caiu, u, 234, 518: v.
1 17 ; vn, 66. Filius Jared, v, 15k Enocli
civitas, IV, 193.
Knomiitt m, 460, 469.
Enos lilius Setb, ui, 233, 518: v.
118; VII, 65, • •
Enrit, et giadiut, v, 26.
Eotheca, iv, 224.
Enthyroema, ei eins apedes, tn, 65,
Enubere, vu, 436.
Enueaatio, lu, 107.
Eoua, lu, 224.
Epacia : de epactis, ii, 561, 564; »«
275; VII, 8.
Epanalipsia, iii, 87,96.
Epanaphora, iii, 57.
Epangelia, lu, 97.
fipanodoft, w, 95.
l£paphoa, nr, 16i.
Bpeiniheais, ui, 55.
Ephemerif, m, 74.
Epliesius ijpis, iv, 269.
Epheaus dvius, iv, 201 .
Kphod, IV, 447.
EphGebas,iv, 21.'
Ephraim,iu, 528; v. 128, 160,853.
Ephrau civius, iv, 196.
Epibata, iv, 415.
Epjcbirema, et ejus speeies, ni, 65.
Epiectnum^ et ^mmifiie, v, 18.
Epiciirei, ui, ."^65, 526.
Epidromus, iv, 422.
Epignmima, iii^ 69.
Epigri, fv, Ai^.
Epile|isia, iii, 174, 176.
Epilogus de oonfllotu vlrUitum, ei
vitiorum, n, 54.
Epimelas, iv, 273.
Epimelia, iv, 350.
Epimone, m, 97.
Epiphanes, lu, 257.
Epiphauia Domini, vi, 593. TMtm ep4-
phani», m, 276.
EpbH)lie, ui, 409«
Epirotleum mare. iv, 126.
Epirue orba, iv, 157, 992. Ei«ft«t,
IV, 122.
Episoepatus, m, 541.
Episoopns : epiSGoporoai nnnie , n,
165 aeq.; m, 550, 541. Epieoopi sez
Galli», II, 519, 521. Episcoporum To-
letaoorum booor a Deo vindicatns, vu,
166. EpisGopi aoU cLrisma ceiifldnttt.
LXlll
INDEX RERUM ET VERBORUM IN S. ISIDORI OPP- CONTENTORBM.
VST9
ei Pararletom dint, iti, S4?; vi, 935.
Kpiseopis ooo Hcebei \m uoom coove-
Dire uaque ad Cooslanlioi imperaioris
tempus, ni. S6I. Episoopia llceotia da-
ta, ut ad Toletaoam orbem ooveoi-
reotfVii, 121. Kpboopl imperiti, v»,
8t7. Episcopl s»calare<i coras iose-
cuoies* ibid., SfT. Episoopus servna
plebls, 000 oomiDus, vi, 929. Episoo-
MNroro iostltDllOt el eiymoo, vi, 419.
£pi8Copos« et quid ad enm pcrtloeat,
VI, IKh. Bpisoopl qaomodo Eeelesi»
prcsiot, VI, 5G7.
Epistola, iiiy SSS.
Eplslolse Isidorl qomnam geouio»,
qumnam spuri», i, 6tt S099. Editae,
VI, SS7 ieqq. Epistola ad Hassooam, i,
586; ns S88, 593, 599. Ad Leudefre-
dom, 1, 543; 11, 161. Epistols ad Brao-
Jiooem, 1, 444. Epiatola medica Isidori
nomioei 1, ^; 11, S77. Epistota ad
8. Gregoriom Magoom, 1, 654. Epislola
de bcreticiSt 1, 654. De institotlooe
boo» vilSt 658.
Epi^tol» PootiOcnm a S. Silveatro
panim sporim, partim aiacene, partim
intferpolat», n, StO seqq. Epistolm ad
vstios, u, 475. Epistolae qoaedam siip-
i|Osititi», n, 915, 291, 3(6. Eplstof»
Patrum, n, 350. Epinol» , quc dice-
iMoinr de eoelo ceeidisse, vii, 162.
Kplfltjlla, IV, 251, 433.
Bpithalamiom, in, 69.
lipiihapbium . Isidori S. Udefooso
ascripium, i, 54 uq.
Epuhema, 111, 184.
Epitbeta nomina. lu, tS.
Epitbeton, ui, 60
Bpithymum, iv, 550.
Kpitriti. ni, 96.
Epitroclueos, ui, 97.
Epirrope, m, 96.
Epizeuxis, in, 87.
Kpo Boetins : eius epistola dedlca-
toria editur, i. 585.
Epul», VI, 484. Epalas qnl mminal
in oogitaiione, vi. 987.
Bques :de equiiibusi iv, 410. Equei^
eqtiAtrii, et tequeUriit v, 96. Equitffs
Uomani in uoa iribu treeenti.in, 497.
Kqneslres milites, ni, 495. Vide
iiqatferi, iv, 48.
Equus : de equls, iv, 45 see. Eomm
«tss, vlvacitas, trla genera, ibid. £0-
rumoolores, imd., 40i. Instrumenia,
t6td., 817. B^Mis, et aroinit, v, 97. Equi
marinl, iv, 77. Bqui Favooli dicti, in,
449. Equi babiles, iv, 817.
Eqnuleus. ni, 915.
Kra, vn, 15.
Eradius imper., in, 959.
Eratostbenes, iii, 409.
Krebus, iv, 191.
Erembertasn, 54f.
Rremit», ni, 514.
Bromrs, et aeserfum, v, 97.
Krgasterinm, iv, 994.
Krgastula, iv, 924.
uav"'''^-
75.
Ibonius, ni, 958; iv, 44; vii.
Erlcodes Insula, tv, 179.
Krlcuaa insala. iv, 179.
Kridanns, iv, 162. Kridanns solis fl-
lins, qui et Pbaeloo , iv, 158.
EHgere^ nfene^ ei lufmiere, v, 10.
Krigeroo, iv, 557.
Errantia sidera, ui, 159.
Kf¥ores io librorom tiioll^ quibos
•X eausls Irrepseriot, 1, 485. Krrorom
doelores, vi, 994.
Rrue)i, IV, 75.
Erudiius, in. 469.
Eruere, et dimere, vn, 457.
Brvigius rei Gothorum, m, 186.
Brvnm, iv, 516.
Erymanthus flavios, ei mois, 1?,
i7S, 161.
Brjsipelss, in, 180.
RrythreaSybitts, m, 568«
Bs, et m, V. 9.
Bsau trinomius, bispidus, rufus, pri-
mogenita vendidlt, m, 590; v, 122,
318; vii, 70.
Ksea : de escis. iv, 484; v, 112; vi,
101. Esca crapufam geiierji, VI, 281.
Ksca electa diaboli, vi, 975. liae» ve-
teris Testamenil , vi, 101.
Eteenderet ateendere , et eoRsrefi-
dere, vn, 437.
Kscutus, IV, 555.
Ksdras Sscerdos. v, 176, 915, 880;
vn, 81. Incensam fegem renovat, iii,
956. E]us liber, iM., 948. Esdras bi-
bliotbecam reparavit. et vetus Tesu-
mentum in viginti duos libros consU-
tuit, VI, 949. Esdr» secundus, tertiiis,
et quartus liber non habenlur apud
Hebneos, m, 945.
Kssent. iti, 551, 520.
BteniM, ei wfrsfcifrfta, v, 79.
Kst est, et non non, vi, 953.
&ther, V, 154, 177.
Etesie, iv, 119. Karum tempus, ni,
168.
Ethan, v, 453.
Ktherianus Dgn, n, 589.
Kthica, V, 109 se^.
Kihid. 111,561
Kihlcus, ioierprete S. Hieronimo,
n, 101, 551.
Ktbnici, lu, 578.
Kihopoe a, lu, 88, 96.
Ktmrla, iv, 162. Tages Etrori»
aruspicinam pr.mns dedit, lu, 574.
Ktymologi», iit, 49.
Kijmologi» opos predpoum Is'-
dori : de earuni editionibus , mss.,
vcrsionibus, elogiis, defensiooe fuse
agitur, I, 400 se^f . llss. variant in or-
dine, et numero librorum Etymologia-
mm : alicubl la dnas partos sunt di-
vlse, IMd., 408 teq, An Siselmlo nun-
eapat», aoBraiiliooi.tMif., 408. Etv.
moloffias qoiiiam emendarnnt, fMa.,
968. Etymoiogie cormpt», im., 410.
loterpolat», IMif., 499. Etymologia-
mm plara exempla msa. describaniur,
n, 959 teqq. pusstm. Bivmologi» io-
terpolat», n, 92ft, 935. *Varta earani
divisio, iMd., 938. 526, 416. Sisebolo
nuocupst», iMd., 399. Eiymologiaram
excerpu, i, 450. Ktjrmologi» Grec»,
1, 419. Rtvmologi» Rabani, i, 43S.
Bu, et Aeus, v, 96.
Kncbaristi» sacramentum, vi, 111;
VII, 531, 554. Sermo editns de enoha-
ristia, jUif., 516. Kucharistia qoaudo,
et quomodo somnnds, vi, 584.
Rucberins Lngduoeosls, tii, 158.
Kogeoios primus Tolet.. n , 598.
Secundus, vn, 162. Tres Rugeoii To-
let.,iWd., 172, 175,179.
Raglpios abbas, vn, 155.
Kulalla Kmerltensis, vn, 118.
Kulogius S. Cordnbensis, n, 191.
Enmenides, m, 594.
Kumerius Tarraeonensis, vn, 148.
Emdem Gotbiclsmiis, n, 513.
Knnomios, Konomiani, ra, {SSI.
KoouchuSy m. 470; vi, 448.
Ruphimius Toletanus, vii, 178.
Kuphonia. in, 158.
Kuiiborbium, iv. 889.
Euplirates, iv, 158.
Euricus rex, vii, 108.
Knripidea, 111, 956.
Kuroanster, iv, 117.
Koropa Ageoorls fllls, et moodi re-
gio, IV, 188.
Kuras, nr, 117.
Rusebiua I>orolitsBus, vn, 148. Cae-
ssriensis, m, 982. Qos chroalcoo siip-
posltitiam, 1, 805.
EatropiasValeMimis, vn, 163.
Kutjrbesi et Kaivchiaol, v, 3.*0.
853; vu, 101.
Kuxinum m»re, iv, 126.
Evs, m, 517;v, 116.
Evagrius monarhns^ n, 59.
Evander, iv, 195.
Rvaogelist», V, 156. Rvangefi^il»
Suatuor slgBificati per qnatuur aolqu-
a, m, 247.
Evangeliom, m, 948. Emufelimm^
et fex, V, 105. Quatoor Kvangelia, nt,
916; V, 915. Evaogeliorum canones,
lu, 962 teq. Kvaogelium Mattbxi re-
pertum, vii, 109. Evaogelia Anastavos
imperator reprebrndit , el emendai,
vu, 109. Kvsngelii gritia temperafii
legis austeritatem, v, 103.
Baentl, eoidingU^ oblmqU^ aeeidii, v,
15.
Fw *»m, el eeenWt, v, 95.
Kvergeles, m, 937.
Evocari, advocari, et tiirocon, v. 6^
Kvocatio, in, 498.
Kvooymos iosula, iv, 179.
Ex pro valde. 111, 496 ; v, 57
Kxsctor, ui , 470.
Rxamen, iv, 997. Eiamen cujusdaa
veteris meinbran», 11, 922.
ExanqfttSt in, 470.
Ka^ammiiin, inanimum; H examaut'
twn, lu, 470; v, 96: vit, 427.
Exandire, et otrtfire, v. 8.
Exceltut, aUut, ei tublvnit^ m, 469 ;
V, 5; v.i, 438.
Kxceplor, in, 455. ^
Kxcerpta, iii, 955. Kxcerpta ex Isi-
dori sententiis, 1, 879, 874. Kx libris
de eedesiastlcis officiis , ibid. , 878.
Kx synonjmis, ibid., 899. Alia excer-
Pta ex ejus operibos, n, \9teqg., 930,
268 teqq., 500 teqq.^ 545 teq., 5!SS
teqq., 566 Uqq., 595, 419, 491. £1-
ceriiu Theodori, ibid.^ 289.
Bxcetra, iv, 36, 67.
Kxcodicare vites, iv, 591.
Rxcommunicatto, vi, 847.
Kiconsnles. tn, 491.
Excribere. Vide Atcribere.
Kxcripiores oodicam lodicati, o,
499 se^^.
Kxcubi», in, 496.
Exciibitores, m, 426.
Excusalio de reatu nulla, vi, lOS.
Rxcusatio perversoram, vi , 517.
Rxebenus, iv, 973.
Execralio, eijwiom^ v, S7.
Kxeculor, ui, 470.
Kxempla qoaedam operis de orto,
ct obitu Patrum interpolata, et ron-
traeia, i, 486. Kxemplom, m, 112.
Rxemplum, et slmilitudo, vi, 212.
Exempla sanctorain quid prosint, vi,
905. Kxempla pravoram sacerdotam,
VI, 396.
Kxemplar exposiUoois io Vetua Te-
stamentum, u, 958. Exemplaria mss.y
vide Codices.
Exequi^ perteqm^ et protequi^ v.
ExoreiuaiUf et exerellut, v, 94.
Exercitia spU^itualfa, u, 512.
Kxercitium virtulutoi, vii, 914.
Rxercitns, in, 498. Vide Exerciba^
liis : exercitos aot loteroeci 'be» aot
desperstiooe deletur^ iv, STS.
Exerere^ exerlut, ui, 4^.
Exeeut, m, 470.
Exhmuire, et haurlre^ v, 57.
BoEAiiiulin, ift, 470.
Rxhebenus. iv, 273.
Kxhortatio humiliutis alicnbi S. Isi-
doro ascrlpta, n, 44, 51. Kditor, \m,
987.
Rxhortstlo peeoiteodi rhythaica. %
1, 19. KdHor, vn, 546.
Bxiffoas, ui, 470.
f xifis, ni, 470.
BxMnf, m» 469.
I
IKV
INDEI RERUM CT VERBORUM IN S. ISIDORI OPP. COiNTENTORUIL
MUowt, III, 470.
Eiilus vtUe, Ti. SGO
. £siatfnar€, et artritrwi^ v, 25.
Eiocfae» III, 91.
EiodttS, iii, SU; ▼, 194.
XxoUteeref moUiure, et adoUeeere.
tii. 434.
Kiomologesis, iii, 991.
Bxorare^ et «riirt, t, 5S. Eiorare,
m, tt9.
Kiordsmiis, in, 388; ti, 458.
Eiorcistse» ui, .<»9, 545; v, 451
Kiordiaoi, ni, 81.
Kgornaiuit ni, 4<{9.
^OHMtis, et odioitM, lu, 470; V, 94.
KioUcsTestis, iv,451.
Exueetare, speetare, et tperare, t,
25, 65,
Expervi^ ^tpoit, vii, 459.
Krpe' iemia, et srt€ii|ta, v, 25.
Sxperrectum, et expertmn, v, 27.
Kspertas, el eipers, iii, 469 ; v, 24.
ViJe BxperreetuM,
Bxperi. Yide ^xpertus.
Bsqifeiire, et peterOt t, 57.
Ar)iirar<, ei spcrore, v, 66.
Kipbastio io sscrsni Ser||iiu sm, i^
5^5; 11,549.
Eipletiva con|nnetiones, iii, 21.
Eiplorstores Josue, ▼, 158 $00.^
411.
E prtare, et deporlare, ▼, 21; vn,
434;
Bxpoicere, et poicere, v, 56.
Eipositio iiiiss» editnr, vn, 221.
De es, el de sliis mtsse eiposttionl-
bus. I, 586; n, U,252, %U, 557. £i-
Iiositio figurarum, iii, 544. Eiposiiio
»ibriorom, ii, 506sS9., 355; v, 272.
Kipo»itio Isidori In vetus Tesiamen-
inm, sive eipositiones, et qncstiones
mysticomm sscrsmentomm , i , 270
§eqq, Eduntur, ▼, 399. De his eiuosi-
Uooibus, n, 241, 515, 3I8,.S94.
Mxp^o^arOf et o6pro6rars, viiy 452.
Bx*or$, mp 469.
Eisaium, ni, 216.
Bxipee, m, 569.
Eilsles, vn, 420.
Bxtempio, et iiiieo, v^ 25.
BxUrmhmior, extermtMUi*i, ni, 469.
Bxlermie, ttremm, et Iteiteruat, v,
24,69.
BxHnelui, et retHnetutf v» 26«
Kslorris, ui, 469.
Extremitas, ni, 151.
Bxtruere, et tiruere, vn, 434.
Bxut^ et profugus, iii, 469; ▼, 58.
Bxul, so exeul teribendum, w, 43.
Exuttare, lu, 469.
Bxutiatio, et tieHtia, ▼» 43.
Exnngif, ▼n, 412.
Eiuperios Toletsoos» vu, 178.
Bxur§eret ct surgere, v, 66.
Anisftif , III, 470.
Kiuviae, v, 68. Bxuvite, ct tpoUa,
iifid., 26.
Esechias, ni, 256; ▼, 133. Vita anni
qninderitn ei a«Jdiii, Wid., 546. Divi-
lias oslendit, tlpjtf., 5i8.
Eiechiel, iii, 245, 329 ; ▼, 170. De
eo, ▼, 205; vu, 578. £jus expoiltio, i,
837.
F
Fsbs communis, Agypliaca, fresss,
iv, 5Usei7.,517.
Pabs Syriaea, iv, 529.
Faber, bbrornm instrumenta , nr»
827 se^.
Fsbrica : de bbrids perietnm, iv,
429.
Fsbridos : ^s not», i, 454.
Ff bola, ni, 71. Fabula quo tempore
eonflcUB, ▼]!, 72 le^^.
Faeetut, w, 471.
Facies, !▼, 6. Fndes, et sn/lns, v,
74, 88. Fades gcmina carli, m, 149.
Fades Del, ihid., 298.
Faeiiit, iit 471.
Fartnorosirs, in, 475.
Fsciuus, 111, 2(^. Fndiiiif, et /fnjj-
tium, V, 38.
Fddsterginm, iv. 465*
Faetiotat, m. 473.
Fsctis bene loqni , n, 250.
Facii^ male loqui, ▼i, 230.
Faculus msle sgen>ii, vi, 539.
Faenndia canios, ▼!, 349.
Fscuis, i^, 414.
FacuncHis Afer, ▼!!, 136.
Facundttt, iii, 471. Fac»mfm, peri^
tut, prudem, et ealiidut, ▼, 5i.
Fecinis u^s, !▼, 519.
Feeula, i^. 494.
Faei, !▼, 495.
Faffus, IV, 555.
Fsicsstriim, !▼, 514.
Fslcidia lei, Falcidius, in, 19«5.
Fsloo a^is, !▼, 99.
Fslernum, !▼, 492.
Faliax, m, 472. Fatias, fattariut,
pellax, mendax^ ▼, 27, 29 : vn, 431.
Faitent, et menr^ens. v, 49.
Fattarm. Vide Fatiai.
Falsitss, m, 210. Ftttiitat, et men^
dadum, v, 29. Fakitas nonnunquatn
▼eriloquio adjnngitur , vi, 251 .
Fattum, et fieium, ▼, 50.
Fali,t^,514.
Fama, et ^toria, in, 26; ▼, 29. Fa-
maui malevolentes toltunt, benevalen-
tes glorism, ▼, 29. Famam appetere, vi,
510.
Familia : familia er(iacQnda,ni, 206,
4(0. Familia oraur a patre, terniiaa-
tur 8 iriuvo, tii, 440.
Famonn, et infandt, ▼, 27.
Famutari, el obtequit v. 51.
Fsmiilns : fsmnli, ni, 435. Fanw.'iii,
etserms, ▼, 67; ▼, 343.
Fsns« !▼, 521.
Fsr, IV, 512.
Fsrcimen, iv. 489.
Fsrcire, !▼, 4fc9.
Faretum, et pm^fum, v, 52.
Fari, toaui, termociitari, et narrare,
vn,428.
Fsrina, iv, 487.
Farrago, tv, 513.
Fas, III, 191.
Fasces, lu, 254.
Fssdcnlos pro veiillis mililes ha-
bneruot,iv, 577.
Fascia, bsciola, iv, 479 teq.
Faseliis, iv, 315.
FoslMs , et fosit, V, 54. Fasti tftes,
ibid.f 55; vii, 4.
Fsu. Ftde Fatnm.
Fateri, et eonfiteri, v, 51.
Fatigam quasi satis agitur, ni, 472.
Fatigatur, (ettut, et tatxut, v, 52. Fa-
. tigatui, et foeialMs, Und., 41.
Fama Fanni uior, ui, 472.
Fatum-.fau Iria cooHcU, in, 392.
Fatum, et fortuna , v, 29. Fomm, et
/artnmtytMa., 54.
Faliciis, III. 472. Falims, tlultut, et
sfnpulMS, V, 63. Vide Falfim.
Fsnoes, tv, 10, 188; v, 90.
Fsooi, ^1(591. Fsuol ficsrii, iv, 34.
Fsnnus, ni.370. Fsunns fliitaim inven-
ior, lU, 138.
Fsusiinus episoopos, n, 282.
Fanfor, ni. 472.
Fsvills, 245, 427.
Fa^ooius : FaYonll, iii, 442; !▼, 117.
Fovor, et fnvut, ▼, ISi.
Fa^us, IV, 491. Favutt et fasor. Yide
Faoor. Faiut eilrsctus ei ore leouls,
▼,505.
Fm, IV, 807. Fas oa|)idinls, ni,
590.
FajEO pro faeio, iv, 41 i.
Febris, tii, 171.
Febroa sacrs, vii, 9.
Fe!raarius,m,225.
Fed , et mtnqM fect ? qnld diflTe-
runt, ▼, 31.
Federicus, in, 514.
Feidis, id est, deformis per e, ui^
Fel, nr, 21. Fel lerr»,iv, 554. FeOe
iraseimur, i^,2l.
Frlidtss sgrestiom. !▼, 256. JFelref-
lat, et fortuna, fu, 441. Felidtss prs-
▼oruro, VI, Vi^,
Feliz Toletsnns, vn, 179.
Feiix,m, 471. Fehx, el bom, v^
11.
Femelisrins^ tn, 475.
Femeii, iv, 17.
Femins, IV, 18, 27, 590 ; v, 75, 91.
Femma pliir. pro femoribns, ▼, 54. De
fenriinis iv, 28, 25, 50, 455, 476.
Feroinalis, v, 404.
Feimirs, iv, 17.
Femorslia, iv, 452.
Femur, u, 440.
Fenestrae, tv, 227.
Fers : fer» , iv, 51. Earuro pnnia,
ibid., 408. Fer«, et beuiee, v, 53.
Ferdinandiis I res petit a rege ma-
homcUno'Hispalensi corpns S. Jostc,
enjns loro obtinnit corpus S. Isidori. t.
41; II. 497««/.
Fereirum, iv, 509. '
Feris ^eiU Ps^cbae spnd Gothos.
n. 5.i6. Feri», m, 2Jl. LeKitimap, snt
iodici», tMd., 293. De feriis, vt, 859.
Feris pro sabliato, seo reqoie, v|t, 4.
Feri» monacborum, in quibusjejnuia
conqoiescnnt, vt, 839.
Feriati dies, vit, 4.
Feriiat, et ferocUat, v, 28.
FermenUlius , tv, 486.
Fermentum , iv , 487. Fermentnm
corraptio cresturte. v, 571.
Ferodtat. Vide terHat.
Ferox, ni, 473. Ferox, aeper, ferut,
▼, 27 teq.; vii, 426. *
Ferramemnm, tr, 379.
Ferrandus, diaconus Cartbaginensls,
▼II, 148.
Ferreiet^ere,^, 55.
Ferrogo, iv, 466.
Ferrom , iv, 285, 292. Ferri sdes,
dilTerentiay simnlacrnm in aere pen-
dens, fMil., 292 se^. Ferram evilleBs
e fluroine, v, 546. Ferrum inventtim,
vtt, 75. Ferram vlvnm, iv, 253. FbT'
ruin, nlsi candeii^ tingatur, eobarere
non |>otest, t^, 430. Ferram sangniaa
eontactum celerins rubiginem trahh,
!▼, 295. Ferroeidnduntur,qn»me-
dicamenlnm non senseranl, m, 18'».
Fertitit, et /rnrfnostis, v, 50.
Femdat, ni, 473.
Peruls, !▼, 563.
Fer^or, m, 471.
Ferns, et ferox, v, 27.
Fessns qusiii flssus, tn, 472. Fettut^
fatigmut, et Inssns, ▼, 82.
Festinare, ct properare, ▼, 87.
Festivius, tu, 275. De fintiviiatibits
diversis, ibid. Festiviutes spcatolo-
ram scu martyrum, vi, 402.
Festocs in ocnlo slieno , vi, 536.
Festus : de festis diebus , tu , 846.
Fesii dies Hebreoram, i i^Jii^; ni, 5«
Fesli et tolemnet die», v, 53.
Feslns : eiui locus reotitutos . iv •
49.
Fist lui, vt, 135.
FibriB, IV, 21.
Fibri, iv,56, 464.
Fihrina vestis, iv, 450.
Fibriiinm, ir, 86, 464.
Fibula : iibnlae, iv, 474, 479.
Ficarina FaunuH, m, 5U8.
Ficpdula, i^, 102.
Fictiiia vasa, iv, 496.
Ffctor^ w, 472.
Fictttin, et fatsmn, v, 30.
IXVII
1N»E\ HKKtM ET VERBORUM LN S. ISIDORI OPP. CONTENTORUM.
LXVIU
Plous, i¥, 331. PiQUS JCnrpiia, iv,
331* Ploot nigta wnam distoaUuni, iv,
531. Flcus curo bolro sliaU, v, 4ii.
FideicoiBiniMom, in, )0t.
Fiddlis, iK, 471« Fidilii et /Mni, v,
27.
Fid«« Cbri^tiaMiruio, i, 377. Fidei
cs holics veril»8 , n, 5i» 351. Fides,
III, m, 8i1. 4^^. F<<t«i et /Mis, v,54.
f td^f ei reJgiQ, tM. , 6i. Fides ei
opo^; fldes, spes et cbsriUs, i//td.,
106, 192. Fides terosrio «e deosrio
fiunioio, i^id., 473. Ue lide, vi, 192.
Fides aDQd Gr»cos da Triniiale, iii,
312. Fides a lonneDlij, iiiy 116. Fides
vcl (idiiula ciiliara, m, 139. FiJe el
operikKis bomo jatliiicaiur, vu, 39. Fi«
des in Dei virlule , oqo in arffumentis
humaiiis coasistit, vi, 297. Fidem leffi-
bus reges praQdicaiit, vi, 344. PlJes
en io conversiooe , v, 462. Fidei re-
gula, VI, 461.
Fidicui», lu, 114.
Ftdts. Vide Fid«s.
Fiducia, lu, 2i)7. Ftdiicia et coii/i-
dffnUay V, 29. Fiducia ooulra despero-
lionem, vn, 215.
Fttfns. Vide Fideli$.
Fieri aliquid potse, et fieri neeesse
«st, VI, 128.
Figulus, IV, 196.
Figura : flgurs, ui, 30. Verborum et
tenleoUarum, ibid , 91. De flguris so-
1idi<. etc, ibld .543. FiMta^foma^ it
mtmiHudo, v. 32, 07. Figora iiuera-
rum, III, 11. Figura sjllabnrum, ui, 29.
Figurn accenluam, ui, 30. Figurm
^granimalices, iii. 56. Figurj» roultum
prosuni io toliaiioae , v, 299. Figurae
iioslium, V, iOH.
1' lU , IV, 467.
Fileotulas : oarraUo de eo, n. 6S.
Filia. fliiiis. fllii : filius ooii portabit
iiuqnitatem patris, et pater oon porta-
bit iniquiUtein filii, ii, 572. Fiid qut-
tiior modis. oatara, imiiaiiooe, ado-
piione, ei do^Hrioa, filiaroin ordo, in,
440 seq. Filii doo roissi ad operaodnm
vioeaio, v, 142. Fi iis nnximo, et mi-
uimo collat» benedictiones,tdt(i.,292.
Filiae ex roateroo temioe nascuiitur,
IV, 24. Filii ez libcro, et aocilla, ui,
4il. Filii qoare siot simlles pairibot,
aut mairibut, iv, 25. FilU, et iiberi,
VII. 438. Fiiii Dei quando flliat bomi-
num roncuplerttnt. vu, 66. Filii Dei
qui voeantur, v , 159. Filii doq solom
Baiivilate, sed etlam imiiatiooe vo-
GMiiar. VI, 159. Filii Deces8iUti&, ?,
45 L Filius dot, cujot doctrinam te-
quitiir, Ti, 159.
Filius Dei Deos, imago, flgura, aguus;
lapis, oiitnipoteos, mediator, perfectot,
liraciiiam, petra, apedet, sacerdos,
splenilor, sapieotia, virlus, etc, v, 81.
Aute omnia taecula a Patre genliut,
^i, 6. De fllio Dei, iii, 299. Filiut ex
jiDO oaaciiur, Spirilussanciut ex uiro-
4iue procodil, m, 307. Fide Cbrittut,
lOeus.
Filix , IV, 365.
Fimbria, iv, 365.
Piudi solida poasant, tolidariscissa
«000 poisunt, lu, 29.
Fines, iv, 238. Fioem vilc retpicit
Deut, VI, 445.
Fiiiis Cbristus, III, 302. Fiiiis, et ter-
■mtntis, vif, 426 Fini^ vitm ineerias, vi,
500. Pinis in vita bominis qoereodus,
VI, 213. Fiuium regondo. nm actio, lu,
Fingere, iv, 496.
Firmamenlum cceli sapra igoem, vi,
aSQ aeq. Firma.uenium, iv, 109; vi,
436; vn, 25. Flrinameolom qoid tpiri-
4uj1 ter signiflcet, v, 262.
Ftrmus, m, 171. Ftrmiu, et valens,
«^ 32.
Fiscella, iv, 616. Pitcellai , et Osi!!-
Dip, IV, 504.
Fiselutn, flsculuoi, it^ 516.
Fiscus, IV, 504.
Fislulii, vi,i3l. Pistals aqnarum, iv,
231 , 431. Fistul» in collo daae, v, 90.
Flageila, tii, 214. Vitium , iv, .S17.
Arborum, ibid.^ 5ii. FUtgeliaf ei ver-
bera. v, 72. Ue flagellis Uei, vi, 258.
Fiagella quadraffint«, v, 475.
Flagilare, et Jla^tKtre^ v, 51.
FlugUiosus, lu, 473.
Flagiiiiim, lu, 209. FUigkiwm, et fo-
omis, V, 28.
Fia^ra, lu, 214.
Flagrare, eifragare^ v. 31, 3 i.
Flameo, lu, 471.'Flara:uet, ii, 542;
IV, 4(J8.
Flamma, iv, i27.
Flamroeut color, iv, 463.
Fl>tu9, IV, 119.
Flavl^n^is urb$, vr, 136.
Flavum^ et furmm, vii, 4.^5.
Fecti, el d€/lec/i, V, 30.
Flemtna, eih'emma, vii, 435.
Flew, III, 473.
Flere, et plorare, v, 30. Fiere pro
4efunciit fltieilbus, vi, 362.
Fleiue, ploratio, et planc^ut, v, 55.
Florf^ntbia boror Isidori, i, 118, 5i9;
vii, 161.
Fiores, IV, 32 i. Floret doctoruro, ex
Isidoro, et allis collecii , i, 247, 576;
H, 356, 413. Flores roalorum, iv, 5i8.
ft> lores ausiro soUimtur, Zepliyro tioot,
IV, 118, 324. 1*103 Cbrislus , iii, 304.
Pros aeris, iv, 249, 292. Flos tbyrai, iv,
350.
Florez Uenricus : ejot varitt lectio-
oes, I, 33. Opiuio, t^id„.507.
Floriaol bare.ici, ui, 357.
FtorJdici, ct fbrmetuuSf v, 35.
Florut presb. , n, 41.
FUtciuo, et ftuctuor, vu, 4Z6.
Fluaus, IV, 131.
Fluduius i-raooorum priDoept.vu,
119.
Fluere, et difiuere, v, 31.
Flumon : de flumiuibut . iv , 132.
Flumen, /luv/tis, lorrene, rtiws, amnie,
et foM, V, 32, 62. Fluminain uomioa ,
vii , 57. Fiumina doo iu Tbetsaiia , iv,
121. Fiumioa Paradisi quatuor, v» 270.
Fluvlus de Paradiso exiens » tbid. ,
269.
Fluviot. Ftde Flomea.
Floxi projiciuotur de cattriti v, 437.
Focarix, vu. 421.
Foout , IV, 505. Foeus, et i^ntt , v,
41.
Fodere, iv, 322. Fodere, tieffiHiere,
V, 31.
Fa9cialet,iv, 373.
Foecundaf iii, 475.
Fcedus , lu, 471. Fmdu», H pax , t«
52. FiBdut^ et fedui, tM., 54.
Fomerator, iii, 471.
Foeaiculum, iv, 869.
Foeiium , iv, 365. Foniion, ei famuM,
v, 34. Fuenum iu oculit Dei qiu suot,
VI, 273.
Fanut, ni, 471. Yide Fieffwii.
Feeta, ui, 473.
Fwtutf IV. 23.
Folia librorum , folium , in« 262 ; iv,
324 , 3i7. Folia siogulari oumero, iv,
365.
Folles, IV, 288.
Follicare, iv, 88.
Folliculut,iv,3l3.
Fomet, IV, 3^.
PooUdooiut, 1, 270.
Foos, footes : foos scieotiarom, i, 1,
418. De fontibot, iv, 121 lea. Foos
Ciceroois, Job io Idumaea, io Chio
insula, Cyzid amorem toUeos^fontes
duo Sicilie, calidi in Sardiuia , ibid»
FoQS io dcluliris^ ibld., 221. Fone,
/htvins, ete. Vide FtaitN. Do fMtlbot
duodecim . v, 373 teq. Pods Chrisiut,
m, 30.1. Foos Aooius io Bceotia, iv,
IdJ. Pons de pelra Oreb. v, 456. Foo-
tes duo io Bccotia, iv, 121.
Foroiy et forie, vii, 426.
Forcipes , IV, 428, 511 Forcpet^ eC
forficett V, 34.
rorts, Vf 41. Poret, el valvm, iv,
227.
Farfie't. Yide Fordpes.
Foris. Yide Forat.
Forma, ei figura, v, 32. FonBt poe-
oiuidiois : opusculom, i , 605. Fona«
verboram, u, 19.
Formatuffl, tive formalloui, IT,S31.
Formica, iv, 62.
Formtcoleoo, iv, 63.
Fornddo, pattor, utetut, ei Iteor, t,
28.
Formidolosot, lu, 472. Pormidolosnt
lion egreJieliir ad lieilaro, v, 468.
Formosut^ m, i75. Deeeut^ v, 22.
Formula honesi£ vita : opoaeoia
hoc tiiulo, n, 21. Formula tpwitoslia
iotelligeDli», ibid, 69. 7.V
Forimm, lu, 471, 472 ; iv, 513.
Foroacft fabrorum, iv, 4JS.
ForQicariiit, m, 475.
Formcatio , el aiif/leriiaN, v, 5 . 51.
De foroicailone , tH /. , 1 12 ; vi , 242 »
498. Fornicatio in Scr »piura pro onuit
illicila corroptione usurpatur, t, 34.
Fornicaiio spiriloalis , vii , ^. Fumi-
cationis aflectot, vi, 498.
Fomicafris, ui, 473-
Forni et, vi, 473; iv, 2i0.
Forpicept| iv, 513.
Fort, et fortttna, vu, 442.
ForsiUo, ui, 43.
Fortior, id est, nnjor, w, 153.
Fortit,m, 471.
PortitoJo, lu, lsa.Ftrliis, v, 72 ; ii.
Fortona^ ui, 392. Foriuna, oi fmnnt»
T, 29. Furtuna, ei feticitat, th, 4il.
Forlunat» iutulje , vi, 172.
Fortwmtut, beatUMt ei tonetfnt, t,
11. Vide Dim.
FortuDJtus epltoopot, Tu, ISI.
Forum . forus , fora , lori : iomm
iiuiicom Hispaoic deooo odondora . i ,
818. JLJut vertio Hitpaoica Jaasn S. Fer-
dlDaodi , H . 224. Forut , iv, 211, SB.
I>e bro, ibid.. 3119. Fori io DtTi, md.^
420.
Forvum, iv, 428.
Fostorium, iv, 514.
Fovea, iv, 514.
Fovessorium, iv, 514.
Fragilis, ui, 472.
FragiueDta , iv, 487. IildorUnorim
Serum , i , 350, 55i, 585 ; u. 80. 8i,
6,S92se9.;ui, 509,555, 545; iv,
525. FragmenU |>iura Utulo onerum
ioslgoiu, II, 75 Fragmentaro caleiMl»-
rii gotbiii , iMd., 12ti, Fragmeniam
chronoiogiai de anno aaUvitaUs Salva*
lorit, ibid., 238.
Pragor» iv, W.
Fragrare, oifagrmre, v, 31, 34
Pramet , iv. 379. Fremea^ ei ma-
cheM » T , 32. Pramea versatilit , v,
277.
Praoei, ui , 414. Franoorum oxerci-
tot a Gothis superains, vu, 120.
PraocitCB,iT, 381.
FranUoes rex, vu, 133.
Frater, fratres : quatuor inodit di-
eoDinr in diTiols Sdriptaris « naiura ,
geote , cognatlone , aflectu : Hralres
patraelet , iii, 444 teq. Frater, ei ger-
manut, v, 51. Frater jussus est duoero
oxorem fratris, M., 468. Frairet
tepiea, qui uoi malieri uopterant,
v. 144. Fralres quloque divitit, v, 148.
Fratri quotiet remitteodum , v, 284.
Frateroa oougratulaUo^ vu» 210«*
FratrUsSi lu, 454.
tllX
INDeX i^Uli £T f ERBORUII IM S ISUNNU OPF. COMTKMTOROII.
tix
rratfnelii. iii, 4tS.
FriiidQlaiiUa, vi, 315.
Fraus , doiui , ei V'$'dieB , t, SO.
Fraas, vu, 217 «e^. Frtmleft h»retifo-
ruin, I, 597. Praos in onmi booo opere
fonnideiida , ?i , 20i. Fraa« SaUr m
s«pe senclts aperiiar, vi . 268. Fraus
contra inoocemiani , vii, S17.
Fraxinus, iv, S39.
Frement, uiy 473. Fremers, et freih
d$re, V» 50.
Fremor, et fremi^os, vn, 435.
Frena, iv, 517; v, 30.
Freudem. ui, 171, 473, 477. Fr«i-
dere. Yide Fremere.
Freoom. Vide Frena.
FreDQScali, ui, 182.
Frequentaliva verba, lu, 19.
Frpium : de fretis, nr, 128.
Frictum, ei frixum, vii, 435.
Fridigernas rex, vii,99, ItO.
Frivolum, iii, 4t;5.
Fnxum, iv, 488. Yide Frielum.
Frondes, iv, 523.
Froudeu», et frimdam^ v, 30.
Froiis, IV, 6.
Fmefiiofitt, et ferltfii. v, 30.
Fructus IV, 32 i.
Frugalis, m, 471.
Fruges, iv, 311. Fruget, el fru-
fivenfii, V, 35. Fruges aquaa glgnunt,
IV, 120. Fruges ludia bii luetit, iv,
U4.
Frirf, et ttli, v, 30.
Fruinarius rex, vii, 136.
Friimpn, iv, 312 ; v, 542.
Frumentum : de fnimeBlis, iv, 31t.
Frumenla, Vide Frugu»
Frumere, iv, 312.
Frustum, iv, 489.
FruteiL, IV, 322.
Fttcals, IV, 333.
Fucus, IV, 104, 364.
Fuga , IV, 573. Fuga Jacob , v, 330.
Fugere, et digwieret v, 51.
Fii^tftPttf, in, 473.
Fulcra, it, 462.
Falgeniius Ibkdori fraler, 1. 118 seq.
Fulgeniio Isiiiorus libros Oniciorum
iedicst, VI, 363.
Fulgentius Rvspensis» vii, 154.
Folgetrs. IV, 113.
Fulgor, fulffur, ei fiUmtn, iv, 141;
^,133 seq. De fulgoribus , md. , 378.
Fulica, IV, 96.
Falmen : de fulminibas , iv, 1 li ;
VII, 44. Vide Ftii^or.
Fulvum , ftacum , el AirviiM , yu ,
435.
Fnnalia, nr, 506 eeo.
Funarii, iv, 399.
Funcii, in, 432.
Funda : de ftindls, iv, 385, 415.
Fundameniam, m, 304; iv, 430.
Fandatores Ecclesiarum sufliragio ab
Eccleslis adiuvaiidi« u, 566.
Fundibuius. fundibslus, iv, 386.
Fundus, urbaDum ediflciomt el ros-
tkum, IV, 256.
Funelfre, fimereum, el funetttm, ▼,
91.
Foneslus bmulas, t, 31.
Funqi, et defungi, vu, 454.
Fuiiis, de funibus. iv, 423, 507.
Funis Ubernaculi Iripfex, v, 597.
Fnnus , iv, 30.
Fur, m, 473. Fnr, el latro, v, 45.
. Ftiroiiim, et furtatum, v, 31.
Furctrex, tii, 473.
Furclllae, iv^ 515.
Furem, furtatus, /Hrioitis, et trtffiu,
V, 28.
Furitnmdus, et /iirm, v, 70.
Furi» (res, ui, 592
Furfures, iv, 487.
Furfurto, iv, 101.
Fornas, iv, 225.
Furo, iv^OO.
Furtedum. Vlde FnniAcm.
Fvrtwii , m , 210. Furium oonlra
iuDocentiam, vu, 217.
Furuueulus, ii, 182.
Fiirviwi. Vidc Fulium,
Fuscina soror Aviti episcopi , vn ,
138. r ^ f 3
Fttste8,m,2l4; iv, 512.
Fusus, IV, 467.
Ftin7fs,m.475.
Folura qttssi facia sepe lo Scripta*
ris sacris narraolur, vi, 162*
Gabaon elvitas, ui, 402.
Gsbsonlts metu perdilioois pertar-
riii, V, 485.
Gabaia, iv, 498.
Gabinus cinclus, iv, 45d.
Gabriel, iii, 313.
Gad, m, 235, 527; v, 124, IC.O.
Gad6s,iv,17l,207.
Gadffad, v, 150.
Gaditaiium fretum, lu, 402; iv, 121.
Gagates, iv, 234.
Gaianit», lu, 360, 53i.
Galacliies lapis, iv, 2 *7, 272.
Galat», ni, 408.
Gstaiia, iv, 153.
Galatics, iv, 489.
Galaticum bordeum, iv, 5! 3.
GaUtanam, iv. 355.
Galea : de gaiels , iv, 388. GMa, et
caMm, V, 17.
Galoiios, IV, 491. Romie ilaruil, vn,
92. Ejus libri de medlcina, iii, 185.
(;aleria, iv,447.
Galerlus imper., m, 238.
Galerus, iv, 469.
Galilsa, iv, 1 18.
Galiisi . iii, 5i0. Soper quos ceeidii
lurris in Siloe, v, 146.
Galla, IV, 445.
G>li.f cl,iii, 4t5s09.
Gsliccla, IV, 164.
Gf llacus venlus, iv, 118.
Gslli : Galloram ob|ectiooes de gra-
tia Cbristi, i, 188. GalU, fsndidi, seno*
nes, etc. , iii, 414 leo. Galli, iv, 904.
Gallis, IV, t63. Galliie regf^s, ii, M9.
6c.'(ici0ivs, Galiieust Galtuif v, 36.
Galiica arbor, iv, 534. Gallicuin mare,
ir, 126.
Gallidmom, iu,124; rn, 6.
Gallienus imper., vn, 96.
Gallins, IV, 97. Gailinae a ventocon-
cipere credli«, iii, 442
Gallogrsci, ui, 408; iv, 133.
Gallus imper., uk 258*
Gallusavis,iv, 97.
Gaitus^ Galikus^ Vide Go//tMRiis.
Galoapis, iv, 462.
Ganea, gaoeo, m. 474.
Gangarids, ni. 404.
Gaoges, iv, 134, 144.
Gaoolre, ¥, 75.
Garamantes , ui, 411. Soram regio,
iv« 168. Garamaotnm fons, tv, 123.
Garrire. et toqui, v, 35
Gurrulus, ni, 474.
Gsrum, iv, 495.
Gath, Gsd, ni, 235.
Gaiidtiaii, el Ueiititt, v, 55. Gau*
dium^tbid. ,111. Splriluale , vu, 214.
Gaudium majus esl Deo, et angslisde
eo, qui a periculo liberator, quam de
eo , qui nunquam Bovit peccaii pericu-
culum. VI, 212.
Gaulalum regio, ni 418; iv, 167.
Gauloe insula, iii, 418.
Gauranls equu^, iv, 48.
Gaza , IV, fm. Oppiduro , ibid., 19C.
Interprelatar fDrtitu .'o, v, 560.
Gazophylacium, iv, 503.
Gebamundus, >n, 134.
GedeoQ , ii, 2.!»5 , 322 ; v, 129 , 161 ;
\ii, 74. KjtB sacriHcium, prsliuai, vio-
lorla, V, 492 seqq.
Gebeoua , Gebenooo , iv, 192; vi,
186. t t » .
Gelasii decretum de libns spocrv*
phis, II, 258, 260, 509.
Gclatia, vi, 359.
Gelunium hUgnaD^ iv, 122.
Gelu, IV, 115.
Gsmtnoiiis, funoiw, et iliipltMliu,
\ii,431.
Geminl , m , 441. Gemioi doo Tba-
mar, v, 125.
Gemma» : genera gemmanim : gem-
me viridiores, rubr», purpurem, cau-
didae, nlgia, vari», aure», caeee, ab
animalibus nominate, etc, iv, 265*
284. Gemma VeienUna , idid., 274.
Sofitica, ilrid., 275. Gemm» in suiier-
siitiooibi», tdtd., 28i. Verm a iabls
difficiie discernuotur, iv, 283.
Gen», IV, 8; v, 89.
Geueaiogia regnm Hispanorum, ii,
407,412.
Geiier, lu, 446.
Genera. vide Genus.
Generaiia nomina, iti, 14.
Generure, el pailnrire, v, 36.
Generationes mundi, iii, 232. Geoe-
rationes viginti du» ab Adam usque
ad Jacob, iv, 305. Generationes se>
ptuaginia septem, v, 283. Gonersiio-
nes quadraginU du», v, 432.
Generoeus, ei mflrilis, vu, 417.
Genesar lacus, iv, 130.
Gcnesis, m, 241; v, 194. Expocilio
in Genesin, itrid., 259, eic.
Genetbliaci, ui, 372.
Genialis lisclus, w, 391.
GeuitMlia, iv, 17 ; v, 91.
Geniii\us. m, 16. Geniiivus lu os
irirnK, IV, 190.
Gemtor, el piKer, v, 36. Genltores,
ui, 520. '
Genisla, 111,351,520.
Gentum. m, 391.
Gennadius non fuil episoopas Tole-
tanus, II, 40. De eo, ni, 252.
Gens gentes, gentium voeabuh, iii,
369, 444. Geiiti^s habitn, et lingua di-
gooscaolmr, iv, 454.i;eiis, gentes, et
oemis, V, 36. De eentium vocaiiooe 11-
ber, VI, 66, elc Genlibos euoctisjat'
sum esi in Cliristo credere, t^d., 70.
Genles, etJudsei ad Christom vocao-
tiir, tMd., 73. Gentiom vocatio adfl-
dem aote Hebrsos, t6td., 76. Ouod
^enies chrismate sanctiflcarl dobeaot,
drid., 109. De gentibus, ibtd., 160.
Gentot, quibos lerra divisa fuii, se-
ptuaginu tres, m, 440. Geolhun dli,
in. 375.
GeQsericos vn, isl seq.
Geniiana, iv, 356.
Genliles, lu, 575. Vide Gens Geo-
tiles ex septem steills nomina dlebos
dederuni, vu, 6. Gemitis popalus
quare non obtemperavit legi, v. 105.
Geotiliomlibri, VI.296.
Geotiiilas, iii, 399 : v, 36.
Genoa urlis. iv, 125.
Geoufl. IV, 18; v, 91.
Gonouro inflexio pobnitonlhe indi-
elnm, vi, 402. Genaa qaaro Ungui^l,
qoi alicujus iacrjmas elieere copiuai,
v,89.
Genos : genera qosstiooom, u, 88,
Opposiu, totd., 11 D. Genos, m, 429;
IV, 1. Genus, vide Crens : geous ex di-
minotioDe colligitnr, iii, 48.
Geographia Hispanic, ii, 425
Geomantia, m, 571.
Genmetria : ejus loventores, figura^
nuroerl, prlndpls, lu , 129 Hqq.; v.
110.
Geon, IV, 133.
Gepid» exsUnguuDlor a Loogotias^
dis, vu, 104.
6'fiere, et ferre, v, 35.
&SXI
INDEX R€RUIt ET VERBOMJM IN S. ISIDORI OTP. CQNTENTORUII.
t.SXIT
rfergeacut^ ei Gerges«>l» iii. ios.
Genitaoa, germaous, iii, AH Meq.
Germana, et mror, v, 36. Germa^i^
•l fraUr, v, 51.
tiennaal iii, 415. Gernuni drraii,
IV, 4.*S5.
GeriDinlj, it, 1S5. Genntni». ni.
415.
Geraiiao-Francos •aetor eollecUo-
Bis caoonnm Isidorlana, ii, 2o4.
GerBSBua. Vide Gerinana.
Gennen, iv, 324.
GeroilMtio, i? , Si4.
Gecfasios, n, 3il.
Gerjoo, iv, 55.
Geue, III, 412; iv, 4S5.
Getber, lu, 400.
Getuli. lu, 401, 417.
Gelolia, it, 168.
Geso abbas, n, 251 .
Glgaotes, i?, 55. Quando nati» vn,
66.
Gilimer tmnon^, vii, 154.
Glinibs Goiborum epiacopos, ?n.
GilTOS eqoos, iv, 47.
Giogiber, iv, 549.
Gingivtt, iVy 10; v, 90.
Gip<*des, ui, 412
Gl gillos. Vide GyrfliHns.
Gisaleicos rex, vu. 110, 186.
(lisela regina, i, 591.
Gisericus. Vide Gcnserleos.
Ulacies, iv,115.
Gladlatorius lodos, tr, 407.
Ghidlolos, IV, 562.
Gladioa, iv, 78. l>e gladlls, Und.,
879 leg. Giadius Cbelldoiiiacus, iind.
GladikM, ei eniti, ? , 26. Gladios pis-
cis. iT, 78.
GUode antiqpi vlxeront, iv, 355.
Glaocos, IV, 80, 466. GUocos eqoos,
ibid.^ 47. Glaucus pisds, iv, 80.
Gleba, de glebis terra, et ex aqua,
iv, 2iSse99.
Glires, IV, 62.
Gliscere, iv, 62.
Globellam, iv, 466.
GloDos, IV, 452.
Gtaria, et /kmo, t, 29. Gloria Tsoa,
Tii,209. Glorij sanctorom, vt, 189.
Glorla qaorum magna esi, vi, 20i.
i;ioria qoos exspectat, vi, 245. GloriaB
temporalis aequaces. vi, 2K19.
GlorU, et honor Patri, etc., ia offl-
eto Goibico, n, .%59.
Gl>riantes, de luxoris, etflagitite,
\i, 243.
Glorificato Movsis, v, 891.
Gloriom, ni, 473.
GloK, 111, 455.
GkMsa : ejua sigoiflcatlo, in, 472.
Gloesa ordlnaria, an Uidoros ejus ao-
ctor, aut llteriaa non tum edtle, tM.,
527, 657, 530 ieq.; ii, 415. Gloaas ex
Rtymologiia, ii, 316. De gloesis, m, 50.
Glossm edlte, vii, 407.
Giooiariuin Ducangii, i, 471. Glossa-
rium Isidorianuro : an Isidoras ejus
aiictor, Cerd« monilnm, prologus ad
Qotas, epilogus, gloisarii eflitlones,
rommentatore« t codices n js. , locus
glooM^io in liac editione, <M., 406
s«99.*480 S099. Glosaariom Etymolo-
giaram, flbrtasse ex aiio uberiori, 1,
481; 11, 265. Glossaria, 11, 265, 265,
306.
Gloaaopetra, it, 282.
Gltaio, 10. 474.
Glycjfrrliiza , iv, 884.
Gljcysida», iv, 556.
GrMrifi, iti, 475.
Gnam, w, 440. JToiiii, vn, 429.
Goostici, et eoram b«reaia, ni, 381
812 Mff.
' GoMaati moaitinn, 1, 877.
Gntiath, T^ISl.
Goraer iilii, ui. 4O5.
Gomor, iv, 805.
Gordianaa de Parthia , et Persis
trlampbavit, nt, 258.
Gorgadea. iv, 172.
Gorgias rbetor, m, 236; Ttt, 81.
Gorgon, vn, 75. Gorgones, iv, 55.
Gorgoiiis capat, iii, 589.
C»otbesral(Bus, 1, 188.
Gotbi : eorom gloria renovata. 1,
41.Gothorom epiicopornm obseqaium
in quibusdam ardata regum factis.
tMd.,691. Goihonim historln, codioes»
mss., editiones, tM., 571, 694 $eq,
Gothorom historia nondum ediia, 11,
31 1 . Gothl irimuin Ariani, deinde ca-
tholici, lu, 238 eeq, Gothornm geris,
tM., 412. Gotboram bistorla, conver-
sio, et Uodes, vii, 109, 12i, 128. Go-
thorum regom series, et cbrooologia
edita, Urid., 188 $etf. Goibi graoos, et
dooshzr geraot, iv, 485. Gotboram
reges, qoaodo rpsali bahitu incedere
ciBperant, vir, 124. Gothus ad nomen
Petri apostoli perlerrituf, vii, 115.
Goihid Juris origo, n, 222 ieq. Go-
thicum oraiioosle Veroneose, 1, 545,
569; II, 158.
Gothorredos Glossaril editor, 1, 479.
Grabatnni, iv. 806.
GracHii, m, 474.
Gracolus, iv, 96.
Grad»tio, III, 92.
Gradivns Mars, nt, 588.
Gradus septem ooosaogainitstis. n,
69. Grados ffeoeris hotnsni, in, 480.
Gognationls »id., 838. Reram s* 1, v,
88. Grados Ecclesie, iii, 887.
Gr.Tci, iit, 408. GrwcH», Grweanica*,
Gracentis, v, 56. Grmd leves, m,
418.
Gnecla, iv. 157. Segetes habere
cnepit, lu , 254. Gneei« proTlnda se-
ptem, iT, 157. Reges incipiaot, Tn,
82.
Gramen, it, 564.
CramifieMm, et grammoiom, t, 30.
Gramma, it, 298.
Grammatica : de ea, in , 12. Gram-
matlca, et rbetorlca Dynamii, et 8. Ja-
liaoi arcbiepiaoopi ToleUoi, 11, 105,
579.
Grammatid TOteres, 1, 417 ; 11, 234,
567, 588. Grammatld mellores, qoam
hmreiid, ui, 110.
Graadfevui, 111, 474.
Grandii, magnui, et MMKdniMi, t,
86,47.
Graodo, iv, 118; vn, 49. Grando
perfldi» dariiia est, ibid.
Grapbiom, ui, 2Si6.
Graasari, T, 16.
Graaoi, et craum, v, 16.
Graiei, et f^alto;, t, 55«
Grstia Spifitos saocti, prmTeniens,
et subaeqin^ns, ni, 308: t, 101; ti,
195; vn, 524 leg^. Graiim, vMe Gra-
iei. Gratia, el lex, ti, 168. Gratia san-
cti Spiritus non in paods, vi, 185.
Gratla Dei Jastitiam meremor, ti,
196.
Gratiaoos imper., m, 258; tu, 99.
Gratianns : canooes ex Isidori ope-
rlbus ab eo cotlevti, et a Cardo Sebt-
aliauo Berardo correcti, 1, 2041099.
GralificMM, m, 474.
Gfalawi, in, 474.
Gratissimns, in, 474.
Graiutari, et loftari, ▼, 44
Gravare, et ingravare, t, 36.
Grsvari malo lemporali, ti, 588
Gravis accentut, iii, 29.
Gravida, el prinimiiii, t, 88.
Grandtu, et grmi, v, 88.
Gram, m, 473. Fanderom^ tu,
457.
GraTiias, iv, 24. Gfamludo, t, 38.
Greges, iv, 59.
Gregoriani, et Ueroiogeaiani codcxi
iir, 191.
Gregorius hsretinisab Tsidoro oon»
Tirttts, 1, 01.
Grewrins Magnus, n, 256, 516; tii,
189, 166, 181.
Gregorfoa EliberiUmts tii, 1 17.
Gregorios NaxianKemis, 11, 89S. Gre-
gorii n azianzeni verbt ab Isldoro ex«
cerpu, VI, 465.
«reniiHm, et stniii, t, 67.
Grial Joanaes operam Isldori edi-
tor^. erratmn C||as.edi!lonia aliis oqea-
slonem errandi nneboit, 1, 26 aeq,
E|us ejDisiola dedicatoria, et prnUiio^
iirid,,flS&uqq, Jadicium de ejas edi-
tiooe. ibid., 275 ieq. Ejusdem pnefa-
tioadEtymologias enm Iiidcri defon-
aione, ilnd.^ 420.
Grillus, iT, 62.
Grunire, t, 78.
Gras, grue«, it, 88 neq,
Gryphos, it, 508. Grypbl, m, 806.
Gryphs, it, 85.
Gualterii vari» lectiooes, 1, 58icf.
Guha. m, 188.
Gubeilum, iv, 468.
Gnbemalar, et mnira, v. 36. Gobor-
nator. iv, 414.
Gobernio. 414.
Guitmooaas misssle Gothicom bl-
doro trilMilt, n, 143.
Guls, ?i,2M;vii,28l,513ieo.
GoiaUs, VII, 110.
Gomen, iv,542.
Gumesindos Toletanus, t i, 179.
Gumml, IV, 502.
Gutidebsdas rex, tii, 119.
Gondemaras, tii, 126.
Gondericu% vn, 131.
GuuUniondus, vn, 153.
Guotemirns, VII, 154.
Ganiericus Toleuoas, tm, 179*
Gorges, m, 596.
Gnrgulio, it, lu, 105.
Gustus, IV, 4; v, 95.
GutU, IV, 152. Gmta, et HHia, t»
68.
GntUtus eqons, it, 47.
Gova, ni, 188.
GuTia, IV. 448.
Gymnasia insnb, it, 181.
Gymaicua lodoa, et ejoi genera
quinque, it, 892.
Gymnos, iv, 214.
Gymnosopliists, m, 868.
Gyu«c»um, iv, 225.
Gypsum, iv, 282^ 453«
Gyrgillos, iv, 816.
H
H Itttera, m, 10, 44.
Habaeuc, m, 245, 530; v, 134. f^s
historia, ibid., 174, 210; tii,381.
Haben», iv, 817. Hfltemi, et aaem,
T,8.
Babeo, et ab eo, t, 57.
fffl^tlis. m, 475. Ihibiles eqni, v, 8:
HabitacuU, babiUllo, iv. 111,216.
Habitacula LevitU ablosoe decerann-
lor, T, 448.
Habitiis,iii,108; it.418. Proprlin
dlTcrssram genliom. tM., 453. Uabi-
tos, vd orbstfc), m, 117.
Hadriaoo I pootifld capituU aasertt
an genuioa, u, 198.
Beee diei, et Mc diei, v, 37.
Hsmathltea Upi«, iv, 257. Gemma,
ibid., 209.
Hamioptois, ni, 177.
HmmorrboU, iv,66.
HerediUSi n*, 205. IntesUU, HM»,
206.
Hcreiicot, n,SS2.
Hxres, in, 458.
Heresis : dicU de iMerPsl, n, 231. D«
lisrrsi, et bsreslbus Jud»orum, m,
519 teq, Useieses sioe auctore, Cbria-
tSSIII
IND£X RfiRllM £T VBRBORUU IN S. ISIDORI OFP. GOMTEMTORUM.
LSSI?
lUnoriiiii, QODtra eathoiicam fkleni,
iM., 360 »eq., 5X0» etc. Harem et
acAfama, v, 57. £>e b»resikMi«. vi, 1S5.
IVeresis praedesiiDaUaiia, i. 189. Haty
resto, velut qosdaiD bjdra, iv, 36. Hap-
resls praecaveDila, vi, 568. IkBreses
medi<oroin tres, iu, 168.
Ucretici eorruptores codicum, et
uUarii, i, 597. Hcreiictts Syaoaviiio
rum enrruptor puoitus a Deo, $bid.,
598. Hnretici sub caiholicoruin do-
mioe aua ooiiscribuntt vi, 29i. Hdere-
tioorum callidilas. VI, i94. Uaretiro-
nioi coQaortium fugieudum, vi, 568.
H«reticusqul sppe Tari potest, ui, 561.
Hrreiieas, et iMganus, vi« 158.
HalcjrOii,iv, 91.
Halec, iv, 81.
Haliseios, vii, 413.
Halitusdiaboli,iv,521.
Haljs ■» ois, IV, 152.
Haiiia.iv, 517.
Hamadrya>les, iii, 595.
Hamia, seu bamio aaxatilis, iv« 81.
Hammites iapis, iv, J9S.
Uamos, ui, 458.
Harada, v,447.
Harmooia, ui, 134.
Harpai, iv, M9, 547.
Harduioi delina coutra vetemm ple-
raaue «cripU, i, 717.
liarmooia. et musiea ceelestis : op«*
tcujum, u, 68. Ediiur, vii, S5.
Hasta : de ha^siia, iv» 581.
Uastile, IV» 581.
Haslula, iv, 335
Bttud, m^ii.
aaunrg^ et exhaurire, v, 57.
Haustra. iv, 516.
UebJomaa, lu, 221 lea. Hebdomas
dierum, et aonorum, ui, 6.
Heber, m, 254, 319; v, 120; %u. 68.
Redemptorem uosirum iusinuat. v',
29i>.
Ueboricus rez, vii, 157.
Hebraei, w, 235, 519, 550, 405. De
Hebrao sex anuia s»^rviente. v, 384.
Hebrci D:i«lierio decacbordo usi siint,
ui, 140. Hebr«i (|uot egressi de JEgs-
pU>» quotaue ininiveruai in terram
proaiiasionis, v, 458. HebraBorum cap-
tivitas,ui, 356; vu,80.
Uebrelmus, i, 46.
Uebrona, v, 451.
Hecateus Milesius, ui, 67.
Uedera, vi, 331.
B. I, ui, 22.
Ue ena CoosUntini maUr, vu, 97.
Uelenus, iv, 158.
Wu. vu, 130. 507.
Uelicoii, IV, 186.
Uelim, v,454.
Ueiiopolis.iv^aOO.
Ueliolropliim, iv, 267, 555.
UelUdius Toleu, vu, 166, 170.
HelUs, IV, 158.
.Hellenea rex, if, 138.
Helles, IV, Itt; vu, 75.
Hellespootus, ui, 150.
Hellespootiacom mare, iv, 126.
Uelmott Deblatalm, v, 455.
Helvidiani, ni, 527.
Helvolae uv», belvum, iv, 520.
Uem^ ui, 22.
Uemerobaptist», ui, 551.
Uemicadiom, iv, 502.
HeBicraneos, iv, 74.
Hemlsphaertum,iii, 150. De hemi-
sphaertis diversis, vi. 596.
Uenoch, v, 119. Civitas, t^td.
Henriei plures imperatores, lu, 514
•eq.
HepaticQS morbos, u, 177
Hepbiestias insula, iv, 179.
Hepb«sUtes, iv, 282.
Her iiide filius, v, 555.
UencUus hnper., vn, 103.
Herba : de herbis eommaoibos, et
aromatieis, iv, 347, etc. Herba geoi-
cularis, Kiiil., 552. HerU puiicaris,
la aria, lucernalis, saluUris, sangoi-
naria, ilrid., 557 se^., 560 teg.
Herbidust et hertesiu, v» 27, 57.
Uerbituro, iv, 559.
Hercuies, ui, 235; vn» 74. Hercoles
Thebaous iv, 159. Hercules kydraro
vieit, IV, 36. Se flaiurois injeeii, ui,
235; vu. 75. Herculis coluiuo», iv,
124. '
UercyDlae aves, iv, 93.
Uerimaiittus, u, 385.
Heritius, iv, 62.
UermaphrcdiUe, iv, 35.
Hermeoe^dus msrtyr : ejus ooo-
versio. 1, 128 ieq, D«^ ejus mariyrio
late diaseriiur, ei eur Patres Ifcclesiae
vu, 123.
Hermerieus, vu, 154.
Hermes. ui, 581.
lleniK geuiauus, lu, 553. Uermo-
geuiaui , el Gregoriani codex • m ,
191.
Uermus fluvius, iv, 157, 201.
Hernandez Petros Em.nauuel : ejus
animadveraioued in Zaeciri» coospec-
tom eduntur, i, 534, ete. Ejus lau%
ibid., 545. Ejus opiuio de reguk mo-
nachorum Isidoriaoa expendilur, iind.,
600 eeq. Ejus disaertaiio de Brachario
auelore kbrl de Eccleiiasticis dogma-
tibuseditur,ii,27, 58.
Uerodes, ni. 358; v. 157. Herodes et
Pilatua amicitia foederantur, v, 150.
Uerodotos huitoricus post Dareiem,
ni, 73.
Ueroicom earmen, lu, 67.
Heroldus, lu , 513.
Bero», IV, 474- Heroes, m, 593.
Herpiiiui, iv, 517.
Uesebon , ui» 522.
Uesiodus, iv, 308; vii, 78.
Hesmooa, v, 419.
HesperisB Ju-la, el Hispania quare,
IV, 165.
Uesperides, iv, 173.
Uesperli, iii, 418.
Uesperuceras promoatoriiun , iv,
Uesperus, ui, 164.
Uester iiber. iii, 2i6. Hester Eccle-
si« figors, IV, 246.
Hester librum Esdras eredliur scri-
psiste, IV, 245.
Hesteriius. in, 222. He^tertm, et
ejrleriiitt, v, 24.
UethBus, V, 532.
Ui triiria. Vide Etmria.
ITetti, ei en, v, 26.
Hevcus, et UevseL m, 401
Uevila, m, 401.
Uexagooa, ui, 544.
Hexametrum, ui, 66.
Uezaptota oomlua, ui, 17.
Uexasjrllabi pedes, ui, 24.
Hexaticum bordeuro, 513.
HexecooUlithus» iv« 275.
Biatus, IV, 191.
Hiberia, iv, 152. Vide Uieria.
Uiberous, lu. 228.
Bjc dies, et hae dies, v, 37.
Uiems, m, 228; v, 15. Uiemis equi
albi, IV, 402.
Hiera medicamioa, iii, 184.
Uiera iosula, iv, 179.
Hierabotaoe, iv, 557.
Hieraeit», m, SiKj iv, 281
Uierarehiie, lu, 555.
Uierooymus S., u, 264, 294, 321 ; m,
253. KJus iotiTpreutlj nouiiuum He-
braeoruin, Utid.^ 295.
Hieronymus scriplores loto orbe
quvsivit, w, 255. Triom Ibiguarum pe-
ritos In Lailnum sertptaras transtulit.
111,251. Ejusloeus. IV, 5 i.
Uierosoljma, Ulerusalem, vide Je-
rusalem.
J7i7arti, in, 475.
Hilarius PicUvieoifis, vn. 97. 180.
EJus -operum editio, u, 427. Uiladus
Aretaifusis, vu, 155.
Hilum, Hi, 4CSI.
Hio mensora, vu, 412.
Hiocmari Reroeosis jodidnm conlra
Isidorum refellilur, i, 183 setf ;.
Binnire, et rudere. v, 75.
Ilippo urbs, IV, 167.
HippocenUuri, ui, 71; iv, 57; vu,
75.
Hippocrates medlens, lu, 169; iv.
174.
Hippolytus episcopos, lu, 267.
Uippoue eivitas, iv, 199.
HippagoRUS, IV, 418.
Hippopodes, iv, 55.
Hlppopotami,iv, 75.
HippopoUmus, IV, 79.
Hipposelinoo, iv, 569.
Hiras Udolamites pastor, r, 517.
Hircus, IV, 40, 473. Uirci duo, v, 4i5w
Hirci, quipost saeerJolis emuudaiij<-
nem oflereDaoipr, ilnd.
Hirmos, m, 5i3.
Hirqui , iv, 40.
Hirstflifs, 111, 475.
Hirundo, iv, 101. Bvnmdo^ et tfruit-
do, VH, 454.
nispaleosis Gordubensis Bccleslae sa-
eerdos, vi, 566.
Hispalia, iv, 207.
Hiipalus, 111, 415.
Uispania a Saracenls vaststa, i, 40.
E]us eversio ab Isidoro prsnuntiaiay
tfttd., 167. Elosium, im.\ vu, 107,
1.99. Recuperatio, u, 495. Uispauiio
duae, citei1»r, et ulterior, iv, 163 eeq,
Hispaoi» res io Eiyiiiologiis expiicaie,
1, 213 uq. Hispania mioto abuodai, iv,
437. Ejus plagSB quatuor, vii^ 151.
Uispanicus, Uispaiius : Hispaoi sae-
culo XIII. Isidori taudes eeiebraot , i,
64. Uispani veteres Patres, t^id.,917.
Hispsfie religloois vetera mooomen-
ta, veueraiio erga apostolicam «edem
perpetiio coniinuata, iMd., 519 uq.
HiuMnicB res, ii, 316. Hispani, lu,
Bkpamu, et llls;flii*eittls, vu.
Uisleroo proteron, ui, 61.
Uistoria, ejus otilitus, priml aocto-
res. geoeRa, m, 72, eic; iv, 178. His^
torla de regibos Goihoruin, Wandalu-
rom, et Suevorom Isidoro viodieatur :
alia mutila ab Is.dori tempore, et
cnr, 1, 691. Utsiori» interpobtae iuier
Tudeo^ls cbrooica exeuiplar, t&id.
Uistoria HlspaoiaB, ii , 295. Ee<:lesiaft.
tica, ibiiL, 280. Miseella dicu. ibld.^
Wl, 412. Apostolorum, v, 218. Ublorui
saera: legis, v, 2S9.
Ulstrioues, 405.
Histrix, iv, 59.
Uodie, ili, 222. ITodte, et hoe die,
V, 57.
Ucedus, IV, 10. Peccatorb fignra, t»
461.
Uo^ee signom ponderis, tv, 507.
UolocMstaiD, Doiocaustoma, ui, 281;
v,411
Holof^raphnm, in, 200.
Holop6rphyra vestkSy iv, 450.
Uoloserica, iv,450.
Uomerus, in, 255; vn, 75. Homerf
eentones, ui, 70. Ejus patria, iv, 201.
Homefus moltos versns sitiyllm Del-
phlc» suo operi iuseruit, m, 568.
Uomicidium et parrieidium, m, 210,
491.
Homilia homlUe, it.287; ui, 253.
Veterura patnim, n, 275, 5il>, .W. M-
dori » ibid., 541 ; fti, 315. Ayuionis,
%.\w
INBEX REHUM ET VEHBORU» IN & ISIDOltl OPP. CONTENTOliail.
LIXVI
Uoaiiliarinm, n, S36, 2S8, ttO. At-
«Hni.i, 613. Bomiliaria amlqua, ii,
2$2. Homiiiaria copiosa, ibid., 271
liommey iacobu% i, 503.
Honio : nomiDes : bofnioes, qiH quo-
dam prssaglo nomen accepeniot,iB,
517. flonio, bomodapleXy bomioispar**
le*!, IV, 1. Hominissez eutes, t&t(<.,2l.
Hom, et rir, ▼, 75, 92. ITomo. et pecWf
ib*d,, 87. DiciQs ab kumo, md. Homo
prndens, tMd., t57. Maniim habeiis
aridam, tfrtrf., 139. Qoi vineam plan-
tftvit, ibid.^ tii. Qui arborem (lci plan-
tivil, ibid.^ 146. Duos filios habens,
ibid y 147. Hominis conditio, ibid.^
269. Hono iasanus.tMd., 457. De ho-
mioe, Ti, t41. Hominum pOHt pecca-
lum DHiira, ibid.. 610. Homiuls duae
8ut»tantie, vii, 323. Voluiilas post ba-
ptismum, md.yt 530. Honio triuiii lltte-
rarum, v, 45. Uomo mitior muiidus, vi,
128; vn, 16. Hoino, munduSi et annus,
vii , 57. Fig. quai ta : qoare veniam
coDsequitur, v, 86; vi, 136. Soa spoote
divertit a Deo, et cr(*dendo recurrit
adeum, vi, 192. Nifa»! stbi arroget,
prrler peccatum. vi, 310. Nullus sine
peecato, vi^ 361. Homo, Pt raiio d:spu«
lantes, vi , 472. Homiues qoaliier se
habere debeni in honoribus, vi , 519.
Oua iu re aairaalibus ezcellUQt, vi, 148.
(raare alii servi, alli domini. vi, 350.
Uomiflum, angelorum, et diemonom
distioctio, V, 86. iGuies sex, iv, 24.
6enera inutitia duo, v, 535.
Homogiru9, iv, 309.
Uomousion, iii, 501; vii, 52t.
Ifofiesfttx. ni, 474. Uone$tu$, bea(ui,
diHi^ tocutdei^ potens^ (ortunatM, v,
11,25.
Uoaor^ honos : honoSy et xmus, v,37.
In lionoribus quallter se se quis<iue iia-
bere debeat, vi, 519. Honor quanio
m.<Jor, tanio laboriosior, vi , 53/. Uo-
nores mutaat morus, vi, 318. Hooores
sscnll qt]{ appotunt, vi, 535.
Bonorabilis^ m, 474.
Bonoralusy ni, 47.*;.
Honorjtus episcopus, vn, 155.
Honoriacf n>e monjsterium, i, 613.
Hoiiorius iipper., m, 239, 515; vti,
100 M^.
Bmun^osus, iii, 475.
Hoooulpbus, vu, 120.
Kotiniliis. Vide Oneraus.
Uora : de boris, ui, 218. Hora^ et
Aora, V, 57. Uora prlma , t»^rtia, setU,
ooua, ultima, UAd.. 141. Uora: oraiidi,
ui, 289.
Horatins, VII, 81.
Hordeolus, III. 182.
Hordeum, orueum, et e]us tria ge-
nera, iv, 514.
UoriiiesioDy IV, 280.
Hnrologiuin, iv, 515.
Horosoopus, i^i, 575.
Horrea, iv, 224.
Iforii», et ortus^ v, 53.
Jfos, et os, V, 57.
Hobitts, «ide Osios.
Hospes, V, 22. De hospitlbus, vi,
554.
Hospitatls, in, 486.
HospiUlitas, vn, 2G6.
HospHium, iv, 218. Hospilium^ et
damus, V, 22.
Hostes, VI, 516.
Ho^tia : hostiarum , seo particula-
nim forma velus, i, 652. Ho;lia, et sa-
erificium , v, 66. Eostia , ei osltttm,
ilnd., 55. nostia, flguriB hostiarum, ui,
284; V, 408, 411. //osflo, et rirfwia,
vii, 4S7. Hostiaram varieias, v, 436.
Hamana membra quooHHlo ascrib^m-
ar dtabolo, iv. S20.
Homanius, humanas, lu, 474.
ffmnolMS, m, 475.
Hoiperi, IV, 1i.
HunHdum, el rinVvm, v, 74.
Hu.iii<las, IV, 102, 237, 518.
HwuiHs, III, 474. Humitibos penetra-
lia Scriptttr» patent, vi, 292.
Humiliussuperflua, vi, 520. UoroiH-
Us suadetur, vi, 501. Cootra snper-
biam, vu, 206. Ejus sununus hooor,
VI, 519.
Humitius nraepositorom, vi, 553. De
homiiitntet ifrid., 501 ; vii|, 208 setfq,
264. F.xhortaiio hamiliiatis oposeulum
editum, idid., 287 seqq.
Humores qnataor oon oris, tn, 170.
Jfuirois , ferra, eiletfas, v, 70. Hu-
mus, IV, 49i.
Huoni deletl, vn, 116 sea.
Hjaciolhina vestis, iv, 419.
llyacinthizoD, iv, 270.
Hyaclnthus, iv, 270, 550; v, 4vt4.
Hyades, m, 162.
Hjai-na, iv, 285.
Uybridie, iv, 50.
Uydas{>es, iv, 155.
Hydra , iv, 36, 07. Hydra hapresom
similitudo, IV, 36.
Hydria, iv, 500.
Uydr«>mantiii, in, 371.
Uydromelum, iv, 493.
Uydropbobia, iii, 23.
Hydropieus apud Lttcaro, r, 1 17«
Uydro|>s, ni, 177.
Hydroe, iv, 67.
Hyaioos ii, 550.
Hylas fluvius, iv, 157.
Hyle, IV, 108.
Hymenaras» n , 485. Hyraenxo ver-
•os. n, 153.
Hymnariam 6othlcum,ii, 131.
Uvmnus : de hymnis, i , 95. Hjmni
offlcli Hi>paieasi8 ia festoS. Ibidorf,
ioid.j 100 uqq. Hymni S. Agatb» , et
alit isidoro ascrlpli, n, 1 seqq. Hyinni
aliqoi in officlo Goihico noa Gotbici ,
ibid., 152. Hvmnus exscrtptus, i>id.,
375. Hymiii Te Deum laudamus aa Si-
tebotus auctor. Und., 591. De hymnis
cauendis concilii quaiil Toletani sen-
tentia, ibid., 558 seq. Mymoosqoid?
III, 282. De hymnis, vi, 568.
Uyosclasiiios, iv, 555.
Hypailage, iii, 58.
U^-pasis fluvius, iv, 1 14.
Hyperbaion, iii,61, 91.
Hyperbole, in, 61
Uyperborel moote9, iv, 185.
Uyperlydius ioous, in, 155.
Hypoalis, iv, 66.
Uypocrisis, vi, 312; vii, 312.
HypocriU, lu, 475.
Hypodiaconi, iii, 342.
Uypodorios lonus. i:i, 135.
Hypogeuni, iv, 219.
Uyporimniscus, iii, 35.
Hypoilieo», m, 207.
Hypotbes s, iii, 88.
Hypozeuxis, m, 56.
Uyrcania, iv, 151.
Hyrcaui,ui, 404.
Uyrcauus princeps Jodsorum, iv,
219.
Uyssopos, IV, 255; v, 415.
1
/, et Vf in, 8.
1 inler daas vocttes, ni, 41.
lamliicnm carmen, iii, 66.
lambus, ni, 102.
Iberi, iii, 405, 415.
Iberia, iv, l6.
Ibericum mare, iv, 125.
Iberus fluvius, iV, 159, 164.
Ibices, IV, 41.
Ibis. IV, 94.
tcaria insula, iv, 177.
Icariam niare, nr, 12^.
Ictrus, tv, 177.
lchnoumoD, iv, 59.
Ichthyophagl, m, 418.
fooo, in, 6i.
lcosiom oppidiim , i?, 208.
Icterls, III, 181.
Ictus, lu, 214.
fd, ettf, in. 44; V, 42.
Idacios. ffifiplucius.
Idacus dactylus, iv, 821.
IdioU, ni, 478.
Mls pastor Qstula iovofttor, m, 153.
Idlthum, III, 352.
Idololauria, tii, 577.
Idolom, in, 577. Idoli destraere ad-
monetur populus, v, 459.
idooeus, iiu 476. Idonei , qoi euram
aDimarum refugiuot, vi, 519.
Iduere, ni, 455.
Mnltum, vn, 9.
Idunuei, ni, 401.
Idus, 111, 226 ; vii, 9.
Idyiioo, iit, 69.
Ignarus, iii. 478. rfRarvs, et tmmf-
mor, V, 59. Vide IgtMms.
Ipunui, m, 478.
Ignicnli, vu, 37.
IgBis, IV, 427; vn, 18. De Igne in
rnlK), V, 562. Ignls snper aerem, vi,
890. Ignis , et aqua , UAd., ISl. /jjiis,
elfoctts, V, 41. IgalB sacriflcii, Sid.,
409. Iguis sacer, iii, 180. Ignis natora,
in, 509. Effeotas,iv, 427. fom, etajva
imerdicere qoid slt, tv, 120. Ignis Spi-
ritus saoctas, in, 509. Ignis fulminis,
IV, 1 14. Ignis qualitas, vn , 19. Ign s in
Jecore, v, 90. Ignis ab aluri svblatus
post septoagHsimtnn anoom repfrtus
vivus, in, 256. Ignis gehennae, vt, 1K7.
f|^iS trium pueronim IHglJas, vr, 28.5.
Ignoblli*8, in, 478.
f^ffOfNf/tia, et tn/hima, v, 40.
Ignominiuin, m, 215.
Iguorantia mater cnnetorum vltio-
rum, II, 591 . De ea, vi , 514. Ignorantla
mundi uibil obest sclentlbos Deain, vi,
191. IgoorsDtis non excosaos, vi, 216.
Vituperator, v«,5il.
ignorare, «t nescire, vii, 429.
Iqnoiftt, m, 479. Pro ignaro, i, t.Y.
Ildefuosus Isidori discipulus , i, 138,
Ejos textus de S. Isidoro editus, el il-
lustratus, tintf^ 24 seqq. Elus traiisla-
«io, II, 425. EJus liber de Viris iltiistri-
bus ediias, vii , 165 seq. Ejai elogiom,
iind., 173. Cootiauavit Chroaiooo S.
hidorl, 1, 75.
Itdericus Wandaivjram rex, vn, 133.
Ileos, in, 175.
Ilex, IV, 533. liex^ et tffor, v, 42.
Ilienses aves, iv,9S.
Ilium eivitas, iv, 17. Ab To eondita,
IV, 201. Ab Uercule vasuu, vn. 74.
Illatlo, III, 8i. Cur oratio qocdam in
misst Gothica appeUator litado, vi,
380.
Uiaiidabitis, m, 477.
iVex. Vide itex.
Itiico, et extempto, v, 25.
/f mr, pt tifmf, V, 42.
itlucere, ei elucere, x\i, 453
iitud. Vide lUuc. ^
Iliusioaes lo somois, vi, 277; vii»
244.
lilostris, ui,476. lliustrei senalores,
m. 431.
Illyricum mare, iv, 12S.
Im:igo : imaghies serlploram In pH-
mls optTom litteris, i, 560; n. 362, 406
seq. Imago mundi, liiier, i, 343: Uy 69,
565.
Imago Chrislns, in, 501 f mogo vocis
tv, 251 . Imagiaes per somoii, vi, 277.
imtfeciUiSf iii, 476.
Imber, imlves, iv, 115. Imber^el
laUx, y, 10. fm^, ittmta, et pfofta»
vii, 427.
Imboli, IV, 212 >
LSIflt
1NDEX RRRUM ET VERBOHUU IN S. ISIDORl OPP. GONTENTORUM.
LXXVtll
Imbrm. Ttde tmbpr.
Imbrlces, it, 432.:
Iiijbriinia i, iii, 2i8.
Imilalto boiiorum SQidelur, ti, 507
imnumis, m, 478.
ImmareeteibitiSt iti, 476.
Inunalurus, w, 523. InumluruSf el
octfrdKs, T, 8.
immemor^ iii, 478. Jgnarns^ ▼, 59.
Iromeiisi as Uei, vi, |]8.
Inmiemus Dei DoiDen, ui, 298.
tmmirUuSt v, 47.
Ifomodei ailo» iii, 188.
§mnu>lare, iibare, ei nmtare^ v, 4t].
Imuioiaiio^ ni,28(.
ImmoiUdis Dei oomeD, m, S96.
Immuuditia partus, ? , 416.
ImmanUitia carnis, vn, 219.
Immuodus : imuiundi projiciQD'.ur de
castris, eltsque pra cipiiur, ut secun^lo
meose conYeuiant, v, 43T. ImmuHdus^
eipeualor,Y, 54.
tnwmist in» 478. Imomnem ciTCs
edore sui, iii, 478.
I.nmutalnle quid, vi, 116.
Jiirai, ettfi/Sfma, vii, 4>7.
Impar nuraerus, ? , i20. Imput^ el
dtnar, v, 22.
impariter par ottmcras, Imparier
Iwpar, III, 122.
impassibUis Dci iiomco, m. 297.
impendeo^ et impendo, v, 42.
Impeosa, iv, 467.
Iiiiperaus prave, tmperans beoe, vi,
358.
imperare, et iubire, v, 40.
Imperatiuus modus, ut, 19.
Imperaiiires Caesares, in, 422. Im
Mriiiores pooiiiices dicebauiur, im,
Imperfecti in Dei amore, vt, 194.
/mperfius, in, 478.
Imperium Roinanum divisum, vu,
9Sb
Impersonalis modns, ni, 19.
lojpetigo, in, 180.
ImjNiis, m, 477. Peecolor, v, 59
Impius qoaodo a Deo consuoiiiar, vi,
185. Impiu» lo prosperiiatibus, vi,
tJB, luipiiH booa lo malum converiii,
VI, 519. Impios gravius torqueiur
inaodi exagtceraodo commofia, quam
jusius tolerando adversa,) vu, 566. lin-
piorum dolor de gloria jostorum, vv
189.
ImporlQoas Janior consul, vu, 154»
linporlttfitts, III, 477.
ImiKteiUo mauuum, vi, 469.
Impossibiie, u«, 87.
Impoitor, Hi. 479.
Impteeari, deprecarif et precari, v,
46,56.
Improbus, m, 477.
Imt rovisus, iu, 479.
impiK/siis, w, 479.
IiDputJicas, ui, 479. hnpurus, v, 59.
knriudlras digiliis, iv, 15.
Impiiriif. vide Impudieue.
In fbrum ire, etod forum ire, v, 16.
loachas flavius, et rex, iv, 138
160.
Incqoales oameri, in, 124.
Jmmtmiim, et ejcatmtam, vii, 427.
Inan s, m, 476. loaois glorla qua-
draples, v, 115.
Inaures, iv, 422. Inaures poell» In
otraque aure, puerl io uoa taniam ia
Gracia gerebaot, iv, 472.
Incaniationes, m, 571.
iDcsttiaiores, lu, 371. Ineaniator,
HumuSf et aruspeXf v, 5l.
locarnatio Ciiristi, vu, 520.
Incassum, iv, 425; v, 465.
Incensio stipularain, tv, 510.
Inceosam composltam, ni, 185: v,
405.
/nren/er, ni, 476.
inMrtiis, III» 479.
IncestQs, II', 479. Ineestus, stuprum,
tladuUerium, v,64. Incfsti judh:iuiu,
lu, 212.
lochoato boni operi^, vi^ 511.
Inchoaliva \erba, iii, 19.
Incineta, itt, 479.
inciti, IV, 415.
Iiiclytus, lu, 476.
lueola, 111, 455. Incofa, et inqu'H'
nus, V, 42. Ineola, ae ola, el advena,
vii» 451.
/itco/imiis, ni, 476. Columis, v, 16.
luoommutabilis, ui, 297,
locorponilia noraiua, ui, 14.
lucorporeus soius Deus, vii, 521.
Incorrigibiles ab £ccie«;a separeo
lur, VI, 554.
looorrupiibilis Del nomen, ui, 2V0.
Incorraptio carois, vi, 247.
Ineomlans, iii, 476.
inconsMi/tfS, iti, 478.
Incouveniens, ni, 86.
locredibile, lu, 87.
lucubl, lu, 591.
Jncus, IV, 428.
Incttsare, v\ accusare, v, 40.
Indagatores, iu,499.
I(/ef>mi5,iii, 478.
Index, iiidices : mdex, it, 479. In«
dex operum Isidori iu edilione Bi->
ffixaoa, I, 262. In Breuliaiia, ibid,^
)6. Vide Bdilio. lodex scrlpiorum in
Ibidori Eiymologiis laudatorum, ibid.,
431. I dices libroruffl, Und,, 591 In-
dex dtgitus, seu salotaris, iv, 12.
Indi, ii^ 234, 404. Lioteatl. iv, 4:S4.
India, iv, 144. Keqae ^ihimbum, ne-
qae «s habet, iv, 295« Elepbautoe
ereal, iv, 84.
Indicaiivns roodut, in, 19.
ludictio : lodiciiooes , ui, 511; vn,
15.
Indiculus oomine S. Hyeronjrmt de
b»resibus, ii, 77 ieq,^ 135, 417» 425;
lu, 520.
Indictttn, iv, 439*
Indicus Mous, iv, 127.
Indigetia, ui| 435, 479. Indigena, et
induiens, r, 42.
Indigiii prepositi Eoclesitef vt, 522.
In ioctms, et indocUis, v, 58.
Indoles, ii, 4.36.
Induci», IV, 575.
laductio, ui, 82^
Indulgentia peccatorum, vi, 199. In-
diilgentia furmam Deus nobis hnpo-
suit, VI, 316.
Indumentam. iv, 447. InJamcnta
Ponti6cis,v,404.
Indur^tio peecatonmi, vi, 219.
Indttvite, IV, 72.
Indus Oovius, iv, 155, 114.
loebrs aves, iv, 102.
IneptuSr m, 478.
Inermis, iii, 47S.
Iners, et segnis, ni, 478; v, 50.
Inerticola uva, iv, 320.
InexpiabHis^ ui, 476.
infamiaf et tjyftonmitit, v, 40.
Infmu, et /ammiM, ui, 477; v, 27.
Inbmium, lu, 216.
Infans, iv, VS. InfanSy et puer, v,
gs. Infantero in baptismale seiuel, vef
ter mergere uoo est reprehensibile,
vn, 160. Inrantes si baptizjti nen fue-
riDt, VI, 176. loraaies inuoxii opere,
oon cogitaliooe, vi, 149.
Infantia,ivy 24. Infantia, tipwritia^
v,9i.
Inferiora terra^, iv, 192.
luferiii d^'0, vti, 402.
Infernus, et inferus, iv, 192; v, 58.
Inferre, et offerre, v, 55.
Inreroro mare, iv^ 125.
inferus, Vide fnfernus,
Infieere, eiofpeere, v, 41, 52.
Inlkiatio, 111,21 1.
In/ieialor, m, 479.
/ii^elii,etm/lifi»,v,27.
Infinms. Vide Imus,
Intiuiti numeri, ui, 129.
IntiniUva sine verbo, i, 427.
lolioitus modus, lu, 19.
iDUnuitas carius, vi, 264. /it/imf-
tas, ei valetudo, v, 72.
inlirmu6,iu, 476. De iiiflrmls mo-
oachis, VI, SSa.
Inlodcri^, v, 31.
Infornds, et acformis, tu, 477; v, 22.
Infrendens, jii, 477.
Infrenis, v, 477.
loluia, IV, 4b9.
lugemosus, m, 47.*s.
Jnge^Hus, m, 502.
Inueoium argumenUe coovincitur,
m, 116. lugentum inlelligemi» uui
oegligit, reus, vi, 291.
tngenui, lu, 456.
Ingtorius, iii. 477.
tnuluvies, et iiUuvies, vii, 433. In-
filuvies veutr.s restriugenda, vi, 252.
Dgluvies veuiris cootra parcinaouiam»
vii, 218.
ingiumsuSf iii, 477.
Ingruvari, et g- atari, v, 56.
loguinaria pe^tis, tii, 174.
Imibere^ et pruhibere, vii, 459.
InUooesta raembra, iv, 17.
lobouesium, lu, 86.
Inimicus, et dolosus, m, 177; v, 25.
Imquiias^ et peccatum, v, 39. lni*
qoius, ei InjustiUay \i, 224. loiquitas
naaxima, vi, 157. inic|uitas habet al«-
quemusum, v, 551.
Iniqiius, m, 477. lolquos pest roor-
tem VI, t&. iuiqutts luorteos, vi, 56t.
luiqui quumodo deterioraotur,vi, 210.
luiqut mala, qa« concopiscuot, sj»pe
assuquuotur, vi, 240. loiqui Ubes-
cuot, vf, 551.
Initium, ei prineipium. v, 5S, 60.
lujuria, tu. 210. iujurtam creatiitm
ooivers» qui facit, vi, 153. lojuriaB do-
loremqut legit, 251.
Injui ius^ 111, SIO.
Infusmui, et deHclmn, v, 25. Vide
Imquias.
/itit/wN, et dethwn, vn, 435.
luiuvies. Vide Ingiuvies.
Innixus, aniuxus, ^ubnixus, et o6-
mxui, V, 4.
Innocens, immvut, el tuiioxiiis, ut,
476; V, 59.
lunoceotla forto, et Ibmdi rcqtoodety
vn^ 217.
looocenUas tertia«, i, 695.
loiiocentii primi episiol» a sappo*
siUonis no.a viudicate, it, 163, 172.
. i^.iiociiiis. Vide /imoreits.
Inn X, lu, 476.
Innoiiu*. \ Ide. Innocens^
loDuba, in, 455.
louuU, IV, 41.
Ioou,ta, ui, 456. looaptae lD.liMe!a
eraot, lu, 456.
Inoieseere, ei adolescere^ v, 5w
Inoperhre, et adoperire, vii, 656.
loopiae roeius, vi, 509.
Inops, 111, 478. loope» oasciroar^ el
moviuiur, vi, 231.
/n quid, ei inipdi, v, 42.
luqullious, m, 435. InquUinus, et
ineula, v, 42.
Inquirere, et quarere, v, 42..
inquu. Vide Inquid,
Insjnia, et furor, vii, 428.
Inumiens, et fftsimiu, v, 59.
Itiscius, III, 468.
/itfcrtfrere, et eonscribere^ v, XH,
Inseqtd, ei eonseqm, vii. 450.
Insertus^ et insUus, v, 42.
inservire, el i^mre, v, 66.
lusiJere, ui, 479.
iDsidi». di. 479. insidiee, dtlus. e»
lirmii, V, 20. Insidie diaboll, vi, tSi.
lAMK INdEI ttEROU ET VfiHRORUM IN S. ISIDORI OPP. CONTEMTORUIU txxt
loslditiores Saol propheuatos, v» 75. Invidia oontra fraterainicoomiu- eanonuiii« u, M,adlhtem.
yftf lalionem, vu« itO. Invidi» mala, vi, Isidorus Gregorii Magiii discipulus
lasidiosvs» m. 479. ^- >k>o fuit, i, 12. An monaciius» i^t</., ISf.
Inspealva pliilosopliia. ui, 101 . iiuwlioiiis, at InvkhUp ui;477;v, itn amicos (>riaci Oesaraui^usuni,
riiaitc€r«,et oifn^tf, v, 5; vii, 40. iM,168. Mufu io suls operibus re-
4Sg, luTidus quid alienis Tinntibits pre- peiit, n, 17. An aoctor sit colleeUoius
loslar, iT, 450. stet, ti,5IS. canonum, u, 155. Ejus prudentia, ^
laoanrare, iv, 450. Iiiwstdtits Dei nemen, ni, 237. 715. In negotlo triom capiiulorom de~
Ittsuuratio canooicorum, i, 199. lo» InmtUMf m, 477. fi:nsus, vu ,141. Qusdara gus fFa*
stituiio cquiutis doplex, iii, 85. /noiioR, et oviioii, TH, 440. Invla, gmenu notis Tironb exaraia, u. 511.
Jnstructus, iii, 206. i^, 370, 469. Monasterium et sepulcrum S. Isidori
/nslmere, et Btruire, vu, 434. itwoearej advoeare, et evoeare, t, 6. Legione in Hispeoia, i, 75, 179. Se-
Instrumentum : instnimenu lega- /iiooralMS, oilvocttlMS, etevocalus, |>ulcrum Buooni» atterius I&idorl«
lia, lu, 199. Domestica, iv, 483, 512. vu, 435. i6tU, 174.
llustlca, tUd., 515. Instmmenium, ni, luvelire, ir, 541. Isidori conii ssio qnid sil, u, 1. Liber
208. lustrumenta TOiera, i. 177. In- lOTclucrum, it, 504. de fide eaibolica, u. 51. Isidori brevi-
strumenU ndiflciorumy iv, 441. Eaoo- IotoItuIus, it, 75. culum, n, 69, 72. Tractatus Ue hjruMH
rum, iT. 517. Fabrorom, it, 428. Hor- loncs, iii, 403, 409. nia, u. 551 Vute Opera, Seruionee,
torum, iT, 516. Vestium, it, 4()5. looicae column», iv, 435. lonici pe- Epistol», Bibliotbeca. Cbroaicon,
Insubuli, iT, 467. des lu, 26. Glossaria, Conatos, Liber, Prooania,
Insae$cere, etussii^srm, t, 15. loulum mare, lu, 405: it, 126. Codices, Versio.
liisnle : de eis, it, 170. Ira, vii, 211 Iraeundiu, t, 40. Ira Isidorus miriOee voces distingnlt, «t
JnsMraere, et surqere v, 66. Inllanuuat, lu, 475. Contra patienliam regulas cantns exponit, n, 151. E\ Isi-
Integri refcUiutio, iii, 208. dicit, vii, 212. Iram temperat patien- dori schola Ildefoosus, an etiam Bran-
Initigritas carnis immuudili« re- tU, v, lU.IramsacraleciiosBquiUtem lio, i, 141. Isidoi us de septem gradi-
spoodet, Tii, 219. JostiUc neminat, vi, 112. Iram Dei busaffiniutis, ui, 539. Deoom^uiOy it,
inUUaautf et temtUj t, 65. lotel- proTocare qoid sit. %i, 219. 584. De septem gradibus oooaauguiui»
leeius brutis non est, %i, 148. Ouid- Iracundia, ti, 504; vn, 212. IrMun- Utis, |i, 415. Isidonis su auc^or quart^
qoid supra bominis inteilectum est, dia in felle, v, 61. edliionis psalterii, u, 92. Hlspaaiarum
qucreudum iion est, vi, 191. iracmduSj iii, 476; t, 40. legi^latur, Und,, 221. Sua opera se-
intelUgibilia, 1 1 aemibiiia^ t, 95. iratne, A<r/oiMS. ot fitren$t v^ 28. pius edebat diTerso ordiue, i, 610. De
/nlenieraMs, lii, 476. Iratue, et iracuudut, t, 40. oillcio Gotbico optime meritus, u, 105
InCempwUve, m, 225. /rcoiMS, biroosos, lu, 479. ^eqq, Nnlli oertc versioni aUigaius, u,
lotempestum, lu, 225; vu, 6. Iris equi, iv, 402. 96. IsiOori imago io niss., i, 445; u,
liikn iere, et aUendere, t, 5. Iris. tii, 45. Iris gemma, it, 277. 405.
Intentio mentls , ti. il6. lotenlio Irii illTrica, it, 549. Isidoros Cordabeosit, i, 408. Seia-
oraUools, ti, i86. Ironla, u, 65, 97. biUuus. iNd., 485. Siculus, iM., 178.
imer prepositio, ui, 21 1 • Irrlgare, ui, 596. Isis iKgyiiUorom regina, ui. 591 .
Inierc4lares dles, Ttt, 4, 10. Irrisor, non pcenitens, ti, 214. Ismael, m, 5:20, 400; t, 12i; tu,
Inierceptut, m, 479. Isaae, et cjus bistoria, lu, 254, 526; 70.
Intercessor Cbrislus, ni, 503. f » 157, 508, 518 teq.; tu. 70. 574. Ismielit«, lu, 400.
Intercilium, IV, 8. Isaias, v, 202; vii, 577. Mjsteriam Isoces, iv, 489.
InUrdkere.yki^ ianit. Triniutis sgnovit, vi, U. De eo, 1 1, Isopleuros, lu, 515.
Interdictum, ui, 218. 244, 529; t, 122. 155, 168. Isrsei, ui, 526; tu, 70. Poiiolui
/jtferea, t, 77. Isaias Exechieli langueoU aliquid Idrsel transii cum arca lestauienU
InteremplLio sppiem geiiUnm , t, medlcinale mandaTit, i!i, 185. Evange- trana Jordanem, v, 47^ 480.
489. iVium miUiiim homioum, v, 588. listas et apoetolos expressii, v, 155. IsraeliU', lu, 406.
Interllolom, iv, 9. Issgoga, Isaaos» Forphjfrii, i:i, 102. Issachar, u, 327; t, 121, tCO.
Interiectio, ui, 22. Isauria, iv, 154. Isler, iv, 161.
lilieiinuium lunm. u, 156. Iscbias, m, 178. Istri, lu, 410.
luterroissio, iv, 3(0. Iscorra, iii, 479. IsUia, iv, 161.
imamecida, lu, 470. Iscus, iv, 497. it, el id, v, 42.
Interuecivum, lu, 210. Isicia, it, 480. /M» ei ^, vii, 459.
Inierpola Tesiis, iv, 451. Isicius ToleUnos, tii, 178. lUcius, vu, 144. Ilacii plures. iMd.,
InterpoUtio : exempU Interpolatlo- Isidoros Uispelensis ejus viu , et 148.
Bum, u, 191, 2S8, 234 teq,, 355, 579, eesu per dlstincU cspiu ex S. Lean- lull, iii, 411 .
581,510. dro, brauliooe, lidefonso, Redemiito, luHs, it, 161.
Interpres. ni, 475. Interpretes Scri- Anoiiymo, Luca Todensi apud BoUao- italus^ et lialicus, th, 440.
ptursrum, iii, 250. dianos, Roderico Cerratensi, i, 5, 40, Iter, et iHner, n\, 458. Iter, vel
loterpreutio, ni, 100. Interpretatio 76 teqq. Isjus epiUpbium, acu traiisla- itus, it, 243.
In Joh, 1, 545. Uonis, sennones 8. MarUoi de eodem, Itiuera : de itiueribus, iv, 241.
interrigatio, et pereunetatiOt t, 56. ibid., 40. Lectiooes et hvmni : meioo- Itinerariom Aotouioi, ii, 69.
luterscalplum, iv. 16. ria iu aliis libris liturgicis, ibid., 95 Itjisi, iv,556.
loiervslls, iv, 251. teqq. Senes Tita ex monomentis an-
Intervenur reprebeosus, Tu, 183. ti^^uis ordioau, cnr modo JMnior, niodo J
/Rfeslafri/ii, iii« 477. Senior nuncupeiur : diversi Isido:i dl-
liiiesUna, it, 21 ; t, 91. sUngountur : ejus pueriUa : osientum la Del nomen, iii, 296| 519
Intro, et inlut, vu, 426. examhiis apum: qucdam de eo com- Jaceo, et iaeio, v, 41.
InUtNluctlo ad philo^hiam, lu. mi^nu, eic., iM., 112 le^a. Uuibus Jaoob, fllius Iiaac:de eo, ui, 234,
102. condliU prsftierit, Idid., Ui An Ro- 526; v, 122, 157, 518, 552; u, 7o,
IntroiUis, et exitus anni, ni. 22^. mam Tenerii, IMd., 154. Annus ejus 574. Jaoob testamentnni fecii, ui, 2i0.
In:ubu8, it, 567. lutubtis siivaticus, obiius, iM i., 169. Viia ejusdem in Oiutra natnraln eolorum simittlndinem
IT, 555. snas epoehas distributa , ihid,, 172. procuraTit, t, 826. Jaoob, el Ksau
Intueri, tidere, ei oMpkore , t, 73; Eios corpos Legione asserTauim, ilid. cxemplum, t, 112. Figura, iottf. Jacob
vn, 428. 175. Tidens pasiorefi, eie.l'lura de eo in
/Mf Ms, Tide f Nlro. Isidori doetrina defenss, iUd., 185. exposiUone Genesis , t^*d. et teqg. Ja-
Inui, 1 1, 594. Laudata a suromis pootiflcibus, a con- eob ChrlsU flgura, v, 122. Scala Jaoob,
Inveuire, ui, 475. invemre, et re- cilils, a collectorilus cauonum, a vfte- v, 522.
IMrtre, T, 41. ribus, etrecentibusscriptoribus,tM., Jacobus Major: ejus predicatio in
InveoUculi de pedlbns, opuscnlum, 198 teqq. EJus operum ediiioues. ibid., HlspaoiA, i, 488 teqq ; ii, 525; vu, 58(1.
II, 69, 71, 2*30; ui, 501. 278 leaa. Upera recensita, ibid., .^89. Sepulcruin ex hisu^ris Coiuposiellana,
IjiveuUr, in. 475. Ii»ventores liue- teqq. tfooumenU ad eum spectsoiia, i, 488. Jacobus Majr^r, sive ZebeU«i :
rsrum, m, 4. Geomeu-ias, m, 129. Boll.indiaaorum ad vitam ejiis com- de eo, in, 556; v, 182,
luTrsUgare, it, 224. ineuUrius previus, vila ejn^em, an- Jacobus Minor : de ejus E(»is(oIa t,
iHpettis, ui, 470. ciore canonico legioueoais mooaslerii 217. Jacobus Miiior, sive Alpbaei; d«
Inveteralor, lu, 478. S. Isiduri, histoiia Tranaaiioois, Coo- eo, iii, 556; t« 165.
Inv4d|a, T, 113; Ti, 514, 506, vii, cilium Hispalense u et Toleunum iv, Jactans, iii, 470.
2|U, 282, i')Oteq. iwidia, ct 2'/«%, v, quibns pr»ftiit, pnefatio col evtiouis Jactsniia, vi, 510.
VAMl
INDEX REflUM ET VERBORUM IN S. ISIDORi OfP. CONTIilNTORUM.
LSIIII
JeetarK ei f^'*9^f ▼> ^^-
JuctMta , tfmJmiM, el delrvnetilifm,
v,25.
Jactiis : dejaelii, iv, 595, 4il.
Jaculamy iv, &il.
Jarulus, U, 68.
Jahel, V, 492.
Jair, 111,355,532; vii,74.
Jamduaum, el ipiamdudum^ v, 61.
Janiiies Yide Jamies, v, 368.
Janiculooi, iv, 205.
Janiirices, ui, 454.
Jaiines, iii, 52t. Jannes, elMMiibres»
v,368.
Janua, iv, 226. Janna^ et iMftiimy v,
41. JaniMB coph, lu, 149; iv, 107.
Janiiarius, iii, 225.
Japbet : gMiles cJe ejus Fiirpe quam
ierrain iiossedernnt, n, 402 uq. Ja- ▼!!, 580*
chore la, id, 258. Diiiconos HispsDnSi
11, 429. Ciesaraiigosianus, ilnd,^ 170.
Biclareusis, seu Gerundeusis, ibid^^
162. Hispateiisis, Ht 40.
Joannes archiep. Toietanos, vii, 179.
Joas. lu, 256, 5 .4.
JoallMn, ui, 236, 524.
Job^ ejus libor, iixor, et amlci, m,
521 ; V, 126, 161, 196; vii, 575. luter-
prelallo in Job, i, 527.
Jocosus, ui, 476.
Jocinidiu, iiiy 476.
Joel, III, 235, 245, 529, 135; v, 153,
172, 207; %ii, 579.
Joiaiia, vu, 77.
Jon, rex, lu, 400.
Jonadab sacerdos, in, 256.
Jonas, III, 245; v, 134, 175, 209;
phei Hgura KeDtiuin, v, 120. Jupbel, et
Seiii, V, 294.
Jared, ui, 234; vn, 65.
Jof, id est, viride, iv,266.
Jasius Dardani rraier» in, 408.
Jaspis, IV, 266.
Jasoo, ui, 405.
Javan, in, 403»
Jeabiriiii, v, 4.54.
Jebus, ni, 402, Jebns,elSal«iii,iv.l94.
Jebusaei, lu, 402; iv, 194.
Jecliouias, iii, 324.
Jecur, IV, 20; V, 90.
Jehu proptieia, iii,S3S.
Jonathas, ni, 525; v, 112. ^jus
mors, itnd., 130.
Joppe, IV, 197.
Jorau, n, 131, 324.
Jordanis fliivius, iv, 137. Jordanis
divisio, V, 477.
Jo»aphai, 1 1, 255, 524.
Josepb, ni, 254, 527. Jnseph spoo-
sos Virgiois iv, 577; vu, 58.
Josepb filius Jacob : ^ua bisioria
et mors, 125, 137, 158; v, 339, 360;
vii, 71.
Josias rex, iii, 236, 324; v, 133. .
Josue hisiuita, v, 196; vu, 75. Alia
Jejunioin indictuin a Saule, v, 515. de eo, ui. 235; v, 164» 576, 486. Vide
De jejunio quadragesiro» , septimi Jesu.
Bienais, Penie<*osl<*s, kalendarom No- J*^iacismo8, in, 51.
vembrinro, kaleoilarum Januariarum, Joviaous iieium Cbristianus, iiiy
Iridoano, divHrsorum dlHroro, ac lem- 238; vn, 98.
po om, VI, 405 «^97. JovlDumistae, i:i, 558.
Jejiininm dieruin , et temporuro , Juviniauus, ni, 527.
qiiariff, et seiliB rtTl» ex veteri lege Jovis, ni, b82 »eq. Jovi javeocus
f.raecf*pium, ni, 2>l. Jejunlum beoe, immolabaiur, iion taurus, n, 43. Jovis
el male peractain,J<Jooiumperrecium, stella, iii, 164.
ie uuium quod replelione et delieiis Joba rex, iii, 376; iii, 208.
compoosainr, vi, 257. Jejuiiium soa- Jobal rousices reoertor, m, 132. Ci-
deuir, VI, 499. Jejuuium moaocborum, tbarae inventor, ibid.^ 159.
VH540. Jubar, III. loo.
Jpjunom Intestinum, iv, 21. Jubat^ et juvai, v, 42.
Jeniaculum, iv, 485. Jutere, et imperare, v, 40.
Jeplile, et ejus tilia, ni, 522; v, 130, Jnbilatio, v, 43.
1&5, 501; VII, 75. Jubil«us, vii, 12. l)e JubUaeis, in,
Jeremia.s v, 170, 201; vn, 577. Je- 250 ieq,
rcniias Regom libros in unum volunien Jubilum, vii, 274.
coegii, III, 244. 'Iraiis Jortaiieni lulit Jucuodus, ut, 476.
luutbare suum. iv, 452. Mortem, ei Judaea, iv, 147. Jad«ae qoidam ri-
iiossionem DoiAini tlgur^vii, v, 135. vus sabbaiis omnihus slcdbatar, iv,
Ejus libirr, ui, 2ii. (Juld contineal, v, 124.
20 i. Jodaeus: Judaeorum inter Cbristia-
Jerirho, iv, 197; v, 481 Uif. nos leges, n, 570 $eq. De eis, lu, 239,
J* roboam ui , 324. Puccare fecii 550, 515. Jiid.-ei Christum abneganles,
Israel, ni, 312. vi, 2, 54 seq^ Posteritaiem susm daui-
Jerus itom, sive Hierosotyma, a Tiio noveront, tdia. , 41. Ad Iklemcum geii-
Bubveriiiur, us 2»7. De ea, iv, 194. De tibus voeautur, ibid., 73. In fine roun-
ejus ruinis perpptuls, vi, 86, 88. Ec- di eonvertendi, tMd., 77. Plarimi ob-
elesk prliice|« ot.m JtrwaUm diceba- stloati, itnd.^ bO. Propter peccaiom in
lur, ly 145. Cbrisiom dispersi, ibid.^ 84. Spretiy
Jeasai, m, 823. <ftfd., 88. Eoruio desotatio irreparabi-
Jesu, sive Josue, v, 129; vn, 576. lis, <6t(f., 90. CaeciUs, ^id.^ 103 ieq.
Jeso Nave snccedit Mojsi, v, 458. So- Jodd decepil a diabolo, vu, 101. Ko-
l<>in sitre recli,v, 48t5. Ftde Josne. rora eonversio in lioe nioiidi, tl/.d.,
J»'Sos Chrislos, iii, 500; \ii, 597. De 275. Captivitis, v, 550 le^.
n<»mioe Jeso, vi, 17. Vid/e Cbristiis. Judaicus lapis, vi, 236.
Jesus blius Num, v, 161. Judaita haerelici, iii. 525.
Jesiislitius Sirach Sapientiae librom iudas (liius Jacob, ui, 525; v, 124,
composuit, lu, 257. Libnim Ecolesiatti- 199. Qmando dorniivit cum uuru ftua,
curo, III, 216. V, 335.
Jesus sac«*rdos magniit Bgaram ge- Judas Taddcns aposi. : ejos Epi-
reliat Qtrlsti, v. 134.
Jetebau, v, 451.
ielhro, socer Mo|8is, v, 577.
Jezal>el, mi, 525.
Joaehae, ni, 324.
Joadiini, lu, 236, 324.
loannie papissae ralietia, n, 412.
tlAla, V, 186, 'ilM.
Jndas lacarioies, iu,357.
Jiidex : de Judiriiiiis, in, 451; iv,
300; IV, 547. Judex^ et or^tler, v, 6.
Judictale, genus, iii, 77.
Jiidicium : de jiidicio, vi, 185. Jodi-
eia Dei, v:i, 270. Judiciuin extreroom.
Joonni^s BaplisU, v, 179; vn, 385. ibid.^ 32*. Ktcium, tlrid., 315. Judi-
KvaogdllsUy III, S56 le^., 247 ; v, 185, cium, iv, 589. Judiciwn, et jH9tiiia, v,
218; VII, 90, 585. Ctirysostoraus, vii, 38. Jmiicia Dei silii propoiiens, vi,
150, 180. Jflyonaior, iliiif., 1.19. Aua- 545. Judicia siue pcr .oiiarum acce-
Patrol. LXXXIV.
plione, VI, 315. Judiciom duptex, vk
226. Judicium secundum consdenliam
noiiiscujusqne, vi, 1K6. Judicium Dfi
jiisium, VI, 510. Judiriitro quainor mo.
dis perverlilur, vi , 346. In judicio
omni sex persanae quierunlur, iv, 590.
Judicuro bisioria, v, 490. Libcr, lu,
212. Ouid couliiieat, v, 19(T.
Juiiiih,m, 236,296; v, 131, 177 ; vii,
80.
Ju.'a montium, iv, 187,
Ju^^eruin, iv,2il,
Jugire, V, 75.
Jnglans, iv, 552.
JuKula, V, 162.
Julia Komula cviUs, iv, 207.
Jutiades vicus, iv, 147.
Juli;e leges, iii, 196.
- Jutianus episc. Caithag, vii, 175.
Jutt^nus imper., ui, 23S; vn, 96.
Juli iniis Pomerios vii, l.')3.
Julianus Toletaiius, i, 686; ii, 112,
149, 245, 509, 572: vii, 175. E)us
coromenUrius lu Nahum Uereusus, i,
495 seq.
Jutius >EnejB filius, lu, 422. Alticus,
IV, 508. Caesar primus nioii.ircliiani
lenuii, lu, 257. Julius Arricaous, lu,
252.
Jollus mpnsis, vii, 8.
Jumeata, iv, 59.
Jiioctura verborom, ni, 91
JtfficUa, ^eiNmofiis, ei dvptic fMs,
vn, 541.
Juncus, IV, 56 i.
Juoior, IV, :8.
Junipcriis, iv, 555.
Juniiis, III, 225.
Juuiiis Urulus, ui, 4C2
Juuo, III, 588. Terram et aqoam ti*
gnilical» t6td.
Jopiter, ui, 382, 38^.
Jura. V Ide Jms, et L qes,
Jorameotom , lu , 45. De eo, n .
233. Juraroriiiuui Dcus iu arcipii
sicui ilte cui juraiur iniijligit. vi.
134. .
Jurulio^ t>t extecraiiOf v, 27.
Jurgiuiii, IV, 38).
Jundicus, lu, 476. Juridicae noi»,
n, 38.
Jurisconsulil ce1et>r<*s, vii, 18).
Jus civlle, gentium, miliure, qniri
lium, iiaiumle, etc.« ui, 191 teq. Vidi
Lex. Jus, IV, 490; liberoruin, lu,
201.
Jiis^ioiiibus malis uoQ esi obiempe-
randuin. vi, 515.
Jiisii dies, vii, 4. Fi^e Jiisiiiff.
Jiislininnus iui|ier., iii, 250; vii, 103,
156. Jusiiuiaiiiis eid-^c., vn, I5H.
Jusiiuus imiierjtor, lu, 2.^9: vn ,
54If.
Jiislitij, v, 111; vn, 545.
Ju.stiis Tolelsiuus, vit, 166, 171. IJr-
gelliianus, vn, 157.
JmslH», el ccqmu, ui, 476; v, 10. Do
tribulatioue jusior.im, vi, 5ri2. Jusiorutu
duo genera, vii, 405. Vide Juali.
Juvat, et jubat, v, 42.
Juveui iis, IV, 45.
Juv» ncus poela, vn. 181.
Juvents, iv,26; v, 93.
Juvenla, et^MMiu, v, 41.
K
Vide in liitera C Caleudarmm^ Ca-
lendoi, Ctiarimata, CkarittiOf ClmHias,
CAoriii, Catlwtictif.
L liitera, m, 44.
LalNiim, ni, 402. ,
Labaii lestameiitum (edl, tn, tOO ;
iDter|)retator dealbatio, vi, 146.
Labao legis et diubott typot, v, 12J.
Labat, et torof, v, 45.
83
LX^XXIir
INDCX RCRUM ET VERBORUM IN S. ISIDORI OPf . CONTENTORUM>
LXlltV
I.abellum, IV. 501.
labens, iii. 481 .
Labini, iv, 2l.\
Labiiiiii, labia, iv, 9; v, 8J. labiwn,
et Ittbrum, ibid., iiteq,
Lableriiis, JabeUus, vii; 4 1 1».
Lalior declinandiis, vi , 1()8.
Laibram, it, 5«)t ; vii, 412. Vide La-
1> tim.
Labruaea, iv, 303.
Labyrinlhi qnaiuor, iv, 215.
Lac,1v, 13, 400.
Lac sirpicum, iv^ 333.
Laeedaemoii el Lacedaemoiies , m,
410.
Lacedsemonia, iv, 205.
Lacedsmonuiin marmor, iv, 260. Re-
gnum, vu, 7fS.
Laeerare. Vide Lancinare.
Lacern.i, iv, 438.
Lacerti, iv, 19.
Lacertiis replile, w, 69.
Laeetnior^ iii, 481.
Laci^ma oleastri, iv, 310.
LacryrnsB Falsse, iv, 233.
Lacrymx, iv, 7; v, 30; vn, 404.
•Latbir, IV, 3*)2.
Lacians^ et lactens, v, 44.
Laciauiius» v, K7.
Lactaius, iv, 493.
Lariea via, r), X^i,
Lacteus circuius, iv, 11 1.
Liciuc^i, IV, .^7.
Laculaia, \e8tis, iv, 449.
Lacanar, lacanaria, iv, 229, 431,
306.
Lacus, IV, 126. De laca, ibid., 129.
Lacug et atagnum, ibid., 131. Lacus,
f&tf., 513. Lacas 1n Baeolia fiirialis.
1 acus Ciiiorius, in ^tbiopla, iu Troglo-
dvtis, if , 121.
Ljpna. Vide Lena.
L.Ttamen, iv, 510.
LwCari^ et gratulari, v, 41.
Ueii.ia, gaudiwn, «t rx.ni/(alfo, v,
6i, 43. Laiiiia inepta, vu , ils. Laeti-
(la. in, 4i. Laelitia in splene, v, 01.
L«lus episcopu!» Ncfneusis, vn ,
13"^.
LoituB, III , ^''O. Uetuif el lethum, v,
Lafva, IV, 12.
Lagauum, iv, 287.
/.agena, tv, 500.
Lugeos uva, iv, 318.
Lagois, lagos, iv, 98.
Laicos, 111, 34d.
Lambda Uitera impuritiam signHioal,
m, 40.
Lamech, m, 274, 318; v, 119 ; vii,66.
Lameniari, v, SO.
Lamontatio tniinx peccalricis, vt ,
472.
Lamenturo poenitentiae opnsculiim
rbjtbmicam , ii , 1 L Kditur, vii , 350
uaq,
Lam*ae, ui, 304.
•Lampas, iv, 5J7. Lampas solstitium
aestivale, vr, 15.
I.amp«acas civiias, iii, 380.
Lana, iv, 46i: v, 464.
Laocea, iv, 381.
Laneiiuxre^ iacerare, et taniare, vri,
431.
Landeberti (S.)Vita, n, 3i2.
Langmdus, ui, 481.
Laiif^or aniin:!', vi, 263.
Lamare, VlJe l.ancittare.
Lanificii inventio, iv, 416.
LaiiisUi.ni, 481.
Laiios duvius m, ilL
Laodicea, LauJicia, iv, 196.
Lapis» varia lapiiluin gene'':i, iv,
243. Lapides vulgares, ibid., 2o0. La-
pides insigiiioros , ibd-, 253. Lapis
Tiiracius, Sv rius . riirvgitis, laiiaHs
belenitesy ioiti., 233. Saiiiius ibid.t
236: Schistos, ibid., 247; Smyris, ibid.,
238; Tuscul»nus, Tbjftes, Sabinus, Si-
plinius, ibid., 259. Lsipides, pt roar-
mora, lapis specularls, ibid.^ J60; pre-
tiosus, ibid., 26 L Sardius, ibid., 2ti8.
Lapi tes structuris aptl, albns, molarfs,
piperinus, tophas, i*olitnibinii.s, arena-
tius, Tiburtinus, ibiU. , 430 seq. Lapides
et saxa, v, 68. Lapldibus ouo sectis fa-
ciendum altare, ibid., 383. Lapides vrvi
el pretiosi in sacris litteris, ibid., 401.
Lapisoflen^ioiiis, in, 304; adjutorii.v,
512,
Lapistu<t, IV, 368.
Laplthae, lu, i08.
Lappa, IV, 359, .362.
Lappago, lapetla, iv, 562.
Lapsana, iv, 368.
Lajisi a bono in deterins, vi, 309.
Laquearia, iv, 228, 408, 43 i*
Larduiq, iv, 488.
Lares, iv, 488.
Larex, iv, 377.
Largitas et largitio, v, 4i. Largiias
prodiga, vi, 359.
Lar^us, iii, 480.
Laricioum castelluni, iv, 357.
Larius bciis, iv, 12).
Larum avis, vn, 413.
Larv«, III, 394.
La.^vm, i.i, 481. Lascivus vi pe u-
lans, V, 43.
Laser, rv, 3o2.
-Laserpiiitim, iv, 353.
Lassus, fews, et faligatrs, v, 32.
Laterculi el Uieres, iv, 230, 432. La-
teres yEgypiii, V, 4^7.
Lalerna, iv. 507.
Laiex, IV, 132. Latex et mi^er, v, 10,
74.
Latinas liueraa rarmentis Italis ira-
dilli, ir, 7.
Laiine 1 miiiI , in, 89.
Laiiiii, lu 411.
Laiir i liberti, iii, 436.
Latinus rex, iii, 411.
Latium, IV, 161, 203.
Latomia, m, 21.5.
Latona, ui, 3x6; iv, 176.
Latrare, v, 73.
la/ro, 111, 481. Latro H fkr,i, 45.
Lairo <es duo cum Clirislo cruciAxl,
vii, 406. Lauronibus crura conrraLta,
111,217.
Lalum, pro datum, in, 44.
Latus, iVy 15.
Lauda, seu laudes, in ollicio Gothi-
co, u, 589 seq. ; vi, 377.
La (dabdis et laudandus, v, 43.
Laudiire se vere sine ar>ogaiilia, vi,
5tl. Laudarlqui affectaut desapientia,
VI, 2i8. Laudari veraciier, vi, 233.
Landari in Deo, non in sp, vr, 310.
Laudatio et laus, v, 44.
Laodea, iv, 526.
Laurea inslgne «ictoriae, iv, .374.
Laureiitios episcopus, ii. 282.
Laiirus, iv, 323. Laurus ei iaurea,
vii, 4.T7.
Laiis. Vide Laudatio. Laudis liu-
manae appetitus, vr, 272. Laus, pro
conteiiiptu lauflis, vi, 311 ; anie curre-
ctione.n, vi, 331.
Lavat et labat, ▼, 45.
Lavatus mundos el immaDdas, vi .
215.
Lavinii]m,iv, 20i.
Lazarus, iii , 338. Percussus est ad
purgaiionem, vi, 261. Qiiem Dominus
susdtavit, v, 1 *JS.
Lea, Leaena. iv, 51.
Leaiider (S.)f ater 1 idori hortaiiir
sororem ad perseveroninni; pmis patna
stieciem perdiderat, i, 5 seq. Kj is ox-
silium, ibid., 123; doclrina, t'>m., 129.
A quo Consianlinopolim ii issus, rM(/.,
130. Exsnl aJ Isidorum scnbil, r7;fd.,
131. Ejus monachatus qoalis, ibii.j
136 uq. Quo anno oldit. iMii., 158.
Congressus cum saiicto Grcgorin, ii,
457. Uidorom celle includti, ibid,^
463. Ejos obilus, Ubri acnpti, ibsd.^
463; elogiuro, vii, 160, 181.
Lebetes, iv, 503.
Lebitovarium, iv, 232.
Lebna, v, 447.
Lecti. Tide Lectus.
Lecticx,iv, 508 ae^.
Lectio, ui, 280. Leetio et acnpficra,
V, 70. De leciiooe, vi , 288. Let*llones
sancti isidori in breviariis i* 93 seqq*
Leciiones variae ad l^tymologias , iv,
526. De lectionibus ta officio ecclesia-
stico, VI, 371. Lecliones prnniiittiare
auliquae institutionis est , vi, 371.
Lectiouaria anliqua, u, 232.
Leclisiernia, iv, 223.
LeciHare et legere^ v, 44.
Lector, lectcres, m, 339, 343, 480.
De lectorlbus superbis, carnalitws, et
haeretiris, tfrtd.,292 seq. Lectorum oi do
et officium, \i, 450.
Leclus. Lccti geoiales, Panicaui, iv,
508 se^.
Legare et ligare, v, 43.
Lepti Uispaliin missi, qoi eorf^ia
sancti Isidori traitstulerunt, t, 54.
Legatio sancti Lpandri, i, 123.
Legatus n orator^ vii, 4^9.
Legendarium, ii, 301.
Legendi assidu'us, vi, 290.
Legere. Vide Leetitare.
Leges. Vide Lei.
Legio, iti, 426. Legio et dilselwn^
VII, 441.
Legio orbs; ecclesia in honoreui
saiicti Isidorl in ea ooiisecraia, i» 56.
Lfguia labelli, vti, 4(6.
Leg imioa, iv, 51 i seqq,
Lemanus fluviiis, ui, 412.
Leinbus, iv, 418.
Lena, vestis, iv, 453.
Leudes, iv, 74.
Leno, iu, 481.
Leos, IV, 315.
Lenticula, IV, 314,502.
Lentigo, ni, 180.
Leoti^cus, IV, 358.
Lentas, lentae vites, iv, 338.
Leo Hagnns, ii, 534.
Leo imper., iii, S3'L
Leo astraro, iii, 165.
Leo. Leooum n.itara. Anlmne rniij
et ctuda indicant, iv; 51. Leo ires oa-
turas babet, ibid., 521.
Leogoras Syraciisauus, in, 3i.
Leonidae filctum, iv, 483.
Leooiopbottos, iv, 59.
Leopardus, iv, 52.
Leovigildus, vii, 123.
Leporiua, iv, 356.
Lepra, iii, 181 ; v, 417.
Leprosos. Lepiosi, ni, 481; v, 138,
417, 437.
Leplis magna civitas, iv, 16.5, 199.
Lepos, IV, 42.
Lerna, iv, 67.
Letbtum marmor, iv, 202.
Lesleus Alexander. Kjus praeCalionis
ad Missale Mocai abicum sumina, n, 14i
seq., ZiS.
Lethargia, in, 172.
Lethvm ei mora, v, 43
Leiica, IV, 2i2.
Leucate promootorium, iv, 205.
Leucius apocrypbus, ii, 25.*».
Leucoclirysus, iv, 2^.
Leuderre<lii« episc., i, 6i9.
Leufredi viti, ii, 3i3.
Lovi , sncerdoialis .nuctor origifiis,
10, 3ii>. V, 124.
Lcviathao, iii, 380.
L*'vidMnsis vesti-, iv, 450.
L(*m^ III, i81. Leves contempUbllei,
ni . 474.
Lcvila'^ ui, 312; V, 438. Aecepenifct
Lixxv INDEX RERLM hT VEnBORUM IN S. ISIDORI OPP. CONTENTORUM. mivi
quadraglnU diias urbfs, iMrf., (STsr^.
Levifcaruni csreiuoDix ubi praci^iuii-
Uir, V, 436.
Leviticiis, 111,212; ▼, 195.
LevoiifS, iT, 514.
Lex, leges ci^il s, ii, 529. De 1r>e,
111, 85. Leges, ei quid iiiler se d ffe-
] raat, ibid., 189 $eqq. Legrs aolii|U»
ei Do\u\ divinap, auciores legum, ibid,
Lez quid bil, ibtd.^ 194. Lef^^es conso
Mjres, tribuniiiae, Cornelia, ibid,, 1?6;
liaiyra, Rbodiae, ibid., 1*j7. Lex qualis
licri debvat, qnid posbil, el quure
rjcui sit, ibid,, 198. Lex, iura et »iiores,
V, 4i teq. Lex et EvaDgeliuni, ibid.f
103. Lex Mo}ai da<a, ibid , 578. Cur
in duiibtis tabulis S(ri|ila, ihid., 582.
I)e lcge veleri, vi, 161. Lex ei pro-
fbeiK, ibid.f 174. L' ges Gotbieae, vii,
19. Lex siippUfandi legem slatnit
credendi , tW.,325. Legibus prtucipes
leneniur, vi, 543.
Lexicographi et granimatici vete-
res, I, 429, 474, 476.
J.exicon vetustuoi, ii, 270.
Lexis, III, 55.
Lia, III, 520. Typus Synagog», v,
122.323.
Libanus, libanum, iv, 18i, 345.
Libare et immoUtre^ v, 46.
Libatio, ni, 284.
Ltbt-iiusofficialis, 11,501.
Liber, pro Baccho, iii, 382.
Liber libri. Libri medicinales , iii,
185; fasiorum, ibid., 254. Ratio eonfl.
cii^ndi liiiros, de vocabuiis librorum.
Llbri elephamiui, fbfd.,259 Sfi/. Uber
cOrtics pars inlerijr, iv, 323. Libri
geotiliuio, VI, 29(1.
Liber Eiymologiarum etnlli genuini
Isilori, UifTereoiie verboraiii, Glos-
i»aria,Allegori» Veleris et Novilesta-
meoti, de Oriu et Obilu Pairum, Iro-
Q'mi», de Nuneris, Quaestiones de
Veieri el Novo Testamento, cotniiieu-
tarii iii llbro? Veteris Testamenii, libri
duo conira Judsos, libri Seiiteolia-
riira, de ecclesiasticis Otlictis, Synony-
ma, regula inooucho^^um, sermones,
epistolap, de Natura rerum, Chronicou,
Historta Guihorum, de Viris illustri-
bus, lodicaiis E<liiiunibas, mss. CoJi-
cibus, et contioversiis per disiiocta ca •
8iu, 1, 58 J. Ad fitiem loini, liberde
^rtu, etc, II, 229, 24i, 303, 314 $eq,,
310, 350, 569, 571, 586 ieq. Literde
Noineris, u, 252, 30i.— Libri Seuten-
tiarum, seu de suinmo Booo, n, 307,
509, 33 i, 3i0, 346 seq , 352, 360, 583,
391, 306 seqq,, 400. 410, 418 seq,,
425 $fq. Libri cootra Judseos, u, 2.7,
379, 551 seq . 379, i09; de Offlciis, ii,
248, 292, 502, 7m; de Naiura rerum»
u, 30S, 330, 361, 5(i8, 378, 400, 420
$eq. ; de Viris illoslribus, u, 318, 521 ,
37 i, m, 406, 410.— Libri Isidori sap-
|K)Siti(li, autdubii, .utex libris isidori
excerpli II, 1 seqq. Liber de ecd^-
siasticis Dogmaiibus, n, 27 $eqq. Bra-
cliario reslitutosab Heniandezio,ti^f//.,
43 Editur, vii, 320. De Ordio» crea-
lararum ao sit lsi<lori, i, 15i, i6i, 296,
86i ; 11, 27, 31. De Coiitemtitu muiidi,
II. 22 $eq, De CouQlrtu virtulum ct vi-
itoruro, ibid., 52. -Ki. 361. Dc Harc-
sibus, ibid , 69, 7d, 407. De adver&a
Foriuiia, ibid., 69, 8i. De duodrcim
Abtisivis, de Geucalogiis, de Ecclesia,
de Vita acti\a et coiilemplaiiva, de
Stalu perfectiools, de quodam Filn-
lulo, etc, ibid , 6i seqq. De (culesii
Miisioa, de < aio, lYitd., 70 se^. Libri
de MiiMca, ibitl., 70 $eq. Libri de Mii-
stca, ibid.^ 531. Liber Spermologon
ftuid slt. II, 309. Liber de Virginitate,
1*1//., 228. Liber Philosophiae. t irf.,
366. De Avibus, ibid., 72. De Nalura
•viuuj, ibid.f 69. Dj disunila verbo-
riim, 1, 461. De Conversis, i, 574« De
Pr«latis, t6irf., 576. De ^ornia viven-
di, 1 , 19. De liibtilutioiie iiou» vita^,
ibid., 24 $eq. De quibusd;<in ADimali-
biis, I, 446. Liber Sciniillurum, t6rc/.,
246. Liber de Sapi otia, dc liistliuiio-
ue jejunil quadragesimali.«y ii, 19 seq.
Liberde Miraeuiissancii Isidori Hisp-
nice redditus, i, 84 — ^ljbri s^cri Nu-
merorum. Joiiu^, Judicuui, Job, Psal-
morom, duodeciiii prophetaruro, Ma-
chabeorum, eic, ui, 232 $eqq.;s,\9(i
$eaq. Liber Jercmis, i, 5i9.
Liber:ili:i, iv, r.9l.
Liberalis, iii. 480.
LiberalHu$ ei libertas, v, 43.
Liberatiu populi, v, 4ViO«
Libeii, lilii, ui, 441.
Liberias. Yide Liberaliias. Libertas
juslae correptiouis, vu, 211.
Liberiini, iii, 436.
Libertus. Lalioi liberti, lu. 436 seq,
De libertis Erclesiarum, u. 575 seq.
Liberum arbilrium, vii, 52 i seqq.
Libiiinostt$t ui, 4^1.
Libitio et iiddo, v, 45. Lii)i«Io, in,
393. (Jaoroodo caveiid», \i, 2i2. Libi-
diois moius, vi, 205.
Liboiiotus, IV, 118; VII, 50.
Ltbra, m, 164 $eq. ; iv, 300.
Llbrarius Imroo, u, 148. Librarli Co-
dicum vi teruiu mss ,tiM(l.,426. Ui.^pa-
ni, ibid.^ 470. Oliui puerl, ibid., 436.
De Iibrahht et eoruui iustruiuentis, in,
iOOieq.
Uun. Vide Liber.
Libs veutus, iv, 118; vn, 51.
Llburnse naves, iv, 4IU.
Libya, iv, 164 $eq.
Libya. Ageaons niater, tv, 155.
Libyi. lu, 402.
Libysiicae fabulap, ni, 71.
Licia textorum. iv, 468.
Liciuum, IV, 4'i2.
Lieausis, lu, 177.
lienteria, iii, 179.
Lgare, el letiare, v, 45.
Lignarius, iv, 442.
Liguum, IV, 525, 442. Llgoa Sc:him,
V, 4ul. Ligoum uon plantaodum juxta
altare, tfrid., 461. Ligua fruciirera sunt
saucii, V, 270. Liguum ovo perfusum
uun ardet, iv, 103. L-'goum scieuti»
boni et roali, v, 270. Viia;, Christus.
ibid.
Ligones, IV, 514.
Ligula, TU. 416.
Lifiubiicum luare, iv, 569.
Lilia.iv, 551.
Lilybaeuui promnulorium, iv. 183.
Uma, id e^t, traosversa, iv, ^.
Lima, iv, 428.
Llmax, IV, 13.
Limbus, iv, 4 iO.
Litiieo, liuilu:i, iv, 227. Limen et li-
mes, V, 46.
Llmes, lu, 407. Limlles maxtmi,
c;irdu, et decuroanus, iv, 2.^ $eq. Yide
Limeo.
Liiiiniscus. ui. 33.
Limus, IV, 245. In Syria, t6td.,2i7.
Limus, 1 IU.S, f^fd., 4i8. Lin.us ciii-
cius, ibid , 478.
Linea, iv, iil.
Linea, vebiis, iv, 4.56.
Liiie.ilis ouroerus, iii. 127.
Lioearoeniuin, lu, 12^^.
Lingua. De liiiguis geuiium. T.ingua
Hebrara. Lingu» sacraB tres. Lingua
Greca quotupiex. Lingu.i Latina quo-
tupiex. Lioguarum diversitas unde or-
ta, lu, 595 $eqq. Liogiia, iv, 9 ; v, 89.
De lingua, v, 508.
Liugulail, IV. 482.
Linius foos, iv, 121.
Limislema ve^tis, iv, 450.
Liiiter, iv, 419.
LiDum, IV, 46i; v, 404.
Lions, Tbrax musieuSy vii, 75 sef,
Liniis Thebjeus, iti, 152.
Liiaria, iv, 282.
Liparu«, IV, 179.
Liqusmen, iv, 496.
LiqnidsB liltere, iu. 9.
Lira. iii. 468; iv, 281.
Lis, IV, 590. Li$ ei rixcr, v, 45. Lites
vitand.-e, iv, 456.
Litania; veteres, i, 105. De lilauii'^,
lii, 292.
Lilliostro'a, iv, 435.
Litigator et lUigiosu$, v, 43.
Lilorius dux Uumauorum, vii, 116.
Liitera. Liuene communes, ui,.^.
Latiuse. etc, i^td., 7 seq. Liiter«. iv,
441. Litieraruui elemeiila vigeoti duu,
IV, 505. Litteram legis qui iutPi.duui ,
VI, 293. Litter» cuiiimuaes meliu.ef,
quaro s inpiiciores. vi, 298.
Littorarix oaves, iv, 419.
Llilus, IV. 190.
Liiurgia Rumaaa an io Hispaaia olini
vigueril, ii, 46.
Liturga Gotliica IUustratiir, i, I3i
teqq., 316 seq. De ca copiusA disserii-
tur, II, 97 ad 155. LUurglee, Mi$8ati$ eC
Brenarii disiioctlo, itid., 143.
Livido et iUndo, \., 43.
Livius ex Anaaiibus et Historia con-
stat, ui, 75.
Livoa, vu, 126.
Lix eivitas, iv, 208.
Lixa, IV. 488.
Lixus Ouvius, iv, 208.
Louisa Garzia SenteotlM ei Cbroiii-
cou saucti isidori noiis illusiravii ; eju«
dedicuiio, et proi(>gus, i, 573, 669,
680. €87.
Locatio, ni, 206.
Loculus. iv. 505.
LocupleSf dnes, poUn$, fortsuialui, f t
lme$tus, 111, 480; v, 19, 23.
Locus, 111, 105; IV, 169. Loeus fiitn-
rs civiUtis, iv, 209. Lod noroiiia, lu,
15.
Locasta. iv, 104. Locosts iEgypiio-
rum, V, 369.
Locutio perversa, vu, 237.
Lodlces, IV, 461.
Logica et e]u> paries, v, 9 seq.
Logici, in, 362.
Logioo, IV, 447.
Lollgo, IV, 83.
Lotiuro, IV, 365.
Lombardus Peirus, i, 566.
Longevus, m, 480.
Longaniuiis, ii, 480.
Loiiginus. Ousstio de co ex Isidoro
et aliifi, i, 522: vu, 40.%.
Longobardf Itallam eauluiit, m, 239,
412. Eoram historia, u. 81.
JLongus, 111, 450; iv, 331.
Uqwa, lu, 480. Ljquax et eloquens,
V.55.
Loqaelares prspposiiiooes, iii, 22.
Loquendl ratio quadruplex, iv .320
Loquens quae ad Deum pe.tineui,
nec faciens, vi, 228.
Loqui et fSrt, \i*, 428. Loqui, alto*
qui, eloqui, et oOiu^ttt, \ii, 455. Bene
ei itiale loitu!, vi. 230. Loqui ei garrire,
V, 33.
Lora, IV, 517.
Luraodrum, iv, 538.
Lorea, iv, 494.
Lorenzaiia Pranc. rard. Eins laos
etdocta prsfalio, u, 151. LtiterdC ad
Zaccaruin, i, 337.
Lorica. De loricis, iv, 388.
Lot. Ulius Arani. v. 158,305,320.
Ejiis iixor, {6fd., 12^. Qus doft liibe,
ioid., m, 305.
Lolharius, lu. 513 seq.
Lotlum, IV. A
Lotoo, IV, 529.
Loius, III, 4^2.
Lubricus, iii, 481 ; iv, IbO.
LIMVII
INDEX RERUM ET VERBORUM l.N S. ISIDORl OPP. CONTENTOKUM.
Lsxz?ni
LiiCflB el<^pli.iiU<'s, IV, 51.
I.ucanlc», IV, iR9.
T.ucaiiiM in niuiicro poeiaruin non
ponilur, ni, 367. A Neroae inierflei-
iiir, Tii, 93.
Lucas evangelisia in Graacia scri-
psil, 111, Si7 teq., ZVI; v, 136, |H7;
VII, 305. Lneas per vilulum quiJ signl*
ncat, V, 156.
Lucaa Tut1^ns<s defenditnr, i, 71,
81 seqq., 680. Non est anclor contiuna-
lionia Chronicl lsid<»rhui, ibid., 78.
Scripst de mlraca'b sanctt Isidori, seJ
no!i eslcen8'MK]usauctor Viiae el tratts-
U.ionis, ibid., k5.
I.ucensis conventiis. vii. 156.
Lticerna, iv, 506. Liicern» inexslin*
gmbiles an ab i<>l (oro inveiiie, aa un-
i][uani exsUterint, i, 105 $effq.
Lucibiie ci incidwn, v, 56.
Lucida, iv. 2i8.
LucidittS Uia onus, \ii, 166
Loci<la4 Prsd4*siiu:itijinus, i, 187.
Lucifer stelia, ui, 165; vit, 40.
Luciferiaiii, ni, 35"!, 32S.
Lucillus, III, 55. Ceiiiuan genrrdSfi-
lcccismoruui dixii, ni, 53.
Lacina, iii, 386.
Lucinianus episc., vn, 162
Ldclas, Leucius, a^rypliorum au-
ctor, ir, 251
Lacretiiispo^^ta, ia,350. Reprehen-
diiur, III, 350. Ejus locus emendatur,
Mi» 458.
Lucrinus lacus, iv, 131, 163.
iMerum, prctdti ei cmnpmidiim, v,
60. tnora seciaiite^, vi, 553.
I.ttoialio, IV, 503
Luc U4, v,30.
Lucul>ros, IV, 300.
Liiculiram, iv, 5)7.
LneuleniuB, iii, 180.
Liiculleum Diannor, iv, 263.
LucuUus, lu, 151 ; iv, 330.
Lacus, IV, 188, 523; v, 451.
Ludi Oliiis Som, in, VOO.
Ludibrimu el iiidiertim, vii, 441.
Ludices, IV, 461.
Ludicra, iv, 331. Vide Lndibrium.
Ludovicus primus, sccuudus, ter-
tliifl, poer, III, 513 $eqq,
LiiJu«. De ludo equesiri, iv, 407 ;
gl idiaio lo, t/i/rf. De ludis, t/iifL, 571;
clrceasibus, ibid., 595.
Lues, ni, 174.
Lugere et mxrere, iv, 30. Lugere
o|)ortet, VI, 507.
LuUigo, IV, 8>.
Lumbare, iv, i^i.
Lumbl, IV, 16. Luniboa acciugere
i|iild sil, VI, 200.
Lambricus, iv, 7 i.
X Lumeo, iv. 116. Chrislus in, 30i.
Luua, ui, 161 , 366. tS^n* magniiudo,
ikid., 155: figara, Inmen, forma: variaB,
carsuf. vlcinius ad terram, eclipsis,
ibid., \iSSi$eqq.; vu, 27, 30 ieqq. Liin»
cresceatls et mluuentis eflec.UH, ibid.,
32. Lnna inundi , v, 481. De luna. Sol
elloiia multo lucidiora ante prlmum
litiiniuis peoeaion; luii» decremeata
et ioeremeola uude itrovpoiaut, vi, 190
isqq, Luoa, calcei, iv, 481.
Luoaris lapU, iv, 255.
Lunatid, iii, 174, 466.
Luoeose marmor, iv, 263.
LonuUb, IV. 474.
Lupi, III, 481; iv, 403. Lapse, lopa*
nar, iv, 403.
Lupaia, IV, 517.
Lupinas, iv. 515.
Lupos, IV, 86, 517. Lopus plads, iv,
79. Lopoa lo fabula, lu, 64.
Lurtdus, ui, 481.
Lnscinia, iv, 94
^.Kacirtouia, m, 481.
Xksocs, III, 481.
Lusiiiius, VII» 156.
Luaiianla, iv, 164.
luitra et luura, vii, 426.
Liislram, lu. 210 sefi.; vu, 12. Lu
stra, IV, 188. Vile Luiia.
Lnteus, iv, 46ii.
Loium, IV, %i\ 412.
Lux, IV, 116 I^ui angeli, vi, 15S.
Cbristiis, ui, 302. Lux iiuu i.ileili^iliir,
nisi cum videtur, vi, 200. Inli in socu-*
lis ooxia, cuin sit. boiia, vi, 133.
Luxa tnembra, iii, 481; iv, 488;
V, 45.
Luxtiria, vii, 219, 257. Lnxuris iroa-
giaea durm eniinus, vi, 279.
Lnx.irtostfs, III, 481. Luxuriosa et
prodigus, v, 43
Luxus, IV, 488.
LuES oppiduin, iv, 198.
Lysus, III, 383; iv, 491.
Lycaeos Arca Mm Deiis, 1 1, 370.
Lyeaon. iv, hl.
Ljcaoola, iv, 1.H5.
Lycba:tes, iv, 278.
Lychous, IV .*506.
Lycia, iv, 1§4.
Lycinte oltv«e, iv, 340.
Lycisci, IV. 5 1
LycophihMlmos. iv, 282.
Lycurgus, III, 189; v i, 78.
Lydia, iv, 155.
Lydti, tii, 400. Primaui navim faliri*
caverunt, iv, 415.
Lydus et Tyrrhenos fralre^, iv, 154.
Lygdinum marm ir, iv, 261.
Lyropha, iv, 491 Ei ntfmuha, v, 45.
limphatieus, iii, 481. Lymjiluiticus
norbus, ui, 175.
Lyocurius lapist >v, 55, 270.
Lynx, IV. 55.
Lypare iusula, iv, 179.
Lyra, m. 166. Lyra, vel clthara, in
cooviviis, ui, 155. Lyra Orphei iuier
sidera coilocala, ui, 140.
Lyrici poel«, iii, 366.
M
M liitera, in, 01.
Mabillooii opinio expeosa, i, 638.
Macaronesum insula, iv, 175.
Macedo Deo^alionis iiepos, iv, 160.
Macedones, iii, 409.
Macedonia, iv, 160.
Macedoiiiaoi, ui, 357.
Macedonius, 111,265.
Macpltum, iv, 115.
Macelotb, v, 448.
Macer poeta, iv, 68.
Maeer, lu, 4SL
Maceria, iv, 251.
Machabsl, eoruni bistnria ac libri ,
I, 530 ; lu, 237, 2;6 ; v. 135, 213.
Macbaera, iv, 379. Maelmra el fVa-
VMsa, V, 52.
Machina, iv, 441.
Macliiones, iv, 429.
Macrinns imper., ui, 238.
M«(:rol>ii, iv, 35.
M icrolilus, di.icoous scrliitor, vu ,
liO.
Maerol^gia, ni, 51.
Uttclare et immoiare, vii, 437.
Mactatio, iii, 2S4.
Mactatus vi', 457.
MaciuM^ II, 482.
Madai, lu, 405.
Mcander fluvios, iv, 137.
Mftceoag-, iii, 57.
NaB8tit'a. rtdtf MoesUUa.
M«vios, III, 64.
Maffeus Scipio marchio. Ejas opi-
nlo ei jodieium, i, 551 : k, 159. Ejus
antmadversiones de Oratiooall Golbieo,
II 97
'MagaHa, iv. 235.
Magar. iv,23i.
Magdalena, lu, 557. Vide Martha.
Magi. De inagis eornnttae muneri-
bos, lu, 369 $eq., 373; v, 137: vi, 28.
Maqu$ et ineanlator, v, 38. Magi Ptaae
raonl.s, iii, 570; v, 567.
Magica ei traditione aogelorum , in,
569. Quo ieropore Inventa, vti, TO.
MagiM ci po!itts, v, 49.
Magister, 111, 483. PotOll, iii, W.
Magistri docenles, bene ei naie viven-
tes v^ 324 $eq.
Magi.ster Cbrislos. iii, 304
Magistrains, lu, 4o5.
Magna Grncia, iv, 161.
MuffnanUmu^ ui, 482.
M^gnes el ejus cum ferro ooncoidi»,
IV, 253, 276.
Magnificu$, iii, 4H2.
Magnitudines raiionales, in, 129.
Ilaguiiodo nomerabilH, iii, 129.
Maffliui et grandU, w, 4H2: v, 47.
Mago Cariliagineosl% iv, 308.
MajjOg, in, 402.
Magos. Vide Magl.
Mabil, IV, 447.
Mabofneitus. Fabola de eo ab b»-
dciro ex Hispania e|ecto, i, 91. 165 se^
Maia, Mercurli niater, lu, 223.
Majestaiis realus, iii, 212.
Major, ui, 483. Major morbiH, nt,
175. Majores nomerl, lu, 124. Maiomm
solertla in dlvisione, iv, 2iO.
Majoriaous imperator, v.i, 132.
Maiorica insulay iv, 181.
Maius mensls, ni, 225.
Mala Cydooia, iv, 327. Mala pomo-
rum, f^ii^M 503. Mala Pouic», v^ 401.
Vide Mal» ei Malum, frocius.
Malatbias,if,245;v, 134, 174, 21 S;
vii. 885.
Hale, IV, 8. Maks et imto, v, I8L
Malsgma, ni, 184.
Malaleel, ui, 254; vo, 65.
Matdras, viiy 118, 155.
Maledictio io sacra Scriptora, «1%
275. MaledicUo serpentis, v, 27S. Ma«
ledicUones, v, 484.
Male^eus, v, 58. Maleficui el inemk^
M r, V, 58.
Mali^om promontoriom, iv, 182.
MidignUa$ ei maiUia, v, 47.
Maiigmu, m, 485.
MaUtia, vn, 253. Vide MaligoitaA.
Mn/tltofiis, ui, 485.
Matle ei malo, ir, 45.
Malleolus, IV, 317.
Malleus, iv, 428.
Mali apod principes magis necooi^
tate quaro voto. vi, 3i3. Qaare M^es-
sarii, vi, 551. Malis weridie nox est,
VII, 21).
ilf nlo. Vide MaUe.
Malogranatttin, iv, 518. Mo/o^raaa-
flim, et Malogrm tata, v, 49.
Malum, lu^ 212. Uude sH, %i, 132.
Noa esi a Deo, niliil esi oatnra, vii»
332 neq.
Malurog friicius, pomuro; mahun Ma-
lianom. Puuicmuv prcooi, aesUmm,
duracioum , Armenicoffl , PeDUcniu ,
^tc.a IV, 327 $eq,
Matui , lu, 4KI. De cooconKn malo-
rotii, VI, 319. MaU de boAis,et boui d«
mai s, VM, 406.
Malus arbor, iv, 411 .
Malva, IV, .566 ; agrevtis, iv, 360.
Malva flovios, iv, 167.
M.tlvelo vestis, iv, 449.
Malveviacos, iv, i(%.
Mambre quercus, iv, 550. Urbf » •«,
198.
Mambres, in, 521.
MamUlB, tv, 13. MamiUm^
et ubea, v, 48.
Mamms, v, 90. Vide MaailU».
Mammona, in, 520.
Mammotrecias, i, 510
Mamser, vii, 415.
Manabew, ni» S25r
LllCtll
INDEl RERUM ET VLRBORUM KN S. ISIDORI OI»P. CONTENTORUH.
xc
Manaves, iii» 256, 32i, T»; v, ifS,
161.
Maiidfsatio, iv, S06.
Mancipium, iii, 456; ▼, 67.
aanciiSf III, 484.
Maodalam, iii, 203. Maodala Deca-
lo;;i, Ti, 166.
MaoUibule, iv,8;v,90.
Maiidragora», iv, 553 ; vu, 460.
Mane, ir, 221. Maae poal vespeniin
ll«Uat, VI, 130.
Maiies^ui, 221,5:5, 478.
M.->ii|3,iii, 175.
Manicx. ii, 213.
Mauidiael, iii, 238, 355, 522; vii, 96.
MauideaU luoica, iv, 418.
Manifutmtt, lu, 484.
Maoipularea, tii, 427.
Maiiipolaa, u, 427; iv, 363. Maoi-
pull, IV, 377.
Maoiiergion, iv, 465.
Maolltts A., m, 190.
ManQa,v, lii,974.
Maonus equos, iv, 48.
Maosiooes In oeseno singillatloi ex-
plicatft, V, 433 ieq.
Mansios. Ejttsjudlcluin, i,5S2.
Mansuetudo, vu, 213, 264.
MaiUMelMt el mod^ifiif , m, 48i ; v,
46
Maotelia, iv, 463.
Maoto, IV, 205.
Manloa civitas, iv, 205.
Maotns, iv, 458.
Manut>i3e, iv, 375.
Maooltrio, iv, 445.
Mjooleuta vestis, iv, 447.
M anHni. id est, lx)nani lu, 22i,47&
Mauuiiiishio, III, 4il.
Manumissus, in, 436
M loupreilum. iv, 12.
Maoos, IV, 12; V, 90. MaoQS imposi-
Cio, m, 288. Maoos Mojsi leprosa , v,
SlH. Maoos Dei Chrislus, ui, 502. Ma-
uos iiiterior, iv, 15; oppaosa palma di«
clmr, III, 25. Manus, rarus, iii, 221
Mappe, mappell», iv, 463.
Maroh, v, 451. Foos, v, 375.
Mafaoaiba, ni. 520.
Maratiionlua canpos, iv, 138.
Marceliaoom, inardainm ongiien-
liim, iH, 188.
Marcellious preslijlef , vii, 146
Marcellos eonsul, vu, 85«
MarelaoQS Imper., VII, 101.
Maicloolt», lu, 354, 522.
Marcomaoi, i:i, 415.
Harcossius Prateolus, i, 582.
MarculttS, marcas, iv. 428.
Marcus evaogell9la Gnece scripsit,
«1, 236, 247, 337 ; v, 136, 187 ; vii, 88,
S9S.
||are« De mari ; maria diversa ; roar«A
Magiium, sive Medilerraneum; Tjr-
rhenum , Galllcom, Helleapontlacom ,
infenim, soperom, Myrioom, iooiom,
Liguatienm, Creiicttm, lcarittm, Ikilea-
ricum, Siculum, Ibericum, Hubrum^
Salioarom, iv, 123 je^^. Maris sinus,
i(rid., 127; nomloa, vh, ^. Maris Ru«
kiri divisio, v, .Vl Mare cur noo cre-
licat Martf marem, maria^ et wquora,
V» 10, 49. Mare silel Alcyone excu-
luinle, IV, 99. Maris divlsio, iv, 123 ;
equi, IV, 402.
Mareolicm nv», iv, 520.
MargariU, iv, 271. Margarita iu
ostrei&, rr, A.
Margaritom, ui, 141.
Margo, IV, 190.
Maria Deipora, lu, 517. De ea, v,
179; vH, 380. Vide Delpara,
Maria soror Mopit, v, 127. Magda-
leoo. Vida M.:rlba.
Marla Alf«Hi8ils de S. liaiidattts, ii,
m
Mariana. IQus ooln el vari» lectio-
fie^ In Isidoram, i, 107, 272, 322, 46^,
518 ; II, 93.
Mariandyna urbs, iv, 20i.
Msritiuia, iv, 190.
Maritinmm^ et marm/oii, vn, 431.
Marito^, m, i52. Mariius et usur
emebant se invlcem, ni, 201. Qualii
ellgendus, vi, l^i.
Marius Victoriotts, el ejus liber de
Syllogisrois, ii, 110.
Mafmor. Marmorum oo'ores et ge-
nera. Marnior Thasittro , Luculleuru ,
'J'iberium , Tbel aicuro , l^arium , Tbe-
pbria, Lesbittm. iv, 260 seqq.
Maro. Vide Yirgilius.
Mirruliiuro, iv, 338.
Mars, lu, 41 1. Mars. slve P]^ro?s, in,
lo9. — Manis etiui ro^ei, iv, 102. Siel-
la, 111, 161. Teuipla duo Uomx, ni,
3:^5.
Marsi et Marsla, iii, 3S5.
Mjisid» fons, iv, 122.
Marsopium, iv, 504.
Marlelltts, IV, 42^, 411.
Martba ei Maria, ui, 3C7: v, 105,
554.
Martlalls, i, 324.
Marllanus , episc. dcpositus, i, 146.
Martiatum, ni, 188.
Mxrtioil lexicou, i, 477.
Mdrllims (S.) Dumionsis, vii, 136,
l.*i7. Legioneiibis (S.). Ejus scientia a
Deo infu>a, depiecanle sancto Isldoro,
I, 64, 69; H, 452. Kjus sermooes de
saacto Isidoro ediii cum notis, i, 57.
Martlnos archiepsropos ToletaDUs,
vu, 178. Dracareusis eiiiscopus, vu^
104.
Martisia, iv, 489.
Martitts lueiisis, ni, 225. Harlius
aoni prlncipiuro, iii, 164.
Mariyr. De martyrit>U8 , 1 1, 338. Eo-
rum fe&tivitas , vi, 402. Mirtyres Orio-
ois «tella sigoilLanlor, vii, 40.
Martyrium. Duo ejos genera , iii ,
339;iv,222;v,3i9; VI, 177..
Marlirologium : Aomauum . i , 11 ;
diversorttm ( rdiuttm, ibid., 104; Fer-
rariense, ti ; 332.
Jf ot et imire, v, 49.
Masbothsi bafreticl, im, 551, 520.
MaMCulM et tir, mi, 438. Mascuios
rharao occldlt, v, 360.
Masdra Sueyorum rex, v.i, 11&
Ma 80, IV. 28><.
Massag t». iii, 407.
Massllia urbs, iv, 206.
Massllienses trilmj^ues, iv, 206.
Massylla, iii, 417.
Mas^vlli, vel Ma&u'i, iv, 417.
Masiicina vestis, iv, 4.H0.
Ma licluum, iv, 465.
Mastlx, IV, 345.
Mastrttca,iu, 454.
Maiaxa, IV, 467.
Mater, matris me» llrater, matris
mee soror, ni , 447. MaferfamitiaSf et
matrona, ni, 439; v, 48. M&ler roagoa,
teiltts, 111, 587.
M:«teria , iv , 442. Materia ioformls ,
VI. 129.
Materlera, maierterae soror, mater-
tera magna, iii, 416 lef 7.
Mathemailca, 111, 51.
Moihematici , 111 , 372. Matbemailcl
in Memphi optimi iv, 200.
Malhusalem , 111 , 234, 318 ; ni, 66.
Matrimoul iles labutsp, m, 1^9.
Mairimooium, 111, 455.
Matrisaulmula, iv, 337.
Malrlx, IV, 22.
Matrooa 111, 440, 458. Vide Maler.
Malrpns In adulierio comprebens«
auiiculo lAdoebantQr, iv, 401.
Maiihstts evangeiista Hebraice scri-
psit , 111, 237, 246 ; v, 136, 1S5 ; vn, 87,
S94.
Matthias apcslolus, lu, 537; v, 186;
vu, 391.
Matiiram , iv, 324.
Mniotiduffl. De matollnls , la , 224.
VI, 3H ).
Mauri , 111, 417. Mauri invadunl lli-
8|iafiiaiu, VII , 170.
Ma.iricius imper., iii, 239; \u, 104,
Hauriuorum opinio, 11, 57.
Mauriiania Cesarlensls , Silifensis-
Tingtlaiia, iv. 167.
Maurus eguus, lv, 48.
Mausolea, iv, 233.
Mavors, iv, 415. VclaiiieB femioa^
rum, IV, 4G0.
MaxillA, IV, 8.
Maximianus Imper., vii, 96.
Maxhnilla hsriHica, 1 1, 354.
Ifaxtmttf et groni/if, ui, 483 : v, 36.
Haximus iiniier. Germaoos vicit, 111,
238. Osaraugostanos, 1, 693 ; vii, 165
teq.
Mavan^lus prsnotationem BrattlionU
temere abjndicat, 1, 17.
Mazaca urbs, ui, 403.
Meare, mratns, iv, 17.
Mechanica, v, 110.
Mecooites, iv, 2S2.
Medea, gemma, iv, 274.
Merli. VtdeUednu
Media major et minor, iv, 145. lirbSi
ni,405;iv, 145, 19i.
Medica urbor, iv, 1 iti, 515, 328.
Medicauiina, 111^ 183.
Medicina, ejus inliiom , inveutores,
111, 167 ieq., 188; v, 110. Mediclna tri-
plex, medicloa antlquior, 111, 160, 183.
Meiticinalisdif^tos, iv, W
Medictts. Medicorum Ii«r<'se8 , ui ,
169. Instrumenta , tfrirf . , 185. Medlcui
seplem liberales discipinas intelligat ,
m, 188.
Medimna, iv^ 306.
Mediocres numeri, 111, 125.
iredtocHa,iii,4H3.
Mediolaoom, iv, 2(Ki.
Meditaoda caole qu» leguatur, vi,,
Meditari et veUtari, vu, 442.
MediUtio et lecUo, vi, 288.
Mediutiva f erba, ni, 19.
Mediierraneum mare, iii, 124.
Medius« ui, 410. Digitus, v, 90.
Medull^, IV, 15.
Mediis, nottts, quasi meltts, iv, 494^
Medtts, Hedi, in, 405, 417.
Mel, IV, 490. lo sacrlQcio noa offere*
balttr, V. 409.
Mflacbim, ui,242.
Meiancholia, ui« 170.
MeUnllus Toletmitts, th, 178.
Meianttrtts, iv, 80.
Melchisedech rex ; ejtts vicioria, m,
3l9;v, 12l,155,»)7ie4.
Melchlsedecfiiani, in, 353.
Helea fluyitts, iv, eo^ 151.
Melesius grammaiicus, v, 48.
Mellchloros, gemma , iv, 268.
MelichrTfttS, iv, 280.
M^llcratimi, iv, 404.
Melimelttm, iv, 327.
Melimim vngttentum, iv, 410.
Meiior^ iii, 484. .
MeliUltes lapls iv, 258. *
Mella arbor, iv, 529.
Mellitus quisoam fuerit; ctironi«'uni.
eitts idem atque fsidoriaaom ooonibil
iuierpubtam, 1, 680 ee^q,
Mclo flavioa, iv, 60.
Melopos, IV, 330.
Melos iosola , iv, 177, 410.
Melotes, iv, 459.
Meltioas possessio, v4i, 152.
Membra cprporis'bomani, iv, 14; v,.
87. Membra homiois diabolo ascribao-
lur , IV , 5i0. Hembra dlscretioiiii.
causa , IV, 24.
lUmbraDa, Hi, S58.
M*iiiHoo, IV, 93.
M^Miuonid •"> uve^, iv,.03.
ICI
INDEX RfiRUM ET VERBORIM IN S. ISIDORI OPP. GOiNTENTORUN.
sc<i
JfiiRor ei memm<m$, w» 4S5 ; ▼,
16.
Mpm^rans Deas, tn, 198.
Memoraiet dicere^ tii*mnemoraref
f, «I. 46.
McmoHa, meni, cogiKHw, et s^stu,
V, 9i. Memoria commnnis boniinl et
aiiinialibus, vi, 148; praeterilorumfael-
itoru'1», VI, 207.
Memonosm. Virie Memor.
Mem|ihis ciTilss^ iv, !N)0.
Mem|«biiis la|>is, iv, ^»
Mena vestis, iv, 4oO.
Menaoder comicus , vii, 82. Magus,
Mtinandriini, iii, 5S2.
Menardus. Efus Krlillo CoBCordiae
vpffularum, i, 614; ii, 78.
Mendactum , vi, t^\, 510 ; vn, io9,
H45. Mendaeium, faiiitai et mendum,
Mendax et faltax, ni. 483 ; v, 27.
Mendiciis , iii , 483. Mendicus ulce-
rosns, V, IIK.
Mendum. Vide Mendaclum.
Mens , IV, 2. Men» ei raffo, v, 94.
Vide Mt*oioria, Animus el Spiritus.
Men^ apia ad bonnm in sua natura ,
n, 281. lo caplte liominls, lanquam in
cA^lo Deos , T, 88. QunnJo Deum iiene
oimleniplator, vi, 281. t}ua cupiditaii-
bus inliiat, ti , 2i9. Soluta io JiversiSy
VI , 52S.
Mensa. De in«nsis, iv, 485. D ' roen-
sis monachornm , vi, S36. Men<ia ta-
liernaculi, v, 598.
Mensi.s. De mensibus; mei;sium no-
min»; inl ia apod varias gente8,i:i,
224; vii, 7 irq,
Men^^troi naliira, iv, 23. Menslruum
BMilieris biliimeu rumpit, iv, 247.
Mensura. Mensnrx \iariiro, et a^ro-
riim, IV, 259,2(1,302,525. Mcnsura
corporis aui temporis, iv, 502.
Meiitba , iv, 561 , 370.
Memiens et faUem , v, 49.
Mentiri pro laluie bomiuum, vi,
2")2.
Mentum, iv, 10.
Mennm in oolore , iv, 466.
Merart poiio, meracum \iniim, v, 7.
Mercatns, in, 208: iv, 215.
Mercedem booi operis qui percipit,
vt, 220.
Mprcenarli, ni, 45 i.
Mercorln^ , l}Tff condiior, iii, 235.
883; VII, 71. 74. Mercuriq^ Trismegi-
)»ier, 111, 189. Morciirli slella, ui, l^,
164, 189.
Mercin-iut prffsUgium iaveult , lu,
574.
Merenda, iv, 488.
Merei, mereiur, nuerel, promerelnr^
V, 47 seq. Mereri, m, 4ti4. Iferert »ii-
pendia,v,55.
Merarix, meretrkei, ni, 484; v,
5\
Mergere et mersare^ vn, 4it.
Mergi. De roergis, iv, 89.
Meridiare, iv, 492.
Meridies, in, 222; iv, 107. Merid^es
idim me^fdies , iv, 526.
Meristaei, lu, 551, 520.
Mertiorum initium, vu, 330. Meriia
siticiorum, t^f(f., 5i4.
Meropes, iv, 94
Mersio trina et sim.Ja In bapllsmo,
II m.
Meriila, iv, tOI.
Merum , lu, 150, 222, iv, 107, 466,
492.
Mes, in, 400.
Meslmbris, vi, 609. :
Mp8.>mebs, iv, 274.
Mesofiontus, ui, loO.
Mesopotamia, iv, 116.
Kesphres rei, iv, 597.
•\e:.pilus, IV, 350.
Hesraim, in. 404
Me&^apia civil«<<, iv, 205.
MesMas, iit, 500.
Metsis, IV, 311.
Messorlum , iv, 497.
Mestlcium, iv, 466.
Mela. Deme.is,tv,397.Meia,tv,468.
Mctacismn^, iii,*51.
Metalepsis, ni, 60.
Metailuro. De metallis, ui, 216; iv,
245^ 285.
Meiangismonits, ni, 557.
Mela|ihora ex quibusmodisB^it, iu,50.
Melaplasmi, iii, tiy.
Metaihe^is, in, lio, 93.
Metatores, iii. 484.
Metalum, iv, 218.
Melhea, v, 449.
Melhodiiis (IJ.), u. 3(>7.
Meihodui in pr« If^goinf^n^s hoius
Editionis adhibila, i, 1 ; in Ediiione,
n, 4, 9.
Meliri pedes liorarum , iv, 502.
Meionymia, iii, 60.
Mclreta, iv, 50 i.
Meirica music», iii, 15i
Meiropuliiani, 1 1, 3i0.
Metrum. I)c melri«, iii, G3; iv, 30 i.
Metns , V, III. Mf!us , form-do, pa-
vor ei dmiar, v, 2S. Meius et navor, vu,
429.
Meu, IV, 549.
Mi et milu, v, 48.
Micx de roensa, v, I3H.
Micheas , iii, 230, 235, 253; v, 176,
209; vn, 381.
Michael, m, 514.
Michoi coonubiuro, v, 517.
Ifuiro et mqro, v, 51.
Mm. V\dem.
Milf 8 ordinariiis et extraordioarins,
ui, 42i. Vide Milites.
Milimiudruin, iv, 556.
Miliies nnnquam immemoressacra-
menii magis staiionibus parent, in,
29). Mililes qualuor, qni vestlnieuta
Chrisii diviseruoi , v, 151. Togati et
lacernriti, iv, 458. Vigitni quinqne an-
nisteneoiur, iii, 428. vide Mile^.
Militia. Kjus vocabula, t^euera tria,
lu, 419 seqq.
Mille. ni, 120.
Milleuarii , ni, 352, 4ii.
Millia, in, 120.
Milliarium, iv, 242.
Mi 1 um, IV, 313.
Milvago, IV, 81.
Milvus, IV, 88, «)9.
Mimus. De inimis, i", 405.
Ifinofor, II , 48 i.
Mmax, 111, i8i.
Miner\a Trito lia , de capite Jovis
naia, lanilUil, olivatet artiuiu iuven-
trix, ni, 389; iv, 4i6; vu, 71.
Mimmm, lu, 4^3.
Miiiister. De origine minisirorum
Ecclesiae, vi, 413.
Hlnium, iv, 437. Minlum juxta mare
Rubnim, iv, 127.
Mlnius fluvius, iv, 159, 164.
Jftnor, III, 483. Minores, ni,447.
Minores nnnnfri, lu, 12i.
Mioorica insula, iv, 1K2.
Minolauriis, iv, 32, 57; v:i, 74.
Miiiutal, IV, 489.
Miracula sanciorum, vi, 179. Mira-
cula quarel in Eoclesia nunc non fliini,
VI, 180. Sub Aniichrisio ab Ecclesia
cessalHint, ilnd.
Mirari et admirari, v, 48.
Miro rex, vii, 136.
Misael, tii, 332; v, 176; vii, 80.
MiscHllanea in n>ss., i, 574; n, 259,
268, 285, 288, 293 seq., 29^ 3U; 317,
SSS.^^^O, 556, 368. Misceilaneasacia,
n.360. Kx PairiboMm,259. Kx l^ii-
doro, ibid,, 392. Aslrolugica, ii, 383.
MiseUus ct miscr, iii, 185; v, 40^
Miserabilis et miserandns, iit, If'^; v,
46. • » •
Miseran et mhtereri , vn, 428.
Miserato et miterieirdia, v, 46. Ht-
seralio Dei, vi, 258.
Miteremur et wisTOtcimur, v, 48.
Miserett Vide Miserari.
Miseria, ubi est, vi, 275.
Misericordia, iii, 48i; vn, 217. Eiis
amatores, vi, 556. Vide Miseraiio. Mi-
sericordia el jn.uiiia ln judice, v<, 545;
oonira otKJiiratoupm, vn, 217.
Misericors , n», 482; vi. 35<4.
Missa, lu, 279; vt, 379. M ssa Go-
Ibica saiicti Pelagii, it, 12^. Missse de
feriis, n, 249. Miss» Gothic» oralio-
nes, n, 106 seq. Missis exposiiio, ir,
44, 49. Editur, vn, 221 seqq. Vide Ex-
positio miss». Missa i ro defunciis ab
aposlolis tradiia, vi. 586. Missie onln
a bealo Petro 1051110108*, vi, 579. Sa-
crificium qoid co tliieat* vi, 383.
Missale Gothicu:» , scu MozaralH-
cnm, multoruro opits, u, 147 seqq.
Missos Cbristus, lu, 303.
MUis, III, 482.
Mitra, IV, 42i, 471.
Mitridaxlapis,iv, £38, 274.
Moa, IV, 500.
Mnemia Timoilio:\ n*, ' 9.
Moab, MosbitaB, ni,320, 400.
Modestia snadeiur, vi, 504.
Moderatus, ui, 483.
Modestust^imansuelus^n^kSi: v,4f;.
Modi causarum quimjoe, v, 95; ver-
boniiu, III, 19.
MoJicus, in, 485.
Hodiiis, IV, 304, 421. Hodios diver-
sns noo bahcndus. v, 466.
Hpdus iii rebiis, vu, 54i. FAfe Hodi.
Mcechia, 111, 484.
Mteoia, IV, 210. Mamta et erdificia,
VII, 439.
Mfleniana, a Ifasnio, collegi CrasM,
invcna, iv, 218.
Hucones, 1 1, 400.
Mceonia, iv, 185.
Moereri. mtcrere, nuBtlus, moerei, el
me H, V, 30, 48, 71.
Haeror moderatiis ioeptiae Urlitis
respoodel, vii, 219.
H i^sia, iv, 156.
Meetl^ia^x iristilift, v. 7f .
Ha^stus, III, 483. Vide Mfercnt.
Mola, IV, 505. Mola looo pignoris
noo est acciplenda, v, 465. HoUb apud
anliquos non eraol, iv, 5i2.
Molares deotes, iv, 10.
Molaris lapis, iv, 431.
Holenies du«, v, 1 44
MoUis, m, 48i.
Holliiips, IV, 406.
Molochiiiia veslis, iv, 4i9.
Holochiles lapis, iv, 267.
Holossia, IV, 157.
Holossus, III, 502.
Holossus, Ryrrlii fllius, iv, 157.
Holotiiis lapis, tv, 259.
Homentana, iv, 297.
Home iium, lu, 207. De moro<»ntis,
in, 218 M'>nienta et \t0r9, ni, 218.
Monacfaus. De inonacbis, eorum vMa
et regula, iii, 544; vt, 505 seqq., A^i^
52 i seqq.; vu,257 seqq Honachi va^i,
II, 569. Monacbi periti scrijieodl ot
Gorrigeodi recensentur,YMd., 437. Mo-
nachorum genera sex, iria < ptima, tria
pessima, vi, 434.
Monarcha, moiiircbia, m, 423.
Hooas, 1:1, 423.
Honasterium. De monasteriis. i\,
220; VI, 525. De monasieriis non coii-
veiiendis, de mooasterils virgioum, 11,
824 seq, Monaslerium Onieiise, 1, 569.
1 1 •• l'raiicbeota II, 11, 5 16. Honasternm
1*1 roeiiiibittiii, vi. 4iO
Monatius, lu. 488
Moucduta, IV, 94.
xcin
INDEl RERUM ET YERBORUH IN S. iSIDORl OPr« GONTENTORUH.
mw
Monere, adnmere ei cmnumeret
t, 47 ; T«, 435.
Moneia, iv, 287.
Moniley iv, 472 seq, ; el mtini/e, v,
Mwiitor, m, I8i.
Mooiiuai ei fidiiioae Patruu Tole-
laiiorum, i| 670,691.
Mouoceros, iv, 53.
MonoJia, iH) m
Monogamas, iii,454.
MoDoplota Domioa, lu, 17.
MoDOS, iv,220.
Moas. De montibas. monles Hyper-
horei, iv, 184 seq. Mons emioeus, v,
4n2i Mmuei el coflei, v. 49.
Monstrare et demonslrare, vn, 247.
MoDSlrQS» facies gentiuro in Orien-
le, IV, Si.
Monstrutn, iv, 52. Et porlenlum,
V, S9. Monstra diu non vivunt, iv, 52.
Montani, m, 5^S.
Montanu8Tolel..vn, 166, 168.
MonleD8(*s, iii, S^O.
Mouumeatum , iv, 233; el sepul-
rrum, v, 66.
Mora et tarditas, v, 47.
Morales Amlirosius. Ejus opiaio ex-
pensa, i, 132, 531.
Muralis philosophia, ni, 102.
Morbos. Morbi ca<luci et acali, iii,
170 seq-; ciirouici. ibid,, 174; ia su-
perflcie corporis, ibid., 179.
Mor^s bominuin. diviti&, vi, 326.
Vide Mos.
Mnri rouiida, vi, 3r,0.
Moribundus. 1 1, 48i.
Morio, III, 484.
Morilunts, ni, 484.
Murs. Morti^ geoera, iv, 29. Mors,
leihum, V, 43. Mo s 'aoiroae, vi, 212.
Mors iiiccrta. vi, 5bl. A prfmo boniine
in omues transiil,vi, 143. Mortis Cbri-
61 i et D0»tr» distinciio, v, 82.
Mortarium, in, 186.
Moriuus, IV, 50; eiemortms, v,49.
Mortuus resuscitalus, V} 546. Mortuum
qui teiigcrit, v, 415.
Morus, IV, 531.
Mos et lex» ni, 192; v, 45. Mores
anid ioter se difTerant, ui, 191. Vido
lores. Mos nubendi antiquitus, in,
433.
Moschorns flovius, iv, 151.
Moserolb, v, 449.
Mosocb, lu, 403.
Molos, V, 88; oorpors. vn, 42.
Mo)ses, ifi, 189, 235, zil, 521 ; vn,
72, 575. Plofa de rebus geslis Moysis,
¥, 126 seqq., 361 seqq,, 452. Moyses
etElia8,qui apparuerum cum Doniino,
<|uid sigahlcaiKinl, v, 141. Moyses be-
ruicum carmen Inveuit, ui, 67. De ini-
tio maodi bisioriam scripsil, ni, 75.
Modiiim eifecit, iv, 503. Ouaodiu po-
palnm rexit ia eremo, ui, 235; vii, 72.
Prlmus divioas lcges expiicavii, iii,
189.
Mozarabfcam olBcium allcubi in Hi-
spaniis retentum. EJus descriptio, ii,
1x5 seq. R]us conc >rdia com operibus
saoctilsidori, tM(/., 154.
Mozicia, iv. 504.
Mucdoli onservatioaes, i, 580 ; ii,
77.
Mucro, IV, 579 Mucro, giadiui et
cmis, V. 26.
Mogilis, IV, 80.
Muqire el vagire, v, 75.
BlufiUus, III, 482.
Muiasagmaria, iv,5l8.
Muicaior, lu, 484.
Mulciber, iii, 4S4.
Mulcirum, iv, 5:)l.
Muljfariam, IV, hOI.
Muttebris et nmlier^hts» v.i, 4^.
Muiier, iv, 27; v. 94, \%0. Uuiier et
vir, f,95. Muherdeccm ei oclo annos
inflrniiiatcm babens, v, 146. Malier
decora capta in bello, v, 47i ; adulle-
Td, V, 149. Mull^r Deo et maritosuk)-
jccta sit, VI, 458. Ad imaginem viri et
ob ejusadjulorium creaia, vi, 1 42. Qux
proOuvlo sangiiinls Uborabat, v, 146.
Ouae uuguento Domini capat uoxit, v,
149. Mulieres qu» apostolis Doniini
resurreclionem nontlant, v, 151. Mu-
lieres redundant crinibns, iv, 455.
irtiij«raritts,ni, 473. Vide Muliebris.
Muiio, ni, 484.
Mullei calcei, iv, 482.
Mullus piscis, IV, 79. Mullos fn viuo
necatus lauiium viui alTert, ibid.
Mulsum, IV, 495.
Mtdtaih, poena et suppticium, w,
Mulliloqoiuni, vii, 219, 2^.
Multipes, IV, 75.
Mutiijilex, superpartiens et super-
parlicularisnoroerus, lu, 126.
MuUitudo et numtrus, v, 43.
MoDditia inieroa exteriuK responde-
re debet, i, 67. Muaditia cordis, vu,
220.
Mandus, lavatus, vi, 215.
Muodos. De muodo, ejas ronna, par-
tlbus, elementis, iii, 145; iv, 106; vii,
16, 534. Muudi creatio, tbid,^ 522. De
muudo, sea ssecolo, ejus amatoribus,
cnntemptu, percussiooibtis, vi-, 128,
505, 509, 555; vii, 216, 275. Mundus,
annus et homo, vu, 57. Fig. 4. In sier-
no consilio scmper erat, vi, 128. Ad
insUr Ecclesl» rabricatus,vii, iO. Mul-
lis inoriuus, cui ipsi moriui non sunt,
VI, 554. Mystice bomiueni signiiicat,
vii, 16. Peccatores aiiquaiido sigoifi-
cat, VII, 16. Unde crescere vhletur,
iiide mlnoitur, vi, 128. Mundi canut
Oriens, ultlma pars Septenlrlo, l:i,«^45.
MiinJo nibil pulcliriui aspicimus, iv,
Munera diversa ad coostructionem
isberuaculi, v, 400. Munera, qu» dau-
tur judiiibus, VI, 548. Ftcf <*Munus.
Munia^ munium, iv, 210; v i, 428.
Mwiictpalcs ct nwnicipes, iii, 432 ,
V, »o.
Munici|num, iv, 210.
Miioifex, ni,482.
Munificus, ni, 382.
Munile. Vide MonPe^
Munimentum, iv, 251.
Miiiiiiiones, iv, 251.
Munitum, iv, 231.
Munium, munia« uf, 432, 210.
MuuDOz Josepb, i, 294.
Muitos. De muneribus, in, 285; vi,
547. Munus ct donum, v, 23, 47; vn,
428. Vide Munera.
Maraeiia, et murseoula, iv, 82, 475.
Mures, sive lacerii, iv, 19.
Murex, murices, iv, 84, 250.
Muria, iv, 4)6.
Mormuratlo, vii, 259.
Murrbioa, iv, 275.
Murus, IV, 211 ; et vattum^ v, 75.
Mus, Id est, stercus, iv, 510. Terra,
IV, 492. Mures, musaraneus, iv, 61.
Mus longus, IV, 5Hi.
Mus£, ni, 152, 595.
Musaraneus. Vide Mus.
Mosca, IV, 105. Musca; iEgyplise, v,
368.
Muscalus, musculi, iv, 84, 586..
Mgsica, ejus partes. iuventores, di^
fercntiae, divlsio trilormis, organica,
barmonica, rbytbmica; quid muslca
|Ossit« in, \^iseqq.\ v, 110. Seoico-
tixdemoslra, i, 451.
Musio, IV, 60.
Musmo, IV, 50.
Musieia, iv, 01, 516. Musieiac ruia
armqniur, cum dimicant cum serpeote,
IV, 570.
Mulionos, IV, 105.
Mu<;liim, IV, 492.
Mutabile quid noo cst, Tt, 1 16.
Muubiritas, vi, 145. Antincp, vi,
U3. '
Mutalio corporis, vi, 145, loci eou-
vcrsis valet, vi, 2U5.
Muti in Evaugelio, v, 157.
Mutus, 111. 48i; el cecusdaHnonlum
babeiis, v, 139.
Mutuum, tii, 2U7. ilfitftttfm dare, et
commodare, v, 47 ; vu, 451.
MycenflD civilas, iv, 203.
Mygaie, vi', 413.
Mygdouia Biiliyuia appellata, iVf
152.
Myoparo, iv, 418.
Myricae, iv, 538.
Myrinicites, iv, 282.
Myrmidooes, iii, 409
Myrobalanum, in, 187; iv, 562.
Myrrba, iv, 545. Troglodytici, ibid.,
344.
Myrrbites gemma, iv, 267.
Mjrteus equas, iv, 48. Myrtei paa-
oi, ti, 258.
Myrtilus, iv, 126.
Myrioum mare, iv. 126.
M>rtus, IV, 558. MalienjnL necessi-
tatiims apta, ibid.
Mysieria per jejoaiam rcvelaotur»
VI, 2.5. Occulta legis. vi, 299,
Mysteriuni, ui, 286.
N
Naaman Syros, v, 132
Nabaiotli, lu, 400.
Nabatbxa, iv, 149«
Nabo, V, 456.
Nabiicbodouosor, ui, 256, 5i5: ▼.
135. » . . » ►
Nacbor, in,254; ui,69.
J^«(tN0, V, 51.
Naevii versus ex Tareatilla, ui, 41.
Ns\iuspoeu,iii, 211.
Nahum, 111, 530; V, 174.fea. Doeo»
ffri(/.,2i0.
Nalades, ui, 595.
Naid, IV, 1*93.
Nani, IV, 32»
Napocaulis, tv, 506.
Napus, IV, 566.
Narbona, iv, 206.
Narcisius, iv, 551.
Narcuisus episcopufli vity 95
Nardus, iv, 348.
Nares,iv, 8; v, 89.
Nanare vi fari, vk, 428.
Narses liomanug, vn, 105.
Nasci et etutsci, v, 51 ; vti, 455.
Nassa, iv, 425.
Nusturtium, iv, 568.
Nalaie Doinini reslom, yi, 902.
Nalalis Toletanui, vn^ 178.
Nattian, iHr52dw
Nalliauael, ni, 558.
Naibinxi, iii, 342.
Natio, III, 399.
Naiivitatis Christif et nostrae distin-
ctio, V, 82.
Natrix, iv, 68.
Naiura, iii, 441, 444; iv, 1. Natara
bona damnatur propier voluDtaiera
nialam, vi, 132. Natura omnisaut coni-
mutal/ilis, aut Imniutabilis, vi, 151
Laudis ainica, vi, 310. Sufltcit, uU
adhuc liber aflfectus est, vi, 213. Na-
turse auctoritas, i.i, 1 f5. Naturam t)o-
nam et maiam polant bcreticit vi,
152.
Naiuralesfilii, 11,441.
Nainralls phitosopbia, pbrsica, v,
109.
Natos, iii, 441. If a(uf ot (^ai»s, vii,
Nauclerns, iv, 414.
Nauta ( t gubernator, v, 30 nautis.
Cygnu8 bonutn sigiiuin, iv, 90.^
Navali»,iv, 189*
Xr.¥
INDEX RCfilM CT Y£RUORUM IN S. ISIDORI OPP. CONTENTORUIt.
SCTI
Navtciilariu.s, iv. 4i9.
Njvis, (Id iiavibus, fiaviuoi parles,
ortiaiivnta, nivfs aciuaa«, lrib:iri«,
liuurari», car|>a8ia$, ros rai», elc., iv,
JVtfrSa et n^fild, iv, il!S; v, 51.
Naxosinsitla, iv, 177.
Na«arcus, «le Na/arn is , ui , .^5i«
48^ NaJiarte », sive Haxarasut Chri-
^us, Md.« 30i.— Naiarais jul>eiur ut
omf>e quod inelMriare pott^sl nou bi-
\m\i, V, iS^.—Nazarsi lizeretici, m,
51
NaKiaozentis Greg.» u, 577.
Jie. Videfim.
Neaputis, iv, 205.
N^apolis cititas Samaritauoruin, iv,
Nehridius, v i, 157.
Neivula, IV, 116. Nelwla cil>us, vii,
413. Nebui» iina petunt, cum sereiii-
i:is est ; sumiiia, cum niibilum , iv,
ilH.
HeceuilM et neee^dluAo, v, 50. Ne-
^essltatibUH corporis quo pacto subve-
Memlttm, vii,259s«44 NecessiUs pec-
camli, VI. 2SI.
Necriuiiantia et nccrom;iDtii, ui 571.
Sefanduif profanm et tiefuriut, u^,
A 5;v.Ui.
W/orius. Vide Nefanilt s.
Neiiisti ilies, v, 53; vu, 4.
Netreuiies, iv. 517.
Negarc ciabiiegMre^ v, :;0.
Negaiio^ ui, 05.
NeKligens, lu, 486.
Negotiatio, negotiura, iv« 380.
Nohemias el Zorobabel, v, 177.
Neiubrod, Nemrod, w, 519; iv, fdS;
V, liO, 295; v!i, 69.
Nem et imaiff, iii, 485; v, 50; vii,
426.
Neawod. Vide Nerobrnd.
Nemus, iv, 322 ;et itiva, v» 8.
Neomeoia, ju, 277.
Neopfaytus. in, 5i5.
Nepa, in, 486.
Nepeia, iv, 561.
Nttplirilis III, 177.
Nephulim, iii, 527 ; v. 121, 160.
Nepoft, III, 486. ir«po8 utriusqoe
lexoi est, iH, 442.
Nepolatio. Luxuria, lu, 486.
Nepotianus Suevorum dux, vii, 1 18
Neplis, III, 4i2.
Neptuous, ui, 382; iv, 113.
Nequmn^ m, 485.
Nequaquam^ ui, 485.
Ne quid niani8,vi, 257.
Nequidnuam^ et lugKif^iiam, vii,
438«
Nereides, ui« 593.
Nero imp^rator, m, 237 ; vii, 88.
Nerva Imp , u, 237 ; vii, 90.
Nerviis. Nervi, iii, 213 ; iv, li.
Netdre et IfTtiorara, vu, 429. Nesci-
re ioterduffl cnnvenit, vi, 191. Nesc re
iiiiiior pflBO* esi quam e* quae ooveri»
iioii adimpiere, vi. 2K9.Nesclie et iio-
luisse aclre, vi, 216.
Nesioriaui, Nestorlus, iu, 239. 350,
532; VII. 101.
Netum, IV, 467.
NetUer ^i netUralU, ui, 485; v, 51.
NeutralVi verba, iu, 20.
Nex mascuioniin, v, 360. Necis ge-
ocra, lu, 217 .
Nicauam coneiliiim, mi» 1)8, 261;
VII. 97.
Nieolai dactyli, iv, 326.
Nicolaiiae, iii, 353, 531.
Niculausprimuspoiilirex num pseii-
do-(sidori colicctioneui aiiprubav«rit,
11,192
Nicoiausdi.^eonus^ lu, 352.
NicomaclHis arithmelicuiu di<potiuil,
r, 1 19.
tiicumedia, tv,*^!.
Nicopolis, IV, 205
Niger, lu, 486.
Iff flro et nii^ra, v, 51.
NinU etNi/iril, lu, 485; v, 50.
Nilus, IV, 149. vu, 57.
Nimbata femina, iv, 470.
NhiOius, IV, 115, 470 ; et tmfrer, vu,
427.
Ninus primus belis Intulil, if , 571 ;
viiJO.
If fsifs et nixii», vii, 456.
Nitria, IV. 52V
Niirum, iv, 2i9.
Niz, IV. 1 15: vit, 48. Nix quomodn
tiat, IV, 112. Nix homines iucreduii
suiil, vii, 49.
Ar.rifs et insu*, vii, 456.
Nobilis, lu, 455; v, 51 ; et genero-
stM. VII, 4i7.
Noeie et /tocfti, vu, 427.
Noctua, iv, 95.
Nodiis, iH, 429. Nodum in scirpo
quasrere^i^, 56 i.
Nue, ei ejus iieoedictioncs, lu, 234,
318; V. 110. 159. 292; vu, 66.
Noema nilii L^inecb, v, 28 j.
Noeuii, iti, 322.
Noetiaui, iii, 350.
Noio, per u u u l; nolle, per duo ii,
ui, 45.
No!i)e?i, III, 13. Nomen, prem^mufi,
agtwmen ei eoghamen, v, 50. Nemen
ei nufii^n, tdtd., 51. Nomina auctorum
3II0S Isidorus altegal, i, 420. i£a intcr-
iim e inargitie exci<ii8:»e arscuitiir, i,
42 i. Nomina que occurriini in sacra
Sifipiura, iii. 517 seqq. Non-rina ve-
stiuin, IV, 4i7. Nomeu pecoribiis prius
iiiditum quam piscibiis, iv, 75. Noml-
na appeliativa, et eorum species, ni,
13. Ad sliquid aliqualiter se babentla.
ui, 15. llebrsica cur aliter aique atitej*
inlerpreuotur, ni, 317. Fixa et mobi-
lia, IV, 44. Media, lu, 14. Tola Grxca,
in, 14. Tota Latius, iii, 14« Nollia, ui,
14. Secuudum naluram unposita, iii,
49. Propria, lu, 13.
Ncminativus, iii, 16.
Nomitta>ivu8, i>ro al>laiivo, vii, 102.
Nomisma, iv. 2s8, 299.
Nonae, iii, 2^.
Nonius Marcelliis, n, 2 5, 38i.
Noiiltus Geruiulensis, ii, 60i.
Noourbs, IV, 201.
Nuricus ager. iv, 15fi.
Noruia, iv, iil. Norma vivimli edi-
tur, vu, 541.
Nosocomium, iv, 219.
Notte et tcire, v, 65.
Not» Tiroois, ii,325. Nole mss. in-
certi aactori*, i, 452. Noti* ad coo-
bpecium EUitioois Isidorian» a Zaecaris
%ul;;aium, i, 5i0. Notse Juridicse H
iiiusicse qu» in nonnullis mfs. Isidori
reperiuntur, ii, 226, 233. De nntis sen*
tontiarum, vulKaribus, militaribus, |o-
ridicis. digilorum, et litteraltbus, ui,
ZZteqq., 41.
Noiaio, lu, 49.
Noibiis, 111. 4 »2.
Notio, lu, 111.
Aroiis et wolMs, V, 51. Notut, id esl»
peiliiis, VI, 562.
Noiusveiilus, IV, IIS; vu, 50.
Novocula, IV, 513.
Novalia, iiovalis a^er, iv, 256.
Nov.itiaoi hsietici, Novatiauus, iii,
355, 530.
Novatqs hsresim coiididit» ui, 238 ;
vi|, 95.
Novem, n , 120.
Noveinber, ui, 226.
Noveiiarius numoriis, v, 233, 235.
Novissimus, lu, 4iO. Novi&»imus
Christus, iu,o03.
Novuiii re-tamentnm, iii, 210.
iVouimi el recens, v. 61.
Nox. Ntctis paites, m, t%% $eq.,
273; VII. 5 seq,, 42. Vide supra. Noctt».
Naxa, et Rosta, vn, 436.
Nobentes, vi, 455.
Nubeodi mos, iii, 4.13.
NUbere, enubere et enubere^ vit,
436.
Nttbes. Nnbiom effcctos, iv, 112
teqq,; vii, 47. Nubes deserti. v, 571
tcq.
Nubila prius, deinde igoes, iv, III.
Qui tiaiit, III, 452.
.VttHits. i*i> 48^-
Nocaies, iv, 326.
Niicicla, IV, 532.
Niiclei, IV, 552.
JV^udtts et tiudalHt, m, 428; v, 50.
if M^iis, 111, 486.
NumgenUus, n, 486.
Nuimt. Vide Nemo.
i^um et nuffc, v, 51.
Niiina, III, 190; vii, 79.
Nwnen. Vide Nomcn.
Nuuierarii, iti, 432.
Numeriaous imperator, vii, 96.
Numeros. Nfsteris nanierorum, i,
517 teqii. Liber de Numeris Isiclnri,
ibid.. Ediiur, v, 220. Atius imperfii-
ctus liber de Numerfci rorusse Isi<l4iri
editur, vii, 317. Nwnerkt et mffftfitc #,
V, 48. Niiroeri in sacris ltUeri«, ib d ,
246. Numerus quld rt; qoid prwsleiM
uomeri; dlvisi'>oes numerorum. ui.
119 seqq • 510 ser/o. Numeri geooi -
tri», ibtd., 151, 5i4 Nuineri» inusiri,
tHd., 142. Numeri vigesimi secunii
laus, IV. 305.— Nuii.erorum likHir ^*
er^ Scriptur», m. 212; v, 451 Quid
cooiineai, v, 195. i%.
Numidae, iii, 417.
Numidicum maruior, ir, 262.
Nutiiisnna, vi, 52 i.
Numitor, iv,20i.
Nummi, iv, 288. Argeitei primnm
Rooiae cuduotor, vit, 83. Nommus
ereus a Saturno iaveutiis, iv, K6.
itfidic. rtf/eNum.
Nttocopare, DiincopsUo, 1 1, 201.
Nundiiiae. vii, 9.
Nmuiuid feci ? ei feci, v, 51.
Nuniiwe^ reawUnae, dmuaiart, ei
iStJltfriiiiire, v, ^ vii, 435.
Nuntius el nuiiiium, ii*, 485*
Nopts, lu, 455; iv, 113; vii, 47. U-
men oon taogebsnt, lu, 455.
Nuptiae, vii, 533; et virfii lias, vi,
446. Peccatum non su»*, vi, 447. Se-
cond», VI, 451. Noptiarttm rilus soU-
qoos, III, 204.
Nulrire, et iiutricare, vti, 431.
Ntilrifor, III, 485.
Nui, IV, 552.
Nux lonj<a, aimygdsl.t, iv, 5^2.
Nycisges, lu, 5-^.
Nyctalmus, ui, 180.
Nycticorax,iv,95.
Nympha. Nymplim, m. 50^, 455;
Numpha et i^mpm, v, 45.
Nysa civius, iv, IHi.
N>sos M ons, ni, 583.
Ny:iSB. Paniasi juguin, iv, 180.
o
Ofrmtdim, tu, 4{j6.
Oiidurati peccatores, vu. 271.
Obdor.«iio oootra misericordiaa *ii-
cit, vu, 217.
Obedientia, vn, 257, 263.
Obelici, iv, 507.
Obelus, 01, 53. Superiie od|unciua,
OftesT et o/}|ril, V, 52.
Obesa^ et f^riusiis, v, 16*
Obitus ssocli Isidori, auctore we-
deinpio, editiir, 1, 27.
O^nargare, corrigtre, ei cosrtsf r«,
' Ubiaqueare vites, iv, 321.
tCVf
INDEX RCRUN £T VeRBORUM IN S. ISIDOKI OPP. GONTENTORUtf.
xcvm
OtiiUo, lu, SH3. OblatiooQBi qna-
tuvr gettera, v, 410. Oblalio |«ro sa-
cerilulls ileiido, v, 42 i.
Obleciaior^ 111, ib7.
ObiiL>$ ri 06/ims, Vy 53.
Ot>tivio, yi, 147.
Olfliviaceits Ueua, in, S98.
06lo,iii, a/io^\ ci elo^iii, v, 4.
06nixiis, adnixui, et mMxiis, m,
487; V, 4.
06iMurtiis, m, 487.
Olinubere, lu, 453.
OlK»lus, IV, 298. Oboli duo, Irrs,
qu-iluur, quiotiue, ei sex, iv, 507.
OlKMh, V, 454.
Obp*o&rare ei txprobraret vii, 4r)2.
Obrjinm aurum, iv, 388.
06sr«iiMS, in, 4H7.
Oli.>ciire nalua, lu, 478.
Ob^ruin coufereiulo clarescii, viy
»>.
06s ^ut et famulari^ v, 31.
Ol«equlum erga alios, vii, 5ii.
O^servmifia eio6scrvolio, v, 53.
itlNiervallo signorum siipersiiliosa ,
lu, 168. Observaiioues in i>r»rauooeni
Eivmologiarum, 1, 427. Observationes
Balteriniorura, n, 1(^0. Observailoiirs
bibliCJB, Urid., 347. Vide Observautia.
Obftlilianus lapls, iv, 285
Obaldius lapls, iv, 9£»7.
Ofrsiliis, n-, 487.
Obailnatio siuili adnionili, vi, 319.
01 stringillare, 111, 487.
Obstriugilli, iv, 481.
Obtergere, vi, 50O.
Obleuor, ieetor^ et eonieuor, v, 71.
Oblkeecero ei ronliresccre, \ii, 410.
ObtmgUf emdmgiU evenU, et accidit,
v»lS.
OtHrectiOor^ m, 487.
OMmisiis, III, 487.
OMnrodmi et (iousniN, vii, 436.
Oecasio et oviioff mloif v, 52.
Oecaiio, iv, 310.
Ocd Jens, ni, 140; iv, 107.
Occideulls nentes veibn deatibof
frsoguiit. ui, 308.
OcrJdif et ccriiitl, v, 53.
Oicipiiiuro, IV, 5.
Occulerc, lu, 217; v, 3.
Oceanus, ejus cur&us, diverss mndI-
nt, IV, 124; vi, 602; vu, 55.
Ochoiias. ni,236, 524.
Ochra, iv, 458.
Ocbus fluvius, 1V9 150.
Oi^res, IV, 481.
Ocuviaous imperat., m. 237, 511.
Indeeurasadiilationesrepres8it,ni, 422.
OcAo, lu, 120. Geaera pceuarun, in,
212.
October neosls, ni, 226.
Octouarius unnerus, v, 232« 235.
Oculos Oei oonen, 111, 208. Do ocu-
lis, IV, 6 sp^.; V, 88 ; vi, 500. Oeulo-
mn cuncu|iisreutia, vii, !&4. Ocnli ar-
borun, IV, 323, Duo in fade quid si-
gniflceiil, \i, 302. Primatela libidinis,
VI. 500. Ociilorum luniiua, v, 481.
Sensus cseUrts iiraeceUit, viJiO. Oeu-
Imn pro ocuto, m, 115. Corvosocnlos
primuin (letit m cadavere, iv, 00.
Oculus Dei nomen , lu. 298. Csatera
vid t, ae nou videl, v, 26i. Desier
acandalizans , vi, 302. NoD polM alta
ooMplcere , quen pulvis daudli , vi^
219.
Ocynun, iv, 368.
Ode, nt, 29.
Oiliiiiis, tti. 486.
OdiosMs ei «xosms , v, 2i. Odknus
eum , ui, 470.
Ofjlttm. De eo, vi, 516; vn, 21 i, 254.
Odo. Ejus veraus, u, 232.
0 loilanites pasior, v, 537.
Odor. Da odoribus, ni, 187.
OdoratUii, odoridut, odorifer, et
9dvru$t V, 53.
Odoratos, sen<iis, iv, 4 ; v, 93.
Od< uscrus, Optrugotiiorum ret, vn,
12».
Oes dvitas. iv. 164.
Or cooomi kcclesise, u, 525, 568: vi,
560.
OKnonauv , iv, 126.
OSCuumelun, iv, 493.
OCitopborus, IV, 500L
OEslrus, IV, 103.
Ofla, ofetla, iv, 488.
Oflarii, iv, 488.
Oflaiim, IV, 488.
Offterre et inferrf, v, 53.
OoerUiria, ui, 285 ; vi, 579.
Ogicere et inficere, iv, 52. fiae Ob-
esl.
Oflicliim. ORicia ecclestas ira,i, 272;
m, 279 ; vi, 5:^. Ollidl Komnoi , aeu
Gallicani, receplio io Hispania, n, 124,
598. Oflidi Guthici Otdices deticripli,
11, 127. Ofliciuni terlis,seiue et oou»*,
\i, 586. De oflicioruni origine, vi, S63
$eqq, Oflidfim pastorale qui refiigiuut
idouei, VI, ^17.
Og rez Bssan, et in enm lieltum, v,
435.
OgyKius. IV, 175
Ola, IV, II.
Oldas, 1.1,332; vh. 79.
Olea , IV, 540. 0^trrlti«N et oliro, v,
53; VI, 430.
Oleaster. Ejus lacryma, iv, 370.
Oleoselinon, iv, 369.
Olera. Vide Olus.
Olet et redoi€t, v, ^.
Olenm, iv, 3ilp 396; in sacriflcio, v,
410. Oleum et otneta^ vu, 430. Oleun
et caindelabrum juxia trcim Tesia-
nienti , v, 396. Oleuiu Hispannm, tv,
3il. Oleum et ignis supericra tppe
lunt, VI, 130. Olenm in sacriflcioui of-
feriar, v, 410: iu vasis non Labere, vk
247.
0'faeere pro eehre, ei, 478.
Oiradoriola, iv, 474.
Olisainnn, iv, 368.
011 va. Oliva volenis,cnHtunila« etc.,
IV, 540 teq. Vide Olea.
OIU, IV, 502. Oito et «0(1 , V, 75.
OllsB iegyptisB, V, 430.
OlogiUs civilas, vn, 128.
Olographun , lu, 200.
Olor, IV. 90.
Oloserica vestis, iv, 450.
Olus. De olerlbos. iv,365seif9.
Olynpias. O^rnpiades, m, 250, 256;
vti, 12, 78.
Olympicom certamen, vii, 12.
Oljniaa Arisnus, vii, 102.
Olynpus nons, IV, 160, 185; v«i,
45.
Olysdpo nrbs, iv, 207; vii, 136.
Oneniun, iv, 21.
Otnne et totumf v, 52. Omnes el
cnnrli, V, 16. Omnla ex aqua rreaiitur,
IV, 115. Ez atomisoriri philo&ophi pu-
tsverunl, iv, 107. Onnia siib C(£lo pro-
pter bominem lacta, vi, lil. Omnia
subjiduntur nobis , si nos Deo subjid-
cimur, vi, 13 i.
Omnimorbia, iv, 358.
Omuipotens Deus, iii, 493.
O.iioipoteiitia dWlna, 111, 6.
OiiM)naios, iii, 302.
Oinri, ni, 325.
Onager, iv,48. Onager contennit
civitateiu, lu, .505.
Oiian , fllitts Jud», v, 835.
Oneraliis el omisriis, v, 37.
Onocentaorus, iv, 37.
Ou*)crutalus, iv, 94 j vii, 413.
Onomatopceia, 1.1, 61.
0»m$ et hono$, v, 37.
OnuiiUB Fide Oneratus.
Ouyx fndica et Arabica, iv, 268.
Opacn$ et apricas^ v, 8. Opaca, iv,
180.
Opahis, IV, 275.
Opna et opu^, v, 53.
Operari liooum tantum in bac vita
licet, \i,59.
Operaria, iv, 22 i.
Operarius. De operariis, iv, 221; v,
OperatM et oiws, v, 52. Operalio
oraitone fblcienda, vi, 28i.
Operire, adaperire, et inoperire, vn,
436.
Ophaf, IV, 246.
Ophilie, ni, ZiS5.
Ophiles naimor, iv, 260.
Oplmi, III, 32.1.
Opifei, m, 487.
Opillo, ni, 487.
Opinari et pttfore, vii, 439.
Opinalio, ni, 99.
Opis, III, 887, 478.
Opisphora, iv, 42i.
Opitolsri,iv, 48i.
Opium, IV, 454.
Opobatsamum et bateamumf v, 12.
O^iocema, IV, 496.
Oppidum, IV, 209. Oppidonim origo,
IV, 195, 209. Oppidum, urbs, el eirslos,
V, 75.
Opportmdtas. rtcfe Occasio.
Opposita et eoiumgenera, 111, 116.
Opt^ressores pauperum repreben-
duutur, VI, 350.
Opprobria quomodo fiereiida . vi.
230. •
Ops, IV, 141.
Optare, 111, 426.
Optimus, ni, 461.
Optiones milites vocaliaotur. ri.
126. '
Oplo, raio, et ennio, v, 73
Opuleolia , iv, 484.
Opos, Opera. Opus et fldts, v, 106.
Vide Opers et Oper.itio. De sei die-
run operibuis v, 265. Opera nosir»,
VI, 511. Oiera noiversaba io Editiooo
Isidofl praemltiunlur, i, 400. Opera
interpobiU Isidori. 1, 502. Opus de Nu-
meris nondum edituin an sil Ul iori, 1,
517. Opos lsid«ri ile distantia Novl ei
Veterls Tesumenti quid sit, 1, 523.
Vide Editlones, Codicesmss. Op riiiu
Isidcri fragmenta diversb titulis,»,
69. 0|>era Isldori dubia et sopposiia,
II, 19, 17, 44. 60, 81, 84. Opos de ca-
none mystici libaminls Isidoro recen-
tius, n, 44. Opei^a fsidori ei aliis fere
excer|Ha; inde quaedam secom pu-
gnantia, 1, 272 srg. — Oi*era varia de
efiactts, cyclis, eic, n. 326, 556, 370.
Opera qoardain cootra JodsBOs, 11, 2d6.
0|iera plora gramnnticonim, n, V^
Opera non vnlgo nou indlcaniur, if,
238. Opera diversa, n, ^. 278 SM-
286,312,321. ^^
OpuS) iion consHiun notari, apud
Deom, VI, 116. Opos et Ikles, v, 106.
Opus sttum «nuaquisque proiiet, vi.
252. •
Onuculam de septen gradibu^ n,
73, 407. Opusrula spiritu ili;i . n, 151.
Opuflcula vari 1, n, 219, 302,357. Opu-
sciilum de Perfectioue et dn Rede-
sia, 11, 67; de coelo , 11, 376; de Ercle**
sia; de varlls \it» mooastic» geaeri«
bos, et de iierclplende sscra fiurba-
ristia, I, 878. Opuscula plura Isidori,
I, 365. Opuscula varia, 11, 100, 214,
311,322. De generUMis opttseulorwu.
ni, 255. •
Ora et Aora, v, 37. Ono vestlun, iv.
468.
Oracttla, iv. 220. Kt detubra, v, «2.
Orantea can Deo loquiumr. vi.
331 --^ » ,
Ofdfe et exorare,\, 52. Orare a>rde
et voce, VI, 287. Oiore rt precari, vii,
429. QuonoJo debeanua ofiiru, vi,
CC1I
INDGX RERUM KT VERBORUM IN S. ISIOORI OPP. CONTENTORUai.
2S0, 281. Melios est orare quam le-
l,'C-t5, VI, 2S8.
Orariis d obiis npc ephropo quidem
nU licet, n, 998. Orarium et iniialus,
ib:d., S91.
Oraiio in gp^ammatica ; ejus p-irtes»
m, 15,81. D* oratione, seu prece, m,
t89; VI, 175, 279, 579, 499. Oralio Do-
minlca.n, 557, 58S. Oralio synodatis,
II, 83. Oratio pro oorrepiione vil«i*, ii,
16. Editur, vii, oTM. Oraiio coaira iiisi-
dias dial)Oli , u, 18. Edilor, vu, 575.
Orallon«*s sancti Isidori apod Alcuinum,
II, 1 $eqq. Spccimen oralioniim, ibid ,
Ul. Oraiionps saDCtorum graliam
oeiendunt, vii, 526.
Oratio cum jejunio et eleemosyna,
111« 189; VI, 255. Oratio JuJsl et li«-
retid, vi, 288. De oraiione et ejus ef-
fectibus, et quomodo facienda sit, vi,
279, 282,286. Oralioopsmissae, vi, 579.
OrationMe Golbicom Veroaeiise de-
Sf^riljiiiir, ii, 159.
Oraior, u, 486. De oratoris nomine
et partibos rbetoricx, n% 77. Orator
et legatui, vii, 429.
Oratorium, iv, 220.
Orbi, orpbaiii, iv, 2S.
Orbiciilos, IV, 1(2.
Orbis, 111. 429; iv, 76, 142, 216; di-
visio, IV, 142, 259. Qutrta pars, iv, t68.
OriiitJfiv, 244.
Ordiif et eeeau. iii, 487; v, 55. Vide
Obl.
Orca, IV, S01.
Orcbades iosola^, iv, Ul. OUva?,
7n'd.,4S0.
Orcbcatra. iv, 404.
Orcbis, IV, 556.
OrcibeU, iv 562.
OrcuSf ui, 585.
Ordeun. Hordeom galaticom, disti-
rbom , trlmestre, caotberinum, bexa-
ticom. IV, 515.
Ordiri, iv, 468.
Ordo episcoporom, sacerdotum et
levlUrom,!!, 861 • ut, 340 ; v, 478. Ordo
in mlnisteriis et officils Ecclesis, ii, 55f .
Uiius ordo oraodl prsscribiliir, u, 552.
Ordo Eoclesi8Roman«,ffrid.,255. Ordo
operura Isidorl, ibid.. 459. De Ordine
creaturarum liber edltur, vi. 582. Or-
dlne^ iojudlclo qiiatuor, vt, 186.
Ordo damaationis iu foturo suppli-
cio, VI , 188.
Ore bene loqui, vi, 250.
Oreades nymplie, lu, 595.
Oreb, petra, v, 456.
Orestes, iv, 157.
Organum, iii, 157.
Orffi», ni, 284.
Orlens Cbristus dicltor, ni, 502.
Orieos,», liT, 149; iv, 107.
Orleolls geotes io gottiire verba col-
lidonl, III, 507.
Origanum, iv, 560.
^ Urlgeoes, m, 258, 289; vii, 94, 180.
Orlgeniani, ni, 356.
Origo. Originum sive Etymologla-
rom liiacriptio. i, 407.
Orlon, III, 162; vn, 40.
OrDanBeota, ni, 468; iv, 596. Capitis
feminarDm deseribontur, iv, 470.
Orootes flovios, iv, 136.
Oroeios,!, 48t; ii, 267 scg., 561 ;
TII, 181.
Orphaoos, iv, 27.
Orpheos, vn, 74. Orpheus a Mercu-
rlo Ijram accepit, in, 140.
Ortbodoxos, ni, 548, 486.
OrthogoDluffl, Dgora, iii, 845.
Onhographla, ii, 271. De ea, in, 42.
Ortbographia Isldorl, ortliographia
•ecooda,u,69, 71,3}0.Edi(ar, iu,803.
OrlKs et horhu, v, 85 Liber de
Ortu et obilo Patrum, ibid,, 152. Ortus
dpterloris pare.itis nartem sumil, iii,
441.
Ortygia insula Delos, iv, 178.
On^gomeira, iv, 100.
Os, IV, 9; V, 89. Os De&. tu, 303. Os
bovi irituranli non alligaiidom, v, 463.
Os et Aos, V, 57. Os duboli, vi, 27 i.
Osaiina, lu, 2H2, 519; vi, 581.
Oscedo, 111, 182.
Oscen, oscines, iv, 102.
Oscilla, IV, 12, 815.
OiCttlum ei pax^ v, 51.
Osee , Oseas , iii , 215, 529; v, 135,
172,207; VII, 379.
Osia, III, 519.
Osianna. Vide Oannt.
Osiris, IV, 309.
Osius et ejus apologia, i, 2')9; vn,
1 i2, 1 (6.
Osor, III, 487.
Ospes, ospitalis. Vide Hospcs, eic.
Oss«, IV. 18.
Ossae caiccaiucntum , iv, 4*^2.
OssidiuA Geta, ir, 70.
Ossirragiis, iv. 91).
Oslenlum ei po,lenltmi, v, 59. Osten-
la, IV, 31. Osteiilum, proMqiumf et
monilrum^ vn, 439.
Ostia urbs. tv, 201.
Ostia,iv, 190.
Osliarii, III, 539, 5U; vi, 434.
Os/ttim, /an ta, adt ifs, el hjUiOj v,
6,41,53; iv,2itf. Oatium CbrUtus,
lu, 304.
Ostraciles, iv, 257 Hf{^ SSl
Osiracus^ iv, 230, 453.
Ostrea, iv, 84.
Ostrum, IV, 465; et aust mn,^ v, 9.
Otbo imp. Olbones, iii, 514 ae^.
Otboniei, iii, 23.*S ; v:i, 73.
Otium , VI, 500. Spii ituale, vi, 290.
Otium vltaudum, vi, 499.
Oudinl consiiia, i, 30i.
Ova fitrutbio non fovet, iv, 01. Vide
Ovum.
Oveci libpr, i, 391^.
Ovis, iVy 39. Oves Jacob, iv, 49. Ovis
Cbristus, ui, 501. Pro asini primoge<
nito Jussa offerri , vi , 215. Ovium p: i-
mogeoila dod tondeoda, v, 462.
Ovum, ovorum vis et genera, iv, 102
seq, Ova Casiuri et PoUuei dicata , iv,
596.
Oxea, III, 171.
Oxi, IV, 585.
Oxybaphun, iv, 502.
Oiymeii, iv, 494.
Oza, v,561.
0»as,iii,236, 324; V, 131
Pachynus, iv, 183.
Pactolus fluvius, iv, 137, 154.
Pactum, lu, 203.
Pados, IV, 138.
Paeamis lapis, iv. 160.
Paedagngas, iu, 483.
Psderos, iv, 271.
Pxdor, ui« 479.
Pa-nula, iv, 133.
Pseon medicos, iv, 586. Peones pe-
des, lu, 503.
Paeonia herba, iv, 586.
Pagani, ii,374 Uq. Paganus, etbae-
reticus, vi, 158.
Pigioas, iu,261.
fago^ pepigi, m, 203.
Pagrus, IV, 79.
Pagus, IV, 210.
Pala, IV, 818 Palae, ibid., 16.
P;il;emon gramm iticus, v, 68.
Palaestina, iv, 147.
Paiaestini, lu, 402.
Palsstra, iv, 394.
Palam et coram^ r, 14; vii, 247.
Palatium, iv, 217.
Palatum, iv, 10.
Palea, I., 314.
Palearia, iv, 43.
P.iles, IV, 238, 51 4.
Pali, lostes, iv, 512.
Paliuriis, iv, 358.
Palla, IV, 460.
pMllaotenm oppidum, iv, 217.
Pallas giga^, lu. 389 ; iv, 594. 460.
Palleoe iosula, iu, 389.
Pillium, pallia virorum, iv,4.S8. Fe-
minaruin, imd.j 4o9. Pallium archiepi-
scopis mitti sobium, an etiam Isidoro,
1, 151 seq.
Palma, iv, 326; v, 491. Palmi mt-
mi<s, IV, 12; V, 90. Palmarum dies, ni,
277; VI, 594. Palma anrea, iv, 574.
Ptitma el palmus , vn, 436. Palma; se-
pluagiDla ia deserto, v, 574, 432.
Palmerius, it, 340.
Palmes, iv, 317.
Palmula, iv, 420.
Paimus, IV, 240. Vide Palma.
Palomarlos, ii, 89.
Palpebrae, iv, 7 ; v, 89.
Paliidaifienium, iv, 487.
Palumbes, iv, 9t).
Palus, paludes, iv, 238. Vide Pall
Pamphagi.m, 418.
Pampbiliis niatyr, iii, 251
l*arophyli:i, iv, 154.
Pampilon.1 civiias c^kpta, vii, 118.
Patnpintui el pampiiiotHs, v, 88.
Pampinus, iv, 468.
P.in, deuspasiorom, iii, 138, 390.
Paoare, iv, 3o3.
Pancbrus, iv, 274.
Pandiira, ui, 138.
Panegyricnm, iii, 281.
Panicium, iv, 3! 5.
PaniUciom, iv, 513.
Panls , genera plura, iv, 496. Panit
Dosier quotidiaous. vi, 384. Panis azy-
mus, V, 483 ; vi , 870. Panls desiderii ,
VI, 282. Pants Christns, in, 504. Pauem
aiiomodo coatineotes eduiit , vi , 288.
Paiies alienigenae non offcrebaDiur ia
sacriflcio, v, 427.
Pauitae, ui, 394.
Pannonia, iv, 186.
Paniiucia veatls, iv, 481.
PauormiuoD , Domea oorroptum , i ,
PaDOtil, IV 33.
PaniheoD RomaB, ii, 239.
Paotber, iv, 82. Paotherae malris
oterum iaocinant, ibid.
Paniinus, annotalor IsiJori . i , 269.
Paouliae, paoulae, vel paouclae, iv,
468.
Papates, iv, 464.
Papaver, iv, 514.
Papbiae oliva;, iv, 540.
Paphlagones, lu, 405.
Papbos civitas, iv, 205.
Papiliooes, IV, 104, 232.
Papillae, iv, 13. FapiHai et ubera^ ▼,
4o. 90.
Papius coDSul, III, 196.
Papula, II, 182.
Papyros, iv, 564. Papyrus bibola, iti»
236.
Par Dumeros, v, 220.
Parabola, in, 255.
Parabolae Salomonls, iii, 245.
Pjraclesis, iii, 38, 507.
Paracletus Christus, ni, 505. Spiritos
saoctua, Ofid., et 307.
Paradiastole, iii, 95.
Parjdigma, lu, 64.
Paradisus, iv, 143; v, 605. Ejos con-
ditio, V, 269. Paradisos Civli, vi, 8^v3.
Paradisufi doplex, terreoua et ca*'.e*
siis, V, 84.
Paradoxon, tii, 96.
Paragoge, iii, 55.
Parai^apbus, in, 54.
Parali(<omena, m, 242;. v, 196 teq.
Paralysis, m, 178..
Paralyticus, v, 138.
Cl
INDEX ReRUH ET VERBOIllll IN S. ISIDORl OrP. CONTENTORDM.
Pnranympha, iii, 452.
Par psif, iv, 498.
Parare, iv, ilS.
Par.saii}:», iv, M,
P.iras<-eve, vi, 59 .
raraMai», iv, 421.
Paraihesis, iii, 98.
Parc« irci, iii, 592.
ParciiDonia conira venlris inglii-
flem, VII, ai8.
Pardus, iv, OT.
Parcanta<, Jasonis nepos, iv, 178.
Parenles, ni, 459; et vi, 508.
P'*rt.'i»lbe$ls, III, 6f.
Parel ei apparel, v, 6; vii, 439.
Parias sernens, iv, 68.
Paricida. Vide Parrkida,
Parie*. iv, 228. Parieles ( rusiali, iv,
4^5. P;srietuui fabrice, iv, 4i9. luslru-
iuenta, iv, 441.
Parielinae, iv, 218.
Pariter iinpar numcms, ui, 122. Pa-
riier par numerus, ibid.
Parium oiannor, iv, 261.
Pamia, IV, 587.
Parnasus, iv, 15^, 185.
Paro navl«, iv, 417.
Paroemia, iii, 63.
Paroroeoii, ui, 57.
Paroiiomasia, iii, hl.
PiiropanUus, iv, 130.
Pjros insula, et oppidum, it, 178.
Parotides, ui, i79.
Parracidj, iii, 491.
Parrhesia, ui, 96.
Pa rieida et parieidaf ui, 491; v,
58« i'arricidarum supplicium , iii, 217.
Parricidium,iii, 210; ei honucidium,
lu, 491.
Partm et parlm, v, 60.
Paites, IV, .^73. Orationis, m, 15;
rlietoric», iti, 76, 81.
Partkeiill populi, iv, 205.
Paribenope, iv, 205.
Parllii, 111, 404.
Partbia, iv, 141.
Pariii!ipialia nomina, ni, 15.
Partici|jiom, iii, 15, 21.
Pariim. Vide Partem.
Partwrire et generare, ▼. 56.
PariuieifarctuSf ▼, 52. Partuom
Immnnditia in l^^ge, v, 416.
Parvuli maleJirii, v, 515. Parvuli,
etsi non habcnt peccatum, inest ta-
men illis orlginaliter, v, 84.
Pascna, 111, 272 $eq., 276; ▼, 570,
410; vn, 556. Paachae annuniiatio aiite
Epi|>haniam inter episcopos exquire-
bator, II, .■S54. De die Muclo paacbe,
ti, 598.
Pascbalis cyclus, iii, 267.
Pascbasinus, vii, 152.
Pasi^bae, iv, 52.
Passeres, iv, 101.
Possfd et propasdo, v, 55.
Passio Cbristi trci habet rationos,
Ti, 896.
Passiones arute, iii, 171.
Pasriva ferba. in» 20.
Passum, IT, 49 &.
Passos, tv, 2i0.
Pastioom, IV, 515.
Pastinaca, iv, 566.
Paslor bonos et f.ravos, vi, 333. Pa-
stor rbristos, lu , 303. Pastores boiii,
Ti, 554. Elatl, vi, 528.
Pastores porcorum;, t, 158.
Patella, 1T, 503.
Patem el pa/ti/tim, t, 56; vii, 43t.*
Pater, iii, 511, 438; v, 146. Pater
magnns, patria frater, in. 446 $ tf. Pa-
terfamilias, lu, 459 ; v, 140, 500. Pa-
ter et qemliior, v, 56.
Pater slertms quomodo genuerft
Filium non est manifesuim, vi, 5 nq.
Vide Palres.— Paterfamilias proferens
delhesaurosuo nova et vetera,v, 140.
Qui o|»€rarios ad \incain conducit, v,
141. Pater monasterii, vi, 441, 5(0.
Palera. iv, i99.
Faterniani, ui, 559.
Pateruitas, m, 444.
Palernus et patrius^ v, 58 ; vii, 430.
Paii, IV, .%0; et experiri, vii, 439.
Poft pradicamentDm, lu, 10 i. Pati nia-
la, VI, 265, 267.
Patibulum, in, 217.
PatienSt in, 487.
Palientia, vt, 504; vii, 212, 265,511.
Patientiat et toteranita, v, 54.
Palina, iv, 498.
Patratio. iii, 459.
Patrcs Ecclesi» slngilliitim errare
poinerunt; abi ex aliis illiisiratilur, i,
297. Patres veUres, ii, SC6. Patres
senatores conscripti, iii, 450.
Palria, iv, l(i9.
Palrise nomina, ni, 15.
Patriarch.v, lu, 525, 540.
ratriciani, m, 557.
Patricii, ui, 424.
•Patrimonium grande , vi , 555; re-
teutum et erogaium. Tt, 556.
Pairius. Vide Paiernus.
Patronns , iii , 488. Quid qiio patro-
00 agalur, ir, 406.
Patronymica nomlna, ri, 15.
Patrueles ff. tres, palruiis, patrul
pater, fraier, etc, ni, 415 seqq.
Pairunos Toletanus, vu, 178.
Patulum. Vide Pateiis.
Paulaius Toletanus, vn, 178.
Pauliani hcrelici, m, 354.
Panlinus Nobnus, vu, 148. Alii Pau-
lini, ilnd*
Paulus apo^tolus. EJns Episi<'l», vi»
ta et martvrium, ni, 248, 535; t, 181 ,
215;vn, 88, 388.
I^aiilus ad O riiilbio> lo nens a l«iu-
dlbus inchoat, vi, 330. Oninibus omiiia
fartus , Ti , 334. Timollioo |>rscipit
ctim omni impcrio docerc, vi, 524. Vi-
Dummodicum prodesse dicii , iii, 183.
l*ao(i)s Samosateoiis, o, 529 ; vii,
95;*diaoooos, II, 236, 2(5.
Pau|Ter. Dc oppres oribus pau| e-
rnm, n, 550. Paupnr .superbus, ti,
355. Pauperes gr»vius liceraoiur a
pravis Jndicibus quam a (Tueulis&imis
bosiibos Ti, 345.
Pdnperies, paupertm , et egesins^ t,
25, 57. Paupcrlatis voiuin, tii, 216.
Pansiaoliva, iv, 340.
Paoens et pnvidtti, lu, 491 ; t, 70.
PaTi, pisces, iv, 75.
Pamdtcf. Ftde Paveos.
Pavimenta, iv, 219, 433.
Pavire, iii, 487. 491 ; iv, 230, 540.
Pavitensis. iv. 450.
Pavo, IT, 88, 97. Vide PaTi.
PsTor. IV, 230, 453. Timort [wmdo,
el nteiui, t, 28; vii, 429.
Pax, iT, 575; secunda , ti, 506; tii,
541. Pax et discordia,f&tr/.,403. Pax,
fxdus^ et osetdum, v, 52, 5l.
Paxillus egredicnlis ad requisita, v,
475.
Peocans, peccaior, iii, 491 Pcccator,
impiu» et immundus , v, 39, 54. De
peccanie ^ieplu^r ti, 544. De peccan
tium dlTersilate, td/tf., bll. 1'eccator
est omnis bomo, tii, 527. Peccire ad
moriem perllnei, vi, 212. Nnn peccare
amore Dt>i, et timore soppHcii, vi. 220.
Percandi necesbitas, vi, 221. Peccans
omnis superbus, vi, 241. Pcccatordu-
plicem flelum tiabere deliot, vi,209.
Non debel murrourare in flageliis Dei,
VI, 265. Tanlo major quaiiio minore
excehior, vt, 342. Peccatoribus quid
ulile est, vi, 274.
Peccattmt ei in^mUi'. v,30. De peo-
caio.vi,2l5.Depeccaiis(evioribrts,gra-
vioribus, mauitVstis, el orul is, itnd. ,217
te^^q. De peccato primortiin horoinnm,
v, 274. Peccalorutn coufe&iio ct pu.'ni-
Cll
tentla, ti, 208; recordaiio, 76tif.,22^ ;
liKtus, ibid., 502; amor, cor.suetiido ,
necessiias. f6d., 220 seq.; modl, tu,
260; rrmissio el vcnia, vi, 105; vii,
355. Peccatum peccati ixBna, vi , 218-
Tanto majus quantn major qni peccal ,
vr, 218. Lnum alterius causa, vi, 21^,
Non est sine arroganiia facta sua pro-
noniiare, m. 3i9. Poccali meiito pro-
spera in adversa maUintur, vi, 133.
Peccata ante conversiouem, ti, 202.
Minora aliqaanJo eRiciunt ne ni.tioi*a
perpetreiitur, vi, 256. Qusdam videu-
tor, ous si liono animo (iaiit, nnn suni,
VI, 317. Qun iiicii)ieniibus loTia 9iini ,
Rerfeclis grsTia oepoiantur, vi, 217.
[on po«sunt dimitti ei qut non diinit-
tit, VI, 316. Manifesta non sttnt occulia
correpiione piirganda, vi. 555. Peccata
aqii» abluuni, t, 151. Misericordi»
3peribas pnrgantT*r, vi, 556.
Picora. FliePecus.
Pecten, peciines, it, 467, 5l3k
Pectoraiis tunica , it, 448.
Pectus, IV, 13; v , 88, 90.
Pecoarius, it, 287.
Peculator, ni, 490.
Perulatns, i:i, 211.
Peculiain, in, 206; iv, 287.
Pecunia, iv, 286. Pecunia antiquitim
appeudebatur, ni, 467 ; iv, 287. ^rea
phus in usu fuit, post argeoiea, deiiide
aurea, iv. 287.
Peciiftroit», in, 488; iv, 287 ; et dl-
ves, VH, 427.
Pecus, de neeoribus, iv, 38. Peens
et homo , v, 87. Pecora et pecudes,
ibid., .%; vit, 427. Pecoribus prius
qa.im piscibns nomen ioditiim, iv, 75.
Pedes. Vide Pedites, ei Pes,
Pedic», lu, 213.
Pediculi , pediculosi, iv, 74.
Podites, IV, 401.
Pt^duni diKiti, v, 91.
Pejero, iii, 4n0.
P»jor, m, 484.
Pelagiani, iii, 559.
P^-lagiiis haercsiareha, vit, 101.
Pelagius rex, i, 40. Pelagios Ore-
tensis fabulosus. i, 81, 671. 675.
Pelagins Toletanos, vii, 178.
Pelagiis , iT, l27.
Pel.isgi,iu, 409.
Pelias, ui, 405.
Peliranus, iv, 92.
Peltax, tu, 488, 491.
Pelttix et faUax, vu, 457.
Prllex, 111,491.
Pellis, IV, 14.
Pellizerii opiniones, t, 18. 691.
Peloponnensis urbs, iv, 203.
Petopnnnesos, iv, 15S.
Pf^iordes, iT, 84.
Peiorum promontoriuin, iv, 84, 17S,
185.
Pelia, IV, 387.
PelTes,iv, 501.
Penalos, U', 595
Pendent et peiulunt , t, 60.
Pendere , it, 88.
Pene et Pene, t, 61.
P^ies et apud^ v, 9.
Peifrirabite, penetraie^ et pntetraVm,
IV, 220; V, 56.
Peneus fluviiis, lu, 408.
Peniciili , peonii uli, iv, 86.
Peniia, 1 1, 2Gi ; iv, 88 Pcfm.P, pw-
WB et pemnm, t, 00. Penn» symbO'
lum, III, 261.
Peiinine Alpes, it, 186.
Penniim, k-, 44 L Vide Pennap.
Pensom, it, 467.
Peniametnim, iii, 66.
PenlaphTllon, it. 3.*S5.
PeDtapolis, it, 148, 165.
Pentaptoia noniina , ui, 17.
Peutasyllahi pedes, iii, 24.
Penlateucburn, II, 211.
cni
INDEX RERUil ET VER60RUM IN S. ISIDORI O^P; CONTENTORUST.
ci?
PaolceoBie, ni, 376; f, 847: n,
101. » . f » f
PenUMn4K», iv, 886.
Feous, if » 4iB5.
Peplttav >▼• 466.
Papo, IV, 369.
Para, it, 459.
Pemllere, it, 120.
PercuUu$ el percMgsui, v, 99.
PeremtckUio el nUerroqQlio^ v, S6.
PerCQSsio virg» , v, 576. Percassio
gemiaa Dei, vi, S60.
PeraaMwe. Vide Percolsos.
Perdii serra ioveotor, iv, 4i4.
Perdix . IV, 100.
P€r<firdliir. Mbduetur, et dedueUur,
V» 6 ; vB, 455.
Peregrious, ni, i36, 489.
Pereodie, lu, 232.
Peremii$ , in, 488.
Peres Joao. Bept. taoolaior hldori,
I, 370; n, 184. SJos ootae aJ Brjiulio-
nem, i^ 10 ; prasfatio ad ooUectiooem
cooeiUoram, ii, 187 eeq,
Perrectio, v, 118, 352.
Perfeem% el eoiuummaiue , m, 487 ;
V, 56. Perfecti, vi, SS3. Perteeiu:), vi,
506. Del ootneo, lu, 398. Numerua, iii,
131. Noo reeipit comparationero, ni ,
487. Perfectus aua et ^eiptinm abne-
get, VI. 500. Perfectorum esl Justiiiam
operarl, v, 526. Ordioea duo, vi, U6.
Perfuius, ui« 490.
Pergameuat ni, 357.
Periculo proTimos, vi, 504. Pericn-
luiii maiuf (|iianio qtiisque ia supeiicirl
loeo est, VI, 338.
Perihenn oiis, lu, 100.
Periodos, ni, 90.
Peripaietiri , iii, !(65, 530.
Periphrasis, iii, 61.
Pi*ri)iaeunionis, ni, 173, 177.
Perisi elides, iv, 474.
Pei Issologia, lu, 51, 91.
Feririis, pruttmt etdiidue^ et focHH-
du»^ V» 54.
Perlaoioa, iv, 148.
Perjnrare, vi, 2SKS.
Peilurtoai, vi. 333.
Perjurui, 111, 490.
Perulcitas, in, 489.
Peraiii, ni, 489.
PemiXf lu, 489.
Pernoi,ui, 489.
Perooes, iv, 48i
Perpeodleulum, iv« 441.
Perpeftnlot el sempftiniitaf , v, 63.
Perpetuus, iii, 488. Perpeloa qum
suot, Ti, 1 45.
Persa, Persa, m« 405. Perss aote
r>nim igaoliilf^f , ni, 405. Gemmati, nr,
4.H4. Igoemcolebant, vu,6il. Perst-
nim reges Arsacidae, ni, 4x3. Regnum
qiiomlia slPtit, vn, 83.
Pertecotiones Christianoram , vti,
90. Piorum, t6Jd., 207.
Persecttior , ni, 491. Persecotores
Christl:.oorum, vi, 351.
Persecutus, ni, 491«
Persepoils, urbs, iv, 194.
Perseqtd^ exsi';iij, et prasrgai, v,
95.
Perteus, n-, 4jS6.
Persetvrons, lu, 489.
PiruteroMda et oerfiiMda, v, 55.
Pa-sjcms et Peruooii, V, 49. Perai-
CHS sious, IV, 137.
Persis, re gio, iv, 145 uq,
Perslus poels, ui, 3718.
Peraooc Patris, et Filii, et Spiriius
■neti, V, 78, 80.
Peraonaram acceplio, vi, 547.
Persjfcar, lu, 488.
PerUcs, IV, 240.
Pe/iiNocja. Ylde Pereeeermuia,
PerUuax, m, 489.
Periinai Imper., vn, 93.
PerfaslOfiii, 211.
Pertfkax, m, 488.
Perrimn , mvtam, aw om, et dennm,
VII, 410.
Pes. pcdes, iv, 18, 310. Pedcs In
versu, 1 1, 34. Pcs vtili, iv, 423.
Pessarla, iii, 184.
Pestllentis , iii, 175; vn, 55; eipe-
stis, V, 55. Pestilentls tres modl,f6td.,
peiiiileniiam auster gignlt, aquilo re-
pellit,iv, 118.
Peisiltim, IV, 447.
Peiepbres sacerdos, iv, 20J.
Petere et expetere, v, 57.
Petili equi, iv, 48.
Peloritum.iv, 512.
Petra, iv, 230, 491. Pelra deserti, v,
376. Pelra buroilis, ibid., 412. Peira
Christus , lu, 304, 531. Petra focaris,
IV, 255; scandali , ui, 30 i.
Petronius, lu, 309.
Petroselinon, iv, 369.
Petrus primus To^etanus , vn, 178 ;
secundus, vii, ibid. Ircavicensis.vn.iOS.
Peirus aposiolus. E|us epistol» et
martyrlum . in, 237!, 248, 534 ; v, 136,
216 ; vu, 88, 388. Kiu3 sxrrus, v, 158.
Gonira Simoneui Magum, vii, 89. Pec-
cavit Inftrmiiate, vi« 216. Persooam
Ecclesae gesUt, v, 136. Princeps apo-
stulorum, VI, 573.
Peirus Casisinensis, i, 601. Clunta»
cen:iis, n, 356. Ilerdensis, vii, 146.
Pelutoiu ei laseinu, iii, 489; v, 43.
Pelulcust III, 492.
Ptfucelia clvi:as, iv, 205.
Peocetius, iv, 305.
Peusis, ui, 98.
Pexus, IV, 513.
Pliaceas, ni, 325.
Phsnicodes, Pbaeoicusa, Insulje, iv,
179.
Pbenon, ni, 164.
Pbaeloniis sorores, iv, 269. Stella»
ui, 164 ; vn, 72.
Plial», IV, 383.
Pbalantus, iv, 205.
Philanx, iiv, 427.
Phalarlca, iv, 583.
Phaieg, m , 33i, 319; vn, 60.
Pbaler», iv, 517
Pkaatam ei phaniama^ v, 29.
Pbarao, iii, 521. Kjus blia, v, liO.
Obduratio, ilad.. 366.
Pbares, ui, 531. Pbares et Z»r.i, v,
338.
Pharelr», iv, 584.
Pbarismi , 1 1, 350, 520.
Pbarisu^us jactanier orau% vi, 38a.
Pharmacia, lu, 183.
Pharaalica pngna , vii, 100.
Pbarus, IV, 313,507.
Pbaselus, iv, 417.
Phasianus, iv , 97.
Phasis, IV, 137,551.
Pliasls fiuvius, IV, 97.
Phenenna, v, 557.
Pbengiirs, iv, 258.
Pborecvdes , vu, 80. Apnd Grmcos
priums solula oratione scri|>sii, lu, 65.
Piiereirum, fereirum, iv, 50i*.
Pbiabirotb, v, 451.
Pbiale, iv, 499 ; v, 402.
Pbidon Argivtts, iv, 397 ; vii, 78.
Pbiladelpbia, iv, 196.
Philadelphus, viu 337.
Pbiiasirius, lu, 149.
Pbilemon, vr, 74.
Philippi edlcul«>9 iv, 167.
Pbillppus spost. ui, 536; v, 181; vii,
593. Phtlippas imper., primos Chari-
siianos, ni, 338 ; vii, 94.
Pbilipptts telrarcha, lu, 423.
Pbilistffl, 111, 408. Pbilisi£l ca|iiont
aream, v, 810.
Philisiblm urbs, iv, 197.
Philomeltts, iv, 178.
Pbilometor, Pbilopalor, iii, 2 »7.
PbiloHfUi, 2i6.
Pbilusophl geniium, aopblsi.T, phy-
sici, eibid. logid, eoruin opiniuni^a d
seri». ni, 561 seqq.
Pbilosopbi sei»iem enelos eese inlro-
duxernni, iii, 146. Sophists apf.ellaii,
lu, 361. Philosophorum error, vi« 1(U).
Nomen a Pythagora, ui, 361 .
Philooopbi» definifio, ni. 99. Pbllo-
sopbia uiplex, v, 109. Phtlosophia et
medidna tolttin bomioem sibi ana-
quaeque vloJieaL in, 189.
Pbinees, iii, S33 seq.is, 138,458.
Dtto, i£rtd., 554. Pbiof es JJgura sancio-
rum doctorum , v, 168.
Pbisoo flttvius, IV, 154.
Pjilascx, IV, 500.
Plileliolomttm, in, 185.
Pblegma, phlegmone, m, 171 se^
Phlogites, iv,370.
Phiomos, IV, 560. 563.
Pbocse, IV, 75, 77.
Pbocas imper., in, 339 ; vn, 105.
Pboebos, in, 586.
Phocnicea veatls, iv, 449.
Phoenices , iv, 199. GraM^as litleras
Inveaeruni, ui, 4.
Pboeniceum, iv, 437.
Phoenida, m, 406 ; iv, 1 47.
PhoBiilcodes. ftde Phaenioodes.
PhcBaix,iii,406; iv, 91.
Phoenix arbor, iv, 336.
Pboenix, Cad.nl fraier, iv, 147.
Pboroni*tts, primus Grzcias legi>la-
tor, ui, 189, 354 ; vu, 71.
Phos, in, 138.
Pbospboros, iv, 214.
Pbolinisai, Pbuiiuus, m» 556, S3t.
Plirasto, in, 55.
Phrenesis, m, 171.
Phreneiici, v, SO.
Pbryges, 1 1, 403. Augoria invene-
riini, ui, 574.
Pbrygia, iv, 155. VesUs, 451.
^'hryglones, iv, 451.
Phrygius l.tpis, iv, 255.
Phryxus et Hplles, iv, 126; n, 73.
Pliihisis, m, 171, 177.
Pbut , Phuteosis regio, Phaiel» u^
iOI seq.
Pii>licleria, n, 383 ; iv, 849.
Pbysica, v, 109 seq.
Pbysid, m, 561.
Piaeulum, lu, 313; v, 39.
Picte aves, iv, 96.
Plcea, IV, .^4.
Piruviuin, iv, 306.
Picil boaiines, vi, 456.
Pictura. Eius orlgo, iv, 436.
Pictts rex, vn, 74.
P.cua avis, iv, 97.
Pieria, iv, \tb.
Pietas et affecUo, v, 87. Pietts de»-
niae, iv, 90.
Piger^ in, 489. rarrfvs» iiiers, ai se-
gmSf VII, 429.
Pigmeotaril tiiulus vi , 181.
Pigous, ni. 207 ; v, 4C5. Pignora et
piguera, iM., 58,
Pigrit a, vn, 359. Piqrta el tospor,
* Pila a plosendo, ni, 186 Pilarnro ia
lado spedes, pila trlgouaria, areuaia,
IV, 415. FtdePilum.
Pilams, in, 338. PilaUis ei Umdao
amiei Ouoi, v, 150.
Pileotum, IV, 513.
Plleum, pUeus, iv, 447, 4S4, 4' 1.
Pili, IV, 5.
Pllosi iocubi, iii, 594.
Pilum, plla, m, 186; iv, 5, 576, 583-
Pilumiius, III, Ib6.
Pioea, IV. 532.
Pinius. Ejus dissertalio de offlcio
GUbioo, II, 97 seqq
Ptmtm. Vide PeoMe. Pinna, iv, 8,
3(36. 445.
Plnnula, iv. 8.
Piauun, iv, 8, 334.
cv
INDEX RERUM ET TERRORUM IN S. ISIDORl OPP. CONTENTORl H.
Cfl
Pinns, I?, 331.
1'iper, iT, 513.
Pirat», III, 490 ; it, 372.
IMrub, I?, 9.
Pisa, i^isuni, i?,3t6.
PisrarttM el piteator, t,60.
Piscis. De ^scUtus, iv, 73. Plsces
niliis, m, 163. Pisciuro ilsiis, vi, 41i.
Pisiniius, ni, 493.
Pisistralos, in, 290.
Pbiacia, iv, 335.
Pistores, iit, 186; iVy 223.
Pislrtnuin, it, 225.
PiStuiD, iT, 313.
Pisoro, iT, 316.
Pliacciuro. Tti, 416.
Pllys, iT, 531.
Pii, iT, 334, 342.
Placenue, iv, 481.
Placidla, Tii, 114.
Placitum, iii, 203.
riarium, it, 465.
PLigflp, III, 214. De plagis decem
^yp:i, V, 367. Plaga^ i*ii/ni»,ettticiu,
Tii, 430.
Plagiator, m, 490.
Pianctm, pforatui ei /f«fu.<, t, 33.
Plwmere ei imnenlarifV, 30. Plaugere
prsierita, Tt, 215.
Planeu, iv, 458. Pbnets, iii, 159;
vii, 23. 25.
Plaiiis et plantaria, it, 333; t, 60.
Planis peUou), iv, 18; v, 91.
Planlago, iv, 557.
Plrmiu, iT, 412.
Plasiae, plastice, it, 433.
Platamis, it. 335.
riaica, iT, 211. Plalea, vicus, etv/n,
T, 74.
Plalo in, 167, 27,6, 362; t i, 81. Phy-
sicamdistribuii, 111, 100. Ejiis Acade-
niia, lu, 362.
Platooid, m, 502, 526.
Plaustra;n,.iv, 511. Plaustruro cobli,
iiiy 1 47; VI!, 3*8.
Plebiscitum, ui, 194.
Pt€'i et populus, V, 37, 60. PlcliSy
ni, 430.
Plectruro, iv, 9.
Plei.ides, Hi, 162; t:i, 39.
Pleninui et /lemma, vii, 433.
Plenitat et plenitudo, vii, 441. Plo-
Dituilo legis dileaio, 111, 348.
Pleonasmos, ni, 54.
Pleuritis, pleuresis, ni, 171 srq.
Plfnii focus eroondatus, 111, 530.
Pliniiis coinmendatus, 1, 419.
Piornre el flere, piornius^ planetuSf
et /7e<ui, T, 30, 55.
Plotius Gallus rhetor, vii, 84.
Pluma, IT, 88.
Plumbum, iv , 285, 294.
Pliir€i et plttrti, t, 75.
PluieiiSy IT, 386.
Pluto, III, 383. Pluto Febrnus appel-
latus, ni, 215.
Pluvia, IV, 115: vn^ 48. In sacra
Scripiura, v, 512. rlnvia ei imber, vii,
427. Pluvis, eloquia Apostolorum, vn,
48.
Pneomatomachi, in, 529.
Pocolum, iT, 499.
Pudagra, ni, 171, 178.
Puderis, iv, 446 ; v, 404
Poema, m, 69.
Poena. Popiis in legibus constituts ;
odo pcenaruro genera, in, 212. Pma^
tmUimio et supplidum, t, 47. De poe-
nis inpionim, %i, 187. De looo ptvu^
rnm, ibid., 611. Pcena damnatomm
dni>lex, VI, 186; derunctornm de sup-
pllciis cbaroruro suoruro, vi, 188. Pce*
oa peccati, a>h ersilates, vi, 153. Pop-
na peccati a primo horoine, ti, 1.53.
Siinilis pecrato, vi, 343. Temporalis,
Ti, 185.P>rnsquaii]uslus tclerat, vi,
26G.
Pwni, tti, 117.
Posnitentes. De eorom discrefione,
n, .H70. De poeoitentibns, iv, 445.
Poeniteotia, vi, 208; vii, 211, 271,
353. Poeniteniia perfecl», 111, 201. Duo
poenilentis geiiera, vu, 404.
Popniteotiale Tlieod. ri, 11, 360. Ro«
nanom, .bid,, 287. PoRuiteutialla ve-
tera, tfrtd, 286, 359.
Pccniiere Deum quid slt, ti, 234.
Poesis, iit, 69.
PoeUe. Eorum otDciom, m, 365 se^f,
Pueis necessitate roetrica confode*
ront serinonis proprieiaiem, v, 1. Poe-
tarum t<giueuta Qiristiani ue legaut,
Yi, 296.
Poleiuro, ptt'eg'um Martis, iv, 35S.
Polrnta, tu, 416.
Poll co^lfstes, iii, 148; it, 111, vn,
22. Poli Cf leritas, vii, 25.
Polios, IV, 358. .
Pollex digitus, iv, M; t, 00.
PoUiceri et promiiiere^ v, 56;Tiiy
Pollio, ui, 252.
Pollis, IV, 487.
Pollutio soninli nocturnl, v, 474: fi,
215.
Pollux, ni, tr;5. '
Polonus Martinus, i, 182.
Polus. YideViAi.
Polygonos, vi, 561.
Pi.lymita vest s, iv, 451.
Polymilarius, vii, 413.
Pulypodion, i\, 148.
Pulypus, IV, 82.
Polysyntheion. iii, 58.
Poma, IV, 524. Pomum eerasomy
tM., 330. Poma neulrius geueris,
ibidn, 342. Poina, qus germiuanl, t,
462. Poma la Peutapoll nasceotia, it,
148.
Pomarvm, pomerwm et pofnerimt,
V, 60; vu, 43|l, 436.
roinpa, IV, 574.
Pomneia ci\ita.«, it, 204. Pompeia,
Puropelaoa, PoroDeii porticus, t,60.
Poropeios, m^ 415; it, 372. Ca|iu
Jerosolyma, Judsos tribotarios fecit,
ui, 357; Tii, 84. Leges redigere in li-
bros Toluit. III, 190. Yincere noo
iiovit, Tii, 109. Ejos exercilus, \u,
iM.
Pomponins poeta, ni, 70.
Punaeroitti» et ^axe, t i. 137.
Pondo et pondus, vu, 41 f. Poodera,
ponderoro ioveotures, sigoa, iv, i96
seq.
rondera diversa non habebis, ?,
466.
Pone et poil. v, 5!).
Poiis, iT, 422.
PuiiUca, IT, 436.
Pontica geinnia, iv, 2i^.
Ponticns siniLS, iv, 125.
Puntifex, n<, 341. PoiHifex et vatex^
T. 58. Pontiflcis Horoani auctor.ias in
Ecclesia Gothica roaxime vigoit, 1,
645: n, 164.
PoQtlfex tanto cantius agat,quaBto
durius a Christo jodlcari formidat, ti,
338. Thiirlbulo armaios, v, 441. Pon-
tificis vesiis, t, 404. PuntiUci Homano
obedieodom, ti, 567, 5T4.
PoDlios lU, 538.
Puntoninm, 1?, 418.
Pontos fluTius, iT, 238.
Poploa, iT, 215.
Poplites et soffiragines, tii, 436.
Poppsns cooaul, in, 196.
Populatns, ni« 50.
PopMiw. et vuiaus, et plebs, m, 429
seq»; y, 60. Populus et f opii|i. ibid,,
58. Ptpoitts admonetur, ibid.f 451.
Popoliis ex circumctslone po«iios ,
iM., 463. De a t lciloDe popoli, ibid.,
360. Popolus arbor, alia alba, alia nl-
gra, IV, 337.
Populus Israel mormorat, v, 435,
442. Popnli Israrl ainictio. ? , 300.
Porca, IV, 241.
Porcus, IV, 45; marinus, 77.
Porphyrion a^is, vii,41S.
Porphyris iniula, iv, 177.
Porphyrites iuarmor, iv, 261.
Porphyrlus. miis Isagoge, ui, 102.
Porrum, it, .567.
Porta, iT, 21; t, 41. Porfn», vaivte,
foros, ostium, et tamin, v, 41.
Portemia, iv, 4l9.
Porieftiosumt et portenhm, iv, 32;
T, 88. PorleiiliffH, moitilriim, et o$ten'
tumf ibid., 88 seq. De poitentlt, it»
Porticus, iT, 226.
Portitores duO| v, 128.
Porliscolos, 1^421.
Por ocale locos, th, 118. •
Poitulaca, IV, 361.
Portus, IV, 190; et slato, v 09.
Po us. Pori, IV, 14. Puriis lapl», iv,
288.
Poscere et exfoseere, v, 56. Posierg
eipostutare, vii. 438.
PosiilTus grados, m, 16.
Poniiura. De ea. 111, 31.
Possessio, IV, 235. Posseaslo bono-
mm, m, 206; ti, 396.
Pusseasiva nomina, in, 15.
Possidere jure, m, 205.
Possidius, vn, 151.
Post. FtaePone.
Poetella, iv, 518.
Posterior et ptstremns, v, 60; Tit,
432. Posteriora, it, 17.
Posterius, 111, 442.
Po^tes, IV, 227.
Postumus, III, 441.
Postlcum, vu, 417.
Postliiiiiulum, ni. 416.
PosireiiiuH, III, 488. vide Posterlor.
Postreiiios dicas , primis laceas, iti«
285. P< slremi in o:diue sjepe iiuut pi4*
oil io certamine, vi, 177.
Posmiare et poscere, vii, 438.
Pofor^ et/t^m, v, 11.
Potens et tfiret, 111, 488; t, 23
PoieiiSy qiii veritatem toitui pavesclC,
vt, 332. Poteiites, qui misericordes
Don siint, VI, 250.
Polentatus ei polenlia, v, 55.
Potentia quaoto nnnor, tanlo h mo
magis niier a (leccato esl, \i, 355.
Potero et poftfero, vn, 437.
Potestas, fot**slates, in, 514, 48R.
Pote&tas booa et niala, vi, 340. Potes-
tas non nisi a Deo, vi, 340. Quomoclo
iitilis, VI, 538. Poteataies ssculi, is
343,344.
Pc»tio, IT, 491.
Pitti.s et moois, v, 49.
Polus, IV, 491.
Prscentor, iii, 343.
Piscepia, ni, 255. Del, t, 372.
Prscepia It*^is ETangelio infarkira,
T, 104. Prscepta altiora mooncborom,
▼i, 308. Prsceptom Dei ad Adam quid
signiflcet, t, 272.
Prcecinctus, in, 490.
Prscisores dentes, it, 9.
Pra^eordia, iv, 19. >
Prsfox malaiii, iv, 328.
Prsda, IV, 375. In^rwii et eompefH*
dimn, v,6(^
Prsdaior, ni, 490.
PrsBdestinati qoidam ad poenro, q!ii9
senso, ▼, 102.
Prsdestinatlanl, iii, 852.
Prsdestinatlo geroina. vi^ 198.
Prsdicamema , ui, 104. Arislotelii
hiteute legenda sum, 11, 106.
PrsJicatio EvaogMii, t, 215.
Pra-dicatores in nnlilbns ligurantnr^
VII, 47. Qui bene dicuut, et male ope«
rantur, vi, 324.
Prsdictio eversioois UtsptolSg b
168.
CVll
INDEX RERUM £T VERBORIJM IN S. ISIDORI OPP. CONTENTORUM.
€V|||
Praediom, iv, 256.
Predn, iii, 490.
Prsfatio secun<la EJUiooiji Mairi-
teiisis sancti Isidori, i, 28S. Alia ad
eaindem parala, ibid.^ 29i Prxralio-
nes ia iibros Senlenliarum, ibi(l,,fi^2;
iii Excerpta Seiitontiarum, t/u/., 57i.
Prsraiio Leslei ad Missale GuUiicum,
II, 1 \±
PraEiratio, iii , VSSi; Mailiemaiica-
rum, III, 118, ibid,, Periliermeuiarum,
106.
Ptapfecli. III, 424. Praefectus eccle-
siaslicus aliter se cuin suis siil>dili^,
aliier cum eis qui noo suul, dekiel ge-
rere, vi, 529. Praefectus e&se qui non
det)ei, VI, 322.
PriBpnam <'t fframda, v, 88.
Praijudicium, iii, 545.
Prslail, VI, 557, 5t6. Prslaii ac £ul)-
dili quoinodo se gcrcre debenl, vi,
519. Prslatis pravts obedicijJuui iu
prsceiiiis bonis, vi, 567.
Prcllarea dies. vii, 4.
PrKlium. pra^lia, iv, 572 $e{f. Prm-
linn ei beUum, v, 12; vii, 439. l^rsiium
iu Gabaon, v, 485«
PrjpDua viUB futur» qui spcctat, vi,
353.
Prsnomen, iii, 13.
PriBnomeH et agnomen, v, 50.
Prsuotatio Braulionis, i, 8, 16.
pi aeopimus, m, 488.
Fraeparare et apparare, vii, 439.
Prsepetes aves, iv, 102.
Praepositio, w, 22.
Fra:po$Utu, in, i88. De preitosilfs
E>;cle8i;r, de praepositis inaignis, in-
doctis, de dorti ina, ei exeniplis prspo-
siloruin , VI, 5il teiiq. Praepositi mo-
navterii, vi, ti^A,
Prappuiia ligni riomiferi auferenda,
V, 46i.
IVsscriptio, III, i^9.
PriB$eriplus^ iii, 489.
Praesegniina, iv, 450.
Frtesens, ni, 4M8.
Praesenlla, iv, 4.
Praesides, in, 4i4. 431.
Prcesidium ei auxiliwn, v, 55; vii,
430.
Frwtiare, pro prodesse, usurpat Isi-
dorus, VI, 348. i
Praestisium, ni, 574.
Prtesui, ui, 488. Praesuluni ignoran-
lia, VI, 523.
Prssnltfs qui peccantes non ar-
gnunt, VI, 525.
Frasierea, iii, 45.
Praetpxu, praetextati, iv, 458.
Praeiores, lu. 421, 431.
Praetorium, iv, 212.
Prsvaricaiio angelica et humana, v,
8b.
Prcevarieator, prmaruiu , pnBvari-
ealio, lu, 49i).
l*r:igma, praj^maticus, m, 199.
Prandiuin, praulere, iv, 485. Pwan-
dia apod aoiiquos uon erant, iv, 485.
Prasiua, cr^ta, iv, 437.
Praslut etVeneti dvile bellum fa-
ciunt, VII, 103.
Prasions color, iv, 402.
Prasiom, iv, 358.
Prasius lapis, iv, 265.
Pratum, prau, iv, 238.
Praumatus Toleianus arctiiepisco-
pus, vn, 178.
PiaviUs perversorum inler.Ium pro-
dest otiliUii justorum, vi, 351.
Pravorum non felicitas , sed novitsi-
nia iiitendenda, vi, 352.
Freeari et deprecari, et imi)reeari ,
V, 56; vn. 441; Qlorare, v.i, 429.
Pr^-cariuin, iii, 207.
Precaiio, lu, 80.
Preces in divino officio, vi, 5T0.
Prelum, iv, 5i5.
Premere, ii<, 499.
Presbyier, iii, 339. Iliem olim pre-
sbyteri et episcopi, ibid., 5 12. De pre-
st)yteris, ii,521 seq., 586, 593; vi,
425. Prpsbyter hsresiarcha, vm, 95.
Qui peccaiuin moriale admiserit, vi,
4i22.
Pressores, iii, 499.
Pressorium, iv, 515.
Pres er, serpeos, iv, 66.
Pretiosi lapides, preUosum rarum,
IV, 264.
Pretium, III, 208.
Priamus rex, m, 235; mi, 74.
Priapus, ui, 580,
Pridie, u', 222.
Primarias, primus, et priofj v, 57
Primasius, vu, 151.
Primalus Hispani;r, i, 80, 153.
Priinlcerius vi, 559.
PriinitiaF! offcrend e , iv, 512; v, 58."$.
Primogenita, v, 452. PrimogeuiU
^JOPiiorum deieta, v, 369.
Priinogeoltas, lu, 4 iO.
Primus, iii, 4K8. Vide Piimariiis.
Priiiceps, iii, 423. De priiicipiim ju-
slilia, utpaiieuiis, f>t quod legibus le-
neantiir, vi, 3i0 seq. Dc tidelitaie erga
principes, ii, 576. l^rtuceps co(|Uoruin,
V, 155. Priiiceps sacerdotum, qui scidit
vesiimentuin, v, 15).
Principal:a iioiuina, lu, 14.
Prin(-i,»ale4i inagistraius, in, 433.
Principalis Spiritus, iii, 508.
Priuclpatus, ui, 515. *
Priiicipes ex merilo plebis ma!i , vi,
527. Prittclpes elregea quare sunl, vi,
536.
Principium, vi, 127. Chriaius, iii,
502; et initiwn, v, 58, 60.
Frior veiiii, et anle venit, vu, 430.
Vidj Primarius.
Prisca hxreiica, ui, 7)54.
Pri&nlliaoiis et PrUcilliauisiae, in,
238, 558
Privaii cives, lu, 434.
Privatio et ejus species, iii, 1 17.
Privigoos, iu, 441.
Prlviregia, iii, 198.
Proamita, iii. 447.
Praavia, proaviae soror, ni , 447 seq.
Proavus, proavunculus, lu, 440, 4 16
seq.
Proba. Kjus conto, vii. UO.
Probatio, iv, 3 :0.
Problemata, ui, 255.
Proboscls, IV, 54.
Probus, ui, 238.
Probos imperaior, vu, 96.
Procare, ui, 452.
Procatalecsis, iii, 95.
Procax, II', 4S9.
Proceleu:naiicu<( pes, ui, 20.
Procella, iv, 110; ei tempe*las, v,
59.
Proceres, ui, 431.
.Pr 'cessio Spiriius saucti px Patrc et
Pilio, 1, 203, 642 le^/}. ; u', 305. Vide
Spiritus sanciiis.
Proci, ni, 452, 489.
FroctHclus, ni, 490.
FrclioKS *fl declivus, v, 57.
Proclytus, vii, 72.
Proconsules, iii, 4|l.
Procurator, iii, 45*; et cognitor, v,
18.
Froeunms, m, 401 .
Procus. Vide Proci.
Prodigia, iv, 51. ProJigium, v, 59.
OstetUum et monjlrto», vii, 439.
Prodi|$iu quxdam, vu, 116, 119.
ProJtgus^ III, 489; ei luxurio6W, v,
43.Prodi^us01iu8.vi, 212.
Proditor, iii, 430.
Productus, ui, 492.
Profaiios, ui, 491.
Profecius religiosoram, i, 346.
Prol^oclus homiuis doi.um Dei cst.
n, 195. Profectos omnis ex leetionc «t
meditatione, vi, 288.
Profe^io noo perfpcu. vi, 307.
Profesiio Odei , iii, 531. Professlo
Th*'Otardi, ii, 162.
Prof«»sti dics, vii. 4.
Frofugtu, exsul, relegatus, el Ira^i-
fuga, lu, 489; v,58; \u, 438.
Profundum, iv, 191.
Profniurus Bracarensis, n, 90.
Progenies, progcnitores, ui, 443.
Prognosiica praevisio, iii, 185.
Protiaeres, ui, 438.
Frohibere et iiihibere, vii, 439. .
Projeetus, m, 489.
Frojicere et abjicere^ v, 4.
Prolepsis, iii, 56.
Prologomenon melho>las, i, 5.
Prol >gus ad nutas Baribii et alio-
nim, I, 466.
Promaiertera, iii, 418.
Fromerere, inerere,ei promeritsu^
V, 47.
Piomelheus, vn, 71. Primitg lapi-
dem annulo inclusii, iv, 475. Prume-
theus primus siiuulacrmn tlnxit, iii.
377.
Promioere, iv, 182.
Prnmlssa adimplenda, sed oon mala,
VI, 511 seq.
Pranuitere. Vide Poliiceri.
Prouiontoria diversa, iv, 182.
Proroptuarium, iv, 224
Promuraie, iv« 211.
Prnmuscts, prut>osci5, iv, 55.
Pronepos, liroucptis, etc; ui, 113
seq.
Pronomen. De eo, ui, 17.
Pronuba, ii , 452.
Procemia, proccmium, in, 254.
PrcKBmia Isidori in Veius et Novuai
TesUmentum. Pose de eis, i, 511
seqq. mss. Godd.; u, 245, 249, 316,
331, 550, 578. Eduninr, v, 190.
Propagare , propaginare vites, pro-
pagines, iv, 521, seq,
Fropassio ei pas. t ?, v, 55.
Propalruus, iii, 447.
Froperare ei festinare, v, 57.
Prupes, IV, 424.
Prophel», III, 528. Eorom cUs, vii«
77 seqq. Propheu ad Helidestinatus, v,
850. Propbeta Christns , iii, 503. Pro-
phela videntes appellati, m, 328. Pro-
phetae mloores, ui, 245.
Prophetia, vi, 162. Ifophetiae «e-
ptem genera, iii, 553. Pro|iheliam h»-
bere non solum boous, sed eilaio ma*
lus potest, itfid,
Propina, iv, 215.
Propiiiare, iv. 215.
Propinqous vir spiritualis, n, 306;
et nfiliitf , V, 16.
Propitiatio, iv, 220.
Propiliatoriom, iv, 220; T, ^^94.
Fiopius et proprtitt , v, 58; vn,
158.
Propontis, iv, 126.
Propositio, ni, 82. Proposili ues, ai,
235.
Propria noinina, iii, 15
l*ropripus sennonis, ii, 586.
Proprittoi, lu, 105.
Froprius. Vide Propius.
Propugnacula, iv, 2ll.
Prora, iv, 419.
Prorostra, iv, 389. Prorostris, iv,
212.
Prosa. De ea, lu, 03.
Pru^icissio, iv, 311.
Proscripilo, ni, 216.
Proscriplus, ui, 489.
Proselytus, m, 543.
Proiequi et exseqtd, v, 25.
Pi oserpina, lu, 587.
Prosodia, lu, 29.
ProsopopiKia, iti, 87.
Prosper(S.), ii, 514.
CIX
INDEX RBRUM ET VERBOFCDll IN S. ISIDOIU o: P. CONTENTORUM.
cx
Prosfncere et asjjflcere, tu, 4i8.
Prosiibulum, iv, 495.
ProstilQl», III, 491.
Prosum, 1 1, 65.
Protectio sacerdotalis pnBbenda ple-
bi, ?i, 531
Protenus et proiinns, vh, 440.
Prolerius, vii, 151
Protervia coutra mansuetodinem
vii :8l3.
Protliesis, in, ^.
Prolinm, Fiae Protenus.
Protoplastas, iv, 455.
Proverbia Saloinonks, ui, 2i5
Provinije diversae unde ooinen ha-
bent, iv,tri9.
Ptoiimus, III, 415. Proximls carna-
liler priCSiaiur quod exiraneis pie, vi,
508.
Prndens. Prudentes ealidi suntaan-
gutnis, IV, iS.
Prudens, eaUidus et «apfm, in,
487 ; V, 54, 65.
Pru<Jentia, v, 110; vn, 3 15; et sa-
pienlin, v, 51, li^9. Nihil prodest cuui
ignoranila Dei, vi, 191.
Pru'lenlius iioeia, vii, 181.
Pruina, iv, 115.
Pruna, iv, 427. Prunum, iv^ 529.
Prurigo, iii, 480.
Prymnesium, iv. 424.
PsallenJi utHilas, vi, 287.
Psalmistae, iii, 339 ; vi, 431 .
Psalraas. De psalmfs, m, 280; vi,
568. Psalmorum liber, auctures, iii,
243. Psalmus decimus septimus rur
solus in libris Rt*gum, v, 535. Psalmus
cantici, ni, 281. Psalmi melro compo-
siti. II, 2i5.
Psaltertum, v, 198. Psalterii deacrl-
£110,11.390. Psalierlum Gotliicum et
omanum, doae Psal.erii Ediiiones io
Hispania, ii. 95 seqq., 129. Psailerii ei
eitliara diflTereniiie, iii, 140.
Pseudo-lsldorus, et ejus coUectio
canonum, ii, 193» 200, 276.
Pseudo-Luilpranfliis, i, 183.
Psila tapeta, iv, 462.
Pslltacns, IV, 92.
Psvllios, IV, 557.
Ptisana, iv, 496.
Plolemaei plures reges, ni, 256 se^.;
vn, 82 $eq,
PiolemaiM civitas, iv, 165, 201.
Puberes, iv, 26.
PuberUu et puerUia, v, 50.
Pubes, IV, 26.
Public^nus, 111, 434, 491.
Pubticanus oraus in templo cujus fi-
gura, V. 148.
Publicare qols debeat bonum quod
facit, VI, 511.
PulUius Curtatlus, Publius Seitius,
III, 190.
Pudenda, iv, 17.
Pttdens et vereeitndus, v, 5i.
Pudor et pudieiiia^ v, 5i.
PueUa et puerp ra , iv , 26 ; v, 95 ,
57.
Puer et infayis, iv,25; v, 95 Puer
UebraRtts serviat auiiis sex, v, .384.
Pueritia et tnfa/tiia, v, 92. Vide Po-
bertas.
Puerpera. Vide Puella.
Pugiitaior, iii, 490.
Pugio, IV, 580.
Pugiia, IV,. 573; virtutum et vilio-
rum, VI, 2^9. Puana et preeiiim, v,
li; vn, 459.
Puguus, IV, 12.
Pttleher, in, 487. Pulclinim, vi,18l.
Pulchritodo hoinifiis, v, 4»8.
Pulegium, i , 5t8.
Pulices, IV, 74.
P4illa vestis, iv, 88.
PuUi, iv, 88. Pu lus Jovis, iv, 26.
Putmeotarium, iv, iHX
Pulmcnium, iv, 4S5, 4^9.
Puimo, IV, 20.
Pulpa, IV, 489.
Piitpiium, IV, 2i2.
PuN, IV, 489.
Pulsus, IV, 2^.
Pulveres. De pu!veribu<i, iv, 2 15.
Pulvereut et puirerulenius, v, 60.
Pulviilus, IV, 46i, 5C8.
Putvioar, iv, 508.
Pulvioi, IV, 421.
Putvis Puteolaous, iv, 2[i6.
Pumex, pumicare libros, iii, 259;
IV, 231.
Punctns, iii, 151.
Punicarii lecli, iv, 508.
PupilisB, pupilli, IV, t:6; v. 89, 95.
Puplllas moriiuri triduo aute uou tia-
beiit, IV, 7.
Puppis, IV, 419.
Purgaiio, ui, 80. Purgationes mo-
tesl» in caniculariiiusdiebus, ui, 163.
Purgalorius iguis, vi, oti.
Purpiira, iv, 466 Purpura, insigne
reguin, iii, 300. Jn Assvrta inveuta, iv,
143. Tyria, iv, 199.
Purpureae vt-stes, iv, 20.
Purpuris^iiniim, iv. 439.
Pusillanimis, hi, 481, 482, 492.
Pustula, m, 182.
Putare vites, iv, 3il. Pulare, tesli-
mare, Oijinari, arbiirari, swipicari, vii,
439.
Puteolanus. Vide Pulvis.
Puteus, IV, 333.
Pygmaei, iv, 62.
Pyra, iv, 507 : et ro^ics , et pyrum,
V, 57,70; vii,438.
Pyra vehementer oneros >, iv, 550.
Pyrumis iv, 234. Figura,iii, 513.
Pyrcnsus, w, 186.
Pyreihron, iv, 360.
Pyrgiis. 1'yrgi, iv, 409.
Pyriies, iv, 234.
Pyrois, iii, 184, iv . 274. Pyrois, nUe
Mars stella, quindecim annis cursum
explet, lu, 159.
Pyromauiia, ui, 371.
Pyropum es, iv, 291.
Pyrrhiihius, pcs. ui, 501.
Pyrrhidae, iii, 409.
Pyrrhus, iii, 409 ; iv, 5i.
Pyrum et pyrus, iv, 530. Vide Pyra.
Pylha^oras, in, 36i; iv, 72, 178; vii,
80. Discipliiiaiu nuiueri invenit , lu,
119. Musicie invenlor, iti, !32. Primus
phi!osoptius appetiatu^ , ii, 361. Gr»-
cum y inventt, ni, 5.
Pythia sacra, ui, 386.
Pyihtuin caimen , lu, 68.
Pythios Apolto,iii, 386.
Pyiho serpeus. Pythones,iii,68, .370,
572, 386.
Pythoniwa, quam Saul consuluit, v,
526.
Pyxides, iv, 502.
Q, littera, U', 43.
Qoacium, iv, 490.
Quadl, lu, 413.
Oaadragenarius nuinerus, v, 2ii ,
2i7.
Quadragesim» jejuuium , vi, 403 ;
observatio, ui, 290.
Quadragesimus sextus uu : erus, v,
245.
Quadraginta dies, quos Moyses, Klias
et Domtnus jejunaveruni , ui, 121 ; v,
589.
Quadraglata anni in deserio quid si-
ffniflreni, v, 460. Quadragiiila flagelta,
Tbid., 475.
Quadrans, lu, S75 ; iv, 229.
Quadrifinium, iv, 259.
Quadrigae. Eurom cuisus, iv, 399
$eq,
QaadriUtcra flgura, m, 5:5.
Quadrupedia aniiiialia , ir, 58.
Qnadrupli pa}iia,iit, 2i2.
Quteei ^e. v, 61.
Quwri ur, tnquiriiurt qmritur, v, 42
61.
Quaestio , iii, 535. Qusstionam ge-
nera, tMd., 88. Quaesiiones sacrc , ii
33 i. Quapsii ops secretoruni in quos-
dam titiros Yeteris Testamenli, i, 5iS,
55ii, 527 seqq. Qutestiones ati;e biblic»
etim Isidori , itnd., 514 seq,; u, 550.
Eduniur, v, 249.
Q ae.^tor, iii, 292. Questores, vel
quaesiiores, u!,45l.
Quauuosus, m, 492.
Qumtus et queslus, ▼, 61.
QualiUs, ut, 104. Qualiutis nomina,
ui, 111.
Qiialitativa deflDtlio, lu, 3.
Qualus; IV, 515.
Qmmdudwn eljamdudtm, v, 61.
Quamvis, eUi, vi, 279.
Quantilas, iii, 101. Aiistracu, iii,
118. Quautiiaiis nouiin«i, ui, 15.
Quanius, iu,46.
Uuasiilum, iv, 467.
Quatenus et quatihus, v, 61.
Quaternarius numerus, v. 2il,
235.
Qualernlo regularum , i, 600.
Qualiinu. Tide Quaieuui.
Quairio, iv, 411.
Quatrivie. iv, 244.
Qnatuor diligeuda, v, 108. Hillia
septem panibas aluntur, v, 141.
Que ei ve, v, 74. Vide Qu».
Quercus, quernus, iv, 536.
Querulus, ni, 492.
QuesUis. Yide Qutestus.
Quia et quoniam, v, 61.
Quibusdam tiicmale es(,elillicbene,
quilMisdam oontra, vi. 265.
Quid et quit, in, 45.
Quietus, 111,493.
Quinaiia, iv, 454.
Quinaris, nr, 503.
Qulnarius nameros, v, 226, 2.35.
Quiudenarias namerus , v, 239.
Quitiio, IV, 411.
Quinquagenarius numerus , v, 24^^.
Ad poenileul'am refertur, ibid., 5ii.
Quinqqagenarii combusii, ibid.
Quinque panes , et duo pisces, v,
140. Quiiique reges, ibid.. 486. Quin-
que iiiiltia, ib,d., 140. Qulnqiie, ui,
120. Quiuque lu uua domo, v, 14U.
Quinquefoliura, iv, 335.
Quiiiu £dilio Jerosolymis iovenia,
ui, 238.
Qulnuna, IV, 211.
Quinlilis, lu, 226.
Quintus ToleUnus, vii. 178.
Quintus Curtius, u, 266.
Quiricus Barcinonensis, ii, 116.
Quiricus Toleiauus, vii, 1 79.
Quiriiiiis, in, 376, 411.
Quirites, ^ttirts, hasu, iii, 411
Quiritur. Vide Quaeritur.
Quiroga Ga.Hparis epi!»lo!a ad Gre-
gorium deciinum tertium, ii, 186.
Quisque,6T0 quietmque, usorpat Isl*
doriis, V, 260; VI, 247.
Quisquili», iv, 325.
Quoa et quot , in, 46 ; v, 61.
Ottotriain. vide Quia.
Qiiof. Vide Quod.
Quotidie, lu, 46, ^2, et asstdue^
vn, 441.
R
R, lUtera, m, 46.
Kaab, iii, 522 ; v, 129.
Kal)bi , III, 250.
Racemus, iv. 318.
Kaclia, 111, 520.
Kachel, ui, 521: v, 323. SimUliijIi
Ecclesi» , ibid., 122. Furau est deo^
INntX RERUM ET VERBORUM IN 9 ISIDOIU OPP. CONTENTOROIi.
CII
iiatrlssul, tM., 550. E^us pariiis, ibid.t
355.
Raeliel el Lia a<*Uv»iii f>t ronleni'
iiUUvaDi viiam siguiiicanty v« lOS; ti,
501.
ftaHimruB rex, vii, 12K.
Itadagaisiis rex (ioihonim, ot ejiis
exercittts fiine cousiiiii|)tus, vii, 11).
Kadii, IV, 467.
Ra(li<il.e, iv, 540.
Ratfix, iv,5i3. R;idix criiuinum snc-
Gi!euda,Ti,2i9.
Ragadcs , Raffalia, iii, 179.
Ragau, III, 25l.
Uaffire, v, 75.
Raria vestis, iv, 451.
Raroa, ih, 519.
Ramesses, t, 455.
Rauii, IV, 524.
Ramotb, v, 446.
Rau», iT, 85. Ran» iEgyptiae, v,
567.
Raneidnm ^ iT, 48^.
Rapbael, in, 514.
Raphaim, it, 196.
R:iptianus, iT, 506.
Raphidim , t, 45(i.
Xoptdiis, III, 492.
Rapla, raptor, iii, 492.
Raplus, ui, 210. *
Rinim , iVf 2(>4.
Rasirs, iv, 514.
Ratari« naTes, it, 410.
Ratesi, iTt 415 se<y.
Railo ei eaitfa. et ratiockvU^ ei
niriu, T, 19, 62, 91. Raiio emeuitiiudi
I odiies nias., i. 2. Ralio numcri, iii,
M\. Ra!io et homo dispulaiites , vi,
472-495. R»tio bomioem bortalur ui
Aei|>^uin cogn<H$cat, vi, 496. De verbis
utiosis reddt nda, vi, 561. Vivendi nor-
maiii ijr»Bcriliit homini, ti, 4H6.
nmoematio, Vitie Ratio. Ratioctna-
iio, 111, 80. KJus merohra duo, ui, 85.
kalionabiie et ratiijnale, v, 62, 64.
Rsiiooale summi sftcerdotis, t, 405.
Virfe Raiionabile.
Rationale , iv, 447 ; t, 96.
Rationales ooniunctiones, hi, 21.
imicnaior, ui, 492.
Ratiim. 11% 205.
Raucedo, iit, 177.
RaatitiK patudes, it. 122.
Reatus, iit, 492; m»)*-8.ati8, ii% 2t2i
Rebecca,ni, 520:t, 514.
RecapiUilatio,Ti, 171.
Recaredus, tii, 121 sffqf., 287.
Reccensuiulbus rci Gotiiortmi, vn,
287.
ReechiariuB, vn, 135.
Reocbila, tu, 155.
]letiiimun«iiis rex, vii, 155.
Beeem et fiorrfm, t, 61 .
Recensio i:oJicuni niss., u, 258,
Receptui canere, iv, 578.
ReciJiva, recidivum, iv, 5i5. Reci-
divi peccaiores, \i, 214.
Reeipere et tuseipere, tii, 454.
Recuiialoria, iv. 4(i5.
Recoociliari Deo, in. 292.
Reconciiiatio , lu, 292 ; vi, 505 ; vii,
841.
Recopolis rixiias, vii, lii.
Recordalio futurarum pceiiarum, vi,
207. Peccati,Ti, 225.
RerU linea, lU, 151.
Recta Testis, it, 450.
RedorQiii ofBcia, vii. 252^ Rector
qtialis esse debeat, vi, 526. Rectortss a
Doo, Bnn a subdttls judiraodi suiit, vi,
827. Eeclesl», Vi, 526. Reciorum viiia
pro nieritls plebiom, vi, 527.
Reettbmi et aceubuil, v, 5.
Reddere malum pro maln, vi, 512.
Redemptos scrip^it de obiiu saoctl
Isidori, i, 50, 35, 51, 15H. Kjus textiis,
fM</.,27.
Redimere et rmere, v, 25.
Redlmicula. iv, 471, 479.
Reditus Jud^eoram in ierusalein v,
551.
Redivi iim oi fedibidum, vii, 430.
Redolet et olei, v, 52.
Resalis domus ei regia, v, 62.
RegMs, in, iitseq. Regam Ithri, iv,
6.5. Vide Rex. Hegf s Albanoruni, iv,
20i;apuin, iv, 105. VisigoUtoruiu in
His|iania, vu, 185.
Regia. Ffcfe Regalis.
Rei^itlum, tv, 459.
Regina Atisiri , v, 151, '40.
Rej^iol. Rbegini, lu, 4 5.
Rcgioiies urbis, ii, 272. Regiooes di-
ver«ie, iv, 166 seqq.
Regiitm, Rhegtitin fretum, iv, 128.
Reffiu«, regiae virtutes, tu, 420 Vide
Rejnle. Regius inorlius, ii, 181.
Regma et cjiis filii, ui, 4'Jl.
Rfgnuin, regna, ui, 419. Regnnm
Israel et Juda divisum, m, 255.
Reguum bellis cpisritur, vlctoriit
propagatur, iv, 575. Regnuro ciclfsie
stepe per tt^rrenum proQcit, vi, 544.
Regula, n, 2ii3; iv, 441. Regula
fldei, vi, 461. Regola «urea, vit, 416.
Regula Isidoriaoa moiiachorom ; de ea
et ejus Kditionibas i« 600 eeqq.^ Bdi-
tur. VI, 524. Regula devotarum^ tbid,,
615. Rcgula can •niconitn , <frm., 67,
612. Regula Pairum, i, 6il2 Sauctl
BeDedicti, n, 55. Sancii Leandri ad
Floreniiiiam. Ejus capot ultimuui fdi-
tur , 1, 5. Reguia: se, teui loi-uiionuiii
Scripiitrarum , vi, 16*.
Regulareass, tv, 291.
Reguli , IV, 1)5.
Reno. vn, 69.
Reiatio, ui, lO^; crimlnls, ifi,79.
Relatlva,m, 117. ^oinioa, iii, 18.
Simul iiicipiUDt, iii, 105.
Reiegaius et deporiatu^ , iit. 216 ; v,
26. Reiegatu$ et ex$ui, vit, 458.
Rtfligio , ejus tria genera , iti , .547
seg Religio vera , vu, 210. Religio et
fiaes, V. 62. Religio vera simubiioni
resiionaet, vii, 2.0.
Religiosiis, ui, 192 ; sob ovina pelle,
1, 68. Reiigios i locuSf et sacer, v. 45,
05.
ReliMfuere et deterere, vu, 128.
Reiiqui et ewteri, vii, 4r>U.
Rt^liquiae, VII, 531.
Reine^iitim. I)e remediis, iii, 183.
Rfmex, IV, 415.
Reinisiiiundus, vu, 193.
ReroiSMo, m, 292 ; |>eccatomm fu-
tura per baiiiismoiu, vi, 105.
Retiiura, iv, 81.
Reittoliu cf iiuiuts, iii, 79.
Roinolcum, iv, 421.
Remiiueratlo major qiianto majora
llaxell^, VI, 259.
nemus nascitiir, vu, 78.
Renale, iv, 452.
Reoes, IV, 16.
Reiiovatio temptl, v» 5*^0.
ReauDtians »eculo, si votum muta-
verit, VI, 510.
Renuniiare et nif}iltar«,v, 5; vn,
453; perfe te vitio, vi, 254.
Rrpasilnari, iv, 515.
Repalriare, iv, 51.
Rejifetts et repemimis, iii, 402. ffe-
pentia et repiiUa, v, 62.
Rtperire tsiinvemre, v, 41.
Repetnad», ui, 211.
Repositoria, iv, 225.
Renroboram qaalls prosperitas, vii,
271. Reprobi «xterias nitidi, vi, S8i.
Mulii reprobi apud bomhios^ apud
Deum elecil, tM., 201. MulU qui car-
Dalis corruptelae coatagiiira nesciaat,
•Md., 247, Doa attendunt documeiita
Ixiaorum, sed exempla malorua,tM.,
205. Qoidam iu poieatatem dafmoBum
CSIt
rediguntor, vi,211. Sappe eiira flagelli
CiirrepiioaHm suni, ibid , 2^>. Re|«t»-
boruin corda , vi, 519: ordines duu.
i«rf., 185.
Re|4llia, iv, 75. fide Rer>eutia.
Repudiu:u, in, 4 5. ReLaJiimos, v,
565.505.
Res. De relnis, lu, 205. De reliis
sacris, ii, 518; rnftiics, iv, SOi. R«-
rum gradus «ex, v, 84. Res crediiae,
III, 208 ; dilects najofera dotoff m tii-
geruut ablat», vi, 554. Res M cardiue
esif IV, 227. ResreJiategraoiar, III,
209.
Reses, ui, 46^
Rehlna, iiinalls, lereblnthlaa, li*n-
tiscina, iv, 54'i.
Resipiseeust ^f 492.
Resistemes Del «oluiUti, v, ."^1.
Resisiit operi, qui lllillanii se uou ac*
oonunodatdeleciationi, vi, 243.
Reepicere et aepieere^ v, 5.
Respooia prudeotaui, m, 196.
Responsoria» respoosoril , oi, 280. ;
VI, 47,
Ressa, v, 417.
Restes, iv, 423.
Rentiicliaii et exsiiuetum, v, 26.
R^fCf^iilalio ei sff>ailofJo, vu, 496.
R&iiltotlo iu iniegrooit m, 208.
Resurgere a lapsa, ti, 222.
Resurreciio, vi, 185; tu. 522, 55$^
Cbrisii etao&tra, t, 83. Re<uiTecifto
Domini triduaaa, iii, 273; moriooraiD
qoa aetate futura, ti, 185.
Reta, tiTo rheda, it, 81 1 .
Retes. De RetHuis, iv, 225.
Retbma, v, 44a
Reiiarii, IV, 407.
Reiieeseere et eosdkeseereM&rwm^
VII. 440.
Retinacula, it, 517.
Reiinlum, iv, 471.
Relractaior, m, 492.
^Retribotio sapieoiis oi stoUi , vi,
Retrograds stells, m, 159.
Reus. Reus majestaiis, m, 490 §eq*
Reverentia sanctitatis, vi, 555.
Revereor, et v rror, vi|, 458.
Rex qiil fecit nuptias, v, 145. Vide
Reges. Hex Babylouis, vi, 235. Iratus,
qui emisit exercitiis suo% v, 115. He«
aus, vt,538. Hex ei reoiiM, vii. 427.
Rbabanus Maurus, i, 509, 514.
Rhamnus, iv. 539; v, 501.
Rheda, iv, 511.
RhHginl. Vide Reginf.
Rbegium orbs, iv, 167. Vide Re-
gium.
RhenoDOS, iv, 455.
RbeoQS fluvlus, iv, 159.
Rbeiia Galia, iv, 165.
Rheticiia ager, iv, 156.
Rbetor, rlieiorica, ejus pafles, in*
ventores, mi, 76, 273. Rbetorira Dy*
namii, ei ajucti Juiiaai Toletani, v,
556.
Rhetorlca Roomb qaaodo coRpit, in,
237.
Rbea, Rheobarbarttui, iv, 55^
Rheumi, tii, 176.
Rheupoiiticum, iv, 555.
Rhiuoceroe quouiudo ca|Salur, iv»
Rbodanus, m, 159.
Rhodiae leges, lu, 197.
Rbodii, ui, 405.
Rliodltes, V, 271.
Rhododepirou, iv, 358.
Rbodomf 11. iv, 494.
Rbodosinsula, iv, 176.
Rhodos nrbs, iii, 150; iv, 205.
Rbfxlus 0|)pidum, iv, 139.
Ricininm, iv, 460.
Hiclnus, IV, 74.
Rlcula,iv, 471.
Riculfus MoguDtiDus, n, 203.
jixni
INDEX RERUM ET VEEiBQRCM IN S. ISIDORl OPP. CONTENTOIWM.
cm
Rlpluei DiDotes» it, 185.
Hipliatb, in, 403.
Kit», tti, 203.
Rhu$ ei eonnuludo. v« 18. Rilus de
misss, u» 310. Plura de riiibus eccle-
«iasUcis, ffrid.,S!H. Rilos Golbicuscoo-
youaltts, ibid.f (92.
ilinis ei fovpSf ▼• 62. RlTi, ui, 596.
Wxa el llu V, 45. Rix» rugieod^,
\i, S06.
iiiiosus, in, 495.
P.ohoain, in, 255, 324; tii, 76.
Mo^or, ronir., rubor, ▼, §2.
Robur, IV, 337« .^05.
Rroliur ODiie IjgtMun vocatur, iv,
305.
Roktttiu», in« 492.
Rocca Angelus, i, 532.
RiSJericua Toleianus. i. 78, 80.
Kdef.Vus rexy vii, 190.
liodri.-iiez Peirus, i, 4il, 443.
Roilttlpbus Saxoiiicus, lu, 514.
Rogeiius, ret,iii,5i4.
iiogus, IV, 507; pyra, v, 57; vii, 483.
Roma a Romuio coodila, m, 236; iv,
20i; vii, 78 seq, ▲ Golbis direpla, vii,
415.
iiofiia Occideoiis caput^ iv, 202.
1li)fttam uiiaqueqn6 gea« vilia ver-
t>orum et morum transmisit, lu, 51.
Romae muri rediolegrati, vu, iiO.
'Romanl, in, 411. Grscos obtinue-
miii, ibid., tXJ. Deduolur a Persis,
iAid., 239. Romaoai curi» digoiias, u,
2^2. Romaoi graves, in, 415. In pace
toga otebaoiur, paludamenlis io bello,
-^, 456^Soli mares pogoaot, iii, 385.
^iellas UHs suis sacraveruot^ ui, 16 i.
Yictos Gracos liberos ease jusseruni,
▼11. 83. Romanorum regoum, ii, 419.
iiejiilitts (T.), m, 190
Roinphsa, iv, 379.
Itomuios, ui, 236; iT, 204. 7ide
lioiiia.
Ros, IV, 116.
•Rosa, IV, 351«
Kosacpum nngaentom, lu, 188.
Rosmarinus, iv, 361«
Rbsira, iv, 389. RjpfJ», iv, 212.
Roslrum, iv, 51; v, 45.
Roia, iv,511,5i6.
Roiabulum, iv, 503. .
Jioinnius, a roia, iv, 511.
4i4ibc'n prtmogenilus n, 526; v, 150,
459, 473. De ejus iiicpstu, ibiiL, 553.
Rubrtae ranc, iv, 85.
Kut)ia. IV, 399.
Imbidus, IV, 485.
Rut>igo uuare ferramenta iioo viliet,
av, 294.
Jtubor. Yide Rotor.
Rui>rica, iv, 436.
Rubrom, iv, 464; mare, iv, 127.
Rnbus, IV, 330. Ardeus, et ooo ui eos,
n 3ii2.
liudeotes, IV, 423.
Riutirt et himire^ v, 75.
Rmlericus. rex Goihorum, vii, 190.
Rodos, rudera, rodi, iv, 251« 434.
Ruffiiius, vu, 143.
Rugire, v, 75.
liUUHm, IV, 11«
Uwttinare el rumouirf, v, 90.
Rominatio, iv, 45.
Ruoraiio, IV, 311.
Roneooes, iv, 514.
Rupes et petra, in, 491.
Kura, rus, iv, 'iSB.
Rusifada urbs, iv, 167.
Russata vestis, russati, iv, 449.
Kttslicanus, et riisrtCtfs, v, 62.
Iliultcatio et mifidlai. 62.
Ru$iicus 111, 493; v, 6i. Hustlcarom
reruni auciores, iv, 3<)8.
RuU, IV, 370.
RuUUulum. IV, 503.
Rnih, ei ejus iiber, m, 522; v, 130,
f96,50i.
PATliOL. LXXXIV.
s
Saba, ni,401.
Satiei, ui, 403.
Sabonum, iv, 463.
Sabaolb l)ei nomen, lu, 294.
S..bailia, SabathaBi, Sabatbeul, ui,
401.
Sabbalum« iii, 278; vi. 391. Sabba-
lum PascbiB, ibid., 598. — Sabiiali
cessalio, in, 278. Saiibato 4igoa col-
ligens quidam neeatur a popuio, v,
413.
Sabelliani, SabelUua, ui, 238, 356,
528.
Sabinus, Sabioi, ui,411.
Sabinus lapit, iv, 259.
SabraU civius, iv, 163.
Salmlom, iv, 146.
Sabns Quvias, iv, 161.
Saocatum, iv, 494.
Saccus, IV, 504.
Sacer. Fid« Sacra et sacrum.
Sacerdos, jii, 341, Sacerdotum mu-
nera, ii, 563 uq. Sacecdos maximus,
v« 420. Sacerdos ingrediens in uber-
nacuium, v, 406. Sacerdotes ooi ooa
olTerunt sacrlfidom, tdtd., 423. De
exemplis pravorom sacerdotom, vi,
326. Sacerdoles geotiliuro flamioes
dicti, lu, 342. Sacerdoe Christus, ni,
5(KS. Sacerdos com colpa reatum culp»
gemioat, vi, 322. PeocaU plebis, tmi-
quam propria, fiere debel, ibid., 334.
Qui sacerdos oooteodit esse, ibid..
522. Qui diffoe se agit, ibid., 325. Qui
non 8at, tHd., 422. Qui corruit, iM.,
566. Qoaiis «6 debeat, ibid., 423.
Aut monogamas, aut de virginiute
Oat, ibid,, 420. A trigesimo aooo,
tMd., 420. Sacerdotis mioisteriom qul
assequi probibeotar, f6ti<., 323. Sa-
cerdotum ordo post Christura a Petro
ooepit, iM., 418; protecUo, ibid,, 332.
Sacerdotes pro populorum ioiquiute
damoanlar, tfrid., 533. Quare eomam
ootriuot, ibid., 417. Qui ooo offeruut
ncrilicium, v, 423. Qui peer^otem noo
recipiuot, vi, 331. Qui peocautes de-
eipiaoi, vi, 530. Yeteris Tesumeoti
Dolla debiiiute insigoes esse debe-
baot, VI, 423. Sacerdutis delictura qua
oblatione pargabator io lege, v. 424.
Praedicatio opeiibus cootirmaoaa, vi,
324. Sermo, vi. 423. SacerJotum c»-
remooic. v, 436.
Sacerdoiiom, vi, 417.
Sacra loca, iv, 219. Sacrs res, tii,
295.
Sacrameotariam velos, ii, 356.
Sacrameutum, ui, 29.5, 285, 428. De
sacrameutis lidei ChrisUanv, ti, 101.
Sacramentum EucliarisUa! quotiio-
do |ira*figuraium , vi, 111. Sacraiiiun-
tum niiUure, ui, 42S; iuter coujugaios,
VI, 456.
Sarrarium, iv, 223.
Sacrinciom. De hacriUciis, iii, 210,
283, 285; vi.99, 382. SacrificiuMei
fiotlia, Vf 66. Sacriflciorum vciersim
reprohatio, vi, 99.
Sacrilegiuui, ui. 210.
Sacrilegus, lu, 495«
Sacrttm, reUqiosum, et sonc/iim, v,
63. Vide Sacra.
Saddai D^i nomen, ii% 297.
Sadducei, 1 1, 550, 520.
Sxpes, IV, 2-T2.
Saepia. Vide Sepia.
Scevit et sertl, v, 69.
Sa!vu$ et crudelu, v, 63; vii, 459.
Sagda geinma, iv, 267.
Sagitu. De sagilils, iv, 384. ."(agiua
viti^ pars, ibid,^ 517. Sagitta, iiola, i:i,
51. Sagitla cupidiois, ui, 390.
Sagiltarius tv, 165.
Sagma, iv, 518; vu, 417.
Sa«nuen, iv, 5tw.
Sagum, IV, 458.
Sa^uotum clvitts, ir, 207. ^
Saio, «n, 496.
Sal, K ejus natora. Sal anunoiiiacnm,
Agrigentinum , MemphMicom , Tra-
gaasom, commone, Arablcum, pic.«
IV, 248. Sale et aole nllul otilius, f6td.,
250. Sai in sacrificiis, v, 410. De saie,
¥1, ^.■SS. Sal in «sxorcismo, vi, 459. lu
darum in Arabia , ut ex ejus massis
muros faciant, iv, 248.
Saia, ui, 234; vn,68. Salaeivilas, it«
208.
Salamaodra, iv, 70.
Salamina urbs, tii. 4:6.
Sale, in, 400.
Salem nrbs, iv, 191.
Salfnum, iv, 504
Sallsatores. m, 573.
Salix, IV, 347.
SaiUnes legahis, vn, 118.
SaUusUus historiograpbus nasrHor,
Tii,84. Ex historla tautuni coustai, m.TSS.
Salma, iv, 518.
S<lomon trinomius, m, 247, 323;
V. 131, 166, 573: vii, 76. Kjus t.iii.
plum, Hi, 235. bjus libri, satieutia,
Sarabola:, carmina, v, 200, 539 eeqti.
udicium, v, 540.570.
Salomon Cbristi flgora, •r, 151. Per
amorem idola adoravit, vi, 250. Per
otiom fornicationibus iuvoloiu^, %i«
306.. Salom^nem veheineuter arguit
sacra Scriptura, v, 541.
Salpbaad filiaf , v, 458.
Salsugo, IV, 496.
Salsum, iv, 488.
Saltaiores, ni, 373; iv, 405.
Saliua, IV, 188, 223; de snKo, tWif.,
592. ' ^
Satubri* et sa/iis, ni, 496; v, 65.
Salus a sale, iv, 2i8. eorum qiii alf-
qaid terrenom sapiuiit desperauda nou
est, VI, 314.
Saluiaris digilus, v, 486.
Salvator, 1 1, 300.
Salvia, IV, 370.
Salvus Aibeldensis raooachus. ii.
123, vu, 178.
Saroaraeus, m, 402.
Samaria, iv, 148, 198. Samarta rc-
ges habere cceplt, vu. 76.
Sainarit8e,in, 351, 520.
Samariuni, in, 406 Samariiana roo-
lier, V, 149. Samaritanus desceudeos,
qui vuluera i-uravi*, v, 145.
Samtmca, iv, 359.
.Samia vasa, iv, 4'J7.
Saniius lupis, iv, 2o6.
Samos iUbUla, et urbs, iv, 178, 205.
Samothracins annuius, -v, 478.
SainpiruSy episcopus Asturicensis, i,
675.
Sampsochus, iv, 350.
SamsoD, m, 235, 522; v, 130. De eo,
t6td.. 502.
Samuei, ni, 235. Piora de e», v,
130, 16", 508, 511, 562; VII. 75, 376.
Samuci primam fiarlem litiri %ui scri-
psit, lu, 212. Novi sacerdoUi suoce^-
sionem, abjecio veteri, preiiuutiavii,
v,l>0.
Samuf civiUs iv, 203.
Sancire, iv, 2i0.
Sancius, m, 493. Sanctum, sancta
sanctorum, iv, 219. Vide utfra, Sa-
crum. — Sanctorom gloria, vi, 189.
Infernos, vu, 401.Exempla, ti, 205.
SepjraUo a saeculo, ibid., 304. Saocti
curas smculares tion appetunt, sed sibi
imposius feniot, vi, 317. Dei di«post-
liooe diu io bae vita versaotur, tfrtrf.,
360. Ab elaiiooe humiliute purgantur,
iidj., 311. A cootemplatione ad aciio-
iieni aliqoando reOeclantor, ilrtif., 302.
Corpus airidum portaiit, tMd., 2S6. Das
tnoouro iosidias prxcognoseiinl, rMf/.»
271. Ma'U Ottoc vldeiiiur, qui iu dio
34
cit
INDETX RfiRUM ET VERBOROHlN S. IS DORI OPP. CC^TENTORUH.
indidi reprobabantar, Wht.^ 188.
Q;i:in(So bene de ae judifAnt, iMrf.,
268. Plus gaudent ndversitutibus qaam
iH-osperitaiibas, Und.^ 303. Peregriai
10 hoc sscolo, ibid,^ S03. Qttando pria-
cipurn Titia redarguerunt', bamilita-
lem et auctorltatem 8ervaveruot,f(^'<<.,
321). Stella inteiligunlur, vii« 38 ieq.
Statlm ut e corpore exeont, ad cqb-
lum ascenduot, iv, 151. Sauclitatem
qui prsienduDt, ut aliis praesni, vi,
307. Sanctornih discretio, w, 268. In
hacvita pacis inchoitio est, noo per-
fectio, VI, 183. Sortes, v, S»t. Splen-
dor ifl comparatlone glorlfleCbristi quo-
d^mmodo obscuraiur, vti, 37.
Saodaracha , iv, 4j8.
Sandasirns gemma, iv, 278.
Saiidyx, iv, 4^8.
Sanguis, iii, 176; iv,20. SmsWs,
iaittes, el eruor,, v, 67 ; vii, 427. San-
guis aerem imllatur , lu, 170. Anime
.fU)ssessio, IV, 20. Sangois et aquade
ijilere Christi, vi, 55. SanguJs humanus
a ferro se ulciscitnr, dam rub*gtoem
citiiis trahit, iv, 293. Sanguls ioteger
in Jovenlbus , iv, 20. Sanguis et lac,
"▼, 4<J0. Sanguis upopae, iv, 100.
Sangni8aga,iv,73.
Sanien, in, 182. Vide Sangnis.
Sanitas, ui, 170. Sanit» pernidosn,
^,265. Saiiitati quaecondocnot, iv, 491.
Sanu$, in. 496.
Sapa, IV, 495.
Sapere quis dicalor, vi, 2i8.
Saphon, funis, iv, 42 i.
Sitpiens et prvtdeni, m, 493: v, 63.
Sapiens et stultus, 4^id., 463. Sapiens
secunduro saBcalum,et stuitus secun-
dum Deum, vi, 290. Sapientes qnl vi-
4}eri voliint, vi, 328. Sapientls est con-
ira OBinia adversa meditarl% vi» 353.
Sapienda eiprudenlia, v, 5i. Sa-
pienila, scienini, et eloqnenlla, et
philosophia , ibid., 103. Sapieotia, vi,
190, 514. SapieoUs liber, v, 201, 2i6,
539. Sapientia aogeli dicuolur, vi,
135. Qiristos, ni, 502. Eloquentla, v,
109. Laudatur, vi, 514. Imperfecta, vi,
160. Horret spuraeum verborom ambi-
turo, VI, S39. Et pruderttia, ▼, 54. Sa-
pientiae Itber apod Hebreos non est,
iii , 2i6. Saploniiam Dei qui piene re-
cepit, VI, 190.
Sapor, rez Peraarum, vi, 95.
Sappbicum carmen, iii, 66.
Sapphlrus, iv, 70.
Sappho, Hi, 236 ; vii, 80.
Sar, IV, 81.
Sara, v, 307. Sara Abrahe soror di-
«ta quid slgniflcet, v, 507. Panes sub-
clnericios ex trlbiis satis fecit, v, 30 i.
In sepnlcro dupUd sepeliiur , v, 31 i.
Sars risus, v, 50 i. Sleriiitafi, v, 312.
Sarabaiiae monachi, vi,4i0.
Sarabara, iv, 453.
Saraceni , it, 406. Saracenoniro rex
Hispalensis, i, 48.
Sariii, ui, 520.
Sarcasmos, lu, 6i.
S^arcia, iii, 178.
Sareinalor et Sartor, v, 69.
Sarcitector, iv, Ai%
Sarcophagus, iv, 253; lapis, U^id,,
936.
SercuU, iv, 515
Sarda, IV, 81, 178.
Sardanapalos, fn, 78.
SanF.si» , IV, 81.
Sardinla herba, et Insola, iv, 180.
Sardina fontes, iv, 122.
Sardius lapit, iv,268.
i Sardonyx. iv, 269.
Sardus, HerculU flltus, iv, 180.
Sarmai«, 111,412.
Sarmenturo, iv, 317.
Sarn», m, 180.
Sammitas^iv»8i.
Sartago, iv, t05.
Sartor. Ktitfe Sarcinator.
Salanas, iii, 578. Ejus argumentatio-
ne» muKimodiB rccensentur, vii, 2i4.
Satanas, dnm nitltur eiectos decipc-
re, detegitor , atqne GoatemoUur, vi,
268. .
Satelles, iii, 495.
Satietas , k, 4S?S. Sa!ie'as et iatUri-
tas, V, 64; Tu, 456.
Satio, IV, 311.
Satisdalio, III, 496.
Saiisfactio, iii, 292. Satisftictio bumi-
lis tumori respoodei , vii, 213. Poeol-
teotias divioo pensator judido, vi, 211.
Salor, ui, 495.
Satum, IV, 305.
Saiureia, iv, 556.
Saturiias. Vide Sttletas. SJturias
panis prima luxarie materla, vi, 251.
Saturnia, iv, 161. Italia, ibid., 203.
Saturnii, Romani, iii, 411.
Satorrius, »ii, 38t. Saturnt stelb, i:i,
159, 161. SJtnrno llberos geiitiles iin-
niolabaBt, iii, 581.
Satumns Coelo patri genitalia absci-
dtt, ni, 390.
Satyra, iv, 485. Lanv, in, 367. Lex,
•m, 387. Salyram scrlbere, ih, 197.
Satyrl, tv, 53,58.
Satjrriasis; ri, 179 seq,
Satyrlel, in, 367.
Satyrion, iv, 556.
Seul, m, 325 ; vir, 75. Qus nnctio et
ftlia gesta, v, 512 seqq. Qno sensn filius
uolus aoai, vii, 423.
Saiilus, ui, ISS^.
Sanra, iv, 70.
Saxa. FtaeSaxnm.
Saxifraga, iv, 356.
Saxones, m, 414.
Saxum, saxa, iv, 250 ; et Uipides, v,
Scabellum, iv, 510.
Scabies, m, 180.
Scabra, iv, 188.
Seeetm, ni, 495.
Scalse, IV, 441 , 499. Scala qaam vidit
lacob. V, 522.
Scalpellaf, ir, 445.
Scalprns, iv, 415.
Scamroooia , iv, 359.
Scamna , iv, 500.
Scandula,iv, 315.
Scansilla,iv. 510.
Scapba, iv, 417.
Scaptos, IV, 584.
Scapula, tv, 16.
Scarabsei, iv^ 10 i. Scarabnorum
tergo nibil virldios, in, 258.
Scarus, iv, 88.
Seeieratus.sceieroius^ et scetestus, in,
475, 495; V, 04; TH, 430.
Scelui et facinus, v.i, 428.
Scena, iv, 405.
ScenUtu, ni, 495.
Scenopegia, ui, 277 ; iv, 405.
Scheda, iii, 262.
Sehemata, in, 56.
Sehlsma, ni, 349 ; et fnvreris, v, 37.
Scblstos iapis, iv, 257.
Schoasis onomaton, m, 57.
Scholia in Priscianum, i, 255.
Seiefis et seioku, v, 64.
Scieniia et experieniia, v, 25. Vide
Sapientia. Scientia p!erique noo ad Del
glorlam, sed ad suam laudem utuaiur,
VI, 292. Sclenti» mundan» amor, vi,
S98. Scienilae prlmum siudium qnx-
rere Deum, vi. 198. Scienliam, quam
negllgnnt, qoidam acciplunt, iit dorios
de fpbos creditis poniantur, vi, 291 .
Scientiam qui appoBil, apponlt et do-
lorem, vi, 307.
Scltla, hertM, i?, 562
SdndulsB, IV, 445.
Scioliu. Vide Sctens.
SciQiiodes» IV, 5i.
Silpio Africam viclt , m , 257 : iv .
574.
Sdre et nosse^ v, ^. Scire inalta, et
'recte vlvere, «,191.
Scirpns, iv, 361.
Scita plebtom , m, 195
Sciavi , vn, 105.
Scobina, iv, 415.
Soolaces, tt, 507.
Scolop^ndrios, iv, 562.
Soopulns, fv, 250.
Sc(>rla,iv, 391.
Scorplo , scorplus . iv , 75, 73, 38i.
Scorpius stella, ni, 165.
SoorpKis , IV, 292.
Scorta, ui, 495.
Seortea, iv, 502.
Scoti, iii, 414 ; iv, 454.
Scotla, IV, 171."
Srotona, m, 17i.
Scriba, ni, 261. Scriba repodiator^
V, 138. ^
Scribere, v i, 4 jI.
Scrinia, iv, 504.
Scriptor. Scriptoraro, qoos Isidoma
iandat, index, i, 451. Scriplores de
nomerls, tliiU, 517 seq, adversua io-
daeos , Und., 518. Scripiores quidam
e» Mss. Indlcall, ii, 238. De miiaica,
ibid., 526. Scriptores sacrorum iibro-
rum , ni, 29, 215. Qui mulU scrinse-
ront, ibid., 215.
Scriptorii UtolasL ini, 182.
Sertptura et lecuot ▼, 70. Seripiora
Hebraeorom, vii, 418j sacra tribos mo-
dis intelligenda, VI, 102,606. ScriptonB
sacr» librorqm vocabola, in, 241.
Scriptora sacra fastidlosis et loqna-
dbas minos propter sermonem siropii*
cem placet, vi,297. Infirmis buniilts
videtur in verbts,com exrellentiopi-
basaltios Incedit, tbid., 16l.Noa so-
lom historialiler , sed ellaui mvsticii
intelligenda, Ufid,, 102. Non idctrco
vauas approbat fabnlas, quoJ nomiai-
bns genijlium utatur, ibid., 292. Quara
graromaticae locotlonis Incongrua sit,
tbid,^ fii72. Scripiuramro aUltudo, quatt
nontes pascuae,t^'d., 181. Quinu cdi-
tio inventa, vn, 93. la S^ripturis san«
ctis seplem regulae observaode, ^i»
166.
Scrupea 8axa,-iv, 251.
Scrupnlosos ,m, 495.
ScropoKis, IV, 251, 298.
Scropus, ni, 495.
Scodicia, iv, 514.
ScolpooeaB , iv, 482.
Scurra, iit, 495.
Scutella , IV, 497.
Scatiea,in, 114.
Scat.ulatus eqnns , iv, 47.
Scutnro, IV, 587. Scutum et cigpeuM^
viL, 441 .
Scylla, nr, 56, 128. Sc^lla berba» it
562.
Scynipties iEgvptiorum, t, 567.
Scyphu8,Tv, SOi.
Seyule, IV, 67.
Scylh», ni, 407. Seythae viri et fe-
minas pugnant, ui, 585. Scytharaoi re-
gnum quando ea?pit, in, 234.
Scythia, ir, 180. Inferlor, ibid., 1S5.
Se significat WM, ni, 491.
Sebastia nrbs, iv, 148, 19J.
Sebom, iv, 488.
Secare, iv, 414.
Secedere, diseedere , abscedere, ei
decedere, v, 21.
Secernere et diseemere, v, 21.
Secessus, iv, 218.
Seereta missae, », 122.
Secreta divioorom uandatoram qui^
acrutaliitar, vt, 290.
Seota, V, 57, 549.
Sectio, IV, 4 15.
Saecobre^ neqnaqoam ad minisic^
riiua £cciesie admlttendi, vi, 421.
mt\ RERbM Et VERBOilbtt iN S. ISIbOttl OVt^. CONTENTOIiblt.
Sxcuium ct ffitim, ▼, 10. De ssculis,
iit, 231.
Sefundug, secundae res, lu, 495.
SecQris, seciires, iv, 444. Securis
manum f^igiens, v, 473. Secures signa
ronsulari», iv, 380.
Securitas inalorum pericnlosa , vi,
2S9. Securitalem babere de pectatis
nonqnam, \i, 211.
Securos, ni, 46.
Srcutores tn tudo, iv, 407.
Std, aniiqui Sfdum direbant, iii, 46.
Sedecias, lii, 836, S2i; v, 133i vii,
Sedes, iv, 510; et thrcnm^ v, 67.
Sedilio, in, 210; iv, 372; v, 71.
SedUiosus, iii. 491.
^eduliuS poeta, VII, 131, 181.
ISednhaf lu. 494.
Kpgrs, IV, 236,511.
Scgmentau veslis^ iv, 450^
Segmentum,MV, 473.
Segms, in, 494; et ineri, v, 59 ; Vi>,
i29.
Selion, V, 12t.
Sehoo, rex Amorrhsotom, v, 455.
Seir, ni, 5i0.
Sejuga,iv, 400.
Sela, Judae Qlius, v, 536.
Selenitffe lapis, iv, 272.
Seleiicia.iv, 196,201,
Sf leuciis, IV, 196.
Scleucus Krcanor, iii, 25D.
Selingut, vii, 151.
Seiln.iv. 308^517. Sells ciirales,
W, 510.
Sem et ejus fflil qttlnnue ^ iit, 234^
319 , 400; IV, 194 ; vii, 67. S«m pro-
t>lietarum et apostolorom tebuil lypum,
%, UO.
Seineia, nt, 532.
Semel mate , vel i)ene loqui, vi ,
230.
Semel et simtU, v, 66.
Semen, iv, 23. Semen viri, ni, 444.
Semlciiictium, iV, 477.
Semiobolus, iv, 2:)8.
Semiramis, vii, 70.
S^mispatblum, iv, 380.
Semit», IV, 245.5emf/a, Cfl//if , el tta-
intfs, V, 68.
Semleros Joan. Saloroon. Ejus notff*»
iinmadversiones et opiniones, i, 583,
402, 427 scqq,^ 470 seqq.-, 479 ^q,
Sempiierna quae sunt, Vl, 145.
SfmpHeimtas pt ptrpetuUas, v, 63.
Senarinfl, iH,5i4. Seuariiis numerus,
t, 226, 235. Senariiis numerns perfe-
Ctionem dedamt, iii, lii. Senarius
versus, sive triniPter, ni, 66.
Senatores iDiiio ccniuui, iv, 481.
ODando elecil. vu, 79.
, Senatorom bomas tres Ordines , lii ,
l3i.
_ Senatns. senatusconsuUum, iii, 105.
136, 430. • ' »
Seneca . ii, 260. A Netone interflci-
tur, vii, 88.
Senecio, herba, iv, 557.
Senecta, senectus. et semfim, iv, 29 ;
V, 68,93.
Senex, iv, 28. Capolaris, iv, tm.
smes, et anus, v, 94; et seniofi ibid.,
68. Senes, qui in jutentute iuxuriose
tixemnt. et in seDeciote coniinpntes
Csse volunt, vu 245.
Sebior, iv, 28, et senex, v, &<.
Senior« iv^ 28. Fttfi^Seoex. Seniorei
docendi prius, vi, 331.
Seooacberib, rex Assvriorum) iv,
198' vli 79.
Sensibilia et intelliglbllia, v, 95.
Sensas oorporis quinqne, sensiis
drnis, IV, 4; vi, Miseqq. 227. Sensus^
mieUecius, eimemoria, s, 63, 9i; vii,
427. Seufinis alli aliis vlrtule prjecel-
tiint, VI, 1 16. Sensiis sacrae Scriptur» a
q*io poiest cognosci, vi, 290. Sensus
txm
UDde provenil, v, 88.
Sententia. De sentenlia, in, 86.
Sententlarum,. sive de ftuinmo Bono
libri tres Isidoii , i , 551 feqq. Seuten-
tiae ex fsidoro, n, 269, Z^^i] ex Palri.
bus, I, 216 ; de diversis caubis, n, 326.
Senteniiarum liber quartus nomine
Isidori editur, vti, 231 seqq. Sententia-
rum aotloresalii Taio, JuliauusT<tle-
taous, Petrus LombarJus, etc, i, 560
Senteniia, ei corutliffm, vii, 422. Ex
sententii dicere , vi , 219. Una quare
bis repetitor in Scripturis sa<tiSi vi,
163. Sentenliarum doIsb^, ni , 35. Spe-
cies, ni, 94.
Seotix nrsina, iv, 5&0.
Sepelire, iv« 50.
Sepelire et comtntrere, v, 9.
Sepia, IV, 83.
Seps, ivi 56, 09.
Sepla oppidum, Iv, 207.
Septem genles. v, 470. Septem pa^
nes, V, 141. Septem flratres^ qui unaro
uxoretn dbxeruni, v, Ui.Septem mil-
lla qtai noh curvaverunl genua ame
Baal, V, 132. Septem spatia, iv, 400.
Sepiember, m, 226.
Septenarius numerus , ?*, 228» 235';
universitatem saepe sigoiucat, ni, 274.
Sepienirio, lu, 161$ iv, iiS seii.
Septentrio,venlUs, vii, 50.
Septilbnnis Spiritus, m, 507.
Septimaoa, n, 224.
Septuagiota viri electiifjsuper qnos
descendit Spiritus, v, 440.
Sepluaginta anima^, v, 359 ; inter-
pretes, iti, 237. Sepluagluta duo senlo-
res^ V, 127; discipuli, wid,, 136.
Si^lenonetinofitimefi/iwi, v, 66-
vn, 440. De sepulcris, iv, 233.
Sepultus, lu, 496; iv, 50; v, 66.
Sequesier, ui, 496.
SequeslriSf eques , ^i equesris f v,
96.
Serapbio, ui, 315 seq., 520.
Serapis, iii,.39t; vh, 71.
Serebitaiis et lempesiatis signa, vli,
52.
Serenum et iranquUlum^ v, 68. Se-
tenum qui Oat, iv, 112.
Serere, iv, 51 1.
Seres, iv, 190. Oppidiim , lii , 404.
Serum regio, ni, 419.
8 rica, sericum, iv» 437, 449, 465.
Series, iv, 386.
Seriola, iv, 501.
Sermo, iii , 254; et verbum, v, 72.
De seirmone, vi, 228. Sermo otiosu!*,
vh, 342. Sermo Dei quaodo ad eordis
iniima pervenit, ^i^ 292. Sermo epi-
scopi et presbyteri, vi, 42). Qualis esse
debeat, vi, 228. Simplex in Scripiuris
sacris, vi, 297. Sermo impudicus fu-
giendus, vi, 509 ; vanus, vi, tss.
Setmocinari, el fdri. vu, 428.
Sermones sancti Isioori quioam dn-
bii, quinam gtfniiini, i, 542, 615 seqa.:
11,255, 259,281, 501, 512^ 3661^99.
409. Sermo editus ad carocs tollendas,
VII, 308; oooira Arianos, ilnd.,i{{,
De eucbarlstia, Und.^ 136.
Sermooes saocti Aogustini, n, 281.
Sermones contra Judcos, 1, 516« Ser-
mones in lectiones divisi , n, 274, 282.
Tide Sermo.
Ser|iedo, ili, 180.
Serpens. De serpenlibos , iv, 65
seog. Serpentum natura : vivaritate ox-
ceflunt, bomioem nudom non andent
coDtiMere, de medulia homiois crean-
tur, md., 71 seq. Serpenssueus exal-
Uitus, V, 453 seq. Serpeotis consensio,
tfrid., 272. Serperts, anquis «t drmo,^,
9. Serpens Cbristus , lu, 504. Ser^iens
diaboltts, vi, 143. Serpens iiwretioo-
min versotiam deslgnat , v, 273. Ser-
pentem mulier peper^i, tv, 33.
Serpentnm, iv, 475.
Serpilium, 111, 120; iv, 357.
Serra, iv, 444. Scrrula, ibid., 514.
Scrra I iscis, iv^ 78.
Sorucb, II, '234; vii, €9.
Serum, sero, ni, 222. Serom ez la-
de, IV, 490. Scrnm regio, 111, 419.
Servandus pnssessor bibliorum To-
ieianorum, u, 89.
Servi in Caonensi pugna militave-
ruDt, m, 425. Servi caput vindicta per^
CQtiebatur, !ii, 436. Senis Dei cuucia
hujus mundi contrariaj vi, 303. Servi
Dei mulla certamlna carnis babent, vi^
244. Servi interfecii a colonis, v, 142.
Servi, qui talenta Domino tradideruuii
V, 144.
Servire et inserrAre, V, C6. Servire
dttobus.domiois nemo potest, vi, 5J8.
Servilanum monasterium, vn. 163.
S^rvilttim et servilits, v, 67; vu.
426.
Serxilos, ni, 217. Israel, v, 490. /
Servilus propter peccatum. vi, .3.%. *>
Sul)jecta meiior qtiam elaia liliertas -,
VI, 337.
Servios Solpicius, in, 190.
Servii Hoooraii locus ex Isidoro re»
sUuiius» ui, 74.
Settux et famulusi v, 67. Servi , uii
425. Vide Servi.
Serviis, nij 217. Cui Pelrus ampuia-
vit auriculam, v, 150. Servus Dei dd
suis meritis dod debei aitolli, vi, 306i
SerVos mooacbus esse non pbiest, oisi
libeHate doneiur, vi, 529. Scrviis ipil
mnam uoam accipiens^ decem acquisi-
vit, et qui qninque, et qui unam Ipsam
Gonservavit, v, 148.
Sesamum, iv, 513.
SeMiSf ui, 496.
Seiae, IV, 43.
Seih, III, 233, 518; v, 118; vit, 65.
Sethiani, 1:1, 355, 526.
Severianij SeverianistS9 , ui, 534|
927.
Severl juus» n» 255. Pater Isidnri , i)
111.
SiireHtt,!!!, 491.
Severus, imn., ui» 238; epiFC. Ma->
lacitanus, viii 16i.
Sevit, KtdeSsevit.
Sex^ui, 120.
Sexageiiarius oumerus, v, 216.
Seltarius, iv^ 303.
Sextiiis mensis, 111, 226.
Sextius(iM, ni, 190.
Sextttla, IV,' 299.
Sibilare, v« 75.
Sibilus, IV, 65.
Sibyjta Cumana novem libros aitulit
Tarquioio Prisco, 111, 368. £ritbrtti
quaudo claruit. vn, 76. Samia quando
claruijt, tit, 236.
Sibyllae decem muUa de Deo et Chri«
sto scripseruDi, Pepsica, Libyasa, Cim'*
meria, £rithr»a, Ciimana, Del|>hica,
Samiai Pbrvgia, HelleSDOntia, Tibur-'
llna, ui) 367 seqq. Sibylla Saniia, ibxd.^
236.
Sic et i7a, vii, 439.
Sica,iu, 4g5jiv,38.
Sicaui, Sicauus, tu, 411.
Slcauttsrex, iv, 178.
Sicarius, ni^ 495.
Sioeitas propria terra^ iv, 142i .
.Slccos, Wi 496.
Sicel, IV, 299.
Sicera, IV, 495; V, 457.
Sifhem, Sicbima urbs, iv, l97.
SiciMa, w, 17K.EJUS rreinm, iv, f 2Si
Sicilia Italiae anto couiuncta, iv, 179«
Sieiliffi fooiea duo diversae uaturai, iv^
121,
SicHicus, in, 47.
Sicilienses, lu, 411.
Sichis, IV, 299.
Sicuiai Stcile/ xii 900^
:ftt
IN0EX RGRUM CT VCRBOAPM 1N S. ISTDOni OPP. CONTENTORUM.
Ctf
Siculi, tii, iU.
Slcolam mare. iv, ISS.
Siculus Itali rraler, iv, 178.
SicyoQii. Sii^la, iii, 334, 408; it,
161 ; VII, 75.
Sldera, in, 19B te^^. An sinl anima-
la, fii, 41. Sidera, sfma, oMira, steita^
v/ 6i; vii, 440. Sidera erraoUa, vu,
Siderales diet, vii, 4.
SMtirltia^iT, »t.
SM«n Plueniers plseero Tocanl , iv^
193. Sidon urbsi, jii, 402 ; iv, 199.
^i'J(>nes, 111, 406.
!<ieiie, in, 130.
Sigehrrius, i, 484.
Sigericus, tii. 115.
Sigeum promontoriiim, it, 182.
Higtlla. IV, 475.
SiKna ccetpstia, in, 164. Ytde S'de-
ta. Siitna et Tirlutes, vn , 536. Si^na
l<oiiderum , it, 507 ; liellorum , ibid ,
376.Stgna. seu sij^illa, ffrid., 475. Vide
Serciiitaa.
Siy^na cceli el terrae, qux bellom
crudele prsecesseniat , vii. 116. Bste*
YxvLh llebant, at inlerius fldes roborare-
tur, Ti. 180.
Signare leaiamentaro, ni, 200.
S^gnatores, iii, 199, 497.
Signoruiu auperslitioss observalio-
Ee% in. 14(^572.
Siffonius Carolus, i, 500.
SMentium, iv,tl6.
SDentrnm doctorum, vi, 551.
Silere et lacere^n^ 430.
Silei , iT, 250. Snices, pallidos , al-
biM, euThtilis, ibid., 452.
Siligiocus panls. iv, 486.
Sillgo,iT«312,486.
Siliqua, iT, 298.
Siloa foos, iT, U3.
Siluro, V, 554.
SilTS, IV, 522 ; et IMIIIM, V, S.
Silmn poet» materiam Deminaiit,
IV, 106.
SilvanQS, iii, 800.
Silvcster (S.), n, 286.
.saCloola, III, 460.
Sinieon, iii,526; v, 125, 159. Simeon
quiJ signiflcet, V9 347.
Siiiii:!', yv, 58.
Simila , iv, 487. Slmila in sacriflcio,
f,41l.
Siuiile, III, 188. SMHt iUi , et itmi-
iii iUiuij V, 41 ; vii, 432. Similes sibi
inaii ddenduot, vi, 521. SimHin eta/^
muiant. v. 69.
SimUudo et fgwra^ v, 67.; vn, 458.
Simon Bariooa, Simon Peiru«, ui,
888; T, 180. Cananaeas, Zelotes, lu,
586:t,1^;v 1,594.
Sifflon Cleopbas, vn , 91. Cyrenaeos,
Ty 150. Leprosos, v, 149.
SimoQ magoi, SlmooiaDi, ni, 352,
821: vn,88.
SiDMMies, iT, 77.
SimoDidos poeta Threoos scripslt ,
lu,^, 89.
SimoDidlom carmen, in^ 67.
Simplaglam, it, 428.
SlmiAei Dei uomen, ni, 297. Slm-
plei Tostis, Hr, 481. SimiAices Dumeri,
III, 128.
Simplicii, «1,188.
Simplicttas cum pradenHa, ti, 268;
aamma apod Deiim^ ti, 117.
Stmiil. Vide Semel. Simiff et simi-
fDm, vu. 450.
yimolacra et eopam usos, iii, 376.
^^itDiDtu. Vide Siinilis. Stmiiiffrf et
diuhmdare, v, 69: vii. 4.^.
Simalitio, vi, 515. Slmulalio contra
Tenm religiooem, vii, 210*
Simulaior. ui, 494.
Sio, V, 458.
SinauB, et Sin»i« iii, 402.
SlDil, V, 436.
Sinapis. iv, 366.
Sincerutf ui, 49'^.
Sincininra, in, 280.
Sind^relus Toleisuos, vn, 179'
Sindon, it, 461.
Sin^ericus dox, vu, 1 !8.
Sinlstra, it, 12.
Slnopis, iT, 436.
Sialitio, arcbieptscopas ToietaDus ,
vn, 178.
Sioos Siniis Aralncos, Caspios, tn-
dicus, Persicus, Pontirus, iv, li5, 127.
Sinus Al)ralise, vii, 335. Sinus et gre-
miirm, t,67; vii,435.
Sion, 111, 5(7;iT, m.
Siparuiii, su, parum. iv, 422.
Siphoius lapis,iT, 259.
Slphon, IV, 501 .
Sipla, pstta, iv, 462.
Sirenes, it, 55; th, 416.
Siri» limus, iv, 247.
Siriclus pipa, tii, 148.
Sirimpio, iii, 182.
Sirius, III, 163; vn, 41.
Sisara typns diaboli, v, 129.
Sisebertus Toletanus, v|t, 179.
Sisebutus rei. i. 638; vn, 126. Ejns
elogiom, tfrid., 1.
Sisenandus rux, i, 71.
Sisier^, emsiMere, et aswkre, v,
66.
Srarcie, iv^-SOt.
SiiiQ oppidum, iv, 167.
Siiula, IV, 800.
Situs orbis, VI, 609.
Smaragdus, tv, 264. Mero et oleo
prodest, ibid,
Smyris lapis, iv, 288.
Sroyma, Homeri patria, iv, 201.
Soboles, m, 440.
Si brietas, vii, 405.
Sobrlol. ni, 415.
Soccelli, IV, 482.
Socel, IV, 482.
Socer et eocnu, m, 446; v, 67.
Societas^triplei, iv, 208. Societas
bonorum, vii, 542.
Societas duorum, aolma una, vi,
517.
Socm et amicue, v, 2.
Socoth, V, 455.
Socrates, vu , 81. Socrates cicotam
blbil, IV, 560. Etbicam iii5li:uit, in,
100.
Socriis. Vide Sooer, et Petri so-
crus.
Sodales, ni, 49t.
Sodoma versa in cincrem, v, 535.
Sodoiita&,vi,251.
Sol, soiis Datura, iter, magnitodo,
cursus, effectus, eclipsis, tii, 152 aqq.,
161 ; vn, 26 eeqq. Solis cqoi rosei , vel
crocei, iv, 402. sol aiua nniritur, ni ,
155. Solis radios ocnlos bebetat. vi,
312. De aole^ sol et lona moHo lucid»o-
ra aote prlinam bominls pcccatum, vi,
580 teq, Solts gemma , iv, 272. Sol
Chrstus Tocator, lu, 502. Sol Jastiti»
Christos, tii, 26, 29. Lingna Persica sol
El dicitor, quem ipsl cofunt, it, 146. A
|)oetis eloctor dicitur, iv, 296. Quaodo
«equiooctium facit, iv, 111. Retrocedit
decein grados , v, 547. Sietlt in Ga-
baon , T, 486. Utrnm per seipsom mo-
veatur, vii, 28. Solls diversi corsas, iu,
154.
Solariuro, iv, 219.
Solatitim, iii, 463.
Seiea piscis, iv, 76.
Sole» inatprtaies, iv, 482.
Solemnes dies, v, 33 Soloomta pre-
stare. v, 8i.
Solemnilas, in, 276.
Solers. in, 493.
SolidDS, IV, 299, 507.
Soliloquia Isidori, u, 2:0, 260, 28 i,
508, 317, 576, 579.
Soliseqtiia, tv, 355.
Sollum, IV, 510; v, 67.
SolliciiuiJo. De ea, vi, 503. SolUci'
indo Pt cura, v, 1 i.
Sonicilus, 111, 491.
Solluiii, soIom,ii esi firmiim, tii.
271».
SoIqc url s Puiufieiopoltii, iii, li%.
Solopeismus, ni, 52; ci frar6ansimca,
V 12; VII, 42H.
S«'ion, vu,80. S(>lonis!eges,iii, 189.
Soloriiis mons, iv, 186.
Snlfttmga, iv,G't.
Stiislitia, ii. :2(j; vii, 13.
SolHui, iT, 19, 188.
Solus et iiNifS, V, 73; vu,428.
SoKma urbs, iv, 194.
Somniwn v.ieomnus. \\BX SomniaB-
t<-s. Somoiorum lcntauienia , vi, 27.1.
Genpri, vu, 213. S«imnia similia augti-
riis, souini.8 lidcs babcnda noo esi, vi«
278.
Sonipes, iv, 45.
SenUus ct sotms, v, 68.
Sotnu Ht vox, V, 74. ride Sooitus
Sopbocles, ui, 256.
Sophooia', m, 313, 350 ; v, 131, 174,
210.
Sorex, IV, 61.
Soror, soror paUis, ni, 443, 447. S»>
ror et germani, v, 36.
Sors, lu, 465.
Sortilegi, i:i, 373.
So%pcs, in, 496.
Sotadeiim carmeo, m, 67.
Soipr, ui, 237.
Spadii equus, nr, 47.
Spadooes, IV, 317.
Sparla, it, 203.
Spartaui, iti, 410.
Spartus Pborooei fiUas, it, 203.
Spartos, iT, 564.
Sparos, IV, 80.
Spasmus, III, 175
Spatha, IT, 379.
Spatiom. Spatium snperias vi,505.
Inrerios, ibid., 596. Spatium oiei, vii,
2 seq. Spaila septeo^ iv, 400.
Spforoele, 1 1, 185.
Spauila, IV, 580. Spatulx, vn, 414.
Specialia nomina, lu, li.
Species qusdam qnod ei nsa noatro
ad upam referaoiur, vi, 122. Species,
ni, 10-'; corporalium rerum, v, 85^
Dominam propriorom qoatoor, m, 13,
SpecimeD giossarii Isidoriaoi , d,
296.
Speclosus et decens^ m, 495 ; v, 22.
Speetabiles seoatores, in, 431.
Spectacula, iv, 391. isorum eisecra-
tio, fMi., 409.
Spectare, tperare^ et mpecf are, v,
25.65. ' *" *• •-- ^
Spcenlarislapis, IV, 260.
Speculum, iv, 474. Specalum, liber,
I, 247. Speculom bumanitails, opaacD«
lum, II, 19. Specuia sianno temperao-
tQr,tv,295.
Specus, IV, 191; et antrum, v, 68
Spt-laea, iv,250.
Speliinca, iv,250.
Sperare et exepectare^ v, 65.
Spes, ui, 548; v, 465; vi, 195; vii«
215. Spes, fldes et charitas, v, 107.
Spe veui» non esl peocaDdum, #i»
195.
Sphsra, iv, 490. Sphcra figura, in,
843. Sphspra oa-1i, pjus motos, species,
sitos, cursQS, ni, 146 se^.; iv, 116.
Sphioges, iT, 58.
Spii^a, iT, 515.
Spicula, iT, 584.
Spiaa, iT, 16; splna sacra, i6id.
Spingae, it. 508.
Spira, .iT, 42^.
Spiracula, it, 191.
Spirameota, iv, 14.
Spirare et mptrare, v, 66; vi^
454.
im)BX REnUH ET VERdOAUM L1 S. ISlDOftl OPP: CONTfiflTOfWM.
cilu.
SfHrHui et aNi/i;ay t, 97. Spvritum
envuere, iv, 2. Spiriitts immoDdus, v,
159. Malus Domtni qiiid sit, vi, 267.
Malignus, Mi,^ 271. SpirUus et rnem,
Spiri(i:s sanetus, ejos nomiaa et ai-
f ribufSy prccessio ei Patre et Fiiio ;
iiuD dicitur geniliis, aot iogenitos, iii,
TMseq.; v, Fo? ; vi, 152. Spiritus sepli«
fbrmis, vii, 274. Spiritus saoctos hora
if-ftia iiifiisus, III, 2S9. Pignos Eccle-
mx, VI, 152. Quere io Geoesi Domina-
tur, VI, 120. Iirspeeie oolumtMB, v, 290.
In Spiritu saiicto onmis grat a dono-
riini , VI , 153. Palris et Filii est, vi,
l^. Creator, sicut Pater» et Yerbum ,
VI, 152 (Juincinagesima die pos^ pa^
sionem UtfscenJii, v, 57S.
Spleu, splcoe ridemos, iv, 21 ; v, dO
feq,
i(|>lendor Chrl^tos, 1 1, 502.
Sjilenes, iv, 558.
Spoiia , IV, 375 uq^ StfOiia et extt-
W<r, V, 26, 68.
Spooda, IV, 509.
S|.ondere, in, 452.
Sjxinitcus pes, ii», 24.
Spoudiaies, lu, 24.
SiiOiigia, IV, 85 $eq. , 487. Spongia
lapiit, ibid,, 451. Spoogia acelo pleiia,
V4, itJ.
Spoosa, III, 452. Qoalis eligenda, vi,
4^5.
Sponsio, 111, 204.
Sponsu^, in, 452.
Sponsus Christus, in,.303; v, 149.
Spona, IV, 505.
Sponia, IV, 132. Spoma «rgenii , iv,
289; nilrl, iv, 249.
SJHiiiieus, IV, 489.
Spurcitia, iv, 43.
Spureus et tpwiuii iii, 495; v, 64.
Spurius Pusiomius, Spurius Veui-
riufl^ m, 190.
Spurius, III, 442. Vide Sporcus.
Spolum, IV, 132.
Sqiialidus ager, iv, 257.
Squania, iv, 588. Squam» in oculis
Pauli, VI, 265.
Squatus, iv, 81.
Squinuro, iv, 550.
Siabililas nrma, vn, 214.
Stsbularius. v, 145.
Stacle, ui, 187.
SudiaJis ager, iv, 241.
Stadium, siadia, iv, 241 seq,
Stagnuiu, iv, 129.
Slaiiien, iv,4eS; v, 419.
Stannuin. Dc eo, iv, 295»
Suiphysagria, iv, 362.
Stat li>eus, iii. 29S*
Slater, iv, 299.
Siatera, iv, 297.
Statio, lu, 291; iv, 190. Portus, v,
C8.
Statios, Ni, 165.
Slotue togal», iv, 450.
SfoCiira ei status, v, 69.
Siaius cansarom dno, rationalis , et
legalis, II*, 79; legis cootrari», iii, 80.
Qoibustlam decem et o"to, iii, 80 Se-
ciiQtlum rhetoricos Tullii .«ndeugiuti,
m, 80.
Slella, asteriscos, m, 33.
Stellte, sidera, astra, signa, stella-
rum luoien, siios, motos, sta us, in-
lervalla, antegradatio, remotio, vel re-
trogradaiio, numrrus circiilaris, nomi-
IM, cursus, posiiio, lapsus, otc, in,
157 seqq,; vu, HtiseqQ. Vide Sidera.
Steliae iodici^ Cbnsti oativitas moob.
stratur, vi , 27. Sauetl viri siclinram
noniine inieiligunlar. vii, 39. Uiide
habeant lumeo, vu, 37. Utruio aoiman-
tes, necne, vu, 41.
Sicllio, IV, 70.
Sttfmmata stirpis bumansa, in, 451.
SLeyhaiJUs prolomat tyr, w, 338 ; vii.
396. Stephanos Rmpriteosts, it, 60i.
Sterces, Stercutus, iv, 310.
Stercoratio, iv, 510.
Stercotios, iv, 30D seq,
Steresii, iv, 32.
Sterilis unde liat. iv, 23.
Sterion, iv, 220.
Stibadiom, iv, 484.
StilbOD, lu, iV4.
Slilicoo dox Romanorum, vii, 115.
Stilla, IV, 132: et quUa^ v, 68; \ti,
430 441. » .-I » F » f
S^llicidiom, iv, 132.
Stimuli, IV, 518. Stiauli libldinis,
VI, 2*4.
Stiocus, IV, .550.
Stipa, stippa, iv, 359.
Stipatores, iv, 464. f
Stipaodium, iv, 287.
Slips, vi>, 495.
S ipi'.:a, IV, 314.
Siipulari, stipulator, ui, 495.
Stipulatio et reslipulatiOf vu, 436.
Stipulatl s !>tipulaiores. iii, i04.
Snpuium tirmom, iii, 205.
Stiria, iv, 132.
Stirps, ifi, 440.
Staxliadts insolae, iv, 180, 563.
Stoechas uva, ibid., 363.
Sloici, 01, 562, 525.
Stola, iv,460;v,.147.
Storax, IV, 344.
Storea. storeatus. iv, 508.
Stragulum^ iv, 4ol.
Siranguri», ir, 178.
Strat&. IV, 242. De stratu, ibid , 461 . prpUtes, vii, 436.
Sul)$e1lia, IV, 510.
SubddimH et a»ari/iiim, v, 5^»
Subsolaous ventus, iv, i 17».
Sutsuntia et esseotia Dei,.v> 0«
Substaotia duplex hominis, vii, 39P.
SubsisDtia apud Graecos persooaiiite.-
ligitur, uon oatora, ir, 512. Subsiau-
tip secuntJae lu, 10 i.
SuLstaotiaiis defioitio. iii, 110.
Subter et subtus, v, 65 ; vu, 435.
Sublilis,iii, 49H.
Subtilitas artiflciosa caveoda io dis-
potatione Gdeliom. vi, 300.
SulHolares, iv, 481.
Subim. Vide Subter.
Subulcus, ni, 496.
Suburbaiia, iv, 219.
Sucr».ilor, 111,281, 343.
Succeoturiaii , iit, 327.
Soocidia, iv, 488.
Siiccioctoriom, iv, 448, 479.
Succioom , succioa gemina, iv, 269,
334.
Succipere et suscipere, v, 69.
Succula , in, 162.
Succus, socci, IV, 496.
Socronensis veritus, vn, 51
Suere et assuere^ %, 15.
Sucvi, ui, 413. Eiirum hlstoria, v»,
134.
SuevosmoDs, iii, 413.
SufTecu cousoles, ui, 196, 495
Suffeclus, lu, 495.
Suffragare, vu, 1.
Suflfragines, iv, 18. SulPragiuas et
Straius, i6u/.,508.
Strameota, vi, 512.
Siremm et extemus, v, 69.
Strlctiira, iv, 2j5, 430.
Striges, iv, 57.
Strigiles, iv, 518.
Striflcs, vH, 412.
Strix, IV, 95.
Sirooe^Ie iusula, iv, 17J.
Stropuium, iv, 478.
Struciio, if, I3'K
Struppi, IV, 124.
Struthio, IV,. 91.
Struihius, iv, 358.
Slrychnos, iv, 361.
Sliidio^us, iii, 493, 495.
Siiggerius abbas, ii, 324.
Suiilus IV, 60.
Suinthila rex. Ejos damoatio,et Uos
dclt.'ia, I, 703 siO,; ii, 597 ; vii, 127.
Sutcos, IV, 311.
Siilphur , ejus quatuor gencra, lv,
216 scq.
Sulptciaoi prxfalio, i, 100.
Sulpicii chron con, i, 79.
Solpicius. Vide Servius.
Sitm ct suiim, V, 09.
Sumereeiacclpere, v, 65; cUenere,
VII, 428.
Suoime bonus Dfi nomcn , iii, 297.
Snmmus sai-erdos, ui, 541.
Sunamitis fllius mortuus, v, 132
Stultus, fatuus, et stupidus, m, 194 , Sunamiiis et Submitis, v, 132; vii,
V, 63. Stulii contra bonos siudiuui irs- 202.
sumunt, VI, 3j2. Frigidi sanguiuis sunt, Sooieredos archiep. Tolctaoos, vii,
IV, 28. 197.
Stupa, stuppa, stipa, iv, 161. Super et supra, v, 65
Stupidus. Vide Sualiw. Superbia, vi, 240 : vii, 208, 213,218,
Sttiprum, III, 219. lnceUus et aduite- 513, 400 seq. Superbia trlplex, v, 1*13.
riumf V, 63. Superlfia et arrogantia, v, 64. Soper-
Stjmplialidei aves, iv, 02. biu ^umnium vilium roooachl, vi, tM)6.
Suarez Cypnanus, aaaoialar Uido. i, Triplex, v, 113.
^ 271; V, 116.
Soasor, iii, 495.
Stittve et dulce, vii, 458.
Suavium et basimn, v, 51.
SulwiDerlcius pau»»iv, 481).
Subcisivus, subceaivus; subseciius
•|{<^t <v, 237.
Sttbdiaconi, ii, 339; vi, 429.
Subdistinctio et distinctio, v, 20
Subditi, VI, 336, 516. Invidi el pro-
lervi, vii, 256 seq. Subditi et prselati
qoooiodo se gererc debeant, vi, 519.
Subducere el deducere^ v, 22.
SuberifS, iv, 533.
SHbtibuliini,iv, 479.
Subliirci, i%, 12.
Sidfiii t et supponl, v, 66
Subjuiictivse conjuiiciiunes, lii, 21
Siibligaculiim, iv, 479.
Sublimis et a/fui, ni, 493; v, 3.
Subliiigniuni, iv, U.
Submissio vera elatioot ros[)oudet ,
Tu, 210.
Submiiltip'ex nunierus, ni, 125.
Subnixum et ndnixuin, v, 4.
Subscciva. ViUc ^ubcisivus.
Superbus, iii, 494. Superbis dlvlu n
logis penetraUa claodoniur . vi, 29i.
Snp^roieiu.et superbus, v, 70. Soper-
bus memt)ruro est diaboli, vi, 314.
Siipercitia , iv, 8 ; v, 89.
Superflcialis nomeros, tii, 127.
Superiiciei Unes lines suut, m, 131.
Superflui oomeri, in, 113.
Superburoerale, v, 408.
Sup rlalivos gradus, nt, 2ft.
Superpartlcolarls nomerus, m. U5.
Superpartiens oumeros, m, 125.
Superstites, iv, 590.
SuperstHio et reiiaio, v, «52.
Superstitio, ui, 519. Superstilio tio
tanda, ii, 325.
Superstitioms, ni, 49?.
Superum mare, iv, 126.
Sopparonri, iv, 423.
Soppedaneom, tv, 510.
Suppiicare, in, 212.
Sopplicia, 111. 2a>. Pnmomoi h«Hi%
num, V, 294. Supplicinm et ms^ialio,.
V, 47.
'sntmni FttfeSubjlei,
Supprimi et suprenii^ v, 65.
«iMIII
INDEl RERUIi ET VEHBORUM IN S. ISiDORI OPP. GONTENTORCM.
oiiw
Supfo, Fide Syper.
Sujfrmmu, iii,i03. Fltfe biipprfroi.
Hupreroa pars diei, ui, 923.
Suram dare^ i¥, 413. Sura ct Syrn,
r, 09.
Soreitli, i?, 321.
Sardos, in, 490. Sardl io Evangelio,
r, 157.
fiurg^re et exwrgere^ y, 66.
Sus, IV, 42 ; et swtt, v, 09.
Stna fluviii), Susa oppidnm, iv, 195.
8usanDa,(lgura Ecclesi» fuit, v, 135.
Sutcipere ei suipicere, v, 09.
Susis oppidum, iv, 140.
^«ajff^art et fmlare, vii, 439.
iusfricere et asffUere^ v, 09 ; vii, 128.
Suspirfam, lu, 177.
Stftriflfl et abstuUl, ? , 70.
Sosurro, lu, 49 L
Sutor, surores, ui, 406; iv, 400.
fwoH, stfftt. Vide Sum, Sus
jckmia. Vide Sicyooii.
Sycomoros, iv, 832.
Syenites mannor, iv, 269.
Sylla et Marias, iv, 571.
SyilalKi. De sylbbis, m, 23.
Syltepsis, ui, 50.
Sylloge disserialionnm , ii, 199.
Syllugismi. De syllo^ismis, lu, 82,
Po nrliogi«mis dialecticis, ibid., 107.
Sylva. Vide Silva.
Symbolum, iii, 288. De syml)olo, vi,
173,460. De symbolo Nicaeno, tMd.«
S82. Svmbolum Athannsii, ii, 307, Oiij.
^ymbolum fllei, vi. 173. Quod compe-
tenies aciipiunt, vi, 450.
Syinroachus inturpres, iii, 238 ; vti,
.Symphonia, v, 147.
Symphyton , iv« 358.
Symplagium, iv, 4i5.
Sympsalma, nu 281.
Synaigoga, ui, 340, 597. De ojus rc«
Brorialiooe, vi, 88. Synagoga gravius
fiessviet io Antlehristi tempore', vi,
182.
S|QakRiiht, ni, 55.
Synancne, iii, 172.
SynchesiU, iii, 02.
Synchoresis, iii, 98.
Syooope, ui, 55 : vii, 428.
Synecdoche, iii.Ol.
Syoocitis, iv, 283.
Syaodus, de synodis, Nicaena, CP.,
Kphvsioa, Chalcedonensi, ni, 204 seqq,
Syuodus CesarieDsis de pasdiate edi-
tur, iH, 515. Synodus Nicaena congre-
Slar,tMd.,238. Chalcedonensia, iKd.,
9. Synodus CP., et eplstol» adnezae
vlQdicaotur , n, 178. Synodi da» sub
Symmacho apocryphte , u, 190. Svuodl
du» Toleuna vindicatae, u, 180. moo*
dus Toletana , in qua Syntuarius dam-
natas foil, i, 147 se/. Synodus Emeri-
teosis nuum psallendi modam praer
scribit, ii, 109. Synodi Gallicans apud
llispeMe quanil habits, u, 101. Vide
Conciliom.
Synooyma Isidori, Ediiiones, mss.
Codices . versionea , excerpta , i, 587
l^. Eduntur, vi, 496. ExeinpUria
mse., I, 400; u, 243, 2)0. 280, 408,
420. Excerpta ez Synonymis, u,25
Synonyina Hdeflbnid, i, 59Q. Cicero-
Diia, Fatil et aliorun, ii, 269 teq,, 294,
407, 413» 458, 400, m
Synonyma nomina, ui, 14.
Synonyiitla, w, 93.
SiyoibaridB quisnam fuerii, i, 149.
Syra, Vide Snra.
Syracasae urbs, iv, 179,
Syri, m, 405.
Syria, iv» 147. Eomanis subjecta,
w, 237. Syrla oliva, iv, 341- Shm cUi-
tas. ly. 81. Fhivius, iv, W Syrte li-
lupe, IV, ^.
^Uicum, IV, 437,
Syrios lapis iv, 255.
Syrtes, iv, 129.
Syrtites lapiV >▼« ^-
Syrus et Chardcas vicinus Hebraeo
est in sennone, in, SOft.
S)rus, ventus, vii, 01
Syttole, ni, 55.
SyzigiaB, m, 20.
T pro Z, ui, 40. Nota lo eapite ver«
siculi superstitem designabat , ni, 40.
Treeentorum imago, v, 400.
TabaDos, iv, 105.
Tabell«rii, iq, 200, 255.
Tabellio, ni, 453.
Taberoae, iv, 210.
Tabernacula, iv, 232. Tabernaoolum
Judaeoruro, iv, 404 ; v, 300. Prioris ta-
bernacoli flgora etcoHaUo, ibid., 4C0.
Tabernariae, iv, 215.
Tabes,ni, 182.
Tahlth^,vidaa, VI, 450.
Tabula. Tabulae, iv, 443. Tabula al*
phabelica . i. 447. Tabiila vetas geo-
mpbica, iM., 502. TabuUe ceraiae,
fOttf., 09. Tabubs Teslamenti, iii, 200.
TabultB deaurat», v, 597. Tabalas slve
tenu>ria, t6td., 402. Taboto legis la^i*
deae, et earum confiractio , ibid,, 582,
388. Tabolae sacrae digito Dei scriBiaD,
Y, 379.
Tabuhla, iv, 219.
Tacere et siYer^, vii, 430,
Tacitarnitas laudaia, vii, 250.
Tacitunuis, lu, 497.
Tacilos, imp., 111/238.
TaGlus,iv,5: v,95.
Taenia, iv, 471.
Tages, aruspicinxlnvenlor, in, 574.
Tagus flovius, iv, 104.
Tahath, v, 44S.
Taionis opos a Risco editum, i, 3(9.
Talaris tuoica , ui, 418. Taiures cal-
cei,iv, 481. #
Talentum, iv, 303, 521. Taleolum
trinlez, iv, 501.
Talio,ni,215;v,585.
Talpa , IV, 02.
Talos, IV, 18.
Tamarix, iv, 358.
Taoais fluvius, iv, 155.
Tanis civiias, iv, 198, 200.
Tantalusavis, tv, 91.
Tamumdem pro Umum, sappe , iii ,
192.
Tantos, in, 40.
Tanus rex, iv, 138.
Taos, IV, 282.
TapeU, IV, 402.
Tapinosis, in, 54.
Taprobana, iv, 173.
T.ipsus iusuia, iv, 179.
Taraa, iv, 445.
TaraUrum, iv, 415.
Tarla avn, iv, 89.
Tarditas et niara, v, 47.
Tardus et se^nts, vii, 429, Tardus
ingeoio pro iotenlioue praemiam per-
cipit, VI, ^91.
Tarentuin, iv, 203.
Tanuus, iv, 74-
Tarquinius rez, i|i, 115, 421. I* riscos,
IV, 811.
Tarraco,iv,200.
Tarraoonensis provincia, iv, 104.
Tarbos civitas, iv, iOI. Tarsos ur-
bium mater, iv, 154.
Tartarusiv«191.
Taliaoi, TMliamis , iii, S'v4.
Tauros, iv,4).Tauri«Bcaraliaei,t6rd ,
104. Taurus fnons, ibid., 184. Taurl
ad Ocuin arborem eotllgati repenie
mansuescunt, iv, 331. Tauri Indrci, iv,
43.
Tautologia, iti, 54.
Taxea, iv, 488.
Tazos, IV, 330.
Tegmen, iv, 447.
Tegubv, IV, 320, 432*
reffuriiifm, iv, ^.
Tela, telae, iv, 407. ConswniDaiaf
filiS VI, 360. ruie Tehim.
Telarla, iv, 407.
Telinum nngoentnro, ni, 187.
TeUerlna a calumnia vindicalQs , h,
420.
Tellus, Mater magna, ro, 587. fellut
ei ierrUf v, 70 ; vu, 430.
Teloinsata,iu, 187.
Telon, IV, 510.
Telonium,iv, 215«
Telum. iii, 175 ; iv,3B3. Teiaeiarmat
y, 7 ; vii, 438. Telum laieris, iii, 1731
Temerarius et mutax, v, tO.
Temeriias et audaciif, v, 70; vii.
433.
Temelum, i:i, 450, 497.
Tcmpermifta, femperjes, et Umpera-
do, V, 70, 111 ; vii. 43.
Teiupeuas et ffroceHa, v, 00. TeuK
pestas,. IV,. 119, Ejus signa, vu, Si.
Tempeslates vere et auiarono Qiazime
fiuoi, IV, 119.
Teroplom. De temtJis , iv, 110 ; vi,
300. Templi ieroaolym;tani incensio.
lu, 230. iEdifleaiio , v, 537. Templa
geniiiim per totum orbem subvertun-t
tur, VII, 00. Qoando priroum aBdiOcsia,
vii, 09. Teroplaro coeli , iv, 220. DeU
pliicam, quando aediflcatom, vu, 72.
Temporalla , vi, 14!f, 304.
Tempus. De temporibos, lemponinB
discrelio , tem^iora anni qaatoor , iii.
189,218, 227,253; vi, 127; vii, 13.
Tempora capilis. vi, 0. Tempoia cmh-
n|a in Deo prsseoiia, n, 120. raii-
pore et tempori, v, 11. De temijorihus,
VI, 127. Teroporis aucUMrUas, ni, 110.
Teropus dictionis, ni, 12\. TemfNia
juzta Hebraeos integer annus, vn, 13 ;
practerituin et (^turum ntrom sint ,
sicut praesens, et ubi sint , vi, 127 .
Tempus primuro ante legem, seeun-
dum sob lege, tertiam sub gratia, lu,
273. A substitatione creatnre incoepii,
Dou creatura a tempore, vi, 128. Tem-
pns tacendi et loquendi , vi, 331.
Temulentus, m, 497.
Tenax, ni, 407.
Tenebrae , ir, 223; iv, 110; in jnas*
siooe Christi, vi, 52. Tenebrae iEgy-^
ptiorum, V, .%9.
Tenedos, iv, 170.
Tenere et iiroiere, vn, 428«
Tenes qnldam , iv, 170.
TentameDia aoronionim, vt« 275.
Tenlari oportet Justum leniationa
plagae, non loznriae , vi, 259. Teotart
|i06t conversiooem , vi, 203.
Teniatlo, dum speratur, miniis grn-
vat, VI, 353. Tentationes initio fragiles.
VI, 270. Diaboli, vi, 2R0 ; vn, 428.
Tentoria« iv, 232. Tentoria laberan-
culi, V, 397.
Tephria marinor, iv, 203.
Tepor eomm qui Deo vacare v«h
lunt, el pTOpinqnoraro ultliiates cu*
rant, vi, 306.
Terebra, iv, 443.
Terebyothus, ur, 338.
Teredo, iv, 74 seq.
Tereniiaous Maurus, lu, 08.
Terentius, iv, 308.
Trres,tv, 211.
Terga, iv, 10; et i^gora, v, 71; tv,
427.
Tergora, Vlde 7#roa.
T( rmini, iv, 239. l^iittitrff, et puis^
vw 426.
f ermites, iv, 74.
Teruarius numcriis, v, 225, 235.
Terra, ejus posltio, itartes, temrp-
nes,iv, 141, inO; vii, 18, 57,61. Df
ejus TQcabuUs^ iv^ 184. De \oc;ibu&s
MI*
INDEX RERUM ET VERBORUM IN S. ISIDORI OPP. GONTENTORUM.
OLxn
inrerioribos» Und., 191. Terri omoioin
gravissifiia, vi, 689. Vide Tellui. Ter-
re molus, m, 00. Terra cceli teaipe-
rie distiocta, v» 87. Ejus partes, iv,
141. In medio iDiindi sit«, ■?• tll.
lerra profflissionis, t,uam Jodaei pnta-
veraat« iv, 148. Terra quibuadam tan-
fum partibus babltatur, v, 87. Terra
Samia, v, i46. Terre, iv, 169; v, 49.
Terra veotis moveiur, iv, 142. Terre
eaui prastoi, n, 402; hiatus, iv, 191;
inieriora, iv, 192. Terr» et OGeii crea-
tora qoid spiriloiliter signiricei, v.tGl.
Terramn, terrestre. et ferrostim , ▼.
Tl.
TerribUU, m, 497.
Territorium, iv» 169.
Terror, i.i, 477.
rerrotnni. Viae Terrenum.
Tertullianist», tn, SS9.
Tertullianos, iu, 359. TerluUiaoi lo-
cos resUtutus ex Isid., vi. 453.
Tesqua, iv, 235.
Tessarescaedecaiil», lu, 550.
Tessell», iv,230.
TesseUi, iv, 435.
Tessera.De tesseris, teiserariim voe
cabulis et jactu, iv» 410 teq.
Testa, IV, 497.
Testamentum. Tesumentum Jttris
Civilis, ittoflBciosum, irritumt mptumy
suppressum, lu, 199 M^^. Tebtamentum
VetuSp et Movum, ni, 200. 239 teq.
Utriusque differeotia, tMd., vi, 173;
«ilegoriae ediie, v, 152 ee^r, aocto*
rts«, ui, 240 s^qq, Quod, Vetert TesUk
iiienio evacuato, novum futuruin eraty
VI, 9t.
Tesles, De testibus, m, 199, 590,
407; V, 467; vi, 548. Testes aliigui,
111. 19P. 'Iestit)us separatii niendacii
I3i|lsiias reperitur, vi, 549. Testis falfi-
dicus tribus personis est obnoxius, vi,
548. Testiuoi in ore duoram vel trium
itat omiie verbom, V|, 467.
Testieull, iv, 17; diaboli, Utid^, tm.
Testimouium «qunm, vu, 315. Te-
Sllmonia sacrje &criptur», u, 27. £di-
ta, vii, 290. Testimouium folsum. vi,
548.
Tetlor, et eonleslort v, 71.
Testiulo, et ejus auatuor genera, iy,
81 eeq, TestuUo, camera templi, iv,
219.
Tetaoos, ui, !75«
^ Teur, teterrmm, lctrum, va„ 497.
Tcter dies, m, 486.
Teiragona, lu, 544.
TetragrammatOQ nomen Dei ni,
196: vu, 418.
Tetraidos locensom, m» 187
Tetraptota Domloa. in, 17.
Tetrarch», in, 423.
Tetricos, iii, 497.
Teucer, n, 416.
Teachita urbs, iv, 165.
Teotooi, IV, 581.
Texere, iv, 468.
Textrioum, iv, 189.
Textus canooic» preds, u, 116.
Tbaiamus, iv,217.
Tbalassio, iv,2t7.
Tbales miesios, iii, 236; vh, 79;
phfBicam nerscrutatus, iii, 100.
Tbamar, III, 521; V, 125. Thamarfl-
lii ffemini in utero qutd figuraverunt,
V, 123.
Tlianatos, iv, 170.
Thara, Tbare, tii, 231, 519; v, 148;
VII, 70.
Tharsis, Tbarsus» ni, 403.
Thas'.uro marmor, iv, 262.
Theatrum. De eo, iv, 213, 401
Thel)ae, iv, 199. boioliaf, yEgSptiT,
ibid,, 201 seg.
Thebaici dactvli, tv, 526. Thebaicum
marnior, v, '261. TliebaicQS lapis, iv,
260,
Thebais regio, iv, 201.
Thebaidus OcUfiaiii, i, 416.
Theca, iv, 585.
Theilim, m, 213.
Themiscirii campi, iv, 152.
TheobBlii(S.)Vita,ii,523.
Theodericus.. Vide Tbeudeiicus.
Theodisclus confictus ante Lucam
Tudensem, i, 72, 153, 657.
Theodoms Moraoestonns, vn, 111.
Theodosiani, Theodosius baeresi.r-
cha, tii. 560, 554.
Thodosianus Codpx, iii, 191.
Theodosius, imp., ni, 238 seq., 512;
VII, iOO. Theodosios et Houorius, lu,
515.
Theodotion loterpret, w, 237; vii,
"*•
Theodalphos MuUcibnus, u, 520«
Anreiianeosis, ibid,, 551.
Theologi philosophi, i|i, 363; poel»
ibid., 367.
Theophilus episcopns, vii, 100.
Theoplirastus, vit, 82.
Theotonia, m, 512.
TherapUla, i:i, 520.
Theriaca, ni, 184.
Theristrum, iv, 461; vii, 409.
Thermae, iv, 214.
Thesauraritts, e( qttld ad eom per-
lineat, vi, 560.
Thesaurus. iv, 287. Thesaqri ^j-
pliorum, V, 370.
Theseus, iv, 201
Thessati, m, 408.
Thessaiia, iv, 159.
Thessalooica, iv, 203,
e Thela graecum ad defoncti noroen
apponebatur, lu, 40.
rheudemirus, vif, 136.
ThettJeredos, vq, 115.
Theudericns, Tii, 117. Jttnior, sMrf.,
120.
fheodis, va, 121.
Theudisclns, vii. 122.
Thiras Japhet fiiUis, iu, 403: iv, 150.
Thios, iH, 445.
Thogorma, in, 405.
Thola, m, 255.
Thoiah, ni, 522.
Tholus, iv, 18, 413.
Thomas apost., lu, 556; v, 186; vii,
591.
Tbomassinii ardmadversio, i, 713.
Thoraz, tv, 13.
Thraces, m, 410. Romanis sobjiciun-
tur, ibid., 237 >
Thracia, iv, 156.
Tbracios lapis, iv, 255.
Thrasdas ventus, vn, 51.
Threnus, ui, 282.
Tbrooi, ni, 514 seff.; el s§de$t v, 57.
Thobai. Vide Tubal.
Thuribula, v, 402.
rAifS. FMtfttts.
Tbykes laiiis, iv, 259.
Tbyie insula, iv, 170.
Thymallus, iv, 80.
Thymele, tbymelid, iv, 401.
Thymlama, iii, 187.
Thymom, thymus, iv, 80, 550
Thynna olim Bithynia, iv, 476.
Tbynoi, iv, 78.
Thynnius aanubis, iv, 476.
Thyrsus, iv, 365.
Tiara^ iv, 469. Tiaram re^es geront
rectam, satrapa incurvam, tbid, Tiara
in capite sacerdotis, vi, 416.
Tiljeriadis iacos, iv, 130. Oppidom,
ibid., 195.
Tiberis, Tiberinos rex , iv, 138,
102.
Tiberiom marmor, iv, 260.
Tiberius, imp., iii, 237, 259; vii. 87,
104. Vilri arlillcem Jossit inlerlict, iv,
285.
f jl)ii?, IV, 18 ; V, 01,
Tibicen, in, 157.
Tigillum,iv,432.
Tigfia, tignarius, iv, 442 seq.
Tigris animal, iv, 52.
Tigris et Eophrates mo foule nia
nare rreduntur, iv, 135.
Tiichius, IV, 201.
Tilia, IV, 537.
Tiios insula, iv, 173.
Time9is et limtdits, in, 497; v, 70,
Timentes Deum, v.i, 29.
Timor, vi, 503; Doniinl, vn, 209.
Timor boiius et malu^, v, 28. Favor^
limidilas, metus, et formido^ v, i»;
vn, 429. Timoris saiicii eirectus, vi.
503.
Timotheani Timutheus luereticus.
tii, 553.
Timotheos (S.), v, 188; vii, 396.
fioctura, iv, 4^.
linea, iv,74.
Tiogis civita^, iv, 208.
Tingitania, tv, 164.
TiBtiimabula, v, 404.
Tiraso, iv, 193.
Tiro Ciceronis litiertas, iii, 37.
Tirones, ni, 425.
Titan,iii,386;iv,361.
TiUnes, iii, 419.
Tithymailum, iv, 561.
Titi aves, iv, 100.
Titio, IV, 513.
Titulus crucis Cbristi corruptus non
est vt 49
f itus Paoli dfsetp., v, 189; vii, 89,
596. Tilus Liviiis, iii, 75. Geiiutius et
Romillus, iH, 190.
Titus imperator, iii, 237. Jerosoly-
man capit, vn, 89. BIjs prcciarum
dicium, Hrid,
Tityonis raagniludo, iv, 32.
Tiiyrus, iv, 50.
Tmesls, ui, 6i.
Tobias paier, et flllus. Tobise liljer,
m, 246, v, 154 seq,, 176; vn, 384.
Toga, et ejus mensura, toga candi-
da, cretata, paimata, iv, 456. Toga
meretricum, iv, 460. Purpiirea, iv,
574; et luga, vii, 432. Togis depositis
ire ad saga, iv, 457.
Toierantia, vi, 504; et patienUa, v,
54. Toieraniia divine correiHiunis, vi,
263. Toleiantia suadetur, vi/504
Toles, tv, 10.
Toietanoram prmsolom veieram ca-
talogus, VII, 178. Vide Concilium.
Tollere et atiferre, v, 65.
Tolosates, iii, 41.^.
Tomentum, tv, 464.
Tomi, ni, 253.
Tonitraa. iv, 115; vit. 45. De toni-
tmis, cnm dau est lex lloysi, v, 578.
Tousae, iv, 420.
TonsUla, IV, 412.
Tonsores, iv, 429*
Tonsura clericoram, rii 419*
ToQOs, lu, 448.
Topazion, et ejos doo geoera, iv»
466.
Topbos, IV, 431.
Topica. De topicis, in, 113.
Toralia, iv, 463.
Torannios. Vide Rolflnos.
Toreolar, tv, 225.
Torl. IV, 11, 19.
Toroienta, lu, 215. Tormenlum, fo-
ois in navibus, iv. 424.
Torminosi, nvj73
Torpedo, iv, 82.
Torpor et ignavia, vii, 211; etpigri-
lia.v, 55; IV, 472.
Torques, iv, 472.
Torrens, iv, 152; et fons, et fluvius,
Vf 52, 62; vii, 426.
-Torris, iv, 525.
Toros, IV, 483.
Tqtvus^ in 497.
CIITII
mEJL HERU&I ET VERBORUM IN S. ISiOORl OPP. CONTENTORUir:
CtllVfll
Tolih, VII, 103.
Toium et ontne, v, S3; vii, 439.
Toiicay IV, 352.
Trabarix n.tves, iv, 419.
Trabea, iv, 4OT.
Trabes, iv, A-iS. Tralies ifi ociilo
|ir oprio, vi, 536.
Traeo et (/raco, v, 23.
Traconitis civKas, iv, iOO.
Tractatiis, in, 25'1. De seiaem viiiis
capitalibus, n, 407.
Traducere vites, v, 521.
Tragelaphi, IV, 41.
Tragici, ui, 366.
Tragsdi, iv» 404.
Tragnm, iv, 425.
Trajanus imper., iii, 237; vh, 00.
Trajectus, iv, 418.
Trama, iv, 468.
Trames, i? , 245; et ealtiSf v, 69.
Tramoserlca veslis, iv, 450.
TranquiUum et sereniMi, v, 68.
Transcriberef eonscriUeret et icri-
tere, v, 15; vii, 434.
Transcripti mililes, m, 426.
Transenna, iv, 418.
Transrormata, transformatio, iv, 57.
Trausfuga, vn, 438.
Transiatio caus» lu, 79.
Translatio corporis sancii IsiJori;
ejns historia et narratio, i, 53, 569.
Transffiigratio Babyli/Uica, v, 548;
vu, 80.
Transtra, iv, i20.
Trapetum, iv, 515.
Trasemunilus, vir, 135.
Trecentorum numeriu, v, 496.
Tremens et treiKUluSj v, 70.
Tres pueri iu caiuiuo iguis, v, 176.
Tret iti duos dividenlur, ibtU., 416.
Tres >irl ad iliceni Mambre, ibid.^
SOi.
Tria capitula., vn, 103, 141. Tria
miUia interfec a,v, 388. Tria ad Deom
ooleudum, lideSy spes, ciiaritas, iii,
348.
Tribracbys, 111,502.
Tritwere et utlribuere^ v, 70.
Tribuia, iv, 515.
Tribulationes hujns vita aqols prae-
tereuutibos comparaotur, vi, 5Si.
Tribunal, iv,*2f2.
Tribuni, iu.4i4, 431.
Tribnniii» leges, 1 1, 196.
Tribiis, in, 430, Tnbuuni decem
divlsio, V, 542.
Tribus duas semis, qn» trans Jor-
danem i Mojse acce|>eraDt terram, v,
479.
TribuU, n» 565; iv, 287.
Tricenarius numerus, v, 243.
Trichrus, iv, ^4.i
Tricliniuffl, iv, 217.
Trieris, iv, 416.
Trifioinm, iV| 239.
Trifolium, iv, 560.
Trig», IV, 400.
Tilgamus, m, 454.
TriginU, ui, 122.
Trigona, w, 544.
Trigonaria pila, iv, 413.
Triiicis vestis, iv, 451.
Trlmesire triticum, et hordeum , iv,
512.
Trimetrum, lu, 66.
Trinacria, iv. 178.
Trinepos. trioeptis, in, 443 seqq,
Trinitas in relaiivis personarum oo-
nilnibos est; Trinitatis alia nomina
propria, alia appellativa, ni. 514. Tn-
nitatis lides, distlnclio, signttlcantia, vi,
10, 12, 582; vu, 320, 406. Trinius iii^
tegre sibi so'i nota e!»t, vi, 120 ; v, 390.
Trtnilas et oniUs , v, 77. In Trinitaie
trla nomina, sed una subs(9Qliaf v, 78r
Triuitatis probatio^ v, 77 te^q,
Trio, IV, 411.
Trioti, IV, 43.
Triones, iii, 161.
TripartiU controversia, w, 80.
Tripedes, iv, 503.
Tripodes, iv, 510.
Trlpolitana provineia, iv, 165.
Tripiolemns, iv, 509 ; vii, 73.
Triptota oomiua, iii, 17.
Triquetra, IV, 178.
Triremes, iv, 418.
Triscelos, iv, 498.
Trismegislus, iii, 585.
Tristega, vii, 408.
Trism, III, 4y7.
Tri:»lili.i, tria ejas genera, v, 1(3;
VII, 214. TrislHia el m(BSlUia, v, 71.
TriUvQS, ui, 446.
TrilheiUe, m, 560, 534.
Trilicum, iv, 312.
Trilon, Tritonia Minerva, in, 580.
Triumphi. Triumphanlis insignia,
IV, 573.
Triiia Biana, in, 386^
Triviae, iv, 244.
Trocheus, iii, 502.
Trochaicum carmen, m, 66.
Trochiscus, ui, 184.
Trochiee, iv, 421.
Troglod^lx, III, 418.
Tioja, IV, 153; capta, iii, 255; v:i,
75.
Trojani, Troes, lu, 408
Troplixum, iv, 374.
Tropi, tigurae, in, 58.
Tropicus, IV, lil.
Tros, II, •J8. ■
TruculentuSy iii, 497.
Trud«s, IV, 381 .
Trultie, IV, 441.
Truncus, iv, 323. Corforis, •6f(/., 13.
Trulina, iv, 297.
Truiinulor, ni, 497.
Tulia, IV, 377. 7tt6a, lufa^ tuga; et
toga, vn, 452. Tubae argente» dlia;, v,
459.
Tobal, seu Thubal, ui, 403.
Tubalcain, vii, €6.
Tubantes, ui, 413.
Tubera, iv, 568.
Tubex, IV, 415.
Tubraci, iv, 452.
Tubruci, IV, 452.
Tucos, IV, 100.
Tudensis. Vidt Lacas.
Tudis, IV, 428.
Tueor et Ciior, vn. 441.
Tttfa et Ittga. Viae Tai».
Tuffuriom, IV, 234.
TulU et abstutii, v, 70.
Tullus Uosiilius, vu, 79.
rum, ittiic, et Itticm , v, 70 seq.i vii,
427.
Tunddus et twaidus, v, 70.
Tnmor cootra uumilem satisfactio-
uem, vu, 213.
Tumuttoatio, in. 428.
Tumuttus et bellumf v, 71.
Tumulus, iv« 187, 233 ; et seimlcrum,
V. 66.
Tunc. FtdeTum.
Tundere, iv, 428.
Tnngrii, ui, 4l3.
Tuttica, tunica Ularis, manuleala,
manicleau, pectoraii^ iv, 44rt. Tuoica
IMutiflcis, v« 404. Tunicae, iv, IL VeiU-
cec primom fuerant, iv, 448.
Tttor. Fu/eTueor.
Turba, v, 48.
Turbidus et UurbuUntus, ui, 497; v,
71.
Tarbiacus, iv, 339.
Tuibo, IV, 119.
Turbukmus. Ftiie Toriiidus.
Turdella, iv, 101.
Turdi, IV, 101.
Turmdus. Vide Tumidus.
TurtDius Toletanus, vu, 178.
Turisrouudus, vii, 117
Turma, in, 427»
Turpiloqnium, vu, 3^2.
Tnrpiol fabukp, it 2>J6.
Turpis et defornas, m, 497 ; v, \9.
Tnrres, iv, 21 1. Turris Bal>el ««liil^
catur, Hi , 254. BabyluoiaB quid siguiU*
cel, f , 293.
Turiur, iv, 99. Turtur et colnmb^r,
duoturturet, V, 411 seq.
Turtur mater sanctae Floreutioae , i,
7, 1161^9.
Tns, &ive thns, iv, 543 ; v, 137. TuB-
etlttua, V, 71.
Tuscanics column», iv, 433.*
Tnsci, lu, 411.
Tuscia, IV, 162.
Tnscalanus lapis, iv, 259.
Tusill», IV, 10.
Tussis, III, 177.
Tutor, III, 497. raforein et fHCddgo-
guni otim oftrur, proverbiaUter, ui,.
Tuus et fttttm. Vide Tus, ec Tam.
Tyle insuia. iv, 144.
Tylos, IV,. 173.
Tympanitro, ni, 140.
Typhe, lyphus, iv, 564.
Typi, ni, 176.
Tyrauni, tn, 50, 433.
Tyria urbs, vii, 74.
Tyrii, «I, 417.
Tyrrheni luham invencmnt, lu, 13T#
lyrrhcnii, Tyrrhcnui, et Lydus fra-
ter, IV, 165.
Tyrrbeimm mare, iv, 165.
T)rus r^rthMgo liicta, iv, lOQsef.r
civitaa olim Sarra, iv, 81.
0
iibera, iv, 13; el mmmue^ v, 48^
vu. 433,
ugnericos , vii, 153.
Ugui, llunniyiii, 408.
Uiciiei, Vide Vindicare.
Llcus» in, 182; iv, 210. Ptaga ^
fulnus, V, 72 ; vu , 439. Ulcera iEggf-
ptiorum, v, 569.
Uligiuosus ager, iv, 237
Uligo, IV, 245,
Vtta et otta, v, 75.
Ulmns, IV. 337.
Ulna, IV, 12.
Ulplanus, va,>94.
Ulpicum, IV, 367.
Ulior^ vindex, et defoism; v, 19;
VII, 437.
I7f(raetctlra, v, 72.
Ulula, IV, 88, 95.
UFva et typbus, iv, 564.
UlysLe^, vu, 75. Kljus socli (ransfor-
mati, IV, 57.
Umbilicus, iv, 17; v, 90.
Umbo, IV, 587.
Umbra, iv, 116. Unibra tcrraruoi
Doctem etBcit, vn, 42. Umbrx pisr.e8,
IV, 76.
Umbri, ni,411.
Umbria, ix, 162.
Uoa Sabbatl, m, 221
Uncia, iv, 240, 300, 307, 434.
Uncinoli, iv, 518.
Uuciio Spiritus saneti, ui, 310. Uo*-
ctio exlrema, ibid»
Unda, IV, 134; eloqtta, v, 10,74;.
VII. 429.
Uodonarius flumerns, 235.
Undevicesimus numerus, v, 241 .
UnguenU, lu, 187. Ungaeutom qoo
peraiigiior taheruaciilum, v, 402. Un«
gneiiiu!ii visibiie, lu, 500.
Ungues, IV, 84.
Unguls, lu, 21i; iv, 13.
Uiigulus au&ulus, iv^ 476.
Uoicornis, iv, 53.
UnCus et liiufs, v, 73.
Unigeniius, lu , 440. UoigeDUu»
Christus, III, 299,301.
Uuio, IV, 411.
'cnii
1NDEX RERllM ET VERB&RDM IN S. ISIDORI OPP. CONTC!NTO[;(JM
cxxx
Uniones, iv, 971.
Uoius , 111,312; el Trlniias, v, 77.
UuiUs fidei, v, 5.^3. UiiiUs in iiii-
meris, t, tii, Uuiluiis eieui|>la , vu,
598.
. Unicersi, om/tei, et nmcli, vu, 429
' Universius, m, 54G.
UniTOca, ir, lOi.
Unos in nuinerif;, t, SSS.IT/itu, so/us,
*et umcfi^, f6trf.. 73 ; vu, 428. Unum
qtltd , III , 1 19. Uiius Dei nMuien, iii,
998; eisolus, t,73; vii, 428.
Upnpa, iT, 100.
Ur, ignis, iii, 476; it, 246.
Uranoscopus, iv, 81.
Urbanl cives, ui, 435.
Urbicus fluvios, vii, 117.
Urbs, IV, 2u8. Aralro cond.lor, ara-
' tro exertiiur, ibid., 201). Urbs et civilas,
y* 73. Urbs Ronia, caetera onvidat iii,
435.
Urbus, T, 73.
Urceotns, ureeos, iv, 501.
Uri agrestes, it, ii.
Urias, v, 531 $eq., 559.
Uriei, 111, 314.
Urioa, iT, 22. Urina lyncis in pretio-
sum lapidem vertilur^ iv, 55.
Urit calor et Trigus, iv, U6.
Uma,iv,300. De urnaaorea ia arca
TcsUmenti, v, 393.
Ursasidus, ui, 161.
Ursatios episcopus, tii, 148.
Ursitos Andreas, i, 447.
Ursus, IV, S^iO. Ursi, it, 394.
Urtica, it, 336.
Urus auimal, iv, 156.
Usci, lu, 411.
Usia, 111, IOj; iv, 74.
Usucapio, III, 208.
Usura, ui, 200.
Usus. De iisu malo, ti, 513. Usiis
Tarlarum leciionom, i, 419. Usus fru»
etus, ui, S08. Usus rcrum Uiversos, vi»
556.
Uter, utres, it, 501.
Uler et utrum vis, v, 73.
Uterini Tralres, lu, 441.
ITl rque et utriquCt vu, 4^.
Uterus, IV, 22 ; ei venter, v, 7, 9?5.
Uti et frui, v, 30. Vl\ bonis beiie,
bonls male, malis male, et ni^lis bcue,
Ti«355.
Utitis et aprtis, lu, 498 ; v, 30.
Utrum et tt'«r, v, 73.
UTadeovia, uva fsciuia, ammlnca,
lanata* Tacidaria , Cerauniu , Libyca ,
ilact}1us, btepbaaites, RboJia , purpu-
r>'a, Apiana , argiiis, iiierticulj , Vilu-
rica, helvola,balaiiiles, visula, basiltca,
llareolica, rubeliiana, iv, 518 ieqq.
Dva lopina, ibid , 501. Uva passa \e-
dceiiles, T, 437.
Uvidus et hnmus, t, 34.
Uxor. Uxorfrdtris, iii, i^seq. Tres
rb causasdeducitur, qualuordebel ba-
ber^, quare sub viri (totesuie est,
propter adulterium lanium dimiltilur,
Udd. 456.
V
V dlgiunma, 1 1, 9; et /, iii, 8. V.
vivuni signilical, ui, 39.
Vacca, iT, 43. Vacc» porlantcs ar-
cam, T, 5II9 561.
Vacca oppidum, iu, 415
Vagalio, vi!, 214.
Vagina, it, 585.
Vagire et miqire^ t, 75.
Vagus^ ui. 49^.
Vab, Mi, 22.
VcLleas et ftrmus, t, 32.
Valens imper., 111, 238, .*)45.
Vaieutiiiiaui luereticl, ValeuUnus,
ai, 237, 351, 524.
Valentiniaous ifflper., 111, 233; vn,
90 uq,.
Vaierianus, lu, 238; tii, 95.
Valerius abbas, i, 245.
Vaktudo et innrmtas, v, 72.
Valles, iT, 18/; ei convalles, t, 74.
Vallcs bumid» utbulas exlulaut , it,
116.
Valli, iT, 231.
Valbim, IV, 231 ; et murus, v, 75.
Vaivte^ ei fores, iv, 2i7 ; v, 41.
Vaodali. Vide Wandaii.
Vanus, III, 49S. Vana gloria« vii, 345.
Vanae glorie favores 4ui diliguul , vu,
311.
Varius, iii, 498; eqnus, iv, 48. Varii
pisres, IV, 76.
Varru, lu, 253. lyos elogbim, i, 19 ;
Tersus, IV, 339. Yarro agricuburam
expubvit, IV, 508.
Far vec/io Hispanice, iv, 311.
Vas, IV, 496. Vasa Samia flclilia,
e^ria, ibid., potoria, ibid., 499. Oiea-
ria, coquinaria, ibid., 502, reposiloria,
ibid., 503, luminariorum, ibtd., 563,
fusilia, IV, 524. Va«a sacriiitrii, 1, 653.
Vasa Doinini deporUla, v, 550. Vas iiu-
renm, ibid., 401. Vas Peiro osieusum,
V, 2C7. Vasa apud vcleres, neque au-
rea, oeque argeotea, scd llciilia, iv,
497. Vasi templi Di\i retri Golbi diri-
pere noluerunl, vii, 113.
Vascoiies, 111, 415.
Vasculum, iv, 496.
VastUas ei v^tsliludo, v, 72.
Vaies, 01,328,341, 30G: et pontifex,
T,58.
Vaii^ans basilics arcbivium, i, 394.
Vaticlnia, ui, 306.
Ve, ro?, el que, v, 74.
Vecors et vesanus, 111, 498; t, 72.
VectPS, ui, 214; iv, 512.
Vecligalia, iv, 287.
Vcclor, 111, 498.
Vrhicula, iv, 511.
Veieutana gemma, iv, 274.
Vela. Vide Veluni.
Veies, veiitfs, in, 426; iv, 40K.
Vellus, n, 464. Lanae vellus el area,
v, 403.
Vetociias et celeritas, t, 72.
Velum, vela, iv, 422, 463. VeU un-
decim cilicina tabernaculi , t , 398
sea.
Vena. Vens, iv. 20.
Vea.;bula, iv, 341.
Venaior, lu, 4U9.
Vendicare et ulehci, v, 73.
Vcndiiio el emptio, 111, 203.
Venduni el venemn, v, 73.
Veuelieus, 111, 498.
Venenum, iv, 491. Veoena circom-
liU melle latent, ti, 315.
Veoeratio major fit pro poleoUa,
qoam pro revereotia saucUutis, vi,
555.
Venere» aves, it, 99.
VeoeUa, it, 205.
Venetus, iv, 438; color, ibid., 398.
Veueti tttPrasioidvUebelloui faciuut,
vu, 105.
Veneunl. Vide Vendunt.
Veniam pigre praesUntes, vi, 316.
Veuler, iv, 22 ; v, 9S.'Alvus et ute-
ri(S, V, 7, 91. Veuter importunissimus
exactor, VI, 353.
Vemus. VeoU quatuor principales.
Veotorum nomioa, iv, 117; vu, 50 seq,
Veotl aliaoando angeli iuteiligootur,
VII, 50; aliqiiaudo iucaniatores spiri-
lus sguiflcant, VII, 50. Peooas babere
.liuguiilur, lu, 313.
I Venus. Veneriscrinis flos, iv, 274.
Stella umbram facit, vu, 36. Veiiiis ex
flucUbiis creau, ir, 56. iu Cjlhera or-
ti, IV, 177.
Veuustas, iv, 434.
VeuuslUi, ui, 498.
Vifpres, IV, 340.
Ver, ui, 228; tu, 13. Ver bomidum
etcalidom, vu, 14, Allegorice. vu, 14.
Veris equi prasinl, iv, 402.
Veraniaous, vii, 1 30.
Verairura, iv, b52.
Vrrax, 111, 192t.
Verbalia nniiiina, ui, 15.
Veibascum, IV, 304.
Verlierj, m, 213: et flugcUa, t, 72;
^gypiiorum, v, 3b9.
Verbumde verbo, verbum ^isirmo^
III, 18, 254; V, 72. De ligiirjs pi juu-
cluris verborum, lu, 91. Distsntis verw
borum ediue, ibid., S06. Verbum opere
compleiidum, i, 58. Verbum l^iliusDei,
V, 81.~Verba acti>a, passiva, neuira-
iia , rt dcpooeuUa, lu, 20. Verlia dia-
boli, VI , 274. Inlioneata fugienda, vi,
508. OUosa viUiida, vi, 204, 228.
Verecundia, vii, 2t>5.
Verecundus et prudens,iii, 498; v,
54.
Verecuodus scriptor, vii, 143.
Veredus equus, iv, 48.
VerennP8,iv, 515.
Vercriim, iv, 17.
Veigiliie, ui, 16i; vii, 39. »
Veruticus, 111, 49H.
Veritas, vii, 218. Verilas fallacisp, et
mendacio rt S|K>ndet, vii, 218. In ledio-
ne am.inda, iiou verba, vi, 207. luiquis
iiiolesia, VI, 319. \ eritiitom uietu lace-
ri*, VI, .*132. Veril&U lauto (|uis(|ue vici-
nior, qiiaulo ab ea loogius esse putai.
Ti,312.
Vermis de Termibos, Tormes car-
Dium, IV, 27, 72 seqq. Verniis dictu
Cbrisius, 111, 301.
Verrere, iv, 423.
Verres, iv, 43.
Verriculum, iv, 42^1.
Verrucaria, iv, 355.
Verrucae, ui, 180.
Versio. Versiones qiiorumJam ope-
riim Isilori, Graeca, Tbeotisca, Iiaiica,
Hispanica, 1, 439, 450 seqq.^ 516. Ver-
sio Gallica Caien» Patrum, u, 376.
Veraipeiiis, ui, 498.
Vcrsus, m, 262. Versos bibliotbecae
Isidori, II, I, 395, 52», 5i2. Versus
rbyllimici, 11, 363. Vursus de veutis
fortasse sancti Eugenii ToieUni, 1,
66(i. Versus 4)r»missi Elymologiis edi-
U, ui, 500. Versus de aflinilaio editi,
ibid,. 537 seq. Vcrsus de \%A\s, vii.
51.
VersuUa, iii, 498.
Versuius et cailidus , ui, 464, 498 ;
V, 13.
Vertex, iv, 5.
VerUbula, iv. 15.
VerUgo, ui, 17t.
Verus, 111, 498.
Vorvaciuii), iv, 311.
Vervex, iv, 39.
Vesanus. Vide Vecers.
Vesica, iv, 22.
Vespx, iv« 104. AnlichrisU lypus
Tii, 41.
Vespasianus, tii, 387 ; ui, 83.
Vesper, n, 223.
Vesperacognit o crcaiurae in se ipsa
noiniualur, vi, 130.
Vesperse. l)e vesperis, vi, 3K7.
Vesperascit, et vvsperescit, v, 75.
Vesperna^ iv, 486.
VesperUiio, iv, 9t.
Vespertianm ufllcium, in, 271).
Vesperum, vesperus, vii, 6, 41.
Vesta, ui, 387.
VesUbuhiin, iv, 226.
VesUgaiures, 11, 499.
Vestigia, iv, 244; v, 88. Dei, ti,
125.
Veilimebtum, it, 418; et veUii, vii,
428.
Vestis. De vestibos, vestiom nomiu»,
Testis Dalmaiica, russau, bjacitiUiiua,
mobcbinia, laculata, byssiua, masti-
ciua, linostema, flbrioa, uifU.-*, Iiueat
tksti
INDEK REaUM Lt YERBORUU IN S. ISII>3ai OPP. CONTCNTORUM.
mtii
Bprina • iv« 447 teqq. Yestes rprqtiie,
41)1. VesUain oitlores et iibtninicuia,
ibid., 4t5 seqa. ^estis ex lana lin<Htue
contexta , v, 4G4. Vestt^t quarumdain
freuiium pro|rfae, ir, 4.jl. Noa attrits
flliis Israei in deserto, v^ 461. Vei^lis
ovo coniacla non aJuritur, iv, 103.
Vesiiuai sacerduialKiiu oclo geuera in
lep:e, iv, 446.
Vesiitcs, IV, 418.
Veleraiii', iii, 435.
Vc-tula, IV, !ft$.
Veinrios, ui, 190.
Vetui^ vetastwn^ et (tn!iq*mn, t, 71;
tn, 428. Veieres in propaiulo, et oom-
muniler vescebanlur, ne sin;;olaritas
luxuriam gigoeret , iv, 486^ SedenlPs
epulabaniur, v, 67.
Vexare, vexaiMt iii, 408.
Vexilloinj IV, S76.
Vezzosius Sententias sancti fsidori
edidit ; ^ius prsfalio et opiuiu, i, :56 ;
11, 27, 5l
Via, via. Viarum mensura, iv, 21 1 ,
2il Ftoi riiUB et puuea^ v. 7i. Vis
diiae, viiaset mortis, vu, 401 Vla Cliri-
Uusejii, lu, 50i$ V, 565. Via lactea,
IV, 5.
VieettaHoft el ViccslBMis qmrtsi nv-
»ms, ▼, Si2.
Victiiii». m» iSi. tUtima et hotiia,
tn, 437; et merificium^ v, 66.
Victor et vicii, v, 455.
Victor Tunoensi^i, vu, i 58.
Vicloria, iv, 575.
Victorinus- Victorini plures, vii, t4S.
Vlctorius,i>i, 268.
Viaus et rinclus, iv, 48i ; v, 7."$.
Vicus, IV. 21t. VideWa.
Videre, vtaera, etaipi^re» v, 75; vH|
4i8.
Vidua. De vlduts, ni, 454. Vidiia
vera, vi, 490. Vidua ad ouain miuiior
Ktia«, v,15t. Vi iua qux in gazopbyla-
clo duo jecit ininuta, v, 14).
Viere, ui, 566.
VigiiiJB et earum autiquiias, lii| 426;
ti, 388.
Vigtnti, Itf, 120.
Vttis, ni, 49:^.
Villa. IV, 231.
Villicus,i 1,454.
Viuien, iv« 537.
Vincenllus Rellovacensi:;,2it; Dnt-
dubeusis i, 2it.
Viucenlius Tolptanns vu, 178. Cae-
saraognstaiios episcopus a|Mistaia> vii|
lii, IGi.
Vinctus, Vide Vic:us.
Vincida, ui, 213.
Vindex el ti^or, vii, 437.
Vindieare et utcisci^ v, 73.
Vindilicus fluvius, iii, 412.
Vinnola vox, vinnum, lu, 136.
Vinoientus, iii, 498.
Vinom , IV, 491 sBqq. Vinum Hmpi-
dom, socClnatiumy roseom, Palerimm,
lurbidam, amiueum. colatum , hooo-
farinm, infertum, orucium, Gazctum,
spnrcttm, tdicf., 492 ae^. Vini taslium,
«V, 82. Vino deditl et loxuriosc viven-
les, VI, 254. Vino femioaB non uttban-
tnr apod Romanos, nisi saerorum causa,
IV, 491 Vioum mali Cvdonii • iv. 527.
Vinum, utveneoum adoiesceutulx fu-
glant, IV, 492.
Viola, IV, 551.
Viclentus,iii, 49^
Vipera, iv, 6.^ .;
Vfperttts et ^mfnnics, v, 75.
Vipsauius Pliilargios, ui, 57.
Vtr, in, 452, 498 ; iv, 27. Vir
homo et iimiilfr , v , 72 , 92 seq,
Vhr H mriis, v, 75. Viro infame ni-
tra unum aonulum portare , iv, 476.
Vir duplex aniino, v, 409. Vir capui
molierla.iv., 460;¥i, 454. Vir e^cle-
siasUcua, n, 519. Vir et maictt/M, vii,
458. Vir propter se crettns . inulter
proptcr viruro, vi, 112. Vir, qni cum
Jacob loclalus est, v, 121. Vir si co-
niam nutriat, ignominia est, vi, i43.
Vir sanctus, vi, 177. Vide Viri.
Virago, iv, 27» et virgo, v, 74.
Vireniia et t-iriiira, v, 75.
Vires senectnte et morbo minuiin-
tur, IV, 29. rires el viritis , V!i, 457.
Vlrga, III, 214 ; iv, 52i. Moysis, v>
563. 566, 576. Aaron, v, 393.
Virgilios, iii, 56i ; iv, 508; vii, 84.
Virgilii dictnm, ui, 46i. Varia loctio,
m, 216.
Virgiuitas , vu, 555; vera, vi, 4i8;
ei enslitas, v, 15; admonita, nou jus>a,
IV, 2i I.
Virgo. De virgioibiis, iv, 27. Vide
Virago. Virgo slella, n, 105. Virgloes
angelis equales, \u 2i6. Quarc in be«
nedictione Veleotur, vi, 449. Vlrgioes
quimiue sapientes, et quinque fatuas,
V, ii4. Virgines sicrae, vi, 4iG. Virgi-
nuui feminarum caput Maria, vi, 446.
Virginnm viromm caput Cbrlstus^ vi,
4i6. Virginum oroatus sunl crines, iv,
455. Virgo qiUBdara vasa de sacrario
Peiri apatou Goihis dare teaulL vii»
113. — » t
Virgo Deipara. Slognhrls in eaB tl^
feclUs coneibi decimi Tolelani, ii, 108.
Vide Maria.
Viri^ulium, iv, 53i.
Viri illustres ab hidoro recensiti,
Tii, 158; ab lldelbnso, i£»id., 165. Viri
Apud aDtiquos discumbebant, muleres
sedebaat , iv, 510 ; r, 67. Vlri duo ia
aoro, V, iii. Vlrl duo In lecto, v, 144.
Viri saoctl, vi, 501. Tonsi caplllis, iv,
455. Viri vlrtus maxima, mulieris mi*
nor, IV, 27.
VitidiSi ui, 498. Ftde Virealia.
Viriolsi IV, 474.
Viriosus, vii, 459.
Virtus. Viriutes, ni, 5l4:iv, 595.
rirOtt et fortitttdo, v, 72. vlrlutes ex
virtutibus orlontur, vi, 255 1 vu, 247.
De virlulibus male usis , vi, 256. De
tirtutibus simiilatis, ibid.^ 237. l)e ap*"
petltu virtutami iMd., 25S. Virtutes
enumeratae, vn, 280 seqq. Vlrtutcs ex
Scripiura sacra singillatim commen-
datn, vn, 290. £t Palribos, ibid., 502.
Virtns bonl operis, vi, 190. Virtus
Cbristus, iit, 302. Virtus llbidine fran-
fitur, VI, 216. Virttts et vis, vti, 458.
irtutes summae ei medie, vi, 239.
Virtutam el viliorum cooQiCtus, vii,
207.
Vlrus^ IV, 17. Vlde Vir.
Vis publica^ et privata, in, 509. Vls
et W«. V, 75. Vis, ei VireSf et rif/w,
?u. 458.
Viscarago , iv, 500
Viscardus Albertus, iii„514.
Viscum, iv, 560, 489.
Viscus, viscera, iv, 17, 19.
Visere, F/rf«Videre.
Vislo angeiica, ii, 2()6. Vislo anima-
liuin iu Ezecbiele, vi, 502. Vi-iones
spirituum iinmundoruro in somuiis, vi,
277. Visloniun genefa, iii« 533.
Visilatio Dei, vi, 264.
Visula uva. iv, ^20.
Visus, IV, 4 ; t, 95. Fitiu ei riaoa, T,
75.
Visus longlaqaitate lo^rum laa-
gnescit,vii, ^.
Viia, tv, 1 ; faiura, vi, 617 ; familia-
ris, tM., 549. De vitc hujus breviiate,
VI, 559, 520 ; exilu, tWd.j 360 ; mole-
siiis. vu, 276. Vita aoiva et coatem-
p|at*va , V, 105. Vilae poatiflcom, iii,
272. Vita Cbristus est , ui, 502. Viu
mortalis nostra est, «, 360. Vita sioe
d tctrina inutilem doctorem facit, vi,
524. Vica testis , iv, 590. Viu vitalis
Cbristus est| vi| 560. Vitun siue cri-
mlne mulli habere pos^int, siae pee-
cao noQ possunt, vi, 217.
ViubuDdus, ui, 484,
Viiia. De vitiU, vi, 234. Vitia ex vt-
tiis orta, vilia muilimoda, quas virta
ies se esse simulant » vi, 235 ; vii, 245
seaq. Vllia octo principalia, v, 112; vit,
261 M^. Viiia plura a sacris liUeris le-
preheusi, vii, 292 seqq. Patraui seo-
lentiaB de Ti.iis, ibid., 302 uqq. Viiia
grammaiica receosiU, vi, 55. Littera-
rum, verbomro, et seutentiamm,tft^.,
90. Vitia accusaas et perpetraM, vi,
234. Vitla aliorum mnltt eerouat , ted
non sua , vi, 356. Vilia corripere qai
non debet, vi, 519. A n)odicis crimini-
bus viUa ineipiunt, vi, 2.58. Quando ex-
pelluntur , acrius coasurgaot, ti, 205.
Vitia superare saocti toio oisu ooateo-
duot, VI, 234. Vitia olio babeoda, ooa
homo, VI, 516. Vitiorafn et Tirtutum
oonflictus, vu, 207.
Viticella herba, iv, 565.
Vitiosi ad regimen CcclestaB aoii pro-
moveodi , vi, 322.
Vitia. De viUbus. Vitis Syriaca spioi>
nia^ mulu vitium geoera, iv, SI6, 52!»
yitibus qoae eoaTeoiaot, vi,383. Viiis
fDaadeia«Ma»Ta^7i. Viilsven Chri«
atos, T, SOa ruii albo, M», iT. S6l
ViUum» ritfe Viiia.
Vitricos, m, 416.
Vitrain, IV, 284. Vitrum ffexibtlei
t£aif.,285.
VilU, iv^ 471, 480. VitUs nisi castaa
matrooie uU noo poterant , iv, 512.
ViUfla , TiUilos , tv, 45, 4-4 ; v. 400.
Vitula rufa, \itulus et vilula combosli^
T, 586, 444 seqq. ViUilus Christus, ui,
504. Vitulus ex muliere generatas, iv«
55. Vilulus qiii pro fctcerdotis emau-
datione ofrerebaiar, v, 424. Vitulus
piscis, IV, 75.
Vivens et i^iras, ui, 498; v, 74; vni
455. F I t •
Fi«tietM6il,v,75.
rioifi. Vide Vivens.
Vocabula varia, lu, 519.
Vocabulariura eacruui, u, 271.
Vocalis ima abusive dicilur syUabti
III, 23.
Vocatio gemium ad fidem, \i, 66«
VocaUvus cisus, ui, 17.
Voees. Vide Vox.
Vola, IV, 88, 541.
Volare, iv, 88.
Volatilia miooU, iv, 105.
Vulttmum, volemis oliva, tv, 541.
Voto et CttfAo, T, 75.
Volscius Joannes. ^jas prtefaUo ail
Synonyma, i, 594.
Volucres, it^ 88 ; el ai^ea, t, 8.
Volumeo, lu, 260.
Volunus, lu, 199; bona a Deo, tiI|
528. Votuntas et ooiupros, v, 72.
Volupus labori cedit , vi, 506. Vo-
luptas vescendii vi, 255.
VoluHMnus imperator, vii| 95«
Volutabra, vl, 215.
Vomer, iv, 513.
Vopiscus, ui, 4i1.
Voium reJdeudam , vi, 511. Votooi
casUUUs, VI, 447. Votum fadt illici-
tum quod erat per aaturam licitniDi
VI, 448.
VoX et aoitHi , v^ 74. De voee , m^
25. Vncis elevaUo, lu, 27. Vox acuia ^
alu, clara et suaTis, in, 156 ; arUcu-
lata, lu, 23 : aspera, csca, dora, per-
fecU, viaooia, ui, 136.
Vulcaois iosoiae, iT, 179.
Volcanii prcfatio, i, 416.
Valcaous igais est, ni, 570, 382.
Vuigares aota, iii, 5 ;.
Vulgaris interpreUtio Scriptararuai
qaiota i£dit|o nu«icupatar, lu, 251.
Vuloera carois citius seoUuatiir
quam aoimap, ti, 265. Vuloas iaveie-
INDM BERVM ET VERBORUH IN S. ISIDORI OPP. COiNTENTORUM.
ctiiin
Talum Urdios Mnatar, vi,
rwUntt* Vide Ulcits.
Vulpesy IV, 58; ex enna, v, 59.
VQliar, ?allur<!8, iv, 89.
Vuilurotts ventus, iv, 117.
VqUos, IV, 6; v; 8ii; et {acm^ibid,^
74,
Vulva, iv,22.
W
Walchii iu Jiciam de Isiiioro, i, 413.
Walliarex.vii,ll5.
Wamba reA. El eum iuramento sub-
]ecla fttil Glia Ergi\4i, qat regno illum
•privaverat, vu, 190.
Vindali in 'Arrica esstinguuntar, in,
239. Epnim Uisloria, vu, 129. (^lirono-
logia^ tfrtrf., 154.
Wanefrldi hisioria, n, 565.
Wangtones, lu, 415.
Wiclericus, VII» 126.
Wipo, H,62. .
« Wiaiiptborum Chronicon nomloe
Wulsae, 1, 691. Hisioria, u, 565.
Wistremirus Toleianus, vu, 179.
WjUza rex GoUiorum, vii, 190.
Walfilas episc., vn, tlO.
X
Z Utlera pro S^ et C, iii, 11.
^enocraies, iii, 236.
Xeaudochia, iv, 319.
Xenophanes, vii, 80.
Xerophagia, m, 291.
Xerxes, ui, 258; vii, 81. Xerxi lepus
ex equa creala dissolvi regnurn |Hjr-
lendU,iv, 51. BiblioUiecam in Persas
avexit, iii, 250.
Ximenes Qsneros card. Quld pr.T-
sttterit in EdiUone otficli Hosarabici ,
II, 152, 152.
Xyiiglycon, iv, 555.
Xylobalsamum, iv, 547.
Xy^lus papa, vu, 139 $eq.
Y
7 eiZ grseeslitter», in, 11.
Y pro V scribebator, i.i, 11.
Z
Z. Pro hac littera doplex SS. scribe-
batur, III, ,1 1 ; pro F, ni, 46«
Zabulon, lu, 527 ; v, 124, 198.
Zaccaria Fraociscus Autuoius. E|a8
apparaios ad Edltionem sancii Isidorr
uberrime cxpositos , i. 526 <«mi. EJos
laudes, epftapbium, t^fd., 577, 567
teq, In hae EdiUone soom Zaccariae
«blque redditom, tfrtd., 719. Labor
ejus vix iDchoatns» quod ipse fitetor»
f0Jd., 547. Paoca qoaedara ex biblio-
Uieca VaUcana accepit, tkd., 585, 387.
E]asepistola ad eminenUss. cardina-
[eiD de LorenzuM, \hid.^ ZVk CJof
cxxxlt
praefaUo, i, 517, 376. llomium , u. i8.
Zaccb«us,u,33S;v, 148.
Zacbarias propheta, u',245: v, 13L
174 ieq. 21 1 ; vii, 582, 584. ZMXbariHs
sacerdos, v» 137. Zacbarias et £U:>;i.
belbp V, 178.
Zaidas cooversio, i, 176.
Zabtbri, lu, 321, 325.
Zame foos in Africa, iv, 121.
Zapata Lupianus falsarius, i, 58, 59.
Zara et Pbares, ui, 521 ; v, 538.
Zebedsus, iti, 338.
Zclada cardin., i, 586.
Zeipha, lu, 511, 527.
Zebu et imidia^ v, 75.
Zema, iv, 496.
Zeuo imper., vii, 102.
Zepbyriuus papa, vii,94.
Zephyrus, iv, 118. Zepbyrerttm eanl
tlbi, IV, 492. ^
Zelhus, ui, 132.
Zeugis regio, iv, (66.
Zeogma lu, 56.
Zizania, iv, 365.
Zmilauipis, Zmilaces, iv, 281.
Zodiacus «ireulus, iii, 152; iv, 119.
rf*Zoes primos ifigypUorum rex , \ii«
68.
Zona^iv, 478. Zonx mundi, vn,- 17.
Zoroa>ies rex artem maxicam reue-
rk, 111,254, 369 ;vii, 70.
Zorobabel, lu, 325;v,134.
FtNIS TOMI OCTOCESIMI QUARTf.
AVIS IMPORTANT.
D*Bpf^s une des lois pmidenUelles qiii r^^ssenl te monde, Dremcnt «es ocavrcs au-dessns de rordfnaire sa
tbnt saos conirtdicUons plns ou moins forles et nombreuses. Les Atelien Calholiques ne pouyaicnl ^6re ^ciiapper
)i ce cadietdivin de lenr otilitd. Tantdl on a ni6 lenr existence oo leur importaoce; ianl6l on a dit quMls dtaient
Urm€B 00 qu*il8 allalent l'6tre. Cependant ils poursuivent leur carri^re depuis 23 aos, et les producUons qm
en sorlent aeyieDnent de plus en plus graves et soigoSes : aussi paratt-il certain qu*li moins d*^v^nemeot8 qu*aucotte
prodence humaine ne sauralt ni pr^voir ni eropftcber, ces Ateliers ne se fermeront que quand la Bioliotkeque
nnivertetle dtt Ctergisen termin^e en »es S,000 volumes 10-4"*. Le pass6 paralt un assez sArgarantde l'avettir,
pour ce qu*il y a k esp^rer oo k craiodre.
Cependant, parmi les calomnies auiquelies lls se sont tronves en botte, il en est deox qui ont M conUnnellemeol
r^p^l^es, parce qu*^tant plus capitales, leur effet entrainait plus de cons6qaences. De petits et ignares concurrenis
se soiit donc acnarnds, par leur correspoodaoce ou leurs voyageurs, k f^p^ter partout que nos Ediiiuns 6taieoi
mal oorrig^es et mal imprlro6es. Ne pouvant atlaquer le fond des Ouvrages, qui, pour la plupart, ne soot qo^
les chels-d'Geuvre du Calholicisme recoonus pour tels dans tous les lemps et dans tous les pays, II fiiilait bien se
rejetcr sur la forme dans ce qa'elle a de plos s^rieux, savoir, la currectioo et riropression ; en efTet, les cheEi-
d*ieuTre m^me n'aaraient qtt'une demi-valeur, si le texte en ^tait inexact ou illisible.
11 est tr^i-vrai que, dans le principe, un succ^ inoui dans les fastes de la Typographie ayant forc^ FEditeor
de rccourir aux m6caniques. aQn de marcher plus rapldement et de donner les ouvrages k moiodre prix ,
Suatre volnmes du double Conrs d^Ecrilure tamte el ie Thdologie furent lir^s avec la correcllon iosu(|Bsante
onn^e dans ies imprimeries k presqoe tout ce qui s*6dite; il est vrai aussi qu'un cerlaln nomhre d*aatres
volumes, apparienant li diverses Poblications, furent impriraes oo trop ooir ou trop blanc. Mals, depais ces temps
cloigo^s, les m^caoiqnes ont c6d6 le travail aux presses k ' bras, et ]*impression qui en sori, sans 6tre du luxe,
atlendu que le luxe jorerait dans des ouvrages d*ane teile nature. est parfaitement convenable sous loas les
rapports. Qaant k la correcUou, il est de fait qu*elle n*a jamais 6te port^e si loio dans aucone ^diUon audenne
00 contemporalne.
£t commeot en serait-il aotrement, apr^s tooles les peines et toutes les d^penses que noos sobissons poor
arTiTer k purger nos ^preuves de toutes faules? L'babitude, en typographle, meme dans les nieilleures maisons,
ett de ne oorriger que deux ^preuves et d'en confi6rer. uue troisieme avec ia seconde, sans avoir pr^pare en
rlen le manoscrit de ]*aoteor.
Bans les Atetiers Cathotiques la dilKrence est presqae incommensorable. An moyen de correcleurs blaochis soot
le hamais et dont le coup d*oeil typographique est^ sans piti6 pour les (autes, oo commeoce par pr^parer la
copte d'un boot 3i Taotre sans en excepter un seul mot. On Ut ensaite eo preml&re ^preuve avec la copie
alusi pr^par^e. On lit en secoude de la mdme maoi^re, mais en collaUonoant avec la premi&re. On (ait la roSme
chose en Uerce, en coliatioonaut avec la seconde. On agit de m6me en quarte, en collationnant avec la Uerce.
Ou renoovelle la m^me op^raUon en quinte, en collationnant avec la quarte. Ces collalionnemenls ont poar
bot de voir ti aocune des faules sii(nal^es au bureau par MM. tes correcteurs, sur la marge des ^preuves, n*a
^chapp^ k MM. les corrigears sur le marbre et le mStal. Apr&s ces ciuq leclures enUfereS cooirdl^es l*une par
i»....^ ^4 •- j>u — j^ 1 1 .: * j s-_^^- ..z__. . ... ^„s-.-^_ el souvent il en vieiit
trottvant immobilis^e,
une nooTelJe revision,
Urage n'arrive qu'apr^8 ces innombrables pr^cautions.
Aussi y a-t-il ^ Montrou^e des currecteurs de toutes les natioos et eo plos i^rand nombre que dant Tingt-cinq
imprimeries de Paris r^nies! Aossi encore, la correction y coiite-l-elle aulant que la compositioo, tandis qu'ailleuni
elle ne coQle que le dixi^mel Aussi enQo, bien que PasserUoo puisse paralire t^m^raire, rexaciitude obtcnue par
lant de frais et de soins. bit-elle que la plupart des Edilions aes Aletiers Catttotiques laissent bien loio derriera
elles celles m^me des cel^bres B6n6dicUDs MabiUoo et Mooifaucoo et des c^l^bres J6suites Petau el Sirmond.
(Jne Tott compare, en effet, n*importe qnelles feuilles de leurs ddiUons avec celles des ndtres qui leur correspondenty
^n grec oomme en laUo, on se convaiQcra que rinvraisemblable est une r6alit6.
Daiilenrs, ces savants 6minenis, plus pr6occup^s da seosdes textesque de la parUe typographiqoe el n*^tani
point correcleurs de profession, lisaieat, non ce que portaieni les ^preuves, mais ce qui devait s'y trouver, leur
fcaute intelligence suppl^aut aux laatea de r^diUoo. v
De plus, les B6n6diciiiis, comme les J6suiles, op^raient prescfue toujoars sordes manuscrits, caose perp6taelle
de la mulUplicit6 des (autes, pendattt que les Atetiers CatholiliueSf dout le propre ei^t sortoat de ressusciler la
TradiUon, u op^rent, le plus soaveut, qoe sor des iroprimds.
19 juillet, n*avoir pa ^galement surprendre une seute faute, soit daos le laUo, soit daos le grec de notre double
Patrotogie. Eufin, le savant P. Pitra, B^n^dictin de Solesmes, et M. Bonnetty, direcieur des Annates de Pliitosopfue
ckritinme, mis au ddfl de nous coovaincre d*uno seule eireur typographique, out £l6 forc^ d*aToaer qoe nous
u*Mrion8 pas trop pr^som^ de notre parfaite correction.
Dans le Clene se trouveot irds-ceruioement de bous laUnistes et de bons hell^nistes, et, ce qai est plos rare«
des iMHnmes tres-posilifs et tr^prallques. £h bien I nous leur prometlons une prime de 25 centimes par chaqae
v6ritable Caute qu'ils d^couvriront daus n*importe lequel de nos Tolumes, mais surtout dans les grect.
Mdgr^ oe qoi pr6c^e, l'£ditear des Cowrs comptets, sentant de plus en plus rimportance et mtoe la n^eessit^
1*000 GorrecUon parfaite pour qu'ttn ouvrage solt v^ritablement nUle et estlmable, se livre depais plas d*uo an«
et eat r^solo de se livrer jasqo k la fla k une op^ratloo loogue, p^oible et coAteuse, savoir, la rSvision eali^re et
uniTerselle de ses iunombrables dich^. Ainsi chacun de ses Tolumes, au fur et i mesure qtt'il les remet sous
prosse, est recorri^6 mol pour mot d'un bout k Tautre. puarante hommes y soot oa y seront occup6s pendant 10 ans,
ct une somme qui ne saurait dire moindre d'uD demi-million de francs est consacrde k cel importaot cootrdle.
1)6 oette mani^re, les Poblicaiioos des Aleliers Cathotiques, qai d6jii se disUnguaieut entre loutes par la supO*
riorit6de leur correction, n*aurottt de rivales, sous ce rapport, daos aacao temps ni dans aacon pays; car quel
est r^diteor oui pourrait et voudrait se livrer APRES COUP k des travaux si gigantesques et d*un prii si exorbitant?
II Ihot certes eire bien p6n6tr6 d'une vocaUon divine k cet efl^et, poor ne reculer ni devant la peine ni devant
la d^penae, snriout lorsqoe rEurope savanle proclame que jaaais volames n*ont M idit^ avec tant d*exaciitude
que oeux de la Bibtiotheque universette du Ctergi. Le pr^sent TOlume eat da nombre de ceux rdvis^s, et toua ceuy
Qui le seront k 1'aTenir porteront cette note. £n cons^quence, pour juger les producUoos des Ateliers CaiholiqueB
80US !• rapport de la correction, 11 ne faudra prendre que ceux qui porteront en tete TaTis id traci. Nous ne recou-
naisaens qae cette idition et celles qui suivroot sur uos plaoches de mital aioii corrig^es. On croyait aotrelbis que
)a ai6r6otypie immobilisait iea fautes, alieodu qu'un ciich6 de m6tai n'est point ^lastique; pas du tout, il iotroduii
la perfeetion, car on a trouve le moyen de le corriger jusqu*k extiucUon de fautes. L^H^bren a 6i^ revu par M. le
chevalier Dracb, le Grecpar det Grecs, le LaUn et ie Fran^ais par les premiers correcteurs de la capitale cn cee
langoea. i - -- ^ r- r-
O b b b U b J Parisiis. — Ex Typis J.-P. MICNE.
I
pmi
TF;S VCLU:;l
DOES NOT CIRCUUi.TE
OUTSIDE TME LIBRARY